[قاموس عربي /فارسي]
Author: -
Date: 2024-06-20T00:00:00+00:00
Description: Shamela BOK file converted to EPUB by Shamela.org
Publisher: Shamela.org
Rights: Creative Commons Non-Commercial Share Alike 3.0

رقم الكتاب في المكتبة الشاملة: ١٣٠٣٢

الطابع الزمني: ٤٣-٠٩-١٦-٢٤-٠٤-٢٠٢٤

المكتبة الشاملة رابط الكتاب

2em0em

1.6

عن الكتاب

الكتاب: فرهنگ ابجدى = المنجد الأبجدي

[قاموس عربي /فارسي]

المؤلف: فؤاد افرام البستاني (ت: ١٩٠٦ م)

المترجم: رضا مهيار

عدد الأجزاء: ١

الناشر: الإسلامية - طهران

سنة النشر:١٣٧٠ بينالي الشارقة

المصدر: الشاملة الذهبية

[ترقيم الكتاب موافق للمطبوع]

عن المؤلف

مقدمه

اهداء

اسم الكتاب: فرهنگ ابجدي = المنجد الأبجدي

المؤلف: فؤاد افرام البستاني

المترجم: رضا مهيار

عدد الأجزاء: ١

الناشر: الإسلامية - طهران

سنة النشر:١٣٧٠ بينالي الشارقة

[ترقيم الكتاب موافق للمطبوع]

أعده للشاملة: //محمود الجيزي - عفا الله عنه//

مقدمه

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي طه ٢٠: ٢٧ - ٣٠

اهداء

به روان پاك پدرم استاد شيخ حسن مدرّس مهيار كه ساليان عمر خود را در جوار آستان مقدس حسينى (ع) در كربلا بپايان رسانيد اهداء مى گردد.

رضا مهيار

پيش گفتار

اى نام تو بهترين سرآغاز ... بى نام تو نامه كى كنم باز

اى ياد تو مونس روانم ... جز نام تو نيست بر زبانم

يكى از زبانهائى كه آموختن آن در كشور ما ضرورت دارد زبان عربى است كه در قانون اساسى از آن بعنوان زبان دوم ايران ياد شده است و ما بطور خلاصه اهميّت اين زبان را يادآور مى شويم:

١ - زبان عربى، زبان اول جهان اسلام و زبان دين و قرآن است كه رابط پيوندهاى اجتماعى ميان همه ى مسلمانان جهان بويژه در ايران مى باشد.

٢ - زبان فارسى كه از زبانهاى باستانى و زنده ى دنياست و در مقام زبان دوم جهان اسلام است هم اكنون حدود چهارده قرن است كه با زبان عربى آميخته شده و تعداد بسيارى از واژه هاى عربى و اصطلاحات اين زبان را به خود پذيرفته است كه تفكيك آنها از زبان فارسى نه تنها امرى است دشوار و بلكه در مواردى مقدور نمى باشد. از اين رو مى بينيم كه برگزيده ترين نويسندگان فارسى چه در گذشته و چه در حال حاضر آنهايند كه به زبان و قواعد عربى وارد بوده و مى باشند.

٣ - نويسندگان و مترجمان ايرانى از قرون اوليه ى اسلام بيش از حد تصور براى بازماندگان خود آثار ادبى و ميراث فرهنگى بيادگار سپرده اند و مبتكر نثر فنّى در زبان عربى مى باشند.

همچنين شاعران ايرانى عرب زبان نهضتى در شعر عربى ايجاد كردند و بر محتواى ادبيات زبان عربى افزودند كه در كتابهاى تاريخ ادبيات عربى منعكس است. سپس شاعران و سرايندگان فارسى زبان آثار جاويدان خود را آميخته با واژه هاى عربى آورده اند كه بدون دانستن زبان عربى پى بردن به آنها مقدور نخواهد بود.

و نيز تاريخ ايران اسلامى نشان مى دهد كه صدها كليم و نابغه و فيلسوف و مفسر و فقيه و پزشك ايرانى آثار علمى خود را به زبانهاى عربى و فارسى نوشته اند و آنچه را كه به فارسى نوشته اند داراى واژه ها و اصطلاحات عربى نيز مى باشد كه بدون دانستن زبان عربى پى بردن به آنها ميسّر نخواهد بود.

از طرفى در عصر حاضر همانگونه كه در تمام زمينه هاى علمى و ادبى و اجتماعى تحوّلاتى پديد آمده و براى اين پديده ها واژه ها و اصطلاحات جديدى وضع و در فرهنگهاى جهان ضبط و ثبت شده است در زبان عربى نيز به همين نحو كلمات و اصطلاحات جديدى توسط فرهنگستانهاى زبان عربى بويژه در مصر و لبنان وضع گرديده كه امروزه رايج شده و شناخت آنها براى نويسندگان و مترجمان معاصر ايرانى ضرورت دارد زيرا اينگونه لغات و اصطلاحات جديد در فرهنگنامه ها و لغتنامه هاى قديمى و موجود انعكاس ندارد تا بتوان رفع نياز نمود.

در سالهاى پس از انقلاب اسلامى كه اينجانب در برخى از دانشكده ها و مدارس عالى كشور از قبيل دانشكده علوم قضائى در دانشگاه تهران و دانشكده هاى (ادبيات و علوم انسانى، حقوق، اقتصاد، علوم تربيتى و روانشناسى ... ) دانشگاه شهيد بهشتى و نيز مركز دينى و عربى تربيت معلم و كانون زبان ايران و غيره عهده دار تدريس زبان و قواعد عربى بودم همواره در برابر اين پرسش دانشجويان كه براى شناخت واژه ها و اصطلاحات جديد عربى از چه لغتنامه اى استفاده كنند پاسخ قاطعى نداشتم كه بتواند نظر آنها را تأمين نمايد از اينرو در پى فرصتى بودم تا در حد توانائى خود يكى از فرهنگنامه هاى نوين و معاصر زبان عربى را به فارسى برگردانم. اين امر موقعى ميسّر شد كه به نسخه اى از فرهنگنامه ى (المنجد الأبجدى) از انتشارات (دار المشرق بيروت) چاپ سال ١٩٨٢ ميلادى دست يافتم و آنرا براى ترجمه به زبان فارسى مناسب ديدم كه با توفيق خداوند متعال و پيشنهاد (انتشارات اسلامى) از سال ١٣٦٤ هجرى شمسى به ترجمه آن پرداخته و در سال ١٣٦٨ همزمان با خجسته روز مبعث حضرت رسول اكرم (ص) بپايان رسانيدم.

اميد است اين خدمت فرهنگى مورد عنايت و قبول ارباب فضل و دانش كشورمان قرار گيرد و چنانچه سهوى در آن يابند از راه بزرگوارى با ديده اغماض نگريسته و با لطف خود اينجانب را آگاه فرمايند تا در آينده مورد توجه قرار گيرد.

ألا انّ الكمال للّه وحده.

رضا مهيار تهران- بتاريخ چهارم اسفند ماه ١٣٦٨ ه. ش برابر بيست و هفتم رجب ١٤١٠ ه. ق

[كلام ناشر]

[كلام ناشر]

(بسمه تعالى) الحمد لله رب العالمين- درود فراوان بر ارواح پاك و طيّبه رسولان الهى (ع) بالاخصّ رسول خاتم (ص) و خاندان مطهر آن بزرگوار (ع) راهبران طريقه توحيد و هدايت كنندگان.

و سلام بر رهروان راه آنها، پويندگان علوم اسلامى، عالمان مكتب اسلام كه در طول قرون متمادى كوشيدند كه در سخت ترين حوادث دوران و دشوارترين شرائط زندگى سينه به سينه دست به دست براى گنجينه معارف الهى پس از غيبت كبرى تا به امروز امانت دارى صادق باشند. و رحمت بى پايان خداوندى بر روح بلند جايگاه بنيان گذار جمهورى اسلامى آيت الله العظمى الامام روح الله الموسوى الخمينى (س) و همه شهيدان اين راه كه با تلاش و نثار خون خود ايران اسلامى را قلب تپنده جهان اسلام قرار دادند.

پس از شكست سخت استعمار در نهضت مترقى مشروطيت به رهبرى روحانيت معظّم شيعه غارتگران بين المللى شرق و غرب در فكر حذف اسلام مترقى از جامعه برآمدند و با روى كار آوردن مزدوران خود علاوه بر صدمات فوق العاده بر روحانيّت اصيل براى محو آثار اسلامى و زبان قرآن همانا زبان عربى همت گماشتند تا جائى رسيد كه حذف درس عربى از دبيرستانها و دانشگاهها مطرح شد. اما از آنجائيكه اين رشته علوم در طول قرون متمادى ريشه در جان اين ملت داشت خلاء به وجود آمده شيفتگان مكتب اسلام را به تحقيق و تفحّص در روشهاى آموزش زبان عربى و تهيه فرهنگهاى مورد لزوم وادار نمود. كه اين تلاش پس از انقلاب اسلامى اوج بيشترى يافت.

اين مؤسسه از بدو اين احساس درونى در صدد تهيه فرهنگنامه اى بود كه بتواند گوشه اى از اين خلاء را پر نموده و خدمات فرهنگ اسلامى خود را افزايش دهد. از جهت تسريع در اين امر در سال ١٣٥٣ پيشنهاد ترجمه كتاب منجد الابجدى به بعضى از دوستان فرهنگى شد، كه بر اثر شدت فشار بر نهضت اسلامى امكان اين مسأله به تأخير افتاد. تا سال ١٣٥٨ ترجمه كتاب منجد الطّلاب بوسيله اين مؤسسه بچاپ رسيد. اما همچنان فكر ترجمه منجد الابجدى جهت دستيابى سريعتر به لغات مورد نياز در سر بود. تا با راهنمائى يكى از دوستان فرهنگدوست، استاد گرانمايه آقاى رضا مهيار معرفى و قرار ترجمه آن گذاشته شد. اينك كه در چهاردهمين بهار آزادى، ايران اسلامى از زبان فصيح رهبرى معظّم انقلاب حضرت آية الله خامنه اى (حفظه الله تعالى) ام القراى ميهن اسلامى در سراسر جهان است نشر اين اثر كه نتيجه ٩ سال تلاش مستمر اين موسسه بوده موجب كمال افتخار ميباشد.

بر محققان و دانشمندان علوم و معارف اسلامى، شاهدان بر شهيدان و پيروزمندان خون بر شمشير، دستان بيعت نموده با راه امام و رهبر فرض است تا با بهره گيرى از دو منبع فيض الهى «قرآن و اهلبيت» فرهنگى بر اساس فرهنگ اسلام تأليف و نياز جامعه اسلامى را در حد توان برطرف سازند.

اميد است در آينده با چاپ آثار پر ارزش ديگرى جهت پيشبرد اهداف مقدس اسلام و انقلاب اسلامى با همكارى علماء- اساتيد- دانش پژوهان و ... اين كوشش استمرار يابد.

انتشارات اسلامى

أ الأَلِف

أ-

آ-

=الآئب-

=الآئس-

=آب-

=الآب-

=الآبدة-

=الآبق-

=الآبل-

=الآبنوس-

=الآبى-

=آتى-

=الآتي-

=الآثار-

=آثر-

=آثم-

=الآثم-

=آج-

=آجر-

=الآجرة-

=الآجل-

=الآجلة-

=الآجن-

=الآح-

=الآحاد-

=آخى-

=آخذ-

=الآخر-

آ- أ الأَلِف

أ-

نخستين حرف از حروف هجاء است، اين حرف گاهى ساكن است مانند الف در (قَامَ) كه آنرا (اللّيِّنَة) نامند، و يا متحرّك است كه آنرا (الْهَمْزة) گويند و در حساب (الجُمَّل) عبارت است از شماره يك (١)، حرف همزه گاهى براى استفهام بكار مى رود مانند: «أَ قَرَأْتَ؟»: آيا خواندى؟، «أَ مَا قَرَأْتَ؟» آيا نخواندى؟، «أَ فِي الْبَيتِ أَخُوكَ؟»: آيا برادرت در خانه است؟ و گاهى براى نداى نزديك است مانند:

«أَ زيدُ اقْبِلْ»: اى زيد بيا. و نيز براى تسويه بكار مى رود و ضابطه آن امكان تبديل جمله داخل بر آن به مصدر است مانند «سواءٌ عليَّ أ قُمتَ امْ قَعَدْتَ» يعنى «سواءٌ عليَّ قيامُك و قعودُك»: برخاستن و نشستن تو براى من يكسان است.

آ-

حرف نداء براى دور است يا نظير آن مانند آنكه در خواب يا غفلت باشد.

=الآئِب-

ج أَوْب و أُيّاب و أُوَّاب [أوب]: آنكه برگشته باشد، توبه كننده.

=الآئِس-

[أيس]: نوميد، نااميد، مأيوس.

=آبَ-

أوْباً و مَآباً [أوب] من السفر: از مسافرت برگشت،- الى اللّهِ: بدرگاه خدا توبه كرد،- تِ الشّمسُ: آفتاب غروب كرد،- الماءَ:

شبانگاه خود را به آب رسانيد،- أوْباً هُ:

بسوىِ او بازگشت،- الَيه: شبانگاه نزد او آمد.

=آب-

ماه ميان تموز و ايلول است. اين ماه ٣١ روز است و هشتمين ماه از سال ميلادى است كه مطابق با مرداد ماه سال شمسى است، نام ديگر آن (أوغسطُس) است كه آنرا (اوْت يا آگُسْت) نيز گويند.

=الآب-

[أبو] عند المسيحيين: اقنوم اول از سه اقنوم نزد مسيحيان است.

=الآبِدَة-

ج أَوابِد: آنچه كه شگفت انگيز بوده و كاربردى كم داشته باشد، آنچه كه به ندرت شگفت انگيز باشد، جانور وحشى، بلاى سختى كه هميشه از آن ياد شود.

=الآبِق-

ج أُبَّق و أُبَّاق: بنده اى كه از ارباب خود گريخته باشد.

=الآبِل-

ج أُبَّال: آنكه در امر شتران مهارت داشته باشد.

=الآبَنُوس-

(ن): درخت آبنوس. اين كلمه يونانى است.

=الآبى-

ج آبُون و أُباة و أُبّاء [أبي]: اسم فاعل از (أَبَى الشي ءَ) است.

=آتَى-

مُؤاتاةً [أتي] هُ على الشي ء: در آن كار با او موافقت كرد،- ايتاءً اليه الشي ءَ: آن چيز را به سوى او راند،- فلاناً الشي ءَ: آن چيز را به فلانى داد؛ «آتِنَا غداءَنا»: غذاى ما را بياور.

=الآتي-

آنكه از راه رسيده باشد؛ «الأسبوع الآتي»: هفته آينده.

=الآثار-

جمْع أَثَر؛ «عِلْمُ الآثار»: باستانشناسى،- عندَ ألمُسلِمين: علم حديث و روايت؛ «دارُ الآثار»: موزه باستانشناسى، موزه.

=آثَرَ-

إيثَاراً هُ: او را برگزيد و برترى داد، او را گرامى داشت،- كذا بكذا: يكى را در پى ديگرى قرار داد.

=آثَمَ-

إيثَاماً هُ: او را به گناه كشانيد.

=الآثِم-

اسم فاعل از (أثِمَ) است.

=آجَّ-

إيجَاجاً الماءَ: آب را شور و تلخ كرد.

=آجَرَ-

إيجاراً الدارَ فلاناً و من فلان: خانه را به او اجاره داد. پس او (مُؤْجر) است و گفته نمى شود (مُؤآجِر)،- الرَّجُلَ على كذا: به آن مرد پاداش كار داد؛- مُؤَاجَرةً الرّجلَ: آن مرد را به كار گرفت.

=الآجُرَّة-

ج الآجُرّ: خشت پخته (آجر) كه در زبان متداول به آن (القِرميْد) گويند.

=الآجِل-

دير آينده، اين كلمه متضاد (العَاجل) است؛ «عاجلًا أو آجلًا»: زود يا دير؛ «فى العاجِل و الآجِل»: هم اكنون و در آينده.

=الآجِلَة-

ضد (العاجِلة) است، روز واپسين، آخرت.

=الآجِنُ-

من الماء: آبى كه مزه خود را از دست داده باشد، آب بدمزه.

=الآح-

[أوح]: سفيده تخم مرغ.

=الآحَاد-

جمع (الأَحَد) است، در عدد گفته مى شود: «الآحَاد» همچنانكه گويند «العَشرات و المِئات» دهها و صدها؛ «آحَاد الالُوف»: هزاران هزار.

=آخَى-

إخاءً و مُؤَاخَاةً و إخَاوَةً [أخو] هُ: برادر يا دوست او شد.

=آخَذَ-

مُؤَاخَذةً هُ: او را ملامت و نكوهش كرد،- هُ على ذَنْبِهِ و بِذَنْبه: او را به گناهى كه مرتكب شده بود كيفر داد.

=الآخَر-

ج آخَرون، م أُخْرى و أُخْراة، ج أُخَر

=الآخر-

=الآخرة-

=الآد-

=آدى-

=الآداب-

=آدم-

=الآدم-

=الآدمي-

=آذى-

=آذار-

=الآذان-

=آذن-

=آرب-

=الآرة-

=آرخ-

=آرق-

=الأرق-

=آزى-

=آزر-

=آزف-

=الآزمة-

=آس-

=الآس-

=آسى-

=آسال-

=الآسة-

=آسف-

=الآسف-

=الآسن-

=الآسي-

=الآسية-

=الآشر-

=آصد-

=آصر-

=الآصرة-

=آصل-

=آض-

=الآفة-

=الآفكة-

=الآفل-

=آق-

=آكد-

=الآكد-

=آكف-

و أُخْرَيات: ديگر؛ «من آنٍ الى آخَر»: از گاهى تا گاه ديگر؛ «هو الآخَر» او نيز ديگرى است.

=الآخِر-

ج آخِرون، م أُخْرى، ج أُخْرَيات: ضد (أوّل) است، پايان؛ «آخِر الأمر»: پايان كار؛ «آخِر الزّمان»: پايان روزگار؛ «عن آخِرِه»: به تمامى آن؛ «من آخِرِه»: از پايان آن؛ «الى آخِره»: پياپى.

=الآخِرَة-

زندگى واپسين، آخرت. منسوب اين كلمه را (اخْرَوِيّ) گويند.

=الآد-

[أيد]: نيرو، توان، قوّه.

=آدَى-

إِيداءً [أدي]: آماده شد، نيرومند شد،- هُ عليه: او را يارى كرد و نيرومند ساخت.

=الآدَاب-

جمع (الأَدَب) است، اخلاق، علم اخلاق، دانش و فرهنگ و بطور كلّى بر امتيازات و شايستگى و برازندگى شخص يا چيزى اطلاق مى شود مانند «آدابُ الدّرس و آداب القاضي» الخ.

=آدَم-

ج آوَادِم: آدم ابو البشر، و نيز بر افراد جنس انسان اطلاق مى شود.

=الآدِم-

م أَدْماء ج أُدْم: گندمگون.

=الآدَميّ-

انسان، منسوب به (الآدم) است، لطيف، آنكه داراى اخلاق نيكو است.

=آذَى-

إِيذَاءً [أذي] الرجلَ: آن مرد را آزار داد.

=آذَار-

ماه سوّم از سال ميلادى است كه بين شباط و نيسان مى باشد. اين ماه داراى ٣١ روز استكه مطابق با يازدهم اسفندماه تا يازدهم فروردين ماه هر سال شمسى است و به آن (مارس يا مارت يا مارچ) نيز گويند.

=الآذَان-

جمْع الأُذن؛ «آذَانُ الفأْر» (ن): نام گلى است اروپائى از رسته (الحِمْحِمِيَّات) به رنگ آبى و دانه هاى ريز؛ «آذانُ الجدي و آذانُ الأَرنب و آذانُ الفيل» (ن): نام گياهانى است داراى گلهاى زيبا كه براى تزيين بكار برده مى شوند.

=آذَن-

إِيذَاناً فلاناً الأمرَ و بالأمر: فلانى را بر آن كار آگاه كرد.

=آرَبَ-

مُؤَارَبَةً [أرب] هُ: به او نيرنگ زد و او را فريب داد.

=الآرَة-

[أور]: منقل، آتشدان.

=آرَخَ-

مُؤَارخَةً [أرخ] الكتابَ او الحادِثَ: تاريخ نوشته يا حادثه و پيشامد را بيان كرد.

=آرَق-

إِيرَاقاً [أرق] هُ: او را بيدار نگهداشت.

=الأرِق-

آنكه خواب از او بدر رود و شب را نخوابد.

=آزى-

مُؤَازَاةً [أزي] الرجلَ: با آن مرد همگام شد و پا به پاى او راه رفت.

=آزَرَ-

مُؤَازَرَةً [أزر] هُ: او را كمك و يارى كرد.

=آزَفَ-

إِيزَافاً [أزف] هُ: او را شتابانيد.

=الآزِمَة-

ج أَوَازِم [أزم]: سختى و مضيقه، قحطى و خشكسالى.

=آسَ-

يَؤُوسُ أَوْساً و إِيَاساً [أوس] هُ: به او چيزى بخشيد، به او آنچه را كه از دست داده بود عوض داد.

=الآس-

(ن): گياهى است از رسته (الآسِيَّات)، ميوه هاى ريز و خوشمزه به رنگهاى سفيد و سياه دارد. نام ديگر آن «الرّيحان» است و دانه هاى آنرا در زبان متداول (الحَنْبَلاس) يا (حَبّ الآس) گويند؛ «الآسُ البَرّيّ» (ن): گونه ديگرى از درخت آس دانه زمينى است كه در زبان متداول به آن «شَرّابةُ الراعي» گويند.

=آسىَ-

مُؤَاسَاةً [أسو، أسي] الرجُلَ في مالِهِ: در مال يا دارائى خود آن مرد را برابرى داد؛ «آسَيْتُهُ بِنَفْسي»: با جان خود او را برابرى و آرامش خاطر دادم،- هُ: در پيشامد ناگوارى كه بر او وارد شده بود تسليت گفت،- بينهما: اختلاف ميان آن دو را برطرف و آشتى برقرار كرد،- ايْسَاءً هُ: او را غمگين كرد.

=آسَال-

[أسل]، «هو على آسَالٍ من أبيه»: او نشانه هائى از پدرش دارد.

=الآسَة-

(ن): واحد (الآس) است.

=آسَف-

إِيسَافاً هُ: او را به خشم درآورد و اندوهگين كرد.

=الآسِف-

اندوهگين، دلباخته.

=الآسِن-

آب كه رنگ و مزه و بوى آن دگرگون شده باشد.

=الآسِي-

ج أَسْيَانُون: غمگسار،- ج أُسَاة و إسَاءٌ: پزشك، دكتر.

=الآسِيَة-

ج أَسْيَيَات و أَسَايَا: زن غمگين و غمگسار،- ج آسيات و أواس: پزشك زن، خانم دكتر،- ج أواسٍ: ستون، عمود.

=الآشِر-

ج أَوَاشِر (ع ا): خار پاى ملخ، گره ريز كه بر نوك بال ملخ است.

=آصَدَ-

إبْصَاداً [أصد] البابَ: درب را بست.

=آصَرَ-

مُؤَاصَرَةً هُ: نزديك يا مجاور و همسايه او شد.

=الآصِرَة-

ج أَوَاصِر: آنچه كه تو را با ديگرى از نظر خويشاوندى و يا نيكى پيوند دهد؛ «أَوَاصِرُ الوَلاءِ او الصّداقة»: پيوندهاى دوستى و محبت.

=آصَلَ-

إِيصالًا: بهنگام اصيل (عصر) داخل شد.

=آضَ-

يَئِيضُ أَيْضاً [أيض]: شد، بازگشت.

=الآفَة-

ج آفَات [أوف]: آفت، آسيب، آنچه كه باعث فساد و تباهى باشد.

=الآفِكَة-

ج أَوَافِك من السنين: سال قحطى و خشكسالى.

=الآفِل-

ج أُفَل و أُفُول: غايب؛ «فلانٌ كعبُه سافل و نجمُه آفِل»: بخت فلانى برگشته و ستاره اش غروب كرده است.

=آقَ-

- أَوْقاً [أوق] عليه: بر روى آن خميده شد، بر روى آن مشرف شد، براى او فال بد زد.

=آكَدَ-

إِيكَاداً [وكد] العهَد او السرجَ: پيمان يا زين را محكم و استوار بست. (به كار بردن اين كلمه با واو فصيحتر است).

=الآكد-

مرادف (الأوكَد) است.

=آكَفَ-

إِيكَافاً [أكف] الحمارَ: بر پشت آن خر پالان انداخت و آنرا بست،- الأُكافَ:

پالان را دوخت.

=آكفَ-

إِيكَافاً [وكف] الحمارَ: مرادف (اكَّفَهُ) است.

=آكل-

=آكل النمل-

=الآكلة-

=آل-

=الآل-

=آلى-

=الآلاتي-

=الآلة-

=آلف-

=آلم-

=الآلي-

=آم-

=آمر-

=الآمر-

=آمن-

=الآمن-

=آمين-

=آن-

=الآن-

=آنى-

=آناء-

=الآنام-

=آنث-

=آنس-

=الآنسة-

=آنفا-

=آنق-

=الآني-

=آه-

=آها-

=الآهل-

=آوى-

=آوب-

=الآي-

=آكَلَ-

مُؤَاكَلَةً و إِكَالًا هُ: با او غذا خورد، او را غذا داد،- ايكَالًا فلاناً الشي ءَ: او را غذا خورانيد.

=آكِلُ النملِ-

(ح): جانور مورچه خوار. اين جانور دندان ندارد و مورچگان را با زبان خود شكار مى كند و مى خورد.

=الآكِلَة-

بيمارى خوره كه در عضو بدن پديد مىيد و بتدريج عضو را خورده و نابود مى كند.

=آلَ-

يَؤُولُ أَوْلًا و مَآلًا [أول] اليه: بسوى او برگشت؛ «آل الأمرُ اليه»: كار بدست او افتاد؛ «آلَ به المطافُ الى»: گرديدن و پيگيرى او را به ... رسانيد،- إِيالًا و أَوْلًا الرعيّةَ: امور مردم را با سياست و تدبير اداره كرد،- أَوْلًا و إِيَالًا و إِيَالةً على القوم: امور آن قوم را بعهده گرفت و بر آنها فرمانروائى كرد.

=الآل-

[أول]: سراب يا آنچه كه در تابستان يا در ميانه روز همانند آب ميان زمين و آسمان در بيابان ديده شود، خانواده بزرگ و اشرافى؛ «آلُ الرَّجُل»: خانواده مرد.

=آلَى-

إِيلاءً [ألو]: سوگند خورد؛ «آليتُ أفعلُ كذا»: سوگند خوردم كه آن كار را نكنم (با حذف لا پس از فعل قسم)،- على نفسِه أن:

تعهد نمود كه ...

=الآلاتيّ-

[أول]: آنكه امور ابزارى را عهده دار باشد، نوازنده ابزار موسيقى.

=الآلة-

ج آلٌ و آلَات: آلت، ماشين، ابزار؛ «الآلة الحاسِبة»: ماشين حساب؛ «الآلة الكاتبة»:

ماشين تحرير؛ «آلة الجرّ» و «الآلةُ الرّافِعَة»:

ماشين جرثقيل، كارگر مُجري (انجام دهنده كار)؛ «هو آلةٌ بين يَديهِ»: او مُجري اوامر اوست.

=آلَف-

إِلَافاً و مؤالفةً هُ: با او آميزش و معاشرت كرد،- إِيلافاً المكانَ: ملازم آن مكان شد و به آن عادت كرد،- هُ المكانَ:

او را به آن مكان عادت داد و ملازم آنجا كرد،- القومَ: آن قوم را يكهزار نفر كرد،- القومُ: آن قوم يكهزار نفر شدند.

=آلَمَ-

إِيلَاماً هُ: او را به درد آورد.

=الآلِه-

[وله]: مرادف (الوَالِه) است.

=الآليّ-

[أول]: منسوب به (الآلة) است، اتوماتيكى؛ «حركةٌ آلِيَّة» حركت ماشينى؛ «الهاتِفُ الآلي»: تلفن مغناطيسى؛ «القوّات الآلِيّة»: نيروى زرهى كه عهده دار نقل و انتقال سربازان است.

=آمَ-

يَئِيمُ أَيْمَةً و أَيْماً [أيم] الرجلُ من زوجتهِ أو المرأَةُ من زوجها: آن مرد زن خود را يا آن زن مرد خود را از دست داد.

=آمَرَ-

مُؤَامَرَةً هُ في أمرٍ: در كارى با او مشورت كرد.

=الآمِر-

امر دهنده، فرمانده، كارفرما؛ «الآمِرُ الناهِي»: فرمانرواى مطلق، آنكه گره كار بدست او باز شود.

=آمَنَ-

إِيماناً بهِ: او را تأييد و به او اعتماد كرد،- لهُ: از او فرمانبردارى و به وى فروتنى كرد.

=الآمِن-

آنكه در امان و اطمينان باشد.

=آمِين-

اسم فعل است بمعناى «اسْتَجبْ»:

اجابت كن، بپذير يا بمعناى «فلْيَكُنْ كَذَلِك»: آن چنان باشد.

=آنَ-

يَئِينُ أَيْناً [أين]: هنگام آن فرارسيد؛ «آنَ لكَ ان تَفْعَلَ كذا»: هنگام انجام آن كار براى تو فرارسيد: «آنَ الأوان»: فرصت بدست آمد.

=الآن-

اين كلمه ظرف زمان است بمعناى هم اكنون،- ج آوِنة: هنگام، اكنون؛ «فى آنٍ واحِد»: در يك زمان؛ «مِنْ آنٍ الى آخرَ»:

گاهگاهى؛ «ما بينَ آنٍ و آخرَ»: از هنگامى به هنگام ديگر؛ «آناً بعد آنٍ» پياپى، ساعت به ساعت، لحظه به لحظه؛ «حتى الآن»:

تاكنون؛ «بعدَ الآن»: از هم اكنون به بعد؛ «من الآنِ فَصَاعداً»: از اكنون تا آينده؛ «آناً فآناً»: بتدريج، پى در پى.

=آنَى-

إِيناءً [أني] فلاناً: او را بتأخير انداخت.

=آنَاءُ-

[أين] الليلِ: ساعات شب، شبانگاه.

=الآنَام-

خلق، آفريده شدگان.

=آنَثَ-

إِينَاثاً تِ المرأةُ: آن زن دختر زائيد.

=آنَسَ-

يُؤْنِسُ إِيناساً هُ: او را مأنوس كرد، او را سرگرم كرد،- الصّوتَ: صدا را شنيد،- الشّي ءَ: آن چيز را ديد؛ «آنسَ من جانب الطُّور ناراً»: از سمت كوه طور آتشى ديد،- فيه الكفايةَ: كفايت و توان را بدست آورد،- يُؤَانِسُ مُؤَانسةً هُ: با او انس گرفت، با وى مهربانى كرد، به او تسليت گفت و دلدارى داد.

=الآنِسة-

ج أَوَانِس: دختر خوش قلب، دوشيزه.

=آنِفاً-

از زمانى نزديك، پيش از اين؛ «ذكرتُهُ آنِفاً»: يك ساعت قبل در ذكر و ياد او بودم. اين كلمه منصوب به ظرفيت است.

=آنَقَ-

إِيناقاً هُ: او را به شگفتى درآورد.

=آنَقَ-

إِيناقاً و نِيقاً [نوق] الشي ءُ فلاناً: آن چيز فلانى را شگفت زده كرد، (آنَقَ مقلوب كلمه أناقَ است و مصدر آن بر خلاف قياس نِيقاً مى باشد).

=الآنِي-

آنكه بسيار دورانديش و بردبار باشد.

=آهْ-

اسم فعل است بمعناى مضارع كه براى درد بكار مى رود، افسوس.

=آهَ-

– أَوْهاً [أوه]: شكايت كرد و درد كشيد، آه يا آها يا أَوَّه يا اوِّهِ گفت، آه كشيد.

=آهِ-

مرادف (آهْ) است؛ «آهِ مِن هَذَا الْأَمْر»:

آه از اين امر كه براى من دردمند است.

=آهٍ-

مرادف (آهْ) است.

=آهاً-

مرادف (آهْ) است.

=الآهِل-

آنكه زن و فرزند دارد، عيالمند،- مِن الأَمْكِنَة: جايى كه مردم در آن زندگى كنند.

=آوَى-

إِيواءً [أوي] هُ البيتَ و إلى البيتِ: او را در خانه جاى داد، او را به خانه برد و ساكن كرد.

=آوَبَ-

مُؤَاوَبَةً [أوب] الركّابُ: سواران در راه با هم مسابقه دادند،- القَومُ: آن قوم تمامى روز را راه رفتند و شب هنگام استراحت كردند.

=الآيُ-

[أوي]: جمع (آية) است.

=الآية-

=آيد-

=آيس-

=ائتاب-

=ائتج-

=ائتزر-

=ائتدم-

=ائتشب-

=ائتكل-

=ائتلى-

=الائتلاف-

=ائتلف-

=ائتلق-

=ائتم-

=ائتمر-

=ائتمن-

=الأب-

=أبا-

=أبى-

=أباء-

=الإباء-

=الأبابيل-

=الأباجور-

=أباح-

=الإباحي-

=الإباحية-

=أباد-

=الإبادة-

=أباديد تباديد-

=أبار-

=الأبار-

=الأباشة-

=أباض-

=الإباط-

=أبال-

=الإبالة-

=أبان-

=الإبان-

=أبأس-

=ابتاض-

=ابتاع-

=أبت-

=ابتأس-

=الآيَة-

ج آيٌ و آيات [أوي]: نشانه، علامت، عبرت، عبارتى از كتاب آسمانى؛ «آية الرَّجُل»: شخصيت و قيافه مرد.

=آيَدَ-

مُؤَابَدَةً [أيد] هُ: او را توانا و نيرومند كرد، او را تثبيت و استوار كرد.

=آيَسَ-

إِيئاساً [أيس] هُ: او را نااميد كرد.

=آيَسَ-

إِيَاساً و مُؤَايَسَةً [يأس] هُ: او را به نوميدى كشانيد.

=ائْتَابَ-

ائْتِيَاباً [أوب]: بازگشت،- الْماءَ:

شبانگاه به آب وارد شد.

=ائْتَجَّ-

ائْتِجَاجاً [أجّ]: شعله ور شد،- تِ النّارُ: گرمى آتش زياد شد.

=ائْتَزَر-

ائْتِزَاراً [أزر]: شلوار پوشيد.

=ائتَدَمَ-

ائْتِدَاماً [أدم]: نان را با نان خورش خورد.

=ائْتَشَبَ-

ائْتِشاباً [أشب] القومُ: آن قوم با هم آميزش كردند.

=ائْتَكَل-

ائْتِكَالًا [أكل]: پاره اى از آن پاره ديگر را خورد،- تِ النَّارُ: شعله آتش افزون شد گويا پاره اى از آن پاره ديگر را مى خورد،- مِن الْغَضَبِ: از سختى خشم سوخت.

=ائْتَلَى-

ائْتِلَاءً [ألو]: سوگند ياد كرد.

=الائْتِلاف-

[ألف]: پيمان بستن و متحد شدن؛ «وِزارةُ ائْتِلَاف»: كابينه ائتلافى.

=ائْتَلَفَ-

ائْتِلافاً [ألف] القومُ: آن قوم گردهم آمدند،- مَعَهُ: با او يكنواخت شد.

=ائْتَلَقَ-

ائْتِلَافاً [ألق] البرقُ: برق درخشيد.

=ائْتَمَّ-

ائْتِماماً [أمّ] هُ: بسوى او رفت، قصد وى كرد،- بِهِ: به او اقتدا كرد، از او پيروى كرد.

=ائْتَمَرَ-

ائْتِماراً [أمر] القومُ: آن قوم با هم مشورت كردند،- القومُ بِفُلانٍ: آن قوم براى كشتن فلانى با هم تبانى كردند،- هُ: با او مشورت كرد،- الأمرَ و بهِ: دستور او را اطاعت كرد؛ «ائْتَمَرَ بأمره»: به فرمان او گردن نهاد و فروتنى كرد.

=ائْتَمَنَ-

ائْتِماناً [أمن] هُ: او را امين خود شمرد،- هُ على كذا: او را بر چيزى امين نمود، وى را امانت دار چيزى كرد.

=الأَب-

ج آباء [أبو]: از اسماء خمسه است.

اعراب اين اسمها با حرف است مانند «جَاءَ ابوكَ، رأيتُ اباكَ، مررتُ بِابيكَ». و نيز براى منادى «يا أَبِى و يا ابَتِ» گويند و معناى آن پدر است؛ «تَنَاقَلُوهُ أباً عن جَدّ»: آن چيز را به ارث بردند، آنكه چيزى را بوجود آورد مانند «ابُو الاسْتِقْلَال»: بنيانگذار استقلال؛ «ابُو الْوَطَن»: پدر ميهن؛ «ابُو الذرّة»: مكتشف نيروى اتم، «بِابِي أَنْتَ»: پدرم فداى تو.

=أَبا-

- إِبَاوَةً و أُبُوّةً و أُبوّاً [أبو]: پدر شد،- هُ: او را تربيت كرد و پرورانيد؛ «ابَوتُه و امَمْتُه»:

براى او پدر و مادر بودم.

=أَبَى-

- إباءً و إباءةً [أبي] الشي ءَ: آن چيز را نپذيرفت، آن چيز را نخواست، از آن چيز كراهت ورزيد،- الشّي ءَ عليه: از آن چيز او را بازداشت، آن چيز را بر وى ممنوع كرد.

=أَباءَ-

إِباءَةً [بوأ] الشي ءَ و بالشي ءِ اليه و عليه: آن چيز را برگردانيد،- القاتلَ بِالقَتِيل: قاتل را كشت و قصاص كرد،- بِالْمَكَان: در آن جاى اقامت گزيد،- هُ مَنْزِلًا و فِى الْمَنْزِل: او را در آن منزل اقامت داد،- مِنه: از وى گريخت.

=الإباء-

[أبي]: نپذيرفتن، تنفر، عزت و بزرگى نفس.

=الأَبابيل-

گروهها، فرقه ها، اين كلمه جمع است و مفرد ندارد؛ «طَيرٌ أَبابِيل»: پرندگان گرد هم آمده در پروازهاى پياپى.

=الأَباجُور-

مرادف (القَبَاجُور) و بمعناى اپاژور است (چراغ روميزى بزرگ).

=أَباح-

إباحَةً [بوح] السرَّ: راز را آشكار كرد،- الشي ءَ: آن چيز را اجازه داد.

=الإباحِيّ-

آنكه براى خود و ديگرى كارهاى حرام را اجازه دهد، آنكه پاى بند مقررات نباشد.

=الإباحِيَّة-

عدم رعايت به قانون يا قواعد اخلاقى، مرادف (الفَوْضَوِيَّة) بمعناى پاى بند نبودن بمقررات است.

=أَبادَ-

إِبادةً [بيد] هُ: او را نابود كرد، آن را ويران كرد.

=الإبادَة-

نابود كردن، ويران نمودن.

=أَبَادِيدَ تَبَادِيدَ-

[بدّ]؛ «ذَهَبُوا ابَادِيدَ تَبَادِيدَ»:

رفتند و از هم جدا شدند؛ «طيرٌ ابَاديدُ و تَبَاديدُ»: پرندگان متفرق و از هم جدا شده.

=أَبارَ-

إبارةً [بور] هُ: او را نابود كرد، هلاك نمود.

=الأَبَّار-

سوزن ساز، سوزن فروش، آنكه گرد نرى بر نخل خرما ريزد، كك كه نيش مى زند.

=الأُباشَة-

من الناس: گروه هاى مختلف مردم، اوباش.

=أباضَ-

إِباضَةً [بيض] تِ المرأةُ: زن فرزندان سفيد زائيد.

=الإبَاط-

آنچه كه در زير بغل گيرند.

=أَبالَ-

إبالةً [بول] هُ: او را به بول كردن واداشت.

=الإبَالة-

جمعيت، گروه،- ت: يك بسته از پارچه محكم بافت كه پيچيده شده باشد. اين كلمه ايتاليائى است.

=الإبَّالة-

يك پشته از گياه و هيزم؛ «ضغثٌ على ابَّالة»: بلائى كه روى بلائى آيد.

=أَبانَ-

إِبانَةً [بين] الشي ءَ: آن چيز را بريد و جدا كرد؛ «ضَرَبَهُ فأبانَ رأسَه مِن جَسَدِه»: با يك ضربه سر از بدنش جدا كرد، آن چيز را توضيح داد،- الشي ءُ: آن چيز روشن و آشكار شد.

=الإبَّان-

وقت، زمان؛ «هُوَ فِى ابّان شَبَابِهِ»: او در دوران جوانى است.

=أَبْأَسَ-

إِبْئاساً [بأس]: سختيها بر او وارد آمد،- هُ: سختيها را بر او وارد كرد.

=ابْتاضَ-

ابْتِيَاضاً [بيض]: كلاه خُود بر سر نهاد.

=ابْتاعَ-

ابْتِيَاعاً [بيع] الشي ءَ: آن چيز را خريد.

=أَبَتَّ-

إِبْتاتاً [بتّ] هُ: آن را بريد،- الَامْرَ: آن كار را انجام داد،- الرَّجُلَ: آن مرد را خسته كرد.

=ابْتَأَسَ-

ابْتِآساً [بأس]: بدبين و اندوهگين شد؛ «لَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُون»: از آنچه كه

=ابتد-

=الابتدائي-

=الابتداع-

=ابتدأ-

=ابتدر-

=ابتدع-

=ابتده-

=الابتذال-

=ابتذل-

=أبتر-

=الأبتر-

=ابترى-

=الأبتران-

=ابترد-

=ابترك-

=ابتز-

=ابتزغ-

=ابتزل-

=ابتسر-

=ابتسل-

=ابتسم-

=ابتض-

=ابتعد-

=ابتغى-

=ابتقع-

=الابتكار-

=ابتكر-

=ابتل-

=ابتلى-

=الابتلاء-

=ابتلع-

=ابتهى-

=ابتهج-

=ابتهر-

=ابتهل-

=ابتنى-

=الأبج-

=أبجد-

=أبح-

=الأبح-

مى كردند اندوهگين مباش.

=ابْتَدَّ-

ابْتِدَاداً [بدّ] الرجُلان فلاناً بالضرب: آن دو مرد فلانى را از دو طرف زدند.

=الابْتِدائيّ-

آغازين، اوّلى؛ «المحكمةُ الابْتِدائية»: دادگاه بدوى؛ «التَّعْلِيمُ الابْتِدَائِيّ»:

مرحله اول تعليمات عمومى؛ «الشّهادة الابْتِدَائية»: گواهينامه پايان تحصيلات ابتدائى (دبستان).

=الابْتِداع-

به وجود آوردن چيزى نو، ابتكار، نيروى خلاق.

=ابْتَدَأَ-

ابْتِدَاءً [بدأ] الشي ءَ أو بهِ: به چيزى يا به كارى آغاز كرد، آن چيز را پيش از ديگران آغاز كرد،- بفلان: از فلانى آغاز كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را بوجود آورد.

=ابْتَدَرَ-

ابْتِدَاراً [بدر]: شتاب كرد؛ «ابْتَدر الى ... »: به چيزى يا كارى شتاب كرد؛ «ابْتَدَرَهُ قَائِلًا»: با شتاب در سخن بر او پيشى گرفت،- القومُ امراً: آن قوم به كارى شتافتند و با هم به مسابقه پرداختند تا برنده شناخته شود.

=ابْتَدَعَ-

ابْتِدَاعاً [بدع] الشي ءَ: آن چيز را بوجود آورد يا ساخت.

=ابْتَدَهَ-

ابْتِدَاهاً [بده] الخطبةَ: بدون نوشته و ارتجالى سخنرانى كرد.

=الابْتِذال-

مص، مبتذل و بىرزش بودن چيزى.

=ابْتَذَلَ-

ابْتِذَالًا [بذل]: لباس كار پوشيد، بزرگى و پرهيزكارى را رها كرد،- الثوبَ:

جامه را هر روز يا هنگام كار پوشيد، او را به كار و كسب گماشت.

=أَبْتَرَ-

إِبْتاراً [بتر] هُ اللّهُ: خداوند او را بى فرزند گردانيد.

=ابْتَرَّ-

ابْتِرَاراً [برّ]: از ياران خود كناره گيرى كرد، گوشه نشينى اختيار كرد.

=الأَبْتَرْ-

م بَتْراء، ج بُتْر: هر چيزى كه بريده شده باشد، دم بريده، مار كوتاه و خطرناك، آنكه فرزندى ندارد.

=ابْتَرَى-

ابْتِرَاءً [بري] السهمَ و القلمَ: چوبه تير يا قلم را تراشيد.

=الأَبْتَران-

برده و گورخر، بدين نام خوانده، شده اند زيرا خيرى در آنها نيست.

=ابْتَرَدَ-

ابْتِراداً [برد]: با آب سرد شستشو كرد.

=ابْتَرَكَ-

ابْتِرَاكاً [برك] فلاناً: فلانى را بر زمين افكند و زير سينه خود قرار داد،- فلاناً فى عِرْضِهِ و عَلَيْهِ: فلانى را دشنام داد و به ناموس او ناسزا گفت.

=ابْتَزَّ-

ابْتِزَازاً [بزّ] منه الشي ءَ: آن چيز را با نيرنگ از او گرفت.

=ابْتَزَغَ-

ابْتِزَاغاً [بزغ] الربيعُ: بهار آمد، بهار آغاز شد.

=ابْتَزَلَ-

ابْتِزَالًا [بزل] الخمرَ: ظرف مى را سوراخ كرد،- الجَسَدُ: بدن خون چكانيد،- السّقاءُ: مشك از آنچه كه در آن بود چكه كرد.

=ابْتَسَرَ-

ابْتِسَاراً [بسر] الشي ءَ: آن چيز را تازه بدست آورد،- الحَاجةَ: حاجت را پيش از موقع خود خواست،- بِالامِر: آغاز به كار كرد.

=ابْتَسَلَ-

ابْتِسَالًا [بسل] نَفْسَهُ للموت: براى مرگ دلاورانه خود را آماده كرد.

=ابْتَسَمَ-

ابْتِسَاماً [بسم]: لبخند زد.

=ابْتَضَّ-

ابْتِضَاضاً [بضّ] القومَ: آن قوم را خسته و مستأصل كرد.

=ابْتَعَدَ-

ابْتِعَاداً [بعد] عنه: از او دور شد.

=ابْتَغَى-

ابْتِغَاءً [بغي] الشي ءَ: آن چيز را خواست، آن را طلبيد.

=ابْتُقِعَ-

ابْتِقاعاً [بقع] لونُه: رنگ چهره او از ترس يا اندوه دگرگون شد.

=الابْتِكار-

اختراع، چيزى نو بوجود آوردن؛ «ابتكارُ الْمَعاني»: بوجود آوردن معانى جديد در كلمات و تعبيرات، هر چيز تازه و نو، بدعت.

=ابْتَكَرَ-

ابْتِكَاراً [بكر] الشي ءَ: چيز تازه اى اختراع كرد،- الفَاكِهةَ: نوبر ميوه را خورد،- فلاناً و على فلان: بهنگام سپيده دم نزد فلانى آمد.

=ابْتَلَّ-

ابْتِلَالًا [بلّ] الثوبُ: جامه خيس شد،- من مَرَضِهِ: از بيمارى كه داشت بهبود يافت.

=ابْتَلَى-

ابْتِلَاءً [بلي] هُ: او را آزمايش كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را دانست و شناخت.

=الابْتِلَاء-

آزمون، آزمايش، امتحان.

=ابْتَلَعَ-

ابْتِلَاعاً [بلع] الشي ءَ: آن چيز را بلعيد.

=ابْتَهَى-

ابْتِهَاءً [بهي] بهِ: به او افتخار كرد.

=ابْتَهَجَ-

ابْتِهَاجاً [بهج] بهِ: به آن خورسند و شادمان شد.

=ابْتَهَرَ-

ابْتِهَاراً [بهر]: درباره چيزى مبالغه كرد، به دروغ گفت كارى كردم كه نكرده بود،- هُ: از عيبى كه داشت او را رسوا كرد،- السَّيفُ: شمشير دو نيم شد.

=ابْتَهَلَ-

ابْتِهَالًا [بهل] إلى: براى چيزى دعا و زارى كرد.

=ابْتَنَى-

ابْتِنَاءً [بني] بَيْناً: خانه اى ساخت، الرّجُلَ: به آن مرد نكوئى كرد،- الرّجُلُ: آن مرد داراى فرزندان شد.

=الأَبَجّ-

م بَجَّاء [بجّ]: مرد فراخ چشم؛ «عينٌ بَجَّاء»: چشم فراخ.

=أَبْجَد-

نخستين لفظى است كه در آن حروف هجاء در زبان عربى به حساب (الجُمَّل) جمع آورى شده است. اين الفاظ عبارتند از: ابجَدْ، هَوَّز، حُطِّى، كَلِمَن، سَعْفَص، قَرشَتْ، ثَخِّذْ، ضَظِغْ، لا؛ «كتابُ الأبجديَة»:

كتاب آموزش قرائت زبان عربى.

جدول حساب (الجمّل) با معادل ارقام حسابى آن:

ا/ ١/ ح/ ٨/ س/ ٦٠/ ت/ ٤٠٠ ب/ ٢/ ط/ ٩/ ع/ ٧٠/ ث/ ٥٠٠ ج/ ٣/ ي/ ١٠/ ف/ ٨٠/ خ/ ٦٠٠ د/ ٤/ ك/ ٢٠/ ص/ ٩٠/ ذ/ ٧٠٠ ه/ ٥/ ل/ ٣٠/ ق/ ١٠٠/ ض/ ٨٠٠ و/ ٦/ م/ ٤٠/ ر/ ٢٠٠/ ظ/ ٩٠٠ ز/ ٧/ ن/ ٥٠/ ش/ ٣٠٠/ غ/ ١٠٠٠

الأَبْجَل-

ج أَباجِل (ع ا): رگ بزرگى كه در دست يا پاى مى باشد.

=أَبَحَّ-

إِبْحاحاً [بحّ] هُ: صداى او را خشن كرد.

=الأَبَحّ-

ج بُحّ، م بَحَّاء و بَحَّة: آنكه صدايش

=أبحر-

=الأبخر-

=الأبخص-

=أبخق-

=الأبخق-

=أبخل-

=أبد-

=الأبد-

=أبدى-

=أبدأ-

=أبدر-

=أبدع-

=أبدل-

=الأبدي-

=الأبدية-

=أبذى-

=أبذأ-

=أبر-

=الأبر-

=الإبراز-

=أبرأ-

=الإبرة-

=أبرج-

=أبرح-

=أبرد-

=أبرز-

=ابرش-

=الأبرش-

=الأبرشية-

=الأبرص-

=أبرق-

=الأبرق-

=أبرك-

=أبرم-

=الإبريج-

=الإبريز-

گرفته و ستبر شده باشد.

=أَبْحَر-

إِبْحاراً [بحر]: به دريا سفر كرد،- المَاءُ: آب شور شد،- الرّجلُ المَاءَ: آب را شور يافت،- تِ الأَرْضُ: آب در گوشه و كنار زمين فراوان شد.

=الأَبْخَر-

بد بوى، آنچه كه بوى بد دهد.

=الأَبْخَص-

م بَخْصاء، ج بُخْص: آنكه در بالاى چشمان يا زير چشمانش پيله و باد كرده باشد.

=أَبْخَقَ-

إِبْخاقاً [بخق] عينَه: چشم او را كور كرد، چشم او را بركند.

=الأَبْخَق-

مرد يك چشم، كور.

=أَبْخَلَ-

إِبْخالًا [بخل] هُ: او را بخيل يافت.

=أَبَدَ-

- أُبّوداً الحيوانُ: جانور رميد يا وحشى شد،– ابُوداً بِالمَكَان: در آن مكان اقامت گزيد،- الشّاعرُ: شاعر شعرى سرود كه معناى آن مفهوم نيست.

=أَبِدَ-

- أَبَداً: وحشت كرد، رميد.

=أَبَدَّ-

إِبْداداً [بدّ] الشي ءَ بينهم: از آن چيز به هر يك از آنها سهمى بخشيد.

=أَبَّدَ-

تَأْبِيداً [أبد] هُ: آن را جاويدان كرد.

=الأَبَد-

ج آباد و أُبُود: دهر، زمان، گردون، روزگار، ازلي، دائم؛ «ابَدَ الأَبِدِين و الآبِدِين»؛ «ابَدَ الأَبَد»: «ابَد الآباد»؛ «ابَدَ الدّهر»؛ «الى الأبد»: روزگار بى پايان، هميشه؛ «ابَداً»:

ظرف زمان براى تأكيد منفى است بمعناى قطعا و مطلقا؛ «لَا افْعَلُهُ ابَداً»: هرگز مطلقا اين كار را نخواهم كرد، و گاهى براى تأكيد مثبت بمعناى هميشه مىيد مانند «أَفْعَلُه ابداً»: همواره اين كار را خواهم كرد.

=الأَبَدّ-

م بَدَّاء: آنكه دستها يا رانهايش از هم دور باشند، مرد بزرگ اندام كه اعضاى بدنش از هم دور باشند.

=أَبْدَى-

إِبْداءً [بدو] الأَمْرَ: امر را آشكار كرد، بيان كرد،- رَأياً فى كذا: رأي خود را درباره چيزى بيان كرد،- فى كلَامِه: در سخن خود گستاخى كرد؛ «ابْدَيْتَ فى مَنْطِقِك»: در سخن خود دليرى و گستاخى نمودى.

=أَبْدَأَ-

إِبْداءً [بدأ] اللّهُ الخَلْقَ: خداوند مردم را آفريد و از عدم بوجود آورد،- الرَّجُلُ: آن مرد چيز نوينى آورد، بدعت گذارد؛ «فلان ما يُبْدِئ و ما يُعيد»: فلانى هيچ سخنى نمى گويد.

=أَبْدَرَ-

إِبْداراً [بدر]: ماه بر او طلوع كرد، در شب مهتابى سفر كرد.

=أَبْدَعَ-

إِبْداعاً [بدع]: در كار خود مهارت بخرج داد، كار خود را درست انجام داد،- الرَّجُلُ: آن مرد بدعت آورد،- الشّي ءَ: آن چيز را ساخت و بوجود آورد.

=أَبْدَلَ-

إِبْدالًا [بدل] الشي ءَ منه: عوض آن چيز را گرفت.

=الأَبَدِيّ-

بى پايان، بىنتها.

=الأَبَدِيَّة-

جاويدان، آخرت.

=أَبْذَى-

إِبْذاءَ [بذو] عليه: به او ناسزا گفت.

=أَبْذَأَ-

إِبْذاءَ [بذأ]: دشنام و ناسزا گفت و نكوهيد.

=أَبَرَ-

- أَبْراً و إِباراً [أبر] هُ: به او آمپول تزريق كرد، از او سخن چينى كرد، او را نابود كرد،- تِ العقربُ فلاناً: عقرب فلانى را نيش زد،- الزّرعَ (ز): درخت را پيوند يا گرد نرى زد.

=أَبَرَّ-

إِبْراراً [برّ]: در زمين به سير و سياحت پرداخت،- اليَمينَ: به راستى سوگند ياد كرد،- اللّهُ حِجَّتَهُ: خداوند حج او را پذيرفت و قبول كرد،- عليه: بر او چيره و پيروز شد.

=الأَبَرّ-

اسم تفضيل است.

=الإبْراز-

اظهار، بيان، آشكار كردن.

=أَبْرَأَ-

إِبْراءً [برأ] المريضَ: بيمار را شفا بخشيد،- هُ من الديْن: او را از بدهى كه داشت مبرى كرد؛ «ابْرَأ ذِمَّتهُ»: بدهى او را واريز كرد.

=الإبْرة-

ج إِبَر و إِبَار و إِبَرَات: سوزن خياطى كه با آن دوخت و دوز كنند و بگونه بزرگ آن (المِسَلّة) گويند؛ «شُغْلُ الإبرة»: كار سوزني، نيش عقرب و يا زنبور كه به آن (الحُمَة) گويند؛ «ابْرَة مَغْنَطِيسِيّة» (ف): عقربه تعيين جهت در شمال؛ «ابرة المِحْقَن» (طب): امپول تزريق دارو كه بر آن نيز (حُقنة بِإبْرَة) اطلاق مى شود.

=أَبْرَجَ-

إِبْراجاً [برج]: برجى بنا نهاد.

=أَبْرَحَ-

إِبْراحاً [برح] هُ: آن چيز را از جايش بر كند و بيرون انداخت.

=أَبْرَدَ-

إِبْراداً [برد] اليهِ البريدَ: پيك براى او فرستاد،- هُ المرضُ: بيمارى او را ناتوان كرد.

=أَبْرَزَ-

إِبْرازاً [برز] هُ: آن را آشكار كرد، آن را نشان داد،- الكتاب: كتاب را منتشر ساخت،- الرّجُلُ: آن مرد آماده سفر شد.

=ابْرَشَّ-

ابْرِشَاشاً [برش]: بر روى پوست بدنش نقطه هاى سفيد و سياه پديد آمد.

=الأَبْرَش-

م بَرْشَاء، ج بُرْش: آنكه بر روى پوست بدنش نقطه هاى سفيد يا مخالف رنگ پوست پديد آيد؛ «مَكانٌ أَبْرَش»:

جائيكه گياهان بسيار و رنگارنگ باشد.

=الأَبْرَشِيَّة-

جائيكه زير نظر اسْقف كليسا باشد و آنرا (الأُسْقُفِيّة) نيز نامند. اين كلمه يونانى است.

=الأَبْرَص-

م بَرْصَاء، ج بُرْص: آنكه به بيمارى پيسى دچار باشد.

=أَبْرَقَ-

إِبْراقاً [برق]: تهديد كرد، تلگراف فرستاد، برق او را گرفت،- تِ السّماءُ:

آسمان برق زد،- بسَيْفهِ: به شمشير خود اشاره كرد،- عن وجهِهِ: چهره ى خود را آشكار ساخت،- تِ الْمَرأَةُ: آن زن خود را آراست.

=الأَبْرَق-

ج أَبارِق: زمين سخت و ناهموار و آميخته به سنگ و شن و گل.

=أَبْرَكَ-

إِبْراكاً [برك] هُ: مرادف (انَاخَهُ) است به معناى او را جاى داد.

=أَبْرَمَ-

إِبْراماً [برم]: آنرا بست، آنرا محكم كرد،- هُ: او را خسته و دلتنگ و بيتاب كرد،- عليه فى الجِدَال: با دليل و برهان در اختلافى كه داشت كوشش نمود كه او را قانع و منصرف كند.

=الإبْرِيج-

شيرزنه كه با آن از شير كره بدست آورند.

=الإبْرِيز-

طلاى ناب. اين كلمه يونانى

=الإبريزي-

=الإبريسم-

=الإبريق-

=أبريل-

=الإبري-

=الإبزام-

=الإبزيم-

=أبسر-

=أبسل-

=أبشر-

=أبشم-

=أبصر-

=الأبصر-

=أبض-

=الأبض-

=ابضع-

=الإبط-

=الإبطاء-

=أبطأ-

=الأبطح-

=أبطر-

=الأبطع-

=أبطل-

=أبطن-

=الأبعاد-

=أبعد-

=الأبعد-

=أبعض-

=أبغى-

=الأبغث-

=أبغض-

=أبق-

=أبقى-

=أبقل-

=أبكى-

=أبكر-

=الأبكم-

=أبل-

=الإبل-

است.

=الإبْرِيزِيّ-

مرادف (الإبريز) است.

=الإبْرِيسَم-

ابريشم. اين كلمه فارسى است.

=الإبْرِيسِم-

مرادف (الإبرِيسَم) است.

=الإبْرِيق-

ج أَبَارِيق: آفتابه كه از سفال يا شيشه يا فلز سازند. اين كلمه فارسى است.

=أَبْرِيل-

ماه (نيسان) كه چهارمين ماه از سال ميلادى است و مطابق با ارديبهشت ماه هر سال شمسى است. اين كلمه لاتينى است.

=الإبْرِيّ-

فروشنده سوزن، سوزن فروش.

=الإبْزام-

ج أَبَازِيم: دگمه قابلمه اى، سگك، قزن قفلى، حلقه و زبانه فلزي كمربند، گيره.

=الإبْزِيم-

ج أَبَازيم: مرادف (الإبْزام) است؛ «انْشَبَ الإبزِيمَ»: دگمه يا گيره را جاى انداخت يا دوخت. اين كلمه فارسى است.

=أَبْسَرَ-

إِبْساراً [بسر] النباتَ: گياه را پيش از وقت پيوند زد،- النَّخْلةَ: درخت نخل را پيش از وقت گرد نرى زد،- النّخلُ: نخل خرما بُسْر (غوره سبز) برآورد،- القُرْحَةَ:

زخم را پيش از رسيدن خراشيد و بر آن فشار آورد.

=أَبْسَلَ-

إبْسالًا [بسل] هُ: آن چيز را گرو گرفت، او را بدست نابودى سپرد،- اللّهُ الشّي ءَ: خداوند آن چيز را حرام كرد،- هُ لِكذا: آن را براى كارى عرضه كرد،- نَفْسَهُ لِلْمَوت: خود را براى مرگ آماده كرد.

=أَبْشَرَ-

إبْشاراً [بشر] تِ الأرضُ: زمين گياه و سبزه برآورد،- الشّي ءَ: پوست آن چيز را تراشيد،- الأَمْرُ وَجْهَهُ: آن كار چهره او را زيبا و شاد گردانيد،- فلاناً: فلانى را بشارت داد.

=أَبْشَمَ-

إِبْشاماً [بشم] هُ الطعامُ: غذا بر او سنگين شد و دچار امتلاء گرديد.

=أَبْصَرَ-

إِبْصاراً [بصر] هُ: او را ديد، او را بينا كرد،- الطّريقُ: راه پيدا و آشكار شد،- الرّجُلُ: آن مرد به شهر بصره آمد.

=الأَبْصَر-

با هوشتر، خردمندتر.

=أَبَضَّ-

إِبْضاضاً [بضّ] لهُ: به او چيزى كم بخشيد.

=الأُبض-

ج آباض (ع ا): زير كاسه زانو، مفصل كف به دست.

=ابْضَعَ-

إبْضاعاً [بضع] الشي ءَ: آن چيز را بگونه كالاى تجارتى درآورد.

=الإبْط-

ج آباط (ع ا): زير بغل (اين كلمه كاربرد مذكر و مؤنث دارد)؛ «ابْطُ الْجَبَل»:

دامنه كوه، پائين كوه.

=الإبْطاء-

درنگ كردن و يا دير كردن؛ «دُونَ ابطَاء»: فوراً، بى درنگ.

=أَبْطَأَ-

إِبْطاءً [بطأ]: دير كرد. اين كلمه متضاد (اسْرَعَ) است،- عَلَيهِ بِالْأَمْر: آن كار را براى او بتأخير انداخت.

=الأَبْطَح-

ج أَبَاطِحِ: زمين فراخ و سيل گير كه در آن شن و رمل و سنگريزه باشد.

=أَبْطَرَ-

إِبْطاراً [بطر] هُ: او را شگفت زده كرد، او را شادمان كرد؛ «ابْطَر ذَرْعَهُ»: او را بيش از توانائى تحميل كرد.

=الأَبْطَع-

آنكه دندانهاى فك پائين وى ريخته شده باشد.

=أَبْطَلَ-

إِبْطالًا [بطل]: باطل آورد. دروغ گفت،- بِالشّي ءِ: آن چيز را تباه كرد و از دست داد، آن چيز را باطل كرد،- عَقْداً او مَفْعُولَ حُكْمٍ: آن پيمان يا حكم را ملغى كرد،- الرّجُلُ: آن مرد شوخى و ياوه گفت.

=أَبْطَنَ-

إِبْطاناً [بطن] الدابَّةَ: ستور را پوشانيد و بست،- الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد.

=الأَبْعاد-

جمع (البُعْد) است؛ «قِيَاسُ الأبْعادِ»: اندازه گيرى طول؛ «ابْعادُ المُتَوازِي المُسْتطيلَات» (ه): طول و عرض و ارتفاع آن.

=الإبْعاد-

مص، تبعيد، بيرون كردن، راندن و از شهر و كشورى نفي بلد كردن.

=أَبْعَدَ-

إِبْعاداً [بعد]: دور شد. اين كلمه متضاد (قَرُب) است،- هُ: او را دور كرد.

ضدّ (قَرَّبَهُ) است.

=الأَبْعَد-

ج أَباعِد: دورتر، ضدّ (الأُقْرَب) است.

=أَبْعَضَ-

إِبْعاضاً [بعض] المكانُ: در آن مكان پشه زياد شد.

=أَبْغَى-

إِبْغاءً [بغي] هُ الشي ءَ: او را فريفته و طالب آن چيز كرد، او را در طلب آن چيز يارى نمود؛ «ابْغِنِي ضالّتي»: براى بدست آوردن گمشده ام مرا يارى كن.

=الأَبْغَث-

م بَغْثَاء، ج بُغْث و أَبَاغِث: رنگ مايل به تيره يا خاكى،- (ح): پرنده اى آبى كه به رنگ تيره و خاكسترى است.

=أَبْغَضَ-

إِبْغاضاً [بغض] هُ: او را دشمن داشت، از او كينه بدل داشت؛ «ما ابْغَضَنى لَهُ!» چقدر از او بدم مىيد، اين فعل تعجب است و از موارد شاذ است زيرا از فعل مزيد (ابْغَضَ) ساخته شده است؛ «ما ابْغَضَنِي الَيه»:

او از من متنفر و با من دشمن است.

=أَبَقَ-

- إِبَاقاً و أَبْقاً و أَبَقاً العبدُ: برده از مولاى خود گريخت.

=أَبِقَ-

- إِبَاقاً و أَبْقاً و أَبقاً العبدُ: مرادف (ابَق) است.

=أَبْقَى-

إِبْقاءً [بقي] هُ: او را پايدار نمود،- عليه: بر او مهربانى و محبت كرد.

=أَبْقَلَ-

إِبْقالًا [بقل]: آشكار شد،- الْمَكَانُ:

زمين گياه برآورد، القَومُ: آن قوم سبزه و گياه يافتند و يا ستوران آنها گياهان را چريدند.

=أَبْكَى-

إبْكاءً [بكي] الرجُلَ: آن مرد را به گريه درآورد.

=أَبْكَرَ-

إبْكاراً [بكر]: به پيش رفت، شتاب كرد،- فلاناً: سپيده دم نزد فلانى آمد.

=الأَبْكَم-

ج بُكْم: مرد گنگ و كر، لال.

=أَبَلَ-

- أَبَالةً: در رسيدگى به امور شتران مهارت داشت.

=أَبِلَ-

- أَبَلًا: مرادف (أَبَلَ) است.

=أَبَلَّ-

إِبْلَالًا [بلّ] من مرضهِ: از بيمارى كه داشت بهبود يافت،- العُودُ: در چوب ماده آبى روان شد،- الشّجرُ: درخت ميوه داد.

=الإبل-

ج آبال: شتران.

=الأَبِل-

ج أُبال ... : مرادف (الآبِل) است.

=الإبل-

=أبلى-

=الأبلة-

=أبلج-

=الأبلج-

=أبلح-

=أبلد-

=الأبلد-

=أبلس-

=أبلط-

=أبلغ-

=الأبلغ-

=أبلق-

=الأبلق-

=أبله-

=إبلولق-

=إبليس-

=أبن-

=الابن-

=ابن آوى-

=ابن الأيام-

=ابن جلا-

=ابن الحرب-

=ابن ذكاء-

=ابن ساعته-

=ابن السبيل-

=ابن الطود-

=ابن قترة-

=ابن ليلها-

=ابن مقرض-

=ابن يومه-

=أبنى-

=الأبنة-

=ابنة الجبل-

=الابنم-

=الأبنوس-

=الابني-

=أبه-

=أبهى-

=ابهار-

=الإبهام-

=الأبهة-

=أبهج-

=الإبل-

ج آبال: شتران.

=الأَبَلّ-

م بَلَّاء، ج بُلّ: سختترين مُصحّح و موافق؛ «لَا شى ءَ ابَلَّ لِلْجِسْم مِن كَذَا»: براى بدن چيزى سختتر از آن نيست، مرد بى شرم و كينه توز، مرد فاسد و فاجر.

=أَبْلَى-

إبْلاءً [بلي] الثوبَ: جامه را كهنه كرد،- في الْحَربِ بَلَاءً حَسَناً: در جنگ سختيها كشيد.

=الأَبَلَة-

[وبل]: آشفتگى، سنگينى، سختى، امتلاء معده؛ «اخَذَتْهُ ابَلَةُ الطَّعامِ»:

سنگينى غذا باعث امتلاء معده او شد.

=الأُبلَّة-

قبيله، ايل.

=أَبْلَجَ-

إِبْلاجاً [بلج] الصبحُ: بامداد برآمد و روشن شد.

=الأَبْلَج-

م بَلجَاء، ج بُلْج: واضح و آشكار؛ «حَق ابْلَج»: حقى آشكار، آنكه دو ابرويش بهم پيوسته نباشد، زيبا روى سفيد و گشاده چهره.

=أَبْلَحَ-

إِبْلاحاً [بلح] النَّخْلُ: نخل خرماى سبز برآورد.

=أَبْلَدَ-

إِبْلاداً [بلد] القومُ: آن قوم در شهر اقامت كردند،- هُ الْبَلَدَ: وى را درماندن در شهر ملزم كرد.

=الأَبْلَد-

كم هوش و خرفت، پليد، آنكه دو ابرويش بهم پيوسته نباشد.

=أَبْلَسَ-

إِبْلاساً [بلس]: كم خير شد، شكست خورد و اندوهگين شد،- فى امْرِهِ: در كار خود سرگردان شد،- هُ: او را بى خير و خاموش كرد،- مِن رَحْمَةِ اللَّه: از رحمت خدا مأيوس شد.

=أَبْلَطَ-

إِبْلاطاً [بلط]: آنچه از دارائى كه داشت از دست داد و فقير و خانه نشين شد،- الدّارَ: خانه را سنگ فرش كرد،- اللصُّ الرّجُلَ: دزد همه دارائى او را گرفت و بر روى زمين رهايش كرد.

=أُبْلِطَ-

فقير و بى چيز و خاك نشين شد.

=أَبْلَغَ-

إِبْلاغاً [بلغ] هُ اليه: پيام را به او رسانيد و ابلاغ كرد،- هُ الشّي ءَ: آن چيز را به او رسانيد و ابلاغ كرد،- ألشُّرْطَة بِالأمْرِ: پليس را از موضوع با خبر كرد.

=الأَبْلَغ-

آنكه در او مبالغه شود.

=أَبْلَقَ-

إِبْلاقاً [بلق]: رنگ بدن او سياه و سفيد بود.

=الأَبْلَق-

م بَلْقاء، ج بُلْق: آنچه كه به رنگ سياه و سفيد باشد،- (ح): پرنده ايست دو رنگ كه به (ابى بُليق) معروف است؛ «الأَبْلَقُ الْفَرد»: دژى مخصوص سَمَوْأَل بود كه با سنگهاى سياه و سفيد ساخته شده بود؛ «طَلَبَ الأَبْلَقَ العَقُوق»: آنچه كه غير ممكن است خواست.

=أَبْلَهَ-

إِبْلاهاً [بله] الرجُلَ- آن مرد را كودن و ابله شناخت.

=الأَبْلَه-

م بَلْهَاء، ج بُلْه: مرد سست عقل.

=إِبْلَوْلَقَ-

ابْلِيلَاقاً [بلق]: مرادف (ابْلَق) است.

=إِبْلِيس-

ج أَبَالِس و أَبَالِسة: شيطان، اهريمن.

=أَبَّنَ-

تَأْبِيناً [أبن] هُ: بر او گريه و زارى كرد.

=الابْنُ-

ج بَنُون و أَبْناء [بني]: فرزند پسر، مصغر اين اسم «بُنَيّ» است و منسوب به آن «ابني» و «بَنَوِي» است، «ابنُ بَطْنِه»: بنده شكم خود.

=ابْنُ آوَى-

ج بَناتُ آوَى [أوي] (ح): شغال كه در زبان متداول به آن «الوَاوِي» گويند.

كنيه اين حيوان (ابُو زهرة) است.

=ابْنُ الأَيَّام-

[يوم]: آنكه به اوضاع و احوال روز آشنا باشد.

=ابْنُ جَلَا-

[جلو]: مرد معروف و مشهور.

=ابْنُ الحَرْب-

سرباز، رزمنده.

=ابْنُ ذُكَاء-

[ذكو]: بامداد، صبح.

=ابْنُ ساعتِه-

[سوع]: رونده و عبور كننده.

=ابْنُ السبيل-

[سبل]: مسافر، سفر كننده.

=ابْنُ الطَّوْدِ-

[طود]: انعكاس صوت، برگشت آواز.

=ابْنُ قِتْرَة-

ج بَناتُ قِتْرة [قتر] (ح): مار خطرناك و كشنده. (اين كلمه غير منصرف است).

=ابْنُ ليلِها-

[ليل]: آنكه شبانگاه تصميم گيرد و به كارهاى بزرگ دست زند.

=ابْنُ مِقْرَض-

[قرض] (ح): جانورى است مشابه (ابن عِرْس) راسو و ليكن بزرگتر از آن، سفيد رنگ مايل به زردى كه موشها و گنجشكها و خرگوشها را شكار مى كند.

=ابْنُ يَوْمِهِ-

[يوم]: آنكه بفكر فردايش نباشد؛ «ابْنُ اليَوْمِ»: آنكه فقط بفكر خود باشد.

=أَبْنَى-

إبْناءً [بني] هُ: به او خانه يا ساختمانى بخشيد، به او كمك مالى كرد تا خانه اى بسازد، او را به ساختن خانه اى تشويق كرد.

=الأُبْنَة-

ج أُبن: گره چوب، ميخچه كه در پا پديد آيد و در زبان متداول به آن (مِسمار) گويند، عيب، كينه.

=الابْنَة-

فرزند دختر، مؤنث (الابْن) است.

=ابْنَة الجَبَل-

[جبل] (ح): مار، انعكاس صوت.

=الابْنُم-

مرادف (الابْن) است، ميم زائد و براى مبالغه است و از حركت نون پيروى مى كند.

=الأَبْنُوس-

(ن): درخت آبنوس كه در مناطق گرمسيرى كاشت مى شود و داراى چوبهاى بسيار سفت و محكم است. اين كلمه يونانى است.

=الابْنِيّ-

منسوب به (الابْن) است.

=أَبَهَ-

- أَبْهاً لهُ: او را بياد آورد، مورد توجه قرار داد؛ «هذا امرٌ لا يُؤبَهُ لَهُ»: اين امرى است كه بىهميّت است، چيزى نيست كه مورد توجه باشد.

=أَبْهَى-

إبْهاءً [بهي]: چهره او زيبا شد.

=ابْهارَّ-

ابْهِيْرَاراً [بهر] الليلُ أو النهارُ: شب يا روز به نيمه رسيد، الليلُ: تاريكى شب بسيار شد،- علينا اللّيلُ: شب بر ما دراز شد.

=الإبْهام-

ج أَبَاهِم و أَبَاهِيم [بهم]: بزرگترين انگشت دست يا پا مى باشد. اين كلمه مؤنث است و گاهى بصورت مذكر بكار مى رود.

=الأَبْهة-

مرادف (الأُبَّهَةْ است.

=الأُبَّهَةْ-

جاه و جلال، بزرگى، تكبّر.

=أَبْهَجَ-

إبْهاجاً [بهج] هُ: او را خورسند و شادمان كرد،- المَكَانُ: آن مكان زيبا و خوش گياه شد.

=أبهر-

=الأبهر-

=الأبهران-

=أبهظ-

=أبهم-

=الأبهم-

=الأبوان-

=أبو الأشبال-

=أبو براقش-

=أبو برجيس-

=أبو جابر-

=أبو جامع-

=أبو الركب-

=أبو زريق-

=ابو قترة-

=أبو الورى-

=أبو اليقظان-

=الأبوة-

=أبي-

=الأبي-

=الأبية-

=الأبيحر-

=الأبيرق-

=ابيض-

=الأبيض-

=الأبيل-

=الأبيلي-

=أتا-

=أتى-

=الإتاء-

=أتابك-

=أتاح-

=الأتان-

=أتاه-

=الإتاوة-

=الأتاوي-

=اتأد-

=اتأس-

=أتأم-

=أتب-

=الإتباع-

=أتبع-

=أتبل-

=الاتجاه-

=اتجأ-

=أتجر-

=أَبْهَرَ-

إِبْهاراً [بهر]: شگفت آورد، پس از فقر و پريشانحالى، توانگر و مستغنى شد، در گرماى نيمه روز قرار گرفت.

=الأَبْهَر-

(ع ا): پشت، كمر؛ «فلانٌ شَدِيدُ الأبْهَر»: فلانى داراى پشت نيرومندى است، رگ گردن؛ «مَا زَالَ يُرَاجِعُه الأَلَم حتّى قَطَعَ أَبْهَره»: همچنان دردمند بود تا هلاك شد.

=الأَبْهَران-

(ع ا): دو رگ كه از قلب خارج مى شوند و ساير رگهاى بدن از آن دو ريشه دوانند؛ «ذُو أَبْهَرَيْهِ»: شكم او.

=أَبْهَظَ-

إِبْهاظاً [بهظ] هُ الحملُ أو الأَمْر: بار يا كار بر او سنگينى كرد و باعث سختيها برايش گرديد.

=أَبْهَمَ-

إِبْهاماً [بهم] الشي ءُ: آن چيز مبهم شد،- الأَمْرُ: امر بر او مشتبه شد،- البَابَ: درب را بست،- هُ عَنِ الْأَمْر: او را از آن كار دور كرد.

=الأَبْهَم-

ج بُهم: گنگ و نارسا.

=الأَبَوَان-

پدر و مادر.

=أَبُو الأَشْبال-

[شبل] (ح): شير.

=أَبُو بَرَاقِش-

[برق] (ح): پرنده كوچكى است كه بالاى پرهاى آن به رنگ تيره و ميان آن سرخ و پائين آن سياه است و چون پرهاى خود را از هم بگشايد به رنگهاى گوناگون درآيد، مرد دورو، متلون.

=أَبُو بُرْجِيس-

[برجس] (ن): نام گياهى است پهن، برگهاى آن بشكل نيم كره و گلهاى آن سرخ رنگ است.

=أَبُو جابر-

نان.

=أَبُو جامِع-

كنيه سفره يا ميز گسترده غذا است.

=أَبُو الركَب-

[ركب] (طب): گونه اى بيمارى ميكروبى بسان نزله كه باعث دردهائى در عضلات و مفصلها مى شود.

=أَبُو زُرَيْق-

[زرق] (ح): پرنده ايست در حجمى بزرگتر از گنجشك.

=ابُو قِتْرَة-

[قتر]: كنيه ى شيطان است.

=أَبُو الوَرَى-

[وري]: كنيه روزگار و زمانه است.

=أَبُو اليَقْظان-

كنيه ى خروس است.

=الأبُوَّة-

پدرى، پدر بودن، رابطه طبيعى و يا شرعى ميان پدر و فرزندان.

=أَبِيَ-

- إِبىً عليه: امتناع كرد، قبول نكرد.

=الأَبِيّ-

ابا كننده، امتناع كننده، آنكه از پستيها و زشتيها دورى جويد، بزرگ منش.

=الأبِيَّة-

مؤنث (الأَبِيّ) است؛ «نَفْسٌ ابيَّةٌ»:

نفسى كه از بديها و زشتيها امتناع ورزد.

=الأُبَيْحِر-

مصغّر (البَحْر) است بمعناى درياى كوچك.

=الأُبَيْرِق-

مصغر (الأَبْرَق) است.

=ابْيَضَّ-

ابْيِضَاضاً [بيض]: سفيد شد. اين كلمه ضد (اسْوَدَّ) است، شادمان شد،- شَعرُه: موى او سفيد و پير شد.

=الأَبْيَض-

م بَيْضَاء، ج بِيض: سفيد بر ضد (الأَسْوَد) است، روشن، شمشير؛ «الموتُ الأَبْيَض»: مرگ ناگهانى؛ «الخَيْطُ الأَبْيض»:

سفيدى فجر، سپيده دم؛ «الذَّهَبُ الأَبيض»:

پلاتين؛ «السَّلاحُ الأَبيض»: اسلحه سرد، غير آتشين.

=الأَبِيل-

ج آبال و أُبْل: راهب مسيحى.

=الأَبِيلِيّ-

راهب مسيحى.

=أَتَا-

- أتْواً و اتَاءً [أتو] الشجرُ: ميوه درخت آشكار شد، درخت پر بار شد،- بِهِ و عليهِ: از او بدگوئى و سعايت كرد.

=أَتَى-

إتْياناً و أَتْياً [أتي]: آمد؛ «كَمَا يَأتِي» و «كَمَا يَلِي»: بشرح زير است،- المَكانَ: در آن مكان حاضر شد،- الرّجُلَ: نزد آن مرد حاضر شد،- الشّي ءَ: آن كار را انجام داد،- عَلَى آخِرِه: آن كار را تمام كرد، آن كار را اجراء كرد و به پايان رسانيد،- عَلَيهِ الدّهرُ:

زمانه او را نابود كرد،- على الأَخْضَر وَ اليَابِسِ:

همه چيز را از خشك و تر نابود كرد.

=أَتَّى-

تَأْتِيَةً و تَأَتِّياً الماءَ: مجراى آب را روان كرد.

=الإتَاء-

[أتو]: مص، «إِتَاءُ الأرض»: سود زمين و حاصل آن.

=أَتَابِك-

مربّى اميران و شاهزادگان، مهتر، امير و فرمانده. اين كلمه تركى است.

=أَتَاحَ-

إِتَاحَةً [توح] هُ: آن كار را آماده كرد،- تْ لهُ الفُرْصَةُ: براى او فرصت بدست آمد.

=الأَتَان-

ج أُتنٌ و أُتْنٌ و آتُنٌ: ماده الاغ، خر ماده.

=أَتَاهَ-

إِتَاهَةً [تيه] هُ: او را گمراه كرد، او را نابود كرد.

=الإتَاوَة-

ج أَتَاوَى [أتو]: خراج، ماليات، رشوه، باج.

=الأَتَاوِيّ-

[أتي]: غريب، بيگانه؛ «سَيْلٌ أَتَاوِيّ»: سيل مهيب و بزرگ كه جلوى آنرا نتوان گرفت.

=اتَّأَد-

اتِّئَاداً [وأد] في الامر: در كار تأمل و درنگ كرد.

=اتَّأَسَ-

اتِّئاساً [يأس] منه: از وى اميدش قطع شد.

=أَتْأَمَ-

اتْآماً [تأم و وأم] تِ المرأةُ: آن زن دوقلو زائيد،- الثَّوبَ: جامه را با دو پارچه از روى و از پشت بافت.

=أَتَبَّ-

إِتْبَاباً [تبّ] هُ: او را ضعيف و ناتوان كرد.

=الإتْبَاع-

آوردن كلمه اى با وزن كلمه ما قبل خود براى تقويت معنى مانند: «كثيرٌ بَثير يا خَبِيثٌ نَبِيث»؛ «إِتْباعاً لِ»: بنا بر ...

=أَتْبَعَ-

إِتْبَاعاً [تبع] هُ: در پى او روان شد و به او رسيد،- هُ كذا: آن را به او رسانيد يا پيوست كرد.

=اتَّبَعَ-

اتِّبَاعاً [تبع] هُ: از او پيروى كرد،- سياسَةً: از سياستى پيروى كرد.

=أَتْبَلَ-

إِتْبالًا [تبل] هُ: او را بيمار كرد؛ «أَتْبَلَهُ الحُبُّ اوِ الدّهرُ»: عشق يا زمانه او را بيمار كرد، عقل از سر او بدر كرد.

=الاتِّجاه-

[وجه]: مص، ميل، جهت، سوى؛ «الاتّجَاهُ السَّيَاسِيّ»: جهت و نزعه سياسى.

=اتَّجَأَ-

اتِّجَاءً [وجأ] التمْرُ: خرما را ذخيره كرد.

=أَتْجَرَ-

إِتْجاراً [تجر]: به شغل تجارت و بازرگانى پرداخت. تجارت كرد.

=اتَّجَرَ-

اتجَاراً [تجر و وجر]: مرادف (أتْجَرَ) است، خود را با داروى وَ جُور درمان كرد.

=اتجه-

=الاتحاد-

=الاتحادي-

=الاتحادية-

=اتحد-

=أتحف-

=اتحل-

=أتخ-

=اتخذ-

=اتخم-

=اتدى-

=اتدع-

=أتر-

=أترب-

=الأترج-

=الأترجة-

=أترح-

=أترس-

=أترع-

=الأترع-

=أترف-

=الأترف-

=اترك-

=الأترنج-

=الأترنجة-

=اتزر-

=اتزع-

=اتزن-

=اين كلمه مطاوع (وزن) است،- الدراهم: پولها را نقد كرد، درهمها را نقد گرفت،- الشي ء: آن چيز را وزن كرد و گرفت،-

=اتسخ-

=أتسع-

=اتسق-

=اتسم-

=اتشح-

=اتشر-

=اتشق-

=اتصف-

=اتصل-

=اتضح-

=اتضع-

=اتَّجَهَ-

اتِّجَاهاً [وجه] اليهِ: بسوى او آمد،- لهُ رأيٌ: اعتقادى برايش پيدا شد.

=الاتِّحاد-

[أحد و وحد]: مص، گرد آمدن براى هدف معينى؛ «اتّحادُ الدُّوَل»: اتحاديه كشورها؛ «الاتِّحادُ الرّيَاضِيّ»: اتحاديه ورزشكاران،- أو الجِسْم المركّب (ك):

تركيب دو ماده يا بيشتر و تفاعل و بوجود آمدن ماده جديدى مانند آب كه از اكسيژن و هيدروژن تشكيل مى شود، «اتّحاد الآراء»:

اتفاق آراء.

=الاتّحَادِيُّ-

آنكه در سازمان اتحاديه كارگران عضو باشد، آنكه به كارهاى سياسى اختصاص يابد، آنكه پيرو يك اتحاد سياسى باشد.

=الاتحَادِيَّة-

صفت (الاتّحادِيّ) است مانند اتحاديه كارگران يا اتحاديه اصناف.

=اتَّحَدَ-

اتحَاداً [أحد و وحد]: متحد شد، متفق شد، پيمان بست؛ «اتّحَدَ القَرِيقان»: دو طرف با هم پيمان بستند،- الشَّيئان: آن دو چيز با هم يكى شدند،- بِهِ: به آن چسبيد، با آن شيئ واحدى شد؛ «اتَّحَدَ الماءُ بِالخمر»: آب و مي با هم مخلوط شدند،- القومُ: آن قوم با هم متفق شدند و پيمان بستند.

=أَتْحَفَ-

إِتْحافاً [تحف] هُ الشي ءَ و بالشي ءِ: آن چيز را به او ارمغان نمود، آن چيز را به او بخشيد.

=اتَّحَلَ-

اتحَالًا [وحل] في يمينه: در سوگند خوردن استثناء كرد مثل اينكه بگويد:

«وَ اللّهِ افْعلُ ذَلكَ ان شَاءَ اللّهِ تَعَالَى»: بخدا سوگند آن كار را اگر خدا بخواهد انجام مى دهم.

=أَتَخَّ-

إِتْخَاخاً [تخّ] العجينَ أو الطينَ: آب خمير يا گِل را زياد كرد تا نرم شود.

=اتَّخذَ-

اتَّخَاذاً [أخذ]: فروتنى كرد،- هُ: او را قرار داد؛ «اتَّخَذَهُ صَديقاً»: او را دوست خود قرار داد، به او اعتماد كرد؛ «اتّخَذَ التَّدابِيرَ اللّازِمَة»: تدابير لازم را گرفت؛ «اتَّخَذَ موقفاً»:

موقفى براى خود گرفت؛ «اتّخَذَ قَراراً»: تصميم گرفت.

=اتَّخَمَ-

اتّخاماً [تخم و وخم] هُ الطعامُ: غذا او را به تخمه انداخت، باعث امتلاء معده او شد.

=اتَّخَمَ-

اتخاماً [تخم و وخم]: مرادف (تَخِم) است،- مِن كَذَا و عَنْهُ: فلان چيز باعث تخمه و ناگوارى او شد.

=اتّدَى-

اتدَاءً [ودي]: خون بها گرفت و طلب قصاص نكرد- اصل اين كلمه اوْتَدَى است.

=اتَّدَعَ-

اتدَاعاً [ودع]: آرميد و در جاى خود استقرار يافت.

=أَتَرَّ-

إتْرَاراً [ترّ] هُ: او را دور كرد،- يَدَهُ: دست او را بريد.

=أَتْرَبَ-

إِتْراباً [ترب]: مرادف (تَرَّبَ) است.

=الأُتْرُجُّ-

(ن): ترنج، بالنگ، ميوه ترنج.

=الأُتْرُجَّة-

(ن): واحد (الأُتْرُجَّ) است.

=أَتْرَحَ-

اتْراحاً [ترح] هُ: او را اندوهگين كرد.

=أَتْرَسَ-

إتْرَاساً [ترس] بالترس أو غيره:

خود را با سپر يا جز آن محافظت كرد.

=أَتْرَعَ-

إِتْراعاً [ترع] الإناءَ: ظرف را پر كرد.

=اتَّرَعَ-

اترَاعاً [ترع] الإناءُ: ظرف پر شد.

=الأَتْرَع-

[ترع] من السيل: سيل كه دره را از آب پر كند.

=أَتْرَفَ-

إِتْرافاً [ترف] الرجُلُ: آن مرد در ارتكاب گناه اصرار ورزيد،- هُ المالُ: مال و ثروت او را به فساد كشانيد، او را بى خيال كرد.

=الأَتْرَف-

آنكه در لبش برآمدگى باشد.

=اتَّرَكَ-

اترَاكاً [ترك] هُ: آن چيز را رها كرد.

=الأَتْرُنْج-

(ن): مرادف (الأَتْرُجّ) است.

=الأُتْرَنْجَة-

(ن): واحد (الأُتْرَنج) است.

=اتَّزَرَ-

اتِّزاراً [أزر]: شلوار پوشيد.

=اتَّزَرَ-

اتزَاراً [وزر]: پيشبند بر خود بست، گناه كرد،- بِثَوبِهِ: جامه خود را بگونه پيشبند پوشيد.

=اتَّزَعَ-

اتزاعاً [وزع]: امتناع كرد.

=اتَّزَنَ-

اتَّزاناً [وزن]: با وقار و ميانه رو شد.

=اين كلمه مطاوع (وَزَنَ) است،- الدّراهم: پولها را نقد كرد، درهمها را نقد گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را وزن كرد و گرفت،- العِدْلُ: بار را با بار ديگر مساوى و برابر كرد.

=اتَّسَخَ-

اتسَاخاً [وسخ]: آن چيز چركين شد.

=أَتْسَعَ-

إِتْساعاً [تسع] القومُ: آن گروه نه نفر شدند.

=اتّسَعَ-

اتساعاً [وسع]: فراخ شد. اين كلمه ضد (ضَاق) است،- النّهارُ و غيرُهُ: روز بلند و طولانى شد،- الرَّجُلُ: آن مرد توانگر و دارا شد.

=اتَّسَقَ-

اتسَاقاً [وسق] الأمرُ: آن كار با نظم و ترتيب شد،- تِ الإبِلُ: شتران گرد هم آمدند،- الْقَمَرُ: قرص ماه تمام و كامل شد.

=اتَّسَمَ-

اتِّساماً [وسم]: براى خود سمت و نشانه اى قرار داد تا با آن شناخته شود.

=اتَّشَحَ-

اتشَاحاً [وشح]: نشان به گردن خود افكند.

=اتَّشَرَ-

اتشاراً [وشر]: خواست تا دندانهايش تعويض گردد.

=اتَّشَقَ-

اتِّشَاقاً [وشق] القومُ العدوَّ بأسيافهم: آن قوم دشمنان خود را با شمشيرهايشان بركندند،- فلانُ اللّحمَ: گوشت را بريد و ريز ريز كرد.

=اتَّصَفَ-

اتصافاً [وصف] الشي ءُ: آن چيز قابل وصف شد،- الرّجُلُ: آن مرد با صفات خوب خود معروف شد،- بِالصّفاتِ الْحَمِيدة:

آن مرد با اخلاق نيكو و پسنديده شهرت يافت.

=اتّصَلَ-

اتصالًا [وصل] بالشي ء: به آن چيز چسبيد،- الَيه: به آن چيز رسيد و دست يافت،- به تلفونياً: بوسيله تلفن با او سخن گفت،- الى بنى فلان: به قبيله فلان منتسب گرديد،- بِي خَبَرُ فُلانٍ: خبر فلانى بمن رسيد،- فلانٌ بِالْوَزير: فلانى بخدمت وزير در آمد.

=اتَّضَحَ-

اتّضَاحاً [وضح] الأمرُ او الكلامُ: آن كار يا سخن آشكار و ظاهر شد.

=اتَّضَعَ-

اتضاعاً

: خوارى و فروتنى نمود، در حسب خود پست و فرومايه شد،

=اتطن-

=الأتعاب-

=أتعب-

=اتعد-

=أتعس-

=اتعظ-

=الاتفاق-

=أتفر-

=اتفق-

=أتفل-

=أتفه-

=اتقى-

=الإتقان-

=اتقح-

=اتقد-

=اتقر-

=اتقف-

=أتقن-

=الاتكاء-

=أتكأ-

=اتكر-

=اتكل-

=أتل-

=أتلى-

=أتلج-

=أتلد-

=أتلع-

=الأتلع-

=أتلف-

=اتله-

=أتم-

=الإتمام-

=أتمر-

=أتن-

=الاتهام-

=اتهل-

=أتهم-

=الأتوبس-

=الأتوماتيكي-

=الأتون-

- البعيرَ راكبُهُ: سر شتر را فرود آورد تا پاى بر گردن آن نهد و سوار بر آن شود.

=اتَّطَنَ-

اتَّطاناً [وطن] البلدَ: آن شهر را وطن خود قرار داد.

=الأَتْعاب-

جمع (التّعب) است، دستمزد پزشك يا وكيل.

=أَتْعَبَ-

إِتْعاباً [تعب] هُ: او را خسته كرد،- نَفْسَهُ: خود را در آن كار خسته كرد،- الإناءَ: ظرف را پر كرد،- القومُ: ستوران آن قوم خسته شدند.

=اتَّعَدَ-

اتعَاداً [وعد]: وعده را پذيرفت و به آن اعتماد كرد،- القومُ: آن قوم با هم وعده نهادند،- هُ: او را تهديد كرد.

=أَتْعَسَ-

إِتْعاساً [تعس] هُ اللّهُ: خدا او را هلاك كند.

=اتَّعَظَ-

اتعَاظاً [وعظ]: پند و موعظه را پذيرفت و به آن عمل كرد.

=الاتَّفَاق-

ج اتفَاقَات [وفق]: مص، پيمان، عهد، اتفاق؛ «اتّفاقٌ اقتِصَاديّ»: پيمان اقتصادى؛ «اتّفاقٌ تِجَارِيّ»: پيمان بازرگانى؛ «اتّفاقاً»: ناگهان

الاتفَاقِيَّة-

مرادف (الاتِّفَاق) است به معناى پيمان.

=أَتْفَرَ-

إِتْفارا [تفر] الشّجرُ: غنچه هاى درخت آشكار شد.

=اتَّفَرَ-

اتفَاراً [وفر] الشي ءُ: آن چيز بسيار و فراخ شد.

=اتَّفَقَ-

اتّفَاقاً [وفق] الرجلانِ على الشي ء و فيهِ: آن دو مرد بر چيزى عهد و پيمان بستند، اين كلمه ضد (اخْتَلَفَ) است، آن دو بهم نزديك و متحد شدند،- مَعَهُ: با او موافقت كرد،- الأمْرُ: آن امر اتّفاقي واقع شد.

=أَتْفَلَ-

إِتْفالًا [تفل] هُ: بوى آنرا بد و ناخوش كرد.

=أَتْفَهَ-

إِتْفاهاً [تفه] الشى ءَ: آن چيز را كم كرد؛ «اعْطَيتَ فَاتْفَهتَ»: بخشيدى ولى اندك بخشيدى.

=اتَّقَى-

اتقَاءً [وقي]: آن مرد پرهيزگار و متقى شد،- فلاناً: از فلانى بر حذر شد و ترسيد، از او كناره گيرى كرد؛ «اتَّقَيْنَا بِهِ»:

براى محافظت خود او را پيشاپيش همه همچون سپرى در برابر دشمن قرار داديم و حمله ور شديم.

=الإتْقان-

[تقن]: محكم كارى، استوارى در كار.

=اتَّقَحَ-

اتقَاحاً [وقح]: شرم و حياى او كم شد.

=اتَّقَدَ-

اتِّقَاداً [وقد]: آن چيز درخشيد،- تِ النّارُ: آتش افروخته شد.

=اتَّقَرَ-

اتقاراً [وقر]: با وقار شد.

=اتَّقَفَ-

اتِّقَافاً [وقف]: مطاوع (وَقَفَ) است.

=أَتْقَنَ-

ك إتْقَاناً [تقن] الأمرَ: آن كار را استوار كرد.

=الاتِّكَاء-

[وكأ]: مص،- عند اهل العَرُوض: و در نزد عروضيان حشو و فزونى كلام در سخن و گفتار است.

=أَتْكَأَ-

إِتْكاءً [وكأ] هُ: آنرا به گونه بالش بر زمين افكند، آنرا بسان بالش درآورد تا بر آن تكيه زند.

=اتَّكَأَ-

اتكَاءً [وكأ] على السرير: بر روى تخت در حاليكه تكيه داده بود نشست،- على عَصَاهُ: بر عصاى خود تكيه داد،- القومُ عِنده:

آن قوم نزد او غذا خوردند.

=اتَّكَرَ-

اتكَاراً [وكر] الطائرُ: پرنده براى خود آشيانه ساخت.

=اتَّكَلَ-

اتكَالًا [وكل] على اللّهِ: بر خداوند متعال توكل كرد،- فِى امْرِهِ على فُلان: در كار خود به فلانى اعتماد كرد.

=أَتَلَّ-

إِتْلَالًا [تلّ] الدابَّةَ: ستور را بست، ستور را راند.

=أَتْلَى-

إِتْلاءً [تلو] هُ: از او سبقت گرفت، او را عقب انداخت،- هُ فلاناً: او را بدنبال خود در آورد،- هُ على فُلان: بر سر فلانى حواله داد.

=أَتْلَجَ-

إِتلاجاً [ولج] هُ: آن را بداخل آورد.

=اتَّلَجَ-

اتلَاجاً [ولج] اليهِ و فيهِ: به آن داخل شد.

=أَتْلَدَ-

إِتْلَاداً [تلد] الرجُلُ: دارنده مال موروثى شد.

=اتَّلَدَ-

اتِّلَاداً [ولد] القومُ: آن قوم زاد و ولد كردند و بسيار شدند.

=أتْلَعَ-

إِتْلَاعاً [تلع] في مشيتِه: بهنگام راه رفتن سر و گردن خود را بالا گرفت.

=الْأَتْلَع-

[تلع]: آنكه قامتى بلند يا گردن بلند داشته باشد.

=أَتْلَفَ-

إتْلافاً [تلف] هُ: آن چيز را تباه و نابود كرد.

=اتَّلَهَ-

اتلَاهاً [وله] النبيذُ فلاناً: مى عقل او را از سرش بدر كرد.

=أَتَمَّ-

إِتْماماً [تمّ] هُ: آنرا كامل كرده تمام كرد،- تِ المرأةُ: زايش زن نزديك شد،- القمرُ (فك): قرص ماه كامل شد،- الى المَحَلِّ: بسوى آن محل رفت.

=الإتْمام-

تمام و كمال كردن، بپايان رسانيدن، تحقيق.

=أَتْمَرَ-

إِتْمَاراً [تمر] القومُ: خرماى آن قوم بسيار شد.

=أَتَنَّ-

إِتْنَاناً [تنّ] المرضُ الصبيَّ: بيمارى جلوى رشد و پرورش كودك را گرفت.

=الاتِّهَام-

[تهم و وهم]: تهمت، پيرايه بستن.

=اتَّهَلَ-

اتِّهَالًا [أهل]: براى خود يار و مونسى گرفت، صاحب خانواده شد.

=أَتْهَمَ-

إتْهَاماً [تهم]: آن مرد به شهر تهامه آمد.

=أَتْهَم-

إِتْهَاماً [وهم] هُ بكذا: او را مورد اتهام قرار داد. (اين تعبير در زبان متداول رايج است ولى فصيح اين كلمه «اتَّهَمهُ» مى باشد).

=اتَّهَم-

اتِّهَاماً [تهم و وهم] هُ بكذا: او را مورد سوء ظن قرار داد،- هُ فى قَولهِ: در راستى او شك برد،- الرّجُلُ: آن مرد متهم و بد نام شد.

=الأُتُوبِس-

مرادف (الأُتُوبُوس) است، اتوبوس.

=الأتُومَاتيكيّ-

مرادف (الآليّ) است.

=الأَتُون-

ج أُتُن و أَتَاتِين: تون حمام، دستگاه حرارتى كه با آن گرمابه را گرم كنند، كوره حمام؛ «اتّونُ الكِلْس»: كوره آجر پزى يا

=الأتي-

=الأتيس-

=أث-

=الأث-

=أثاب-

=الأثاث-

=أثار-

=الأثارة-

=أثأى-

=الأثبات-

=أثبت-

=أثبط-

=أثث-

=أثخن-

=أثر-

=الأثر-

=أثرى-

=الأثرى-

=الأثرة-

=الأثرجة-

=أثرد-

=الأثرد-

=أثرم-

=الأثرم-

=الأثرية-

=الأثعل-

=أثغى-

=أثغر-

=أثغم-

=أثفر-

=أثفل-

گچ پزى.

=الأَتِيّ-

[أتي]: غريب، بيگانه؛ «سَيْلٌ أتِيّ»:

سيل بزرگ كه جلوى آنرا نتوان گرفت.

=الأَتْيَس-

[تيس]: آنكه پر جهش بسان بز نر باشد.

=أَثَّ-

- أَثَاثاً و أُثُوثاً و أَثَاثَةً النباتُ أو الشَّعرُ: گياه و يا موى پيچيده و بسيار شد.

=الأَثُّ-

ج إثَاث من النبات أو الشعر: مرادف (الأَثِيث) است بمعناى موى و يا گياه انبوه و بهم پيچيده.

=أَثَابَ-

إِثَابةً [ثوب] الرجلُ: براى آن مرد بهبودى حاصل شد،- الرّجلَ: آن مرد را پاداش داد،- جزاءَه: مزد او را داد،- الحوضَ: حوض را پر از آب كرد.

=الأَثَاث-

متاع خانه، مال و ثروت.

=أَثَارَ-

إِثَارةً [ثور] هُ: او را برانگيخت،- القَضِيَّةَ: موضوع را مطرح كرد،- ثَائِرتَه: او را ناخوشنود و خشمگين كرد.

=الأَثَارَة-

ج أَثَر [أثر]: نشانه بزرگى و بزرگمنشى، كار خوب و نيك.

=أَثْأَى-

إِثْآءً [ثأي] الشي ءَ: آن چيز را سوراخ كرد،- فى القَوم: بر آن قوم حمله ور شد و كشت و زخمى كرد.

=أَثْأَرَ-

إِثْآراً [ثأر] منه: از او انتقام گرفت، او را به خون كشته خود قصاص كرد.

=اثَّأر-

اثِّئاراً [ثأر] منه: مرادف (اثْأر) است.

=الأَثْبَات-

جمع (الثَّبت) بمعناى پايداران و پابرجايان است، دور انديشان و معتمدان قوم.

=الإثْبَات-

ثابت كردن، ايجاب، ضد سلب و نفى؛ «شاهدُ الإثْبات»: آنكه بر عليه متهم شهادت دهد، دليل؛ «عِبْ ءُ الإثْبات»: لزوم آوردن دليل و برهان.

=أَثْبَتَ-

إثْبَاتاً [ثبت] هُ: آن چيز يا امر را ثابت كرد؛ «طَعَنَهُ فَأَثبتَ فيه الرُّمحَ»: او را با نيزه زد بطورى كه نيزه در او فرو رفت و ثابت ماند،- الحقَّ: حق را ثابت كرد،- الأَمْرَ: آن امر را بدرستى شناخت،- الشّخصَ: آن شخص را شناسائى كرد،- اسمَه فى الدّيوان: نام او را در دفتر كاركنان ثبت نمود.

=أَثْبَطَ-

إِثْبَاطاً [ثبط] هُ المرضُ: بيمارى از وى دور نشد.

=أَثَّثَ-

تَأْثِيثاً [أثّ] الفراشَ: بستر را گسترد،- البيتَ: خانه را با اثاث جديد آراست.

=أَثْخَنَ-

إِثْخَاناً [ثخن] في الأمر: در آن كار مبالغه كرد،- في العَدُوّ: بر دشمن سخت گرفت و بسيارى از آنها را كشت،- تْهُ الجراح: زخمها او را ضعيف و ناتوان كردند،- هُ بالجراح: با زخم زدن بر او، وى را سست كرد،- هُ ضرباً: او را ضربه سخت و كارى زد.

=أَثَرَ-

- أَثْراً و أَثَارةً و أُثْرَةً الحديثَ: حديث را بازگو كرد،- هُ: او را بخشيد و اكرام كرد.

=أَثِرَ-

- أَثَراً عليهم: براى خود بهترين چيزها را اختصاص داد،- على الأمر: بر آن كار تصميم گرفت، لِلأمر: آهنگ آن كار را نمود،- يَفْعَلُ كذا: شروع به كارى كرد كه انجام دهد.

=أَثَّرَ-

تَأْثِيراً فيه و عليه: در او اثر گذاشت.

=الأُثْر-

ج آثَار: اثر زخم.

=الإثْر-

رد پا، بلافاصله، بَعْد؛ «خَرَجَ فى اثْرِهِ»: بعد از او رفت.

=الأُثُر-

ج أُثُور: اثر زخم.

=الأَثَر-

ج أَثَار و أُثُور: آنچه از آثار و نشانه ها كه باقى مانده باشد، تأثير ادبى و نفوذ در انسان؛ «لَا اثَرَ له»: بى اثر است، سنّت، حديث، اجل، انطباع؛ «على الأَثر»: فوراً، بى درنگ؛ «فى اثَرِهِ» و «عَلَى اثْرِهِ»: در پى آن؛ «اثَرُ مستقيمٍ على مستوٍ» (ه): نقطه دو تقاطع بر يك مستوى؛ «اثَرُ مستوٍ على مستوٍ» (ه): خط مستقيمى كه دو مستوي را قطع كند.

=الأَثِر-

مرد خودخواه.

=أَثْرَى-

إِثْراءً [ثرو]: مال و ثروت او فراوان شد.

=أَثْرَى-

إِثْراءً [ثري] الترابُ: خاك خيس و مرطوب شد.

=الأَثْرَى-

م ثَرْوَاء [ثرو]: توانگر و ثروتمند.

=الأَثْرَى-

م ثَرْيَاء [ثري] من التراب: آنچه از خاك كه پس از خشكى تر يا خيس شده باشد.

=الأُثْرة-

ج أُثَر: نشانه و علامت، باقيمانده علم.

=الأَثَرة-

اختيار، اختصاص دادن مرد بهترين چيز را فقط براى خودش، دوست داشتن نفس خود به حد افراط، نام ديگر آن (الأَنَانِيّة) است.

=الأَثْرَجة-

(ك): تفاعل الكل و اسيد كه از آن اثر نمكى و آب بدست آيد.

=أَثْرَدَ-

إِثرَاداً [ثرد]: تريد را آماده كرد،- الخُبزَ: نان را تريد كرد.

=الأَثْرَد-

[ثرد]: مردى كه لبهايش شكافته است.

=أَثْرَمَ-

إِثْرَاماً [ثرم] هُ: دندان او را از بن شكست.

=الأَثْرَم-

م ثَرْمَاء، ج ثُرْم [ثرم]: آنكه دندانش از بن شكسته شده باشد.

=الأَثَرِيّ-

آنچه كه به آثار بستگى داشته باشد، دانشمند باستانشناس.

=الأَثَرِيَّة-

مؤنث (الأَثَرِيّ) است؛ «لُغَةٌ اثَرِيَّةٌ»:

زبان باستانى.

=الأَثْعَل-

م ثَعْلَاء، ج ثُعْل [ثعل]: آنكه دندانهايش كج و بر روى هم در آمده باشد.

=أَثْغَى-

إثْغَاءً [ثغو] الشاةَ: گوسفند را به صدا درآورد؛ «اتَيْتُهُ فما اثْغَى و لَا ارغى»: نزد او آمدم چيزى نبخشيد نه گوسفند و نه شتر.

=أَثْغَرَ-

إثْغَاراً [ثغر]: دهان او كوبيده يا شكسته شد،- الصّبِيُّ: دندانهاى شيرى كودك ريخت، دندانهايش برآمد.

=اثَّغَرَ-

اثِّغَاراً [ثغر] الصبيُّ: مرادف (اثْغَرَ) است.

=أَثْغَمَ-

إِثْغَاماً [ثغم] الوادي: آن درّه گياه ثغام برآورد،- الرّأس: سر بسان ثغام سفيد شد.

=أَثْفَرَ-

إِثْفَاراً [ثفر] الحمارَ: خر را از پس راند.

=أَثْفَلَ-

إِثْفَالًا [ثفل] الخمرُ: دُرد مي رسوب پيدا

=أثفن-

=الأثفية-

=الأثقال-

=أثقب-

=أثقل-

=أثكل-

=أثل-

=الأثل-

=الأثلة-

=أثلث-

=أثلج-

=الأثلم-

=أثم-

=الإثم-

=الأثمد-

=أثمر-

=أثمل-

=أثمن-

=الأثمن-

=أثنى-

=الأثناء-

=الأثنان-

=الأثنولوجيا-

=الاثنى عشري-

=الإثنين-

=الأثيث-

=الأثير-

=الأثيرات الملحية-

=الأثيل-

=الأثيم-

=أج-

=أجاء-

=أجاب-

=الأجاج-

=أجاح-

=اجاد-

كرد،- الشّرابُ: شراب دُردگين شد.

=أَثْفَنَ-

إثْفَاناً [ثفن] العملُ يدَه: كار دست او را كلفت و خشن كرد.

=الأُثْفِيَّة-

ج أَثَافِيّ: سنگ كه زير ديگ قرار مى گيرد؛ «ثَالِثةُ الأَثافي»: جزء مكمل هر چيزى، جزء سوم سه پايه كه ديگ بر روى آن قرار دهند.

=الإِثْفِيَّةِ-

ج أَثَافِيّ: مرادف (الأُثْفِيَّة) است.

=الأَثْقَال-

جمع (الثِقْل) است، آنچه كه در جوف و باطن زمين باشد؛ «اخْرَجَتِ الأرضُ اثقالَها»: زمين آنچه كه در باطن خود داشت بيرون ريخت؛ «رَفْعُ الأَثْقَالِ»: در بازيهاى ورزشى عبارت از بلند كردن وزنهاى سنگين است.

=أَثْقَبَ-

إِثْقَاباً [ثقب] النارَ: آتش را روشن كرد.

=أَثْقَلَ-

إِثْقَالًا [ثقل] هُ: بار سنگين بر او تحميل كرد، آن را سنگين كرد،- كاهِلَهُ:

امر يا كار سنگينى بر عهده او نهاد،- هُ المرضُ: بيمارى بر او سخت شد.

=أَثْكَلَ-

إِثْكَالًا [ثكل] الأمَّ ولدَها و- الولدَ أمَّه:

مادر را بى فرزند يا فرزند را بى مادر كرد،- تِ المَرْأةُ: آن زن بى فرزند شد.

=أَثَلَ-

- أَثُؤَلًا: در شكوه و بزرگى استوار شد، در زمين ريشه دوانيد.

=أَثُلَ-

- أَثَالَةً: مرادف (أثَلَ) است.

=أَثَلَّ-

- إِثْلَالًا [ثلّ] فمُهُ: دندانهاى او ريخت.

=الأَثْل-

(نَ): گياهى است كه معمولا در پيرامون آبها مى رويد، برگهاى آن ريز و شكوفه هايش خوشه ايست. چوب آن سخت و نيكوست و از آن كاسه و پشقاب سازند و به فارسى آنرا درخت شوره گز نامند.

=الأَثْلَة-

ج أَثْلات و آثَال و أُثُول (ن): واحد (الأَثَل) است، اصل و ريشه.

=الأَثَلَة-

اصل، ريشه.

=أَثلَثَ-

إِثْلَاثاً [ثلث] القومُ: آن قوم به سه گروه تقسيم شدند، سى نفر شدند؛ «كانُوا تسعةً و عِشْرينَ فَاثْلَثُوا»: بيست و نه نفر بودند پس سى نفر شدند.

=أَثْلَجَ-

إِثْلَاجاً [ثلج] تِ السماءُ: از آسمان برف باريد،- القَومُ: آن قوم به برف زدند،- تِ الأرضُ: برف بر زمين افتاد،- هُ: او را شادمان كرد؛- تْ نَفْسِى به: به او دلم خوش است،- تْ عَنهُ الحُمّى: تب از او بريده شد.

=الأَثْلَم-

[ثلم]: آنچه كه گوشه يا لبه اش شكسته شده باشد.

=أَثِمَ-

- إِثْماً و أَثْماً و أَثَاماً و مَأثماً: گناه كرد، عملى حرام كرد.

=أَثَّمَ-

تأثِيما هُ: او را به گناه متهم كرد.

=الْإثْم-

ج آثَام: گناه، كار حرام، كار غير مجاز.

=الْأُثْمُدْ-

(ك): مرادف (الإثمد) است.

=الإثْمِد-

(ك): سرمه كه به چشم كشند و در اصطلاح دانشمندان شيمى موسوم به (أنتيموان) است.

=أَثْمَرَ-

إِثْمَاراً [ثمر] الشجرُ: درخت ميوه داد،- الشّجرُ الثَّمر: درخت ميوه خود را عرضه كرد،- القومَ: آن قوم را ميوه خورانيد.

=أَثْمَلَ-

إِثْمَالًا [ثمل] اللَّبنُ: كف شير زياد شد،- اللّبن: شير را تكان داد تا كره بدهد،- هُ: او را مست كرد.

=أَثْمَنَ-

إِثْمَاناً [ثمن] القومُ: آن قوم هشت نفر شدند،- المالَ زيداً و لزيدٍ: بهاى مال را به زيد پرداخت.

=الأَثْمَنُ-

[ثمن]: ارزشمندتر، گرانتر.

=أَثْنَى-

إثْناءً [ثني] الرجلَ: دومي آن مرد شد،- عليه: او را ستايش كرد؛ «اثنى عليه عَاطِرَ الثناءِ»: او را به نيكى ستود،- عليهِ بِالضّرب:

مبادرت به زدن او كرد.

=اثَّنَى-

اثِّناءً [ثني]: مرادف (انْثنى) است.

=الأَثْنَاء-

[ثني]: جمع (الثِنْي) است؛ «اثناءُ الْكَلَام»: ميان سخن؛ «فى هذه الأثناء»: در خلال آن؛ «جَاؤوا في اثناءِ الأمْر»: در بين كار آمدند.

=الأثْنَانِ-

م ثِنْتان و اثْنَتَانِ [ثني]: دو چيز يا دو نفر. عدد دو.

=الأَثْنُولُوجيا-

دانش شناخت نژادهاى انسانى و صفات و اخلاق آنها. اين كلمه يونانى است.

=الاثْنَى عَشَرِيّ-

[ثني] (ع ا): روده كوچك از جهت معده- اثنى عشر.

=الإثْنَيْن-

روز دوشنبه كه ميان يكشنبه و سه شنبه مى باشد.

=الأثِيث-

ج إِثَاث من النبات أو الشّعر: آنچه از گياه يا موى سر كه بسيار و در هم پيچيده باشد.

=الأَثِير-

[فك]: اين كلمه نزد ستاره شناسان قديم فلك نهم است،- (ف): و در نزد دانشمندان طبيعى ماده ايست بدون وزن كه از تمام اجسام و مواد مى گذرد و امتداد صوت و گرما بوسيله موجهاى آن صورت مى گيرد. اين كلمه يونانى است.

=الأثِيرات الملحيّة-

(ك): تركيبات عضوى است كه در مواد چرب و گلها و ميوه ها وجود دارد.

=الأَثِيل-

والا تبار و با شرافت، آنچه كه در زمين ريشه دار باشد.

=الأَثِيم-

ج أَثَمَاء: اسم فاعل از (اثِمَ) است.

=أجَّ-

- أجِيجاً: برافروخته و شعله ور شد،- أجُوجاً الماءُ: آب شور و تلخ شد.

=أَجَاءَ-

إِجَاءَةً [جيأ] هُ: او را آورد، او را وادار به آمدن كرد،- هُ الى كذا: او را بر پناه بردن به ديگرى واداشت.

=أجَابَ-

إِجَابَة و إِجَاباً [جوب] هُ،- سؤالَه و عن سؤاله و إلى سؤاله: پاسخ او را داد،- هُ الى حَاجَتِه: نياز او را برآورد.

=الأُجَاج-

شور و تلخ.

=الأَجَّاج-

برافروخته و شعله ور.

=أَجاحَ-

إِجَاحَة [جوح] هُ: او را مستأصل و نابود كرد.

=اجَادَ-

إِجَادَةً [جود]: چيزى خوب و نيكو آورد، آن چيز را خوب و نيكو گردانيد؛ «أَجَدْتَ»: خوب انجام دادى؛ النّقدَ: به او پولهاى خوبى بخشيد،- الشّي ءَ: آن چيز را نيكو كرد،- بِالْوَلد: داراى فرزند بخشنده شد،- الرّجلَ: آن مرد را كشت،- لغةً:

زبانى را خوب دانست و در آن ورزيده

=الأجادب-

=أجار-

=الإجارة-

=أجاز-

=الإجازة-

=الإجاص-

=الإجاصة-

=أجاع-

=أجاف-

=أجال-

=الإجانة-

=أجاه-

=الأجب-

=أجبى-

=الإجباري-

=أجبر-

=الأجبس-

=أجبل-

=أجبن-

=الأجبه-

=الأجة-

=اجتاب-

=إجتاح-

=اجتاز-

=اجتاس-

=اجتاف-

=اجتال-

=اجتب-

=اجتبى-

=اجتبر-

=اجتبن-

=اجتث-

=اجتحف-

=اجتدى-

=اجتدح-

=اجتدر-

=اجتذب-

=اجتذل-

=اجتر-

شد،- العَزْفَ على البِيَانو: در نواختن پيانو مهارت داشت و خوب نواخت.

=الأَجَادِب-

[جدب]: زمينهاى خشك و بى گياه.

=أَجَارَ-

إِجَارَةً [جور] هُ عن كذا: او را از چيزى برگردانيد،- فلاناً: به داد فلانى رسيد،- هُ مِن العَذاب: او را از عذاب و سختيها رهائى بخشيد،- المتاعَ: متاع را براى نگهدارى در ظرف نهاد.

=الإجَارَة-

ج أَجَر [أجر]: اجاره دادن، اجاره كردن، مزد كار يا پاداش گرفتن.

=أَجَازَ-

إِجَازَةً [جوز] الموضعَ: از آنجا گذشت،- الرّأي: حكم را به جريان انداخت،- هُ العقبةَ: او را از گردنه و سختى راه عبور داد،- القاضي البيعَ: قاضى فروش را اجازه داد،- الشّي ءَ: آن چيز را جايز شمرد،- الرّجلَ: به آن مرد اجازه داد،- على اسْمِهِ: بجز نامى كه داشت اسمى براى او تعيين كرد،- هُ بالْف درهم: هزار درهم به او جايزه و پاداش داد.

=الإجَازَة-

مص، اجازه دادن، رخصت دادن، پروانه، دستور؛ «الإجازة المرضيّة»: گواهى پزشكى يا معذوريت پزشكى، گواهى دانشگاهى براى تحصيلات عاليه (ليسانس)،- عند المُحدّثين: و در نزد دانشمندان علم الحديث اجازه داشتن در روايت حديث چه شفاهى و چه كتبى.

=الإجَّاص-

(ن): درخت گلابى، نام ديگر آن (الكُمَّثْرَى) است، ميوه گلابى،- البَرِّي (ن): درختى است از رسته (البطميّات) برگهاى آن تركيبى است و ميوه هاى آن بگونه (الإجّاص) است، آلو سياه.

=الإجَّاصة-

(ن): واحد (الإجّاص) است.

=أَجَاعَ-

إِجَاعةً [جوع] هُ: او را گرسنه كرد، از دادن غذا به او خوددارى كرد و او را گرسنه نمود.

=أَجَافَ-

إِجَافةً [جوف] هُ الطعنةَ و بالطعنة: با ضربه نيزه درون او را سوراخ كرد.

=أَجَالَ-

إِجَالَة [جول] الشي ءَ و بالشي ء: آن چيز را گردانيد يا چرخانيد،- السّيفَ: با شمشير، بازى كرد و آنرا بدور خود گردانيد،- النَّظَر:

به اطراف خود چشم دوخت و نگاه كرد.

=الإجَّانة-

ج أَجَاجِين: طشت كه در آن رخت و لباس شويند، كوزه بزرگ.

=أَجَاهَ-

إِجَاهَةً [جوه] هُ: او را دارنده جاه و جلال كرد.

=الأَجَبّ-

[جبّ]: شترى كه كوهان آن بريده شده باشد.

=أَجْبَى-

إِجْباءً [جبو] زَرْعَهُ: كشت خود را قبل از آنكه برسد فروخت.

=الإجْبَارِيّ-

الزامى، اجبارى، به زور؛ «التَّجْنِيدُ الإِجْبَارِي»: خدمت الزامى زير پرچم، خدمت سربازى.

=أَجْبَرَ-

إِجْبَاراً [جبر] هُ على الأمر: او را به زور وادار به آن كار كرد.

=الأَجْبَس-

[جبس]: ترسو و ناتوان، پست و فرومايه.

=أَجْبَلَ-

إِجْبَالًا [جبل]: ناكام شد، نوميد شد؛ «طَلَبَ حَاجَةً فأَجْبَلَ»: طلب حاجتى كرد ولى نااميد شد،- المُسَافرُ: مسافر به سوى كوهستان روانه شد،- هُ: او را بخيل يافت.

=أَجْبَنَ-

إِجْبَاناً [جبن] الرجلَ: او را جبان شمرد، او را ترسو يافت؛ «قَاتَلْنَاكُم فما اجْبَنَاكم»: با شما جنگ و گريز كرديم ولى چقدر جبان بوديد.

=الأَجْبَه-

م جَبْهاء [جبه]: آنكه پيشانى فراخ و زيبا دارد، شير بعلت فراخى پيشانيش.

=الأَجَّة-

ج إجَاج: سختى گرما؛ «اشْتَدَّتْ اجَّهَ الصَّيف»: گرماى تابستان سخت شد.

=اجْتَابَ-

اجْتِيَاباً [جوب] البلادَ: به شهرها سفر و گردش كرد،- الصَّخْرةَ: صخره را سوراخ و بداخل آن نفوذ كرد،- البِئر: چاه را كند،- القميصَ: جامه را پوشيد.

=إِجْتَاحَ-

اجْتِيَاحاً [جوح] هُ: بر او دست يافت و او را هلاك كرد.

=اجْتازَ-

اجْتِيَازاً [جوز]: گذر كرد،- بِالْمَكان:

از آنجا گذشت و رفت،- من مَكانٍ الى آخَر:

از جايى به جاى ديگر رفت.

=اجْتَاسَ-

اجْتِيَاساً [جوس] الشي ءَ: آن چيز را با آز و جست و جو طلب كرد.

=اجْتَافَ-

اجْتِيَافاً [جوف] هُ: به داخل آن چيز در آمد، «اجْتافَ الوَحْشيُّ كناسَهُ»: آن جانور وحشى به داخل لانه خود رفت.

=اجْتَافَ-

اجْتِيَافاً [جيف] تِ الجُثَّةُ: لاشه بوى بد گرفت.

=اجْتَالَ-

اجْتِيَالًا [جول]: طواف كرد،- القومَ:

آن قوم را از تصميمى كه داشتند بازگردانيد،- اموالَهم: دارائى آنها را برد،- مِنهم جولًا: از آنها چيزى را برگزيد.

=اجْتَبَّ-

اجْتِبَاباً [جبّ]: جبه پوشيد،- الشي ءَ: آن چيز را بريد.

=اجْتَبَى-

اجتِبَاءً [جبو] هُ: او را برگزيد و پاك و خالص گردانيد.

=اجْتَبَرَ-

اجْتِبَاراً [جبر]: پس از شكسته شدن درست شد يا التيام پيدا كرد.

=اجْتَبَنَ-

اجْتِبَاناً [جبن] الرجلَ: آن مرد را به ترس نسبت داد، او را ترسو يافت.

=اجْتَثَّ-

اجْتِثَاثاً [جثّ] هُ: آن چيز را از ريشه بر كند.

=اجْتَحَفَ-

اجْتِحَافاً [جحف] هُ: او را چپاول و غارت كرد، بر او چيره شد و او را نابود كرد،- السّيلُ الواديَ: سيل و گل و لاى دره را بركند و با خود برد،- ماءَ البِئْر: همه آب چاه را كشيد.

=اجْتَدَى-

اجْتِدَاءً [جدو] فلاناً: از فلانى سود و بهره خود را خواست، از او حاجتى خواست، به او سود رسانيد.

=اجْتَدَحَ-

اجْتِدَاحاً [جدح] السويقَ: آرد را با كمى آب و شير و مانند آنها در هم آميخت.

=اجْتَدَرَ-

اجْتِدَاراً [جدر] الحائظ: ديوار را ساخت و بالا برد.

=اجْتَذَبَ-

اجْتِذَاباً [جذب] هُ: او را بسوى وى كشانيد. اين كلمه ضد (دَفَعَهُ عَنْه) مى باشد.

=اجْتَذَلَ-

اجْتِذَالًا [جذل]: خوشحال شد، شادمان شد.

=اجْتَرَّ-

اجتِرَاراً [جرّ] البعيرُ: شتر نشخوار

=اجترأ-

=اجترح-

=اجترد-

=اجترش-

=اجترع-

=اجترف-

=اجترم-

=اجتز-

=اجتزى-

=اجتزأ-

=اجتزر-

=اجتزع-

=اجتزف-

=اجتزم-

=اجتس-

=اجتسر-

=اجتعل-

=اجتف-

=اجتفى-

=اجتل-

=اجتلى-

=اجتلب-

=اجتلد-

=اجتلم-

=الاجتماع-

=الاجتماعي-

=اجتمر-

=اجتمع-

=اجتمل-

=اجتن-

=اجتنى-

=اجتنب-

=اجتنح-

=الاجتهاد-

=اجتهد-

=اجتهر-

=اجتهم-

=اجتوى-

=اجتور-

=اجثأل-

=أجج-

=الإجحاف-

=أجحر-

كرد.

=اجْتَرَأَ-

اجْتِرَاءً [جرأ]: با جرأت اقدام بكارى كرد.

=اجْتَرَحَ-

اجْتِرَاحاً [جرح] الشي ءَ: آن چيز را كسب كرد،- الْإثْمَ: مرتكب گناه شد.

=اجْتَرَدَ-

اجْتِرَاداً [جرد] القطن: پنبه را زد.

=اجْتَرَشَ-

اجْتِرَاشاً [جرش] الشي ءَ: آن چيز را دزديد،- لِعِبَالِه: براى عيال خود كسب روزى كرد.

=اجْتَرَعَ-

اجْتِرَاعاً [جرع] الماءَ: آب را يكباره نوشيد.

=اجْتَرَفَ-

اجْتِرافاً [جرف] الطين: گل را با بيل از روى زمين جمع كرد و برداشت،- الشّي ءَ: همه آن چيز يا بيشتر آن را برد.

=اجْتَرَمَ-

اجْتِرَاماً [جرم] إليه و عليه: گناه كرد،- لِأَهْلِهِ: براى خانواده خود كسب روزى كرد.

=اجْتَزَّ-

اجْتِزَازاً [جزّ] الصوفَ أو العشبَ أو النخلَ:

پشم يا گياه يا نخل را بريد.

=اجْتَزَى-

اجْتِزَاءً [جزي] هُ: از او تقاضاى پاداش كرد.

=اجْتَزَأَ-

اجْتِزَاءاً [جزأ] بالشي ء: به آن چيز بسنده كرد و قانع شد.

=اجْتَزَرَ-

اجْتِزَاراً [جزر] الشاةَ: گوسفند را ذبح كرد؛ «اجْتَزَرُوهم في القِتَالِ»: آنها را كشتند و خوراك درندگان ساختند.

=اجْتَزَعَ-

اجْتِزَاعاً [جزع] هُ: آن چيز را بريد و شكست.

=اجْتَزَفَ-

اجْتِزَافاً [جزف] الشي ءَ: آن چيز را با تخمين بدون وزن و پيمانه فروخت يا خريد.

=اجْتَزَمَ-

اجْتِزَاماً [جزم] النخلةَ: اندازه خرماى نخل را تخمين زد.

=اجْتَسَّ-

اجْتِسَاساً [جسَ] الأرضَ: بر روى زمين پاى نهاد،- هُ: بر روى آن چيز دست كشيد تا آنرا بشناسد،- الأَخْبَارَ و الأمورَ:

بدنبال خبرها و كارها رفت تا آنرا بشناسد و بررسى كند.

=اجْتَسَرَ-

اجْتِسَاراً [جسر] المفازةَ: از بيابان دليرانه گذشت.

=اجْتَعَلَ-

اجْتِعَالًا [جعل] هُ: بمعناى (جَعَلَهُ) است،- الشَّى ءَ: آن چيز را ساخت، آن چيز را گرفت.

=اجْتَفَّ-

اجْتِفَافاً [جفّ] ما في الإناء: آنچه را كه در ظرف بود خورد يا نوشيد.

=اجْتَفَى-

اجْتِفَاءً [جفو] الشي ءَ: آن چيز را از جاى خود بر كند، آن چيز را زدود.

=اجْتَلَّ-

اجْتِلَاءً [جلّ] الشي ءَ: بيشتر آن چيز را گرفت.

=اجْتَلَى-

اجْتلاءً [جلو] العمامةَ: عمامه را از پيشانى خود بالا زد،- الشي ءَ: به آن چيز نگاه كرد، آن چيز را زير نظر گرفت،- النّحلَ: زنبور را از لانه اش دور كرد،- العَرُوسَ على زَوجِها: عروس را آرايش كرده بر داماد جلوه داد.

=اجْتَلَبَ-

اجْتلَاباً [جلب] هُ: او را آورد، جلب كرد.

=اجْتَلَدَ-

اجْتِلَاداً [جلد] القومُ بالسيوف: آن قوم با شمشير يكديگر را زدند.

=اجْتَلَمَ-

اجْتِلَاماً [جلم] هُ: آن چيز را بريد.

=الاجْتِمَاع-

مص، گردهم آمدن، جلسه؛ «عِلْمُ الاجْتماع»: جامعه شناسى يا علم شناخت جوامع بشرى.

=الاجْتمَاعيّ-

آنچه كه ويژه جامعه باشد، آنكه فطرةً علاقمند به زندگى اجتماعى باشد، نيكو سيرت؛ «الهَيئةُ الاجتماعِيّة»:

چگونگى حالت اجتماعى ميان مردمى كه مصالح مشترك با هم دارند؛ «المُسَاوَاةُ الاجْتِماعِيَّة»: قانون برابرى و تساوى حقوق افراد يك كشور با هم.

=اجْتَمَرَ-

اجْتِمَاراً [جمر] بالمجمرة: با بخوردان بخور كرد.

=اجْتَمَعَ-

اجتِمَاعاً [جمع] القومُ و الشي ءُ المتفرّقُ:

آن قوم گرد هم آمدند يا آن چيز پراكنده جمع آورى شد،- الغُلَامُ: آن جوان بالغ و نيرومند شد. اين كلمه درباره زنان بكار برده نمى شود.

=اجْتَمَلَ-

اجْتِمَالًا [جمل] الشحمَ: پيه را آب كرد.

=اجْتَنَّ-

اجْتِنَاناً [جنّ]: پنهان شد،- الشّي ءَ:

آن چيز را پنهان كرد.

=اجْتَنَى-

اجْتِنَاءً [جني] الثمرَ: ميوه را از درخت چيد،- ماءَ المَطَرَ: به كنار آب باران آمد و از آن نوشيد.

=اجْتَنَبَ-

اجْتِنَاباً [جنب] هُ: از او دور شد.

=اجْتَنَحَ-

اجْتِنَاحاً [جنح]: به يك طرف خود خم شد.

=الاجْتِهَاد-

ج اجْتِهَادات: مص،- فى اصْطلاح القَضاءِ: و در اصطلاح محاكم تفسير قانون يا رأى فقيه يا قاضى در صدور حكم است.

=اجْتَهَدَ-

اجْتِهَاداً [جهد] في الأمر: در آن كار كوشش بسيار نمود.

=اجْتَهَرَ-

اجْتِهَاراً [جهر] القومَ: آن قوم را هنگامى كه ديد بسيار شمرد،- هُ: او را ديد و بزرگداشت،- الرّجُلَ: آن مرد را آشكارا ديد،- البِئرَ: چاه را تخليه و پاك كرد،- الشي ءُ فلاناً: زيبائى و آراستگى او فلانى را به شگفتى در آورد.

=اجْتَهَمَ-

اجْتِهَاماً [جهم]: در پايان شب براه افتاد يا سفر كرد.

=اجْتَوَى-

اجْتِوَاءً [جوي] البلدَ: اقامت در آن شهر را نپسنديد،- الطعامَ: آن غذا را دوست نداشت.

=اجْتَوَرَ-

اجْتِوَاراً [جور] القومُ: آن قوم با يكديگر همسايه شدند.

=اجْثَأَلَّ-

اجْثِئْلالًا [جثل] النبتُ: درخت بلند و شاخه هاى آن در هم پيچيده شد،- الطّيرُ:

پرهاى پرنده از هم گسسته شد،- الرّجُلُ: آن مرد خشمگين شد و براى جنگ خود را آماده كرد.

=أَجَّجَ-

تَأْجيجياً [أجّ] النارَ: آتش را برافروخت.

=الإجْحَاف-

[جحف]: مص، زيان و ضرر، نقصان فاحش؛ «هذا إِجْحَافٌ بِحقّهِ»: اين امر اجحاف در حق اوست.

=أَجْحَرَ-

إِجْحَاراً [جحر] السبعَ: حيوان درنده را داخل لانه اش كرد،- هُ الى كذا: او را به

=أجحف-

=أجحم-

=الأجحم-

=أجد-

=اين تعبير ضد (هزل) است،- الشي ء: آن چيز را نو و تازه كرد،- ثوبا: جامه اى نو پوشيد،- الطريق: راه هموار شد،-

=الأجد-

=أجدى-

=الأجدى-

=الأجدان-

=أجدب-

=أجدح-

=أجدر-

=الأجدع-

=أجدف-

=الأجدل-

=الأجدلي-

=الأجذ-

=أجذى-

=أجذر-

=أجذف-

=أجذل-

=أجذم-

=الأجذم-

=أجر-

=الأجر-

=أجرى-

=الإجراء-

=الإجراءات-

=الإجرائي-

=الأجراس-

=أجرب-

=الأجرب-

=الأجرة-

=الأجرد-

آنجا برد و پناه داد.

=أَجْحَفَ-

إِجْحَافاً [جحف] السيْلُ بهِ: سيل او را برد،- الدّهرُ بِالنّاس: روزگار مردم را سختى داد و نابود كرد،- فلانٌ بِعَبْدِه: فلانى بنده خود را بيش از طاقتش تكليف كرد،- بفلان: به فلانى ضرر و زيان رسانيد.

=أَجْحَمَ-

إِجْحَاماً [جحم] تِ النارُ: آتش برافروخته و شعله ور شد،- عَن الأَمر: از آن كار دست كشيد و باز ايستاد.

=الأَجْحَم-

م جَحْمَاء ج جُحْم و جُحُم و جَحْمَى [جحم]: آنكه چشمان بسيار سرخ دارد، آنكه چشمانش ورم كرده باشد.

=أَجَدَّ-

إِجْدَاداً [جدّ] فلانٌ: فلانى در كار سعى و كوشش كرد،- الأمْرَ: در آن امر يا كار تحقيق نمود، آن كار را محكم كرد،- فى الأمرِ: در آن كار به درستى كوشيد.

=اين تعبير ضد (هَزَل) است،- الشي ءَ: آن چيز را نو و تازه كرد،- ثوباً: جامه اى نو پوشيد،- الطريقُ: راه هموار شد،- الرّجلُ: آن مرد راه راست و هموار را پيمود.

=الأَجَدّ-

[جدّ]: آنچه كه نوتر باشد، پستان خشك و بى شير.

=أَجْدَى-

إِجْدَاءً [جدو]: به دريافت عطا و بخشش نايل شد،- فلاناً: به فلانى عطا كرد،- الأمرَ: آن امر را سودمند و بى نياز كرد؛ «لا يُجدِي عنكَ هذا»: اين كار نو را بى نياز نمى كند.

=الأَجْدى-

[جدو]: سودمندتر، نافعتر.

=الأَجَدَّان-

[جدّ]: شب و روز كه هيچگاه كهنه نمى شوند. اين كلمه مفرد ندارد و به هيچيك از شب و روز (الأَجَدّ) نگويند.

=أَجْدَبَ-

إِجْدَاباً [جدب] المكان: در آن مكان باران نيامد و زمين آن خشك شد،- القومُ:

آن قوم دچار قحطى و خشكسالى شدند،- الأرضَ: آن زمين را خشك و بى آب يافت،- فُلاناً: بر فلانى وارد شد ولى غذاى ميهمان نزد او نيافت.

=أَجْدَحَ-

إِجْدَاحاً [جدح] السويقَ: آرد را با كمى آب و شير و مانند آنها آميخت.

=أَجْدَرَ-

إِجْدَاراً [جدر] النبتُ و الشجرُ: گياه و درخت بسان آبله جوانه زد، اين تعبير مجاز است.

=الأَجْدَع-

م جَدْعَاء، ج جُدْع [جدع]: آنكه داراى بينى بريده باشد.

=أَجْدَفَ-

إِجْدَافاً [جدف] القومُ: آن قوم داد و فرياد برآوردند.

=الأَجْدَل-

م جَدْلَاء، ج جُدْل [جدل]: پيچيده و محكم، «ساعِدٌ اجْدَل»: بازوى ستبر و نيرومند،- ج أجادل: باز پرنده، صفتى كه چيره باشد، ريشه كلمه (الجَدْل) بمعناى سختى است.

=الأَجْدَليّ-

[جدل]: باز پرنده، شاهين.

=الأَجَذّ-

م جَذّاء، ج جُذّ [جذّ]: آنكه شكسته و ناتوان شده باشد.

=أَجْذَى-

إِجْذَاءً [جذي] فلاناً عنه: فلانى را از او منع كرد.

=أَجْذَرَ-

إِجْذَاراً [جذر] هُ: او را خسته و ناتوان و بيچاره كرد.

=أَجْذَفَ-

إِجْذَافاً [جذف] الطائرُ: پرنده در بال زدن شتاب كرد،- القَاربَ: قايق رانى كرد،- تِ المرأة: زن گام كوتاه برداشت.

=أَجْذَلَ-

إِجْذَالًا [جذل] فلاناً: فلانى را شادمان كرد.

=أَجْذَمَ-

إِجْذَاماً [جذم] يدَه: دست او را بريد،- عَن الشّي ء: از آن چيز روى گردان شد،- عليه: قصد بر آن كرد،- فى سَيْرِهِ: در رفتن شتاب كرد.

=الأَجْذَم-

م جَذْمَاء، ج جَذْمَى [جذم]: آنكه به بيمارى جذام دچار است، آنكه دست يا انگشتانش بريده شده باشد؛ «هو اجْذَمُ الحُجَّة»: نه دليلى دارد و نه زبانى كه با آن سخن گويد.

=أَجَرَ-

- أَجْراً و إِجَارَةً الرجلَ على كذا: به آن مرد پاداش و مزد كارش را داد.

=أَجَّرَ-

تَأْجِيراً الدارَ فلاناً و من فلان: خانه را به او اجاره داد،- الطّير. گل را پخت و آجر ساخت.

=أَجَرَّ-

إِجْرَاراً [جرّ] هُ الرمحَ: او را با نيزه زد و نيزه را با او به جانب خود كشانيد،- هُ الدّين: براى پرداخت بدهى به او مهلت داد.

=الأَجْر-

ج أُجُور: مزد، پاداش،- ج أجُور و آجَار: اجر، ثواب، مكافات.

=أَجْرَى-

إِجْرَاءً [جرو] تِ الكلبةُ: ماده سگ بچه دار شد، يا توله هايش با آن همراه شدند.

=أَجْرَى-

إِجْرَاءً [جري] الماءَ: آب را روان ساخت،- القِصَاصَ: حكم قصاص را جارى كرد،- الأمرَ: آن كار را اقدام كرد،- كذا:

به آن كار پرداخت؛ «اجْرَى تجربَةً»: تجربه بدست آورد و از آن استفاده نمود؛ «اجْرى تحقيقاً»: به تحقيق پرداخت،- الكلمةَ: كلمه را صرف كرد و صرف عبارت از تنوين دادن به كلمه و جزّ آن با كسره است.

=الإجْرَاء-

مص، اقدام، تنفيذ، اجرا.

=الإجْرَاءَات-

اتخاذ تدابير لازم؛ «اتَّخَذَ اجراءَات»: تدبيرها در نظر گرفت؛ «اجْرَاءَات قانونية»: انجام كارها بموجب قانون.

=الإجْرَائيّ-

منسوب به (الإجْراء) است؛ «السُّلْطَةُ الإجْرائية»: قوه تنفيذيّه (دولت).

=الأَجْراس-

[جرس]: «ذاتُ الأَجْراس» (ح): به واژه (ذات) رجوع شود.

=أَجْرَبَ-

إِجْرَاباً [جرب] القومُ: شتران آن قوم به بيمارى گال يا گرى دچار شدند،- هُ: او را به بيمارى گرى دچار كرد.

=الأَجْرَب-

م جَرْبَاء، ج جُرْب و جِرَاب و جَرْبَى و أَجَارِب: آنكه به بيمارى گرى دچار است.

=الأُجْرَة-

ج أُجَر: مزد كارگر، اجاره بها، گونه اى ماليات؛ «اجْرَةُ الْبَريد»: هزينه پست؛ «اجْرَةُ النقل»: كرايه وسيله نقليه.

=الأَجْرَد-

م جَرْدَاء، ج جُرْد [جرد]: انسان بى مو كه در زبان متداول به آن (اجْرُوديّ) گويند، زمينى كه در آن گياه نباشد، آنكه تمام و خالى از نقص باشد؛ «يومٌ او شهرٌ او عامٌ اجْرَد»: روز يا ماه يا سال تمام و كامل؛ «ما رأيتُهُ منذ اجْرَدَيْن»: او را از دو روز يا دو ماه يا دو سال تمام تاكنون نديده ام؛ «لبنٌ اجْرد»: شير بى سرشير،- من الخَيل: اسب

=أجرس-

=أجرض-

=أجرع-

=أجرف-

=أجرم-

=الأجرودي-

=أجز-

=أجزى-

=الأجزى-

=أجزاء-

=الأجزائي-

=الأجزائية-

=الأجزاخانة-

=أجزأ-

=أجزر-

=أجزع-

=أجزل-

=الأجسم-

=أجش-

=الأجش-

=أجشم-

=الأجعب-

=أجعل-

=أجفى-

=أجفل-

=أجل-

=الأجل-

=أجلى-

=الأجلى-

=أجلب-

=الأجلح-

=أجلد-

=أجلس-

=الأجلع-

=الأجله-

=أجم-

=الأجم-

برنده در مسابقه.

=أَجْرَسَ-

إِجْرَاساً [جرس] الحادي: سرود گوى شتران آواز كرد،- الجَرَسَ: زنگ را بصدا در آورد،- الطّائرُ: صداى بال پرنده هنگام گذشتن شنيده شد،- الحَلْيُ: زيور آلات زن مانند زنگ آواز داد.

=أَجْرَضَ-

إِجْرَاضاً [جرض] هُ بريقه: ناشتائى او را كم كرد.

=أَجْرَعَ-

إِجْرَاعاً [جرع] تِ الناقةُ: شير ماده شتر كم شد. مثل اينكه در پستانش بجز چند جرعه شير نمانده است.

=أَجْرَفَ-

إِجْرَافاً [جرف] المكانُ: سيل سخت و سنگين در آن مكان آمد.

=أَجْرَمَ-

إِجْرَاماً [جرم] إِليه و عليه: گناه كرد.

=الأَجْرُودِيّ-

[جرد]: آنكه بدنش بى مو باشد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=أَجَزَّ-

إِجْزَازاً [جزّ] الغنمُ أو البُرُّ أو النخلةُ: هنگام چيدن پشم گوسفندان يا درو كشت گندم يا بريدن خرما رسيد،- القومُ: پشم گوسفندان آن قوم چيده شد، كشت ايشان درو شد،- التّمرُ: خرما خشك شد.

=أَجْزَى-

إِجْزَاءً [جزي] الأمرُ منه أو عنه: بجاى او قيام كرد و كار را جايگزين ديگرى نمود و از آن بى نياز شد؛ «يُجْزِي هذا مِن او عَنْ ذَاكَ»:

اين جاى آنرا مى گيرد.

=الأَجْزَى-

[جزي]: آنكه كفايت بيشترى دارد؛ «اللّحُم السَّمين اجْزَى مِن الْمهَزُولِ»:

گوشت پرچربى جاى گوشت لاغر را مى گيرد.

=أَجْزَاءُ-

[جزأ] الوَحَدَاتِ كالمِتْر و اليَرْد و اللِيتر الخ: واحدهاى معينى از اندازه و مقياس و پيمانه مانند سانتيمتر و متر و يارد و ليتر.

=الأَجْزَائِيّ-

[جزأ]: دارو فروش.

=الأجْزَائِية-

[جزأ]: داروخانه.

=الأَجْزَاخَانة-

داروخانه.

=أَجْزَأ-

إِجْزَاءً [جزأ] عنه: او را از آن چيز بى نياز كرد.

=أَجْزَرَ-

إِجْزَاراً [جزر] فلاناً: به او گوسفندى داد تا آنرا ذبح كند.

=أَجْزَعَ-

إِجْزَاعاً [جزع] منه جِزْعةً: بازمانده آنرا باقى گذاشت.

=أَجْزَلَ-

إِجْزَالًا [جزل] العطاءَ و في العطاء و من العطاء لفلان و عليه: عطا و بخشش را بفلانى بسيار كرد.

=الأَجْسَم-

[جسم]: درشتتر، چاق تر، ضخيم تر.

=أَجَشَّ-

إِجْشَاشاً [جشّ] الشي ءَ: آن چيز را كوبيد و شكست،- البُرَّ: دانه را آرد زبر كرد.

=الأَجَشّ-

م جَشَّاء، ج جُشّ [جشّ]: آنكه صداى درشت دارد.

=أَجْشَمَ-

إِجْشَاماً [جشم] هُ الامرَ: او را بر آن كار تكليف كرد.

=الأَجْعَب-

م جَعْبَاء، ج جُعْب [جعب]: مرد شكم گنده، مرد سست كار.

=أَجْعَلَ-

إِجْعَالًا [جعل] لهُ: او را مزد كارى كه مى كند داد،- هُ جُعْلًا: مزد او را داد،- الماءُ: آب پر از حشرات و پليديها شد.

=أَجْفَى-

إِجْفَاءً [جفو] فلاناً: فلانى را دور كرد.

=أَجْفَلَ-

إِجْفَالًا [جفل] البعيرُ: شتر با شتاب فرار كرد،- تِ النَّعَامةُ: شتر مرغ گريخت،- القومُ: آن قوم با شتاب گريختند،- تِ الرّيح: باد با سرعت وزيد.

=أَجِلَ-

- أَجَلًا: دير كرد.

=أَجَّلَ-

تَأْجِيلًا الشي ءَ: براى آن چيز ضرب الاجل تعيين كرد، آن چيز را به تأخير انداخت؛ «أَجَّلُوا الاجْتِماعَ»: جلسه را بتأخير انداختند.

=أَجَلَّ-

إِجْلَالًا [جلّ] هُ: او را بزرگداشت،- هُ عن الْعَيبِ: او را از عيب و نقص منزه ساخت،- عمرٌو زَيْداً: عمرو به زيد بسيار بخشيد.

=الأَجْل-

مصدر (اجَلَ) است. اين كلمه را نخست براى تعليل شر و گناه بكار بردند ولى سپس در معناى وسيعترى براى بيان علت هر چيزى بكار برند: «من اجْلِك»: بخاطر تو؛ «لِأَجْلِك»: براى تو؛ «لِأَجْلِ انْ»:

براى اينكه.

=أَجَلْ-

حرف جواب است بمعناى (نَعَمْ)، بله، آرى.

=الأَجَل-

ج آجَال: پايان عمر؛ «الى اجَلٍ غَير مُسمّى»: بدون تعيين وقت، هنگام مرگ.

=الأَجَلّ-

م جُلَّى [جلّ]: بزرگتر، بالاتر، والاتر.

=أَجْلَى-

إِجْلَاءً [جلو] عن بلده: از شهر خود خارج شد،- هُ عن بَلَدِه: او را از شهرش بيرون كرد،- الرَّجُلُ مَنزِلَهُ: آن مرد خانه خود را از ترس رها كرد.

=الأَجْلَى-

م جَلْوَاء [جلو]: آنكه موى جلوى پيشانيش ريخته شده باشد، زيبا، حوب روى؛ «ابْنُ اجَلى»: بامداد روشن.

=أَجْلَبَ-

إِجْلَاباً [جلب] لأَهله: براى خانواده خود كسب روزى كرد،- القَومَ: آن قوم را جمع آورى نمود،- القَومُ: آن قوم سر و صدا راه انداختند، از هر سو روانه جنگ شدند،- على الفَرس: بر اسب بانگ زد تا سبقت بگيرد،- الدّمُ: خون خشك شد.

=الأَجْلَح-

م جَلْحَاء، ج جُلْح و أَجْلَاح و جُلْحَان [جلح]: آنكه موى سرش از دو طرف پيشانى ريخته شده باشد.

=أَجْلَدَ-

إِجْلَاداً [جلد] المكانُ: در آن مكان تگرك آمد،- هُ اليه: او را به وى نيازمند و ناچار گردانيد.

=أَجْلَسَ-

إِجْلَاساً [جلس] هُ: او را نشانيد.

=الأَجْلَع-

م جَلْعَاء، ج جُلْع [جلع]: مرادف (الجَلِع) است.

=الأَجْلَه-

م جَلْهَاء، ج جُلْه [جله]: آنكه موى جلوى پيشانيش ريخته شده باشد.

=أَجَمَّ-

إِجْمَاماً [جمّ] الماءَ: از آب استفاده نكرد تا جمع شود،- الفَرسَ: اسب را رها كرد و سوار آن نشد،- الفُؤَادَ: قلب را آسايش داد،- الفِراقُ: هنگام جدائى رسيد،- الأَمرُ: آن كار فرا رسيد.

=الأَجَمّ-

م جَمَّاء، ج جُمّ [جمّ]: گوسفند بى شاخ، رزمنده بدون نيزه؛ «الحِصْنُ الأجَمّ»:

=الإجماع-

=الإجماعي-

=الإجمال-

=الأجمة-

=أجمد-

=أجمر-

=أجمع-

=أجمل-

=الأجمية-

=أجن-

=الأجن-

=أجنى-

=أجنب-

=الأجنب-

=الأجنبي-

=الأجنة-

=أجنح-

=الأجنحة-

=أجنف-

=الأجنف-

=إجهاز-

=أجهد-

=أجهر-

=الأجهر-

=أجهز-

=أجهش-

دژ بلند.

=الإجْمَاع-

مص، اتفاق، اتحاد رأى؛ «أقِرَّ المَشْرُوعُ بالاجْماع»: پروژه را همگى تأييد كردند، يكى از چهار اصل عقيده اسلامى است و عبارت از اتفاق آراء مجتهدان در هر زمان و براى هر امر دينى است.

=الإجْمَاعِيّ-

منسوب به (الإجْماع) است، همگانى، عمومى.

=الإجْمَال-

مص؛ «بالإجْمال» و «على الْإجْمال» و اجْمَالًا: بطور خلاصه، كوتاه.

=الأَجَمَة-

ج أَجَم و أُجُم و أَجَمَات و جج آجَام:

بيشه شير، درخت پر شاخ و برگ، گودال كه در آن آب راكد باشد.

=أَجْمَدَ-

إِجْمَاداً [جمد]: بخيل و كم خير شد، به ماه جمادى در آمد،- هُ: آن چيز را جامد كرد،- حقَّهُ عليه: حق خود را بر او ثابت كرد.

=أَجْمَرَ-

إِجْمَاراً [جمر] القومُ على أمر: آن قوم براى امرى بهم پيوستند،- الأمرُ القومَ: آن امر شامل همه قوم شد،- تِ المرأةُ: آن زن گيسوى خود را بافت و پشت سر خود گره زد،- النّارَ: آتش را آماده كرد،- الثّوبَ:

جامه را با عطر آميخت و بخور داد،- الرّجلُ او البَعيرُ: آن مرد يا شتر در راه پيمودن شتاب كرد، «اجْمَرَ بَيْنَ يَدَيهِ»: در برابر او شتاب كرد.

=أَجْمَعَ-

إِجْمَاعاً [جمع] القومُ على كذا: آن قوم بر امرى توافق كردند،- القَومُ امْرَهم: آن قوم در كار خود توافق كردند،- الأمرَ و على الأمرِ:

براى كار عزم كرد و تصميم گرفت،- ما كانَ متفرقاً: آنچه كه پراكنده بود جمع آورى كرد،- الإبلَ: شتران را راه برد.

=أَجْمَع-

م جَمْعَاء، ج أَجْمَعُون [جمع]: از الفاظ تأكيد است كه با آن هر چه كه از نظر جدا شدنش چه بطور حسى يا حكمى ايرادى نداشته باشد تأكيد مى شود؛ «جَاؤُوا اجْمَعُهُم و بِاجْمعِهم»: همگى آمدند.

=أَجْمَلَ-

إِجْمالًا [جمل] الشي ءَ: آن چيز را بطور خلاصه جمع آورى يا بيان كرد؛ «اجْمَلَ الحسابَ وَ الْكَلامَ ثمَّ فَصَّلهُ و بيَّنه»:

حساب و مطلب را جمع آورى كرد و سپس به تفصيل بيان نمود، آن چيز را زيبا و فراوان كرد،- فى العَمَل: كار خوب و نيكو انجام داد،- فى الطّلَب: در خواستن چيزى حد اعتدال را رعايت كرد و افراط ننمود،- فى الكلام: سخن نغز و نيكو گفت،- الشَّحم: پيه را ذوب كرد،- القومُ: شتران آن قوم فراوان شدند.

=الأَجَمِيَّة-

بيمارى تب و مالاريا.

=أَجَنَ-

- أَجْناً و أُجُوناً الماءُ: رنگ و طعم آب تغيير كرد، آب بد مزه شد.

=أَجِنَ-

- أَجَناً الماءُ: مرادف (اجَنَ) است.

=أَجَنَّ-

إِجْنَاناً [جنّ] هُ: او را ديوانه كرد،- هُ اللّيلُ: شب او را در پناه خود گرفت،- عَنهُ:

خود را از او پنهان كرد،- المَيِّتَ: مرده را كفن و دفن كرد.

=أَجَنّ-

[جنّ]: از اينكه درباره مجنون گويند «ما اجَنَّهُ» نادر است زيرا در اينجا افعل تعجب از صفت مفعول آمده در صورتيكه فعل تعجب معمولا از صفت فاعل و فعل لازم ساخته مى شود.

=الأَجِنُ-

من الماء: آب كه رنگ و مزه آن دگرگون شده باشد.

=أَجْنَى-

إِجْنَاءً [جني] الشجرُ: ميوه آن درخت رسيده شد،- تِ الأَرْضُ: محصولات زراعى و خير و بركت آن زمين بسيار شد.

=أَجْنَبَ-

إِجْنَاباً [جنب] هُ: او را دور كرد،- الرّجلُ: آن مرد دور شد،- القومُ: بر آن قوم باد جنوب وزيد.

=أُجْنِبَ-

[جنب] القومُ: بمعناى (اجْنَبُوا) است.

=الأَجْنَب-

ج أُجَانِب [جنب]: آنكه رام نشود، بيگانه.

=الأَجْنَبِيّ-

ج أَجَانِب [جنب]: بيگانه.

=الأُجْنَة-

ج وَ جَنَات [وجن]: برآمدگى گونه در چهره.

=الأَجْنَة-

ج وَ جَنّات [وجن]: مرادف (الأُجْنَة) است.

=الإجْنَة-

ج وجَنَات [وجن]: مرادف (الأجْنَة) است.

=أَجْنَحَ-

إِجْنَاحاً [جنح] هُ: آن را كج كرد،- الَيه: به سوى آن خم شد.

=الأَجْنِحَة-

جمع (الجَنَاح) است بمعناى بال؛ «مُسْتَقِيمَاتُ الأَجْنِحَة» (ح): به واژه مستقيمات رجوع شود؛ «مُغْمَدَةُ الأَجْنحة» (ح): به واژه مغمدة رجوع شود؛ «نِصفيَّةُ الأَجْنحة» (ح): به واژه نصفيّه رجوع شود.

=أَجْنَفَ-

إِجْنَافاً [جنف] في وصيَّتِه: در وصيت خود ستم كرد.

=الأَجْنَف-

م جَنْفَاء، ج جُنْف [جنف]: خميده پشت، آنكه در وصيت خود ستم كرده باشد.

=إِجْهَازَّ-

اجْهِيْزَازاً [جهز] للأمر: براى آن كار آماده شد.

=أَجْهَدَ-

إِجْهَاداً [جهد] الدابَّةَ: ستور را بيش از طاقتش بار كرد،- نَفْسَهُ فى كَذا: در آن كار كوشش بسيار نمود،- فكَره فى الأمر: هوش و فكر خود را در آن امر بكار برد،- علينا العَدوُّ:

نهايت دشمنى را با ما كرد،- فى الأمر: در آن كار احتياط نمود،- الأمرُ لِزيدٍ: آن كار براى زيد امكان پذير شد،- المالَ: دارائى خود را بيهوده خرج كرد و از دست داد،- الطّعامَ: ميل به غذا كرد،- الحقُّ: حق آشكار شد،- فيهِ الشّيبُ: پيرى در او آشكار شد و فزونى يافت.

=أَجْهَرَ-

إِجْهَاراً [جهر] الأمرَ و به: آن امر را آشكار ساخت،- بِالْقراءةِ: با صداى بلند خواند،- الرّجُلُ: آن مرد داراى فرزندان خوش قد و قامت شد، آن مرد داراى فرزند لوچ (چپ چشم) شد.

=الأَجْهَر-

م جَهْرَاء، ج جُهْر [جهر]: آنكه در روشنائى آفتاب چيزى نبيند، مرد خوش سيما.

=أَجْهَزَ-

إِجْهَازاً [جهز] على الجريح: بر آن زخمى سخت گرفت و با شتاب او را كشت.

=أَجْهَشَ-

إِجْهَاشاً إليه: مرادف

=أجهض-

=أجهم-

=الأجوج-

=أجود-

=الأجود-

=الأجوف-

=الأجول-

=الأجيج-

=أجيد-

=الأجيد-

=الأجير-

=أح-

=الأحاجي-

=الأحاح-

=أحاد-

=أحار-

=الأحاسن-

=أحاش-

=أحاط-

=أحاق-

=أحاك-

=أحال-

=الأحامس-

=أحان-

=أحب-

=أحبى-

=أحبر-

=أحبس-

=أحبط-

=أحبك-

=أحبل-

=الأحبول-

=الأحبولة-

=احتاج-

=احتاز-

=احتاض-

=احتاط-

(جَهَشَ) است،- بِالبُكاءِ: براى گريستن آماده شد،- تِ النّفسُ: دل او تپيد و آماده گريستن شد،- هُ: او را شتابانيد.

=أَجْهَضَ-

إِجْهَاضاً [جهض] تِ المرأةُ: آن زن جنين خود را انداخت،- فلاناً: او را لغزانيد،- هُ عن الأمر: او را از آن كار بازگردانيد و دور كرد،- هُ عن مَكانِه: او را از جاى خود راند و دور كرد.

=أَجْهَمَ-

إِجْهَاماً [جهم] الجوُّ: هوا داراى ابر بى باران شد.

=الأَجُوج-

[أجّ]: مرد دلباخته و برافروخته.

=أَجْوَدَ-

إِجْوَاداً [جود] الشي ءَ: آن چيز را خوب و نيكو ساخت،- الفَرَسُ: آن اسب نيكو شد.

=الأَجْوَد-

م جَوْدَاء، ج جُود و أَجَاوِيد [جود]:

افعل التفضيل است بمعناى (الأَكْرم):

بهتر، گراميتر.

=الأَجْوَف-

م جَوْفَاء، ج جُوف [جوف]: تو خالى يا آنكه داراى شكم تهى و فراخ باشد،- مِن الأفعال: و از افعال فعلى است كه حرف دوم يا عين الفعل آن داراى حرف عله باشد كه بر دو قسم است واوى مانند (قَالَ) و يائى مانند (بَاعَ)، «رَجُلٌ اجْوَف»: مرد ترسو و بزدل.

=الأَجْوَل-

[جول]: افعل التفضيل است بمعناى بسيار گرد آلود؛ «يومٌ أَجْوَلُ»: روز پر گرد و خاك.

=الأَجِيج-

[أجّ]: سختى گرما؛ «اجِيجُ النّار»:

شعله آتش، سر و صداى بسيار كه آميخته با گفتگو و صداى رفت و آمد باشد الخ؛ «اجيجُ القَوم»: آميخته شدن صداها و آمد و شد آن قوم با يكديگر؛ «أَجِيجُ المَاء»: صداى ريزش آب بسيار.

=أُجِيدَ-

[جود] تِ الأرضُ: باران سودمندى بر زمين باريد.

=الأَجْيَد-

م جَيْدَاء و جَيْدَانة، ج جُود [جيد]:

آنكه گردنى بلند و زيبا دارد. گاهى خود گردن با واژه [الجَيَد] وصف مى شود مانند «عُنقٌ اجْيَد»: گردنى زيبا.

=الأَجِير-

ج أجَرَاء: مزدور، كارگر روز مزد.

=أَحْ-

صداى سرما زده.

=أَحَّ-

- أَحّاً: سرفه كرد.

=الأَحَاجيّ-

[حجو]: گونه اى لغز و معما.

=الأُحَاح-

تشنگى، خشم.

=أُحَادَ-

[أحد و وحد]: اين واژه معدول «واحدٍ واحدٍ» است؛ «جَاؤوا أحَادَ»: يكنفر يكنفر آمدند.

=أَحَارَ-

إِحَارَةً [حور] الجوابَ: پاسخ به پاسخ داد.

=الأَحَاسِن-

[حسن]: جمع (الأَحْسَن) است؛ «احَاسِنُ القَومِ»: خوبان و نيكان آن قوم.

=أَحَاشَ-

إِحَاشَةً [حوش] الصيدَ: شكار را براى بدام انداختن برانگيخت،- عليه الصيدَ: در شكار كردن به او كمك و يارى كرد.

=أَحَاطَ-

إِحَاطَةً [حوط] به: از همه جهات آن را زير نظر گرفت،- هُ عِلْماً بكِذا: او را از چيزى آگاه ساخت،- به عِلماً: از آن امر آگاه شد.

=أَحَاقَ-

إِحَاقَةً [حيق] به: مرادف (أحاظ) است،- الشّي ءَ بِكذا: آن را به چيزى زير نظر گرفت.

=أَحَاكَ-

إِحَاكةً [حوك و حيك] تِ الشفرةُ اللحمَ:

تيغ گوشت را بريد،- فيه السَّيفُ او الكلامُ:

شمشير يا سخن در او اثر كرد؛ «ما احَاك سيفُهُ»: شمشير او نبريد؛ «ضَرَبَهُ فما احَاكَ فيه السّيف»: او را با شمشير زد ولى شمشير در او اثر نكرد.

=أَحَالَ-

إِحَالَة [حول] الشي ءُ: سالها بر آن چيز گذشت،- اللّهُ الحولَ: خداوند سال را به پايان رسانيد،- بِالمكان: در آنجا يكسال اقامت كرد،- الأمرَ على فلان: آن كار را به فلانى واگذار كرد،- الغريمَ بدينهِ على آخر:

بدهى وام دار را به ديگرى حواله داد،- تِ الحكومةُ فلاناً على او الى المعاش و احالتْهُ الى التقاعد: دولت فلانى را بازنشسته كرد و براى او حقوق بازنشستگى تعيين نمود،- الرّجُلُ: آن مرد چيز نشدنى و سخن محال گفت،- العينَ: چشم را چپ كرد و از مركز اصلى آن منحرف نمود،- فى ظهر الدابّة: بر پشت ستور جست و بر آن نشست.

=الأَحَامِس-

[حمس]: جمع (الأَحْمس) است،- من السنين: سالهاى سخت.

=أَحَانَ-

إِحَانَةً [حين] هُ اللّهُ: خدا او را نابود كند.

=أَحَبَّ-

إِحْباباً [حبّ] هُ: بمعناى (حَبَّهُ) او را دوست داشت مى باشد ولى كاربرد اين كلمه كمتر از (احَبَّ) است،- الزّرعُ: كشت دانه دار شد.

=أَحْبَى-

إِحْبَاءً [حبو] الرامي: تيرانداز تير را به هدف نتوانست بزند؛ «رَمَى فَاحْبَى»:

تيراندازى كرد ولى تير را به نشانه نزد.

=أَحْبَرَ-

إِحْبَاراً [حبر] هُ: او را خورسند و شادمان كرد،- تِ الأَرضُ: زمين پر از گياه شد.

=أَحْبَسَ-

إِحْبَاساً [حبس] المالَ: ثروت و مال را در راه خدا وقف كرد.

=أَحْبَطَ-

إِحْبَاطاً [حبط] عملَه: كار خود را باطل كرد؛ «احْبَطَ مُؤامرةً»: توطئه را ريشه كن كرد،- عَنه: از او روى گردان شد؛ «تَعَلَّقَ به ثمَّ احْبَطَ عنه»: به او پيوست و سپس از وى روى گردان شد،- الضّربُ زيداً: اثر ضربه اى كه به زيد زده شده از بين رفتنى نيست.

=أَحْبَكَ-

إِحْبَاكاً [حبك] هُ: آن كار را استوار كرد و نيكو انجام داد.

=أَحْبَلَ-

إِحْبَالًا [حبل] المرأَةَ: آن زن را آبستن كرد،- النّخلَ: نخل را گرد نرى زد.

=الأُحْبُول-

ج أَحَابيل [حبل]: دام شكار.

=الأُحْبُولة-

ج أَحَابِيل: مرادف (الأُحبُول) است.

=احْتاجَ-

احْتِيَاجاً [حوج] إِليه: به او نيازمند شد.

=احْتَازَ-

احْتِيَازاً [حوز] الشي ءَ: آن چيز را بدست آورد، آن چيز را گردآورى كرد.

=احْتَاضَ-

احْتِيَاضاً [حوض]: براى خود حوض ساخت.

=احْتَاطَ-

احْتِيَاطاً [حوط] به: درباره او

=احتاق-

=احتال-

=احتبى-

=الاحتباس-

=احتبس-

=احتبش-

=احتبك-

=احتبل-

=احتث-

=احتج-

=احتجب-

=احتجر-

=احتجز-

=احتجم-

=احتجن-

=احتد-

=احتدم-

=احتذى-

=احتذر-

=الاحترام-

=احترب-

=احترث-

=احترز-

=احترس-

=احترش-

=احترص-

=احترف-

=احترق-

=احترم-

=احتز-

=احتزم-

=احتزن-

=احتس-

=احتسى-

=احتسب-

دورانديشى كرد،- الرّجُلُ: آن مرد درباره امور خود با دورانديشى احتياط كرد،- على الشي ء: از آن چيز نگهدارى نمود،- لنَفْسِهِ: در كار خود احتياط كرد.

=احْتَاقَ-

احْتِيَاقاً [حيق] على الشي ء: بر آن چيز احتياط و دورانديشى كرد.

=احْتَالَ-

احْتيَاكاً [حيك] بثوبه: جامه را بر خود پيچيد.

=احْتَالَ-

احْتِيَالًا [حول]: درباره آن كار چاره جوئى كرد،- بالدَّينِ: بدهى را بر ذمّه خود نهاد.

=احْتَبَى-

احْتِبَاءً [حبو]: هر دو ساق پاى خود را با عمامه يا دستار به پشت خود بست،- بالثّوب: جامه را بر خود پيچيد.

=الاحْتِبَاس-

مص؛ «احتباس البول»: بند آمدن بول، خارج نشدن بول از مجراى خود.

=احْتَبَسَ-

احْتِبَاساً [حبس] هُ: او را بازداشت كرد،- الرّجُلُ: آن مرد زندانى شد،- الرّجُلَ:

آن مرد را همنشين خود كرد،- الشّي ءَ: آن چيز را ويژه خود قرار داد،- في الكَلَام: از سخن گفتن باز ايستاد،- على كذا: خود را براى آن چيز وقف كرد.

=احْتَبشَ-

احْتِباشاً [حبش] الشي ءَ: آن چيز را گردآورى و فراهم كرد.

=احْتَبَكَ-

احْتِبَاكاً [حبك] الثوبَ: جامه را محكم بخود پيچيد،- بِالإزَار: بند شلوار را محكم بست.

=احْتَبَلَ-

احْتِبَالًا [حبل] تِ الدابَّةُ: ستور پاهاى خود را در بند فرو برد،- الصّيدُ: شكار بدام افتاد،- الصّيدَ: شكار را بدام انداخت.

=احْتَثَّ-

احْتِثَاثاً [حثّ]: او را برانگيخت، برانگيخته شد. اين كلمه مطاوع (حَثَّ) است و لازم و متعدى است.

=احْتَجَّ-

احْتِجَاجاً [حجّ]: با دليل و برهان ادّعا كرد،- بِالشّي ء: آن چيز را دليل و برهان خود دانست،- على كذا: نسبت به آن كار اعتراض كرد.

=احْتَجَبَ-

احْتِجاباً [حجب]: از مردم پنهان شد.

=احْتَجَرَ-

احْتِجَاراً [حجر]: براى خود حجره اى ساخت،- الشّي ءَ: آن چيز را در حجره اى نهاد،- به: به او پناه برد.

=احْتَجَز-

احْتِجَازاً [حجز] الشّي ءُ: آن چيز بهم پيوست،- الشّي ءَ: آن چيز را در نيفه شلوار خود قرار داد و روى آنرا بست،- بالإزَار: بند شلوار خود را بست،- به: از آن خوددارى كرد،- الرّجلُ: آن مرد به كشور حجاز درآمد.

=احْتَجَمَ-

احْتِجَاماً [حجم]: آن مرد خواستار حجامت شد.

=احْتَجَنَ-

احْتِجَاناً [حجن] عليه: او را محجور كرد و از تصرف در مال خود بازداشت،- المالَ: مال را نزد خود گرفت و از آن مراقبت كرد، آنچه را كه از آن پراكنده شده بود جمع آورى و اصلاح كرد،- الشّي ءَ: آن چيز را با عصاى سر كج بسوى خود كشيد.

=احْتَدَّ-

احْتِدَاداً [حدّ]: سخت شد،- عليه:

بر او خشمگين شد،- ت السِّكِّينُ: چاقو تيز و برّان شد.

=احْتَدَمَ-

احْتِدَاماً [حدم] النهارُ: گرماى روز سخت شد،- تِ القِدرُ: ديگ سخت جوشيد،- الشّرابُ: مى بسيار تند و تيز شد،- الدَّم: سرخى خون بسيار و مايل به سياهى شد،- الرّجلُ: آن مرد از خشم بسيار برافروخته شد؛ «احتدَم غيظاً»: از خشم برانگيخته شد.

=احْتَذَى-

احْتِذَاءً [حذو]: كفش پوشيد،- مثالَ فلانٍ و على مِثَالِه: از فلانى پيروى كرد و خود را بسان او درآورد.

=احْتَذَرَ-

احْتِذَاراً [حذر] هُ: مرادف (حَذِره) است.

=الاحْتِرَام-

ج احْتِرَامات [حرم]: بزرگداشت و احترام.

=احْتَرَبَ-

احْتِرَاباً [حرب] القومُ: آن قوم آتش جنگ را برافروختند.

=احْتَرَثَ-

احْتِرَاثاً [حرث] المالَ: مال را بدست آورد،- الدابَّةَ: ستور را خسته و ناتوان كرد.

=احْتَرَزَ-

احْتِرَازاً [حرز] منه: از او پرهيز كرد، خود را از او در جاى امن محافظت كرد.

=احْتَرَسَ-

احْتِراساً [حرس] منه: از او پرهيز و خويشتن دارى كرد.

=احْتَرَشَ-

احْتِرَاشاً [حرش] الضبَّ: سوسمار را شكار كرد،- لِعِيَالِه: براى خانواده خود كسب روزى كرد،- الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد،- القومُ: آن قوم گرد هم آمدند،- الرّجُلُ: آن مرد فريب داد.

=احْتَرَصَ-

احْتِرَاصاً [حرص] على الشي ءِ: بر چيزى حرص زد و آنرا ويژه خود قرار داد و به كسى نداد.

=احْتَرَفَ-

احْتِرَافاً [حرف]: براى خود كارى گرفت، چيزى را خواست و حيله بكار برد،- لِأَهْلِه: براى خانواده خود كسب معاش كرد.

=احْتَرَقَ-

احْتِرَاقاً [حرق]: آتش گرفت و سوخت.

=احْتَرَمَ-

احْتِرَاماً [حرم] هُ: او را بزرگداشت و به وى احترام نهاد،- نَفْسَه: بزرگى خود را نگهداشت،- الشي ءَ: او را از آن چيز محروم كرد؛ اين دو معنى در اين تعبير «لا تَحْتَرِمْ فَتَحْتَرِمَ»: كسى را محروم نكن تا محروم از خير نشوى جمع شده است.

=احْتَزَّ-

احْتِزَازاً [حزّ] هُ: آن را بريد،- العُودَ:

آن چوب را بريد.

=احْتَزَمَ-

احْتِزَاماً [حزم]: ميان چيزى را با طناب يا بند بست.

=احْتَزَنَ-

احْتِزَاناً [حزن]: غمگين شد.

=احْتَسَّ-

احْتِسَاساً [حسّ] الشي ءَ: آن چيز را لمس كرد، آن چيز را بر كند.

=احْتَسَى-

احْتِسَاءً [حسو] المَرق: شوربا را بتدريج نوشيد،- الطّائرُ الماءَ: پرنده آب را با منقار خود برداشت و نوشيد.

=احْتَسَبَ-

احْتِسَاباً [حسب] الأمرَ: آن امر را به حساب آورد، آن امر را گمان كرد،- عليه الأمرَ: آن امر را بر او منكر شد،- عند اللّه خيراً:

آن كار را براى رضاى خدا كرد،- به: به آن چيز بسنده و اكتفا كرد،- عنه: از آن

=احتش-

=احتشى-

=احتشد-

=احتشم-

=احتصد-

=احتصر-

=احتضر-

=احتضن-

=احتط-

=احتظر-

=احتف-

=احتفى-

=الاحتفاء-

=احتفد-

=احتفز-

=احتفظ-

=احتفل-

=احتفن-

=احتق-

=احتقب-

=احتقد-

=احتقر-

=احتقن-

=احتك-

=احتكى-

=الاحتكار-

=احتكر-

=احتكل-

=احتكم-

دست كشيد،- ما عند فلان: آنچه را كه فلانى داشت آزمود،- وَلداً له: فرزند بزرگ خود را از دست داد، و هرگاه اين فرزند كوچك باشد گفته مى شود «افْترطةَ».

=احْتَشَّ-

احْتِشَاشاً [حشّ] الحَشِيشَ: در جمع آورى گياه و علف كوشش كرد.

=احْتَشَى-

احْتِشَاءً [حشو]: آن چيز پر شد؛ «احْتَشَتِ الرُّمّانةُ بِالحَبّ»: انار پر از دانه شد؛ «احْتَشَى مِن الطَّعَام»: شكم او از غذا پر شد؛- تِ المرأةُ الحَشِيَّةَ و بها: آن زن حائض نوار بهداشتى بخود گرفت.

=احْتَشَدَ-

احْتِشَاداً [حشد] القومُ: آن قوم براى كارى گرد هم آمدند.

=احْتَشَمَ-

احْتِشَاماً منه و عنه: از او شرمگين شد، از او گرفته شد،- هُ: او را شرمنده ساخت،- الرّجُلُ: آن مرد خشمگين شد،- مِنْهُ: از او خشمناك شد.

=احْتَصَدَ-

احْتِصَاداً [حصد] الزرعَ: كشت را درو كرد،- القومَ بالسّيف: آن قوم را با شمشير كشت و بسان كِشت آنها را درو كرد.

=احْتَصَرَ-

احْتِصَاراً [حصر] البعيرَ: بر پشت شتر بالش بست.

=احْتَضَرَ-

احْتِضَاراً [حضر]: حاضر شد،- الرّجُلَ: آن مرد را حاضر كرد،- الفرسُ:

اسب دويد.

=احْتُضِرَ-

[حضر]: مرگ بر او فرا رسيد.

=احْتَضَنَ-

احْتِضَاناً [حضن] الصبيَّ: كودك را در آغوش گرفت،- الطّيرُ بَيضَه و على بَيْضِهِ:

پرنده تخمهاى خود را زير بال گرفت تا جوجه شوند.

=احْتَطَّ-

احْتِطَاطاً [حطّ] الحِمْلَ: بار را از روى ستور پائين آورد،- الشّي ءَ: بمعناى (حَطَّهُ) است.

=احْتَظَرَ-

احْتِظَاراً [حظر] به: در پناه او قرار گرفت.

=احْتَفَّ-

احْتِفَافاً [حفّ] القومُ بهِ: آن قوم او را در ميان خود گرفتند،- الشي ءَ: روى آن چيز را تراشيد يا بريد،- النّبتَ: گياه را از زمين بريد.

=احْتَفَى-

احْتِفاءً [حفو]: با پاى برهنه راه رفت، كفش خود را از پاى درآورد،- به:

او را بزرگداشت و اكرام كرد،- البَقْلَ: گياه و بقولات را بعلت كوتاهى با انگشت از بيخ كند،- القومُ المَرعى: آن قوم از چراگاه چيزى بر جاى نگذاشتند.

=الاحْتِفَاء-

[حفو]: مص، خوش آمد گوئى و بزرگداشت؛ «احْتفاءً بِقُدُومِه»: جشن و سرور به احترام آمدن او.

=احْتَفَدَ-

احْتِفَاداً [حفد] في العمل: در آن كار شتاب كرد.

=احْتَفَزَ-

احْتِفَازاً [حفز]: براى حمله كردن آماده شد، بر روى دو پاى خود نشست،- فى مشيِهِ: در راه رفتن خود كوشيد.

=احْتَفَظَ-

احْتِفَاظاً [حفظ]: در خشم شد،- به: آن چيز را نگهدارى كرد،- بحقوقه:

حقّ خود را از دست نداد،- الشي ءَ و بالشّي ءِ لِنَفْسِه: آن چيز را براى خود اختصاص داد.

=احْتَفَلَ-

احْتِفَالًا [حفل]: اهميت داد؛ «ما احتَفَلَ به»: به او اهميت نداد، او را تحويل نگرفت،- القَومُ: آن قوم گرد هم آمدند،- القومُ به: آن قوم براى بزرگداشت و تجليل از وى دور هم گرد آمدند،- المجلسُ بالنّاس:

مجلس پر از جمعيت مردم شد،- بِالأمر: آن كار را نيكو اقدام كرد،- الوادِي بالسّيل: سيل دره را پر از آب كرد، الطَّرِيقُ: راه آشكار شد،- فى الأمرِ: در آن كار مبالغه كرد.

=احْتَفَنَ-

احْتِفَاناً [حفن] الرجلَ: دو دست خود را زير زانوى او گذاشت و با زانو او را برداشت.،- الشّجرةَ: درخت را از بيخ بركند،- الشي ءَ لِنَفْسِهِ: آن چيز را ويژه خود قرار داد،- من الشي ءِ: به آن چيز ميل و رغبت بسيار كرد.

=احْتَقَّ-

احْتِقَاقاً [حقّ] القومُ: آن قوم حق خود را خواستند و هر يك از آنها گفت «الحقُّ بيدى»: حق با من است،- ت الطعنة بِهِ:

ضربه نيزه او را جابجا كشت،- الفرسُ: آن اسب لاغر شد،- تِ النّاقة: ماده شتر فربه شد.

=احْتَقَبَ-

احْتِقَاباً [حقب] زيداً على ناقتِه: زيد را پشت سر خود بر روى ناقه اش سوار كرد،- الشي ءَ: آن چيز را در عقب پالان بست.

=احْتَقَدَ-

احْتِقَاداً [حقد] على فلانٍ: مرادف (حَفَدَ) است،- المَطَرُ: باران باز ايستاد.

=احْتَقَرَ-

احْتِقَاراً [حقر] هُ: او را كوچك شمرد، او را خوار و ناچيز دانست.

=احْتَقَنَ-

احْتِقاناً [حقن] المريضُ: بول بيمار بند آمد، بيمار حقنه كرد،- الدَّمُ: خون بر اثر ضربه در يك نقطه از بدن گرد آمد.

=احْتَكَّ-

احْتِكَاكاً [حكّ] بالشي ء: خود را به آن چيز ماليد،- هُ رأسُهُ: سر او خارش كرد،- الكلامُ فى صَدْرِه: سخن در او اثر كرد،- بِفُلان: رأى فلانى را درباره چيزى خواست.

=احْتَكَى-

احْتِكَاءً [حكي] الأمرُ: آن امر استوار و پا بر جا شد.

=الاحْتِكار-

ج احْتِكارَات: مص، چيزى يا كارى را بخود اختصاص دادن؛ «احْتِكارُ الوظائِف»: كارهاى دولتى را بخود اختصاص دادن، انبار كردن كالاها براى گران شدن و گران فروختن، احتكار، دادن امتياز قانونى به اشخاص حقيقى يا حقوقى يا دولت جهت صنايع و ساختن و فروختن كالاهاى اختصاصى.

=احْتَكَرَ-

احْتِكَاراً [حكر] الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى و احتكار كرد تا هنگام گران شدن با بهاى بيشترى آن را بفروش رساند،- العِقَارَ: اموال غير منقول را احتكار كرد و در اختيار خود گرفت.

=احْتَكَلَ-

احْتِكَالًا [حكل] الأمرُ عليهِ: آن امر درهم و بر هم شد و حقيقت آشكار نگرديد.

=احْتَكَمَ-

احْتِكَاماً [حكم] الأمرُ: آن كار محكم و استوار شد،- النّاسُ الى الحَاكم:

مردم بسوى حاكم رفتند و شكايت كردند،- على فلان: آنچه را كه از فلانى مى خواست طلب كرد،- فى الشي ءِ: در آن چيز مطابق ميل و خواسته خود تصرف كرد،- فى الأمر:

=احتل-

=الاحتلال-

=احتلب-

=احتلق-

=احتلم-

=الأحتم-

=احتمى-

=احتمس-

=احتمل-

=احتنق-

=احتنك-

=احتوى-

=احتوش-

=الاحتياط-

=الاحتياطي-

=أحث-

=أحثر-

=الأحجار-

=أحجر-

=أحجز-

=أحجم-

=الأحجن-

=الأحجية-

=أحد-

=الأحد-

=إحدى-

=أحدب-

=الأحدب-

=أحدث-

=الأحدث-

=أحدج-

=أحدر-

=الأحدر-

در آن كار داورى را پذيرفت.

=احْتَلَّ-

احْتِلَالًا [حلّ] المكانَ و بالمكان: در آن جاى فرود آمد؛ «احْتَلَّ القومَ و بالقوم»: بر آن قوم فرود آمد،- البلدَ: آن شهر را با نيروى نظامى اشغال كرد،- المقامَ الأوّل: داراى مقام نخست يا رتبه اول گرديد.

=الاحْتِلَال-

مص، «احْتِلالُ المدن»: اشغال نظامى شهرها؛ «جُيوشُ الاحْتِلال»: نيروى اشغالگر.

=احْتَلَبَ-

احْتِلَاباً [حلب]: شير را از پستان دوشيد،- النّاقةَ: شير ماده شتر را دوشيد.

=احْتَلَقَ-

احْتِلَاقاً [حلق] الرأْسَ: موى سر را كوتاه كرد، موى سر را تراشيد.

=احْتَلَمَ-

احْتِلَاماً [حلم] في نومهِ: با ديدن خواب شيطانى بهنگام خواب محتلم شد،- الصَّبِيُّ: آن جوان بالغ شد و به سن رشد رسيد.

=الأَحْتَم-

[حتم]: سياه.

=احْتَمَى-

احْتِمَاءً [حمي] منهُ: از او خوددارى و پرهيز كرد،- المريضُ: بيمار امتناع كرد.

الاحْتِمَال: مص، امكان وقوع امرى؛ «صَعْبُ الاحْتمال»: غير قابل تحمل، گمان، پندار.

=احْتَمَسَ-

احْتِمَاساً [حمس]: به هيجان آمد و برانگيخته شد،- القِرْنانِ: آن دو قهرمان با هم به نبرد پرداختند.

=احْتَمَلَ-

احْتِمَالًا [حمل] الشي ءَ: آن چيز را حمل كرد،- الأمرَ: بر آن كار شكيبائى كرد و تحمّل نمود،- الصَّيعةَ: از نيكوئى و لطفى كه به او شده بود سپاسگزارى كرد،- ما كانَ مِنه: او را از كارى كه كرده بود بخشيد و چشم پوشى كرد؛ «هذا امرٌ يَحْتَمِلُ تأوِيلَيْنِ»:

اين امرى است كه احتمال دو تأويل يا تفسير دارد.

=احْتُمِل-

[حمل]: خشمگين شد،- لونُه:

رنگ او دگرگون شد.

=احْتَنَقَ-

احْتِنَاقاً [حنق]: چاق و فربه شد.

=احْتَنَكَ-

احْتِنَاكاً [حنك] الفرسَ: افسار بر دهان اسب نهاد،- هُ: بر او غالب و مستولى شد،- الدّهرُ الرجُلَ: روزگار آن مرد را آزموده كرد،- الجرادُ الأرضَ: ملخ آنچه را از كشت كه بر روى زمين بود خورد.

=احْتَوَى-

احْتِوَاءً [حوي] الشي ءَ و عليه: شامل آن چيز شد، آن چيز را احراز نمود، مشتمل بر آن چيز يا متضمن آن شد.

=احْتَوَشَ-

احْتِوَاشاً [حوش] القومُ الرجلَ و عليه:

مردم در اطراف آن مرد جمع شدند و او را در ميان گرفتند،- القومُ الصّيدَ: آن قوم شكار را بسوى يكديگر رمانيدند و خسته كردند.

=الاحْتِيَاط-

[حوط]: مص، «على سبيل الاحْتِياط»: بنا بر احتياط و دورانديشى.

=الاحْتِيَاطِيّ-

منسوب به (الاحْتِياط) است؛ «المالُ الاحْتياطي»: دارائيهاى اندوخته دولت؛ «الجيشُ الاحتياطيُّ» (ا ع): نيروى ذخيره ارتش كه بهنگام ضرورت و نياز از آن استفاده مى شود؛ «احتياطيُّ الذهبِ»:

ذخيره طلا در صندوق دولت؛ «احتياطيُّ الزيتُ الخَام»: ذخيره نفت خام در مخازن و انبارهاى نفت؛ «حَبْسٌ احْتِياطيّ»: بازداشت موقت؛ «تَدابِير احْتِيَاطِية»: تدابير لازم براى جلوگيرى از هر حادثه بدى.

=أَحَثَّ-

إِحْثَاثاً [حثّ] الرَّجُلَ على الأَمْرِ: بمعناى (حَثَّهُ) است.

=أَحْثَرَ-

إِحْثَاراً [حثر] النخلُ: شكوفه خرما دانه برآورد.

=الأَحْجَارُ-

من الخيل: اسبهائى كه براى زاد و نسل برگزيده شوند. اين كلمه براى مفرد بكار نمى رود و همواره جمع است.

=أَحْجَرَ-

إِحْجَاراً [حجر] هُ: او را پوشانيد و پنهان كرد.

=أَحْجَزَ-

إِحْجَازاً [حجز]: به كشور حجاز آمد.

=أَحْجَم-

إِحْجَاماً [حجم] عن الشي ءِ: از آن چيز خوددارى كرد، از ترس از آن چيز منصرف شد.

=الأَحْجَن-

م حَجْناء، ج حُجْن [حجن]: كج، شل.

=الأُحْجِيَّة-

ج أَحَاجِيّ و أَحاجٍ [حجو]: سخن سربسته مانند لغز كه مردم با هم در حل آن مسابقه دهند.

=أَحَّدَ-

تَأْحِيداً [أحد] المتعدّد: آن چيز را يكتا كرد؛ «ثنّاهُ، ثلثَهُ»: آن چيز را دو تا يا سه تا كرد،- العدد (ع ح): بر عدد يكى افزود؛ «احَّدْتُ العشرة»: ده را يازده كردم.

=أَحَدَّ-

إِحْدَاداً [حدّ] تِ المرأةُ: آن زن پس از مرگ شوهرش آرايش را ترك كرد،- السّكّينَ: چاقو را تيز كرد،- اليه النّظَرَ: به او با چشم تيزبين بسيار نگاه كرد.

=الأَحَد-

م إِحدى، ج آحَاد: يك، مرادف (الواحد) است؛ «احدُهم»: يكى از آنها، تنها، يكتا؛ «فلانٌ احَدُ الأحَدَين»: فلانى بى همتاست، روز يكشنبه، از نامهاى خداوند متعال است؛ «عبدُ الأحد»: بنده خدا،- (ع ح): شماره يك است.

=الإِحَد-

«احْدَى الإحَد»: كار بد، گناه بزرگ.

=إِحْدَى-

مؤنث (احَد) بمعناى (الوَاحِد) است كه هميشه با افراد جنس خود مىيد مانند «احدَى و عِشرون و احدَى عشرَة»؛ «احْدَى بناتِ طَبَق»: بلاى سخت، مار.

=أَحْدَبَ-

إِحْدَاباً [حدب] الرجلُ: آن مرد خميده پشت گرديد.

=الأَحْدَب-

[حدب]: آنكه كمرش خميده شده باشد، خميده پشت،- ج حُدْب، م حَدْباء، شمشير،- (ع ا): رگى در بازوى انسان.

=أَحْدَثَ-

إِحْدَاثاً [حدث] هُ: آن چيز را به وجود آورد،- السيفَ: شمشير را جلا داد،- الرَّجُلُ: آن مرد غايط كرد.

=الأَحْدَث-

[حدث]: تازه تر، نوتر، زمان نزديك.

=أَحْدَجَ-

إِحْدَاجاً [حدج] البعيرَ: بر روى شتر كجاوه بست.

=أَحْدَرَ-

إِحْدَاراً [حدر] هُ: آن را به پائين فرستاد،- القِراءَةَ او المَشْيَ: در خواندن يا راه رفتن شتاب كرد،- الثّوبَ: ريشه هاى اطراف جامه را بافت،- الجِلدَ: پوست را متورم كرد،- الجِلدُ: پوست ورم كرد.

=الأَحْدَر-

م حَدْراء ج حُدْر

من الخيل:

=أحدق-

=الأحدوثة-

=احدودب-

=الأحدية-

=الأحذ-

=أحذى-

=أحر-

=اعراب اين كلمه بدين گونه است: أحر: فعل امر است كه معناى تعجب را مى دهد نه امر و مبنى بر حذف حرف عله از آخر آنست،-

=الأحرى-

=أحرار-

=أحرب-

=أحرث-

=أحرج-

=أحرد-

=الأحرد-

=أحرز-

=أحرس-

=الأحرش-

=أحرض-

=أحرق-

=أحرم-

=احرورف-

=أحزى-

=أحزم-

=الأحزم-

=أحزن-

=أحس-

=أحسى-

=الإحساس-

=أحسد-

=أحسر-

=أحسك-

=الأحسم-

=أحسن-

=الأحسن-

=أحش-

=أحشد-

اسبهاى فربه و پرتوان.

=أَحْدَق-

إِحْداقاً [حدق] القومُ به: آن قوم اطراف او را گرفتند،- النّظَر في: با دقت به چيزى نگاه كرد،- تِ الرّوضةُ: آن باغ گلستان شد.

=الأُحْدُوثَة-

ج أَحَاديث [حدث]: آنچه كه درباره آن سخن گفته شود؛ «حُسْنُ الأُحْدوثة»: مدح و ستايش.

=احْدَوْدَبَ-

احْدِيدَاباً [حدب]: خميده پشت شد.

=الأَحَدِيَّة-

[أحد]: اسم است از (أَحَد).

=الأَحَذّ-

م حَذَّاء، ج حُذّ [حذّ]: شتابگر، سبك دست، لاغر؛ «قلبٌ احَذّ»: دل هوشيار و بيدار.

=أَحْذَى-

إِحْذاءً [حذو] هُ نعلًا: كفش به پاى او كرد، كفش را به او بخشيد.

=أَحْرِ-

[حري] به: چه شايسته و سزاوار است.

=اعراب اين كلمه بدين گونه است: أحْرِ: فعل امر است كه معناى تعجب را مى دهد نه امر و مبنى بر حذف حرف علّه از آخر آنست،- بِهِ: باء حرف جر زائد است و هاء در محل رفع و فاعل احْرِ مى باشد.

=أَحَرَّ-

إِحْرَاراً [حرّ] النهارُ: روز بسيار گرم شد،- صَدْرَه: او را تشنه كرد.

=الأَحْرَى-

[حري]: شايسته تر، سزاوارتر؛ «بِالأَحْرَى»: بهتر، روشنتر، واضحتر.

=أَحْرارُ-

[حرّ] البقولِ: گياه و سبزى كه خام آنرا مى خورند مانند كاهو.

=أَحْرَبَ-

إِحْرَاباً [حرب] فلاناً: فلانى را بر چپاول و غارت دشمن دلالت كرد،- الحَرْبَ: جنگ را برانگيخت،- النّخلُ:

درخت نخل شكوفه برآورد.

=أَحْرَثَ-

إِحْرَاثاً [حرث] الدابَّةَ: ستور را خسته و ناتوان كرد.

=أَحْرَجَ-

إِحْرَاجاً [حرج] هُ: او را به گناه افكند، او را به تنگى و سختى انداخت، او را به سختى و بيچارگى كشانيد،- فلاناً اليه:

فلانى را به طرف او كشانيد،- عليه الأمرَ: آن كار را بر او حرام كرد.

=أَحْرَدَ-

إِحْرَاداً [حرد] هُ: او را تنها كرد.

=الأَحْرَد-

ج حُرْد [حرد]: آنكه به سستى اعصاب دست دچار باشد.

=أَحْرَزَ-

إِحْرَازاً [حرز] الشي ءَ: آنرا براى خود فراهم آورد و ذخيره كرد،- المكانُ الرّجلَ:

آن جاى براى آن مرد پناه شد،- قَصَبَ السَّبْق: او پيروز شد،- نَصْراً: پيروزى بدست آورد.

=أَحْرَسَ-

إِحْرَاساً [حرس] بالمكان: در آن مكان مدتى اقامت كرد.

=الأَحْرَش-

م حَرْشَاء، ج حُرْش [حرش]: درشت و زبر؛ «دينار احْرَش»: يك دينار نو و تازه، سوسمار درشت.

=أَحْرَضَ-

إِحْرَاضاً [حرض] هُ على الشي ءِ: او را بر كارى تشويق و وادار كرد،- هُ الحزنُ او المرضُ: اندوه يا بيمارى بدن او را تباه و فاسد كرد.

=أَحْرَقَ-

إِحْرَاقاً [حرق] هُ بالنار: او را با آتش سوزانيد.

=أَحْرَمَ-

إِحْرَاماً [حرم]: به ماه حرام (ماه حج) در آمد، به حرم داخل شد يا به حرمتى كه هتك آن روا نباشد داخل شد،- الشي ءَ: آن چيز را حرام كرد،- عن الشي ءِ: از آن چيز باز ايستاد،- هُ فى القمار: با او قماربازى كرد و از او برد.

=احْرَوْرَفَ-

احْرِبْرَافاً [حرف] عنه: از او منحرف شد، روى گردان شد.

=أَحْزَى-

إِحْزَاءً [حزو] الشي ءُ: آن چيز مرتفع و آشكار شد،- بِالشّي ءِ: آن چيز را شناخت.

=أَحْزَمَ-

إِحْزَاماً [حزم] الفرسَ: اسب را با تنگ بست.

=الأَحْزَم-

[حزم]: آنكه شكم گنده و برآمده داشته باشد، اين كلمه ضد (الأَهْضم) است بمعناى آنكه داراى شكم فرورفته و كمر باريك است.

=أَحْزَنَ-

إِحْزَاناً [حزن]: بر روى زمين ناهموار راه رفت و يا به آن رسيد،- الرجُلَ: آن مرد را اندوهگين ساخت.

=أَحَسَّ-

إِحْسَاساً [حسّ] الشي ءَ و بالشي ءِ: آن چيز را دانست يا به آن احساس كرد.

=أَحْسَى-

إحْساءً [حسو] الرجُلَ المَرقَ: به آن مرد سوپ يا شوربا بتدريج خورانيد.

=الإحْسَاس-

[حسّ]: احساس، شعور؛ «إِحْساسٌ مُشْتَرَك»: احساسات مشترك، «شَديدُ الإحْساسِ»: زود رنج، آنكه داراى احساسات تند باشد.

=أَحْسَدَ-

إِحْسَاداً [حسد] هُ: او را حسود يافت.

=أَحْسَرَ-

إِحْسَاراً [حسر] الدابّةَ: ستور را بسيار بكار گرفت و راه برد تا آنرا خسته كرد و از كار انداخت.

=أَحْسَكَ-

إِحْسَاكاً [حسك] الدابَّةَ: ستور را علوفه خورانيد،- النَّبَاتُ: گياه خاردار شد.

=الأَحْسَم-

[حسم]: مرد زيرك و دورانديش و كاردان.

=أَحْسَنَ-

إِحْسَاناً [حسن]: نيكى كرد، اين كلمه ضد (أَسَاءَ) است؛ «احْسَنْت»: كار را بسيار خوب انجام دادى،- الشي ءَ: آن چيز را به خوبى فراگرفت و دانست؛ «فلانٌ يُحسِنُ القراءة»: فلانى خوب مى تواند بخواند،- مُعَامِلَتَهُ: با او رفتار نيك و دوستانه كرد،- الظَّنَّ به: به او گمان خوب برد و مورد توجه او شد،- اليه و بِهِ: به او نيكى كرد و پاداش نيكو داد.

=الأَحْسَن-

م حُسْنَى، ج أَحَاسِن [حسن]: اسم تفضيل از (الحَسَن) است، گاهى اين كلمه را مصغر نموده و آنرا (احَيْسِن) گويند؛ «ما احَيْسِنَ زيداً»: چقدر زيد خوب است؛ «ما احْسَنَه»: چه زيباست؛ «هو احْسنُ حالًا منهم»:

او در وضع بهترى از آنهاست.

=أَحَشَّ-

إِحْشَاشاً [حشّ] تِ الأَرضُ: گياه و علف زمين فراوان شد،- الكَلأُ: هنگام چيدن و درو گياهان فرارسيد،- هُ: او را در چيدن گياهان يارى كرد،- تِ الناقةُ او المرأةُ: جنين در شكم آن زن يا ماده شتر خشك شد،- تِ اليدُ: آن دست سست يا خشك شد،- هُ عن حاجَته: او را با شتاب از خواسته اش بازداشت.

=أَحْشَدَ-

إِحْشَاداً [حشد] القومُ: آن قوم براى

=أحشف-

=أحشك-

=الأحشوش-

=أحص-

=الأحص-

=أحصى-

=الإحصاء-

=الإحصائي-

=الإحصائية-

=أحصب-

=أحصد-

=الأحصد-

=أحصر-

=أحصف-

=أحصن-

=أحضر-

=أحط-

=أحطب-

=أحظ-

=أحظى-

=أحظر-

=أحظل-

=أحف-

=أحفى-

=أحفاش-

=أحفد-

=أحفر-

=أحفظ-

=أحق-

=الأحق-

=أحقب-

=الأحقب-

=أحقد-

=أحقر-

=أحقل-

=أحقن-

كارى گرد هم آمدند.

=أَحْشَفَ-

إِحْشَافاً [حشف] ضرعُ الناقةِ: پستان ماده شتر خشك و منقبض گرديد،- تِ النخلةُ: درخت نخل خرماى نامرغوب ببار آورد.

=أَحْشَكَ-

إِحْشَاكاً [حشك] الدابَّةَ: ستور را آذوقه داد.

=الأُحْشُوش-

[حشّ]: جنين خشك شده در شكم مادر.

=أَحَصَّ-

إِحْصَاصاً [حصّ] هُ: سهميّه او را بوى داد،- هُ المكانَ: او را به آن مكان فرود آورد.

=الأَحَصّ-

م حَصَّاء، ج حُصّ [حصّ]: آنكه اندك موئى بر سر دارد، آنكه بر سينه اش مُوى نباشد،- من الطّيور: پرنده اى كه پرهاى بالش ريخته شده باشد؛ «يومٌ احَصّ»: روز بسيار سرد كه بى ابر باشد؛ «سيفٌ احَصّ»:

شمشير كند و بى اثر.

=أَحْصَى-

إِحْصاءً [حصي] الشي ءَ: آن چيز را شمرد؛ «هذا شي ءٌ لا يُحْصى»: آنچه كه قابل شمردن نباشد و بشمارش در نيايد يعنى بيش از آن باشد كه بتوان شمرد.

=الإحْصَاء-

[حصي]: مص، آمارگيرى كه بخشى از درس رياضى است، حسابرسى؛ «احصَاءُ السّكّان»: سرشمارى، شمارش افراد كشور.

=الإحْصَائِيّ-

[حصي]: منسوب به (الإحْصَاء) است،- ج احْصَائِيّون: دانشمند آمارشناس.

=الإحْصائيَّة-

ج إِحْصائيَّات [حصي]: بخشى از علم رياضى بمعناى آمار گرفتن است؛ «عِلْمُ الإحْصَائِيَّات»: آمارگيرى و آمارشناسى.

=أَحْصَبَ-

إحْصَاباً [حصب] الفرسُ في عدوه:

اسب بهنگام دويدن سنگريزه پرتاب كرد،- عنهُ: از او روى گردانيد و رفت،- هُ عن كذا: او را از چيزى دور كرد.

=أَحْصَدَ-

إِحْصَاداً [حصد] الزرعُ: هنگام در و كشت رسيد،- الحَبْلَ: رسن و مانند آنرا محكم بافت.

=الأَحْصَد-

م حَصْداء [حصد]: رسن كه محكم و سخت بافته شده باشد، آنچه از گياه كه خشك شده باشد.

=أَحْصَرَ-

إِحْصَاراً [حصر] هُ المرضُ أو البولُ:

بيمارى يا بول او را دست پاچه كرد،- هُ عن السّفر: او را از مسافرت بازداشت.

=أَحْصِرَ-

[حصر]: مدفوع او بند آمد.

=أَحْصَفَ-

إِحْصَافاً [حصف] الأمرَ: آن كار را محكم و استوار ساخت،- النَّسِيجُ: پارچه را محكم و نيكو بافت.

=أَحْصَنَ-

إِحْصَاناً [حصن] المكانَ: آن مكان را مقاوم و مستحكم كرد،- الرّجلُ: آن مرد ازدواج كرد،- تِ الْمرأَةُ: آن زن شوهر اختيار كرد و اين ازدواج او را محصنه كرد، او را عفيف و پاكدامن كرد،- المرأةَ: آن زن را شوهر داد.

=أَحْضَرَ-

إِحْضَاراً [حضر] هُ: او را حاضر كرد،- هُ الشي ءَ: آن چيز را براى او آورد،- الفرسُ: اسب به سختى دويد.

=أَحَطَّ-

إِحْطَاطاً [حطّ] الوجهُ: مرادف (حَطّ) است، چهره ورم كرد و در آن نوسان ايجاد شد.

=أَحْطَبَ-

إِحْطَاباً [حطب]: هيزم جمع كرد،- المكانُ: در آن مكان هيزم بسيار فراهم شد،- الكَرْمُ: هنگام بريدن هيزم از درخت تاك رسيد.

=أَحَظَّ-

إِحْظاظاً [حظّ]: خوش بخت شد.

=أَحْظَى-

إِحْظَاءً [حظو] هُ: او را برخوردار كرد،- هُ بِالمَال: با پول و ثروت او را برخوردار كرد،- هُ على فُلان: او را بر فلانى ترجيح داد.

=أَحْظَرَ-

إِحْظَاراً [حظر]: حَظِيره يا آغل ساخت.

=أَحْظَلَ-

إِحْظَالًا [حظل] المكانُ: در آن مكان حنظل يا ميوه تلخ فراوان شد.

=أَحَفَّ-

إِحْفَافاً [حفّ] الرجلَ: از آن مرد به زشتى ياد كرد،- رأسَهُ: موى سر خود را اصلاح نكرد و به آن بى اعتنا شد.

=أَحْفَى-

إِحْفَاءً [حفو] السؤالَ: پرسش را تكرار كرد،- هُ: بر او الحاح بسيار كرد، او را وادار به پيگيرى خبر كرد،- شارِبَهُ: موى سبيل يا شارب خود را از ته زد،- اليه فى الوَصِيّة: در وصيت و سفارش به او مبالغه كرد،- الرَّجلُ: آن مرد داراى ستور بى نعل شد،- به: از او بد گوئى يا عيبجوئى كرد.

=أَحْفاشُ-

[حفش] البيتِ: متاع و چيزهاى بى ارزش خانه؛ «احْفَاشُ الأَرْضِ»:

خارپشتها و موشها و سوسمارهاى زمين الخ ...

=أَحْفَدَ-

إِحْفاداً [حفد] الظليمُ: ستمديده شتاب كرد،- الظّليمَ: ستمديده را كينه توز كرد.

=أَحْفَرَ-

إحْفَاراً [حفر] هُ البئرَ: در كندن چاه به او يارى كرد.

=أَحْفَظَ-

إحْفَاظاً [حفظ] هُ: او را خشمناك كرد.

=أَحَقَّ-

إِحْقَاقاً [حقّ]: حقيقت را گفت،- هُ:

حق بر او چيره شد و غلبه يافت،- الأمرَ: آن كار را واجب و بر حق كرد كه در آن شكّى وجود نداشته باشد،- الرَّمِيّةَ: شكار را بهنگام تيراندازى كشت.

=الأَحَقّ-

[حقّ]: افعل التفضيل است؛ «هو احقُّ من فلانٍ»: هر دو حق دارند ولى اوّلى ترجيح دارد،- بمعناى اختصاص بدون مشاركت است مانند «زيدٌ أَحَقُّ بِمَالِه»:

ديگرى در مال زيد حقى ندارد و فقط ويژه اوست.

=أَحْقَبَ-

إِحْقَاباً [حقب]: به معناى (حَقِبَ) است،- او را بر ترك خود سوار كرد.

=الأَحْقَب-

م حَقْبَاء، ج حُقْب [حقب] (ح):

گورخر كه در شكم وى سفيدى باشد.

=أَحْقَدَ-

إِحْقَاداً [حقد] هُ: كينه او را برانگيخت.

=أَحْقَرَ-

إِحْقَاراً [حقر] هُ: او را خوار و كوچك شمرد.

=أَحْقَلَ-

إِحْقَالًا [حقل] تِ الأرضُ: زمين سر سبز و باغ شد.

=أَحْقَنَ-

إِحْقَاناً [حقن]: شير را جمع آورى كرد تا از آن سرشير گرفته شود.

=أحك-

=الأحك-

=أحكل-

=أحكم-

=أحل-

=أحلى-

=الإحلال-

=أحلب-

=الأحلس-

=الأحلط-

=أحلف-

=الأحلوفة-

=احلولى-

=احلولك-

=الإحليل-

=أحم-

=الأحم-

=أحمى-

=احمار-

=الإحماض-

=أحمأ-

=أحمد-

=احمر-

=الأحمر-

=الأحمران-

=الأحمري-

=أحمس-

=الأحمس-

=أحمش-

=الأحمش-

=أحمض-

=أحمق-

=الأحمق-

=أحمل-

=الأحموقة-

=أحن-

=أَحَكَّ-

إِحْكَاكاً [حكّ] هُ رأسُه: سر او ميل به خارش كرد،- الكلامُ فى صَدْرِه: آن سخن در دل او اثر كرد.

=الأَحَكّ-

[حكّ]: مرد بى دندان، سم خراشيده ستور.

=أَحْكَل-

إِحْكَالًا [حكل] الأمرُ عليه: امر بر او مشكل و مشتبه شد و آشكار نگرديد.

=أَحْكَمَ-

إِحْكَاماً [حكم] تِ التجاربُ فلاناً:

تجربه ها او را آزموده كرد،- السَّفِيهَ: دست نادان را گرفت و او را راهنمائى كرد،- الشي ءَ: آن چيز را محكم و استوار كرد،- قَفْلَ البابِ: درب را محكم بست،- الفَرَسَ:

براى اسب چانه بند ساخت،- هُ عَن الأمرِ: او را از آن كار بازداشت و منع نمود.

=أَحَلَّ-

إِحْلَالًا [حلّ]: پيمانى را كه بسته بود شكست و از آن خارج شد،- المُحْرِمُ: محرم از احرام حج بيرون آمد، داخل ماههاى حرام شد،- الشي ءَ: آن چيز را حلال كرد،- بنفسِهِ: خود را مستلزم كيفر دانست،- عليه الأمرَ: آن كار را بر او واجب گردانيد،- هُ بِالمَكان او المَكان: او را به آن مكان جاى داد؛ «احَلَّهُ مَحَلَّهُ»: او را بجاى خود قرار داد.

=أَحْلَى-

إِحْلَاءً [حلو] هُ: آنرا شيرين يافت يا شيرين كرد.

=الإحْلَال-

[حلّ]: مص، پايان مناسك حج.

در مقابل اين كلمه واژه (الإحْرام) را بكار مى برند.

=أَحْلَبَ-

إِحْلَاباً [حلب] هُ: او را در دوشيدن شير يارى كرد،- تُهُ ناقَتِي: ماده شتر خود را در اختيار او گذاشتم تا از آن شير بدوشد.

=الأَحْلَس-

[حلس]: آنكه بدنش نرم و صاف باشد؛ هو «احْلَس امْلَس» و هى «حَلْسَاء مَلْسَاء»:

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الأَحْلَط-

[حلط]: آنكه بر روى پوست بدنش موى نباشد. صحيح اين كلمه (الأَحْلَت) با تاء است.

=أَحْلَفَ-

إِحْلَافاً [حلف] هُ: او را سوگند داد.

=الأُحْلُوفَة-

[حلف]: سوگند، قسم.

=احْلَوْلَى-

احْلِيلَاءً [حلو] الشي ءُ: آن چيز شيرين شد،- الشي ءَ: آن چيز را شيرين يافت.

=احْلَوْلَكَ-

احْلِيلَاكاً [حلك]: بسيار سياه شد.

=الإحْلِيل-

ج أَحَالِيل [حلّ]: مجراى شير از پستان، مجراى بول از انسان.

=أَحَمَّ-

إِحْمَاماً [حمّ] الماءَ: آب را جوش آورد،- الشي ءَ: آن چيز را سياه كرد،- هُ اللّهُ: خدا او را گرفتار تب ساخت،- الشي ءُ:

آن چيز نزديك شد،- اللّهُ لهُ كذا: خداوند براى او چنين مقدّر كرد،- الأمرُ فلاناً: آن كار براى او مهم شد.

=الأَحَمّ-

ج حُمّ [حمّ]: نزديكتر و صميمى تر، سياه، سفيد (اين كلمه از اضداد) است.

=أَحْمَى-

إِحْمَاءً [حمي] المكانَ: آن جاى را قرق كرد يا قرق شده يافت تا كسى به آن نزديك نشود،- الحديدَ: آهن را بسيار داغ كرد.

=احْمَارَّ-

احْمِيراراً [حمر]: سرخى آن بتدريج زيادتر شد.

=الإحْمَاض-

[حمض]: مص، برگردانيدن سخن از جدّى به شوخى، به سخنى پرداختن كه باعث شادمانى شود.

=أَحْمَأَ-

إِحْمَاءً [حمأ] البئرَ: گِل و لاى در چاه افكند.

=أَحْمَدَ-

إِحْمَاداً [حمد]: كارى كرد كه مايه ستايش او شد،- الشي ءُ: آن چيز مورد ستايش قرار گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را ستوده يافت،- هُ: از كار و تصرفات او راضى و خورسند شد، آشكار و هويدا شد كه او شايسته ستايش است.

=احْمَرَّ-

احْمرَاراً [حمر]: آن چيز سرخ رنگ شد.

=الأَحْمَر-

[حمر]: آنچه به رنگ سرخ يا قرمز باشد، (م حَمْرَاء، ج أحَامِر)، آنچه كه با رنگ سرخ رنگ آميزى شده باشد، (م حَمْرَاء ج حُمْر و حُمْران) زيرا از صفت گرفته شده است؛ «الموتُ الأَحمرَ»: كشتن، كنايه از ريختن خون يا مرگ سخت است؛ «دون الأَحْمرَ، تحت الأَحْمر»: اين اصطلاح ويژه تشعشع حرارت است كه كمتر از سرخى است يعنى آنچه كه قابليت كمترى در انحراف از سرخى دارد.

=الأَحْمَرانِ-

[حمر]: زر و زعفران، گوشت و مي.

=الأَحْمَرِيّ-

[حمر]: آنچه كه بسيار سرخ باشد.

=أَحْمَسَ-

إِحْمَاساً [حمس] هُ: او را خشمناك كرد، او را به هيجان آورد، او را برانگيخت،- الدّواءَ و نحوَه: دارو و مانند آنرا كمى بر روى آتش نهاد و گرم كرد.

=الأَحْمَس-

م حَمْسَاء، ج حُمْس و أَحَامِس [حمس]: دلير، آنكه در دين با جنگ سختگير باشد.

=أَحْمَشَ-

إِحْمَاشاً [حمش] النارَ: آتش را با هيزم افزود و افروخته كرد،- القِدْرَ: آتش زير ديگ را افزود تا به جوش درآمد،- الحربَ: آتش جنگ را برافروخت،- هُ: او را به خشم آورد.

=الأَحْمَش-

م حَمْشاء، ج حِمَاش و حُمْش [حمش]: آنكه ساقهاى پاى او لاغر و باريك باشد.

=أَحْمَضَ-

إِحْمَاضاً [حمض] الشي ءُ: آن چيز ترش شد،- المكانُ: در اين مكان گياهان ترش و شور بسيار شد،- الجملُ: آن شتر گياهان (الحَمْض) خورد،- الإبِلَ: شتران را گياه حمض خورانيد،- الشي ءَ: آن چيز را ترش كرد،- الشي ءَ عنه: آن چيز را از او بازگردانيد.

=أَحْمَقَ-

إِحْمَاقاً [حمق] هُ: او را احمق يافت،- تِ المرأةُ: آن زن فرزند احمق بار آورد.

=الأَحْمَقَ-

م حَمْقاء، ج حُمْق و حُمُق و حَمْقَى و حِمَاق و حَمَاقَى و حُمَاقَى [حمق]: احمق، نادان، كم عقل.

=أَحْمَلَ-

إِحْمَالًا [حمل] هُ الحِمْلَ: در برداشتن بار او را يارى كرد.

=الأُحْمُوقَة-

[حمق]: آنكه بسيار احمق و نادان باشد.

=أَحَنَّ-

إِحْنَاناً [حنّ] القوسَ: كمان را به صدا

=أحنى-

=أحناء-

=أحنث-

=أحنط-

=الأحنف-

=أحنق-

=أحنك-

=الأحوى-

=احوال-

=احواوى-

=أحوب-

=الأحوب-

=أحوج-

=الأحوج-

=احور-

=الأحور-

=الأحوري-

=الأحوس-

=أحوش-

=الأحوص-

=الأحوط-

=أحول-

=الأحول-

=احووى-

=أحيا-

=الأحيائي-

=الأحيف-

=الأحيل-

=أحيلى-

=أحين-

=الأخ-

=أخا-

=أخاب-

=الأخاديد-

=الأخاذ-

=أخاض-

=أخاف-

=أخال-

=أخام-

=أخب-

=أخبى-

=الأخباب-

و نغمه درآورد،- الرجلُ: آن مرد خطا و اشتباه كرد.

=أَحْنَى-

إِحْنَاءً [حنو] عليه: بر او مهربانى و نوازش كرد و به وى گرائيد.

=أَحْناءُ-

[حنو] الأمورِ: امور متشابه و همسان.

=أَحْنَثَ-

إِحْنَاثاً [حنث] هُ: او را وادار به سوگند خوردن دروغ كرد.

=أَحْنَطَ-

إِحْنَاطاً [حنط] الزرعُ: هنگام درو كشت رسيد،- الشجرُ: ميوه درخت رسيده شد،- المَيّتَ: مرده را حنوط زد تا بدنش خوشبو باشد.

=الأَحْنَف-

م حَنْفاء، ج حُنْف [حنف]: آنكه پاى او خميده شده و با پشت قدم راه رود.

=أَحْنَقَ-

إِحْنَاقاً [حنق] هُ: او را به خشم در آورد،- الرّجلُ: آن مرد كينه سختى بدل گرفت، كينه توز شد،- الدّابَّة: ستور را لاغر كرد.

=أَحْنَكَ-

إِحْنَاكاً [حنك] هُ الدهرُ: روزگار او را پخته و آزموده كرد.

=الأَحْوَى-

م حَوَّاء، ج حُوّ [حوي]: آنكه سبزه رو و داراى لبهاى گندمگون باشد.

=احْوَالَّ-

احْوِيلَالًا [حول] تِ الارضُ: زمين سرسبز و پر از گياهان شد.

=احْوَاوَى-

احْوِيوَاءً [حوي]: آن مرد گندمگون و سبزه رو شد.

=أَحْوَبَ-

إِحْوَاباً [حوب]: به گناه كشيده شد.

=الأَحْوَب-

م حَوْبَاء، ج حوْب [حوب]:

گناهكار.

=أَحْوَجَ-

إِحْوَاجاً [حوج] هُ: او را نيازمند كرد، به آن چيز نيازمند و محتاج گرديد،- فلاناً الى كذا: او را به چيزى نيازمند و روىور گردانيد.

=الأَحْوَج-

[حوج]: افعل التفضيل است و بمعناى نيازمندتر مى باشد؛ «مَا احْوَجَه الى»:

چقدر او نيازمند به ... است.

=احْوَرَّ-

احْوِرَاراً [حور]: آن چيز سفيد شد،- تِ العينُ: چشم لوچ يا چپ شد.

=الأَحْوَر-

م حَوْراء، ج حُور [حور]: آنكه سپيدى چشم او و سياهى آن پر رنگ باشد.

=الأَحْوَرِيّ-

[حور]: آنكه سفيد و نرم باشد.

=الأَحْوَس-

ج حَوْس [حوس]: گرگ، دلير و قهرمان، آنكه از چيزى سير نشود.

=أَحْوَشَ-

إِحْوَاشاً [حوش] الصيدَ: از كنار و بدنبال شكار آمد تا آنرا بدام اندازد،- عليه الصَّيدَ و احْوشَهُ ايّاه: شكار را به سوى او راند و كمك كرد تا آن را شكار كند.

=الأَحْوصَ-

م حَوْصَاء، ج حُوص و أَحَاوِص [حوص]: مردى كه دنباله چشمش تنگ باشد چنانكه گوئى بهم دوخته شده است.

=الأَحْوَط-

[حوط]: آنكه سخت محتاط و بسيار مورد اعتماد باشد.

=أَحْوَلَ-

إِحْوَالًا [حول] الصبيُّ: كودك يكساله شد.

=احْوَلَّ-

احْوِلالًا [حول] تْ عينُهُ: چشم او چپ شد.

=الأَحْوَل-

: آنكه چشم او چپ يا لوچ باشد،- م حَوْلاء، ج حُول،-[حول و حيل]:

آنكه بسيار حيله گر باشد؛ «هو احْوَلُ منك»:

او از تو حيله گرتر است؛ «ما احْوَلَهُ»: چه بسيار حيله گر است.

=احْوَوَى-

احْوِوَاءً [حوي]: لبهاى او گندمگون شد.

=أَحْيَا-

إِحْيَاءً [حيي] هُ: آنرا زنده كرد، او را زنده رها كرد،- النّارَ: بر آتش دميد تا افروخته شد،- الرّائدُ الأرضَ: راهنما و پيشرو قافله زمين را بارور يافت،- الذكرى: به يادبود گذشته و چند سال بر چيزى جشن گرفت،- شب زنده دارى كرد و بيدار ماند؛ «أَحْيَتِ الفرقةُ ثلاثَ لَيالٍ»: آن گروه هنرى در سه شب سه برنامه هنرى را به معرض نمايش در آوردند.

=الأَحْيَائيّ-

ج أَحْيائيُّون [حيي]: دانشمند زيست شناسى.

=الأَحْيَف-

م حَيْفَاء [حيف] من الأمكنة: آنجا كه در آن باران نيامده باشد.

=الأَحْيَل-

[حول و حيل]: حيله گرتر؛ «هوا حيَلُ منك»: او از تو حيله گرتر است.

=أُحَيْلَى-

[حلو]؛ «مَا أُحَيْلَى»: چه خوب، چه گوارا.

=أَحْيَنَ-

إِحْيَاناً [حين] الرجلُ او الشي ءُ: زمانى بر آن مرد يا آن چيز گذشت،- بِالْمَكان: در آن مكان مدتى اقامت كرد.

=الأَخُ-

مثنَّاهُ أَخَوان، ج إِخْوَة و أُخْوة و إِخْوان و أُخْوان و أَخُون و آخَاء [أخو]: آنكه تو را با ديگرى در نسب يا قرابت يا دوستى پيوند زند، يار، دوست، آنكه در هر مناسبت و مشاركتى با تو پيوند داشته باشد، برادر.

=الأَخ-

مثنَّاهُ أَخَوان، ج إخْوة و أُخْوة و إِخْوان و أُخْوان و أَخُون و آخَاء [أخو]: مرادف (الأَخُ) است.

=أَخَا-

- أُخُوَّةً [أخو] هُ: برادر يا دوست او شد.

=أَخَابَ-

إِخَابَةً [خيب] هُ: خواسته او را برآورده نكرد، او را نااميد كرد.

=الأَخَادِيد-

[خدّ]: جمع (الأُخدُود) است، آثار زدن تازيانه بر روى بدن؛ «اخَاديدُ الحِبَال»: اثر يا شكافهاى طناب بر ديوار چاه به درازا.

=الأَخَّاذ-

[أخذ]: فتنه انگيز، افسونگر.

=أَخَاضَ-

إِخَاضَةً [خوض] الفرسَ: اسب را به آب درآورد،- القومُ الماءَ: آن قوم ستوران خود را به آب درآوردند.

=أَخَاف-

إِخَافَةً [خوف] هُ: او را ترسانيد،- الطريقُ: راه ترسناك شد.

=أَخَالَ-

إِخَالَةً [خول] فيه خالًا من الخير: اثر خير و نكوئى را در او به فراست دريافت.

=أَخَالَ-

إِخَالَةً [خيل] القومُ: ابر خيالى پندار كردند،- عليهِ الشّي ءُ: آن چيز يا آن امر براى او مشتبه شد.

=أَخَامَ-

إِخَامَةً [خيم] الخيمةَ: چادر يا خيمه را نصب كرد.

=أَخَبَّ-

إِخْبَاباً [خبّ] الفرسَ: اسب را براى دويدن برانگيخت.

=أَخْبَى-

إِخْبَاءً [خبو] النارَ: آتش را خاموش كرد.

=أَخْبَى-

إِخْبَاءً [خبي] الخِباءَ: چادر را نصب كرد.

=الأَخْبَاب-

: جمع (الخُبّ) است؛

=الأخباري-

=أخبت-

=أخبث-

=أخبر-

=الأخبط-

=أخبن-

=الأخبوط-

=الأخت-

=إختات-

=اختار-

=اختاض-

=اختال-

=اختب-

=الاختبار-

=اختبأ-

=اختبر-

=اختبز-

=اختبص-

=اختبط-

=اختبل-

=اختبن-

=اختتل-

=اختتم-

=اختتن-

=اختدم-

=الاختراع-

=اخترج-

=اخترش-

=اخترص-

=اخترط-

=اخترع-

=اخترف-

=اخترق-

=اخترم-

=اختز-

=الاختزال-

=اختزل-

«ثوبٌ اخْبَابٌ»: جامه اى كه از پاره هاى متعدد دوخته شده باشد. وصف اين كلمه را بصورت جمع جايز دانسته اند به اعتبار تعدد اجزاى آن.

=الأَخْبَاريّ-

[خبر]: خبرنويس، گوينده خبر. اين كلمه امروزه بعنوان خبرنگار روزنامه بكار برده مى شود.

=أَخْبَتَ-

إِخْبَاتاً [خبت] القومُ: آن قوم به دره گود و فراخ رسيدند،- الى اللّهِ: در برابر خداوند فروتنى و خشوع كرد.

=أَخْبَثَ-

إِخْبَاثاً [خبث]: فلانى با بدان و پليدان دوستى كرد،- هُ: او را پليدى و فساد آموخت، او را به پليدى نسبت داد.

=أَخْبَرَ-

إِخْبَاراً [خبر] هُ الشي ء و بالشي ءِ: او را از آن چيز يا به آن چيز آگاه كرد.

=الأَخْبَط-

[خبط] من الخيل: اسب كه بر زمين لگد زند.

=أَخْبَنَ-

إِخْبَاناً [خبن] الطعامَ: غذا را در لابلاى جامه هايش پنهان كرد.

=الأُخْبُوط-

(ح): حيوانى است دريائى از تيره (رخويّات) كه داراى هشت پاى در سر مى باشد دهانى تنگ دارد و از حيوانات ريز و ناتوان دريايى تغذيه مى كند.

=الأُخْت-

ج أَخَوَات [أخو]: مؤنث (الأخ) است، خواهر.

=إِخْتَاتَ-

اخْتِيَاتاً [خوت] الشي ءَ: آن چيز را ربود،- المالَ: آن مال را كم كرد،- البَازِي على الصَّيْد: بازِ پرنده شكار را گرفت،- الشّاةَ: گوسفند را فريب داد و ربود؛ «هم يختاتُون اللّيلَ»: آنان در شب راه مى پيمايند.

=اخْتَارَ-

اخْتِيَاراً [خير] هُ: آن را برگزيد، آن را ذخيره كرد،- هُ اللّهُ الى جِوَارِه: به رحمت خدا رفت، مُرد.

=اخْتَاضَ-

اخْتِيَاضاً [خوض] الماءَ: به آب زد، داخل آب شد.

=اخْتَالَ-

اخْتِيَالًا [خيل]: خود بزرگ بين و متكبّر شد،- المكانُ بالنبات: آن جاى پر از گياه و سبزه شد.

=اخْتَبَّ-

اخْتِبَاباً [خبّ] الفرسُ في عَدْوه: آن اسب چهار نعل دويد.

=الاخْتِبَار-

[خبر]: مص،- ج اخْتِبَارَات:

آزمايش، امتحان؛ «على سَبِيل الاخْتِبار» و «تَحت الاخْتِبار»: بطور آزمايش،- الذّاتي:

آنچه را كه شخص از تجربه بدست مىورد؛ «حُقُولُ الاخْتبار»: محلهاى آزمايش، آزمايشگاهها.

=اخْتَبَأَ-

اختِبَاءً [خبأ] الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد،- منهُ: از او پنهان شد.

=اخْتَبَرَ-

اخْتِبَاراً [خبر] الشي ءَ: حقيقت امر را بدست آورد، آن چيز را آزمايش كرد و امتحان نمود.

=اخْتَبَزَ-

اخْتِبَازاً [خبز] الخبزَ: نان پخت.

=اخْتَبَصَ-

اخْتِبَاصاً [خبص]: حلواى خرما با روغن ساخت،- الرّجلُ: آن مرد براى خود حلواى خرما تهيه كرد و آنرا خورد.

=اخْتَبَطَ-

اخْتِبَاطاً [خبط] هُ: او را به سختى زد،- تِ البِلادُ: در كشور فتنه و آشوب بپا شد.

=اخْتَبَلَ-

اخْتِبَالًا [خبل] هُ الحزنُ أَو الداءُ: اندوه يا بيمارى عقل از سر او برد و ديوانه اش كرد.

=اخْتَبَنَ-

اختِبَاناً [خبن] الشي ءَ: آن چيز را در لابلاى جامه خود پنهان ساخت.

=اخْتَتَلَ-

اخْتِتَالًا [ختل] الرجلَ: آن مرد را فريب داد،- لِأَسْرارِ الْقَوم: به رازهاى آن قوم استراق سمع نمود.

=اخْتَتَمَ-

اخْتِتَاماً [ختم] هُ: آن چيز را بپايان رسانيد. اين كلمه ضد (افْتَتَحَهُ) است.

=اخْتَتَنَ-

اخْتِتَاناً [ختن] الصبيُّ: آن كودك ختنه شد

اخْتَدَرَ-

اخْتِدَاراً [خدر]: پنهان شد، پوشيده شد.

=اخْتَدَمَ-

اخْتِدَاماً [خدم]: به خود خدمت كرد؛ «لا بدّ لِمَنْ لم يكنْ لهُ خَادِمٌ ان يَخْتَدم»:

آنكه خدمتگزارى ندارد بناچار بايد خدمت خود كند،- هُ: او را بخدمت گرفت.

=الاخْتِرَاع-

[خرع]: مص، توليد چيزى جديد، اختراع، ابتداع.

=اخْتَرَجَ-

اخْتِرَاجاً [خرج] الشي ءَ: آن چيز را بيرون آورد، آن چيز را استنباط كرد، اختراع كرد،- فلاناً: از او خواست كه خارج شود، بيرون آيد.

=اخْتَرَشَ-

اخْتِراشاً [خرش] هُ: آن چيز را خراشانيد،- تِ الجِراءُ: توله هاى سگ يكديگر را خراشيدند،- هُ الذباب: مگس او را گزيد،- لِعيالِه: براى خانواده خود تلاش معاش كرد،- منهُ الشي ءَ: آن چيز را به زور از او گرفت.

=اخْتَرَصَ-

اخْتِرَاصاً [خرص] عليهِ: بر عليه او دروغ گفت و افتراء زد.

=اخْتَرَطَ-

اخْتِرَاطاً [خرط] العنقودَ: خوشه انگور را در دهان نهاد و چوب آنرا بيرون آورد،- السيفَ: شمشير از نيام كشيد.

=اخْتَرَعَ-

اخْتِرَاعاً [خرع] الشي ءَ: آن چيز را اختراع كرد، آن چيز را به وجود آورد، آن چيز را دو نيم كرد.

=اخْتَرَفَ-

اخْتِرَافاً [خرف] الثمرَ: ميوه را از درخت چيد،- فى مكانٍ: در فصل پاييز در آن مكان اقامت گزيد.

=اخْتَرَقَ-

اخْتِرَاقاً [خرق] الكذبَ: دروغ پردازى كرد،- الأرضَ: از بيراهه رفت،- القومَ: به ميان آن قوم رفت،- الصوتُ مسامِعَهُ: بانگ يا صدا گوشهاى او را خراشانيد.

=اخْتَرَمَ-

اخْتِراماً [خرم] هُ: او را بيچاره و نابود كرد، او را گرفت،- هُ المرضُ: بيمارى او را لاغر كرد.

=اخْتُرِمَ-

[خرم] عنّا: بدرود زندگى گفت.

=اخْتَزَّ-

اخْتِزَازاً [خزّ] هُ بالرمح: با نيزه او را زد.

=الاخْتِزَال-

[خزل]: مص،- (ع ح)، و عند الكتبة: و در علم حساب و يا نزد نويسندگان روش ساده كردن كسر و تندنويسى است؛ «اخْتزالُ كَسْرٍ او اخْتِصَارُه (ع ح)»: ساده كردن كسر به شماره هاى كوچكتر از اول.

=اخْتَزَلَ-

اخْتِزَالًا [خزل] الشي ءَ: آن چيز را حذف كرد و بريد،- الكسرَ (ع ح): كسر را به كسرى كوچك و مساوى خود تبديل كرد،- هُ عن قومه: او را از قوم خود جدا كرد،- بِرأيهِ: در رأى خود استوار ماند،- الوَدِيعَةَ: خيانت در امانت كرد و آنرا به صاحبش برنگردانيد،- هُ: از او عيبجوئى

=اختزن-

=اختشع-

=اختص-

=الاختصار-

=الاختصاص-

=الاختصاصي-

=اختصر-

=اختصف-

=اختصم-

=اختضب-

=اختضر-

=اختضع-

=اختضم-

=اختط-

=اختطى-

=اختطب-

=اختطف-

=اختطم-

=اختفى-

=اختفق-

=اختل-

=اختلى-

=الاختلاجة-

=الاختلاس-

=الاختلاف-

=اختلب-

=اختلج-

=اختلس-

=اختلط-

=اختلع-

=اختلف-

=اختلق-

=أختم-

كرد.

=اخْتَزَنَ-

اخْتِزَاناً [خزن] المالَ: مال را ذخيره كرد،- السِّرَّ: راز را پنهان كرد،- اللِسَانَ: او را از سخن گفتن بازداشت.

=اخْتَشَعَ-

اخْتِشَاعاً [خشع] لهُ: به او فروتنى كرد و سر فرود آورد.

=اخْتَصَّ-

اخْتِصَاصاً [خصّ]: بى چيز و بينوا شد،- بالشي ءِ: در آن چيز بى همتا شد،- هُ بالشي ءِ: او را به آن چيز ويژه گى و اختصاص داد،- الشي ءَ لِنفسِه: آن چيز را بخود اختصاص داد، در آن چيز منحصر بفرد شد. اين تعبير را نيز باين گونه «اختَصَّ بِهِ نَفْسَهُ» بكار مى برند.

=الاخْتِصَار-

[خصر]: اختصار، ايجاز، خلاصه؛ «بِاخْتِصَار و بِالاخْتِصَار» و «على وَجهِ الاخْتصَار»: بطور خلاصه،- (ع ح): تبديل كسر به كسرى مساوى و كوچكتر.

=الاخْتِصاص-

[خصّ]: مص، روى آوردن به رشته اى از علوم و صنعت،- ج اخْتِصَاصَات:

صلاحيت، خبرگى؛ «ذُو أَوْ ذَاتُ الاخْتِصَاص»:

آنكه در كارى اختصاص داشته باشد؛ «دَائِرة الاخْتِصَاص»: اداره ويژه بكارى.

=الاخْتِصَاصيّ-

ج اخْتِصَاصِيُّون [خصّ]:

متخصص در رشته اى از علوم.

=اخْتَصَرَ-

اخْتِصَاراً [خصر] الكلامَ: سخن را كوتاه و خلاصه كرد،- الطريقَ: نزديكترين راه را پيمود،- فى الشي ءِ: اشياء زائد آن چيز را حذف كرد،- بِالعَصَا: بر عصا در راه رفتن خود تكيه زد،- الرجلُ: آن مرد دست خود را بر كمر نهاد.

=اخْتَصَفَ-

اخْتِصَافاً [خصف]: در راه رفتن شتاب كرد.

=اخْتَصَمَ-

اختِصَاماً [خصم] القومُ: آنها با يكديگر زد و خورد كردند.

=اخْتَضَبَ-

اخْتِضَاباً [خضب] بالحنَّاء: حنا بست

اخْتَضَرَ-

اخْتِضاراً [خضر] الفاكهةَ: ميوه كال خورد،- العُشبَ: گياه سبز را چيد.

=اخْتُضِرَ-

[خضر]: در جوانى مرد،- الشي ءُ:

آن چيز را تازه و رسيده گرفت.

=اخْتَضَعَ-

اخْتِضَاعاً [خضع]: فروتنى كرد،- الصقرُ: شاهين براى فرود آمدن سر خود را پائين آورد،- فى سَيره: در راه رفتن شتاب كرد.

=اخْتَضَمَ-

اخْتِضَاماً [خضم] الشي ءَ: آن چيز را بريد.

=اخْتَطَّ-

اخْتِطَاطاً [خطّ] الوجهُ أو غيرهُ: در چهره يا جز آن خطوطى پديد آمد،- الأرضَ او الدارَ: براى زمين يا خانه حدودى تعيين كرد،- خِطَّةً: خطه يا محدوده اى را براى خود در نظر گرفت و اعلام كرد،- الغُلامُ:

پشت لب آن پسر موى درآمد.

=اخْتَطَى-

اختِطَاءً [خطو] هُ الى كذا: بر او در امرى سبقت گرفت.

=اخْتَطَبَ-

اخْتِطَاباً [خطب] الفتاةَ: آن دختر را خواستگارى كرد،- القَومُ فلاناً: از فلانى خواستند تا از آن قوم دخترى به ازدواج خود درآورد،- على المنبر: بر روى منبر سخنرانى كرد.

=اخْتَطَفَ-

اخْتِطَافاً [خطف] الشي ءَ: آن چيز را ربود، گرفت.

=اخْتَطَمَ-

اخْتِطَاماً [خطم] الخِطَامَ: مهار را بر بينى شتر بست.

=اخْتَفَى-

اخْتِفَاءً [خفي]: پنهان شد، ناپديد شد،- الشي ءَ: آن چيز را بدست آورد و آشكار ساخت،- البِئرَ: چاه را كند.

=اخْتَفَقَ-

اخْتِفَاقاً [خفق] العَلَمُ او السرابُ: پرچم يا سراب جنبيد و بحركت درآمد.

=اخْتَلَّ-

اخْتِلَالًا [خلّ] عقلُهُ: خرد او مختل و ديوانه شد،- الأمرُ: آن كار سست و تباه شد،- توازنُهُ: توازن خود را از دست داد،- لَحْمُهُ: گوشت بدن او از فرط لاغرى كم شد،- الرّجُلُ: آن مرد سركه ساخت،- العَصيرُ: آب ميوه سركه شد،- العصيرَ: آب ميوه را سركه كرد،- اليهِ: به او نيازمند شد.

=اخْتَلَى-

اخْتِلَاءً [خلو]: منفرد و گوشه نشين شد، تنها در گوشه اى بسر برد،- العشبَ:

گياه را چيد.

=الاخْتِلَاجة-

[خلج]: لرزش، رعشه، تكان خوردن عضوى از اندام انسان.

=الاخْتِلَاس-

[خلس]: مص، دزدى فريبكارانه، ربودن با حيله گرى.

=الاخْتِلَاف-

[خلف] مص، تنوع؛ «المُواطِنُون على اخْتِلافِ مَذاهِبِهِم و احْزَابهم»: هموطنان با اختلاف روشها و عقايد خود؛ «الفَواكهُ على اخْتِلافِها»: ميوه ها به گونه هاى مختلف و متنوع.

=اخْتَلَب-

اخْتِلَاباً [خلب] هُ: او را با زبان خوش و سخن نغز فريب داد.

=اخْتَلَجَ-

اخْتِلاجاً [خلج]: آن چيز جنبيد و تكان خورد،- تِ العينُ: مژه هاى چشم با حركتى اضطرارى تكان خورد،- الشي ءُ فى صدرِه: چيزى در دل او خطور كرد،- الشي ءَ:

آن چيز را بسوى خود كشانيد،- الْولَدَ: بچه را از شير گرفت.

=اخْتُلِجَ-

[خلج] من بينهم: از ميان آنها رفت و مرد.

=اخْتَلَسَ-

اخْتِلَاساً [خلس] الشي ءَ: مرادف (خلسهُ) است،- النّظرَ: بطور پنهانى نگاه كرد،- الخُطَى: گامهاى آرام و پنهانى برداشت،- القارئُ الحَرَكة: خواننده حركت حرف را بطور كامل اداء نكرد. در مقابل اين كلمه (الإشْبَاع) بكار مى رود و آن عبارت از اداى حركت مدّ حرف است.

=اخْتَلَطَ-

اخْتِلَاطاً [خلط]: آن چيز درهم آميخته شد،- الظّلامُ: تاريكى شب درهم آميخته شد،- الرجلُ: خرد آن مرد تباه شد.

=اخْتَلَعَ-

اخْتِلَاعاً [خلع] الشي ءَ: آن چيز را بر كند،- تِ المرأةُ من زوجها: آن زن پول يا مالى به شوهر خود داد تا او را طلاق دهد كه هرگاه چنين كارى انجام شود آن را (الخُلْع) نامند،- القومُ الرّجَلَ: آن قوم مال و دارائى آن مرد را گرفتند.

=اخْتَلَفَ-

اخْتِلَافاً [خلف] هُ: جانشين او شد، او را جانشين خود كرد، او را از پشت گرفت،- القومُ: آن قوم با هم اختلاف پيدا كردند. اين كلمه ضد (اتّفق) است،- الى المكان: به آن مكان رفت و آمد كرد.

=اخْتَلَقَ-

اخْتِلَافاً [خلق] الكذبَ: به سخن دروغ پرداخت و افترا زد.

=أَخْتَمَ-

إِخْتَاماً [ختم] الكتابُ: كتاب به پايان

=الاختمار-

=اختمر-

=اختمل-

=اختنق-

=اختوى-

=الاختياري-

=أخثر-

=الأخثم-

=أخجل-

=أخدج-

=أخدر-

=الأخدر-

=الأخدري-

=أخدع-

=الأخدع-

=الأخدعان-

=أخدم-

=الأخدم-

=الأخدود-

=أخذ-

=الأخذ-

=أخر-

=الأخرى-

=الأخراة-

=اخراج-

=الإخراج-

=أخرب-

=أخرج-

رسيد.

=الاخْتِمَار-

[خمر]: مص، و- (ك): تخمير:

تحولات شيميائى در مواد عضوى.

=اخْتَمَرَ-

اخْتِمَاراً [خمر] تِ المرأَةُ: آن زن روسرى پوشيد، مقنعه بر سر كرد،- العَصيرُ:

آب ميوه يا چكيده ميوه مي شد،- العجينُ:

خمير جاى افتاد.

=اخْتَمَلَ-

اخْتِمَالًا [خمل] تِ الماشيةُ: ستوران در زمين پر گياه چريدند.

=اخْتَنَقَ-

اخْتِنَاقاً [خنق]: مطاوع (خَنَق) است و بمعناى خفه شد مى باشد.

=اخْتَوَى-

اخْتِوَاءً [خوي]: عقل از سر او بدر رفت،- الفرسَ: بر ميان پا و دست اسب نيزه زد،- ما عندَ فلانٍ: هر چه كه فلانى داشت از او گرفت.

=الاخْتِيَاريّ-

[خير]: آنچه كه انجام آن ممكن يا غير ممكن باشد؛ «عَمَلٌ اختياريّ»:

عمل يا شغل آزاد كه در اختيار شخص باشد؛ «اختياريّاً»: با رضايت نفس و بدون الزام يا اجبار.

=أَخْثَرَ-

إِخْثَاراً [خثر] اللبنَ: شير را بسته و غليظ كرد،- الزبدَ: كره را ذوب نكرد بلكه آنرا بسته و جامد كرد.

=الأَخْثَم-

[خثم]: آنكه داراى بينى پهن يا كلفت باشد.

=أَخْجَلَ-

إِخْجَالًا [خجل] هُ: او را شرمگين كرد،- النباتُ: گياه بلند و بهم پيچيده شد.

=أَخْدَجَ-

إِخْدَاجاً [خدج] تِ الدابَّةُ: آن ستور بچه ناقص زائيد،- الشي ءُ: آن چيز كم شد،- صلاتَهُ: فلانى در نماز خود بعضى از اركان آن را نخواند.

=أَخْدَرَ-

إِخْدَاراً [خدر] الأَسدُ: شير در بيشه خود قرار گرفت،- الأسَدَ عرينُهُ: شير خوابگاهش را در پناه خود قرار داد،- اللّيلُ القومَ: تاريكى شب آن قوم را در كنف خود قرار داد و پنهان كرد،- البِنتَ: آن دختر را در پس پرده قرار داد يا او را ملزم به ماندن در خانه كرد،- العضوَ: عضو را سست و خراب كرد،- بالمكانِ: در آن مكان اقامت كرد،- مَعَ اهْلِهِ: با خانواده خود بسر برد.

=الأَخْدَر-

[خدر]: شب تاريك و سياه،- (ح): گورخر وحشى.

=الأَخْدَرِيّ-

[خدر] (ح): گورخر وحشى.

=أَخْدَعَ-

إِخْدَاعاً [خدع] هُ: او را به نيرنگ برانگيخت،- الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد و مورد كتمان قرار داد.

=الأَخْدَع-

ج أَخَادِع [خدع]: اسم تفضيل است.

=الأَخْدَعان-

مثنَّى الأَخْدَع، ج أَخَادِع [خدع] (ع ا): نام دو رگ است در دو طرف گردن كه پوشيده است.

=أَخْدَمَ-

إِخْدَاماً [خدم] هُ: به او خدمتگزار بخشيد.

=الأَخْدَم-

م خَدْماء، ج خُدْم [خدم]: هر اسبى كه سفيدى ساق آن گرداگرد مچ پاى آن باشد.

=الأُخْدُود-

ج أَخَادِيد [خدّ]: گودال يا شكاف زمين كه بگونه ي مستطيل باشد.

=أَخَذَ-

- أَخْذاً و تَأْخَاذاً [أخذ] هُ: آن را گرفت، آن چيز را بدست گرفت؛ «اخَذَهُ النومُ»: خواب بر او غلبه كرد؛ «اخَذَ القلوبَ»:

دلها را ربود و افسون كرد؛ «اخذَ مَأْخَذَهُ»: از او پيروى كرد؛ «اخذ مجراه»: در راه معمولى خود براه افتاد،- رأيَه: با او مشورت كرد،- العُدَّةَ لِ: براى او آماده شد،- يفعلُ: اقدام بكارى كرد. مرادف (طَفِق) است،- فى كذا: آغاز بكارى كرد،- من شاربه: سبيل يا شارب خود را چيد يا كوتاه كرد،- الخوفُ منه مَأخذاً: ترس او را فراگرفت،- تْ فيه الخَمرُ: مي در او اثر كرد،- هُ بِذَنْبهِ: او را به گناهى كه مرتكب شده بود كيفر داد،- عليه طريقَه: او را بر كارى كه كرده بود نكوهش نمود،- هُ بِالشدَّة: به سختى با او رفتار كرد،- هُ بالحُسنى: به نيكى با او رفتار كرد،- بيدِهِ او بنَاصِره: او را يارى كرد،- بِخاطِره: مصيبتى را كه بر او وارد شده بود تسليت گفت،- اخْذَهُ و بإخْذِهِ: از روش و خوى او پيروى كرد،- هُ على حين غُرَّةٍ: ناگهان بر او وارد شد يا ناگهان او را گرفت،- على نفسه: با خود عهد بست،- هُ على عَاتقِه: مسئوليت را بعهده گرفت،- على يدهِ: از كارى كه مى خواست انجام دهد او را بازداشت،- عنه: از او نقل قول كرد، از او آموخت؛ «اخَذَ عَنْ كُتُبِ الأَوَّلين»: از كتابهاى قديمى نقل كرد؛ «اخَذَ عَنهُ الجبرَ و الهَنْدَسَة»: از او علم جبر و هندسه آموخت.

=الأَخْذ-

[أخذ]: گرفتن، تناول، تبادل؛ «الأَخْذ و العَطاء»: گرفتن و بخشيدن، مجادله؛ «الأَخْذَ و الرَّدّ»: مشاجره لفظى، گفت و شنود.

=أَخَّرَ-

تَأْخِيراً [أخر] هُ عنهُ: او را از ديگرى عقب انداخت، آنرا به تأخير انداخت اين تعبير ضد (قدّمهُ عليه)

الأُخُر-

[أخر]: پسين، آخرى؛ «شَقَّ الثَوبَ أُخُراً و من أُخُرٍ»: پس جامه يا پائين جامه را بريد و دو نيم كرد.

=الأُخْرَى-

[أخر]: آخرت. منسوب اين كلمه (أُخْرَوِيّ) است،- ج أُخَر و أُخْرَيات: مؤنث (الآخَر) است؛ «مرة أخرى»: دوباره،- ج أُخْرَيَات: مؤنث (الآخِر) است.

=الأُخْرَاة-

ج أُخَر و أُخْرَيَات [أخر]: مؤنث (الآخِر) است.

=اخْرَاجَّ-

اخْرِيجَاجاً [خرج]: مرادف (اخرَجَّ) است.

=الإخْرَاج-

[خرج]: مص،- (ف ج):

كارگردانى امور نمايش و يا سينما؛ «تولّى الإخراج» و «مِنْ اخراج»: كارگردانى كرد يا از كارگردانى او.

=أَخْرَبَ-

إِخْرَاباً [خرب] البيتَ: خانه را ويران كرد،- المكانُ: آن مكان خالى شد.

=أَخْرَجَ-

إِخْرَاجاً [خرج] الشي ءَ: آن چيز را ظاهر و نمايان كرد،- الكتابَ: كتاب را منتشر ساخت،- الرجُلُ: آن مرد ماليات خود را پرداخت،- تِ الراعيةُ المرتعَ: چرنده قسمتى از مرتع را چريد.

=اخْرَجَّ-

اخْرِجَاجاً [خرج] الحيوانُ: رنگ پوست آن جانور سفيد و سياه بود.

=الأخرج-

=أخرد-

=أخرس-

=الأخرس-

=أخرف-

=الأخرق-

=الأخرم-

=الأخرمان-

=اخرورق-

=الأخروي-

=أخزى-

=الأخزر-

=الأخزل-

=أخزن-

=أخس-

=أخسر-

=أخسف-

=أخشع-

=أخشف-

=أخشم-

=الأخشم-

=الأخشن-

=اخشوشب-

=اخشوشن-

=الأخص-

=أخصب-

=أخصر-

=أخصف-

=الأخصف-

=أخصل-

=اخضال-

=أخضب-

=الأخضد-

=أخضر-

=الأخضر-

=الأخضران-

=أخضع-

=أخضل-

=أخضم-

=اخضوضر-

=اخضوضع-

=اخضوضل-

=الأَخْرَج-

م خَرْجَاء، ج خُرْج [خرج]: جانورى كه رنگ پوست آن سياه و سفيد باشد.

=أَخْرَدَ-

إِخْرَاداً [خرد] الغلامُ: از خوارى و زبونى ساكت شد نه از شرم و حيا.

=أَخْرَسَ-

إِخْرَاساً [خرس] هُ اللّهُ: خدا او را لال و گنگ كرد،- تِ الأَرضُ: زمين براى كشت خوب نشد.

=الأَخْرَس-

م خَرْسَاء، ج خُرْس و خُرْسان و أَخَارِس [خرس]: آنكه لال يا گنگ باشد.

=أَخْرَفَ-

إِخْرَافاً [خرف] هُ: او را تباه كرد،- تِ الشاةُ: گوسفند در پائيز زائيد،- الرجلُ:

آن مرد به فصل پائيز درآمد.

=الأَخْرَق-

م خَرْقاء، ج خُرْق [خرق]: احمق، نادان.

=الأَخْرَم-

[خرم]: آنكه لبه بينى او بريده يا پاره شده باشد، م خَرْمَاء، ج خُرَّم و اخَارِم، پائين كتف، لقب يكى از پادشاهان روم.

=الأَخْرَمَانِ-

[خرم]: دو استخوان شكافدار در زير دو طرف چانه.

=اخْرَوْرَقَ-

اخْرِيرَاقاً [خرق]: مرادف (تَمَزَّق) است.

=الأُخْرَوِيّ-

[أخر]: منسوب به آخرت و اخرى، اين كلمه ضد (الدُّنْيَوِيّ) است.

=أَخْزَى-

إِخْزَاءً [خزي] هُ: او را به رسوائى كشانيد، به او توهين كرد.

=الأَخْزَر-

م خَزْراء، ج خُزْر [خزر]: آنكه داراى چشم خُرد يا تنگ باشد.

=الأَخْزَل-

م خَزْلاء، ج خُزْل [خزل]: آنكه كمر و پشت او شكسته شده باشد.

=أَخْزَنَ-

إِخْزَاناً [خزن]: پس از تنگدستى و فقر دارا و توانگر شد.

=أَخَسَّ-

إِخْسَاساً [خسّ]: كار خسيسان و فرومايگان كرد، او را خسيس يافت، او را كوچك شمرد،- حظَّهُ: بهره يا سهميه او را كم كرد.

=أَخْسَرَ-

إِخْسَاراً [خسر] هُ: به او زيان رسانيد،- الرجلُ نفسَه: به زيان و ضرر افتاد،- الميزانَ: ترازو را كم كشيد و كم فروشى كرد.

=أَخْسَفَ-

إِخْسَافاً [خسف] تِ الارضُ: زمين با آنچه كه بر آن بود فرو رفت،- ت عينُهُ: چشم او كور شد،- تِ البِئرُ: چاه ويران شد.

=أَخْشَعَ-

إِخْشَاعاً [خشع] هُ: او را خوار و فروتن كرد.

=أَخْشَفَ-

إِخْشَافاً [خشف] تِ الظبيةُ: ماده آهو بچه دار شد.

=أَخْشَمَ-

إِخْشَاماً [خشم] اللحمُ: گوشت گنديد و بوى بد گرفت.

=الأَخْشَم-

م خَشْمَاء، ج خُشْم [خشم]: آنكه بينى فراخ دارد، آنكه بوى احساس نكند؛ «انْفٌ اخْشَم»: بينى كه حسّ بويائى آن ضعيف باشد.

=الأَخْشَن-

م خَشْنَاء، ج خُشْن [خشن]: زبر، خشن؛ «رجلٌ اخْشَن»: مرد تندخوى و بد اخلاق؛ «اخْشَنُ الجانِب»: مرد سخت خوى كه قابل تحمّل نباشد.

=اخْشَوْشَبَ-

اخْشِيشاباً [خشب]: آن مرد در امور زندگى خود بسان چوب سفت و سخت شد،- في عيشهِ: با كوشش در زندگى شكيبائى كرد.

=اخْشَوْشَنَ-

اخْشِيشَاناً [خشن]: مرادف (تَخَشَّنَ) است؛ «اخْشَوشَنُوا فانّ النّعمَ لا تَدُومُ»: در زندگى خشن باشيد زيرا نعمتها پايدار نيستند،- عليه صدرُهُ: بر او خشمگين شد.

=الأَخَصّ-

[خصّ]: برتر و بهتر.

=أَخْصَبَ-

إِخْصَاباً [خصب] المكانُ: آن جاى پر آب و گياه شد،- القَومُ: آن قوم در رفاه و نعمت قرار گرفتند،- اللّهُ المكان: خداوند آن مكان را پر از نعمت كرد.

=أَخْصَرَ-

إِخْصَاراً [خصر] القرُّ أناملَهُ: سرماى سخت انگشتان او را زد و ناتوان كرد.

=أَخْصَفَ-

إِخْصَافاً [خصف] النعلَ: كفش را با پاره چرمى وصله زد،- الشّي ءَ على الشّي ء:

چيزى را بر روى چيزى ديگر چسبانيد؛ «هم يُخصِفون اقْدامَ الْقوم بِاقْدامِهم»: آنها گامهاى خود را بر ردّ پاى آن قوم مى نهادند و آنها را دنبال مى كردند.

=الأَخْصَف-

[خصف]: آنچه كه در آن رنگ سياه و سفيد باشد، اسب يا گوسفندى كه دو طرف تهيگاه (پهلو) ى آن سفيد باشد.

=أَخْصَلَ-

إِخْصَالًا [خصل] الرامي: تيرانداز به هدف تير انداخت.

=اخْضَالَّ-

اخْضِيلَالًا [خضل]: تر شد و نم گرفت،- الشجرُ: آن درخت پر شاخ و برگ شد.

=اخْضَأَلَّ-

اخْضِئْلَالًا [خضل]: مرادف (اخضَالَّ) است.

=أَخْضَب-

إِخْضَاباً [خضب] الشجرُ أو المكانُ:

آن درخت يا آن جاى سبز و خرم شد.

=الأَخْضَد-

[خضد]: مرد خميده پشت و ناتوان.

=أَخْضَرَ-

إِخْضَاراً [خضر] الريُّ النبات: آبيارى كشت را سرسبز و خرم كرد.

=اخْضَرَّ-

اخْضِرَاراً [خضر]: مرادف (خَضِرَ) است،- اللّيلُ: شب تاريك شد.

=الأَخْضَر-

[خضر]: آنچه كه به رنگ سبز باشد؛ «أتى عَلَى الأَخْضر و اليابِس»: همه چيزها را از بين برد و نابود كرد.

=الأَخْضَرَان-

[خضر]: گياه و درخت؛ «هو يجرفُ الأَخْضرين»: او گياه و درخت را مى برد.

=أَخْضَعَ-

إِخْضَاعاً [خضع]: مرادف (خَضَعَ) است،- هُ: او را فروتن كرد،- الكِبَرُ فلاناً:

پيرى آن مرد را فروتن و افتاده كرد.

الأَخْضَع

[خضع]: آنكه به خوارى و زبونى تن داده و راضى باشد، آنكه در گردنش كجى باشد.

=أَخْضَلَ-

إِخْضَالًا [خضل]: تر و يا خيس شد،- الشي ءَ: آن چيز را تر و يا خيس كرد.

=أَخْضَمَ-

إِخْضَاماً [خضم] له في العطاء: به او بسيار بخشيد.

=اخْضَوْضَرَ-

اخْضِيْضَاراً [خضر]: مرادف (خَضِرَ) است.

=اخْضَوْضَعَ-

اخضِيضَاعاً [خضع]: او ناچار به فروتنى شد.

=اخْضَوْضَلَ-

اخْضِيضَالًا

: مرادف (نَدِيَ و ابْتَلَّ) است: تر و خيس شد.

=أخطى-

=أخطأ-

=الأخطب-

=الأخطبوط-

=أخطر-

=أخطف-

=أخطل-

=الأخطل-

=الأخطم-

=أخف-

=الأخف-

=أخفى-

=الإخفاق-

=أخفر-

=أخفق-

=أخل-

=الأخل-

=أخلى-

=الإخلاص-

=الإخلاصة-

=الأخلاط-

=الأخلاقية-

=أخلب-

=أخلج-

=الأخلج-

=أخلد-

=أخلس-

=أخلص-

=أخلع-

=أَخْطَى-

إِخْطَاءً [خطو] الرجلَ: آن مرد را به گام زدن واداشت.

=أَخْطَأَ-

إِخْطَاءً و خاطِئَةً [خطأ]: مرادف (خَطِئَ) است،- الرَّجُلَ: او را به خطا و اشتباه انداخت،- الطّريقَ: از راه برگشت و بيراهه رفت،- الرامي الغرضَ: تيرانداز نتوانست تير را به هدف زند،- فى عمله: در كار خود اشتباه كرد؛ «اخْطَأَ فى اسْتِنْتَاجَاته»: در نتيجه گيريهاى علمى خود اشتباه كرد،- فَألُهُ:

نااميد شد، آنچه را كه توقع داشت برايش ميسر نشد.

=الأَخْطَب-

[خطب]: مرغ شكارى،- مِن الحَنْظَل: حنظل كه بر روى آن خطهاى سبز باشد.

=الأُخْطُبُوط-

[أخط] (ح): مرادف (الأُخْبوط) بمعناى اختاپوس است.

=أَخْطَرَ-

إِخْطَاراً [خطر] الشي ءَ في أو على او ببالِهِ:

آن چيز را بياد او آورد،- المالَ: مال را در مسابقه شرط بندى قرار داد،- هُ: به او اخطار كرد، با او در توانائى و نيرو برابر شد،- المريضُ: حال بيمار خطرناك شد.

=أَخْطَفَ-

إِخْطَافاً [خطف] الرجلُ: آن مرد اندكى بيمار شد و سپس به زودى بهبودى يافت،- الشي ءَ: آن چيز را ربود،- هُ المرضُ: بيمارى كمى بر او عارض شد يا بيمارى او را رها كرد.

=أَخْطَلَ-

إِخْطَالًا [خطل] في كلامه: سخنان پوچ و بسيار گفت،- فى مَنْطِقِهِ او رَأْيِهِ: در گفتار يا نظر خود خطا كرد.

=الأَخْطَل-

م خَطْلَاء، ج خُطْل [خطل]: آنكه سخن زشت گويد، آنكه داراى گوشهاى دراز يا آويخته باشد.

=الأَخْطَم-

م خَطْمَاء، ج خُطْم [خطم]: آنكه بينى دراز داشته باشد، سياه.

=أَخَفَّ-

إِخْفَافاً [خفّ]: سبك بار يا سبك بال يا ناتوان شد،- الرَّجُلَ: آن مرد را به خفت و نادانى واداشت، او را به بدي ياد كرد و سرزنش نمود.

=الأَخَفّ-

[خفّ]: آنكه وزن كمترى دارد، ناچيزتر، بىهميت؛ «اخَفُّ الضَّرَرَيْن»: آنچه كه ميان دو چيز زيان كمترى داشته باشد.

=أَخْفَى-

إِخْفَاءً [خفي] الرجلُ: آن مرد پنهان و متوارى شد،- الشي ءَ: آن چيز را پوشيده و پنهان كرد، پوشش آن چيز را برداشت و آشكار كرد؛ «اخْفِ عَنّا»: هر كه درباره ما سئوال كند چيزى مگوى و خبر را پنهان دار.

=الإخْفَاق-

[خفق]: مص، مرادف (الفَشَل) است بمعناى ناكامى و شكست.

=أَخْفَرَ-

إِخْفَاراً [خفر] هُ: نگهبانى با او فرستاد، پيمان خود را شكست، با او غدر و نامردى كرد.

=أَخْفَقَ-

إِخْفَاقاً [خفق]: سرگردان شد، نااميد شد، طلب حاجتى كرد ولى بر آن دست نيافت،- هُ: او را بر زمين افكند،- الطّائرُ:

پرنده براى پريدن بال زد،- بثَوبه: او با اشاره جامه خود را نشان داد،- برأسهِ: سر خود را در حاليكه خواب آلود بود تكان داد،- النّجمُ: ستاره غروب كرد،- القومُ: متاع آن قوم تمام شد.

=أَخَلَّ-

إِخْلَالًا [خلّ]: فقير و نيازمند شد،- هُ اللّهُ: خداوند او را نيازمند كرد،- بِالشّي ءِ: در آن چيز اخلال كرد،- بِالأَمْرِ: در آن كار كوتاهى و آنرا تباه كرد،- بِالرّجُلِ: با او وفا نكرد و حق او را تضييع كرد،- الوالي بِالثّغور: والى يا استاندار تعداد سربازان را از مرزها كاست.

=أُخِلَّ-

[خلّ] بالرجُلِ: به آن مرد محتاج و نيازمند شد.

=الأَخَلّ-

[خلّ]: فقير و نيازمند، آنكه نيازمندتر از ديگرى باشد.

=أَخْلى-

إِخْلاءً [خلو] المكانَ: آن مكان را خالى كرد يا خالى يافت،- المكانُ: آن مكان خالى شد،- سبيلَه: او را آزاد كرد، او را از زندان آزاد كرد،- عنه: از او روى گردانيد و او را رها كرد،- هُ،- به،- مَعَهُ: با او خلوت كرد،- فلاناً مَعَه: فلانى را با خود به خلوت برد.

=أَخْلَى-

إِخْلاءً [خلي] المكانُ: در آن مكان گياه تر و تازه بسيار شد،- الدّابّة: به ستور گياه تر خورانيد.

=الإخْلَاص-

[خلص]: مص، چكيده كره پس از بدست آوردن آن؛ «كلمةُ الإخْلاص»:

عبارت است از «لَا إله إلَّا اللَّه».

=الإخْلَاصَة-

[خلص]: خلاصه و چكيده كره.

=الأَخْلَاط-

[خلط]: اصناف بهم آميخته؛ «اخلاطُ القَومِ»: اوباش آن قوم؛ «اخْلاطُ الْجَسَدِ»: اين تعبير در عرف پيشينيان عبارت است از چهار طبع مخالف انسان: خون.

بلغم. سودا. صفرا.

=الأَخْلَاقِيَّة-

[خلق]: علاقه يا رابطه روش و سلوك با اخلاق.

=أَخْلَبَ-

إِخْلَاباً [خلب] الماءُ: رنگ آب تيره و پر از لجن شد.

=أَخْلَجَ-

إِخْلَاجاً [خلج] حاجبَيْهِ: ابروهاى خود را تكان داد.

=الأَخْلَج-

[خلج]: مرادف (الحَبْل) بمعناى رسن يا ريسمان است.

=أَخْلَدَ-

إِخْلاداً [خلد] هُ: آنرا جاويدان ساخت،- الى المكانِ و بالمكانِ: در آن مكان سكونت كرد،- اليه: بسوى او گرايش كرد و آرامش يافت،- بِصَاحِبه: با دوست خود همراه و ملازم شد.

=أَخْلَسَ-

إِخْلَاساً [خلس] الرأْسُ: موى سر جو گندمى شد،- النّبتُ: گياه تر و خشك با هم آميخته شد،- تِ الأرضُ: آن زمين مقدارى گياه برآورد.

=أَخْلَصَ-

إِخْلَاصاً [خلص] الشي ءَ: خلاصه آن چيز را گرفت، آن چيز را برگزيد،- الطّاعةَ و فى الطاعةِ: در طاعت و عبادت اخلاص ورزيد و بى ريا شد،- هُ اللّهُ: خداوند او را از هر بدى پاك و منزه ساخت،- لهُ الحُبَّ او القولَ: در دوستى و يا سخن خود با او بى ريا و پاك شد.

=أَخْلَعَ-

إِخْلَاعاً [خلع] الشجرُ: درخت برگ نو درآورد،- السنبُلُ: خوشه درخت دانه

=أخلف-

=الأخلف-

=أخلق-

=الأخلق-

=اخلولق-

=أخم-

=أخمد-

=أخمر-

=أخمس-

=الأخمص-

=أخمل-

=الأخن-

=أخنى-

=الأخنس-

=أخنع-

=الأخو-

=أخوى-

=الأخوى-

=الإخوان-

=الإخوة-

=الأخور-

=أخوص-

=الأخوص-

=أخول-

=الأخول-

=الأخوية-

=الأخي-

=الأخياف-

=الأخيذ-

=الأخيذة-

=الأخير-

=الأخيضر-

برآورد.

=أَخْلَفَ-

إِخْلَافاً [خلف] هُ: او را به عقب برگردانيد، با او خلاف وعده كرد،- وَعدَهُ و بوعدِه: به وعده خود با او وفا نكرد،- الغيثُ:

آن ابر از باريدن بازماند و نباريد،- تِ الشجرةُ: آنچه كه از آن درخت بريده شده بود باز رويانيد،- الطّائرُ: پرنده پس از پرهاى اوليه اش پر درآورد،- اللّهُ عليه: خداوند آنچه را كه از دست او رفته بود به او بازگردانيد،- لنفسه: چيزى از دست او رفته بود و بجاى آن چيز ديگرى قرار داد،- لِأهلهِ: براى خانواده خود آب برد،- الثوبَ:

جامه را اصلاح كرد،- الدّواءُ فلاناً: دارو فلانى را سست كرد،- الفمُ: دهان بد بوى شد،- الغلامُ: آن جوان به سن بلوغ و رشد رسيد.

=الأَخْلَف-

[خلف]: سيل، آنكه با دست چپ كار كند، لوچ يا چپ چشم، نادان، احمق،- (ح): مار نر.

=أَخْلَقَ-

إِخْلَاقاً [خلق] الثوبُ: جامه كهنه شد،- الشبابُ: دوران جوانى سپرى شد،- الثوبَ:

آن جامه را كهنه كرد،- هُ الثوبَ: جامه كهنه را بر تن او كرد.

=الأَخْلَق-

م خَلْقاء، ج خُلْق [خلق]: شايسته تر، نرم تر، فقير و بينوا.

=اخْلَوْلَقَ-

اخْلِيلَاقاً [خلق] الثوبُ: جامه كهنه شد،- تِ الدّارُ: خانه ويران شد،- الرسمُ:

عكس يا تصوير برابر با زمين افتاد،- مَتْنُ الفرسِ: پشت اسب نرم شد، اين كلمه گاهى بمعناى (عَسَى) براى رجاء و گاهى بمعناى (اوْشَكَ) از افعال مقاربه مىيد و بسان (كادَ) عمل مى كند؛ «اخلَوْلَقَتِ السَّماءُ انْ تَمْطُرَ»: باشد كه آسمان به بارد يا نزديك به باريدن شد.

=أَخَمَّ-

إِخْمَاماً [خمّ] اللحمُ: گوشت گنديده شد.

=أَخْمَدَ-

إِخْمَاداً [خمد] النارَ: آتش را خاموش كرد،- انفاسَه: او را كشت، خوار و زبون كرد،- الرجلُ: آن مرد ساكت و آرام شد.

=أَخْمَرَ-

إِخْمَاراً [خمر]: آن مرد پنهان و متوارى شد،- الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد،- الأمرَ: آن امر را كتمان و پنهان كرد،- العجينَ: به خمير مايه خمير افزود،- تِ الأرضُ: زمين پر از درختان بهم پيچيده شد،- لهُ: بر او كينه ور شد،- هُ الشي ءَ: آن چيز را به او ارمغان كرد.

=أَخْمَسَ-

إِخْمَاساً [خمس] القومُ: آن قوم پنج نفر شدند.

=الأَخْمَص-

ج أَخَامِص [خمص]: فرورفتگى كف پاى كه بزمين نمى رسد، و چه بسا كه بر تمام كف پاى اطلاق شود؛ «من الرّأسِ الى اخْمَصِ الْقَدَم»: از سر تا كف پاى؛ «اخْمَصُ البدنِ»: ميانه تن.

=أَخْمَلَ-

إِخْمَالًا [خمل] هُ: او را گمنام كرد.

=الأَخَنّ-

[خنّ]: آنكه بهنگام سخن گفتن يا گريه كردن يا خنديدن صدايش از درون بينى درآيد، آنكه تو دماغى سخن گويد.

=أَخْنَى-

إِخْناءً [خنو] عليه في الكلام: به او ناسزا گفت،- عليهِ الدهرُ: زمانه بر او دراز شد، زمانه او را نابود كرد، زمانه بر او ستم كرد.

=الأَخْنَس-

[خنس]: آنكه داراى بينى كج بوده و سر بينى او بلند باشد.

=أَخْنَعَ-

إِخْنَاعاً [خنع] تْهُ الحاجةُ له أو اليه:

نيازمندى به آن شخص وى را فروتن كرد.

=الأَخُو-

مثنَّاهُ أَخَوان، ج إِخْوة و أُخوة و إخْوان و أُخْوان و أَخُون و آخَاء [أخو]: برادر.

=أَخْوَى-

إِخْوَاءً [خوي] الرجلُ: آن مرد گرسنه شد،- ما عندَ فلَان: آنچه كه فلانى داشت از وى گرفت،- الزندُ: آتش زنه آتش نداد،- تِ النجومُ: ستارگان خشك شدند و باران نيامد،- تِ الماشيةُ: ستور بسيار فربه شد.

=الأَخْوَى-

م خَيَّاء و خَوْيَاء [خوي]: آنكه خرد او بدر رفته باشد.

=الإخْوَان-

[أخو]: جمع (أخ) است و معمولا براى دوستى بكار برده مى شود؛ «هؤُلاءِ اخوانُ صَفاء»: اينان دوستان باصفايند.

=الإخْوَة-

[أخو]: جمع (أخ) است و معمولًا در نسب بكار برده مى شود؛ «هؤلاءِ اخوةُ فلان»:

اينان برادران فلانى مى باشند،- فى عُرف الرهْبَان: و در اصطلاح راهبان مسيحى بمعناى برادرانى كه تازه بخدمت كليسا وارد شده اند مى باشد كه بر آنها (ألْإخْوَةُ العَمَلِيُّون) اطلاق مى شود.

=الأُخُوَّة-

[أخو]: برادرى، يگانگى، دوستى.

=الأَخُور-

[أخر]: بمعناى (الإسْطَبْل): آخور است. اين كلمه فارسى است.

=أَخْوَصَ-

إِخْوَاصاً [خوص] النخلُ: درخت نخل برگ درآورد.

=الأَخْوَص-

م خَوْصَاء، ج خُوص [خوص]: آنكه چشمانش در سرش فرورفته باشد، چشم گود.

=أَخْوَلَ-

إِخْوَالًا [خول]: داراى خالوها (دائيها) ى بسيار شد.

=أُخْوِلَ-

[خول]: مرادف (اخْوَل) است.

=الأَخْوَل-

[خول]: آنكه دائيهاى بسيار دارد.

=الأخَوِيّ-

[أخو]: منسوب به (الأخ) است.

=الأَخَوِيَّة-

[أخو]: گروهى از دوستان كه انجمنى دينى يا غير از آن تشكيل دهند.

=الأَخِيّ-

[أخو]: منسوب به (الأخ) است.

=الأَخْيَاف-

[خيف]: افراد مختلف و گوناگون؛ «هم اخْوَةٌ اخيافٌ او بَنُو اخيافٍ»: آنها برادرانى از يك مادر و چند پدر مى باشند.

=الأَخِيذ-

ج أَخْذَى [أخذ]: اسير، گرفتار.

=الأَخِيذَة-

[أخذ]: آنچه كه از دشمن در جنگ گرفته شود، آنچه كه به زور گرفته شده باشد.

=الأَخِير-

[أخر]: متناقض (الأوّل) است؛ «أخيراً»: در پايان، در خاتمه؛ «اخيراً و ليس آخِراً»: تعبيرى است كه چيزها و مطالب ديگرى غير از آنچه در پايان سخن گفته شده در آن وجود دارد.

=الأَخْيَر-

م خِيرَى و خُورَى، ج أَخَايِر [خير]: اسم تفضيل است.

=الأُخَيْضَر-

[خضر] (طب): گونه اى بيمارى كه در چشم پديد آيد،- (ح): گونه اى

=الأخيف-

=أخيل-

=الأخيل-

=أخيم-

=أدا-

=أدى-

=الأداء-

=الأداة-

=أداخ-

=أداد-

=أدار-

=الإدارة-

=الإداري-

=أداس-

=أداف-

=أدال-

=الإدالة-

=أدام-

=الإدام-

=ادان-

=الإدانة-

=أدأب-

=أدب-

=الأدب-

=الأدبار-

=أدبر-

=أدبق-

=الأدبي-

مگس سبز رنگ.

=الأَخْيَف-

م خَيْفَاء، ج خِيف [خيف]: آنكه يك چشمش به رنگ آبى و چشم ديگرش به رنگ سرمه اى باشد.

=أَخْيَلَ-

إِخْيَالًا [خيل] تِ السماءُ: آسمان آماده باريدن شد،- تِ النّاقَةُ: پستان آن ماده شتر داراى شير شد،- القومُ: آن قوم به ابرى خيالى چشم دوختند،- المكانُ بِالنبّات: آن مكان با گياهان بسيار رونق گرفت.

=الأَخْيَل-

م خَيْلَاء، ج خِيل و أَخَائِل [خيل]:

آنكه بر روى بدن خالهاى بسيار دارد، آنكه دائى دارد،- ج أَخَايِل: گونه اى پرنده كه هر كس آنرا به بيند فال بد زند.

=أَخْيَمَ-

إِخْيَاماً [خيم] الخيمةَ: چادر يا خيمه را نصب كرد.

=أَدَا-

- أُدُوّاً [أدو] الثمرُ: ميوه رسيده شد،- اللبنُ: شير بسته و سفت شد،- أَدْواً اللَبَنَ:

از شير كره بدست آورد.

=أَدَى-

- أَدْياً [أدي] الشي ءَ: آن چيز را وصل كرد،- هُ: آن را پرداخت.

=أَدَّى-

تأديةً [أدي] الشي ءَ: آن چيز را پيوند داد؛ «ادّى اليهِ الخبرَ»: خبر را به او رسانيد،- هُ: آن را تأديه و پرداخت كرد؛ «ادَّى خِدْمةً»: خدمتى كرد؛ «ادّى مَا عليهِ مِن دَيْنٍ»:

بدهى خود را پرداخت؛ «ادّى واجبَ الاحترام»: اداى احترام كرد،- يميناً: سوگند خورد،- السّلامَ: سلام كرد و يا درود گفت.

=الأَدَاء-

[أدي]: رسانيدن، بجاى آوردن، تقرير، روشن خواندن و تلفظ كردن.

=الأَدَاة-

ج أَدَوَات [أدو]: ابزار مانند «أَدَواتُ النجّارة»: ابزار آلات نجارى؛ «اداةُ التعْبير»:

زبان و لغت،- فى الصّرف: نام برخى از حروف است مانند «الأدواتُ الجازِمَة»:

حروف جازمه.

=أَدَاخَ-

إِدَاخَةً [دوخ] هُ: او را خوار و زبون كرد.

=أَدَادَ-

إِدَادَةً [دود] الطعامُ: در غذا كرم پديد آمد.

=أَدَارَ-

إِدَارةً [دور] الشي ءُ: آن چيز دور زد يا چرخيد،- الشي ءَ: آن چيز را چرخانيد، آن را داد و ستد كرد،- الأَمْرَ: آن كار را فرا گرفت،- هُ عن حقِّهِ: از او خواست كه حق خود را ناديده گيرد و او را منصرف گردانيد،- هُ عليهِ: كوشيد تا وى را ملزم به آن كار كند،- بوجهِهِ الى: چهره خود را بسوئى گردانيد؛ «ادارَ رأسَه الى كذا»: سر خود را بطرفى برگردانيد؛ «أَدِيرَ به»: به بيمارى سرگيجه دچار شد.

=الإدَارة-

[دور]: مص، دستگاه امور ادارى كشور اعم از دولتى يا بخش خصوصى؛ «سُوءُ الإدارة»: بى نظمى؛ «مَجْلسُ الإدَارة»:

شوراى ادارى كه بر امور مربوط نظارت كنند؛ «مركزُ الإدارة»: اداره مركزى.

=الإدَاريّ-

[دور]: منسوب به (الإدارة) است؛ «اداريّاً»: رسمى، برابر با مقررات ادارى.

=أَدَاسَ-

إِداسةً [دوس] الزرعَ: كشت را كوبيد.

=أَدافَ-

إِدَافَةً [دوف] الدواءَ و نحوَهُ: دارو و مانند آنرا درهم آميخت، دارو را در آب ذوب كرد.

=أَدَالَ-

إِدَالَةً [دول] الشي ءَ: آن چيز را متداول كرد،- اللّهُ بني فلانٍ من عدوِّهم: خداوند آن قوم را بر دشمنشان پيروز گردانيد،- اللّهُ زيداً عن عمرٍو: خداوند، دولت و توانگرى را از عمرو گرفت و به زيد داد.

=الإدَالَة-

[دول]: مص، چيره گى، پيروزى.

=أَدَامَ-

إِدَامَةً [دوم] الشي ءَ: آن چيز را پايدار كرد،- الأمرَ: آن كار را همواره ادامه داد،- القِدْرَ: جوشش ديگ را با كمى آب سرد فرونشانيد،- تِ السّماءُ: آسمان پيوسته باريد،- الدلوَ: دلو را پر كرد.

=الإدَام-

ج آدَام و أُدُم [أدم]: نان خورش، خوشبو كننده نان.

=الأَدَّام-

[أدم]: تاجر پوست.

أَدَانَ:

إِدَانَةً [دين]: وام گرفت،- هُ: به او وام داد، او را متهم ساخت، او را محكوم كرد.

=ادَّانَ-

ادّيَاناً [دين]: وام گرفت،- الشّي ءَ:

آن چيز را با گرفتنِ وام خريد.

=الإدَانَة-

[دين]: مص، محكوميت شخص در دادگاه؛ «صَدَرَ الحكمُ بِادانَتِهِ»: بر عليه او حكم صادر شد.

=أَدْأَبَ-

إِدْآباً [دأب] هُ: آنرا ادامه داد، او را خسته كرد، او را نيازمند به ملازمت كرد.

=أَدَبَ-

- أَدْباً [أدب]: جشن مهمانى بر پا نمود،- هُ: او را به مهمانى دعوت كرد.

=أَدُبَ-

- أَدَباً [أدب]: آن مرد دانشمند و اديب شد، زيرك و هوشيار و ظريف شد.

=أَدَّبَ-

تَأْدِيباً [أدب] هُ: او را ادب آموخت، او را تربيت كرد و تعليم داد، او را بر كار بدى كه كرده بود كيفر داد.

=أَدَبَّ-

إِدْبَاباً [دبّ] الصبيَّ: كودك را به نرمى راه برد.

=الأَدَب-

ج آدَاب [أدب]: ظرفيت، تهذيب؛ «قليلُ او عديمُ الأَدَب»: بىدب؛ «علمُ الأَدَب»: ادبيات، دانشى كه با آن لغزش در كلام عرب چه از نظر لفظ و چه نوشتن را بازدارد؛ «رجالُ الأدَب»: اديبان و نويسندگان.

=الأَدَبّ-

م دَبَّاء [دبّ]: آنچه كه پر موى و پشم باشد، شترى كه كرك بسيار دارد.

=الأَدْبَار-

[دبر]: پايان، آخر؛ «جاءَ ادْبارَ الشّهر و فى ادْبارِهِ»: در پايان ماه آمد.

=أَدْبَرَ-

إِدْبَاراً [دبر] هُ: او را پشت خود افكند،- فلانٌ: فلانى مرد، به باد دبور درآمد،- الأمْرُ: آن كار بپايان رسيد،- عنهُ: از او روى گردان شد و رفت،- تِ الدّنيا:

روزگار بد آورد و روى گردان شد. اين كلمه ضد (اقْبَلَتْ) است،- هُ القتبُ: پالان پشت ستور را زخم كرد.

=أَدْبَقَ-

إِدْبَاقاً [دبق] هُ: آن چيز را چسبانيد.

=الأَدَبِيّ-

[أدب]: امر معنوى؛ «الضررُ الأَدَبِيّ»: زيان معنوى كه به آبرو و موقعيت اجتماعى شخص بستگى دارد. ضد اين تعبير «الضرر الماديّ» است كه بمعناى زيانهاى مالى مى باشد.

=ادثر-

=أدجى-

=أدجن-

=الأدجن-

=ادجوجى-

=ادجوجن-

=أدحض-

=الأدحوة-

=الأدحي-

=الأدحية-

=ادخر-

=أدخل-

=أدخن-

=الأدخن-

=أدر-

=أدرى-

=الأدراج-

=ادرأ-

=أدرج-

=أدرد-

=الأدرد-

=أدرس-

=أدرع-

=الأدرع-

=أدرك-

=الإدراك-

=أدرم-

=الأدرم-

=أدرن-

=الأدسم-

=ادعى-

=الادعاء-

=الأدعج-

=الأدعر-

=ادعم-

=الأدعم-

=الأدعوة-

=الأدعية-

=ادغام-

=أدغش-

=أدغل-

=ادَّثَرَ-

ادثَاراً [دثر]: دارائى بسيار بدست آورد،- الثَوْب: جامه را پوشيد يا بدور خود پيچيد.

=أَدْجَى-

إِدْجَاءً [دجو] الليلُ: شب تاريك شد،- البيتَ: پرده خانه را آويخت و فروهشته كرد.

=أَدْجَنَ-

إِدْجَاناً [دجن] الليلُ: شب سياه و تاريك شد،- تِ السماءُ: آسمان پيوسته باريد،- المطرُ و الحُمّى: باران و تب همواره وجود داشت،- القومُ: آن قوم در تاريكى قرار گرفتند يا به جاى تاريك رسيدند.

=الأَدْجَن-

م دَجْنَاء، ج دُجْن [دجن]: تيره و سياه رنگ؛ «ليلٌ ادْجَن»: شبى تاريك.

=ادْجُوْجَى-

ادْجِيجَاءً [دجو]: بمعناى (ادْجَى) تاريك شد است.

=ادْجَوْجَنَ-

ادْجِيجَاناً [دجن] اليومُ: آن روز تيره رنگ شد.

=أَدْحَضَ-

إِدْحَاضاً [دحض] الحُجَّةَ: حجت را باطل كرد،- الرِّجلَ: پاى را لغزانيد.

=الأُدْحُوَّة-

[دحي]: تخم شترمرغ در ريگستان.

=الأُدْحِيّ-

[دحي]: مرادف (الأُدْحُوة) است.

=الإدْحِيّ-

[دحي]: مرادف (الأُدْحِيّ) است.

=الأُدْحِيَّة-

[دحي]: مرادف (الأدْحِيّ) است.

=ادَّخَرَ-

ادِّخَاراً [دخر] الشي ءَ: آن چيز را ذخيره كرد، پس انداز كرد.

=أَدْخَلَ-

إِدْخَالًا و مُدْخَلًا [دخل] هُ: آن چيز را داخل كرد،- تَغْييراً على كذا: در آن تغييراتى ايجاد كرد؛ «ادْخَلَ تعديلاتٍ على القَانُون»:

برخى از مواد قانونى را اصلاح كرد.

=ادَّخَلَ-

ادِّخَالًا [دخل]: بمعناى (دَخَلَ) است.

=أَدْخَنَ-

إِدْخَاناً [دخن] تِ النارُ: دود از آتش بالا رفت.

=ادَّخَنَ-

ادِّخَاناً [دخن] تِ النارُ: آتش دود كرد.

=الأَدْخَن-

[دخن]: آنكه به رنگ كدر و سياه مانند دود در آمده باشد.

=أَدَرَّ-

إِدْرَاراً [درّ] تِ الناقةُ: شير آن ماده شتر بسيار و روان شد؛ «ادَرَّ اللّهُ لك اخلافَ الرزق»: خداوند روزى بسيار بتو دهد،- تِ الريّحُ السّحابَ: بادها ابر آوردند،- الشي ءَ: آن چيز را تكان داد،- المغزلَ: آن دوك را بسيار چرخانيد،- عليهِ الضربَ: پياپي او را زد.

=أدْرَى-

إِدْرَاءً [دري] الرجلَ بكذا: آن مرد را به چيزى آگاه كرد؛ «و ما ادْراكَ ما يحدُثْ»:

كسى چه مى داند كه چه پديد مىيد؛ «ما ادْراكَ بِذلِك؟»: آيا تو آنرا مى دانى.

=ادَّرَى-

ادِّرَاءً [دري] الصيدَ: خود را پنهان كرد و شكار را فريفت.

=الأَدْرَاج-

[درج]: جمع (الدَّرَج) است؛ «ذَهَبَ دَمُهُ ادراج الرّياح»: خون او به هدر رفت، انتقام او گرفته نشد.

=ادَّرَأَ-

ادِّرَاءً [درأ] الصّيدَ و للصيدِ: شكارچى براى شكار كردن خود را در پشت چيزى پنهان كرد.

=أَدْرَجَ-

إِدْرَاجاً [درج] الثوبَ أو الكتابَ: جامه يا كتاب را بست يا پيچيد،- الشي ءَ فى الشي ءِ: چيزى را داخل چيزى قرار داد.

=أَدْرَدَ-

إِدْرَاداً [درد] هُ: دندانهايش را ريخت،- اسْنَانَهُ: دندانهايش را ريخت.

=الأَدْرَد-

م دَرْداء، ج دُرْد [درد]: آنكه بى دندان باشد.

=أَدْرَسَ-

إِدْرَاساً [درس] هُ الكتابَ: كتاب را به او درس داد.

=أَدْرَعَ-

إِدْرَاعاً [درع]: زره پوشيد،- الليلَ:

داخل تاريكى شب شد،- الشهرُ: ماه از نيمه گذشت.

=ادَّرَعَ-

ادرَاعاً [درع]: مرادف (ادْرع) است.

=الأَدْرَع-

م دَرْعَاء، ج دُرْع [درع]: دام يا ستور كه سر آن سياه و بقيه اندام آن سفيد باشد.

=أَدْرَكَ-

إِدْرَاكاً [درك] الشي ءُ: هنگام آن چيز رسيد،- الولدُ: آن پسر بالغ شد،- الثمرُ: ميوه رسيده شد،- الشي ءَ: به آن چيز پيوست،- المسألةَ: آن مسأله را دانست و به آن پى برد،- الشي ءَ ببصره: آن چيز را با چشم خود ديد،- بثأرِه: خونبهاى او را گرفت.

=ادَّرَكَ-

ادِّرَاكاً [درك] هُ: به او پيوست و ملحق شد.

=الإدْرَاك-

مص، نيروى درك كردن، فهميدن و تشخيص دادن؛ «سِنُّ الإدراكِ»:

سن بلوغ.

=أَدْرَمَ-

إِدْرَاماً [درم] الصبيُّ: دندانهاى شيرى آن كودك افتاد تا بجاى آن دندانهاى ديگرى درآيد.

=الأَدْرَم-

م دَرْماء، ج دُرْم [درم]: آنكه دندان نداشته باشد، آنچه كه گوشت و پوست روى آنرا بپوشاند.

=أَدْرَنَ-

إِدْرَاناً [درن] الثوبُ: آن جامه چرك شد،- الثوبَ: جامه را چرك كرد.

=الأَدْسَم-

م دَسْماء، ج دُسْم و دُسُم [دسم]: آنچه كه بسيار چرب يا پر پيه باشد.

=ادَّعَى-

ادعَاءً [دعو] الشي ءَ: آن چيز را تمنّا و ادعا كرد، آن چيز را حق خود پنداشت،- بهِ: آنرا به خود نسبت داد و حق خود پنداشت،- الى غير ابيه: خود را به غير پدرش نسبت داد:- عليه: بر عليه او دادخواهى كرد،- فى الحرب: شعار در جنگ داد و گفت من فلان پسر فلانى مى باشم.

=الادِّعَاء-

ج ادِّعَاءَات [دعو]: ادّعا، دادخواهى نزد قاضى، محاكمه.

=الأَدْعَج-

م دَعْجَاء، ج دُعْج [دعج]: آنكه داراى چشمان درشت و سياه باشد؛ «ليلٌ ادعج»: شبى سياه.

=الأَدْعَر-

[دعر] من الزناد: آتش زنه كه آتش ندهد.

=ادَّعَمَ-

ادِّعَاماً [دعم]: بر ستون تكيه داد.

=الأَدْعَم-

م دَعْمَاء، ج دُعْم [دعم] من الجيل:

اسب سينه سفيد.

=الأُدْعُوَّة-

[دعو]: معما و چيستان.

=الأُدْعِيَّة-

[دعو]: مرادف (الأدعُوَّة) است.

=ادْغَامَّ-

ادْغِيمَاماً [دغم] الفرسُ: صورت اسب بيش از ساير اندامش سياه شد.

=أَدْغَشَ-

إِدْغاشاً [دغش]: به تاريكى درآمد- تِ الدنْيا: شب آمد.

=أَدْغَلَ-

إِدْغَالًا [دغل] الرجلُ: به جاى

=أدغم-

=الأدغم-

=أدف-

=أدفأ-

=أدق-

=أدقع-

=الأدقع-

=الأدك-

=الأدكش-

=الأدكن-

=أدل-

=أدلى-

=الأدلاس-

=ادلام-

=أدلج-

=أدلس-

=الأدلص-

=أدلع-

=أدلف-

=أدلق-

=الأدلم-

=أدم-

=الأدم-

=أدمى-

=الإدمان-

=الأدمة-

=أدمج-

=أدمس-

=أدمع-

پر درخت آمد و پنهان شد،- تِ الأرضُ:

درختان آن زمين بسيار شد،- الشي ءَ: در آن چيزي كه باعث تباه آن شود داخل كرد،- بهِ: به او خيانت كرد و او را ناگهان كشت، از او سخن چينى كرد.

=أَدْغَمَ-

إِدْغَاماً [دغم] اللّهُ فلاناً: خداوند روى فلانى را سياه كند و او را خوار و زبون گرداند،- هُ الشي ءُ: آن چيز او را بد آمد،- الفرسَ اللجامَ: لگام را در دهن اسب فروبرد،- الشي ءَ فى الشي ءِ: چيزى را داخل چيزى ديگر كرد. و در همين رابطه گويند حرف را در حرف ديگر ادغام كرد كه ويژه دانشمندان علم صرف است.

=ادَّغَمَ-

ادِّغَاماً [دغم] الشي ءَ في الشي ء: چيزى را در چيز ديگر فروبرد.

=الأَدْغَم-

م دَغْمَاء، ج دُغْم [دغم]: اسب كه صورت آن بيش از ساير اندامش سياه باشد، آنكه بينىش سياه باشد، آنكه تو دماغى سخن گويد.

=أَدَفَّ-

إِدْفَافاً [دفّ] الطائِرُ: پرنده در پرواز دو بال خود را جنبانيد،- القومُ: برخى از آن قوم را برخ ديگر سوار كردند،- تْ عليه الأمورُ: كارها پياپى بر او رسيد.

=أَدْفَأَ-

إِدْفَاءً [دفأ] هُ: او را اندوهگين كرد، جامه گرم بر او پوشانيد.

=ادَّفَأَ-

ادفَاءً [دفأ]: خود را گرم كرد، جامه گرم پوشيد.

=أدَقَّ-

إِدْقَاقاً [دقّ] هُ: آن چيز را نازك يا باريك كرد،- الرجلُ: آن مرد بدنبال كارهاى پوچ و بىرزش رفت.

=أَدْقَعَ-

إِدْقَاعاً [دقع] الرجلُ: آن مرد به خاك چسبيد،- هُ: او را بينوا و فقير كرد،- بهِ و اليهِ في الشّتمِ و نحوِه: در ناسزا گفتن به وى زياده روى كرد.

=الأَدْقَع-

[دقع]: خاك؛ «جوعٌ ادْقَع»:

گرسنگى سخت.

=الأَدَكّ-

م دكّاء، ج دُكّ و دُكُك [دكّ]: اسب كوتاه كه پشت پهن داشته باشد.

=الأَدْكَش-

م دَكْشَاء، ج دُكْش [دكش]: آنكه چشمانش ضعيف باشد.

=الأَدْكَن-

م دَكْنَاء، ج دُكْن [دكن]: آنكه به رنگ سياه باشد، سيه گون.

=أَدَلَّ-

إِدْلَالًا [دلّ] عليه: بر او درشتى كرد، به دوستى با او اعتماد كرد و زياده روى نمود؛ «ادَلَّ فَأمَلَّ»: در محبت با او زياده روى كرد و خسته شد،- على اقرانه:

حريفان خود را از بالا گرفت آنچنان كه باز شكار كند،- بالطريق: راه را شناخت.

=أَدْلَى-

إِدْلاءً [دلو]: دلو را به چاه فرو كرد،- فيه: از او بد گفت،- بِقَرَابَتِهِ: به خويشاوندى با او متوسّل شد،- بِحُجَّتهِ:

براى ادعاى خود دليل آورد،- بتصريح: با صراحت گفت،- دَلْوَهُ بَينَ الدِّلاءِ: رأى خود را در ميان آراء بيان كرد.

=الأَدْلَاس-

[دلس] (ن): نام گياهى است كه در پايان تابستان يا پس از چريده شدن برگ درمىورد.

=ادْلَامَّ-

ادْلِيمَاماً [دلم]: آن چيز با نرمى كه داشت سخت سياه شد،- الليلُ: شب سخت تاريك شد.

=أَدْلَجَ-

إِدْلَاجاً [دلج] القومُ: آن قوم در تمام شب يا در پايان شب راه پيمودند.

=ادَّلَجَ-

ادِّلَاجاً [دلج] القومُ: بمعناى (أَدْلَجُوا) مى باشد.

=أَدْلَسَ-

إِدْلَاساً [دلس] المكانُ: آن مكان با گياه (ادْلاس) سبز شد.

=الأَدْلَص-

م دَلْصَاء، ج دُلْص [دلص]: خر كه بر بدنش موى تازه برآمده باشد، مرد بسيار لغزنده.

=أَدْلَعَ-

إِدْلَاعاً [دلع] لسانَهُ: زبان خود را بيرون آورد.

=ادَّلَعَ-

ادِّلَاعاً [دلع] لسانُهُ: زبان از دهانش بيرون آمد.

=أَدْلَفَ-

إِدْلَافاً [دلف] هُ الكِبَرُ: پيرى او را در راه رفتن كند و سست كرد،- لهُ القولَ: با او سخنى درشت و ناروا گفت.

=أَدْلَقَ-

إِدْلَاقاً [دلق] السيفَ من غمدِه: شمشير را از نيام كشيد.

=الأَدْلَم-

م دَلْمَاء، ج دُلْم [دلم]: آنكه با نرمى پوست خود سخت سياه باشد، مرد بلند و سياه،- (ح): مار سياه

ادْلَهَمَّ-

ادْلِهْمَاماً [دلهم] الليلُ: تاريكى شب سخت شد،- الظلامُ: تاريكى بسيار شد،- الرجلُ: آن مرد پير و سالخورده شد.

=أُدْلِيَ-

إِدْلاءً [دلو] الى فلان: نزد فلانى به محاكمه پرداخت.

=أَدَمَ-

- أَدْماً [أدم] الخبْزَ: نان را با نانخورش آميخت.

=أَدِمَ-

- أَدَماً [أدم]: به رنگ گندمى درآمد.

=أَدُمَ-

- أُدْمَةً [أدم]: به رنگ گندمى درآمد.

=أَدَمَّ-

إِدْمَاماً [دمّ] الرجلُ: آن مرد كار زشت كرد، آن مرد داراى فرزندى زشت شد.

=الأُدْم-

[أدم]: آنچه كه با آن غذا را خوشمزه كنند، نان خورش.

=الأَدَم-

[أدم]: مص، جمع (الأدِيم) است، پوست بدن؛ «فلانٌ ادَمُ بَنى ابيهِ»: فلانى پيشرو فرزندان پدر خود است.

=أَدْمَى-

إِدْمَاءً [دمي] الجرحَ: زخم را خونى كرد،- الرجُلَ: خون آن مرد را ريخت.

=الإِدْمَان-

[دمن]: مص، «إِدْمانُ المُسْكِرَات»:

افراط در آشاميدن مشروبات الكلى كه باعث زيانهاى جسمى شود.

=الأُدْمَة-

[أدم]: گندمگونى.

=الأَدَمَة-

[أدم]: زير پوست، روى پوست؛ «فلانٌ ادَمَةُ قومِهِ»: فلانى در پيشاپيش قوم خود است.

=أَدْمَجَ-

إِدْمَاجاً [دمج] الشي ءَ في الثوب: آن چيز را در جامه پيچيد،- الشي ءَ في الشي ءِ:

آن چيز را درون چيزى ديگر قرار داد،- الحبلَ: رسن را نيكو بافت،- الكلامَ: سخن را نيكو و منظم ساخت.

=ادَّمَجَ-

ادّمَاجاً [دمج] في الشي ء: مرادف (انْدَمَجَ) است بمعناى آن چيز در چيز ديگر قرار گرفت.

=أَدْمَسَ-

إِدْمَاساً [دمس] الليلُ: شب تاريك شد،- الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد.

=أدْمَعَ-

إِدْمَاعاً [دمع] الإناءَ: ظرف را پر و لبريز

=ادمل-

=أدمن-

=أدنى-

=الأدنى-

=أدنأ-

=الأدنأ-

=أدنف-

=الأدنون-

=الأدهى-

=ادهام-

=الأدهس-

=أدهش-

=أدهق-

=أدهم-

=الأدهم-

=أدهن-

=أدوأ-

=الأديب-

=أديم-

=الأديم-

=إذ-

=إذا-

=الأذى-

=أذاب-

=الأذاة-

=أذاد-

=أذار-

=أذاع-

=الإذاعة-

=أذاق-

=أذال-

=الأذان-

كرد.

=ادَّمَلَ-

ادمَالًا [دمل] الجرحُ: زخم بهبود يافت.

=أَدْمَنَ-

إِدْمَاناً [دمن] الشي ءَ: آن چيز را ادامه داد،- على الأَمْر: بر آن كار معتاد شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=أَدْنَى-

إِدْنَاءً [دنو]: نزديك شد، زندگى او سخت بود،- هُ: او را بخود نزديك كرد،- السترَ: پرده را آويخت.

=ادَّنَى-

ادِّنَاءً [دنو]: نزديك شد.

=الأَدْنَى-

ج أَدان و أَدْنَوْن، م دُنْيا ج دُنىّ [دنو]:

اسم تفضيل از (الدّنِيّ) است بمعناى خوارتر، نزديكتر؛ «مِنْ أدناه الى اقصاه»: از نزديكتر تا دورتر، پائين، زير؛ الْمُوَقِّعُونَ ادناهُ»: امضا كنندگان زير؛ «ادْنى منِ حَبْل الوَرِيد»: از شاهرگ گردن نزديكتر است؛ «أَلْحَدُّ الأَدْنَى»: كمترين ميزان يا درجه چيزى، كمترين حد، كمترين مقدار؛ «الشرّق الأدنى»: كشورهاى خاور نزديك كه در منطقه شرقى درياى مديترانه است.

=أَدْنَأَ-

إِدْنَاءً [دنأ]: آن مرد مرتكب عيب و نقص شد.

=الأَدْنَأ-

م دَنْأَى، ج دُنْ ءٌ [دنأ]: آنكه قسمت زير گردنش به سينه چسبيده باشد.

=أَدْنَفَ-

إِدْنَافاً [دنف] المريضُ: بيمارى مريض سخت و مشرف به مرگ شد،- تِ الشمسُ: خورشيد به غروب نزديك و زرد رنگ شد،- هُ المرضُ: بيمارى بر او سخت شد،- الشي ءَ: آن چيز را نزديك كرد.

=الأَدْنَوْن-

[دنو]: نزديكترين افراد خانواده؛ «الأَقْرِباءُ الأَدْنَون»: خويشاوندان نزديك.

=الأَدْهَى-

[دهي]: تيز هوشتر و زيركتر، بدترين و سختترين بلاها.

=ادْهَامَّ-

ادْهِيمَاماً [دهم]: مرادف (ادهَمَّ) است.

=الأَدْهَس-

م دَهْسَاء، ج دُهْس [دهس]:

سرزمين نرم و هموار غير شنى.

=أَدْهَشَ-

إِدْهَاشاً [دهش] هُ: او را سرگردان كرد.

=أَدْهَقَ-

إِدْهَاقاً [دهق] الكأسَ: ظرف را پر كرد،- هُ: از او سبقت گرفت.

=أَدْهَمَ-

إِدْهَاماً [دهم] هُ: او را اندوهگين كرد.

=ادْهَمَّ-

ادْهِمَاماً [دهم] الفرسُ: اسب سياهگون شد.

=الأَدْهَم-

م دَهْمَاء، ج دُهْم [دهم]: سياه، از آثار باستانى، اثر جديد،- ج ادَاهِم: قيد و بند.

=أَدْهَنَ-

إِدْهَاناً [دهن] هُ: او را فريب داد و خلاف آنچه را كه در باطن دارد اظهار نمود،- عليه: آن را ابقا كرد؛ «ما ادْهَنْتَ إلّا على نَفْسِك» هر چه كه بود براى خود نگهداشتى.

=ادَّهَنَ-

ادِّهَاناً [دهن]: خود را با روغن چرب كرد.

=أَدْوَأَ-

إِدْوَاءً و إِدَاءً و إدْاءَةً [دوأ]: بيمار شد،- هُ: او را به بيمارى دچار كرد.

=الأَدِيب-

ج أُدَبَاء [أدب]: آنكه متخصص در زبان و ادبيات باشد، آنكه در فرهنگ و تمدن و آموزش تحصيلات عاليه داشته باشد، نويسنده.

=أُدِيمَ-

[دوم] بهِ: سرگيجه گرفت.

=الأَدِيم-

ج أَدَم و أُدُم و آدَام [أدم]: پوست دباغى شده، چرم؛ «اديمُ الصُّحى»: آغاز چاشت،- السمَاءِ: آنچه كه از آسمان آشكار شود،- الأرضِ: قشر زمين،- النهارِ:

تمامى روز؛ «ظَلَّ ادِيمَ النهارِ صائماً»: تمام روز را روزه گرفت؛ «الخبزَ الأَدِيم»: نان كه با نانخورش آميخته شده باشد.

=إِذْ-

ظرف زمان براي ماضى است كه معمولا قبل از جمله مىيد. و گاهى جمله حذف مى شود و بجاى آن تنوين مى نشيند مانند «مَتَى جاءَكم الموتُ فَحِينئذٍ تعلمون»، گاهى حرف (مُفَاجَأة) مى باشد مانند «بينما انا جَالِسٌ اذ جَاءَ زيدٌ»: من نشسته بودم كه ناگهان زيد آمد، و گاهى بمعناى لام تعليل مىيد مانند «ضَرَبْتُ ابنى اذْ أَسَاءَ»:

فرزندم را زدم براى اينكه بد كرده بود؛ «اذْ ذاك»: بمعناى (حينئذٍ): آنگاه مى باشد؛ «اذْ إنَّ» مرادف (بما أنّ): براى اينكه.

=إِذَا-

ظرف است براى مستقبل و متضمن معناى شرط است مانند: «إذا اجتهدتَ نجحتَ»: اگر كوشش كنى قبول و كامياب مى شوى، و گاهى حرف مفاجأة مىيد مانند «خَرجتُ فاذا أسَدٌ بالبابِ»: از خانه بيرون شدم ناگاه شيرى جلوى درب ايستاده بود؛ «إلّا اذَا»: بمعناى (مَا لَمْ) مى باشد.

=إِذاً-

حرف جواب و جزاء يا مكافَأة است.

گويند كه اين حرف هنگام نصب فعل مضارع با نون نوشته مى شود (إذَنْ).

=الأَذَى-

[أذي]: زيان و آزار كم.

=أَذَابَ-

إِذَابةً [ذوب] السمنَ: روغن را ذوب كرد،- جُهْدَهُ: كوشش خود را از ميان برد.

=الأَذَاة-

[أذي]: زيان و يا آزارى كم و اندك.

=أَذَاد-

إِذَادَةً [ذود] هُ: او را در دفاع با دشمن يارى نمود.

=أَذَار-

[أذر]: به واژه (آذَار) رجوع شود.

=أذَاعَ-

إِذَاعَةً [ذيع] الخبرَ و بالخبرِ: آن خبر را پخش كرد،- السرَّ و بِالسِّرِّ: راز را آشكار كرد.

=الإذَاعَة-

[ذيع]: مص، پخش خبر يا آگهى يا موسيقى و غيره از راديو و تلويزيون؛ «اذاعةُ الأَخبارِ»: پخش خبر، راديو؛ «الإذاعة اللُبنانيَّة»: راديو لبنان؛ «دارُ الإذاعَة»: مركز پخش خبر و جز آن.

=أَذَاقَ-

إِذَاقَةً [ذوق] هُ الشي ءَ: آن چيز را به او چشانيد.

=أَذَالَ-

إِذَالَةً [ذيل] الثوبُ: آن جامه دامن دار شد،- الرّجلُ ثوبَهُ: آن مرد جامه خود را بصورت دامن درآورد، دامن جامه را دراز كرد،- تِ ألمرأةُ قناعَها: آن زن سر خود را با روسرى پوشانيد،- الدمعَ: اشك ريخت،- هُ: به او توهين كرد،- فرسَهُ او غلامَهُ: به اسب يا غلام خود نرسيد و به آنها توجهى نكرد از اينرو هر دو لاغر و ناتوان شدند.

=الأَذَان-

اعلام به امر است، بانگ نماز،

=أذأب-

=اذبح-

=أذبل-

=اذخر-

=الإذخر-

=اذدكر-

=الأذرأ-

=أذرب-

=الأذربي-

=أذرع-

=أذرق-

=أذعر-

=أذعف-

=أذعن-

=أذف-

=الأذفر-

=أذكى-

=أذكر-

=أذل-

=أذلال-

=الأذلف-

=أذلق-

=الأذلق-

=أذم-

=إذما-

=أذمى-

=أذن-

=الأذن-

=أذناب-

=أذنب-

=الأذنب-

=أذهب-

=أذهل-

=أذهن-

=أذوى-

=الأذواء-

=أذود-

=أذي-

=الأذية-

=أذيل-

=الأذين-

=الأذينة-

=أرى-

اذان و اقامه.

=أَذْأَبَ-

إِذْآباً [ذأب]: از گرگ ترسيد.

=اذّبَحَ-

اذّبَاحاً [ذبح]: حيوانى ذبح شده گرفت.

=أَذْبَلَ-

إِذْبَالًا [ذبل] النباتَ أو الفرسَ: گياه و يا اسب را پژمرده و فرسوده كرد.

=اذَّخَرَ-

اذِّخَاراً [ذخر]: به معناى (ذَخَرَ) است؛ «لَم يذَّخِر وُسْعاً»: همه كوشش خود را بكار برد و فروگذار نشد.

=الإذْخِر-

ج أَذَاخِر [ذخر] (ن): گياهى است خوشبوى، گياه سبز.

=اذْدكَرَ-

اذْدِكَاراً [ذكر] الشي ءَ: به معناى (ذَكَرَ) است.

=الأَذْرَأُ-

م ذَرْآء، ج ذُرْء [ذرأ]: آنكه موى سرش سفيد باشد.

=أَذْرَبَ-

إِذْرَاباً [ذرب] السيفَ: شمشير را تيز كرد.

=الأَذْرَبِيّ-

[ذرب]: منسوب به آذربايجان بر خلاف قياس است.

=أَذْرَعَ-

إِدْرَاعاً [ذرع] الشي ءَ: آن چيز را با بازوى خود گرفت،- ذِرَاعَيهِ من تحت الجُبَّة:

بازوان خود را از زير جبه بيرون كشيد،- فى الكلام: بسيار سخن گفت.

=أَذْرَقَ-

إِذْرَاقاً [ذرق] الطائرُ: پرنده فضله انداخت،- المكانُ: آن مكان گياه رويانيد.

=أَذْعَرَ-

إِذْعَاراً [ذعر] هُ: او را ترسانيد.

=أَذْعَفَ-

إِذْعَافاً [ذعف] هُ: او را با شتاب كشت.

=أَذْعَنَ-

إِذْعَاناً [ذعن] لهُ: مرادف (ذَعِنَ) بمعناى از او فرمانبردارى كرد،- بِالحقّ: به حق اقرار و اعتراف كرد.

=أذَفَّ-

إِذْفَافاً [ذفّ] الجريحَ: با حمله به مجروح او را كشت.

=الأَذْفَر-

م ذَفْرَاء، ج ذُفْر [ذفر]: آنچه كه بوى آن همه جا را پر كند چه خوش باشد و يا چه بد ولى اغلب بر بوى بد اطلاق مى شود.

=أَذْكَى-

إِذْكَاءً [ذكو] النارَ: آتش را روشن كرد،- الحربَ: آتش جنگ بر پا كرد.

=أَذْكَرَ-

إِذْكَاراً [ذكر] هُ الشي ءَ: آن چيز را بياد او آورد،- تِ المرأةُ: آن زن پسر زائيد.

=اذَّكَرَ-

اذكَاراً [ذكر] الشي ءَ: به معناى (ذَكَرَهُ) است: آن چيز را بياد او آورد.

=أَذَلَّ-

إِذْلَالًا [ذلّ] هُ: او را خوار و زبون كرد، او را خوار يافت،- الرجلُ: ياران او خوار و زبون شدند، سزاوار خوارى و زبونى شد.

=أَذْلَالُ-

[ذلّ] الناس: مردم فرومايه.

=الأَذْلَف-

م ذَلْفَاء، ج ذُلف [ذلف]: آنكه داراى بينى خرد و پهن است.

=أَذْلَقَ-

إِذْلَاقاً [ذلق] السكّينَ: كارد يا تيغ را تيز كرد،- الطائرُ: پرنده فضله افكند.

=الأَذْلَق-

ج ذُلْق [ذلق] من الأَلسنة او الأَسنَّة:

زبان يا دندان تيز.

=أَذَمَّ-

إِذْمَاماً [ذمّ] الرجلُ: آن مرد كارى كرد كه سزاوار نكوهش است،- هُ: او را نكوهيده يافت، او را مورد پشتيبانى خود قرار داد،- بِهم: آنها را نكوهيده رها كرد،- عَلَيه: براى او زينهار گرفت،- المكانُ: آن مكان خشك و بى بركت شد.

=إِذْما-

حرف شرط و جازم است كه دو فعل را مجزوم مى كند و به معناى (انْ) شرطيه مى باشد مانند «إذْما تَقُمْ أَقُمْ».

=أَذْمَى-

إِذْمَاءً [ذمي] فلاناً: او را سخت زد و نيمه جان ساخت.

=أَذَنَ-

- أَذْناً هُ: بر گوش او زد.

أَذِنَ-

- إِذْناً و أَذَناً و أَذَاناً و أَذانَةً بالشي ء: آن چيز را دانست؛ «اذِنَ بِالسُّقوط»: نشانه ى افتادن سخت آنرا دانست،- اذناً اليهِ و لهُ: به او گوش فراداد؛ «حدّثته فَاذِنَ لى احْسَنَ الأَذَن»:

با او سخن گفتم و او خوب به سخنانم گوش داد؛- اذناً و أذيناً لهُ فى الشي ءِ: درباره آن چيز به او اجازه داد.

=أُذِن-

از درد گوش خود ناليد.

=أَذَّنَ-

تأْذِيناً بالصلاة: اذان نماز گفت و به نماز دعوت كرد.

=الأُذْن-

مؤنثة، ج آذان (ع ا): گوش؛ «أُذنُ الإبريق»: دسته آفتابه.

=الإذْن-

اعلام به اجازه؛ «فعله بإذنى»: آن كار را با اطلاع و اجازه اينجانب انجام داد، اجازه دادن؛ «اذْنُ البريد» ج أُذُونَاتُ البريد: حواله پستى.

=الأُذُن-

مؤنّثة، ج آذَان (ع ا): گوش، عضو شنوائى.

=إِذَنْ-

حرف جواب و جزاء يا مكافأة است. گويند كه اين حرف هرگاه فعل مضارع را منصوب كند با نون نوشته مى شود.

=أَذْنابُ-

[ذنب] الناس: مردم فرومايه و پست.

=أَذْنَبَ-

إِذْنَاباً [ذنب] الرجلُ: آن مرد گناه كرد.

=الأَذْنَب-

[ذنب]: هر جانورى كه دم بلند دارد؛ «ضَبٌّ اذْنَب»: سوسمار دم بلند.

=أَذْهَبَ-

إِذْهَاباً [ذهب] هُ و بهِ: او را از جاى خود بيرون كرد، دور كرد،- الشي ءَ: آن چيز را با آب طلا زراندود كرد.

=أَذْهَلَ-

إِذْهَالًا [ذهل] هُ: او را سرگردان كرد؛ «هذا يذهِلُ عَقْلَ كلِّ انسان»: اين چيز عقل هر انسانى را بدر و سرگردان مى كند.

=أَذْهَنَ-

إِذْهَاناً [ذهن] الرجلَ عن الأمر: او را از آن امر فراموشى داد.

=أَذْوَى-

إِذْوَاءً [ذوي] هُ: آن را پژمرده كرد.

=الأَذْوَاء-

[ذو]: اشاره به پادشاهان يمن است كه در اول القابِ آنها (ذو) مىوردند مانند «ذويزن»، «ذونواس»، «ذورياش».

=أَذْوَدَ-

إِذْوَاداً [ذود] هُ: مرادف (أذادَهُ) است بمعناى او را در دفاع از دشمنش يارى كرد.

=أَذِيَ-

- أَذىً و أَذَاةً [أذي]: آزرده شد.

=الأَذِيَّة-

[أذي]: مرادف (الأَذَى) است.

=أَذْيَلَ-

إِذْيَالًا [ذيل]: مرادف (اذَالَ) است.

=الأُذَيْنُ-

الأَيْسرُ و الأيمنُ (ع ا): دهليز قلب.

=الأَذِين-

اذان گوى، مؤذن، حاجب، كفيل، پيشوا و رهبر قوم.

=الأُذَيْنَة-

مصغر (الأُذُن) است.

=أَرَى-

- أَرْياً [أري] تِ النحلُ: زنبور عسل ساخت.

=أَرَى-

- إِرَاءَةً و إرَاءً [رأي] هُ إِيّاه: آن چيز را به او نشان داد؛ «أرِني بِرَأْيِكَ»: براى من نظر

=أرى-

=أراب-

=أراث-

=الأراجيح-

=الأراجيف-

=الأراجيل-

=أراح-

=أراد-

=الإرادة-

=أراض-

=أراع-

=أراغ-

=أراف-

=أراق-

=الأراق-

=الأراك-

=الأراكة-

=أران-

=أرأى-

=الأرأس-

=أرب-

=الإرب-

=أربى-

=ارباد-

=الأربة-

=أربح-

=اربد-

=الأربد-

=أربض-

=أربع-

خود را اعلام كن.

=أَرَّى-

تَأْريَةً [أري] النارَ: آتش را روشن كرد، آتش برافروخت.

=أَرَابَ-

إِرَابَةً [روب] اللبنَ: شير را ماست ساخت.

=أَرَابَ-

إِرَابَةً [ريب] الرجُلُ أو الأمرُ: آن مرد يا آن كار شك دار شد،- هُ: او را به شك انداخت، در او شك ايجاد كرد، او را ناراحت و سرگردان كرد؛ «ارَابَهُ منهُ أمْرٌ»:

نسبت به كارى كه از او سر زد بدگمان شد ولى يقين حاصل نكرد.

=أَرَاثَ-

إِرَاثَةً [ريث] هُ: او را كند كرد.

=الأَرَاجِيح-

[رجح]: بيابانهاى وسيع.

=الأَراجيف-

[رجف]: خبرهاى دروغ و گوناگون كه اصل و پايه اى ندارد.

=الأَرَاجِيل-

[رجل]: شكارگران مرد.

=أَرَاحَ-

إِرَاحَةً [روح] هُ: او را آسايش داد،- المَعْروفَ: به آن چيز خوب دست يافت،- على فلان حقَّهُ: حق فلانى را باز گردانيد،- الإبلَ: شتران را بسوى شترخان بازگردانيد،- الشي ءَ: بوى آن چيز را احساس كرد،- القومُ: آن قوم هنگام وزش باد آمدند،- الماءُ او اللحمُ: آب يا گوشت بد بو و گنديده شد،- الرجلُ: آن مرد تنفس كرد، آن مرد در شب آمد، آن مرد مُرد و مردم از او راحت شدند.

=أَرَادَ-

إِرَادَةً [رود] الشي ءَ: آن چيز را دوست داشت و به آن ميل و رغبت نمود،- هُ على الأمر: او را به آن كار واداشت.

=الإرَادَة-

[رود]: مص، اراده، امر؛ «ارادة ملكيّة»: امر حاكم؛ «حسبُ الإِرادَة»: آن چنان كه بخواهد.

=أَرَاضَ-

إِرَاضَةً [روض]: آبيارى كرد،- القَوْمَ: آن قوم را سيراب كرد،- الحوضُ:

كف حوض پر از آب شد،- المكانُ: در آن مكان گل و گياه فراوان شد،- اللّهُ الأرضَ:

خداوند زمين را سرسبز و پر گل كرد.

=أَرَاعَ-

إِرَاعَةً [روع] هُ: او را ترسانيد بگونه اى كه ترس در دل او اثر كرد، او را به شگفتى انداخت.

=أَرَاعَ-

إِرَاعَةً [ريع] الزرعُ: آن كشت افزايش يافت،- القومُ: كشتِ آن قوم افزايش يافت،- اللّهُ الزّرعَ: خداوند آن كشت را بركت داد و افزون كرد،- تِ الإبلُ: بچه هاى شتران بسيار شدند.

=أَرَاغَ-

إِرَاغَةً [روغ] هُ: او را فريب داد، او را با مكر و حيله طلبيد،- هُ على امرٍ و عن امرٍ: از او خواست تا آن كار را انجام دهد.

=أَرَافَ-

إِرافَة [ريف] المكانُ: آن مكان پر بركت و قابل كشت شد.

=أَرَاقَ-

إِراقَة [روق و ريق] الماءَ: آب را ريخت،- دَمَهُ: خون او را ريخت كنايه از كشتن وى است.

=الأُرَاق-

(طب): گونه اى بيمارى كه در كشت و مردم پديد مىيد و رنگ آنها را زرد و يا سياه مى كند. اين بيمارى را (الصفَيْرة) نيز گويند.

=الأَرَاك-

ج أُرُك و أَرَائِك (ن): درخت اراك است كه از چوبهاى آن مسواك سازند.

=الأَرَاكَة-

(ن): واحد (الأَراك) است.

=أَرَانَ-

إِرَانَةً (رين) القومُ: ستوران آن قوم تلف شدند و از بين رفتند.

=أَرْأَى-

إِرْآءً [رأي]: آن خردمند شد، آثار حماقت در چهره اش پديد آمد، در آئينه نگاه كرد، هنگام نگاه كردن پلكهاى چشم خود را تكان داد، خوابهاى شيطانى او بسيار شد، از درد شش ناليد،- الرّاية:

پرچم را نصب كرد.

=أَرْأَب-

إِرْآباً [رأب] الصدْعَ: شكاف را پر يا اصلاح كرد.

=الأَرْأَس-

م رَأْسَاء [رأس]: آنكه سر بزرگ دارد.

=أَرَبَ-

- أَرْباً العَقْدَ (ب): آن گره را محكم كرد،- الرجُلَ: بر اندام آن مرد ضربه زد.

=أَرِبَ-

- أَرَباً بالشي ء: در آن چيز ماهر شد، آن چيز را بعهده گرفت،- الرّجلُ: عضوهاى بدن آن مرد از هم جدا شد،- اليه: به او نيازمند شد.

=أَرُبَ-

- أَرَابَةً و إِرَباً: آن مرد بينا و خردمند شد.

=أَرَّبَ-

تَأْرِيباً [أرب] الشي ءَ: آن چيز را استوار كرد،- الشاةَ: بندبند گوسفند را از هم جدا كرد.

=أَرَبَّ-

إِرْبَاباً [ربّ] بالمكان: در آن مكان اقامت كرد،- منهُ: به او نزديك شد.

=الإرْب-

ج آرَاب: عضو، اندام، جزء، قطعه، پاره؛ «قطعتُ الذبيحةَ إرْباً إرْباً»: گوسفند قربانى را قطعه قطعه كردم، نيازمندى، زيركى و حيله گرى، پايان، ماهر خردمند و بينا.

=أَرْبَى-

إِرْبَاءً [ربو]: بيش از آنچه كه داد گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را افزون كرد،- على كذا: بر آن چيز افزود؛ «ارْبَى على الخَمْسِين»: سن او از پنجاه سال گذشت،- عليهِ فى كذا: بر او در آن چيز افزود،- الرّجلَ: آن مرد را اميدوار كرد.

=ارْبَادَّ-

ارْبِيْدَاداً [ربد]: مرادف (ارْبَدَّ) است.

=الأُرْبَة-

ج أُرَب: گره سخت و محكم، پاپيون، كراوات.

=الإرْبَة-

زيركى و حيله گرى.

=أَرْبَحَ-

إِرْبَاحاً [ربح] الناقةَ: شير ماده شتر را در بامداد و نيمه روز دوشيد.

=ارْبَدَّ-

ارْبِدَاداً [ربد]: به رنگ تيره در آمد.

=الأَرْبَد-

م رَبْدَاء، ج رُبْد [ربد]: آنچه كه در آن تيره گى باشد؛ «عَامٌ ارْبَد»: سال سخت و قحطى.

=أَرْبَضَ-

إِرْبَاضاً [ربض] الدوابَّ: ستوران را در آغل جاى داد،- الرّجلَ: آن مرد را بار سنگين نهاد بطورى كه نتوانست بر دارد و بزانو درآمد،- تِ الشمسُ: گرماى خورشيد زياد شد بطورى كه جانوران و ستوران آغلهاى خود را ترك گفتند.

=أَرْبَعَ-

إِرْبَاعاً [ربع]: داخل سال چهارم شد،- القومُ: آن قوم چهار نفر شدند، آن قوم به چراگاه و روستا و آب فرود آمدند، به فصل بهار درآمدند،- الرّجُلُ: آن مرد به تب ربع دچار شد،- الإبلَ: شتران را رها كرد تا هر

=الأربع-

=الأربعاء-

=الأربعة-

=الأربعون-

=الإربيان-

=الأربية-

=ارتاب-

=ارتاح-

=ارتاد-

=ارتاش-

=ارتاض-

=ارتاع-

=ارتاغ-

=ارتأى-

=ارتأس-

=أرتب-

=ارتبى-

=الارتباط-

=ارتبط-

=ارتبع-

=ارتبق-

=ارتبك-

=ارتبل-

=ارتتج-

=ارتتق-

=ارتتم-

=ارتثأ-

=أرتج-

=ارتجى-

=الارتجال-

=الارتجالي-

=ارتجح-

=ارتجز-

=ارتجس-

=ارتجع-

زمان بخواهند به آب وارد شوند.

=الأَرْبع-

[ربع]: مؤنث (الأربعة) است؛ «ارْبَعُ نِسَاءٍ»: چهار زن؛ «الرياحُ الأَرْبَع»: بادهاى چهارگانه (صبا، دبور، جنوب و شمال)؛ «ذَواتُ الأَرْبَع»: حيوانات چهارپا، چارپايان؛ «امّ ارْبع و ارْبَعِين»: به واژه (امّ) رجوع شود.

=الأُرْبُعاء-

[ربع] (ب): ستونى از ستونهاى خانه.

=الأَرْبُعاء-

مثناها أَرْبُعَاوان و جمعها أَرْبُعَاءَات و أَرْبُعَاوَات [ربع]: روز چهارشنبه.

=الأَرْبَعَاء-

[ربع]: مرادف (الأربُعاء) است.

=الأَرْبِعَاء-

[ربع]: مرادف (الأربُعاء) است.

=الأَرْبَعَة-

[ربع] (ع ح): چهار، عدد چهار.

=الأَرْبَعُون-

[ربع]: چهل.

=الإرْبِيَان-

[أرب] (ح): گونه اى خرچنگ دريائى كه به نام (القُرَيْدِس) معروف است.

=الأُرْبِيَّة-

[ربو]: خانواده مرد و پسر عموهايش،- (ع ا): قسمت بالاى ران كه به شكم وصل مى شود.

=ارْتَابَ-

ارْتِيَاباً [ريب] من الشي ء: در آن چيز شك كرد،- بفلان: از فلانى چيزى ديد كه باعث شك او گرديد، به او تهمت زد.

=ارْتَاحَ-

ارْتِيَاحاً [روح]: خوشحال و شادمان شد؛ «ارتاحَ لِلمعرُوفِ»: از كار نيك شادمان شد، آرامش بخود گرفت. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- اللّهُ لهُ برحمتهِ: خداوند او را از بلا دور كرد.

=ارْتَادَ-

ارْتِيَاداً [رود] الشي ءَ: آن چيز را خواست،- المكانَ: بسوى آن مكان رفت.

=ارْتَاشَ-

ارْتِيَاشاً [ريش]: حال او خوب شد،- السّهمَ: بر نوك پيكان پر چسبانيد.

=ارْتَاضَ-

ارْتِيَاضاً [روض] المهرُ: كره اسب رام شد؛ «ارتاضتِ ألقَوافي الصّعبة لِلشّاعِر»:

قافيه هاى سخت براى آن شاعر آسان شد.

=ارْتَاع-

ارْتِيَاعاً [روع] منهُ و لهُ: از او ترسيد،- لِلخَبَر: از آن خبر خوشحال شد.

=ارْتَاغَ-

ارْتِيَاغاً [روغ] هُ: با حيله و مكر خواستار آن شد.

=ارْتَأَى-

ارْتِئاءً [رأي] الأمرَ: در آن كار تأمل كرد، به آن امر مشكوك شد، به چاره جوئى آن امر پرداخت،- رأيَه: رأى و نظر وى بسان نظر او بود.

=ارْتَأَسَ-

ارْتِئَاساً [رأس]: رئيس شد،- هُ:

گردن او را گرفت و بسوى زمين سرازير كرد،- الشي ءَ: بر سر آن چيز سوار شد.

=أَرْتَبَ-

ارْتَاباً [رتب]: به پا خاست و راست ايستاد،- الغلامُ الكعبَ: آن جوان طاس بازى را راست نشاند.

=ارْتَبَّ-

ارْتِبَاباً [ربّ] الولدَ: آن پسر را تربيت و بزرگ كرد تا بالغ شد.

=أُرْتُبَّ-

[ربّ] العنبُ: انگور پخته شد تا رب شود.

=ارْتَبَى-

ارْتِبَاءً [ربو] هُ في كذا: به او علاوه بر آنچه كه داشت چيزى افزود.

=الارْتِبَاط-

[ربط]: مص، رابطه و پيوستگى؛ «ضابِطُ الارْتِبَاطِ فى الجيش»: افسر رابط ميان فرماندهان و ساير افسران.

=ارْتَبَطَ-

ارْتِبَاطاً [ربط] في الحبل: به ريسمان خود را پيوست و به آن آويخت،- فَرَساً:

اسب را براى بستن گرفت،- بِكَذَا: به چيزى خود را بست، با او پيوستگى داشت.

=ارْتَبَعَ-

ارْتِبَاعاً [ربع] الجملُ: آن شتر از گياهان بهارى چريد و فربه شد،- بِالمكانِ:

در فصل بهار در آن مكان اقامت گزيد.

=ارْتَبَقَ-

ارْتِبَاقاً [ربق] في الحبالة: در دام افتاد،- فى الأمرِ: در آن كار افتاد.

=ارْتَبَكَ-

ارْتِبَاكاً [ربك] الأمرُ: آن امر درهم برهم شد،- الصيدُ فى الحِبَالة: آن شكار در دام سرگردان شد،- فى الأمْرِ: در آن كار گرفتار شد و از آن رهائى نيافت،- فى الوَحْل: در گل و لاى فرو افتاد،- فى كلامِه: در سخن خود درمانده شد.

=ارْتَبَلَ-

ارْتِبَالًا [ربل] مالُهُ: ثروت و دارائى او بسيار شد.

=ارْتُتِجَ-

ارْتِتَاجاً [رتج]: بمعناى (ارتِجَ): سخن بر او پوشيده شد مى باشد.

=ارْتَتَقَ-

ارْتِتَاقاً [رتق] الشي ءُ: آن چيز التيام پيدا كرد.

=ارْتَتَمَ-

ارْتِتَاماً [رتم]: مرادف (ارْتَمَ) و بمعناى نخ بستن به سرانگشت براى يادآورى مطلبى مى باشد.

=ارْتَثَأَ-

ارْتِثَاءً [رثأ] اللبنُ: شير بسته و سفت شد،- الرّثيثَةَ: شير ترش نوشيد،- عليهم الأمرُ:

كار بر آنها آشفته شد،- في رأيه: در رأى خود دچار آشفتگى شد.

=أَرْتَجَ-

ارْتَاجاً [رتج] البابَ: درب را محكم بست،- الثَّلْجُ: برف پيوسته آمد و انباشته شد،- الخصبُ: زمين پر بار و بركت شد،- تِ الدجَاجَةُ: شكم مرغ پر از تخم شد،- البحرُ: دريا طوفانى شد.

=أُرْتِجَ-

[رتج] على الخطيب: سخنران هنگام سخن زبانش بسته شد.

=ارْتَجَّ-

ارتِجَاجاً [رجّ] البحرُ: دريا طوفانى و پر موج شد،- الشي ءُ: آن چيز تكان خورد و يا لرزيد،- الكلامُ: سخن نامفهوم و پوشيده شد.

=ارْتَجَى-

ارتِجَاءً [رجو] فلاناً: به او اميدوار شد،- الشي ءَ: به آن چيز اميد داشت.

=الارْتِجَال-

[رجل]: مص، گفتار يا انجام كار بدون آمادگى قبلى.

=الارْتِجَاليّ-

[رجل]: آنچه كه گفته شود يا انجام شود بدون آمادگى قبلى؛ «كلامٌ ارتجاليّ و سِيَاسَةٌ ارتجاليَّة»: سخن را به بديهه گفتن و سياستى را بدون اطلاع قبلى ارائه دادن.

=ارْتَجَحَ-

ارْتِجَاحاً [رجح] في الأُرْجوحة: هنگام نشستن بر تاب كج شد.

=ارْتَجَزَ-

ارْتِجَازاً [رجز]: ارجوزه خواند، رجزخوانى كرد.

=ارْتَجَسَ-

ارْتجَاساً [رجس] تِ السماءُ: آسمان غريد،- البناءُ: ساختمان تكان خورد و لرزيد و از آن صدا برخاست.

=ارْتَجَعَ-

ارْتِجَاعاً [رجع] اليَّ الشي ءَ: آن چيز را به من برگردانيد،- هُ: آن چيز را بازگردانيد،- على الغَريم: وام را از بدهكار مطالبه كرد،- تِ المرأة جلبابَهَا: آن زن چادر

=ارتجف-

=ارتجل-

=ارتحض-

=ارتحل-

=ارتخ-

=ارتخى-

=ارتخص-

=ارتد-

=ارتدى-

=ارتدع-

=ارتدف-

=ارتدن-

=ارتز-

=ارتزأ-

=ارتزق-

=ارتس-

=ارتسغ-

=ارتسم-

=ارتشى-

=ارتشح-

=ارتشف-

=ارتشم-

=ارتص-

=ارتصد-

=ارتصع-

=ارتصف-

=ارتض-

=ارتضى-

=ارتضح-

=ارتضع-

=ارتطم-

=أرتع-

=ارتعب-

=ارتعد-

=ارتعش-

=ارتغى-

=ارتغب-

=ارتف-

=الارتفاع-

خود را بر چهره برگردانيد و روى خود را پوشانيد،- النّاقةَ: ماده شتر را فروخت و با پول آن همانند آنرا خريد.

=ارْتَجَفَ-

ارْتِجَافاً [رجف]: لرزيد و سخت سرگردان شد.

=ارْتَجَلَ-

ارْتِجَالًا [رجل]: در ديگ غذا پخت،- الرّجلُ: آن مرد بر روى دو پاى خود راه رفت.- هُ: پاى او را گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را زير دو پاى خود قرار داد،- الشاةَ: دو پاى آن گوسفند را بست،- النّهارُ: روز بلند شد،- الكلامَ: آن سخن را بگونه ارتجال و بديهه گفت، «ارتَجَل الشِّعْرَ»: شعر را به بديهه گفت،- برأيهِ: تنها به رأى خود بود و با كسى مشورت نكرد.

=ارْتَحَضَ-

ارْتِحَاضاً [رحض] الرجلُ: آن مرد رسوا شد.

=ارْتَحَلَ-

ارْتحَالًا [رحل] عن المكان: از آن مكان رفت،- الْبعيرَ: بر آن شتر جهاز بست، بر آن شتر سوار شد،- الأَمرَ: اقدام به آن كار كرد.

=ارْتَخَّ-

ارْتِخَاخاً [رخّ] الرجُلُ: آن مرد سست و نرم شد، سرگردان شد.

=ارْتَخَى-

ارْتِخَاءً [رخي]: نرم شد.

=ارْتَخَصَ-

ارْتِخَاصاً [رخص] الشي ءَ: آن چيز را ارزان شمرد، آن چيز را ارزان خريد.

=ارْتَدَّ-

ارْتِدَاداً [ردّ] الشي ءَ: آن چيز را برگردانيد، از او خواست كه آن چيز را برگرداند،- عَن هِبَته: آنچه را كه بخشيده بود پس گرفت،- الى الصّواب: به كار خوب و درست بازگشت؛ «ارتدَّ على عَقِبَيْهِ» و «ارتدّوا على اعْقابِهم»: به روش پيشينيان خود بازگشت يا بازگشتند،- عن دينِهِ: از دين خود بازگشت و مرتد شد.

=ارْتَدَى-

ارْتِدَاءً [ردي]: ردا يا عبا پوشيد؛ «ارْتَدَى ملابِسَه»: جامه هاى خود را پوشيد، شمشير حمايل كرد،- تِ الجَارِيَةُ: آن دختر يك پاى خود را برداشت و بر پاى ديگر راه رفت و بازى كرد.

=ارْتَدَعَ-

ارْتِدَاعاً [ردع]: مطاوع (رَدَعَ) بمعناى باز ايستاد است،- السهْمُ: تير به هدف خورد و چوب آن شكست،- بِالطِّيب: به خود عطر ماليد.

=ارْتَدَفَ-

ارْتِدَافاً [ردف] هُ: بدنبال او رفت، او را بر ترك خود سوار كرد،- العَدُوَّ: دشمن را از پشت سر گرفت.

=ارْتَدَنَ-

ارْتِدَاناً [ردن] تِ المرأَةُ: آن زن دوك ريسندگى براى خود گرفت.

=ارْتَزَّ-

ارْتِزَازاً [رزّ] السهمُ في الحائط: تير در ديوار فرورفت،- البخيلُ عِند المَسْألة: آن مرد بخيل نسبت به سؤال كننده امساك كرد و بخل ورزيد.

=ارْتزَأَ-

ارْتِزَاءً [رزأ] الرجلَ: از آن مرد به او خير رسيد،- هُ الشي ء: از آن چيز كاست،- الشي ءُ: آن چيز كم شد.

=ارْتَزَقَ-

ارْتزَاقاً [رزق] هُ: از او روزى خواست،- الجُنْدُ: سربازان جيره و ماهانه خود را گرفتند.

=ارْتَسَّ-

ارْتِسَاساً [رسّ] الخبرُ في الناس: آن خبر در ميان مردم پخش و افشاء شد.

=ارْتَسَغَ-

ارْتِسَاغاً [رسغ] على عياله: نفقه و مخارج خانواده خود را افزايش داد.

=ارْتَسَمَ-

ارْتِسَاماً [رسم] الأَمرَ: آن كار را پذيرفت؛ «رَسَمَ له كذا فَارْتَسَمَهُ»: او را به آن كار فرمان داد و او فرمان را پذيرفت،- الرجلُ: آن مرد به رتبه كليسائى ارتقاء يافت،- لِلّهِ تعالى: تكبير گفت و دعا كرد.

=ارْتَشَى-

ارْتِشَاءً [رشو]: رشوه گرفت،- منهُ رشوَةً: از او رشوه گرفت.

=ارْتَشَحَ-

ارْتِشَاحاً [رشح] الإناءُ: آب يا مانند آن از ظرف تراوش كرد،- الجسدُ: بدن از عرق خيس شد.

=ارْتَشَفَ-

ارْتِشَافاً [رشف] الماءَ: در مكيدن آب بسيار كوشيد.

=ارْتَشَمَ-

ارْتِشَاماً [رشم] الإناءَ: سر ظرف را مهر زد.

=ارْتَصَّ-

ارْتِصَاصاً [رصّ]: به آن چسبيد و پيوست شد.

=ارْتَصَدَ-

ارْتِصَاداً [رصد] هُ: انتظار او را كشيد، او را مراقبت كرد.

=ارْتَصَعَ-

ارْتِصَاعاً [رصع] تْ أَسنانُه: دندانهاى او بهم نزديك شد،- بهِ: به آن چسبيد،- الحَبَّ: دانه را ميان دو سنگ كوبيد.

=ارْتَصَفَ-

ارْتِصَافاً [رصف] تِ الحجارةُ: سنگها بهم پيوستند و با نظم چيده شدند،- القومُ فى الصفِّ: آن قوم به صف درآمدند و پهلوى يكديگر ايستادند،- تْ اسْنَانُه: دندانهاى او بهم چسبيده شدند.

=ارْتَضَّ-

ارْتِضَاضاً [رضّ] الشي ءُ: آن چيز شكسته شد.

=ارْتَضَى-

ارْتِضَاءً [رضو] هُ لخدمتهِ أو لصحبتهِ: او را براى دوستى يا خدمتگزارى برگزيد.

=ارْتَضَحَ-

ارْتِضَاحاً [رضح] من الأمر: از آن كار پوزش خواست.

=ارْتَضَع-

ارْتِضَاعاً [رضع] الولدُ أمَّه: آن كودك پستان مادرش را مكيد.

=ارْتَطَمَ-

ارْتِطَاماً [رطم]: در گل و لاى افتاد،- الشّي ءُ: آن چيز انبوه شد،- فى الأمرِ: در آن كار گرفتار شد،- عليهِ الأمرُ: امر بر او مشتبه شد.

=أَرْتَعَ-

ارْتَاعاً [رتع] القومُ: آن گروه در نعمت و فراوانى قرار گرفتند،- تِ الأَرضُ: آن زمين چهارپايان را از علف سير كرد،- الغيثُ:

باران زمين را براى چراى ستوران سبز و پر گياه كرد،- الدّوابَّ: ستوران را چرانيد.

=ارْتَعَبَ-

ارْتِعَاباً [رعب]: ترسيد.

=ارْتَعَدَ-

ارْتِعَاداً [رعد]: لرزيد و سرگردان شد.

=ارْتَعَشَ-

ارْتِعَاشاً [رعش]: لرزيد و لرزش او را گرفت.

=ارْتَغَى-

ارْتِغَاءً [رغو] اللبنَ: كف شير را گرفت،- الرغْوَةَ: سر شير را خورد.

=ارْتَغَبَ-

ارْتِغَاباً [رغب] فيه: به معناى (رَغِبَ فيه) است.

=ارْتَفَّ-

ارْتِفَافاً [رفّ] النباتُ: گياه از شادابى تكان خورد.

=الارْتِفَاع-

[رفع]: مص، بلندى؛ «الارتفاعُ عن سطح البَحْرِ»: بلندى از سطح دريا،- (أو العُلُوّ) فى المثلث و الهرم و المخروط (ه): ارتفاع مثلث

=ارتفد-

=ارتفع-

=ارتفق-

=ارتقى-

=ارتقب-

=ارتقش-

=ارتك-

=ارتكى-

=ارتكب-

=ارتكز-

=ارتكض-

=ارتكم-

=أرتم-

=ارتمى-

=ارتمز-

=ارتمس-

=ارتمض-

=ارتمل-

=ارتنح-

=ارتهس-

=ارتهط-

=ارتهن-

=ارتوى-

=الارتياء-

=أرث-

=الإرث-

=أرثأ-

=ارثم-

=الأرثم-

=أرج-

=الأرج-

=أرجى-

=الأرجاب-

=أرجأ-

=أرجب-

=أرجح-

=الأرجح-

=الأرجز-

و يا هرم و يا مخروط،- فى المَوْشُور و الأُسْطوانَة و المُتوازِي الأَضْلاع و شِبْهُ المُنحرف (ه): عمود يا خط مستقيم ميان دو قاعده هر يك از آنهاست؛ «ارتفاعُ كوكبٍ ما» (فك): زاويه پديد آمده ميان افق و مستقيم وصل كننده بين زمين و ستارگان.

=ارْتَفَدَ-

ارْتِفَاداً [رفد]: المالَ: مال يا ثروت را كسب كرد و بدست آورد.

=ارْتَفَعَ-

ارْتِفَاعاً [رفع]: مطاوع (رَفَع) است،- الشي ءَ: آن چيز را بلند كرد،- السعرُ:

قيمت گران شد،- النهارُ: روز بلند شد،- من بينهم الخِصامُ: دشمنى و اختلاف از ميان آنها برطرف شد.

=ارْتَفَقَ-

ارْتِفَاقاً [رفق]: بر روى مرفق خود يا بالش تكيه داد، يارى خواست،- بهِ: از آن چيز سود برد،- القومُ: آن قوم با هم به سفر رفتند،- الإناءُ: ظرف پر شد.

=ارْتَقى-

ارْتِقَاءً [رقي] الجبلَ و فيه و اليه: بالاى كوه رفت؛ «ارتقَى العرشَ»: بر سرير و يا تخت سلطنت نشست،- فى السُّلَّم: از نردبان بالا رفت؛ «ارْتَقَى فى المَرَاتِب»: در رتبه و درجه بالا رفت،- بهِ الأمرُ: به پايان امر يا كار رسيد.

=ارْتَقَبَ-

ارْتِقَاباً [رقب] هُ: او را زير نظر قرار داد،- الْمَكَانَ: بر آن مكان بالا رفت و ديده بانى كرد.

=ارْتَقَشَ-

ارْتِقَاشاً [رقش]: زيبائى و زيور خود را نشان داد و آشكار ساخت،- الجيشُ:

ارتش وارد جنگ شد.

=ارْتَكَّ-

ارْتِكَاكاً [ركّ]: سرگردان شد و لرزيد،- فى الأمر: در آن كار شك كرد.

=ارْتَكَى-

ارْتِكَاءً [ركو] عليه: بر او اعتماد كرد.

=ارْتَكَبَ-

ارْتِكَاباً [ركب] هُ: بر آن سوار شد،- الدّيْنَ: وام بسيار گرفت،- الأمرَ: با تهوّر به آن كار پرداخت،- الذنبَ: گناه كرد.

=ارْتَكَزَ-

ارْتِكَازاً [ركز] الشي ءُ: آن چيز در جاى خود ثابت شد،- على العَصَا: بر عصا تكيه زد،- العِرقُ: رگ تكان خورد.

=ارْتَكَضَ-

ارْتِكَاضاً [ركض]: تكان خورد و سرگردان شد،- الجنينُ: جنين در شكم مادرش جنبيد،- الرجلُ فى امْره: آن مرد در انجام كار خود سرگردان شد،- تْ خيلهُمُ اليهِ: اسبان خود را بسوى او تاختند،- القومُ فى الميدان: آن قوم با هم به ميدان جنگ رفتند.

=ارْتَكَمَ-

ارْتِكَاماً [ركم] الشي ءُ: آن چيز بسيار جمع و متراكم شد.

=أَرْتَمَ-

إِرْتاماً [رتم]: برانگشت خود رشته بست،- تُ زيداً: برانگشت زيد رشته بستم.

=ارْتَمَّ-

ارْتِمَاماً [رمّ] تِ البهيمةُ: جانوران گياهها را به دهان گرفتند،- ما على الخِوَانِ: آنچه را كه بر سفره بود خورد.

=ارْتَمَى-

ارْتِمَاءً [رمي]: مطاوع (رَمَى) است؛ «رمَاهُ فَارْتَمى»: آن را انداخت پس آن افتاد،- الصيّدَ: بر شكار تير انداخت،- المُتَنَاضلانِ:

آن دو مرد بيكديگر تير انداختند،- على قدمَيْ فلان: آن مرد بر روى دو پاى فلانى افتاد،- تْ به البلادُ: از كشور اخراج شد.

=ارْتَمَزَ-

ارْتِمَازاً [رمز] القومُ: آن قوم از جاى خود برخاستند و بجان هم افتادند.

=ارْتَمَسَ-

ارتِمَاساً [رمس] في الماء: در آب فرورفت.

=ارْتَمَضَ-

ارْتِمَاضاً [رمض] من الحزن: باطن آن مرد از غم و اندوه سوخت،- لِفُلان: براى فلانى اندوهگين شد،- تْ كبدُهُ: كبد او تباه شد مثل اينكه گونه اى بيمارى آنرا مى سوزاند.

=ارْتَمَلَ-

ارْتِمَالًا [رمل] بالدم: خون آلود شد.

=ارْتَنَحَ-

ارْتِنَاحاً [رنح]: از مستى يا مانند آن خميده شد.

=ارْتَهَسَ-

ارْتِهَاساً [رهس] القومُ: آن قوم با پريشانى گرد هم آمدند و ازدحام كردند.

=ارْتَهَطَ-

ارْتِهَاطاً [رهط] القومُ: آن قوم با هم جمع شدند.

=ارْتَهَنَ-

ارْتِهَاناً [رهن] الشي ءَ منهُ: آن چيز را از او به رهن گرفت،- بِالأَمر: به آن كار ملزم و متعهد شد.

=ارْتَوَى-

ارْتِوَاءً [روي] من الماء: از آب سيراب شد،- الحبلُ: رسن محكم بافته شد،- تْ مفاصلُهُ: مفصلهاى او درشت و راست شد.

=الارْتِيَاء-

[روأ]: درنگ كردن و انديشيدن.

=أَرَثَّ-

إِرْثَاثاً [رثّ] الثوبُ: جامه كهنه شد،- الثَّوبَ: جامه را كهنه و فرسوده كرد.

=الإرْث-

[ورث]: ارثيه، آنچه را كه مرده براى بازماندگانش مى گذارد.

=الأَرَثُّ-

[رثّ]: آنچه كه فرسوده شده باشد.

=أَرْثَأَ-

إِرْثاءً [رثأ] اللبنُ: شير غليظ و سفت شد.

=ارْثَمَّ-

ارْثِمَاماً [رثم] الفرسُ: سر بينى اسب سفيد شد.

=الأَرْثَم-

م رَثْمَاء، ج رُثْم [رثم]: اسبى كه سر بينى آن سفيد باشد.

=أَرِجَ-

- أَرْجاً و أَريجاً: از آن بوى خوش پراكنده شد.

=الأَرِج-

[أرج]: آنچه كه از آن بوى خوش برآيد.

=أَرْجَى-

إِرْجَاءً [رجو] الصيدَ: از شكار چيزى بدست نياورد،- الأمرَ: آن كار را بتأخير انداخت.

=الأَرْجَاب-

[رجب]: روده ها.

=أَرْجَأَ-

إِرْجَاءً [رجأ] الأَمرَ: آن كار را به تأخير انداخت،- الصَّائِدُ: شكارگر شكارى بدست نياورد،- تِ الحامِلُ: هنگام وضع حمل آبستن نزديك شد.

=أَرْجَبَ-

إِرْجَاباً [رجب] الرجُلَ: از آن مرد ترسيد، او را بزرگداشت.

=أَرْجَحَ-

إِرْجَاحاً [رجح] هُ: آنرا افزون و سنگين كرد تا كج شد،- لهُ: به او بيش از ديگران بخشيد.

=الأَرْجَح-

[رجح]: افعل التفضيل است، به احتمال بيشتر، به گمان بيشتر، به عقل و خرد نزديكتر؛ «الأَرْجَحُ انّ» و «على الأَرْجحِ»:

به نظر بيشتر و بهتر مى رسد كه ...

=الأَرْجَز-

[رجز]: آنكه به بيمارى رَجَز دچار شود. اين بيمارى معمولًا در شتران با التهاب سرين و لرزش رانها و انبساط

=أرجس-

=أرجع-

=أرجف-

=أرجل-

=الأرجل-

=الأرجوان-

=الأرجوحة-

=الأرجوزه-

=الأرجون-

=الأرجية-

=أرحب-

=أرحض-

=أرحل-

=أرخ-

=أرخى-

=الأرخبيل-

=أرخص-

=أرخف-

=أرخم-

=الأرخم-

=أرخيولوجيا-

=الأرد-

=أردى-

=أردأ-

=الإردب-

=الإردبة-

=أردف-

=أردم-

=الأردم-

=أردن-

=أرذ-

عضلات پديد مىيد.

=أَرْجَسَ-

إِرْجَاساً [رجس]: آب را با مِرجاس اندازه گيرى كرد. و مرجاس سنگى است كه در چاه اندازند تا گودى آن شناخته شود.

=أَرْجَعَ-

إِرْجَاعاً [رجع] هُ: آن چيز را بازگردانيد و يا پس داد،- الرّجلُ فى المُصِيبَة: آن مرد بهنگام سوك (انّا لِلّه و انّا اليهِ راجعُون) گفت،- تِ الدابَّةُ: ستور سرگين انداخت،- تِ النّاقةُ: ماده شتر پس از لاغرى فربه شد، لاغر شد،- اللّهُ بيعَتَهُ: خداوند در معاملات خريد و فروش به او بركت بخشيد و سود داد.

=أَرْجَفَ-

إِرْجَافاً [رجف]: به قصد برانگيختن مردم فتنه انگيزى كرد،- القومُ بالشي ءِ و فيهِ:

آن قوم در آن چيز همت گماشتند و خوض كردند،- تِ الريحُ الشجرَ: بادها درختان را تكان دادند،- تِ الأرضُ: زمين لرزيد، زمين لرزه شد.

=أُرْجِفَ-

[رجف] تِ الأرضُ: زمين لرزه شد.

=أَرْجَلَ-

إِرْجَالًا [رجل] هُ: او را پياده كرد، به او مهلت داد،- الفصيلَ: بچه شتر را با مادرش رها كرد تا هر چه بخواهد شير بخورد.

=الأَرْجَل-

م رَجْلَاء، ج رُجْل [رجل] من الدوابّ:

ستور كه يك پاى آن سفيد باشد؛ «ارْجَلُ الرَّجُلَين»: نيرومندترين آن دو مرد؛ «هو ارْجَلُهُم»: او نيرومندترين و كاملترين آنها در مردانگى است؛ «رجُلٌ ارْجَل»: مرد بزرگ پاى.

=الأُرْجُوَان-

أَو الزمْزَريق (ن): درخت ارغوان، رنگ سرخى كه در بكار بردن آن فينيقيان بويژه اهالى صور مهارت داشته اند. اين رنگ را از صدف (مُوركس) بدست مىوردند، جامه هاى سرخرنگ كه با ارغوان رنگ شده باشد.

=الأُرْجُوحة-

ج أَراجيح [رجح]: تاب كه دو سوى آن را با رسن بر جائى بلند بندند و كودكان در ميان آن نشسته و با حركت دادن آن در هوا آيند و روند.

=الأُرْجُوزَه-

ج أَراجيز [رجز]: قصيده شعرى كه، در بحر رَجَز سروده شود.

=الأَرْجُون-

(ك): گازى است كمياب كه در هوا مقدار كمى از آن موجود است.

اين گاز در پر كردن لامپهاى برقى مورد استفاده قرار مى گيرد.

=الأُرْجِيَّة-

[رجو]: آنچه كه به تأخير افتاده باشد.

=أَرْحَبَ-

إِرْحَاباً [رحب] المكانُ: آن مكان فراخ شد،- المكانَ: آن مكان را فراخ كرد.

=أَرْحَضَ-

إِرْحَاضاً [رحض] الثوبَ: جامه را شست.

=أَرْحَلَ-

إِرْحَالًا [رحل]: شتران رفت و آمد كننده او بسيار شدند،- تِ الدابَّةُ: پشت ستور نيرومند شد يا ستور پس از لاغرى فربه و پرتوان شد،- هُ: ماده شتر نيرومندى به او بخشيد،- الإبلَ او النّاقَةَ: شتر يا ماده شتر را پرورش داد تا (راحلة) يعنى پرتوان و آماده رفت و آمد شد.

=أَرَّخَ-

تَأْريخاً [أرخ] الكتابَ أو الحادِثَ: بر آن كتاب يا آن پيشامد تاريخ نوشت.

=أَرَخَّ-

إِرْخَاخاً [رخّ] العجينَ: آب خمير را افزود،- فى الأمرِ: در آن كار مبالغه كرد.

=أَرْخَى-

إِرْخَاءً [رخي] الشي ءَ: آن چيز را نرم كرد،- زمامَ الناقةِ: رسن ماده شتر را نكشيد و آن را آزاد گذارد،- الفرسَ و للفرسِ: رسن اسب را دراز كرد، دابَّتَهُ: ستور را بدون خسته كردن راه برد،- لهُ الحبلَ: دست او را در كارها آزاد گذاشت،- السترَ: پرده را آويخت،- لِحْيَتَه: ريش خود را بلند كرد،- هُ: ضد (امْسَكَهُ) است و بمعناى آنرا رها كرد مى باشد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الأَرْخَبِيل-

نام تعدادى از جزاير يونانى است.

=أَرْخَصَ-

إِرْخَاصاً [رخص] هُ: آن چيز را ارزان كرد، آن را ارزان يافت، آن را ارزان خريد.

=أَرْخَفَ-

إِرْخَافاً [رخف] العجينَ: آب خمير را زياد كرد، خمير را نرم و سست كرد.

=أَرْخَمَ-

إِرْخَاماً [رخم] تِ الدجاجةُ على البيضِ:

مرغ تخم را زير بال خود گرفت.

=الأَرْخَم-

م رَخْمَاء، ج رُخْم [رخم] من الخيل:

اسب كه سر آن سفيد و ساير اندامش سياه باشد.

=أَرْخِيولُوجيا-

علم آثار و فنون قديمى كه بخشى از دانش باستانشناسى است.- اين كلمه يونانى است.

=الأَرَدّ-

[ردّ]: سودمندتر.

=أَرْدَى-

إِرْدَاءً [ردي] الفرسَ: اسب را به گونه اى بد راند،- الرجلَ: آن مرد را نابود كرد؛ «ارْدَاهُ قتيلًا»: او را كشت،- هُ فى البِئْر:

او را در چاه افكند،- مالُهُ: مال و ثروت او بسيار شد،- على الخَمْسِين: از پنجاه گذشت.

=أَرْدَأَ-

إِرْدَاءً [ردأ]: كار ناپسنديده كرد، به چيزى ناپسند دست يافت،- هُ: آن چيز را تباه كرد،- ه على مِائة: آن چيز را بر يكصد اضافه كرد.

=الإرْدَبّ-

ج أَرَادِب [ردب]: پيمانه اى بزرگ در اندازه ٢٤ صاع و هر صاع ٤ امداد است،- قنات آب كه در آن آب بر سطح زمين روان باشد.

=الإرْدَبَّة-

[ردب]: چاهك فراخ كه از خزف يا سفال ساخته شده باشد.

=أَرْدَفَ-

إِرْدَافاً [ردف]: پياپى درآمد، اضافه كرد؛ «ارْدَفَ قائلًا»: پياپى گفت،- هُ: اركبهُ معهُ: او را بر ترك خود سوار كرد،- لهُ: پس از او آمد،- الشي ءَ بالشي ءِ و عليه: آن چيز را از پى چيز ديگر آورد،- الأمرُ القومَ: آن كار پياپى بر آن قوم وارد آمد.

=أَرْدَمَ-

إِرْدَاماً [ردم] السحابُ: آن ابر دوام يافت،- تِ الحُمَّى عليه: تب در او ثابت ماند.

=الأَرْدَم-

ج أَرْدَمُون [ردم]: كشتيبان يا ملوان ماهر.

=أَرْدَنَ-

إِرْدَاناً [ردن] القميصَ: براى جامه آستين ساخت.

=أَرَذَّ-

إِرْذَاذاً [رذّ] تِ السماءَ: آسمان باران نرم

=أرذى-

=أرذل-

=الأرذل-

=أرز-

=الأرز-

=أرزح-

=أرزم-

=الأرزن-

=الأرزية-

=الإرزيز-

=أرس-

=أرسى-

=الإرسالية-

=أرسب-

=الأرستقراطي-

=الأرستوقراطية-

=أرسح-

=الأرسح-

=أرسخ-

=الأرسع-

=أرسف-

=أرسل-

=أرسم-

=أرسن-

=أرش-

=أرشى-

=الإرشاد-

=أرشح-

=أرشد-

=أرشف-

=أرشق-

=الأرشق-

=أرشم-

=الأرشم-

=الأرشية-

=الأرشيمندريت-

=الأرص-

باريد،- تِ القِرْبةُ: آنچه كه در مشك بود روان شد.

=أَرْذَى-

إِرْذَاءً [رذي] هُ: آنرا نرم و سست كرد، آن را به دور افكند.

=أَرْذَلَ-

إِرْذَالًا [رذل]: كار زشت و ناپسنديده كرد، ياران او پست شدند،- هُ: او را فرومايه كرد،- الدّراهمَ: درهمها را قلّابى و ناروا كرد و برگردانيد.

=الأَرْذَل-

ج أَرَاذِل و أَرْذَلُون [رذل]: بدتر، پست تر، مرد فرومايه و پست.

=أَرزَّ-

إِرْزَازاً [رزّ] تِ الجرادةُ: ملخ دم خود را به زمين فرو برد تا تخم ريزد.

الأَرْز (ن):

درختى است از تيره صنوبرها داراى چوبهاى سفت و مرغوب همانند سرو، معروفترين انواع آن ارز لبنان و ارز اطلس و ارز كوههاى حملاياست.

=الأَرُز-

(ن): برنج كه از تيره نجيليات و دانه هاى آن معروف است و از غذاهاى اصلى بسيارى از مردم است و در مناطق گرمسيرى و معتدل در زمينهاى باتلاقى كشت مى شود.

=الأَرُزّ-

[أرز] (ن): مرادف (الأرُز) است.

=أَرْزَحَ-

إرْزَاحاً [رزح] العنبَ: درخت افتاده انگور را بلند كرد.

=أَرْزَمَ-

إرْزَاماً [رزم] تِ الناقةُ: آن ماده شتر نسبت به بچه خود مهربانى كرد،- الرعْدُ:

بانگ رعد رسا بود.

=الأَرْزَن-

[رزن] (ن): درخت ارزن كه داراى چوبهاى سفت و سخت مى باشد و از آن عصا و چوبدستى سازند.

=الأَرْزِيَّة-

[أرز] (ن): درخت كاج كه از رسته صنوبريات است.

=الإرْزِيز-

[رزّ]: نيزه ثابت، لرزه، تگرگ ريز بشكل برف، مردى كه صداى بلند و رسا دارد، تلفن.

=أَرَسَّ-

إِرْساساً [رسّ] السقمُ في جسده: بيمارى در تن وى پايدار شد.

=أَرْسَى-

إِرْسَاءً [رسو] الشي ءُ: آن چيز استوار و ثابت شد،- السفينةَ: كشتى را در لنگرگاه قرار داد،- الوتدَ فى الأرض: ميخ را در زمين كوفت.

=الإرْسَاليَة-

ج إرْساليَّات [رسل]: مبلغان دينى، خانه مبلّغان.

=أَرْسَبَ-

إِرْساباً [رسب] هُ: آن را ته نشين كرد.

=الأَرِسْتُقْراطِيّ-

آنكه از طبقه بزرگان و اشراف باشد. اين كلمه يونانى است.

=الأَرِسْتُوقْراطِيَّة-

طبقه بزرگان و اشراف، حكم بزرگان و اشراف- اين كلمه يونانى است.

=أَرْسَحَ-

إِرْسَاحاً [رسح] هُ: او را لاغر كرد.

=الأَرْسَح-

م رَسْحَاء، ج رُسْح [رسح]: آنكه سرين و رانهايش كم گوشت باشد.

=أَرْسَخَ-

إِرْساخاً [رسخ] هُ: آن چيز را ثابت و استوار كرد؛ «ارْسَخَ الشي ءَ فى ذِهْنِه»: آن چيز را در ذهن او گنجانيد.

=الأَرْسَع-

م رَسْعاء، ج رُسْع [رسع]: آنكه پلكهاى چشم او فاسد شده باشد.

=أَرْسَفَ-

إِرْسافاً [رسف] الدابَّةَ: ستور را با پاى بسته راند.

=أَرْسَلَ-

إِرْسَالًا [رسل] هُ: او را فرستاد، آنرا رها ساخت،- القولَ: سخن را بى پروا گفت،- بهِ اليهِ: او را بسوى وى متوجه ساخت،- فى طلبه: بدنبال او فرستاد، او را خواست،- فلاناً عليهِ: فلانى را بر وى چيره كرد،- قولَه مَثَلًا: سخن او ضرب المثل شد.

=أَرْسَمَ-

إِرْسَاماً [رسم] الناقةَ: شتر را سخت راند.

=أَرْسَنَ-

إِرْسَاناً [رسن] الدابَّةَ: بر ستور رسن بست، ستور را رها كرد تا هر طور كه بخواهد بچرد،- المُهْرُ: كره اسب رام شد و سر خود را براى بستن رسن به آرامى داد.

=أَرَشَّ-

إِرْشَاشاً [رشّ] تِ السماءُ: آسمان باران ريزه باريد،- تِ الطعْنَةُ: جاى زخم فراخ و خون آن پخش شد،- الشِّواءُ: چربى و روغن گوشت بريان شده چكيد،- الفرَسَ:

اسب را با تاختن به عرق انداخت.

=أَرْشَى-

إِرْشاءَ [رشو] الدلوَ: به دلو رسن بست،- الشّجرُ: شاخه هاى درخت كشيده و بلند شدند،- القومُ فى دَمِهِ: آن قوم در خون او شريك شدند،- القومُ بِسِلاحِهم فيه: آن قوم سلاح خود را بر روى او كشيدند.

=الإرْشاد-

[رشد]: مص، ارشاد، توجيه؛ «الإرشَادُ القَومِيّ»: ارشاد ملّى.

=أَرْشَحَ-

إِرْشاحاً [رشح] الإناءُ: آب از ظرف چكيد،- الجَسَدُ: تن عرق كرد؛ «لم يَرْشَحْ له بشي ءٍ»: چيزى به او نداد.

=أَرْشَدَ-

إِرْشَاداً [رشد] هُ الى كذا و عليه و لهُ: او را هدايت و راهنمائى كرد،- الغُلامُ: آن جوان بالغ شد.

=أَرْشَفَ-

إِرْشَافاً [رشف] الماءَ: آب را بسيار مكيد.

=أَرْشَقَ-

إِرْشَاقاً [رشق] الرامي: تيرانداز تير را به جائى كه روبروى او بود افكند،- النّظرَ اليهِ: به او تيز نگريست،- القومَ ببصرهِ: با چشم خود به سوى آن قوم نگاه كرد،- تِ الظبيةُ: آهو گردن خود را براى نگاه كردن برافراشت.

=الأَرْشَق-

[رشق]: آراسته و سبكبال؛ «ما ارشَقَ هذه القَوْس»: اين كمان چه سبك و در پرتاب تير چه سريع است، زيبا و آراسته؛ «جِيدٌ ارْشَق»: گردنى زيبا و آراسته.

=أَرْشَمَ-

إِرْشَاماً [رشم] الإناءَ: ظرف را مهر زد،- الشجرُ: درخت برگ در آورد،- تِ الأرضُ:

گياه آن زمين برآمد،- تِ الماشيةُ: چهار پا يا ستور گياه تازه برآمده را چريد،- البرقُ:

برق درخشيد.

=الأَرْشَم-

[رشم]: آنكه بر او نشانه و خطها باشد، سگ كه ميان دو منخرش سياه است، آنكه با بوى طعام بر آن حريص شود،- من الغيث: باران اندك؛ «عامٌ ارْشَمُ»:

سالى خشك و كم خير.

=الأَرْشِيَة-

[رشو]: جمع (الرِّشَاء) است؛ «ارْشِيَةُ النّبَاتِ»: رشته هاى گياهان كه رشد كنند.

=الأَرْشِيمَنْدريت-

دارنده رتبه و مقام كليسائى معروف. اين كلمه يونانى است.

=الأَرَصّ-

م رَصَّاء، ج رُصّ [رصّ]: آنكه دندانهايش به هم نزديك باشد.

=الأرصاد-

=أرصد-

=أرصن-

=أرض-

=الأرض-

=أرضى-

=أرضب-

=الأرضة-

=أرضخ-

=أرضع-

=الأرضي-

=الأرضي شوكي-

=الأرطماسيا-

=أرطب-

=أرطل-

=الأرطنسيا-

=أرعى-

=أرعد-

=أرعش-

=الأرعن-

=ارعوى-

=أرغى-

=أرغد-

=الأرغل-

=أرغم-

=الأرغن-

=الأرغنون-

=أرفاغ-

=أرف-

=أرفأ-

=ارفت-

=أرفخ-

=الأرْصَاد-

جمع (الرَّصَد) است؛ «الأَرْصَادُ الجوّيّة»: روشهاى علمى آموزش هواشناسى.

=أَرْصَدَ-

إِرْصَاداً [رصد] الرقيبَ: ديده بان را به ديده بانى راه برگزيد،- الحسابَ: به حساب رسيدگى و آنرا آماده كرد،- لهُ شيئاً: چيزى را براى او آماده كرد؛ «ارصدَ مبلغاً من المال لِكذا»: مبلغى پول براى آن كار اختصاص داد،- لهُ خيراً او شرّاً: او را چه از نظر خير يا شر پاداش داد.

=أَرْصَنَ-

إِرْصَاناً [رصن] هُ: آن چيز را كامل و استوار كرد.

=أَرَضَ-

- أَرْضاً المكانُ: زمين پر گياه و سبزه و زيبا شد.

=أَرِضَ-

- أَرَضاً تِ الخشبةُ: چوب را موريانه خورد.

=أَرُضَ-

- أَرَاضَةً المكانُ: آن زمين پر گياه و سبزه و زيبا شد.

=أَرَضَّ-

إِرْضاضاً [رضّ]: شير و خرما خورد و در نتيجه سنگين و لخت شد، به سختى دويد،- التعبُ العرقَ: خستگى عرق تن او را روان ساخت،- فى الأرضِ: در زمين به سفر پرداخت.

=الأَرْض-

ج أَرَضُون و أَراض: كره زمين، «اتَانَا ابن ارْضٍ»: بيگانه يا غريبى بما رسيد كه پدر و مادرش شناخته نيستند؛ «ارْضُ النَّعْلِ»:

تخت كفش يا كف سم ستوران يا آنچه كه بر زمين كشيده شود.

=الأَرَضّ-

[رضّ]: مرد نشسته كه از جاى برنخيزد.

=أَرْضَى-

إِرْضَاءً [رضو] الرجُلَ: آن مرد را راضى و خشنود كرد.

=أَرْضَبَ-

إِرْضَاباً [رضب] تِ السماءُ: آسمان باريد،- المَطَرُ: باران پياپى فرود آمد.

=الأَرَضَة-

ج أرَضَ (ح): موريانه.

=أَرْضَخَ-

إِرْضَاخاً [رضخ] للرجل: به آن مرد كمى از بسيار را بخشيد.

=أَرْضَعَ-

إِرْضَاعاً [رضع] هُ: او را شير داد،- تِ المرأة: آن زن كودكى دارد كه شير مى خورد.

=الأَرْضِيّ-

[أرض]: منسوب به (الأرض) است، آنچه كه در زير زمين باشد.

=الأَرْضيّ شوكيّ-

(ن): كنگر، كنگر فرنگى، نام ديگر آن (الخُرْشوف) است.

=الأَرْطُمَاسيا-

أو الشيح (ن): گياهى است از تيره مركّبات گل لوله اى كه در مناطق بيابانى روئيده مى شود.

=أَرْطَبَ-

إِرْطَاباً [رطب] البسرُ: خرما رطب شد،- النَّخلُ: هنگام رطب درخت رسيد،- القومُ: نخلهاى آن قوم رطب داد،- تِ الأرضُ: رطب آن زمين بسيار شد،- الثوبَ و نحوَه: جامه يا مانند آن را خيس كرد.

=أَرْطَلَ-

إِرْطَالًا [رطل] الرجلُ: گوشهاى آن مرد گسترده و فراخ شد.

=الأُرْطَنْسِيا-

(ن): گل ادريسى يا گل ژاپنى كه داراى گلهاى سفيد يا گلى رنگ است.

=أَرْعَى-

إِرْعَاءً [رعي] الماشيةَ: ستور را چرانيد،- المكانَ: آن جاى را چراگاه كرد،- تِ الأرضُ: گياهان آن زمين بسيار شد،- اللّهُ الماشيةَ: خداوند براى چريدن ستور علف رويانيد،- عليهِ: نسبت به او مهربانى و دلسوزى كرد،- هُ سَمْعَهُ: به سخنان او گوش داد.

=أَرْعَدَ-

إِرْعَاداً [رعد] الرجلُ: آن مرد دچار رعد شد، صداى رعد را شنيد،- هُ الخوفُ: از ترس لرزه بر اندامش افتاد، او را لرزانيد،- زيداً: زيد را تهديد كرد و براى او خط و نشان كشيد.

=أُرْعِدَ-

[رعد]: لرزيد.

=أَرْعَشَ-

إِرْعَاشاً [رعش] هُ: او را ناتوان كرد.

=الأَرْعَن-

[رعن]: آنكه در سخن بى پروا باشد، آنكه داراى بينى دراز است، كوهى كه داراى دماغه هاى بلند باشد.

=ارْعَوَى-

ارْعِوَاءً [رعو] عن الجهل: از نادانى دست برداشت، بازگشت؛ «ارْعَوَى عن غَيِّهِ»:

از انحراف و سرپيچى كه داشت بازگشت.

=أَرْغَى-

إِرْغاءً [رغو] اللبنُ و نحوهُ: آن شير كف برآورد،- هُ: او را خوار و زبون كرد؛ «ارْغَى الرجلُ و أَزبَدَ»: از خشم فرياد كشيد و تهديد كرد.

=أَرْغَدَ-

إِرْغَاداً [رغد] القومُ: آن قوم در فراخ زندگى و فراوانى قرار گرفتند،- اللّهُ عيشَهُ:

خداوند زندگى او را فراخ كرد،- القومُ مواشيَهم: آن قوم ستوران خود را براى چريدن آزاد گذاردند.

=الأُرْغُل-

(مو): از ابزار موسيقى شرقى كه عبارت از دو قطعه ناى به هم پيوسته است و داراى سوراخهائى مى باشند كه با انگشتان بر آن مى نوازند و آهنگهاى غم انگيز از آن برمىيد.

=أَرْغَمَ-

إِرْغَاماً [رغم] هُ: او را زبون كرد، او را به خشم درآورد، او را به انجام كارى ناپسنديده وادار كرد،- اللّهُ انْفَهُ: خدا او را خوار كند،- هُ الذلّ: خوارى او را افتاده كرد،- اهْلَهُ: خانواده خود را با بى ميلى ترك كرد،- اللّقمةَ من فيهِ: لقمه را از دهان خود بر خاك افكند،- تِ الغنمُ او الظّباءُ: آب بينى گوسفندان يا آهوان روان شد.

=الأُرْغُن-

(مو): از ابزار موسيقى است، ارگ، ارغنون- اين كلمه يونانى است.

=الأُرْغَنُون-

(مو): مرادف (الأُرْغُن) است.

=أَرْفاغُ-

[رفغ] الناسِ: مردم فرومايه و پست.

=أَرَفَّ-

إِرْفَافاً [رفّ] تِ الدجاجةُ على بيضها:

مرغ بالهاى خود را بر روى تخمهايش گسترانيد.

=أَرْفَأَ-

إِرْفَاءً [رفأ] اليهِ: به او نزديك شد و پناه برد،- الشي ءَ اليه: آن چيز را به او نزديك كرد،- تِ السفينةُ: كشتى به ساحل نزديك شد.

=ارْفَتَّ-

ارْفِتَاتاً [رفت]: شكسته و كوبيده شد،- الحبلُ: ريسمان پاره شد،- العظمُ:

استخوان خرد و ريز ريز شد.

=أَرْفَخَ-

إِرْفَاخاً [رفخ] العجينُ: رنگ خمير تغيير كرد و ترش شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=أرفد-

=الأرفش-

=أرفض-

=أرفغ-

=أرفق-

=الأرفق-

=أرفل-

=أرفه-

=أرق-

=الأرق-

=ارقاط-

=الأرقام-

=الأرقان-

=أرقأ-

=أرقب-

=الأرقب-

=أرقد-

=الأرقش-

=أرقص-

=ارقط-

=الأرقط-

=أرقع-

=الأرقع-

=الأرقم-

=أرك-

=الأرك-

=الأركان-

=أركب-

=الأركب-

=أركز-

=أركع-

=أركن-

=الأركون-

=الأركيولوجيا-

=أرم-

=الأرم-

=أرمى-

=أَرْفَدَ-

إِرْفَاداً [رفد] هُ: به او بخشيد، به او يارى كرد،- للدّابَّة: براى ستور زين ساخت.

=الأَرْفَش-

م رَفْشَاء، ج رُفْش [رفش]: آنكه داراى گوش پهن است.

=أَرْفَضَ-

إِرْفَاضاً [رفض] الإبلَ: شتران را در چراگاه رها ساخت،- الوَادِي: بستر دره فراخ شد.

=ارْفَضَّ-

ارْفِضَاضاً [رفض] الشي ءُ: آن چيز پراكنده و نابود شد،- الدمعُ: اشك چشم روان شد، الجرحُ: چرك زخم روان شد،- الوجعُ: درد آرام شد،- تِ الجلسةُ: جلسه بهم خورد.

=أَرْفَغَ-

إِرْفَاغاً [رفغ] لهُ المعاشَ: حقوق يا دستمزد او را افزايش داد.

=أَرْفَقَ-

إِرْفَاقاً [رفق] هُ: با او مهربانى كرد، به او سود رسانيد.

=الأَرْفَق-

[رفق]: شتر كه بازويش بسته شده باشد.

=أَرْفَلَ-

إِرْفَالًا [رفل]: دامن خود را كشيد، تكبّر كرد،- ثِيابَهُ: جامه هاى خود را بلند كرد و دامن كشان راه رفت.

=أَرْفَهَ-

إِرْفَاهاً [رفه] الرجلَ: آن مرد را فراخ حال كرد،- الراعي الإبِلَ: شتربان هرگاه شتران آب خواستند آنها را به آب برد،- تِ الإبلُ: شتران در كنار آب اقامت گزيدند،- القومُ: ستوران آن قوم در رفاه و نعمت بسر بردند.

=أَرِقَ-

- أرَقاً: شبانگاه خواب از چشم او بدر رفت.

=أَرَّق-

تَأْريقاً [أرق] هُ: او را بد خواب يا بيخواب كرد.

=أَرَقَّ-

إِرْقَاقاً [رقّ] الشي ءَ: آن چيز را نازك و رقيق كرد،- العِنَبُ: انگور پر آب و پوسته آن نازك شد،- الواعظُ قلبَه: پند دهنده دل او را نرم كرد،- الرجلُ: دارائى آن مرد كم شد،- العبدَ: آن بنده را صاحب شد.

=الأَرْق-

(ح): تيره اى از حشرات كه بر كشتزارها افت رسانند كه همان ساس درختى يا سن درختى است كه در زبان متداول بر آن نام (المَنّ) اطلاق شود.

=الأَرِق-

آنكه بهنگام شب خواب از او بدر رود و بيدار ماند.

=ارْقَاطَّ-

ارْقِيطَاطاً [رقط]: در آن نقطه هاى سياه و سفيد بهم آميخته شد.

=الأَرْقامُ-

[رقم] الهنديّة: نشانه هاى اعداد است مانند ١، ٢، ٣ الخ.

=الأَرْقَان-

[أرق] (طب): گونه اى بيمارى كه در كشتزارها و مردم ايجاد و باعث زردى و يا سياهى رنگ مى شود. اين بيمارى به (الصَّفِيرة) معروف است.

=الإرْقَان-

(طب): مرادف (الأَرْقان) است.

=أَرْقَأَ-

إِرْقَاءً [رقأ] الدمَ أو الدمعَ: خون يا اشك را بند آورد و خشك شد.

=أَرْقَبَ-

إِرْقَاباً [رقب] هُ الدارَ: براى آن خانه رُقبى قرار داد، و رُقبى آنست كه كسى خانه اى را به ديگرى واگذار كند و هر يك از اين دو زودتر بميرد خانه از آن ديگرى كه زنده است مى شود،- هُ الرقْبَى: براى او رقبى تعيين كرد.

=الأَرْقَب-

م رَقْبَاء [رقب]: مرد گردن كلفت.

=أَرْقَدَ-

إِرْقَاداً [رقد] هُ: او را خوابانيد،- بالمكانِ: در اين مكان اقامت گزيد.

=الأَرْقَش-

م رَقْشَاء، ج رُقْش [رقش]: آنكه روى پوست بدنش نقطه هاى سياه و سفيد باشد.

=أَرْقَصَ-

إِرْقَاصاً [رقص] هُ: او را وادار به رقص كرد.

=ارْقَطَّ-

ارْقِطَاطاً [رقط]: نقطه هاى سياه و سفيد درآورد.

=الأَرْقَط-

م رَقْطَاء، ج رُقْط [رقط]: آنكه داراى رقطه، خالهاى سياه و سفيد است،- (ح):

پلنگ.

=أَرْقَعَ-

إِرْقَاعاً [رقع] الثوبُ: هنگام وصله كردن جامه شد،- الرجلُ: آن مرد احمق شد.

=الأَرْقَع-

م رَقْعاء، ج رُقْع [رقع]: احمق بيشرم.

=الأَرْقَم-

[رقم]: قلم، ج أراقِم: خطرناكترين مارها، مارهاى سياه و سفيد، به ماده اين مارها (رَقْشاء) گويند نه (رقماء).

=أَرَكَّ-

إِرْكَاكاً [ركّ] السحابُ: ابر باران كمى و اندكى آورد،- الحقُّ فلاناً: حق بر فلانى چيره شد.

=أُرِكَّ-

[ركّ] تِ الأرضُ: باران كمى بر زمين باريد.

=الأَرَكّ-

[ركّ]: آنكه در رأى و خرد ضعيف و ناتوان باشد.

=الأَرْكان-

جمع (الرُّكن) است؛ «ثابتُ الأَركان»: آنچه كه داراى پايه ها و ستونهاى محكم و استوار باشد؛ «ارَكانُ الدوْلَة»:

كسانى كه در اداره امور مملكت مورد اعتماد باشند.

=أَرْكَبَ-

إِرْكَاباً [ركب] المُهْرُ: هنگام سوار شدن بر كره اسب رسيد،- هُ: به او ستورى داد كه بر آن سوار شود.

=الأَرْكَب-

[ركب]: آنكه داراى زانوى ستبر است.

=أَرْكَزَ-

إِرْكَازاً [ركز] المعدنُ: در معدن فلز خام يا طبيعى بدست آمد،- الرّجلُ: آن مرد فلز طبيعى بدست آورد.

=أَرْكَعَ-

إِرْكَاعاً [ركع] هُ: او را به ركوع واداشت.

=أَرْكَنَ-

إِرْكَاناً [ركن] اليهِ: به او اعتماد كرد.

=الأُرْكُون-

ج أَرَاكِنَة: رئيس، پيشوا، كشاورز بزرگ. اين كلمه يونانى است.

=الأَرْكيولُوجيا-

به معناى (ارْخيُولُوجيا) است.

=أَرَمَّ-

إِرْمَاماً [رمّ] العظمُ: استخوان پوسيده شد، كهنه شد،- القومُ: آن قوم ساكت و خاموش شدند،- الى اللَهْوِ: به لهو و لعب تمايل پيدا كرد.

=الأُرَّم-

[أرم]: دندانهاى آسيابى؛ «يُحرِّقُ عليه الأُرَّمَ»: از شدت خشم دندانهاى آسيابى را بهم مى مالد.

=أَرْمَى-

إِرْمَاءً [رمي] الشي ءَ من يده: آن چيز را از دست خود انداخت،- هُ عن فرسِهِ: او را از روى اسبش بر زمين انداخت،- تْ به البلادُ:

از كشور رانده شد،- على الخَمْسِين: از پنجاه گذشت.

=الأرمام-

=أرمد-

=الأرمد-

=أرمس-

=أرمش-

=الأرمش-

=الأرمص-

=أرمض-

=أرمل-

=الأرمل-

=الأرملة-

=أرن-

=أرنى-

=الأرنب-

=الأرنبة-

=الأرهاء-

=الإرهاب-

=الإرهابي-

=أرهب-

=أرهج-

=أرهف-

=أرهق-

=أرهل-

=أرهم-

=أرهن-

=أروى-

=الأرواح-

=الأروام-

=أروح-

=الأروح-

=أرود-

=الأرود-

=أروض-

=الأروع-

=الأَرْمَام-

[رمّ]؛ «حبلٌ ارْمَامُ»: رستى پوسيده.

=أَرْمَدَ-

إِرْمَاداً [رمد]: فقير و بى چيز شد،- هُ:

او را نابود كرد، او را بسان خاكستر كرد،- العينَ: چشم را دردمند كرد،- القومُ: آن قوم در خشكسالى قرار گرفتند، ستوران آن قوم تلف شدند.

=ارْمَدَّ-

ارْمِدَاداً [رمد] الشي ءُ: آن چيز به رنگ خاكستر شد،- تِ العينُ: چشم به سختى درد گرفت.

=الأَرْمَد-

م رَمْدَاء، ج رُمْد [رمد]: آنكه به بيمارى چشم درد دچار باشد، آنچه كه به رنگ خاكسترى باشد؛ «ثوبٌ ارْمد»:

جامه اى چركين.

=أَرْمَسَ-

إِرْمَاساً [رمس] الميتَ: مرده را دفن كرد.

=أَرْمَشَ-

إِرْمَاشاً [رمش] الرجلُ: آن مرد بعلت ضعف بينائى بسيار نگريست،- الشجرُ:

درخت برگ برآورد، درخت ميوه خود را مانند نخود درآورد،- فى الدمعِ: كمى اشك ريخت.

=الأَرْمَش-

م رَمْشَاء، ج رُمْش [رمش]: آنكه چشمانش تباه شده باشد، نيكخو، رنگارنگ.

=الأَرْمَص-

م رَمْصَاء، ج رُمْص [رمص]: آنكه از چشمانش چرك درآيد.

=أَرْمَضَ-

إِرْمَاضاً [رمض] الشي ءَ: آن چيز را سوزانيد،- الغنمَ: گوسفند را در بيابان گرم چرانيد،- الرّجلَ: آن مرد را دردناك كرد،- الأمرُ فلاناً: آن كار فلانى را به سختى خشمگين كرد،- الحرُّ القومَ: گرما بر آن قوم سخت شد و به آنها آزار رسانيد.

=أَرْمَلَ-

إِرْمالًا [رمل] تِ المرأَةُ: شوهر آن زن مرد،- القومُ: توشه آن قوم تمام شد و آنها فقير و بى چيز شدند،- القومُ زادَهم: آن قوم زاد و توشه خود را مصرف كردند،- النسيجَ:

پارچه را نرم و نازك بافت،- السّهمُ بالدّم:

تير به خون آلوده شد.

=الأَرْمَل-

ج أَرَامِل و أَرَامِلة [رمل]: مردى كه زن خود را از دست داده باشد، آنكه كسى را ندارد، فقير و بى چيز؛ «عامٌ ارْمل» م رَمْلَاء:

سال بى باران و بى منفعت.

=الأَرْمَلَة-

ج أَرَامِل [رمل]: زنى كه شوهر او مرده است، مردان بينوا و نيازمند.

=أَرِنَ-

- أَرَناً البعيرُ: شتر به نشاط درآمد.

=أَرَنَّ-

إِرْنَاناً [رنّ]: صدا در داد، صداى خود را با گريه بلند كرد،- اليه: به سخنان او گوش داد.

الأَرِنُ:

اسم فاعل از (ارِنَ البعيرُ) است.

=أَرْنَى-

إِرْنَاءً [رنو] الحسنُ فلاناً: زيبائى فلانى را به شگفت درآورد،- هُ الى الطّاعَة: او را به طاعت واداشت تا آرامش يافت و آنرا ادامه داد.

=الأَرْنَب-

ج أَرانِب [رنب] (ح): خرگوش كه به آن ضرب المثل ترس مى زنند؛ اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود،- (ح):

موش كوتاه دم، نوعى زيورآلات.

=الأَرْنَبَة-

ج أَرَانِب [رنب]: واحد (أرنب) است، پرده بينى؛ «جَدَعَ فلانٌ ارنَبَةَ فلانٍ»: به او اهانت كرد.

=الأَرْهَاء-

[رهو]: اطراف، جانبها.

=الإرْهَاب-

[رهب]: مص، نظام حكومتى كه بر ستم استوار باشد، حكومت ستمگرانه و جابرانه.

=الإرْهَابيّ-

[رهب]: آنكه با زور و تهديد و ترساندن خود را در رأس حكم قرار دهد؛ «الحكم الإرْهَابِيّ»: حكومت نظامى، حكومت قدرت و ستمگرى و وحشت.

=أَرْهَبَ-

إِرْهَاباً [رهب] هُ: او را ترسانيد.

=أَرْهَجَ-

إِرْهَاجاً [رهج]: گرد و غبار برانگيخت،- بينَ القَوم: مردم را بر يكديگر شورانيد،- تِ السّماءُ: بارش باران آغاز شد.

=أَرْهَفَ-

إِرْفَاقاً [رهف] السيفَ: لبه شمشير را تيز كرد،- بالكَلَام: بدون مقدمه سخن گفت،- السَّمْعَ لِ أو إلى: با دقت به چيزى گوش داد.

=أَرْهَقَ-

إِرْهَاقاً [رهق] هُ: او را به بيش از توانائيش تكليف كرد، آن را درك كرد،- هُ اثماً: او را به ارتكاب گناهى واداشت،- هُ ظلماً: به او ستم كرد،- هُ عُسْراً: او را به سختى انداخت،- الصَّلاةَ: نماز را تا آخر وقت به تأخير انداخت.

=أَرْهَلَ-

إِرْهَالًا [رهل] هُ النومُ: خواب پوست بدن او را آماسيده و متورم ساخت.

=أَرْهَمَ-

إِرْهَاماً [رهم] تِ السماءُ: آسمان باران نرم و پيوسته باريد.

=أَرْهَنَ-

إِرْهَاناً [رهن] هُ الشي ءَ: آن چيز را نزد وى گرو داد،- فلاناً: به فلانى پيش بها پرداخت، او را ناتوان كرد،- الميتَ القبرَ:

مرده را در قبر گذارد،- فى السلعَةِ: كالا را گران خريد،- لِضَيْفِهِ الطعامَ و الشرابَ: پيوسته به ميهمان خود خوراك و نوشيدنى تقديم داشت.

=أَرْوَى-

إِرْوَاءً [روي] فلاناً الشعْرَ: براى او شعر روايت كرد،- القومَ: آن قوم را سيراب كرد، بر شتر ريسمان باربند بست.

=الأَرْوَاح-

[روح] (ك): از نظر فلاسفه پيشينيان بر موادى از قبيل جيوه يا چكيده برخى از داروها و يا ميوه ها و دانه هاى گياهى اطلاق مى شود، ابليسها.

=الأَرْوَام-

[روم]: نژادى از مردم كه در مناطق شمالى درياى مديترانه سكونت دارند، تيره اى از مسيحيان.

=أَرْوَحَ-

إِرْوَاحاً [روح] الماءُ: آن آب بد بوى شد،- الشّي ءَ: بوى آن چيز را دريافت،- عليهِ حقَّهُ: حق او را پرداخت.

=الأَرْوَح-

م رَوْحَاء، ج رُوح [روح]: آنچه كه فراخ باشد، آنكه در راه رفتن دو پايش را گشاد گذارد.

=أَرْوَدَ-

إِرْوَاداً و مَرْوَداً و مُرْوَداً و رُوَيْداً و رُوَيْداء و رُوَيْدِيَةً [رود] في السير: نرم و آهسته راه رفت.

=الأَرْوَد-

[رود]: آنكه آهسته كار كند.

=أَرْوَضَ-

إرْوَاضاً [روض] المكانُ: آن مكان پر از گياه و داراى باغها شد،- تِ الأرضُ مِنَ المَطَرِ: زمين از باران خيس شد.

=الأَرْوَع-

م رَوْعَاء، ج رُوع و أَروَاع

: آنكه زيبائى يا دليرى او تو را به شگفت آورد، بزرگوار و تيزهوش؛ «قَلْبٌ ارْوَعُ»: دلى كه

=أروق-

=الأروق-

=الأروم-

=الأرومة-

=الأرون-

=الأرونان-

=الأروناني-

=الأروية-

=الأري-

=أريى-

=الأريب-

=الأريح-

=الأريحي-

=الأريحية-

=الأريش-

=الأريض-

=أريف-

=الأريكة-

=أز-

=ازاء-

=أزات-

=أزاح-

=أزاد-

=أزار-

=الإزار-

=الأزارقة-

=أزاغ-

=أزال-

=أزان-

=أزب-

=الأزب-

=ازبأر-

=أزبد-

=- السدر و نحوه: درخت كنار و مانند آن شكوفه بسان كف دريا برآورد،-

=أزبن-

=الأزة-

=أزج-

=الأزج-

=أزجى-

=أزحف-

=أزحل-

زود خورسند شود.

=أَرْوَقَ-

إرْواقاً [روق] الليلُ: شب دامنه تاريكى خود را گسترانيد.

=الأَرْوَق-

م رَوْقَاء، ج رُوق [روق]: جانور شاخدار.

=الأَرُوم-

ج أُرُوم [أرم]: بن و ريشه درخت.

=الأُرُومَةِ-

ج أُرُوم [أرم]: مرادف (الأَرُومَة) است.

=الأَرُومَة-

ج أُرُوم [أرم]: بن هر چيزى، پايه و ريشه درخت كه پس از بريدن در زمين باز مى ماند، حسب و نژاد؛ «هو شريفُ الأَرُومة»:

او نيك نژاد است.

=الأَرُون-

اسم فاعل است از (أرِنَ البعيرُ).

=الأَرْوَنَان-

م أَرْوَنَانة [رون]: سخت، هر چيز سخت اعم از گرما و سرما و سر و صدا و اندوه و شادمانى.

=الأَرْوَنَانيّ-

[رون]: هر چيزى سخت از گرما و سرما و سر و صدا و اندوه و شادمانى.

=الأُرْوِيَّة-

ج أَرَاوِيّ و أَرَاوٍ و أَرْوَى [روي] (ح):

ميش كوهى، اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود.

=الإرْوِيَّة-

ج أَرَاوِيّ و أَرَاوٍ و أَرْوَى [روي] (ح):

مرادف (الأُرْوِيَّة) است.

=الأَرْيُ-

[أرى]: انگبين، عسل.

=أَرْيَى-

ارْيَاءً [ريي] الرايةَ: پرچم را نصب و استوار كرد.

=الأَرِيب-

م أَرِيبَة: ماهر، خردمند و زيرك.

=الأَرْيَح-

[روح]: فراخ، گشاد.

=الأَرْيَحِيّ-

[روح]: مرد فراخ خوى و نيكوكار.

=الأَرْيَحِيَّة-

[روح]: اين كلمه مصدر (راحَ يَراحُ) است، صفتى است كه انسان را به كارهاى خوب و پسنديده و بخشش واميدارد.

=الأَرْيَش-

م رَيْشَاء، ج رِيش [ريش]: آنكه در چهره و اطراف گوش موى بسيار داشته باشد؛ «رجلٌ ارْيَش»: مرد توانگر.

=الأَرِيض-

من الأمكنة: جاى پر از گل و گياه و خوش منظره.

=أَرْيَفَ-

إِرْيَافاً [ريف]: مرادف (رافَ) بمعناى به زمين سرسبز رسيد مى باشد،- المكانُ: آن زمين سرسبز و بارور شد.

=الأَرِيكَة-

ج أَرِيك و أَرَائِك [أرك]: تخت آراسته و زيبا.

=أَزَّ-

أَزّتِ الْقِدْرُ: ديگ جوشيد و صدا كرد،- القِدْرَ وَ بِهَا: زير ديگ آتش روشن كرد تا بجوشد.

=ازَاء-

[أزي]: در برابر، مقابل؛ «جَلَسَ إزَاءَهُ و بِازَائِهِ»: روبروى او نشست.

=أَزَاتَ-

إزَاتَةً [زيت]: داراى روغن زيتون بسيار شد.

=أَزَاحَ-

إزَاحَةً [زوح] هُ: آن را از جاى خود دور كرد؛ «أزاحَ اللَّهُ العِلَلَ»: خداوند بيماريها را دوا كند،- الأمرَ: آن كار را انجام داد.

=أَزَاحَ-

إزَاحَةً [زيح] الشي ءَ: آن چيز را دور كرد و فرستاد، آن چيز را باز كرد و بالا زد؛ «ازَاحَ اللّثامَ عن»: نقاب از ... برافكند؛ «ازاحَ السِّتارَ عن التمْثال»: پرده از روى مجسمه برداشت.

=أَزَادَ-

إزادةً [زود] هُ: به او توشه و آذوقه داد.

الأَزَادَارِخْت

(ن): درختى است كه بنام (زَنْزَلَخْت) معروف است، داراى گلهاى ريز و آبى رنگ و چوب آن خوب و سخت مى باشد. اين كلمه فارسى است.

=أَزَارَ-

إزارةً [زور] هُ: او را به زيارت واداشت،- هُ الشي ءَ: آن چيز را بسوى او روانه كرد.

=الإزَار-

ج آزِرَة و أُزُر: هر پوششى براى انسان، ملافه، عفت و آبرو.

=الأَزَارِقَة-

[زرق]: تيره اى از مذهب خوارج كه اصحاب نافع ابن الأزرق مى باشد. اين فرقه كشتن مخالفان و به اسارت گرفتن زنان آنها را جايز شمرده اند.

=أَزَاغَ-

إزَاغَةً [زوغ] هُ: او را به انحراف وا داشت.

=أَزَاغَ-

إزَاغَةً [زيغ] هُ: عن الطريق: او را از راه منحرف كرد،- الرّجلَ: آن مرد را منحرف كرد و به شك انداخت.

=أَزال-

إزالَةً و إزَالًا [زول] هُ: او را دور كرد؛ «أزال اللّهُ زوالَهُ»: خداوند او را نابود كند،- الشي ءَ: آن چيز را برد.

=أَزَالَ-

إزَالَةً و إزَالًا [زيل] هُ عن مكانه: او را جاى خود دور كرد.

=أَزَانَ-

إزَانَةً [زين] هُ: آن را آراست.

=أَزْأَرَ-

إزْآراً [زأر]: مرادف (زَأَر) است.

=أَزَبَّ-

إزْبَاباً [زبّ] العنبَ: انگور را خشك و مويز كرد.

=الأَزَبّ-

م زَبَّاء؛ ج زُبّ [زبّ]: آنكه بر چهره و پيرامون دو گوشش موى بسيار باشد؛ «عَاهُ ازَبّ»: سال پر بار و بركت.

=ازْبَأَرَّ-

ازْبِئْرَاراً [زبر] النباتُ أو الوَبَرُ: گياه يا كرك روئيد و برآمد،- الشعَرُ: موى بر بدن راست شد،- الكَلْبُ: سگ موى برافراشت- الرجلُ: آن مرد براى شر آماده شد.

=أَزْبَدَ-

إزْبَاداً [زبد] البحرُ أو القِدْرُ أو الفمُ: دريا يا ديگ يا دهان كف برآورد؛ «ارغى الرجل و ازبَد» خشم آن مرد بسيار شد و تهديد كرد.

=- السدرُ و نحوُه: درخت كنار و مانند آن شكوفه بسان كف دريا برآورد،- الشي ءُ:

سفيدى آن چيز بسيار شد.

=أَزْبَنَ-

إزْبَاناً [زبن] بيتَهُ عن الطريق: خانه خود را از سر راه دور كرد.

=الأَزَّة-

هيجان مجلس.

=أَزَجَّ-

إزْجَاجاً [زجّ] الرمحَ: در بن نيزه پايه آهنى بست، پايه آهنى را از بن نيزه درآورد.

=الأَزَجّ-

م زَجَّاء، ج زُجّ [زجّ]: ابروى باريك و كشيده، شترى كه پاهايش بلند باشد.

=أَزْجَى-

إزْجَاءً [زجو] هُ: او را راه برد،- الأمرَ آن كار را به تأخير انداخت،- الدرهَم: آب درهم را رايج كرد.

=أَزْحَفَ-

إزْحَافاً [زحف]: به پايان آنچه كه ميخواست رسيد،- البعيرُ: شتر خسته شد،- الرجلُ: شتر يا اسب آن مرد خسته و درمانده شد،- هُ طولُ السَّفَر: مسافرت طولانى او را خسته و درمانده كرد،- بَنوُ فُلان: افراد قبيله فلانى بسان لشكرى بسوى دشمن شتافتند.

=أَزْحَلَ-

إزْحَالًا [زحل] هُ: او را دور كرد.

=أزخم-

=أزدى-

=إزداد-

=إزدال-

=إزدان-

=ازدج-

=ازدجى-

=ازدجر-

=ازدحف-

=ازدحم-

=ازدرى-

=الأزدرخت-

=ازدرد-

=ازدرع-

=ازدف-

=ازدفر-

=ازدقف-

=ازدقم-

=ازدلف-

=ازدم-

=ازدمل-

=ازدهى-

=ازدهد-

=ازدهر-

=ازدوج-

=أزر-

=الأزر-

=أزرى-

=ازراق-

=ازرب-

=الإزرة-

=أزرع-

=أزرف-

=أزرق-

=الأزرق-

=الأزرقي-

=ازعار-

=أزعج-

=ازعر-

=الأزعر-

=أَزْخَمَ-

إزْخَاماً [زخم] اللحْم: گوشت گنديد و بد بوى شد.

=أَزْدَى-

إزْدَاءً [زدو]: نكوئى كرد.

=إزْدَادَ-

ازْدِيَاداً [زود] الرجلُ: آن مرد توشه و غذا خواست.

=إزْدَادَ-

ازْدِيَاداً [زيد]: بمعناى (زادَ) است چه لازم و چه متعدى، بيشتر خواست.

=إزْدَالَ-

ازْدِيَالًا [زول] هُ: او را دور كرد.

=إزْدَانَ-

ازْدِيَاناً [زين]: مطاوع (زَيَّنَ) است بمعناى زيبا و آراسته شد.

=ازْدَجَّ-

ازْدِجَاجاً [زجّ] حاجِبُهُ: ابروى او باريك و كشيده شد.

=ازْدَجَى-

ازْدِجَاءً [زجو] هُ: او را به نرمى دور كرد، او را راه برد.

=ازْدَجَرَ-

ازْدِجَاراً [زجر]: به معناى (انْزَجر) است،- هُ: او را از چيزى بازداشت، او را با فرياد از خود راند.

=ازْدَحفَ-

ازْدِحَافاً [زحف] اليه: بسوى او گام برداشت.

=ازْدَحَمَ-

ازْدِحَاماً [زحم] القومُ: آن قوم انبوه شدند، در اثر انبوهى به يكديگر فشار آوردند،- تِ الأَمْوَاجُ: موجهاى آب متلاطم شدند،- المكانُ بِالنّاسِ: آن جاى پر از جمعيت شد.

=ازْدَرَى-

ازْدِرَاءً [زري] ه: او را ناچيز و خوار شمرد؛ اين تعبير را مولّدون (اديبان دوره اسلامى): «ازدَرَى بِهِ» گويند.

=الأَزْدَرَخْت-

(ن): مرادف (الآزادارِخت) است. اين كلمه فارسى است.

=ازْدَرَدَ-

ازْدِرَاداً [زرد] اللقمةَ: لقمه را با شتاب بلعيد.

=ازْدَرَعَ-

ازْدِرَاعاً [زرع] الرجلُ و- الأرضَ: آن مرد زمين را كاشت.

=ازدَفَّ-

ازْدِفَافاً [زف] العروسَ: عروس را به خانه شوهر فرستاد،- الحِمْلَ: بار را برداشت.

=ازْدَفَرَ-

ازْدِفَاراً [زفر] الشي ءَ: آن چيز را حمل كرد.

=ازْدَقَف-

ازْدِقَافاً [زقف] اللقمةَ: لقمه را بلعيد.

=ازْدَقَمَ-

ازْدِقَاماً [زقم] هُ: آنرا لقمه كرد و بلعيد.

=ازْدَلَفَ-

ازْدِلَافاً [زلف]: به پيش رفت و نزديك شد.

=ازْدَمَّ-

ازْدِمَاماً [زمّ]: از تكبر سر خود را بالا گرفت،- الذئبُ السخْلةَ: گرگ در حاليكه سر خود را بالا گرفته بود بره را شكار كرد.

=ازْدَمَلَ-

ازْدِمَالًا [زمل] الحِمْلَ: بار را يكباره برداشت،- بِثوَبه: خود را در جامه اش پيچيد.

=ازْدَهَى-

ازْدِهَاءً [زهو]: خودپسند و خودبين و جز آن شد،- الرجُلَ: او را به خودخواهى واداشت، او را به شادى برانگيخت،- هُ و به: او را خوار شمرد،- هُ على الأمرِ: او را بر آن كار واداشت.

=ازْدَهَدَ-

ازْدِهَاداً [زهد] الشي ءَ: آن چيز را سبك و بىرزش شمرد.

=ازْدَهَرَ-

ازْدِهَاراً [زهر]: روشن شد و درخشيد،- العِلْمُ او الأَدبُ: در علم و ادب پيشرفت و ترقى كرد،- بِالأمرِ: آن چيز را نگاهداشت و بخاطر سپرد.

=ازْدَوَجَ-

ازْدِوَاجاً [زوج] الكلامُ: آن سخن در سجع يا وزن مزدوج و مشابه شد،- القومُ:

آن قوم با يكديگر ازدواج كردند.

=أَزَرَ-

- أَزْراً بالشي ء: دور آن چيز را احاطه كرد،- النَّبَاتُ: گياه درهم پيچيده شد،- فلاناً: فلانى را نيرومند ساخت.

=أَزَّرَ-

تَأزِيراً: هُ: روى آن را پوشانيد،- فلاناً:

او را نيرومند كرد.

=أَزَرَّ-

إزْرَاراً [زرّ] القميصَ: براى جامه دكمه دوخت.

=الأَزْر-

پشت، كمر؛ «شَدَّ به ازْرَه»: پشت او را نيرومند ساخت، نيرو؛ «شدّ من ازْرِهِ»: او را يارى كرد و تشويق نمود.

=أَزْرَى-

إزْرَاءً [زري] بالأمر: آن كار را كوچك شمرد،- هُ و ازْرَى بهِ: از او عيب جوئى و حق او را كم كرد؛- عَمَلَهُ: وى را از كارى كه كرده بود سرزنش و عتاب كرد.

=ازْرَاقَّ-

ازْرِيقَاقاً [زرق]: به رنگ كبود و آبى درآمد،- تُ عَيْنُهُ نَحوي: گوشه چشم خود را بسوى من دوخت و سفيدى آن آشكار شد.

=ازْرَبَّ-

ازْرِبَاباً [زرب] النباتُ: گياه زرد شد، سرخ مايل به سبزى شد.

=الإزْرَة-

مرادف (الإزَار) است. اين كلمه را در زبان متداول «الوَزْرَة» نامند.

=أَزْرَع-

إزْرَاعاً [زرع] الزرْعُ: برگ كشت درآمد، كشت به هنگام درو رسيد،- القَومُ:

آن قوم از عهده كشت برآمدند.

=أَزْرَفَ-

إزْرَافاً [زرف]: به پيش رفت، در گريختن و مانند آن شتاب كرد،- الناقةَ:

ماده شتر را برانگيخت،- الجرحُ: زخم پس از بهبودى سرباز كرد،- الرّجُلُ: آن مرد زرافه يا شتر گاو پلنگ خريد.

=أَزْرَقَ-

إزْرَاقاً [زرق] تِ الناقةُ حملَها: ماده شتر بچه خود را به عقب انداخت،- تْ عينُهُ نحويى: چشم او بسوى من دوخته و سفيدى آن آشكار شد.

=ازْرَقَّ-

ازْرِقاقاً [زرق]: به رنگ آبى يا نيلگون درآمد،- تْ عينه نحوى: مرادف (أزرقت) است.

=الأَزْرَق-

م زَرْقاء، ج زُرْق [زرق]: آبى رنگ، نيلگون،- (ح): باز شكارى؛ «نصلٌ ازْرَق»:

پيكان درخشنده؛ «ماءٌ ازْرَق»: آب صاف و زلال؛ «عدوٌّ ازْرَق»: دشمنى سخت و آشكار.

=الأَزْرَقيّ-

[زرق]: واحد (الأَزَارقة) است.

=ازْعَارَّ-

ازعِيرَاراً [زعر]: به معناى (ازْعَرَّ) است.

=أَزْعَجَ-

إزْعَاجاً [زعج] هُ: او را ناراحت كرد، بر او سخت گرفت و او را سرگردان كرد،- هُ لأمرُ: آن كار او را پريشان كرد،- هُ الى المَعْصِيَة: او را به گناه واداشت.

=ازْعَرَّ-

ازْعِرَاراً [زعر] شَعَرُه أو ريشُه: موى او يا پر آن كم و بدن آشكار شد،- الرجلُ: آن مرد كم خير شد.

=الأَزْعَر-

م زَعْراء، ج زُعْر [زعر]: كم موى يا پراكنده موى، جائيكه گياه در آن كم باشد،- ج زُعْر و زُعران: دزد حرفه اى و فرارى.

=أزعق-

=أزعم-

=الإزعيل-

=ازغاب-

=أزغب-

=الأزغب-

=أزف-

=الأزف-

=الأزفر-

=أزقى-

=الأزقة-

=أزقم-

=أزكى-

=أزكم-

=أزكن-

=أزل-

=الأزل-

=ازلحف-

=أزلف-

=أزلق-

=الأزلق-

=الأزلي-

=أزم-

=الأزم-

=ازمأر-

=الأزمت-

=الأزمة-

=ازمجر-

=ازمخر-

=أزمع-

=الأزمع-

=ازمل-

=الأزمل-

=الأزملة-

=أزمن-

=أزمنة-

=ازمهر-

=الإزميل-

=أزنى-

=أزند-

=أزهى-

=ازهار-

=أزهر-

=الأزهر-

=أَزْعَقَ-

إزْعَاقاً [زعق] السيرَ: با شتاب به راه افتاد،- هُ: او را ترسانيد،- القِدْرَ: نمك ديگ را زياد كرد.

=أَزْعَمَ-

إزْعَاماً [زعم] إليهِ: فرمانبردار او شد،- على القومِ: رهبر آن قوم شد،- هُ المالَ: آن مال را براى او ضمانت كرد،- الأمرُ: آن كار امكان پذير شد،- تِ الأرضُ: نخستين گياه زمين برآمد و آشكار شد.

=الإزْعِيل-

[زعل]: با نشاط و شادمند.

=ازْغَابَّ-

ازْغِيبَاباً [زغب] الصَّبِيُّ او الفرخُ: موى كودك يا پر جوجه برآمد.

=أَزْغَبَ-

ازْغَاباً [زغب] الكرمُ: درخت مو برگ درآورد.

=الأَزْغَب-

م زَغْبَاء، ج زُغْب [زغب]: پرزدار، آنچه كه داراى موى يا پرهاى ريز است،- (ح): جوجه مرغ سنگخوار (قطا).

=أَزفَ-

- أَزَفاً و أُزُوفاً: نزديك شد؛ «ازَفَتِ السّاعةُ»: وقت نزديك شد،- الرجلُ: آن مرد شتافت.

=أَزَفَّ-

إزْفَافاً [زفّ] الرجلُ: آن مرد شتاب كرد،- هُ: او را وادار به شتاب كرد،- العروسَ الى زوجها: عروس را به شوهرش فرستاد.

=الأَزَفّ-

[زفّ]: شتابان، آنچه كه داراى كرك يا پرهاى ريز باشد.

=الأَزْفَر-

ج زُفْر، م زَفْرَاء [زفر] من الخيل: اسب بزرگ پهلو.

=أَزْقَى-

إزْقَاءً [زقو] هُ: او را گريانيد.

=الأَزِقَّة-

[زقّ]: جمع (الزُّقَاق) است؛ «ابْناءُ الأَزِقَّةِ»: افراد بيكاره و آواره.

=أَزْقَمَ-

إزْقَاماً [زقم] هُ الشي ءَ: آن چيز را به او خورانيد يا بلعانيد.

=أَزكَى-

إزْكَاءً [زكو] الزرعُ: كشت نمو كرد،- هُ اللهُ: خداوند او را بركت دهد.

=أَزْكَمَ-

إزْكَاماً [زكم] القِرْبةَ: مشك را پر كرد،- هُ: او را به زكام دچار كرد،- تْ به امُّهُ: مادرش او را زائيد.

=أَزْكَنَ-

إزْكَاناً [زكن] الشي ءَ: در آن چيز گمان نزديك به يقين كرد،- هُ الأمرَ: آن كار را به او اعلام و تفهيم كرد.

=أَزَلَّ-

إزْلَالًا [زلّ] هُ: او را لغزانيد، او را به گناه واداشت.

=الأَزَل-

هميشگى، ابد، زمان بىغاز.

=الأَزَلّ-

م زَلَّاء، ج [زلّ]: آنكه رانهايش سبك و لاغر باشد، شتابان.

=ازْلَحَفَّ-

ازْلِحْفَافاً [زلحف]: دور شد.

=أَزْلَفَ-

إزْلَافاً [زلف] هُ: او را به خود نزديك كرد،- الأشياءَ: آن چيزها را جمع آورى كرد،- الدليلُ القومَ: راهنما آن قوم را به پيشروى واداشت و آنها را سرگردان كرد.

=أَزْلَق-

إزْلَاقاً [زلق] هُ: مرادف (ازَلَّهُ) است،- رأسَهُ: سر خود را تراشيد،- هُ بِبَصَرِه: او را با خشم تيز نگريست.

=الأَزْلَق-

[زلق]: آنكه موى تازه برآورده باشد.

=الأَزَلِيّ-

قديم، هميشه، زمان بىغاز.

=أَزَمَ-

- أَزْماً العامُ: قحطى سال سخت شد،- الدّهرُ عَلَيْه: زمانه بر او سخت شد،- الحبلَ: ريسمان را محكم بافت،- هُ: آن چيز را با دندان گزيد.

=أَزَمَّ-

إزْمَاماً [زمّ] النعلَ: بر نعلين دوال بست.

=الأَزْم-

خوددارى از چيزى كه زيان آور باشد؛ «اصلُ كُلِّ دواءٍ الأَزْمُ»: ريشه هر داروئى پرهيز است.

=ازْمَأَرَّ-

ازْمِئْرَاراً [زمر]: خشمگين شد و چشمانش سرخ گرديد.

=الأَزْمَت-

با وقارتر؛ «هو من ازْمَتِ النّاسِ»: او از باوقارترين مردم است.

=الأَزْمَة-

ج إزَم و أَزْم و أَزَمَات: سختى و تنگدستى؛ «ازْمَةٌ اقتِصادِيّة»: بحران اقتصادى؛ «ازْمَة سِيَاسِيّةً»: بحران سياسى، قحطى.

=ازْمَجرَّ-

ازْمِجْرَاراً [زمجر]: آواز داد، صدا در داد.

=ازْمَخَرَّ-

ازْمِخْرَاراً [زمخر]: سخت شد.

=أَزْمَعَ-

إزْمَاعاً [زمع] الأمرَ و عليه و به: بر آن كار استوار شد و در آن كوشيد،- تِ الأَرنبُ: خرگوش تند و سبك دويد،- الكرمُ:

درخت مو شاخه برآورد.

=الأَزْمَعَ-

ج أَزَامِع [زمع]: كار بد و منكر، مرد دورانديش و زيرك؛ «رجلٌ ازْمع»: آنكه انگشت زائد داشته باشد.

=ازَّمَلَ-

ازِّمَالًا [زمل] بثوبه: خود را در جامه اش پوشانيد.

=الأَزْمَل-

ج أَزَامِل و أَزَامِيل [زمل]: آواز درهم آميخته، مجموعه هر چيزى.

=الأَزْمَلَة-

مجموعه هر چيزى.

=أَزْمَنَ-

إزْمَاناً [زمن] الشي ءُ: بر آن چيز زمانى دراز گذشت،- بِالمكانِ: در آن مكان مدتى اقامت كرد.

=أَزْمِنَةُ-

[زمن] السنةِ: فصلهاى چهارگانه (بهار، تابستان، پائيز و زمستان).

=ازْمَهَرَّ-

ازْمِهْرَاراً [زمهر] الوجهُ: روى ترش گرديد،- تِ العينُ: چشم در اثر خشم سرخ شد،- اليومُ: سرماى روز سخت شد،- تِ الكواكبُ: ستارگان درخشيدند.

=الإزْمِيل-

[زمل]: گزن كفاش، ابزارى آهنين كه با آن سنگ و چوب را سوراخ يا كنده كارى كنند، چكش- اين كلمه يونانى است-.

=أَزْنَى-

إزْنَاءً [زني] هُ: او را به ارتكاب زنا واداشت.

=أَزْنَدَ-

إزْنَاداً [زند] الشي ءُ: آن چيز بسيار شد.

=أَزْهَى-

إزْهَاءً [زهو]: آن مرد ناز و تكبر كرد،- النخلُ: نخل خرما دراز شد،- البسرُ: غوره خرما رنگارنگ شد.

=ازْهَارَّ-

ازْهِيْراراً [زهر] النباتُ: گياه شكوفه داد.

=أَزْهَرَ-

إزْهَاراً [زهر] النباتُ: شكوفه گياه شكفته شد،- النّارَ: آتش روشن كرد.

=ازْهَرَّ-

ازْهِرَاراً [زهر] النباتُ: شكوفه گياه درآمد.

=الأَزْهَر-

م زَهْرَاء، ج زُهْر [زهر]: روشن، آنكه چهره درخشان دارد، آنكه رنگ پاك و سفيد دارد، ماه درخشان،- (ح): گاو وحشى.

=الازهرار-

=الأزهران-

=أزهق-

=أزهم-

=أزوج-

=ازوار-

=ازور-

=الأزور-

=الأزوط-

=ازول-

=ازيان-

=الأزيد-

=الأزيز-

=أزين-

=أس-

=الأس-

=أسا-

=أسى-

=أساء-

=الإساء-

=الإساءة-

=أساح-

=أساد-

=أسار-

=الإسار-

=الأسارير-

=الأساريع-

=أساس-

=الأساسي-

=الأساطين-

=أساع-

=أساغ-

=أساف-

=أساق-

=اساقط-

=أسال-

=أسام-

=أسامة-

=الأسباب-

=الأسباد-

=الإسبانخ-

=أسبت-

=أسبح-

=أسبخ-

=الازْهِرَار-

[زهر]: مص، طرز و شكل بيرون.

آمدن شكوفه هاى درخت و آرايش گلها؛ مانند خوشه انگور كه گونه اى از شكوفه كردن درخت مو است.

=الأَزْهَرَانِ-

[زهر]: خورشيد و ماه.

=أَزْهَقَ-

إزْهَاقاً [زهق] الباطلَ: باطل را نابود كرد،- السهْم: تير را از هدف گذرانيد،- تِ الناقةُ السرجَ: ماده شتر زين را جلو برد و آنرا بر گردن خود انداخت،- فى السَّيرِ: در راه رفتن شتاب كرد.

=أَزْهَمَ-

إزْهَاماً [زهم] العظمُ: استخوان مغزدار شد.

=أَزْوَجَ-

إزْوَاجاً [زوج] بينهما: آندو را با هم پيوند داد.

=ازْوَارَّ-

ازْوِيْرَاراً [زور] عنه: از او روى گردانيد و عدول كرد.

=ازْوَرَّ-

ازْوِرَاراً [زور] عنه: از او روى گردانيد و عدول كرد.

=الأَزْوَر-

م زَوْرَاء، ج زُوْر [زور]: آنكه كجى يا خميگى داشته باشد، كج، آنكه با گوشه چشم نگاه كند.

=الأَزْوَط-

[زوط]: آنكه يك چشمش تنگ تر از چشم ديگرش است يا حدقه آن منحرف است. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=ازْوَلَّ-

ازْوِلَالًا [زول] الشي ءُ: مرادف (زال) است و به معناى آن چيز تكان خورد مى باشد.

=ازْيَانَّ-

ازْيِينَاناً [زين]: مطاوع (زَيَّنَ) است و بمعناى آراسته شد مى باشد.

=الأَزْيدَ-

[زيد]: افعل التفضيل از كلمه (زادَ) است.

=الأَزِيز-

[أزّ]: آواز رعد، سرما.

=أَزْيَنَ-

إزْيَاناً [زين] هُ: معادل (زانَهُ) است و بمعناى آن را آراست مى باشد.

=ازْيَنَّ-

ازْينَاناً [زين]: مطاوع (زَيَّنَ) است.

=ازَّيَّنَ-

ازِّيَّانَا [زين]: مطاوع (زَيَّنَ) است.

=أَسَّ-

- أَسّاً [أسّ] الدارَ: حدود خانه را پى ريزى كرد و آنرا ساخت.

=الأسّ-

ج إساس: پى و پايه ساختمان، آغاز هر چيزى،- (ع ح): دليل و راهنماى حساب.

=الأَسّ-

ج إسَاس: مرادف (الأُسّ) است.

=الإسّ-

ج إسَاس: مرادف (الأُسّ) است.

=أَسَا-

يَأْسُو أَسْواً و أَساً [أسو] الجرحَ: زخم را درمان كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را دلدارى داد و تسليت گفت،- بينَهم: ميان آنها را آشتى داد،- هُ بفلانٍ: فلانى را بر او سرور و پيشوا گردانيد.

=أَسَّى-

تَأْسِيَةً [أسو] الرجلَ: آن مرد را دلدارى و تسليت گفت، آن مرد را درمان كرد، به آن مرد كمك و يارى كرد.

=أَسَاءَ-

اسّاءَةً [سوأ] الشي ءَ: آن كار را تباه كرد،- التصرّفَ: كارها را خوب انجام نداد؛ «اسَاءَ مُعامَلَتَه»: با او بدرفتارى كرد،- الاسْتعمالَ: از حق تجاوز و افراط كرد،- بهِ الظنَّ: به او بد گمان شد،- اليه: به او بد كرد،- هُ: او را خشمگين و اندوهگين كرد.

=الإسَاء-

ج آسِيَة [أسو]: دارو.

=الإسَاءَة-

[سوأ]: مص، بدى كردن، ناسزا گفتن، زيان.

=أَسَاحَ-

إسَاحَةً [سيح] هُ: او را به سياحت وادار كرد،- الفرسُ بِذَنَبِهِ: اسب دم خود را فرو هشت

الأَسَاحِل-

[سحل]: مجاري آب.

=أَسَادَ-

إسَادَةً [سود] تِ المرأَةُ: آن زن بچه سياه زائيد، آن زن بچه بزرگوار زائيد.

=أَسَارَ-

إسَارَةً [سير] الرجلَ: آن مرد را به رفتن واداشت.

=الإسَار-

[أسر]: بند چرمى يا دوال؛ «وَقَعَ فى اسَارِهِ»: دنباله رو او شد.

=الأَسَارِير-

[سرّ]: زيبائيهاى چهره.

=الأَسَارِيع-

[سرع]: خطوط و نشانه ها در كمان،- (ح): به واژه (السرفة) مراجعه شود.

=أَسَاسَ-

إسَاسةً [سوس] هُ الناسُ: مردم او را به رياست خود برگزيدند،- الطَّعامُ: در غذا شپشك افتاد،- تِ الشاةُ: پوست گوسفند پر از شپش شد

الأَسَاس-

ج أُسُس [أسّ]: اساس ساختمان، پى ساختمان، آغاز هر چيزى، پايه و استناد؛ «على اسَاسٍ كذا»: بر مبناى فلان چيز؛ لا اسَاسَ له من الصِّحَّةِ»: فلان كار اساس درستى ندارد،- أو القاعِدَة (ك):

ماده اى مانند سوديم و پوتاسيوم و كالسيوم كه ريشه داشته باشد كه در نتيجه آب و نمك از آن بدست آيد.

=الأَسَاسِيُّ-

منسوب به (الأسَاس) است؛ «الحُجر الأَسَاسِيّ»: سنگ اوليه ساختمان؛ «السَّبَبُ الأَسَاسِي»: سبب و علت اوليه هر چيزى.

=الأَسَاطِين-

[سطن]: جمع (الأسطُوانة) است؛ «هم اساطين الزمان»: آنها دانشمندان و بزرگان زمانه اند.

=أَسَاعَ-

إسَاعَةً [سوع و سيع] الشي ءَ: آن را ضايع كرد.

=أَسَاغَ-

إسَاغَةً [سوغ] الطعام أو الشرابَ: خوراك يا نوشيندى را به آسانى در گلو فروبرد.

=أَسَافَ-

إسَافَةً [سوف]: دارايى او از دست رفت، فرزند او مرد،- هُ اللّهُ: خداوند او را نابود كرد.

=أَسَاقَ-

إسَاقَةً [سوق] هُ الماشيةَ: ستوران را به او داد تا آنها را براند.

=اسَّاقَطَ-

اسيقَاطاً [سقط] الشي ءُ: آن چيز پياپى فرود آمد.

=أَسَالَ-

إسَالَةً [سيل] الماءَ: آب را به جريان انداخت،- الجامِدَ: آن چيز جامد را گداخت يا ذوب كرد،- غِرارَ النَّصلِ: نوك تير را دراز و تيز كرد.

=أَسَامَ-

إسَامَةً [سوم] الماشيةَ: ستوران را به چراگاه برد،- اليه بِبَصَرِهِ: به او چشم دوخت يا او را چشم زخم زد.

=أُسَامَةُ-

[أسم]: اسم علم جنس براى شير است.

=أَسْأل-

إسْآلًا [سأل] هُ سُؤْلَهُ و سُؤْلَتَهُ و مَسأَلتَهُ:

نياز وى را برآورده كرد.

=أَسْأَمَ-

إسْآماً [سأم] هُ: او را خسته و كسل كرد.

=الأسبَاب-

[سبّ]: جمع (السّبب) است، «تعاطى الاسباب»: براى رفع نيازهاى زندگى داد و ستد كرد، «اسباب السماء»: بلندى ها و پهنه هاى آسمان.

=الأسْبَاد-

[سبد]: جامه هاى سياه، «اسباد العُشب»: برآمدگى اوليه گياه.

=الإسْبَانَخ-

(ن): گياه اسفناج.

=أَسْبَتَ-

إسْبَاتاً [سبت]: بروز شنبه درآمد.

=أَسْبَحَ-

إسْبَاحاً [سبح] هُ: او را به شنا واداشت.

=أَسْبَخَ-

إسْبَاخاً [سبخ] فى الْحَفْرِ: زمين را گود كرد تا به شوره زار رسيد،- المكانُ: آن زمين شوره زار و سخت شد.

=أسبر-

=اسبطر-

=أسبع-

=أسبغ-

=أسبق-

=أسبل-

=الأسبل-

=الأسبوع-

=الأسبوعي-

=الإسبيداج-

=الاست-

=استاء-

=استاد-

=الأستاذ-

=- اين كلمه فارسى است-

=إستار-

=الإستار-

=الإستارة-

=إستاف-

=استاق-

=استاك-

=إستام-

=استأتن-

=استأثر-

=استأجر-

=استأجل-

=استأخذ-

=استأخر-

=استأذن-

=استأرب-

=استأسد-

=استأسر-

=استأصل-

=استأكل-

=استأمن-

=استأنى-

=الاستئناف-

=استأنس-

=استأنف-

=أسْبَر-

إسْبَاراً [سبر] الجرحَ أو البئرَ أو الماءَ:

گودى زخم يا چاه يا آب را اندازه گرفت تا مقدار آنرا بداند؛ «هذه مَفَازَةٌ لا تُسْبَر»: اين بيابانى است كه پهناى آن شناخته نمى شود،- الأمرَ: آن كار را تجربه و آزمايش كرد.

=اسْبَطَرَّ-

اسْبِطْرَاراً [سبطر]: دراز كشيد و خوابيد،- تْ لهُ البلادُ: كشور به فرمان او درآمد،- تِ الإبلُ: شتران شتاب كردند.

=أَسْبَعَ-

إسْبَاعاً [سبع] القومُ: آن گروه هفت نفر شدند،- الرجلُ: شتران مرد در روز هفتم به آب وارد شدند،- الشي ءَ: آن چيز را هفت قسمت كرد،- المكانُ: در آن مكان جانوران درنده بسيار شدند،- هُ: گوشت جانور درنده به او خورانيد،- الراعِي: جانور درنده به ستوران آن چوپان زد.

=أَسْبَغَ-

إسْبَاغاً [سبغ] اللّهُ عليه النعمةَ: خداوند نعمت را بر او تمام كرد،- له النَّفَقَةَ: در پرداخت نفقه به او فراخ گرفت و هر چه كه نياز داشت به او داد،- الثوبَ: جامه را فراخ و بلند دوخت،- الرجلُ: آن مرد زره گشاد پوشيد.

=أَسْبَقَ-

إسْبَاقاً [سبق] القومُ الى الأمر: آن گروه بر آن كار سبقت گرفتند.

=أَسْبَلَ-

إسْبَالًا [سبل] الستْرَ: پرده را آويخت،- الدمعَ: اشك را فرو ريخت،- على فلانٍ:

با او سخن بسيار گفت،- الماءَ: آب را ريخت،- الزّرعُ: خوشه كشت برآمد،- تِ السماءُ: آسمان باريد،- تِ الطريقُ: رفت و آمد كنندگان راه بسيار شدند،- الدمعُ أو المطرُ: اشك يا باران روان شد.

=الأَسْبَل-

[سبل] من الرجال: مرد سبيل دراز.

=الأُسْبُوع-

ج أَسَابِيع [سبع]: هفته هفت روز.

=الأُسْبُوعِيّ-

[سبع]: منسوب به (الأسْبوع) است؛ «جَرِيدَة أسْبُوعِيَّة»: هفته نامه.

روزنامه اى كه در هفته يك بار صادر شود.

=الإسْبِيْداج-

(ك): سفيداب سرب- اين كلمه فارسى است-

الأَسْبِيرين-

(ك): آسپرين كه براى آرامش درد يا تب بكار برده مى شود.

=الاسْت-

[أست]: اساس، سرين و تهيگاه.

=اسْتَاءَ-

اسْتِيَاءً [سوأ]: اين كلمه مطاوع (سَاءَ) است.

=اسْتَادَ-

اسْتِيَاداً [سود] القومَ: پيشواى آن قوم را كشت يا اسير كرد،- فى بَنِى فلان: از آن خانواده خواستگارى كرد.

=الأُسْتاذ-

ج أَساتِذَة و أَسَاتِيذ: معلم، مدبّر، دانشمند، استاد،- (ت): دفتر كل حساب.

=- اين كلمه فارسى است-

الأُسْتاذِيَّة-

رتبه استادى دانشگاه.

=إسْتَارَ-

اسْتِيَاراً [سير]: در بين راه آنچه را كه بدان نيازمند بود خريد،- بسيرة فلانٍ: برابر خط مشى و روش فلانى اقدام به كار كرد.

=الإسْتَار-

ج أَسَاتِر و أَسَاتِير [ستر] في العدد: عدد چهار،- فى الوزنِ: چهار مثقال.

=الإسْتَارَة-

[ستر]: پرده و پوشش.

=إسْتَافَ-

اسْتِيَافاً [سوف] الشي ءَ: آن چيز را بوى كرد.

=اسْتَافَ-

اسْتِيَافاً [سيف] القومُ: آن قوم با يكديگر مسابقه دادند و دست به شمشير بردند.

=اسْتَاقَ-

اسْتِيَاقاً [سوق] الماشيةَ: ستوران را از پشت سر راند. اين كلمه متضاد (قادَهَا) مى باشد.

=اسْتَاكَ-

اسْتِيَاكاً [سوك]: دندانهاى خود را مسواك كرد.

=إسْتَامَ-

اسْتِيَاماً [سوم] فلاناً السلعةَ: بهاى كالا را از وى پرسيد،- بِالسّلعَةِ: بهاى كالا را گران خواست.

=اسْتَأْتَن-

اسْتِئْتَاناً [أتن]: ماده خرى خريد، آن خرماده شد؛ «كان حِماراً فاسْتَأْتَنَ»: خر بود كه ماده خر شد، اين ضرب المثل براى كسى است كه پس از عزت و بزرگى به او اهانت شود.

=اسْتَأْثَرَ-

اسْتِئْثَاراً [أثر] بالشي ء على الغير: آن چيز را ويژه خود قرار داد،- اللّهُ بِهِ: خداوند او را ميراند.

=اسْتَأجَرَ-

اسْتِئْجَاراً [أجر] الرَّجُلَ: آن مرد را مزدور خود ساخت،- الدارَ: خانه را اجاره كرد.

=اسْتَأْجَل-

اسْتِئْجَالًا [أجل]: درخواست مهلت كرد.

=اسْتَأْخَذَ-

اسْتِئْخَاذاً [أخذ]: سر خود را از سختى درد به زير افكند.

=اسْتَأْخَرَ-

اسْتِئْخَاراً [أخر]: به تأخير افتاد.

=اسْتَأْذَنَ-

اسْتِئْذَاناً [أذن] هُ: از او اجازه خواست،- عليهِ: براى رفتن به نزد وى از او اجازه خواست.

=اسْتَأْرَبَ-

اسْتِئْرَاباً [أرب]: بدهى او زياد شد، دشمنى خود را پوشانيد، او را به غلط افكند.

=اسْتَأْسَدَ-

اسْتِئْساداً [أسد]: بسان شير شد،- عليهِ: بر او دلير شد.

=اسْتَأْسَرَ-

اسْتِئْساراً [أسر]: اسير شد،- هُ: او را دستگير كرد.

=اسْتَأْصَلَ-

اسْتِئْصَالًا [أصل] الشي ءَ: آن چيز را از بن بركند،- تِ الشجرةُ: ريشه درخت ثابت و استوار شد.

=اسْتَأْكَلَ-

اسْتِئْكَالًا [أكل] الشي ءَ: آن چيز را به ناحق گرفت؛ «فلانُ يَسْتَأْكِلُ الضُّعَفَاءَ»:

فلانى اموال مردم ضعيف را مى گيرد.

=اسْتَأمَّ-

اسْتِئْمَاماً [أمّ] هُ: او را امام و پيشواى خود كرد.

=اسْتَأْمَنَ-

اسْتِئْمَاناً [أمن] هُ: از او زينهار خواست، او را امين و مورد اعتماد قرار داد،- هُ على كذا: او را بر آن چيز معتمد خود كرد.

=اسْتَأْنَى-

اسْتِئْنَاءً [أني] الرجلَ: آن مرد را به شتاب نينداخت،- فى الأَمْرِ و به: با او در آن كار به نرمى و مهربانى رفتار كرد.

=الاسْتِئْناف-

[أنف]: اعاده دادرسى پس از صدور حكم از دادگاه بدوى؛ «محكمة الاسْتِئْنَاف»: دادگاه استيناف؛ «مُحامِ فى الاسْتِئْنَاف»: وكيل دادگاه استيناف.

=اسْتَأْنَسَ-

اسْتِئْنَاساً [أنس]: وحشت و ترس او از بين رفت،- بهِ و اليهِ: به او انس گرفت،- لَهُ: به او نگريست و گوش فرا داد.

=اسْتَأْنَفَ-

اسْتِئْنَافاً [أنف] الشي ءَ: آن كار را از

=استأهل-

=استب-

=استبى-

=استبات-

=استباح-

=الاستباحة-

=استباع-

=استبان-

=استبأ-

=استبت-

=استبحر-

=استبد-

=الاستبدادي-

=استبدع-

=استبدل-

=استبر-

=استبرأ-

=استبرد-

=استبرز-

=الاستبرق-

=- اين كلمه فارسى است-

=استبزل-

=استبسل-

=استبشر-

=استبشع-

=استبصر-

=استبضع-

=استبطأ-

=استبطح-

=استبطن-

=استبع-

=استبعد-

=استبعل-

=استبغى-

=استبق-

=استبقى-

=استبلى-

=استبنى-

=استبهج-

=استبهر-

=استبهم-

=استتاب-

=استتب-

=استتبع-

=استتر-

=استتك-

سر گرفت،- الدَّعْوَى: محاكمه را در دادگاه استيناف از سر گرفت.

=اسْتَأْهَلَ-

اسْتِئْهَالًا [أهل] الرجلَ: آن مرد را شايسته ديد،- الشي ءَ: سزاوار آن چيز شد.

=اسْتَبَّ-

اسْتِبَاباً [سبّ] القومُ: آن قوم به يكديگر ناسزا گفتند.

=اسْتَبَى-

اسْتِبَاءً [سبي] العدوَّ: دشمن را اسير كرد،- قلبَ فلانٍ: اسير عشق فلانى شد،- الخمرَ: مي را از شهرى به شهرى ديگر برد.

=اسْتَبَاتَ-

اسْتِبَاتَةً [بيت]: توشه و آذوقه شب خود را آماده كرد.

=اسْتَبَاحَ-

اسْتِبَاحَةً [بوح] الشي ءَ: آن چيز را مباح كرد يا مباح شمرد، بر آن كار اقدام كرد،- القومَ: آن قوم را از بن بركند،- دَمَهُ:

خون او را مباح و از حمايت قانون محروم كرد.

=الاسْتِبَاحَةِ-

[بوح]: دست يافتن بر چيزى مباح، چيزى را به زور گرفتن، مصادره.

=اسْتَبَاعَ-

اسْتِبَاعَةً [بيع] هُ الشي ءَ: از او خواست تا آن چيز را به وى بفروشد.

=اسْتَبَانَ-

اسْتِبَانَةً [بين] الشي ءُ: آن چيز آشكار شد،- الشي ءَ: آن چيز را آشكار كرد.

=اسْتَبَأَ-

اسْتِبَاءً [سبأ] الخمرَ: مي خريدارى كرد تا آنرا بنوشد.

=اسْتَبَتَ-

اسْتِبَاتاً [سبت]: به كار روز شنبه پرداخت.

=اسْتَبحَرَ-

اسْتِبْحَاراً [بحر] في العلم أو المال: در دانش يا دارائى فراخى يافت،- الشّاعرُ اوِ الخطيبُ: شاعر يا سخنران پرگوئى كرد.

=اسْتَبَدَّ-

اسْتِبْدَاداً [بدّ] بكذا: به تنهائى و مستقل به آن كار پرداخت،- الأَمْرُ بفلانٍ:

آن كار بر فلانى چيره شد بطوريكه نتوانست آنرا ضبط كند.

=الاسْتِبْدَادِيّ-

[بدّ]: استبدادى، حكومت استبدادى.

=اسْتَبْدَعَ-

اسْتِبْدَاعاً [بدع] الشي ءَ: آن چيز را بديع و نو شمرد، آن چيز را عجيب و غريب يافت.

=اسْتَبْدَلَ-

اسْتِبْدَالًا [بدل] هُ بكذا: چيزى را بجاى چيزى ديگر تبديل كرد.

=اسْتَبَرَ-

اسْتِبَاراً [سبر]: بمعناى (اسْبَرَ) است.

=اسْتَبْرأَ-

اسْتِبْرَاءً [برأ]: از بدهى و گناه بيزارى جست.

=اسْتَبْرَدَ-

اسْتِبْرَاداً [برد] هُ: آن چيز را سرد يافت،- عليه لِسَانَهُ: زبان خود را مانند سوهان بر آن زد، به سختى به او ناسزا گفت.

=اسْتَبْرَزَ-

اسْتِبْرَازاً [برز] هُ: آن را بيرون آورد.

=الاسْتَبْرق-

پارچه سبز ابريشمى و زر بافت.

=- اين كلمه فارسى است-

اسْتَبْرَكَ-

اسْتِبْرَاكاً [برك]: به خير و بركت فال زد.

=اسْتَبْزَل-

اسْتِبْزَالًا [بزل] الشي ءَ: آن چيز را گشود،- الخمرَ: مي را تصفيه كرد.

=اسْتَبْسَلَ-

اسْتِبْسَالًا [بسل]: خود را براى جنگ و مرگ آماده ساخت، جنگيد.

=اسْتَبْشَرَ-

اسْتِبْشَاراً [بشر] به: از آن چيز شادمان شد،- بهِ خَيراً: براى او فال نيك زد.

=اسْتَبْشَعَ-

اسْتِبْشَاعاً [بشع] هُ: آن را ناپسنديده يافت، آن را زشت شمرد.

=اسْتَبْصَرَ-

اسْتِبْصَاراً [بصر] الأمرَ: آن كار را توانست با اظهار نظر رسيدگى كند، آن چيز را آشكار كرد،- الأمرُ: آن چيز آشكار و پيدا شد،- فيه: در آن كار انديشيد و تأمل كرد.

=اسْتَبْضَعَ-

اسْتِبْضَاعاً [بضع]: سرمايه و بضاعت براى خود گرفت.

=اسْتَبْطَأَ-

اسْتِبْطَاءً [بطأ] هُ: او را كند و سست يافت.

=اسْتَبْطَحَ-

اسْتِبْطَاحاً [بطح] الوادي: دره پهن و فراخ شد.

=اسْتَبْطَنَ-

اسْتِبْطَاناً [بطن] هُ: ميان آن چيز رفت،- الأمرَ: باطن و حقيقت امر را دانست.

=اسْتَبَعَ-

اسْتِبَاعاً [سبع] القومُ: آن قوم هفت نفر شدند،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را دزديد،- الغَنَمَ:

گرگ گوسفند را شكار كرد.

=اسْتَبْعَدَ-

اسْتِبْعَاداً [بعد] هُ: آن امر را بعيد دانست،- عنه: از او دور شد.

=اسْتَبْعَلَ-

اسْتِبْعَالًا [بعل] المكانُ: آن مكان بلند شد،- الرجُلُ لِلمرأة: آن مرد شوهر آن زن شد.

=اسْتَبْغَى-

اسْتِبغَاءً [بغي] الشي ءَ: آن چيز را خواست و يا طلب كرد،- القومَ: از آن قوم طلب يارى كرد.

=اسْتَبَقَ-

اسْتِبَاقاً [سبق] القومُ: آن قوم با هم مسابقه دادند،- الرجُلانِ البابَ اوالِى الْبَاب:

آن دو مرد براى رسيدن به درب با هم به مسابقه پرداختند،- الرجُلانِ الصّراطَ: آن دو مرد از راه گذشتند و رفتند و راه را گم كردند.

=اسْتَبْقَى-

اسْتِبْقَاءً [بقي] هُ: آن چيز را باقى گذارد،- مِنه: پاره اى از چيزى را باقى گذارد.

=اسْتَبْلَى-

اسْتِبْلَاءً [بلي] هُ: آن را آزمايش كرد.

=اسْتَبْنَى-

اسْتِبْنَاءً [بني] المنزلُ: آن خانه ويران گرديد و نيازمند به بازسازى شد.

=اسْتَبْهَجَ-

اسْتِبْهَاجاً [بهج]: بِهِ به آن خوشحال شد.

=اسْتَبْهَرَ-

اسْتِبْهَاراً [بهر] الليلُ: تاريكى شب بسيار شد.

=اسْتَبْهَمَ-

اسْتِبْهَاماً [بهم] الأمرُ عليه: آن كار براى او مبهم شد.

=اسْتُبْهِمَ-

[بهم] عليه: آن كار بر او بسته شد و نتوانست سخن گويد.

=اسْتَتَابَ-

اسْتِتَابةً [توب] هُ: از او خواست كه توبه كند.

=اسْتَتَبَّ-

اسْتِتْبَاباً [تبّ] الرجلُ: آن مرد ضعيف و ناتوان شد،- الطريقُ: آن راه براى پوينده اش پيدا شد، آن كار روشن و آشكار شد،- الأمرُ: آن كار برقرار و پابرجا شد.

=اسْتَتْبَعَ-

اسْتِتْبَاعاً [تبع] هُ: از او خواست كه وى را پيروى كند.

=اسْتَتَرَ-

اسْتِتَاراً [ستر]: خود را پوشانيد.

=اسْتَتَكَّ-

اسْتِتْكَاكاً [تكّ] التكَّةَ: بند شلوار را داخل شلوار كرد.

=استتلى-

=استتم-

=استثاب-

=استثار-

=استثغر-

=استثقل-

=الاستثمار-

=استثمر-

=استثنى-

=الاستثناء-

=الاستثنائي-

=استجاب-

=استجاد-

=استجار-

=استجاز-

=استجاش-

=استجاع-

=استجاف-

=استجال-

=استجد-

=استجدى-

=استجذل-

=استجر-

=استجرى-

=استجرأ-

=استجز-

=استجزل-

=استجفى-

=استجلى-

=الاستجلاب-

=استجلب-

=استجلس-

=استجم-

=استجمر-

=استجمع-

=استجمل-

=استجن-

=استجنح-

=استجهد-

=أساء-

=الإساء-

=الإساءة-

=أساح-

=أساد-

=أسار-

=الإسار-

=الأسارير-

=الأساريع-

=أساس-

=الأساسي-

=الأساطين-

=أساع-

=أساغ-

=أساف-

=أساق-

=اساقط-

=أسال-

=أسام-

=أسامة-

=الأسباب-

=الأسباد-

=الإسبانخ-

=أسبت-

=أسبح-

=أسبخ-

=اسْتَتْلَى-

اسْتِتْلَاءً [تلو] هُ الشي ءَ: آن چيز را خواست كه از وى پيروى كند.

=اسْتَتَمَّ-

اسْتِتْمَاماً [تمّ] الشي ءَ: پاره هاى آن چيز را تكميل كرد، از او خواست كه آن كار را تمام كند.

=اسْتَثَابَ-

اسْتِثَابةً [ثوب] المالَ: مال را باز پس خواست،- الرجُلَ: از آن مرد پاداش خواست.

=اسْتَثَارَ-

اسْتِثَارَةً [ثور] هُ: او را برانگيخت،- غَضَبَهُ: او را خشمگين كرد.

=اسْتَثْأَرَ-

اسْتِثْأَراً [ثأر]: براى گرفتن انتقام يارى خواست.

=اسْتَثْغَرَ-

اسْتِثْغَاراً [ثغر] الكلبُ بذنَبه: آن سگ دم خود را ميان دوران خود قرار داد،- المصارعُ بِثَوبِه: كشتيگير دامن جامه خود را تا زد و از ميان دوران بيرون آورد و بر كمر خود بست.

=اسْتَثْقَلَ-

اسْتِثْقَالًا [ثقل] الشي ءُ: آن چيز سنگين شد،- الشي ءَ: آن چيز را سنگين يافت،- بِفُلانٍ: از سنگينى او آگاه شد؛ «اسْتَثْقَلَ ظِلَّهُ»: سايه اش سنگين شد.

=الاسْتِثْمار-

[ثمر]: بهره بردارى، انتفاع، سودجوئى.

=اسْتَثْمَرَ-

اسْتِثْماراً [ثمر] الشي ءَ: آن چيز را به ثمر رسانيد، از آن بهره بردارى كرد،- الرَّجُلُ: ميوه بدست آورد.

=اسْتَثْنَى-

اسْتِثْنَاءً [ثني] الشي ءَ: آن چيز را از حكم كلى بيرون آورد،- فلاناً و على فلانٍ:

فلانى را مستثنى كرد.

=الاسْتِثْنَاء-

[ثني]: بيرون كردن چيزى از حكم كلى؛ «بِدوُن استِثْنَاء»: بطور يكسان، بىستثنا.

=الاسْتِثْنَائيّ-

[ثني]: منسوب به (الاسْتِثنَاء) است؛ «الأَحْوَالُ الاسْتِثْنَائِيّة»: وضع غير عادى؛ «الجَلسَةُ الاستثنَائِيّة»: جلسه فوق العاده.

=اسْتَجَابَ-

اسْتِجَابَةً [جوب] هُ و له: به او پاسخ داد،- اللّهُ فلاناً و لِفلانٍ و من فلانٍ: خداوند دعاى او را پذيرفت و حاجت او را برآورد.

=اسْتَجَادَ-

اسْتِجَادَةً [جود] هُ: آن چيز را نيكو شمرد،- الأمِيرَ: از حاكم طلب نكوئى كرد.

=اسْتَجَارَ-

اسْتِجَارَةً [جور] فلاناً و بهِ: به او پناه برد و از او يارى خواست،- من فُلان: از فلانى حمايت خواست كه وى را از ديگرى پناه دهد.

=اسْتَجَاز-

اسْتِجَازَةَ [جوز]: اجازه خواست،- الأَمْرَ: آن كار را جايز دانست.

=اسْتَجَاشَ-

اسْتِجَاشَةً [جيش] الجيشَ: لشكر را جمع آورى كرد،- الأميرَ: از فرمانده كمك و لشكر خواست،- القومَ: آن قوم را به كمك رسانى تشويق كرد.

=اسْتَجَاعَ-

اسْتِجَاعَةً [جوع]: از آن چيز خورد ولى سير نشد، ساعت به ساعت غذا مى خورد.

=اسْتَجَافَ-

اسْتِجَافَةً [جوف] الشي ءَ: آن چيز را اجوف (تو خالى) بدست آورد،- الشي ءُ:

آن چيز فراخ شد.

=اسْتَجَالَ-

اسْتِجَالَةً [جول] أموالَهم: اموال و دارائى آنها را برد.

=اسْتَجَدَّ-

اسْتِجْدَاداً [جدّ] الشي ءُ: آن چيز تازه شد،- الشي ءَ: آن چيز را تازه و نو كرد يا تازه بدست آورد،- الثوبَ: جامه نو پوشيد.

=اسْتَجْدَى-

اسْتِجْدَاءً [جدو] فلاناً: از او حاجت خواست، بهره و سود از او خواست.

=اسْتَجْذَلَ-

اسْتِجْذَالًا [جذل]: راست و استوار شد.

=اسْتَجَرَّ-

اسْتِجْرَاراً [جرّ] الشي ءَ: آن چيز را كشانيد،- المالَ: مال را بتدريج گرفت،- لِفُلانٍ: از فلانى فرمانبردارى كرد.

=اسْتَجْرَى-

اسْتِجْرَاءً [جري] فلاناً: فلانى را وكيل خود ساخت.

=اسْتَجْرَأَ-

اسْتِجْرَاءً [جرأ]: تظاهر به دليرى و دلاورى كرد.

=اسْتَجَزَّ-

اسْتِجْزَازاً [جزّ] الغَنمُ أو البُرُّ أو النخلةُ:

هنگام ذبح گوسفند يا درو گندم يا بريدن نخل رسيد.

=اسْتَجْزَلَ-

اسْتِجْزَالًا [جزل] هُ: او را نيكو ديد،- رأيَهُ: رأى او را نيكو ديد.

=اسْتَجْفَى-

اسْتِجْفَاءً [جفو] الشي ءَ: آن چيز را سنگين و خشن دانست،- فلاناً: از فلانى خواست كه از وى دورى جويد.

=اسْتَجْلَى-

اسْتِجْلَاءً [جلو] الشي ءَ: آن چيز را آشكار و روشن كرد،- تِ العَرُوسُ: آن عروس آرايش كرده به شوهرش نمايان شد.

=الاستِجْلَاب-

[جلب]: استمالت، كشش، نايل شدن، بدست آوردن، وارد كردن؛ «اسْتِجْلابُ السَّائِحين»: جلب سياحان و ترويج سياحت و توريستى.

=اسْتَجْلَبَ-

اسْتِجْلَاباً [جلب] هُ: خواستار جلب كردن او شد.

=اسْتَجْلَسَ-

اسْتِجْلَاساً [جلس] هُ: از او خواست تا بنشيند.

=اسْتَجَمَّ-

اسْتِجْمَاماً [جمّ]: استراحت گرفت،- تِ الأرضُ: گياه زمين روئيده شد،- الماءُ:

آب فراوان شد،- البئرَ: چاه را رها كرد تا پر از آب شود؛ «انى لأَسْتَجِمُّ قلبى بِشي ء من اللَّهوِ»: من دل خود را با كمى تفريح آسايش ميدهم.

=اسْتَجْمَرَ-

اسْتِجْمَاراً [جمر] القومُ على أمرٍ: آن قوم به هم فشرده شدند و گردهم آمدند،- بِالمجْمَرةِ: با بخوردان بخور كرد.

=اسْتَجْمَعَ-

اسْتِجْمَاعاً [جمع] القومُ: همه قوم براى كارى رفتند،- لهُ الأمرُ: آنچه كه مى خواست برايش فراهم شد،- البقلُ:

دانه هاى كشت خشك شد،- الفرسُ جرياً:

اسب با تمام توان دويد،- قُواه: نيرو و نشاط خود را بازيافت،- افكارَه: حواسّ خود را جمع كرد، براى خود خلوت گزيد.

=اسْتَجْمَلَ-

اسْتِجْمَالًا [جمل] الشي ءَ: آن چيز را زيبا شمرد،- البعيرُ: آن شتر رشد كرد و هفت ساله شد.

=اسْتَجَنَّ-

اسْتِجْنَاناً [جنّ]: پوشيده شد، ديوانه شد.

=اسْتَجْنَحَ-

اسْتِجْنَاحاً [جنح] هُ: آن چيز را كج و خم كرد،- اليه: به سوى او ميل كرد.

=اسْتَجْهَدَ-

اسْتِجْهَاداً [جهد] في الأمر: در آن كار خبره و كوشا شد.

تَأْسِيَةً [أسو] الرجلَ: آن مرد را دلدارى و تسليت گفت، آن مرد را درمان كرد، به آن مرد كمك و يارى كرد.

=أَسَاءَ-

اسّاءَةً [سوأ] الشي ءَ: آن كار را تباه كرد،- التصرّفَ: كارها را خوب انجام نداد؛ «اسَاءَ مُعامَلَتَه»: با او بدرفتارى كرد،- الاسْتعمالَ: از حق تجاوز و افراط كرد،- بهِ الظنَّ: به او بد گمان شد،- اليه: به او بد كرد،- هُ: او را خشمگين و اندوهگين كرد.

=الإسَاء-

ج آسِيَة [أسو]: دارو.

=الإسَاءَة-

[سوأ]: مص، بدى كردن، ناسزا گفتن، زيان.

=أَسَاحَ-

إسَاحَةً [سيح] هُ: او را به سياحت وادار كرد،- الفرسُ بِذَنَبِهِ: اسب دم خود را فرو هشت

الأَسَاحِل-

[سحل]: مجاري آب.

=أَسَادَ-

إسَادَةً [سود] تِ المرأَةُ: آن زن بچه سياه زائيد، آن زن بچه بزرگوار زائيد.

=أَسَارَ-

إسَارَةً [سير] الرجلَ: آن مرد را به رفتن واداشت.

=الإسَار-

[أسر]: بند چرمى يا دوال؛ «وَقَعَ فى اسَارِهِ»: دنباله رو او شد.

=الأَسَارِير-

[سرّ]: زيبائيهاى چهره.

=الأَسَارِيع-

[سرع]: خطوط و نشانه ها در كمان،- (ح): به واژه (السرفة) مراجعه شود.

=أَسَاسَ-

إسَاسةً [سوس] هُ الناسُ: مردم او را به رياست خود برگزيدند،- الطَّعامُ: در غذا شپشك افتاد،- تِ الشاةُ: پوست گوسفند پر از شپش شد

الأَسَاس-

ج أُسُس [أسّ]: اساس ساختمان، پى ساختمان، آغاز هر چيزى، پايه و استناد؛ «على اسَاسٍ كذا»: بر مبناى فلان چيز؛ لا اسَاسَ له من الصِّحَّةِ»: فلان كار اساس درستى ندارد،- أو القاعِدَة (ك):

ماده اى مانند سوديم و پوتاسيوم و كالسيوم كه ريشه داشته باشد كه در نتيجه آب و نمك از آن بدست آيد.

=الأَسَاسِيُّ-

منسوب به (الأسَاس) است؛ «الحُجر الأَسَاسِيّ»: سنگ اوليه ساختمان؛ «السَّبَبُ الأَسَاسِي»: سبب و علت اوليه هر چيزى.

=الأَسَاطِين-

[سطن]: جمع (الأسطُوانة) است؛ «هم اساطين الزمان»: آنها دانشمندان و بزرگان زمانه اند.

=أَسَاعَ-

إسَاعَةً [سوع و سيع] الشي ءَ: آن را ضايع كرد.

=أَسَاغَ-

إسَاغَةً [سوغ] الطعام أو الشرابَ: خوراك يا نوشيندى را به آسانى در گلو فروبرد.

=أَسَافَ-

إسَافَةً [سوف]: دارايى او از دست رفت، فرزند او مرد،- هُ اللّهُ: خداوند او را نابود كرد.

=أَسَاقَ-

إسَاقَةً [سوق] هُ الماشيةَ: ستوران را به او داد تا آنها را براند.

=اسَّاقَطَ-

اسيقَاطاً [سقط] الشي ءُ: آن چيز پياپى فرود آمد.

=أَسَالَ-

إسَالَةً [سيل] الماءَ: آب را به جريان انداخت،- الجامِدَ: آن چيز جامد را گداخت يا ذوب كرد،- غِرارَ النَّصلِ: نوك تير را دراز و تيز كرد.

=أَسَامَ-

إسَامَةً [سوم] الماشيةَ: ستوران را به چراگاه برد،- اليه بِبَصَرِهِ: به او چشم دوخت يا او را چشم زخم زد.

=أُسَامَةُ-

[أسم]: اسم علم جنس براى شير است.

=أَسْأل-

إسْآلًا [سأل] هُ سُؤْلَهُ و سُؤْلَتَهُ و مَسأَلتَهُ:

نياز وى را برآورده كرد.

=أَسْأَمَ-

إسْآماً [سأم] هُ: او را خسته و كسل كرد.

=الأسبَاب-

[سبّ]: جمع (السّبب) است، «تعاطى الاسباب»: براى رفع نيازهاى زندگى داد و ستد كرد، «اسباب السماء»: بلندى ها و پهنه هاى آسمان.

=الأسْبَاد-

[سبد]: جامه هاى سياه، «اسباد العُشب»: برآمدگى اوليه گياه.

=الإسْبَانَخ-

(ن): گياه اسفناج.

=أَسْبَتَ-

إسْبَاتاً [سبت]: بروز شنبه درآمد.

=أَسْبَحَ-

إسْبَاحاً [سبح] هُ: او را به شنا واداشت.

=أَسْبَخَ-

إسْبَاخاً [سبخ] فى الْحَفْرِ: زمين را گود كرد تا به شوره زار رسيد،- المكانُ: آن زمين شوره زار و سخت شد.

=استجهل-

=استجوى-

=الاستجواب-

=استجوب-

=استجور-

=استجوف-

=استحى-

=استحار-

=استحاط-

=استحال-

=استحب-

=استحث-

=استحثى-

=استحج-

=استحجب-

=استحجر-

=استحد-

=استحدث-

=استحذى-

=استحر-

=استحرز-

=استحرم-

=الاستحسان-

=استحسن-

=استحش-

=استحشف-

=استحصد-

=استحصف-

=استحضر-

=استحط-

=استحطب-

=استحفى-

=استحفر-

=استحفظ-

=استحق-

=الاستحقاق-

=اسْتَجْهَلَ-

اسْتِجْهَالًا [جهل] هُ: او را نادان شمرد، او را خوار و سبك كرد.

=اسْتَجْوَى-

اسْتِجْواءً [جوي] الطعامَ: غذا را دوست نداشت.

=الاسْتِجْوَاب-

[جوب]: مص،- فى اصْطِلاح الْمَجَالِس النِّيَابِيَّة: و در اصطلاح پارلمانى سؤالى است كه در مجلس از دولت مى شود، استيضاح،- فى عُرفِ المَحَاكِم: و در اصطلاح دادگاهها بازجوئى و استنطاق است كه از متهم مى شود.

=اسْتَجْوَبَ-

اسْتِجْوَاباً [جوب] هُ في اصطلاح المحاكم: از او بازپرسى كرد،- هُ وَ اسْتَجْوبَ له: به او پاسخ داد.

=اسْتَجْوَرَ-

اسْتِجْوَاراً [جور] هُ: او را ستمكار يافت.

=اسْتَجْوَفَ-

اسْتِجْوَافاً [جوف] الشي ءَ: آن چيز را توخالى ديد،- الشي ءُ: آن چيز فراخ شد.

=اسْتَحَى-

اسْتِحَاءً [سحو] الشي ءَ: آن چيز را پوست كند، تراشيد،- الشعَرَ: موى را تراشيد يا كوتاه كرد.

=اسْتَحَى-

اسْتِحَاءً [حيي و سحو] منه: از او شرمگين شد، از او خجالت كشيد.

=اسْتَحَارَ-

اسْتِحَارَةً [حور] هُ: از او بازجوئى و بازپرسى كرد.

=اسْتَحَارَ-

اسْتِحَارَةً [حير]: سرگردان شد،- السحابُ: ابر به يكسو نرفت،- المكانَ و بالمكانِ: چند روزى در آن مكان اقامت كرد.

=اسْتَحَاطَ-

اسْتِحَاطَةً [حوط] في أمره أو تجارته: در كار يا امور بازرگانى خود نهايت احتياط را كرد.

=اسْتَحَالَ-

اسْتِحَالَةً [حول]: آن چيز از حالى به حالى تغيير يافت، آن كار محال شد،- فلانُ الشي ءَ: در آن چيز دقت كرد تا به بيند حركت مى كند يا نه.

=اسْتَحَبَّ-

اسْتِحْبَاباً [حبّ] هُ: او را دوست داشت، او را تحسين كرد.

=اسْتَحَثَّ-

اسْتِحْثَاثاً [حثّ] الرجلَ على الأمر:

براى انجام آن كار آن مرد را تشويق كرد.

=اسْتَحْثَى-

اسْتِحْثَاءً [حثو] القومُ: هر يك از آن قوم بر روى ديگرى خاك پاشيدند.

=اسْتَحَجَّ-

اسْتِحْجَاجاً [حجّ]: دليل و برهان خواست و آنرا ارائه داد.

=اسْتَحْجَبَ-

اسْتِحْجَاباً [حجب] هُ: او را حاجب و دربان خود كرد.

=اسْتَحْجَرَ-

اسْتِحْجَاراً [حجر]: آن چيز بسان سنگ شد،- الرجلُ: آن مرد براى خود حجره ساخت،- عليهِ: بر او سرسخت شد.

=اسْتَحَدَّ-

اسْتِحْدَاداً [حدّ]: تيغ خود را تيز كرد.

=اسْتَحْدَثَ-

اسْتِحْدَاثاً [حدث] هُ: آن چيز را تازه و نو كرد،- الخبرَ: خبر تازه يافت.

=اسْتَحْذَى-

اسْتِحْذَاءً [حذو] هُ: از او كفش خواست.

=اسْتَحَرَ-

اسْتِحَاراً [سحر]: به سحرگاهان درآمد يا سحرگاه خارج شد،- الدّيكُ: خروس در سحرگاه بانگ زد.

=اسْتَحَرَّ-

اسْتِحْرَاراً [حرّ] القتالُ: جنگ سخت شد.

=اسْتَحْرَزَ-

اسْتِحْرَازاً [حرز]: به پناهگاه درآمد.

=اسْتَحْرَمَ-

اسْتِحْرَاماً [حرم] الشي ءَ: آن چيز را حرام شمرد.

=الاسْتِحْسَان-

[حسن]: مص، پسنديدن و موافقت كردن.

=اسْتَحْسَنَ-

اسْتِحْسَاناً [حسن] ه: آن را نيكو و پسنديده شمرد.

=اسْتَحَشَّ-

اسْتِحْشَاشاً [حشّ] تِ اليدُ: دست شل و بى حس شد،- العَظْمُ: استخوان باريك شد و بگونه خشكيده درآمد،- الغُصنُ: شاخه درخت دراز شد،- الرجُلُ: آن مرد تشنه شد.

=اسْتَحْشَفَ-

اسْتِحْشَافاً [حشف] ضَرْعُ الأنثى:

پستان ماده ترنجيده و منقبض شد،- تْ أذُنُ الإنْسَان: گوش انسان خشك و منقبض شد.

=اسْتَحْصَدَ-

اسْتِحصَاداً [حصد] الزرعُ: هنگام درو كشت رسيد،- القومُ: آن قوم گردهم آمدند يا يكديگر را يارى كردند،- الحبلُ:

ريسمان محكم بافته شد؛ «اسْتَحْصَدَ حبلُ الرّجُل»: آن مرد سخت خشمگين شد.

=اسْتَحْصَفَ-

اسْتِحْصَافاً [حصف] الشي ءُ: آن چيز محكم و بادوام شد،- القومُ: آن قوم گردهم آمدند،- الحبلَ: ريسمان را محكم بافت،- الدهرُ عليه: روزگار بر او سخت شد.

=اسْتَحْضَرَ-

اسْتِحْضَاراً [حضر] الشي ءَ: آن چيز را به حضور خواست، آن را حاضر كرد،- الفرسَ: اسب را با شتاب دوانيد.

=اسْتَحَطَّ-

اسْتِحْطَاطاً [حطّ]: از او خواست كه از گناهش چشم پوشند؛ «اسْتَحَطَّ فلاناً وِزْرَه»: از او خواست تا از گناهى كه مرتكب شده صرفنظر و فروكش كند،- مِنَ الثَّمَنِ شيئاً: از او خواست تا از بهاى چيزى كم كند.

=اسْتَحْطَبَ-

اسْتِحْطَاباً [حطب] الكَرْمُ: هنگام بريدن هيزم از درخت مو رسيد.

=اسْتَحْفَى-

اسْتِحْفَاءً [حفو] هُ عن كذا: درباره چيزى بگونه مبالغه خبر خواست.

=اسْتَحْفَرَ-

اسْتِحْفَاراً [حفر] النهرُ: براى ايجاد نهر موقع را مناسب كندن زمين دانست.

=اسْتَحْفَظَ-

اسْتِحْفَاظاً [حفظ] هُ الشي ءَ: از او خواست تا از آن چيز نگهدارى كند؛ «اسْتَحْفظه مالًا أو سِرّاً»: از او خواست تا آن مال يا راز را نگهدارى كند.

=اسْتَحَقَّ-

اسْتِحْقَاقاً [حقّ] هُ: شايسته آن چيز شد؛ «لا يستحقّ عليه الرَّسم»: از پرداخت ماليات معاف است، مستحق آن كار شد؛ «إنّه يَسْتحقُّ الذّكر»: او شايسته نام بردن است،- الرّجُلُ: آن مرد گناهى كرد كه سزاوار كيفر شد،- الدَّينُ: موقع پرداخت بدهى رسيد،- تِ الناقَةُ: ماده شتر فربه شد.

=الاسْتِحْقَاق-

ج اسْتِحْقَاقَات [حقّ]: سررسيد پرداخت وام؛ «تأريخُ الاسْتِحْقَاقِ»: سررسيد پرداخت وام، سزاوار بودن، آنچه كه انسان را شايسته قدردانى و پاداش كند؛ «عَنِ استحاق»: شايستگى؛ «بِدُون اسْتِحقاق»:

نداشتن حق؛ «وِسَامُ الاسْتحقاق»: نشان

=استحقب-

=استحقر-

=استحك-

=الاستحكام-

=استحكم-

=استحل-

=استحلى-

=استحلب-

=استحلف-

=استحلك-

=استحم-

=استحمد-

=استحمق-

=استحمل-

=استحن-

=استحوذ-

=استحوش-

=استحوض-

=استحيا-

=استحين-

=استخار-

=استخال-

=استخان-

=استخبى-

=الاستخبار-

=استخبث-

=استخبر-

=استخبل-

=استخدم-

=استخذى-

=استخرج-

=استخرس-

=استخزى-

=استخزن-

=استخس-

=استخشن-

=استخص-

=استخف-

=استخفى-

=استخلى-

=استخلب-

=استخلص-

=استخلف-

=استخن-

لياقت كه از طرف دولت بعنوان قدردانى از خدمات به شخص داده مى شود.

=اسْتَحْقَبَ-

اسْتِحْقَاباً [حقب] الشي ءَ: آن چيز را پس انداز كرد، آن چيز را پشت رحل شتر بست.

=اسْتَحْقَرَ-

اسْتِحْقَاراً [حقر] هُ: او را كوچك شمرد.

=اسْتَحَكَّ-

اسْتِحْكَاكاً [حكّ] هُ رأسُه: سر او خارش گرفت.

=الاسْتِحْكَام-

[حكم]: مص،- ج اسْتِحْكَامَات: محكم كارى و استوارى.

=اسْتَحْكَمَ-

اسْتِحْكاماً [حكم] الأمْرُ: آن كار ثابت و استوار شد، امكان پذير شد:- عليهِ الكلامُ: سخن بر او پوشيده و مبهم شد.

=اسْتَحَلَّ-

اسْتِحْلَالًا [حلّ] الشي ءَ: آن چيز را حلال دانست،- هُ الشي ء: از او خواست آن چيز را برايش حلال كند.

=اسْتَحْلَى-

اسْتِحْلَاءً [حلو] الشي ءَ: آن چيز را شيرين يافت.

=اسْتَحْلَبَ-

اسْتِحْلَاباً [حلب]: شير دوشيد،- القومُ: آن قوم براى كمك رسانى گردهم آمدند.

=اسْتَحْلَفَ-

اسْتِحْلَافاً [حلف] هُ: او را سوگند داد.

=اسْتَحْلَك-

اسْتِحْلَاكاً [حلك]: سياهى آن چيز بسيار شد.

=اسْتَحَمَّ-

اسْتِحْمَاماً [حمّ]: خود را با آب شست، به گرمابه رفت، بدن او عرق كرد.

=اسْتَحْمَدَ-

اسْتِحْمَاداً [حمد] اللّهُ الى خَلْقِه:

خداوند مردم را در برابر نعمتهائى كه به آنها داده به ستايش خود خواند.

=اسْتَحمَقَ-

اسْتِحْمَاقاً [حمق]: حماقت كرد،- هُ: او را احمق و نادان شمرد.

=اسْتَحْمَلَ-

اسْتِحْمَالًا [حمل]: در باركشى نيرومند شد،- فلاناً: از او خواست تا آن چيز را بردارد و بر دوش كشد.

=اسْتَحَنَّ-

اسْتِحْنَاناً [حنّ] إليه: بسوى او گرايش نمود،- الشوقُ فلاناً: عشق فلانى را شادمان كرد.

=اسْتَحْوَذَ-

اسْتِحْوَاذاً [حوذ] عليهِ: بر او چيره و مستولى شد.

=اسْتَحْوَشَ-

اسْتِحْوَاشاً [حوش] الصيدَ: از كنار شكار آمد تا آنرا بدام افكند.

=اسْتَحَوَضَ-

اسْتِحْوَاضاً [حوض] الماءُ: آن آب بسان حوض گرد آمد.

=اسْتَحْيَا-

اسْتِحْيَاءً [حيي] هُ: او را زنده رها كرد،- مِنه: از او شرمسار شد، شرمگين شد،- هُ و اسْتَحْيَا مِنه: از او دلخور شد و خجالت كشيد.

=اسْتَحْيَنَ-

اسْتِحْيَاناً [حين]: منتظر فرصت مناسب بود.

=اسْتَخَارَ-

اسْتِخَارَةً [خور] هُ: از او مهربانى خواست،- المَنْزِلَ: خانه را پاكيزه يافت.

=اسْتَخَارَ-

اسْتِخَارَةً [خير]: از او طلب خير كرد،- اللّهَ: از خداوند خواست آنچه را كه در صلاح او مى باشد برگزيند.

=اسْتَخَالَ-

اسْتِخالَةً [خول] فيهم: هر يك از آن افراد را دائى خود شمرد.

=اسْتَخَالَ-

اسْتِخَالَةً [خيل] السحابةَ: به ابر نگريست و گمان كرد بارنده است.

=اسْتَخَانَ-

اسْتِخَانَةً [خون] هُ: كوشيد كه به او خيانت كند.

=اسْتَخْبَى-

استِخْبَاءً [خبي] الخِباءَ: چادر را برافراشت، داخل چادر شد.

=الاسْتِخْبَار-

[خبر]: مص؛ «دائرة الاسْتِخبَارَات»:

اداره اطلاعات كشور.

=اسْتَخْبَثَ-

اسْتِخْبَاثاً [خبث]: تبهكار شد،- هُ: او را خبيث و تبهكار يافت.

=اسْتَخْبَرَ-

اسْتِخْبَاراً [خبر] هُ: از او خبر پرسيد.

=اسْتَخْبَلَ-

اسْتِخْبَالًا [خبل] هُ الإبلَ: شتران را از او به عاريت گرفت تا از آن بهره مند شود.

=اسْتَخْدَمَ-

اسْتِخْدَاماً [خدم] هُ: او را خدمتگزار خود كرد، از او خدمت خواست.

=اسْتَخْذَى-

اسْتِخْذَاءً [خذو]: تواضع و فروتنى كرد.

=اسْتَخْرَجَ-

اسْتِخْرَاجاً [خرج] هُ: از او خواست تا بيرون رود،- الشي ءَ: آن چيز را دريافت و استنباط كرد،- المسألةَ: مسأله را حلّ كرد،- تِ الأرضُ: زمين براى كشت آماده شد.

=اسْتَخْرَسَ-

اسْتِخْرَاساً [خرس] تِ الارضُ: زمين قابل كشت نشد.

=اسْتَخْزَى-

اسْتِخْزَاءً [خزي]: شرمگين شد.

=اسْتَخْزَنَ-

اسْتِخْزَاناً [خزن] المالَ: مال را اندوخت،- هُ المالَ: از او خواست كه مال را اندوخته كند.

=اسْتَخَسَّ-

اسْتِخْسَاساً [خسّ] هُ: او را خسيس يافت، او را كوچك شمرد.

=اسْتَخْشَنَ-

اسْتِخْشَاناً [خشن] الشي ءَ: آن چيز را زبر و خشن يافت.

=اسْتَخَصَّ-

اسْتِخْصَاصاً [خصّ] الشي ءَ: آن چيز را ويژه خود خواست.

=اسْتخَفَّ-

اسْتِخْفَافاً [خفّ] هُ: او را سبك يافت، او را از راه حق منحرف كرد، او را نادان شمرد،- بهِ: او را خوار شمرد،- هُ الغِناءُ: آواز و شادمانى او را به طرب انداخت،- هُ الطرَبُ: شادمانى و طرب او را بى بند و بار كرد.

=اسْتَخْفَى-

اسْتِخْفَاءً [خفي]: پنهان و متوارى شد.

=اسْتَخْلَى-

اسْتِخْلَاءً [خلو] المكانُ: آن مكان خالى شد،- هُ: از او خواست تا با وى خلوت كند،- بالمَلِيك: با مالك خانه خلوت كرد.

=اسْتَخْلَبَ-

اسْتِخْلَاباً [خلب] هُ بظفرهِ: او را با ناخن خود خراشيد.

=اسْتَخْلَصَ-

اسْتِخْلَاصاً [خلص] هُ: او را براى خود برگزيد،- الشّي ءَ مِنه: آن چيز را بدست آورد؛ «اسْتَخْلَصَ فَائِدَةً من ... »: از چيزى فائده يا سود بدست آورد.

=اسْتَخْلَفَ-

اسْتِخْلَافاً [خلف] هُ: او را جانشين خود كرد،- فلاناً من فلان: فلانى را بجاى فلان برگزيد،- تِ الأرضَ: زمين گياه تابستانى پس از خشكيدن گياه بهارى رويانيد.

=اسْتَخَنَّ-

اسْتِخْنَاناً [خنّ] تِ البئُر: چاه بدبو شد.

=استخول-

=استد-

=استدار-

=استدام-

=استدان-

=استدبر-

=استدر-

=الاستدراك-

=استدرج-

=استدرك-

=استدعى-

=الاستدعاء-

=استدف-

=استدفأ-

=استدفع-

=استدق-

=استدل-

=الاستدلال-

=استدمى-

=استدمع-

=استدنى-

=استذاق-

=استذأب-

=استذرى-

=استذرع-

=استذرف-

=استذكى-

=استذكر-

=استذل-

=استذم-

=استذنب-

=استذهن-

=استرى-

=استراب-

=الإستراتيجي-

=الإستراتيجية-

=استراث-

=استراح-

=اسْتَخْوَلَ-

اسْتِخْوَالًا [خول] فيهم: آنها را خال (دائي) خود خواند.

=اسْتَدَّ-

اسْتِدَاداً [سدّ]: بسته شد،- الشي ءُ:

آن چيز راست و مستقيم شد.

=اسْتَدَارَ-

اسْتِدارَةً [دور]: دور زد، چرخيد،- الشي ءُ: آن چيز گرد شد،- الشي ءَ و بهِ: گرد آن چيز برآمد.

=اسْتَدَامَ-

اسْتِدامَةً [دوم] الشي ءَ: پايدارى آن چيز را خواست،- غريمَهُ: با بدهكار خود به نرمى و مهربانى رفتار كرد،- الطائرُ:

پرنده در هوا پريد.

=اسْتَدَانَ-

اسْتِدَانَةً [دين]: وام گرفت.

=اسْتَدْبَرَ-

اسْتِدْبَاراً [دبر] هُ: او را برگزيد و از پى او آمد، ضد (اسْتَقْبَلَهُ) است،- الأمرَ:

عاقبت كارى را ديد كه در اول آن نديده بود.

=اسْتَدَرَّ-

اسْتِدْرَاراً [درّ] اللبنُ: شير زياد شد،- هُ: آن چيز را روان ساخت،- تِ الريحُ السحَابَ: باد ابر آورد.

=الاسْتِدْرَاك-

[درك]: مص، رفع پوشيدگى يا ابهام سخنى كه قبلا گفته شده باشد، تصحيح يا اصلاح.

=اسْتَدْرَجَ-

اسْتِدْرَاجاً [درج] هُ: او را از درجه اى به درجه اى بالاتر ترفيع داد، او را گول زد،- هُ الى كذا: آن را به چيزى نزديك كرد.

=اسْتَدْرَكَ-

اسْتِدْرَاكاً [درك] ما فاتَ: جبران گذشته را كرد،- الأمرَ: جلوى آن كار را گرفت،- الكلامَ: سخن را برگردانيد،- الشي ءَ بالشي ءِ: به چيزى از چيز ديگرى پى برد؛ «استدركَ النجاةَ بالفرار»:

با گريختن كوشش كرد تا خود را رهائى دهد،- الخطأ بالصواب: خطاى او را اصلاح كرد،- عليهِ القولَ: اشتباه سخن او را به وى گوشزد كرد.

=اسْتَدْعَى-

اسْتِدْعَاءً [دعو] هُ: او را احضار كرد، با فرياد او را فراخواند،- الشي ءَ آن چيز را خواست، او را به چيزى ملزم كرد.

=الاسْتِدْعَاء-

[دعو]: مص، تقاضا، درخواست، دادخواست، عريضه.

=اسْتَدَفَّ-

اسْتِدْفَافاً [دفّ] الطائرُ: پرنده از نزديك زمين پرواز كرد،- الأمرُ: آن كار آماده و مهيا شد،- الرجُلُ الموسى: آن مرد با تيغ موى خود را تراشيد.

=اسْتَدْفَأَ-

اسْتِدْفَاءً [دفأ]: خود را گرم كرد، جامه گرم پوشيد.

=اسْتَدْفَعَ-

اسْتِدفَاعاً [دفع] اللّهَ الشرَّ: از خداوند متعال خواست تا گزند را از او برطرف كند.

=اسْتَدَقَّ-

اسْتِدْقَاقاً [دقّ]: آن چيز باريك شد.

=اسْتَدَلَّ-

اسْتِدْلَالًا [دلّ] عليهِ: از او خواست كه بر آن چيز دليل آورده شود،- بكذا عَلى الأمر: دليلى براى آن كار آورد،- بالنُّجُومِ:

در سير و سفر شبانه از ستارگان راهنمائى گرفت.

=الاسْتِدْلَال-

مص، ثابت نمودن سخن با دليل و برهان.

=اسْتَدْمى-

اسْتِدْمَاءً [دمي] الرجلُ: آن مرد در حاليكه خون از بينى او ميچكيد سر خود را پائين آورد بود، خون قربانى را گرفت،- من غريمهِ: از بدهكار خود به نرمى و مهربانى طلب خود را وصول كرد.

=اسْتَدْمَعَ-

اسْتِدْمَاعاً: چشمان وى اشك ريختند.

=اسْتَدْنَى-

اسْتِدْنَاءً [دنو] هُ: از او خواست كه به وى نزديك شود.

=اسْتَذَاقَ-

اسْتِذَاقَةً [ذوق] هُ: آن چيز را چشيد يا آزمود،- له الأمرُ: آن كار به ميل و خواسته او شد.

=اسْتَذْأَبَ-

اسْتِذْآباً [ذأب]: مانند گرگ شد.

=اسْتَذْرَى-

اسْتِذْراءً [ذرو] بهِ: به او پناه برد،- بِالشَجَرة: از سايه درخت استفاده برد.

=اسْتَذْرَعَ-

اسْتِذْرَاعاً [ذرع] بالشي ء: خود را به آن چيز پوشانيد و آنرا دستاويزى براى خود گرفت.

=اسْتَذْرَفَ-

اسْتِذْرافاً [ذرف] الشي ءَ: آن چيز را تقطير كرد،- الضَّرعُ: پستان آماده دوشيدن شير شد.

=اسْتَذْكَى-

اسْتِذْكاءً [ذكو] النارَ: آتش را روشن كرد،- تِ النّارُ: شعله آتش افزون شد،- تِ الشمسُ: گرماى آفتاب سخت شد،- تِ الحربُ: آتش جنگ روشن شد.

=اسْتَذْكَرَ-

اسْتِذْكَاراً [ذكر] الشي ءَ: آن چيز را در ذهن خود حفظ كرد، آن چيز را آموخت و حفظ كرد،- الرجُلَ: پاره نخى به انگشت خود بست تا مورد نياز خود را فراموش نكند و بياد داشته باشد.

=اسْتَذَلَّ-

اسْتِذْلَالًا [ذلّ] هُ: او را خوار و زبون كرد، او را خوار يافت.

=اسْتَذَمَّ-

اسْتِذْمَاماً [ذمّ]: كارى كرد كه مورد مَذَمّت و نكوهش قرار گرفت،- الى فلانٍ:

كارى كرد كه فلانى او را نكوهش كند،- به: از او خواست كه وى را نجات دهد.

=اسْتَذْنَبَ-

اسْتِذْنَاباً [ذنب] هُ: از او پيروى كرد، تابع او شد، او را گناهكار شمرد،- الأمرُ: آن كار ثبات گرفت.

=اسْتَذْهَنَ-

اسْتِذْهَاناً [ذهن] الرجلَّ عن الأمر: آن مرد را به فراموشى كار واداشت.

=اسْتَرى-

اسْتِرَاءً [سرو]: برگزيد،- الموتُ القومَ: مرگ بزرگان آن قوم را گرفت.

=اسْتَرى-

اسْتِرَاءً [سري]: شب هنگام به راه افتاد،- به: او را شبانگاه راه برد.

=اسْتَرَابَ-

اسْتِرَابَةً [ريب]: در شك و شبهه افتاد،- به: از او چيزى ديد كه باعث شك وى شد.

=الإسْتراتيجيّ-

؛ «مركز إِسْتِرَاتيجيّ»: نقطه سوق الجيشى كه داراى اهميت جنگى است، استراتژى.

=الإسْتَراتِيجِيَّة-

(اع): يكى از فنون نظامى است كه وسائل جنگى لازم را در رهبرى نظامى اتخاذ مى كنند. دانش فنون نظامى.

=اسْتَرَاثَ-

اسْتِرَاثَةً [ريث] هُ: او را كند و سست يافت.

=اسْتَرَاحَ-

اسْتِرَاحَةً [روح]: آسايش

=الاستراحة-

=استراد-

=استراض-

=استرأى-

=استرأف-

=استربح-

=استرتج-

=استرجع-

=الاسترحام-

=استرحل-

=استرحم-

=استرخى-

=استرخص-

=استرد-

=استردف-

=استرذل-

=استرزق-

=استرسل-

=استرشى-

=استرشح-

=استرشد-

=استرضى-

=استرضع-

=استرط-

=استرعى-

=استرغد-

=استرفد-

=استرفع-

=استرفق-

=استرفه-

=استرق-

=استرقى-

=استرقد-

=استرقع-

=استرك-

=الإسترليني-

=استرم-

يافت،- اليهِ: بسوى وى آرميد.

=الاسْتِرَاحَة-

[روح]: مص، فرصتى در ميان كار يا جشن يا نمايش سينمائى است كه در آن استراحت كنند.

=اسْتَرَادَ-

اسْتِرَادَةً [رود]: فرمانبردارى و فروتنى كرد،- لِأَمْرِ اللّهِ: به دستور خدا بازگشت و فروتن شد،- تِ الدابَّةُ: ستور چريد،- الرّجُلُ: آن مرد خواستار بدست آوردن روزى شد.

=اسْتَرَاضَ-

اسْتِرَاضَةً [روض] تِ النفسُ: نفس خوش و خورسند شد،- المكانُ: آنجا پر از گُل و گياه شد، آب روى آن را پوشانيد، فراخ و پهناور شد.

=اسْتَرْأَى-

اسْتِرْآءً [رأَى] هُ: رأي و نظر او را خواست.

=اسْتَرْأَفَ-

اسْتِرْآفاً [رأف] هُ: از او خواستار مهربانى و محبّت شد، او را بر مهربانى واداشت.

=اسْتَرْبَحَ-

اسْتِرْباحاً [ربح] الشي ءَ: سود آن چيز را خواست.

=اسْتُرْتِجَ-

اسْتِرْتَاجاً [رتج]: سخن بر او بسته شد.

=اسْتَرْجَعَ-

اسْتِرْجَاعاً [رجع] منه الشي ءَ: آن چيز را باز پس خواست، آنچه به او داده بود پس گرفت،- فى المُصيبة: در پيشامدهاى ناگوار «انا للّه و انّا اليهِ رَاجِعُون» گفت،- الحمامُ فى غنائه: كبوتر آواز خود را در گلو بريد.

=الاسْتِرْحَام-

[رحم]: مص، طلب رحمت كردن، طلب عفو و بخشش.

=اسْتَرْحَلَ-

اسْتِرْحَالًا [رحل] هُ: از او ستور باركش خواست، از او خواست تا كوچ كند،- الناسَ نفسَهُ: خود را در برابر مردم خوار كرد و مردم به او آزار رسانيدند.

=اسْتَرْحَمَ-

اسْتِرْحَاماً [رحم] هُ: از او خواستار مهربانى و مرحمت شد.

=اسْتَرْخَى-

اسْتِرْخَاءً [رخي]: آن چيز نرم و سست شد،- تْ به حالُهُ: حال او پس از سختى و تنگى خوب و آسان شد.

=اسْتَرْخَصَ-

اسْتِرْخَاصاً [رخص] الشى ءَ: آن چيز را ارزان شمرد.

=اسْتَرَدَّ-

اسْتِرْدَاداً [ردّ] الشي ءَ: آن چيز را باز پس خواست،- الهبَةَ: آن چيز را كه هبه كرده بود باز پس خواست،- هُ الشي ءَ:

از او خواست كه آن چيز را به وى برگرداند.

=اسْتَرْدَفَ-

اسْتِرْدَافاً [ردف] هُ: از او خواست تا از وى پيروى كند.

=اسْتَرْذَلَ-

اسْتِرْذَالًا [رذل] هُ: او را پست و فرومايه خواند.

=اسْتَرْزَقَ-

اسْتِرْزَاقاً [رزق] هُ: از او رزق و روزى خواست.

=اسْتَرْسَلَ-

اسْتِرْسَالًا [رسل] الشعرُ: موى صاف و نرم و افشان شد،- الشي ءُ: آن چيز نرم شد،- في الكَلَام: سخن را فراخ و گسترده نمود،- اليه: به او محبت كرد و با وى انس گرفت.

=اسْتَرْشَى-

اسْتِرْشَاءً [رشو] في حكمه: از او خواستار رشوه شد،- الفصيلُ: بچه ستور شير خواست،- ما في الضّرع: آنچه كه در پستان از شير بود درآورد.

=اسْتَرْشَحَ-

اسْتِرْشَاحاً [رشح] النباتُ: گياه بلند و دراز شد.

=اسْتَرْشَدَ-

اسْتِرْشَاداً [رشد] هُ: از او راهنمائى خواست،- لِأمْرِهِ: براى كار او راهى پيدا كرد.

=اسْتَرْضَى-

اسْتِرْضاءً [رضو] هُ: رضايت او را خواست، از او خواست كه ويرا راضى كند.

=اسْتَرْضَعَ-

اسْتِرْضاعاً [رضع]: دايه شيرده خواست؛ «اسْتَرْضَعْتُ المرأةَ وَلَدِي»: از آن زن خواستم كه فرزندم را شير دهد.

=اسْتَرَطَ-

اسْتِرَاطاً [سرط] الشي ءَ: آن چيز را بلعيد.

=اسْتَرْعَى-

اسْتِرْعاءً [رعي] هُ الشي ءَ: از او خواست آن چيز را نگهدارى كند،- هُ السمعَ: از او خواست كه به سخنش گوش دهد،- الانْتِباه او النظرَ: جلب توجه كرد،- الماشيةَ: از او خواست كه ستوران را چرا دهد،- هُ ماشِيَتَهُ: از او خواست كه ستورانش را براى او چرا دهد؛ «مَن استَرعى الذئبَ فقد ظَلم»: آنكه از گرگ چوپانى و نگهبانى خواهد ستم كرده است، اين ضرب المثل براى كسى است كه به خيانتكار اعتماد كند.

=اسْتَرْغَدَ-

اسْتِرْغَاداً [رغد] العيشَ: زندگى را خوش و فراخ يافت.

=اسْتَرْفَدَ-

اسْتِرْفَاداً [رفد] هُ: از او بخشش خواست، از او يارى خواست.

=اسْتَرْفَعَ-

اسْتِرْفَاعاً [رفع] الشي ءَ: بالا بردن آن چيز را خواست،- الخوانُ: آنچه كه در سفره غذا بود تمام شد و هنگام بر چيدن آن شد.

=اسْتَرْفَقَ-

اسْتِرْفَاقاً [رفق] هُ: از او خواست تا با وى مهربانى كند و به او سود رساند.

=اسْتَرْفَهَ-

اسْتِرْفَاهاً [رفه]: در رفاه و نعمت قرار گرفت.

=اسْتَرَقَ-

اسْتِرَاقاً [سرق] منه الشي ءَ: آن چيز را از او ربود،- السمعَ: استراق سمع كرد،- الكاتبُ بَعضَ المُحاسَبات: حسابدار برخى از حسابها را وارد دفتر نكرد و ارائه نداد.

=اسْتَرَقَّ-

اسْتِرْقَاقاً [رقّ] الشي ءُ: آن چيز نازك و باريك شد،- الليلُ: بيشتر شب گذشت، الماءُ: بيشتر آب در زمين فرو رفت،- العبدَ: مالك بنده شد.

=اسْتَرْقَى-

اسْتِرْقَاءً [رقي] هُ: از وى افسون خواست،- لهُ: براى او افسونگر خواست.

=اسْتَرْقَدَ-

اسْتِرْقَاداً [رقد]: خواب بر او چيره شد.

=اسْتَرْقَعَ-

اسْتِرْقَاعاً [رقع] الثوبُ: جامه نياز به وصله كردن دارد.

=اسْتَرَكَّ-

اسْتِرْكَاكاً [ركّ] هُ: او را ناتوان كرد.

=الإسْتِرْلينيّ-

عيار پول انگلستان است؛ «منطقةُ الإسْتِرْلِينى»: كشورهائيكه با ليره استرلين داد و ستد مى كنند.

=اسْتَرَمَّ-

اسْتِرْمَاماً [رمّ] البناءُ: ساختمان نياز به تعمير و تجديد بنا دارد،- الرّجُلُ: آن مرد

=استرن-

=استرهب-

=استرهن-

=استروح-

=استزات-

=استزاد-

=استزار-

=استزرى-

=استزف-

=استزل-

=استساغ-

=استساق-

=استسب-

=استسخر-

=استسر-

=استسعى-

=استسعد-

=استسعل-

=استسفر-

=استسقى-

=الاستسقاء-

=استسلف-

=استسلم-

=استسمى-

=استسمج-

=استسمع-

=استسمك-

=استسمن-

=استسن-

=استسنح-

=استسهل-

=استشار-

=استشاط-

=استشال-

=استشاف-

=استشأم-

=استشت-

=استشرى-

=الاستشراق-

=استشرب-

اصلاح چيزى را خواست.

=اسْتَرَنَّ-

اسْتِرْنَاناً [رنّ] لكذا: به چيزى سرگرم شد.

=اسْتَرْهَبَ-

اسْتِرْهَاباً [رهب] هُ: او را ترسانيد.

=اسْتَرْهَنَ-

اسْتِرْهَاناً [رهن] هُ الشي ءَ: آن چيز را از او گرو خواست.

=اسْتَرْوَحَ-

اسْتِرْوَاحاً [روح]: آرامش يافت،- الغُصْنُ: شاخه درخت با وزش باد تكان خورد،- الصَّيدُ: شكار بوى انسان دريافت،- الشى ءَ: آن چيز را بوئيد،- الشجرَ: درخت را زنده و سر سبز كرد.

=استَزَاتَ-

اسْتِزَاتَةً [زيت]: روغن يا روغن زيتون خواست.

=اسْتَزَادَ-

اسْتِزَادةً [زود] الرجلُ: آن مرد زاد و توشه خواست.

=اسْتَزَادَ-

اسْتِزَادةً [زيد] هُ: از وى فزونى خواست.

=اسْتَزَارَ-

اسْتِزَارَةً [زور] هُ: خواستار ديدار وى شد.

=اسْتَزرَى-

اسْتِزْرَاءً [زري] هُ: او را تحقير و سبك كرد.

=اسْتَزَفَّ-

اسْتِزْفَافاً [زفّ] هُ السيلُ: سيل او را با خود كشيد و برد،- هُ السّيرُ: راه رفتن او را شادمان كرد.

=اسْتَزَلَّ-

اسْتِزْلَالًا [زلّ] هُ: او را به لغزش واداشت، او را به لغزش افكند، او را لغزانيد.

=اسْتَسَاغَ-

اسْتِسَاغَةً [سوغ] الشرابَ: مي بر او گوارا شد،- الشي ءَ: به آن چيز راضى و خوشنود شد.

=اسْتَسَاقَ-

اسْتِسَاقَةً [سوق] هُ الماشيةَ: دامها را به او سپرد تا راه برد و چراند.

=اسْتَسَبَّ-

اسْتِسْبَاباً [سبّ] لهُ: او را در معرض دشنام قرار داد،- لهُ الأَمرُ: آن كار براى او استوار شد.

=اسْتَسْخَرَ-

اسْتِسْخَاراً [سخر] هُ: او را به كارى بدون دستمزد واداشت،- بهِ و مِنْهُ: او را مسخره يا ريشخند كرد.

=اسْتَسَرَّ-

اسْتِسْرَاراً [سرّ] عنه: از او پنهان شد،- الشي ءَ: در پنهان كردن آن چيز بسيار كوشيد،- الرجلَ: راز خود را به او گفت،- القمرُ: ماه براى يك يا دو شب درنيامد،- الرّجلُ: آن مرد براى خود كنيزكى گرفت، آن مرد خوشحال شد.

=اسْتَسْعَى-

اسْتِسْعَاءً [سعي] الرجُلَ: آن مرد را براى دريافت صدقات و وجوهات به كار گرفت،- العبدَ: آن برده را به كارى واداشت كه باعث آزادى وى شود.

=اسْتَسْعَدَ-

اسْتِسْعَاداً [سعد] بالشي ء: آن چيز را براى او ميمون شمرد؛ «اسْتَسْعَدَ فلان بِرُؤيةِ فلان»: ديدن فلانى را براى خود به فال نيك گرفت.

=اسْتَسْعَلَ-

اسْتِسْعَالًا [سعل] تِ المرأَةُ: آن زن مانند غول پليد و بد زبان شد.

=اسْتَسْفَرَ-

اسْتِسْفَاراً [سفر] المرأَةَ: از آن زن خواست تا پوشش از چهره برافكند.

=اسْتَسْقَى-

اسْتِسْقَاءً [سقي]: به بيمارى استسقا دچار شد،- منه: از او آب خواست تا بنوشد،- الرّجلُ: با تكلف خود را به قى زدن درآورد.

=الاسْتِسْقَاء-

[سقي]: طلب آبيارى، از درگاه خداوند متعال خواستن كه باران ببارد،- (طب): جمع شدن ترشحات و مايعات در بافتهاى سلولى بدن كه باعث بيمارى استسقا مى گردد.

=اسْتَسْلَفَ-

اسْتِسْلَافاً [سلف] المالَ: پول قرض كرد، وام گرفت.

=اسْتَسْلَمَ-

اسْتِسْلَاماً [سلم]: فرمانبردار شد؛ «اسْتَسْلَمَ الجيشُ»: ارتش سلاح خود را به يكسو افكند و به دشمن تسليم شد.

=اسْتَسْمَى-

اسْتِسْمَاءً [سمو] الرجُلَ: نام آن مرد را پرسيد.

=اسْتَسْمَجَ-

اسْتِسْمَاجاً [سمج] هُ: او را ناپسند شمرد.

=اسْتَسْمَعَ-

اسْتِسْمَاعاً [سمع] هُ: آن را شنيد.

=اسْتَسْمَكَ-

اسْتِسْمَاكاً [سمك]: ماهى خورد،- الثّيَابَ: از جامه ها ضخيم آنرا جدا كرد و گرفت.

=اسْتَسْمَنَ-

اسْتِسْمَاناً [سمن]: از او روغن خواست،- هُ: او را فربه يافت و شمرد.

=اسْتَسَنَّ-

اسْتِسْنَاناً [سنّ]: دندان او بزرگ شد،- الطَّرِيقَةَ: آن روش را بكار گرفت،- بِالشي ءِ: از آن چيز پيروى كرد،- الطريقُ: راه مورد استفاده قرار گرفت،- تِ العينُ: اشك چشم روان شد.

=اسْتَسْنَحَ-

اسْتِسْنَاحاً [سنح] هُ عن كذا: پيدا شدن آن چيز را خواست.

=اسْتَسْهَلَ-

اسْتِسْهَالًا [سهل] هُ: آن چيز را آسان شمرد.

=اسْتَشَارَ-

اسْتِشارَةً [شور] فلاناً: با فلانى مشورت كرد،- الطبيبَ: نظر پزشك را درباره مريضى خواستار شد،- المُحَامي:

نظر وكيل دادگسترى را درباره موضوعى قانونى خواست،- العسلَ: از كندو عسل درآورد،- الرجلُ: آن مرد جامه نيكو پوشيد،- الأمرُ: آن امر آشكار و روشن شد،- تِ الإبلُ: شتران فربه و زيبا شدند.

=اسْتَشَاطَ-

اسْتِشَاطَةً [شيط] عليه: بر او خشم گرفت؛ «اسْتَشَاط غضباً»: از خشم برافروخته شد،- فى الحرب: در جنگ كشتار كرد،- الحمامُ: كبوتر با نشاط پريد،- مِن الأمر: براى آن كار سبكبال شد.

=اسْتَشَالَ-

اسْتِشَالةً [شول] تِ الناقةُ ذَنَبَها: ماده شتر دم خود را بالا برد.

=اسْتَشَافَ-

اسْتِشَافَةً [شوف] الجرحُ: زخم غليظ و سفت شد.

=اسْتَشْأَمَ-

اسْتِشْآماً [شأم] به: به آن چيز فال بد زد.

=اسْتَشَتَّ-

اسْتِشْتَاتاً [شتّ] الشملُ: پراكنده شد.

=اسْتَشْرَى-

اسْتِشْرَاءً [شري] الرجُلُ: آن مرد خشمگين شد،- تِ الأمورُ: كارها بزرگ و دشوار شدند،- الرجُلُ فى الأمر: آن مرد در آن كار اصرار و لجبازى كرد.

=الاسْتِشْرَاق-

[شرق]: دانش زبان و ادبيات و علوم شرقي، خاور شناسى.

=اسْتَشْرَبَ-

اسْتِشْرَاباً [شرب] لونُهُ: رنگ آن

=استشرف-

=استشعر-

=استشف-

=استشفى-

=الاستشفاء-

=استشفع-

=استشكل-

=استشم-

=استشنع-

=استشهد-

=استصاب-

=استصبى-

=استصبح-

=استصح-

=استصحب-

=استصرخ-

=استصرف-

=استصعب-

=استصغر-

=استصفى-

=استصفح-

=استصلح-

=استصمغ-

=استصنع-

=استصوب-

=استضاء-

=استضاف-

=استضام-

=استضحى-

=استضحك-

=استضر-

=استضرى-

=استضرب-

=استضرع-

=استضرم-

=استضعف-

=استضل-

=استطاب-

=استطار-

=استطاع-

=استطاف-

=استطال-

سخت و تيره شد.

=اسْتَشْرَفَ-

اسْتِشْرَافاً [شرف]: بر پاى خاست و استوار شد،- الشّي ء: دست خود را بر روى ابرويش نهاد و با چشمان خود آن چيز را نگريست.

=اسْتَشْعَرَ-

اسْتِشْعَاراً [شعر] الشعَارَ: لباس زير يا عرقگير پوشد،- بالثوبِ: زير پيراهنى پوشيد،- القومُ: آن قوم يكديگر را با دادن شعار به جنگ دعوت كردند.

=اسْتَشَفَّ-

اسْتِشْفَافاً [شفّ] هُ: پشت يا آن سوى خود را نگاه كرد،- الثوبَ: جامه را در روشنائى پهن كرد تا چنانچه عيبى در آنست بيابد،- له السِّترُ: پشت پرده براى ديدن او آشكار شد،- الشي ءَ: آن چيز را ديد و آشكار ساخت،- الكتابَ: آنچه كه در كتاب بود با دقت خواند،- في تجارته: در تجارت خود سود برد،- اليه: به آن ميل و رغبت تمام كرد.

=اسْتَشَفَى-

اسْتِشْفَاءً [شفي]: خواستار تندرستى شد،- بهِ: خواستار بهبودى شد؛ «فلانٌ يُسْتَشْفَى بِرأيهِ»: نظر فلانى سازنده و اميد بخش است،- المريضُ من عِلَّتِه: بيمار از بيمارى شفا يافت.

=الاسْتِشْفَاء-

[شفي]: مص، درمان بيمارى.

=اسْتَشْفَعَ-

اسْتِشْفَاعاً [شفع] زيداً الى عمرو: از زيد خواست كه از وى نزد عمرو شفاعت كند،- بفلانٍ على فلانٍ: از فلانى بر عليه فلان يارى خواست.

=اسْتَشْكَلَ-

اسْتِشْكَالًا [شكل] الأمرُ: آن كار مشكل و پيچيده شد.

=اسْتَشَمَّ-

اسْتِشْمَاماً [شمّ] هُ: خواستار بوئيدن آن شد، آنرا استنشاق كرد.

=اسْتَشْنَعَ-

اسْتِشْنَاعاً [شنع] هُ: آن را زشت و قبيح شمرد.

=اسْتَشْهَدَ-

اسْتِشْهاداً [شهد] هُ: از او گواهى خواست،- بهِ: از او در امر گواهى يارى خواست.

=اسْتُشْهِدَ-

[شهد]: در راه خدا شهيد شد.

=اسْتَصَابَ-

اسْتِصَابَةً [صوب] الرأْيَ أو الفعلَ: آن انديشه و يا كار را درست و صواب دانست.

=اسْتَصْبَى-

اسْتِصْبَاءً [صبو]: كارى كودكانه انجام داد،- هُ: با او رفتارى كودكانه كرد،- اليه: بسوى وى گرايش پيدا كرد.

=اسْتَصْبَحَ-

اسْتِصْبَاحاً [صبح] الرجُلُ: آن مرد چراغ را روشن كرد.

=اسْتَصَحَّ-

اسْتِصْحَاحاً [صحّ] الكلامَ: آن سخن را صحيح يافت،- مِنْ مَرَضِهِ: از بيمارى كه داشت بهبود يافت.

=اسْتَصْحَبَ-

اسْتِصْحَاباً [صحب] هُ: با او همنشين شد، از او خواست كه با وى دوست و همنشين شود، در دوستى با او پايدار شد،- الشي ءَ: آن چيز را همراه خود گرفت،- هُ الشي ءَ: از او خواست تا آن چيز را همراه خود بگيرد.

=اسْتَصْرَخَ-

اسْتِصْرَاخاً [صرخ] هُ: از او خواست كه فرياد زند، از او يارى خواست.

=اسْتَصْرَفَ-

اسْتِصْرَافاً [صرف] اللّهَ المكارِهَ: از خدا خواست تا سختيها را از او برطرف كند.

=اسْتَصْعَبَ-

اسْتِصْعَاباً [صعب]: آن چيز سخت و مشكل شد،- الشي ءَ: آن چيز را دشوار يافت.

=اسْتَصْغَرَ-

اسْتِصْغَاراً [صغر] هُ: او را كوچك شمرد، او را خوار و حقير شمرد،- فلانٌ:

خواستار چيز كوچك شد.

=اسْتَصْفَى-

اسْتِصْفاءً [صفو] الرجُلَ: آن مرد را خالص و پاك شمرد،- المالَ: همه مال را گرفت.

=اسْتَصْفَحَ-

اسْتِصْفَاحاً [صفح] هُ الذنْبَ: از او براى گناه خود آمرزش خواست.

=اسْتَصْلَحَ-

اسْتِصْلَاحاً [صلح] الشي ءُ: آن چيز درست شد.

=اسْتَصْمَغَ-

اسْتِصْمَاغاً [صمغ] الشجرة: از درخت صمغ بدست آورد و آنرا گرفت.

=اسْتَصْنَعَ-

اسْتِصْنَاعاً [صنع] هُ الشي ءَ: از او خواست تا آن چيز را برايش بسازد.

=اسْتَصْوَبَ-

اسْتِصْوَاباً [صوب] الرأْيَ أو الفعلَ: آن رأى و يا كار را درست دانست.

=اسْتَضَاءَ-

اسْتِضَاءَةً [ضوأ] بهِ: از آن روشنائى گرفت،- مِن فلان: با فلانى مشورت كرد.

=اسْتَضَافَ-

اسْتِضَافَةً [ضيف] هُ: از او ميهمانى خواست،- به: از او يارى خواست،- من فلانٍ الى فلانٍ: از دست فلانى به فلانى پناهنده شد.

=اسْتَضَامَ-

اسْتِضَامَةً [ضيم] هُ حقَّة: حق او را كم داد.

=اسْتَضْحَى-

اسْتِضْحَاءً [ضحو] للشمس: به آفتاب در آمد و در آن بويژه در زمستان نشست.

=اسْتَضْحَكَ-

اسْتِضْحَاكاً [ضحك]: خنديد.

=اسْتَضَرَّ-

اسْتِضْرَاراً [ضرّ] بهِ: ضرر و زيان كرد.

=اسْتَضْرَى-

اسْتِضْرَاءً [ضرو] للصيد: شكار را بدون آنكه بداند در كمين گرفت.

=اسْتَضْرَبَ-

اسْتِضْرَاباً [ضرب] العسلُ: عسل سفت و سفيد شد.

=اسْتَضْرَعَ-

اسْتِضْرَاعاً [ضرع] لهُ: به او فروتنى كرد، اظهار خوارى نمود.

=اسْتَضرَمَ-

اسْتِضْرَاماً [ضرم] النارَ: آتش را برافروخت.

=اسْتَضْعَفَ-

اسْتِضْعَافاً [ضعف] هُ: او را ناتوان ديد يا ناتوان شمرد.

=اسْتَضَلَّ-

اسْتِضْلَالًا [ضلّ]: از او خواست تا گمراه شود.

=اسْتَطَابَ-

اسْتِطَابَة [طيب] الشي ءَ: آن چيز را نيكو يافت.

=اسْتَطَارَ-

اسْتِطَارَةً [طير] الطيرَ: پرنده را پرانيد،- السيفَ: با شتاب شمشير كشيد،- الشي ءُ: آن چيز پراكنده شد،- الحَائِطُ: ديوار شكافته شد.

=اسْتَطَاعَ-

اسْتِطَاعَةً [طوع] الأمرَ: توانائى آن كار را داشت، آن كار را توانست انجام دهد.

=اسْتَطَافَ-

اسْتِطَافَةً [طوف] هُ: به اطراف آن دور زد،- بالشي ءِ و حولَهُ: در پيرامون آن چيز بسيار دور زد يا طواف كرد.

=اسْتَطَالَ-

اسْتِطَالَةً [طول]: آن چيز بلند شد، دراز شد،- على جَارِهِ: به همسايه خود مهربانى و بخشش كرد،- على فُلان:

بر فلانى ستم كرد،- فى عِرْضِه: به او ناسزا گفت.

=استطب-

=الاستطراد-

=استطرب-

=استطرد-

=استطرف-

=استطرق-

=استطعم-

=استطل-

=الاستطلاع-

=الاستطلاعي-

=استطلع-

=استطلق-

=استطم-

=استطيب-

=استطير-

=استظرف-

=استظل-

=استظهر-

=استعاد-

=استعاذ-

=استعار-

=الاستعارة-

=استعاض-

=استعان-

=استعبد-

=استعبر-

=استعتب-

=استعجب-

=استعجز-

=استعجل-

=استعجم-

=استعد-

=استعدى-

=الاستعداد-

=اسْتطَبَّ-

اسْتِطْبَاباً [طبّ] هُ: از او دارو و درمان خواست.

=الاسْتِطْرَاد-

[طرد] مص، احتياط و دورانديشى؛ اين تعبير را هنگام انتقال از موضوعى به موضوعى ديگر مىورند «برهان، دليل، وسيله ... » براى ثابت كردن چيزى مهمتر از موضوع اول.

=اسْتَطْرَبَ-

اسْتِطْرَاباً [طرب]: شادمانى او زياد شد،- فلاناً: از او خواست تا خورسند و شادمان باشد،- الإبلَ: شتران را با آواز به حركت درآورد و راه برد.

=اسْتَطْرَدَ-

اسْتِطْرَاداً [طرد]: سخن خود را از موضوع اصلى خارج كرد و به موضوع ديگرى پرداخت؛ «اسْتَطْرَدَ قائلًا»: به سخن خود بازگشت،- اليهِ الأَمرُ: آن امر به او رسيد،- له: از راه مكر و حيله وانمود كرد كه از او گريزان است.

=اسْتَطْرَفَ-

اسْتِطْرَافاً [طرف] هُ: آنرا برگزيده شمرد،- الشي ءَ: آن چيز را نو دانست، آن چيز را برگزيد، از آن استفاده كرد.

=اسْتَطْرَقَ-

اسْتِطْرَاقاً [طرق] هُ: از او خواست تا شنها را بكوبد،- الشي ءَ: از آن چيز وسيله يا راهى براى خود گرفت،- بينَ الصُّفُوفِ:

ميان صفها راه يافت.

=اسْتَطْعَمَ-

اسْتِطْعَاماً [طعم]: مزه آن چيز را درك كرد،- الطّعامَ: غذا را چشيد تا مزه آنرا بداند،- هُ: از او غذا خواست.

=اسْتَطَلَ-

اسْتِطالًا [سطل]: شگفت زده شد.

اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=اسْتَطَلَّ-

اسْتِطْلَالًا [طلّ] عليهِ: بر آن چيز مُشرف گرديد،- الفرسُ ذَنَبَهُ و بِذَنَبِهِ: اسب دم خود را بالا گرفت.

=الاسْتِطْلَاع-

[طلع]: پژوهش، كوشش براى شناختن امرى؛ «حُبُّ الاسْتِطْلاع»: ميل بسيار در شناختن امرى.

=الاسْتِطْلَاعيّ-

[طلع]: آنچه كه وابسته به درس و بحث باشد؛ «رِحْلَة اسْتِطْلَاعِيّة»:

گردش علمى.

=اسْتَطْلَعَ-

اسْتِطْلَاعاً [طلع] هُ: بيرون آمدن او را خواست، از او حقيقت كارش را پرسيد،- رأى فلانٍ وَ اسْتَطْلَعَهُ رأيَهُ: رأي و نظر او را خواست.

=اسْتَطْلَقَ-

اسْتِطْلَاقاً [طلق] البطنُ: شكم كار كرد،- الظّبيُ: آهو با شتاب دويد بىنكه به سوئى نگاه كند،- الأمرَ: در آن كار شتاب كرد.

=اسْتَطَمَّ-

اسْتِطْمَاماً [طمّ] الشعَرُ: هنگام بريدن يا چيدن موى رسيد.

=اسْتَطْيَبَ-

اسْتِطْيَاباً [طيب] الشي ءَ: آن چيز را نيكو يافت.

=اسْتُطِيرَ-

[طير]: آن چيز را با شتاب بردند بسان پرنده كه چيزى را با خود ببرد، ترسانيده شد،- الفرسُ: اسب با شتاب دويد،- الصَّدْعُ فى الحَائِط: شكاف در ديوار آشكار شد.

=اسْتَظْرَفَ-

اسْتِظْرَافاً [ظرف]: خواستار آن زيرك شد،- هُ: او را زيرك و ظريف شمرد.

=اسْتَظَلَّ-

اسْتِظْلَالًا [ظلّ] بالظلّ: بسوى سايه رفت و در آن نشست،- الكَرْمُ: خوشه هاى انگور درهم پيچيده شد،- مِن الشي ء: در سايه چيزى قرار گرفت،- تِ الشمسُ:

خورشيد در زير ابر پنهان شد،- تِ العيونُ:

چشمها به گودى فرو رفت.

=اسْتَظْهَرَ-

اسْتِظْهاراً [ظهر]: احتياط كرد،- عليه: از آن چيز بالا رفت،- الشي ءَ: آن چيز را براى نگهدارى پشت سر خود قرار داد،- الدرسَ: كتاب را حفظ كرد و از بر خواند،- به: از او كمك و يارى خواست،- لهُ: براى آن آماده شد.

=اسْتَعَادَ-

اسْتِعَادَةً [عود] هُ: از او خواست تا برگردد،- الشي ءَ: آن چيز را عادت خود قرار داد، بازگردانيدن آن چيز را خواستار شد،- الشي ءَ فلاناً و مِن فُلان: از فلانى خواست تا آن چيز را باز گرداند.

=اسْتَعَاذَ-

اسْتِعَاذَةً [عوذ] بفلان من كذا: از ترس چيزى به فلانى پناه برد و پناهنده شد؛ «اسْتَعَاذ بِاللّهِ»: اعُوذ بالله من الشيطان الرجيم گفت يعنى پناه بخدا مى برم از شيطان نفرين شده.

=اسْتَعَارَ-

اسْتِعَارَةً [عور] الشي ء من فلانٍ أو اسْتعار فلاناً الشي ءَ: از فلانى خواست كه آن چيز را به وى عاريت دهد.

=الاسْتِعَارَة-

[عور]: مص، بكار بردن معناى ديگر براى كلمه اى بگونه تشبيه.

=اسْتَعَاضَ-

اسْتِعَاضَةً [عوض] فلاناً: از فلانى عوض خواست،- عن الشَّي ءِ او بِه كَذَا: از او عوض يا بدل گرفت،- هُ بكذا: آن چيز را با چيز ديگر عوض كرد.

=اسْتَعَانَ-

اسْتِعَانَةً [عون] فلاناً و بفلانٍ: از فلانى يارى و مساعدت خواست.

=اسْتَعْبَدَ-

اسْتِعْبَاداً [عبد] هُ: او را بنده خود گرفت.

=اسْتَعْبَرَ-

اسْتِعْبَاراً [عبر]: اشك چشم او روان شد، اندوهگين شد،- تِ العينُ: چشم اشك ريخت،- الدراهمَ: وزن آن درهمها را از او پرسيد،- هُ الرؤيا و الدراهمَ: از او خواست كه تعبير خواب كند و يا وزن آن درهمها را بگويد.

=اسْتَعْتَبَ-

اسْتِعْتَاباً [عتب] هُ: از او رضايت خواست، او را راضى و خوشنود ساخت.

=اسْتَعْجَبَ-

اسْتِعْجَاباً [عجب] منهُ: از او در شگفت شد.

=اسْتَعْجَزَ-

اسْتِعْجَازاً [عجز] هُ: او را ناتوان يافت.

=اسْتَعْجَلَ-

اسْتِعْجَالًا [عجل] هُ: به او تأكيد كرد تا در كار شتاب كند، بر او سبقت و پيشى گرفت.

=اسْتَعْجَمَ-

اسْتِعْجَاماً [عجم]: از راه عجز و ناتوانى ساكت شد،- القِراءَة: نتوانست بخواند،- عليه الكلامُ: سخن براى او سخت شد و مورد ابهام قرار گرفت.

=اسْتَعَدَّ-

اسْتِعْدَاداً [عدّ] للأَمر: آماده شد.

=اسْتَعْدَى-

اسْتِعْدَاءً [عدو] الفرسَ: اسب را دوانيد،- الرّجُلَ: از آن مرد كمك گرفت و از وى يارى خواست.

=الاسْتِعْدَاد-

[عدّ]: مص، «كانَ عَلى اسْتِعدادٍ

=استعذى-

=استعذب-

=استعذر-

=استعر-

=استعرب-

=استعرض-

=استعرف-

=استعرق-

=استعز-

=استعسر-

=استعسل-

=استعشى-

=استعصى-

=استعصف-

=استعصم-

=استعط-

=استعطى-

=استعطر-

=استعطف-

=استعطل-

=استعظم-

=استعفى-

=استعفر-

=استعقب-

=استعلى-

=الاستعلام-

=استعلف-

=استعلم-

=استعلن-

=استعم-

=الاستعمار-

=الاستعمال-

=استعمر-

=استعمل-

=استعهد-

=استعوى-

=استعيا-

=استغاث-

=استغار-

لِلْعَمَل»: آمادگى كار را داشت، تمايل و آمادگى.

=اسْتَعْذَى-

اسْتِعْذاءً [عذو] المكانَ: آن مكان را خوب و پاكيزه يافت.

=اسْتَعْذَبَ-

اسْتِعْذَاباً [عذب]: آب گوارا خواست يا نوشيد؛ «خرج يَسْتَعْذِبُ الماءَ»:

براى بدست آوردن آب گوارا بيرون رفت،- الشي ءَ: آن چيز را گوارا يافت.

=اسْتَعْذَرَ-

اسْتِعْذَاراً [عذر] اليه: از او عذر و پوزش خواست.

=اسْتَعَرَ-

اسْتِعَاراً [سعر]: افروخته شد،- الجَرَبُ فى البَعير: بيمارى گرى بر گردن شتر پديد آمد،- الشرُّ: تبهكارى منتشر و پخش شد.

=اسْتَعْرَبَ-

اسْتِعْرَاباً [عرب]: به ميان عربها داخل شد، خود را عرب كرد.

=اسْتَعْرَض-

اسْتِعْرَاضاً [عرض]: چيزهاى پهن خواست،- الشي ءَ: خواست كه آن چيز بر وى عرضه شود،- الجنودَ: سربازان را سان ديد،- هُ: به او گفت «اعْرِضْ عليَّ ما عندك»: آنچه كه دارى بر من عرضه كن.

=اسْتَعْرَفَ-

اسْتِعْرَافاً [عرف] الشي ءَ: آن چيز را شناخت،- الى فلانٍ: خود را به او معرفى كرد تا وي را بشناسد.

=اسْتَعْرَقَ-

استِعْراقاً [عرق]: به جاى گرم رفت تا عرق كند،- الشجرُ: ريشه هاى درخت به زمين فرو رفت.

=اسْتَعَزَّ-

اسْتِعْزَازاً [عزز] عليه: بر او سخت گرفت و چيره شد،- اللّهُ بفلانٍ: خدا او را مرگ دهد.

=اسْتَعْسَرَ-

اسْتِعْسَاراً [عسر] الأمْرَ: آن كار را سخت يافت،- الأمرُ عليه: آن كار بر او سخت شد.

=اسْتَعْسَلَ-

اسْتِعْسَالًا: عسل خواست،- تِ النّحلُ: زنبور عسل ساخت.

=اسْتَعْشَى-

اسْتِعْشَاءً [عشو] الرجُلَ: آن مرد را ستمكار يافت،- ناراً: از آتش نشانى راه يافت.

=اسْتَعْصَى-

اسْتِعْصَاءً [عصي] سيَّدَهُ: از مالك خود نافرمانى كرد،- الشي ءُ عَلَيه: آن چيز بر وى سخت شد.

=اسْتَعْصَفَ-

اسْتِعْصَافاً [عصف] الزرعُ: ساقه كشت برآمد.

=اسْتَعْصَمَ-

اسْتِعْصَاماً [عصم]: آنچه را كه از وى نگهدارى كند يا پناه دهد خواست،- بهِ: به او پناه برد و ملازم وى شد.

=اسْتَعَطَ-

اسْتِعَاطاً [سعط] الدواءَ: دارو را به بينى خود داخل كرد.

=اسْتَعْطَى-

اسْتِعْطاءً [عطو]: عطا و بخشش خواست.

=اسْتَعْطَرَ-

اسْتِعْطَاراً [عطر]: خود را معطر كرد.

=اسْتَعْطَفَ-

اسْتِعْطَافاً [عطف] هُ: از او خواست تا با وى مهربانى كند.

=اسْتَعْطَلَ-

استِعْطَالًا [عطل] تِ المرأَةُ: آن زن بى زيور شد.

=اسْتَعْظَمَ-

اسْتِعْظاماً [عظم]: تكبر كرد،- الأمرَ: آن كار را بزرگ شمرد، آن چيز را انكار كرد،- الشي ءَ: بيشتر آن چيز را گرفت.

=اسْتَعْفَى-

اسْتِعْفَاءً [عفو] من وظيفته: از كار خود استعفا كرد، كناره گيرى كرد،- الرّجُلُ مُكَلَّفهُ: از تكليفى كه به او شده بود معذرت خواست،- تِ الإبلُ اليَبِيسَ: شتران گياه خشك را به لب گرفته و پاك كردند.

=اسْتَعْفَرَ-

اسْتِعْفَاراً [عفر]: بر روى آن چيز خاك نشست.

=اسْتَعْقَبَ-

اسْتِعْقَاباً [عقب] هُ: عورت يا لغزش او را خواست.

=اسْتَعْلَى-

اسْتِعْلَاءً [علو] النهارُ: روز بلند شد،- هُ: بر او چيره شد،- الشي ءَ: از آن چيز بالا رفت.

=الاسْتِعْلام-

ج اسْتِعْلَامَات [علم]: مص؛ «مكتبُ الاسْتِعلَامَات»: دفتر اطلاعات و راهنمائى لازم. نام ديگر آن «قِسمُ الاسْتِعْلَامات» است.

=اسْتَعْلَفَ-

اسْتِعْلَافاً [علف] تِ الدابَّةُ: ستور با آواز علف و گياه خواست.

=اسْتَعْلَمَ-

اسْتِعْلَاماً [علم] هُ الخبرَ: خبر را از او پرسيد.

=اسْتَعْلَنَ-

اسْتِعْلَاناً [علن] الأمرُ: آن كار آشكار شد، مورد آگاهى قرار گرفت.

=اسْتَعَمَّ-

اسْتِعْمَاماً [عمّ]: عمامه پوشيد، عمامه بر سر نهاد،- هُ: او را به عمويى گرفت.

=الاسْتِعْمَار-

[عمر]: مص، استعمار، تسلّط كشورى بر كشورى ديگر.

=الاسْتِعْمَال-

[عمل]: مص؛ «سَهْلُ الاستعمال»:

به آسانى بكار گرفتن؛ «سُوءُ الاستعمال»:

سوء تصرف. بنا حق تصرف كردن.

=اسْتَعْمَرَ-

اسْتِعْمَاراً [عمر] هُ في المكان: او را در آن مكان جاى داد تا آنرا آباد كند،- تْ دولَةٌ بلادَ غَيرها: آن دولت كشور ديگرى را مستعمره خود ساخت.

=اسْتَعْمَلَ-

اسْتِعْمَالًا [عمل] هُ: او را عامل (حكمران، فرماندار ... ) تعيين كرد، از او خواست كه كار كند،- الثوبَ: جامه را پوشيد،- الشي ءَ: در آن چيز تصرف كرد و از آن استفاده نمود،- القوّةَ او الوسيلةَ: نيرو يا وسيله بكار برد، بكار گرفت؛ «اسْتَعْمَلَ مَعَهُ وَسَائِلَ العُنْف»: با او متوسل به نيروى سخت و بازدارنده شد،- الآلَة: با آن ابزار كار كرد.

=اسْتُعْمِلَ-

[عمل] فلانٌ: والى يا حاكم يا نماينده سلطان شد.

=اسْتَعْهَدَ-

اسْتِعْهَاداً [عهد] فلانٌ من صاحبه:

فلانى با دوست خود عهد و پيمان بست،- فلاناً من نَفْسِه: از فلانى در برابر حوادث ضمانت نمود.

=اسْتَعْوَى-

اسْتِعْوَاءً [عوي] هُ: از او فريادرسى خواست،- القومَ: از آن قوم يارى خواست، آن قوم را به فتنه فراخواند.

=اسْتَعْيَا-

اسْتِعْيَاءً [عيي] بالأمر: كار را نتوانست به خوبى انجام دهد.

=اسْتَغَاثَ-

اسْتِغَاثَةً [غوث] الرجُلَ و بهِ: از آن مرد يارى خواست.

=اسْتَغَارَ-

اسْتِغَارَةً [غور]: عليهم: آنها را غارت و چپاول كرد،- الرّجُلُ: آن مرد خواست به زمين گود وارد شود، سخت شد و ذخيره كرد،- الجرحُ: زخم ورم كرد.

=استغبى-

=استغث-

=استغدر-

=استغر-

=استغرب-

=استغرد-

=استغرق-

=استغزر-

=استغش-

=استغشى-

=استغضب-

=استغفر-

=استغفل-

=استغل-

=استغلى-

=استغلب-

=استغلظ-

=استغلق-

=استغنى-

=استغنم-

=استغوى-

=استغيل-

=استف-

=استفاض-

=استفاق-

=استفتى-

=الاستفتاء-

=الاستفتاح-

=استفتح-

=استفحل-

=استفخر-

=استفدح-

=استفرخ-

=استفرد-

=استفرع-

=استفرغ-

=استفرك-

=استفره-

=استفز-

=اسْتَغْبَى-

اسْتِغْبَاءً [غبو] هُ: او را كودن شمرد.

=اسْتَغَثَّ-

اسْتِغْثَاثاً [غثّ] الجَرْحَ: زخم را درمان كرد و چرك و خونابه آنرا بيرون آورد.

=اسْتَغْدَرَ-

اسْتِغْدَاراً [غدر] المكانُ: در آن مكان گل و لاى بسيار شد.

=اسْتَغَرَّ-

اسْتِغْرَاراً [غرّ] بكذا: گول خورد،- هُ:

سر زده بر او وارد شد.

=اسْتَغْرَبَ-

اسْتِغْرَاباً [غرب] الشي ءَ: آن چيز را غريب و شگفت يافت،- الدمعُ: اشك جارى شد،- في الضّحك: بسيار خنديد.

=اسْتُغْرِبَ-

[غرب] في الضحك: سخت و بسيار خنديد.

=اسْتَغْرَدَ-

اسْتِغْرَاداً [غرد] هُ: او را به آواز خواندن واداشت.

=اسْتَغْرَقَ-

اسْتِغْرَاقاً [غرق] الشي ءَ: همه آن چيز را فرا گرفت،- فى النّوم: خوابش سنگين شد،- فى الضحك: بسيار خنديد،- الغايةَ: از حد خود تجاوز كرد.

=اسْتَغْزَرَ-

اسْتِغْزَاراً [غزر]: به كسى چيزى داد تا افزون تر از او پس گيرد.

=اسْتَغَشَّ-

اسْتِغْشَاشاً [غشّ] الرجُلَ: به آن مرد گمان بد و خيانت برد، او را نصيحت نكرد.

=اسْتَغْشَى-

اسْتِغْشَاءً [غشو و غشي] ثَوْبَه و بثوبه:

خود را در جامه اش پوشانيد تا نشنود و نبيند.

=اسْتَغْضَبَ-

اسْتِغْضَاباً [غضب] عليه: بر او خشمگين شد.

=اسْتَغْفَرَ-

اسْتِغْفَاراً [غفر] اللّهَ الذنْبَ و من الذنْب: از خداوند متعال خواست تا وي را بيامرزد؛ «اسْتَغْفِرُ اللّهَ»: اين تعبير معادل «لا، ابداً» بمعناى: نه، به هيچوجه مى باشد.

=اسْتَغْفَلَ-

اسْتِغْفَالًا [غفل] هُ: او را غافلگير كرد.

=اسْتَغَلَّ-

اسْتِغْلَالًا [غلّ] الأرضَ: از محصول و غله زمين بهره بردارى كرد،- الشي ءَ: از آن استثمار و بهره بردارى نمود،- الفرصةَ او الظروف: فرصت را غنيمت شمرد و از آن استفاده كرد،- عَبْدَهُ: از برده خود خواست كه برايش محصول دهد يا بدست آورد.

=اسْتَغْلَى-

اسْتِغْلَاءً [غلو] الشي ءَ: بهاى آن چيز بنظرش گران آمد.

=اسْتَغْلَبَ-

اسْتِغْلَاباً [غلب] عليهِ الضحكُ: خنده سخت و پياپى او را فرا گرفت.

=اسْتَغْلَظَ-

اسْتِغْلَاظاً [غلظ]: آن چيز سفت شد، سخت شد،- الشي ءَ: آن چيز را سفت و غليظ يافت.

=اسْتَغْلَقَ-

اسْتِغْلَاقاً [غلق] البابُ: درب به سختى باز شد،- الكلامُ على فلانٍ: سخن بر او پيچيده شد و نتوانست سخن بگويد، گنگ شد.

=اسْتَغْنَى-

اسْتِغْنَاءً [غني]: توانگر و بى نياز شد،- اللّهَ: از خدا خواست كه او را توانگر كند،- عنهُ به: از او بى نياز شد.

=اسْتَغْنَمَ-

اسْتِغْنَاماً [غنم] الشي ءَ: آن چيز را غنيمت گرفت؛ «اسْتغنَم الفُرصَةَ»: فرصت را غنيمت شمرد و از آن سود برد.

=اسْتَغْوَى-

اسْتِغْوَاءً [غوي] الرجُلَ: آن مرد را گمراه كرد؛ «اسْتَغْواهُ بِالأماني الْكَاذِبة»: او را با وعده هاى پوچ فريب داد و گمراه كرد، گمراهى او را خواست.

=اسْتَغْيَلَ-

اسْتِغْيَالًا [غيل] تِ الشجرةُ: شاخه هاى درخت درهم پيچيده شد.

=اسْتَفَّ-

اسْتِفَافاً [سفّ] الدواءَ: دارو را نكوبيده گرفت.

=اسْتَفَاضَ-

اسْتِفَاضَة [فيض] الخبرُ: آن خبر پخش و منتشر شد،- المَكانُ: آن جاى فراخ شد،- الوَادِي شجراً: دره فراخ و پر از درخت شد،- القومُ فى الحديث: آن قوم با هم سخن گفتند،- الرّجُلَ: از آن مرد خواست تا آبيارى كند.

=اسْتَفَاقَ-

اسْتِفَاقَةً [فوق] الرَّجُلُ من نومهِ أو مرضهِ أو غفلتهِ: آن مرد از خواب بيدار شد، يا از بيمارى كه داشت بهبود يافت و يا از غفلت خود آگاه و با خبر شد.

=اسْتَفْتَى-

اسْتِفْتَاءً [فتو] العالِمَ في مسألةٍ: درباره مسأله اى از عالم فتوى خواست.

=الاسْتِفْتَاء-

[فتو]: مص، مراجعه به آراء و افكار عمومى (رفراندوم) درباره موضوعى مهمّ؛ «الاسْتِفتاءُ الشَّعْبِى»: رأى عمومى افراد ملت.

=الاسْتِفْتَاح-

[فتح]: مص؛ «حرف الاسْتِفتاح» در اصطلاح نحويان: (أَلَا) است زيرا با آن سخن آغاز مى شود مانند «ألَا كُلُّ شي ءٍ ما خَلَا اللّهُ باطلُ»: آيا نه اينكه هر چيزى بجز خدا باطل است.

=اسْتَفْتَحَ-

اسْتِفْتَاحاً [فتح] الأبوابَ: دربها را باز كرد، گشود،- الرجُلُ: خواستار پيروزى شد،- الأمرَ بكذا: كار را با چيزى آغاز كرد.

=اسْتَفْحَلَ-

اسْتِفْحَالًا [فحل] الأمرُ: آن كار خطرناك شد.

=اسْتَفْخَرَ-

اسْتِفْخَاراً [فخر] الشي ءَ: آن چيز را بسيار خوب و عالى شمرد، آن چيز را با شكوه و عالى يافت.

=اسْتَفْدَحَ-

اسْتِفْدَاحاً [فدح] الأَمرَ: آن امر را ناگوار يافت.

=اسْتَفْرَخَ-

اسْتِفْرَاخاً [فرخ] الحَمَامَ: كبوتر را براى جوجه كشى گرفت،- الحَمَامُ: كبوتر جوجه دار شد.

=اسْتَفْرَدَ-

اسْتِفْرَاداً [فرد] هُ: او را تنها يافت، در حاليكه او تنها بود بسوى وى رفت، او را يكتا و بى نظير شمرد،- الشي ءَ: آن چيز را از ميان ياران خود بيرون برد،- بالأمرِ: در آن امر به تنهائى تصميم گرفت و اقدام كرد.

=اسْتَفْرَعَ-

اسْتِفْرَاعاً [فرع] الشي ءَ: آغاز به آن كار كرد.

=اسْتَفْرَغَ-

اسْتِفْرَاغاً [فرغ]: قي كرد،- جهدَه:

كوشش خود را كاملًا بكار برد.

=اسْتَفْرَكَ-

اسْتِفْرَاكاً [فرك] الحَبُّ في السنبلة:

دانه در خوشه سفت و درشت شد.

=اسْتَفْرَهَ-

اسْتِفْرَاهاً [فره] الدوابَّ: دام و ستوران را در رفاه قرار داد و ارزشمند شمرد.

=اسْتَفَزَّ-

اسْتِفْزَازاً [فزّ] هُ: او را سرگردان كرد، او را ناخورسند كرد، او را كشت، او را از خانه بيرون كرد،- هُ الخوفُ: ترس او را برانگيخت و سراسيمه كرد،- هُ من الشي ءِ:

=استفسر-

=استفص-

=استفصل-

=استفضل-

=استفظع-

=استفع-

=استفقد-

=استفك-

=استفل-

=استفلى-

=استفلت-

=استفلح-

=استفهم-

=استقى-

=استقاء-

=استقات-

=استقاد-

=استقال-

=الاستقالة-

=استقام-

=الاستقبال-

=استقبح-

=استقبل-

=استقتل-

=استقد-

=استقدح-

=استقدر-

=استقدم-

=استقذر-

=استقذف-

=استقر-

=استقرى-

=استقرأ-

=استقرب-

=استقرض-

=استقرن-

=استقسم-

=استقص-

=استقصى-

او را از آن هراس بيرون آورد.

=اسْتَفْسَرَ-

اسْتِفْسَاراً [فسر] فلاناً عن الامر: از فلانى خواست تا درباره آن امر توضيح دهد،- هُ الأمرَ: از او خواست تا درباره آن امر توضيح دهد.

=اسْتَفَصَّ-

اسْتِفْصَاصاً [فصّ] منه شيئاً: خواستار بيرون آوردن چيزى از آن شد.

=اسْتَفْصَلَ-

اسْتِفْصَالًا [فصل]: از او خواست تا شرح و تفصيل دهد.

=اسْتَفْضَلَ-

اسْتِفْضَالًا [فضل] من الشي ء:

بازمانده آن چيز را رها كرد.

=اسْتَفْظَعَ-

اسْتِفْظاعاً [فظع] الأمرَ: آن امر را وحشتناك يافت.

=اسْتُفِعَ-

اسْتِفَاعا [سفع] لونُهُ: رنگ رخسار او از ترس و مانند آن دگرگون شد.

=اسْتَفْقَدَ-

اسْتِفْقَاداً [فقد] المريضَ: از بيمار عيادت كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=اسْتَفَكَّ-

اسْتِفْكَاكاً [فكّ] هُ: خواستار رهائى و يا آزادى او شد.

=اسْتَفَلَ-

اسْتِفَالًا [سفل]: پائين آمد.

=اسْتَفَلَّ-

اسْتِفْلَالًا [فلّ] السيف: شمشير را شكافت، سوراخ كرد.

=اسْتَفْلَى-

اسْتِفْلَاءً [فلي]: اظهار تمايل كرد و خواست تا خود را پاكيزه كند،- هُ:

متعرض او شد تا سرش را با شمشير از بدنش جدا كند.

=اسْتَفْلَتَ-

اسْتِفْلَاتاً [فلت] الشي ء من يده: آن چيز را از دستش ربود.

=اسْتَفْلَحَ-

اسْتِفْلَاحاً [فلح] بالشي ء: بر آن چيز دست يافت و بدان رسيد.

=اسْتَفهَمَ-

اسْتِفْهَاماً [فهم] هُ الأمرَ: از او خواست كه وى را از آن كار آگاه كند يا از آن خبر دهد.

=اسْتَقَى-

اسْتِقَاءً [سقي] منه: از او خواست تا چيزى بنوشد،- مِن النّهر: از رودخانه آب برداشت.

=اسْتَقَاءَ-

اسْتِقَاءَةً [قيأ]: خود را به قى كردن زد.

=اسْتَقَاتَ-

اسْتِقَاتَةً [قوت] فلاناً: از فلانى قوت و روزى خواست.

=اسْتَقَادَ-

اسْتِقَادَةً [قود]: خوار و زبون شد،- لهُ: از او فرمانبردارى كرد،- الأَمِيرَ:

از حاكم خواست تا كشنده را قصاص كند و بكشد.

=اسْتَقَالَ-

اسْتِقَالةً [قيل] من منصبه: از مقام خود درخواست كناره گيرى كرد،- هُ البيعَ: از او خواست تا معامله فروش را فسخ كند.

=الاسْتِقَالة-

[قيل]: درخواست كناره گيرى و يا استعفا از منصب و مقام.

=اسْتَقَامَ-

اسْتِقَامَةً [قدم]: استوار شد، «استقَامَ لهُ الأمرُ»: آن كار براى او استوار و مناسب شد،- الشِّعْرُ: وزن شعر درست شد،- المتاعَ: متاع يا كالا را قيمت گذارى كرد،- تِ المرأةُ: آن زن آبستن شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الاسْتِقْبَال-

[قبل]: مص،- من الزمان: زمان آينده؛ «حَفْلَةُ اسْتقبالٍ»: جشن يا ميهمانى به افتخار شخصى يا بمناسبت روزى خوش؛ «رَدْهَةُ الاسْتقبالِ»: اطاق بزرگ پذيرائى از ميهمانان.

=اسْتَقْبَحَ-

اسْتِقْبَاحاً [قبح] الشي ءَ: آن چيز را زشت و پليد دانست.

=اسْتَقْبَلَ-

اسْتِقْبَالًا [قبل] الرجُلَ: بسوى آن مرد آمد،- الشي ءَ: با آن چيز روبرو شد، روياروي او ايستاد، ضد كلمه (اسْتَدْبَرَهُ) است.

=اسْتَقْتَلَ-

اسْتِقْتَالًا [قتل]: خود را براى كشته شدن آماده كرد و تا حد مرگ قتال نمود،- فى الأمر: بر سر آن كار خود را به كشتن داد، در آن كار بسيار كوشيد.

=اسْتَقَدَّ-

اسْتِقْدَاداً [قدّ] الأمرُ: آن كار يكسان شد، پى در پى دوام يافت.

=اسْتَقْدَحَ-

اسْتِقْدَاحاً [قدح] زنَادَهُ: از آتش زنه آتش بيرون كرد.

=اسْتَقْدَرَ-

اسْتِقْدَاراً [قدر] اللّه خيراً: از خداوند خواست تا در انجام آن كار توفيق يابد.

=اسْتَقْدَمَ-

اسْتِقْدَاماً [قدم]: در كار خود كوشا شد،- القومَ: پيشاپيش آن قوم قرار گرفت،- الرّجُلَ: از آن مرد خواست تا نزد وى بيايد.

=اسْتَقْذَرَ-

اسْتِقْذَاراً [قذر] الشي ءَ: آن چيز را چرك و پليد شمرد، بعلت چركى آن چيز را مكروه و بد دانست.

=اسْتَقْذَفَ-

اسْتِقْذَاقاً [قذف] فلاناً بالحجر:

سنگ بر فلانى انداخت،- الرّجُلَ: به آن مرد تهمت ناروا زد.

=اسْتَقَرَّ-

اسْتِقْرَاراً [قرّ] بالمكان: در آن جاى ماندگار شد، اقامت كرد،- الرّأيُ على كذا:

فلان امر يا كار مقرر گرديد.

=اسْتَقْرَى-

اسْتِقْرَاءً [قرو] الأمرَ: آن امر را بررسى و دنبال كرد.

=اسْتَقْرَى-

اسْتِقْرَاءً [قري]: خواستار ميهمانى شد،- البلادَ: شهرها را به سفر و سير و سياحت پرداخت.

=اسْتَقْرَأَ-

اسْتِقْرَاءً [قرأ] فلاناً: از فلانى خواست تا بخواند،- الأمورَ: امور را براى شناخت خواص آنها بررسى كرد.

=اسْتَقْرَبَ-

اسْتِقْرَابا [قرب] الشي ءَ: آن چيز را نزديك يافت. اين كلمه ضدّ (اسْتَبْعَدَهُ) است.

=اسْتَقْرَضَ-

اسْتِقْرَاضاً [قرض] منهُ: از او وام خواست.

=اسْتَقْرَنَ-

اسْتِقْرَاناً [قرن] لفلان: از ياران و نزديكان فلانى شد،- الرجُلُ للأمر: بر آن كار توانا شد،- الدّمُ فى العرقِ: خون در رگ زياد شد،- الدمَّلُ: زخم رسيده شد و موقع شكافتن آن رسيد.

=اسْتَقْسَمَ-

اسْتِقْسَاماً [قسم]: خواستار تقسيم آن چيز شد، بين دو كار انديشيد و فكر كرد،- هُ باللّه: از او خواست كه به خدا سوگند خورد.

=اسْتَقَصَّ-

اسْتِقْصَاصاً [قصّ] هُ: از او خواست تا دشمنش را قصاص كند و انتقام وى را بگيرد.

=اسْتَقْصَى-

اسْتِقْصَاءً [قصو] المَسألَةَ و فيها: در پيرامون آن مسأله و بحث در آن نهايت

=استقصر-

=استقض-

=استقضى-

=استقطر-

=استقطع-

=استقف-

=استقفى-

=استقفل-

=استقل-

=الاستقلال-

=استقوى-

=استقوس-

=استك-

=استكار-

=استكان-

=استكبر-

=استكتب-

=استكتم-

=استكثر-

=استكثف-

=استكرى-

=استكرش-

=استكرم-

=استكره-

=استكسى-

=استكسب-

=الاستكشاف-

=استكشط-

=استكشف-

=استكف-

=استكفى-

=استكفأ-

=استكلأ-

كوشش را نمود.

=اسْتَقْصَرَ-

اسْتِقْصَاراً [قصر] هُ: او را كوتاه شمرد، او را گناهكار دانست.

=اسْتَقَضَّ-

اسْتِقْضَاضاً [قضّ] الهَمَّ: خواستار برطرف شدن اندوه شد،- الطّعامُ و المكانُ:

در آن غذا و يا جاى سنگ ريزه بسيار بود،- المضجعَ: جاى استراحت خود را ناهموار يافت.

=اسْتَقْضَى-

اسْتِقْضَاءً [قضي] فلاناً الديْنَ: از او خواست كه بدهى خود را بپردازد،- السلطانُ فلاناً عَلينا: سلطان فلانى را بر ما قاضى تعيين كرد،- هُ: او را براى داورى و قضاوت خواست.

=اسْتُقْضِيَ-

[قضي] فلانٌ: فلانى قاضى شد.

=اسْتَقْطَرَ-

اسْتِقْطَاراً [قطر] الماءَ و غيرَهُ: آب و جز آن را تقطير كرد و به آن پرداخت.

=اسْتَقْطَعَ-

اسْتِقْطَاعاً [قطع] هُ بلداً أَو ثوباً: از او خواست تا جامه اى برايش ببرد و يا غلّه شهرى را به او بدهد.

=اسْتَقَفَّ-

اسْتِقْفَافاً [قفّ]: آن مرد منقبض و متشنج و گرفته شد.

=اسْتَقْفَى-

اسْتِقْفَاءً [قفو] فلاناً بالعصا: فلانى را از پشت سر با عصا زد.

=اسْتَقْفَلَ-

اسْتِقْفَالًا [قفل] البابُ: درب بسته شد،- الرّجُلُ: آن مرد بخيل شد.

=اسْتَقَلَّ-

اسْتِقْلَالًا [قلّ] الشي ءَ: آن چيز را اندك ديد و كم شمرد، آن چيز را برداشت و بالا برد،- بِالأَمر: بر آن كار توانا شد،- بِرأيهِ: در رأى خود مستبد شد،- بكذا: آن كار را به تنهائى انجام داد،- تِ البلادُ: آن كشور مستقل شد،- الطائرةَ: سوار هواپيما شد،- الطائرُ فى طيرانه: پرنده در پرواز اوج گرفت،- السحابُ: ابر بالا گرفت،- تْهُ الرعدةُ: رعد او را لرزانيد،- القومُ: آن قوم از آن جاى رفتند،- فلانٌ غضباً: از بسيارى خشم از جاى خود برخاست.

=الاسْتِقْلَال-

[قلّ]: مص، استقلال كشور كه بيگانه در آن حكومت نكند.

=اسْتَقْوَى-

اسْتِقْوَاءً [قوي]: نيرومند شد.

=اسْتَقْوَسَ-

اسْتِقْوَاساً [قوس] الرجُلُ: پشت آن مرد خميده شد.

=اسْتَكَّ-

اسْتِكَاكاً [سكّ] النباتُ: گياه بهم پيچيده شد،- تِ المَسَامِعُ: گوشها كر شدند،- البَيتُ: شكاف يا روزنه خانه بسته شد.

=اسْتَكَارَ-

اسْتِكَارَةً [كور]: بار را بر دوش خود حمل كرد، شتاب كرد.

=اسْتَكَانَ-

اسْتِكَانَةً [سكن]: فروتن و زبون شد.

=اسْتَكَانَ-

اسْتِكَانَةً [كون] لفلان: به فلانى فروتنى كرد.

=اسْتَكْبَرَ-

اسْتِكْبَاراً [كبر]: خود بزرگ بين و متكبر شد،- الأمرَ: آن امر را بزرگ يافت و يا بزرگ شمرد.

=اسْتَكْتَبَ-

اسْتِكْبَاباً [كتب] هُ الشي ءَ: از او خواست تا آن چيز را برايش بنويسد،- هُ القصيدةَ: از او خواست آن قصيده شعرى را برايش بخواند تا بنويسد،- الغلامَ: آن جوان را براى خود نويسنده گرفت.

=اسْتَكْتَمَ-

اسْتِكْتَاماً [كتم] السرَّ فلاناً: از او خواست تا راز را پنهان كند.

=اسْتَكْثَرَ-

اسْتِكْثَاراً [كثر] الشي ءَ: آن چيز را بسيار ديد يا بسيار شمرد،- من الشي ءِ: آن كار را بسيار انجام داد، آن چيز را بسيار خواست.

=اسْتَكْثَفَ-

اسْتِكْثَافاً [كثف] الشي ءَ: آن چيز انبوه و متراكم شد،- الشي ءَ: آن چيز را انبوه و متراكم يافت،- الأمرُ: آن كار بالا گرفت و پر دامنه شد.

=اسْتَكْرَى-

اسْتِكْرَاءً [كري] الدارَ و غيرَها: خانه و جز آن را كرايه كرد يا به اجاره گرفت.

=اسْتَكْرَشَ-

اسْتِكْرَاشاً [كرش] الرجُلُ: چهره آن مرد گرفته و عبوس شد،- الجَدىُ: شكم بزغاله بزرگ شد و به خوردن روى آورد.

=اسْتَكْرَمَ-

اسْتِكْرَاماً [كرم]: چيزهاى گرانبها و نفيس را برگزيد،- الشي ءَ: آن چيز را ارزنده خواست، ارزنده يافت.

=اسْتَكْرَهَ-

اسْتِكْرَاهاً [كره] الشي ءَ: آن چيز را زشت و مكروه شمرد.

=اسْتَكْسَى-

اسْتِكْسَاءً [كسو] فلاناً: از فلانى جامه اى خواست.

=اسْتَكْسَبَ-

اسْتِكْسَاباً [كسب] فلاناً: فلانى را به كار و كسب واداشت.

=الاسْتِكْشَاف-

[كشف]: مص،- (اع):

بدست آوردن اطلاعات از پايگاههاى دشمن، عمليّات اكتشافى؛ «طائِرات اسْتِكْشَاف»: هواپيماهاى اكتشافى.

=اسْتَكْشَطَ-

اسْتِكْشَاطاً [كشط] الشي ءَ: پوشش يا سر پوش آن چيز را برداشت،- البعيرُ:

هنگام آن رسيد كه پوست شتر را در آورد.

=اسْتَكْشَفَ-

اسْتِكْشَافاً [كشف] عن الشي ءِ: از او خواست كه آن چيز را برايش برهنه يا آشكار كند.

=اسْتَكَفَّ-

اسْتِكْفَافاً [كفّ] الشعَرُ: موى انبوه شد،- الشي ءَ: آن چيز را در كف خود گرفت،- الناسَ: دست خود را بسوى مردم دراز كرد و چيزى خواست،- عينَه: دست خود را در آفتاب بر روى چشم نهاد تا چيزى را ببيند،- النّاظِرُ: نگاه كننده دست خود را بر روى ابرويش نهاد تا جلوى تابش خورشيد را بگيرد،- تْ عينُهُ: چشم او زير كف دست را نگريست،- الشي ءُ: آن چيز بسان كفه ترازو گرد شد،- تِ الحيَّة: مار همچون كفه ترازو يا سنگ آسياب گرد شد،- بهِ الناسُ: مردم گرد او جمع شدند،- النّاسُ حولَه: مردم گرد او جمع شدند و بسوى او توجه داشتند،- فلانٌ بِالصَّدَقة: فلانى دست خود را براى گرفتن صدقه دراز كرد،- هُ عن الشي ءِ: از او خواست كه از آن چيز دست بردارد.

=اسْتَكْفَى-

اسْتِكْفَاءً [كفي] الرجُلَ الشي ءَ: از آن مرد چيزى خواست تا ويرا كفايت كند.

=اسْتَكْفَأَ-

اسْتِكْفَاءً [كفأ] تُ فلاناً: از فلانى خواستم آنچه كه در ظرف خود دارد به ظرف من بريزد.

=اسْتَكْلَأَ-

اسْتِكْلَاءً [كلأ]: گياه و علوفه

=استكلب-

=استكمل-

=استكن-

=استكوى-

=استل-

=استلاط-

=استلاق-

=استلام-

=استلان-

=استلأ-

=استلأك-

=استلب-

=استلبأ-

=استلبث-

=استلبن-

=استلت-

=استلج-

=استلجم-

=استلحج-

=استلحق-

=استلحم-

=استلذ-

=استلزم-

=استلطف-

=استلغى-

=استلفت-

=استلقى-

=استلم-

=استلهى-

=استلهم-

=استلوى-

=استليث-

=استمات-

=استماح-

=استماز-

=استمال-

=استمتع-

=استمجد-

خواست،- المكانُ: در آن جاى گياه بسيار شد.

=اسْتَكْلَبَ-

اسْتِكْلَاباً [كلب] الرجُلُ: آن مرد همچون سگان عوعو كرد،- الكلبُ: آن سگ به خوردن گوشت مردم معتاد شد.

=اسْتَكْمَلَ-

اسْتِكْمَالًا [كمل] الشي ءَ: آن چيز را كامل و تمام كرد.

=اسْتَكنَ-

اسْتِكَاناً [سكن]: خوار و زبون شد.

=اسْتَكَنَّ-

اسْتِكْناناً [كنّ]: پنهان شد، به خانه و كاشانه خود برگشت.

=اسْتَكْوَى-

اسْتِكْوَاءً [كوي] فلاناً: از او خواست كه موضع درد را داغ كند،- الرّجُلُ: هنگام داغ كردن موضع آن مرد رسيد.

=اسْتَلَّ-

اسْتِلَالًا [سلّ] الشي ءَ من الشي ء: چيزى را از چيزى بيرون كشيد.

=اسْتَلَاطَ-

اسْتِلَاطَةً [لوط] هُ: او را فرزند خود خواند ولى فرزند او نبود.

=اسْتَلَاقَ-

اسْتِلَاقَةً [ليق] هُ بهِ: آن چيز را به آن چسبانيد.

=اسْتَلَامَ-

اسْتِلَامَةً [لوم]: سزاوار سرزنش شد،- الَيهم: با وضعى نكوهيده نزد آنها رفت،- الى ضيفهِ: به ميهمان خود نكوئى نكرد.

=اسْتَلَانَ-

اسْتِلَانَةً [لين] الشي ءَ: آن چيز را نرم يافت يا نرم شمرد.

=اسْتَلَأَ-

اسْتِلَاءً [سلأ] السمنَ: روغن را تصفيه كرد، صاف كرد.

=اسْتَلْأَكَ-

اسْتلْئاكاً [لأك] لهُ: نامه خود را براى او فرستاد.

=اسْتَلأَمَ-

اسْتِلْئاماً [لأم]: زره پوشيد،- الحجرَ الأَسْوَد: حجر الأسود را دست ماليد،- الرجلُ:

آن مرد از ناكسان زن گرفت،- اطْهَاراً: با ناكسان خويشى نمود،- الأبَ: او پدرى پست و بدخوى داشت.

=اسْتَلَبَ-

اسْتِلَاباً [سلب] هُ ثوبَهُ: جامه او را دزديد و بسرقت برد.

=اسْتَلَبَّ-

اسْتِلْبَاباً [لبّ] زيداً: خرد او را آزمايش كرد.

=اسْتَلْبَأَ-

اسْتِلْبَاءً [لبأ] الجديُ الشاةَ: بزغاله از گوسفند پس از زائيدن نخستين بار شير خورد.

=اسْتَلْبَثَ-

اسْتِلْبَاثاً [لبث] هُ: او را سست و كند يافت.

=اسْتَلْبَنَ-

اسْتِلْبَاناً [لبن]: شير خواست.

=اسْتَلَتَ-

اسْتِلَاتاً [سلت] القصعةَ: كاسه غذا را با انگشت پاك كرد.

=اسْتَلَجَّ-

اسْتِلْجَاجاً [لجّ] متاعَ فلان: متاع و چيزهاى او را مدعي شد،- بِيَمِينِهِ: در سوگند خود پا فشارى كرد و كفاره نداد به گمان اينكه راستگو است.

=اسْتَلْجَمَ-

اسْتِلْجَاماً [لجم] فلاناً الفرسَ: از فلانى خواست تا آن اسب را لگام كند.

=اسْتَلْحَجَ-

اسْتِلْحَاجاً [لحج] البابُ: درب باز نشد.

=اسْتَلْحَقَ-

اسْتِلْحَاقاً [لحق] هُ: او را بخود نسبت داد و مدعي آن شد،- الرجُلُ: به كشت زراعت ديم پرداخت.

=اسْتَلْحَمَ-

اسْتِلْحَاماً [لحم] الزرعُ: درخت پيچيده شد،- الخَطْبُ فلاناً: آن كار سخت در فلانى اثر گذاشت،- الطريقُ: راه فراخ شد،- الطريقَ او الطريدةَ: در پى راه فراخ و شكار روان شد.

=اسْتُلْحِمَ-

[لحم] الرجُلُ: آن مرد به جنگ افتاد و راه گريزى نيافت.

=اسْتَلَذَّ-

اسْتِلْذَاذاً [لذّ] الشي ءَ: آن چيز را خوشمزه يافت.

=اسْتَلْزَمَ-

اسْتِلْزَاماً [لزم] الشي ءَ: آن چيز را لازم شمرد، آن چيز را ضرورى دانست.

=اسْتَلْطَفَ-

اسْتِلْطَافاً [لطف] هُ: آن چيز را لطيف و نرم يافت،- الشي ءَ بِجَنْبِهِ: آن چيز را به پهلوى خود چسبانيد.

=اسْتَلْغَى-

اسْتِلْغَاءً [لغو] فلاناً: از فلانى باز پرسى كرد و به سخنان او گوش داد.

=اسْتَلْفَتَ-

اسْتِلْفَاتاً [لفت] النظرَ: آن چيز را مورد نظر و توجه قرار داد.

=اسْتَلْقَى-

اسْتِلْقَاءً [سلق]: بر پشت خوابيد.

=اسْتَلْقَى-

اسْتِلْقَاءً [لقي] على قفاه: آن مرد به پشت خوابيد.

=اسْتَلَمَ-

اسْتِلَاماً [سلم] الشي ءَ: آن چيز را تحويل گرفت،- الزرعُ: خوشه كشت بر آمد،- الحجرَ الأسوَد: حجر الأسود را با دست مسح كرد يا آنرا با بوسه لمس كرد، آنرا بوسيد، اين تعبير گاهى در غير از حجر الأسود نيز گفته مى شود مانند «اسْتلمتُ يدَهُ» دست او را لمس كردم يا بوسيدم.

=اسْتَلْهَى-

اسْتِلْهَاءً [سهو] صاحبَهُ: چشم به راه دوست خود بود، از او خواست كه بايستد،- الشي ءَ: آن چيز را بسيار كرد، آن چيز را بلعيد.

=اسْتَلْهَمَ-

اسْتِلْهَاماً [لهم] اللّهَ خيراً: از خدا خواست تا خير و خوبى بدل او اندازد.

=اسْتَلْوَى-

اسْتِلْوَاءً [لوو] بهم الدهُر: روزگار آنها را نابود كرد.

=اسْتَلْيَثَ-

اسْتِلْيَاثاً [ليث]: او مانند شير شد.

=اسْتَمَاتَ-

اسْتِمَاتَةً و اسْتِمَاتاً [موت]: پس از لاغرى فربه شد، براى خود مرگ آرزو كرد، در پى آن چيز به هر وسيله كه بود رفت، آن چيز سست شد،- الثوبُ: جامه كهنه و فرسوده شد.

=اسْتَمَاحَ-

اسْتِمَاحَةً [ميح] هُ: از او بخشش خواست، از او شفاعت كردن خواست.

=اسْتَمَازَ-

اسْتِمَازَةً [ميز]: از ديگران جدا شد و گوشه تنهائى برگزيد، از آن دور شد.

=اسْتَمَالَ-

اسْتِمَالَةً [مول]: پولدار شد، پول و دارائى او بسيار شد.

=اسْتَمَالَ-

اسْتِمَالَةً [ميل]: خميده شد،- فلاناً و بقلبِهِ: از فلانى استمالت كرد يا دل او را بدست آورد، از او مهربانى خواست،- مما في الوِعَاءِ: آنچه كه در كاسه بود گرفت،- الطّعامَ و نحوَهُ: مواد غذائى و مانند آنرا با دو كف دَست يا بازوان خود كيل كرد.

=اسْتَمْتَعَ-

اسْتِمْتَاعاً [متع] بكذا أو من كذا: به چيزى يا از چيزى مدتى دراز لذت برد و برخوردار شد،- بِمَالِهِ: با پول و دارائى خود در رفاه زندگى كرد.

=اسْتَمْجَدَ-

اسْتِمْجَاداً [مجد]: خواستار بزرگى و بزرگوارى شد، با صفات نيك امتياز

=استمخر-

=استمد-

=استمر-

=استمرى-

=استمرأ-

=استمزج-

=استمسك-

=استمشى-

=استمطر-

=استمع-

=استمعز-

=استمكن-

=استمل-

=استملى-

=استملح-

=استملق-

=استملك-

=استمن-

=استمنح-

=استمهى-

=استمهد-

=استمهل-

=استن-

=استناء-

=استناب-

=استناح-

=استناخ-

=استنار-

=استنال-

=استنام-

=استنبأ-

=استنبث-

=استنبح-

=استنبط-

يافت.

=اسْتَمْخَرَ-

اسْتِمْخَاراً [مخر] الريحَ: با بينى خود مواجه با باد شد، جهت وزش باد را يافت و پشت به آن نمود.

=اسْتَمَدَّ-

اسْتِمْدَاداً [مدّ] من الدواة: از آن دوات جوهر يا مركب برداشت،- مِنْهُ كَذَا:

از او چيزى گرفت، القومُ الأميرَ على العَدُوِّ: آن قوم از فرمانده بر عليه دشمن كمك و يارى خواستند.

=اسْتَمَرَّ-

اسْتِمْرَاراً [مرّ]: بر يك روش و يا يك حال همواره ثبات و دوام داشت، رفت و گذشت،- بهِ على كذا: او را بر آن چيز تثبيت كرد،- بالشي ءِ: در برداشتن آن چيز توانا شد،- الرّجُلُ: كار آن مرد استوار و نيكو شد،- الشي ءَ: آن چيز را تلخ يافت.

=اسْتَمْرَى-

اسْتِمْرَاءً [مري] اللبنَ و نحوَهُ: شير و مانند آنرا بيرون آورد و روان ساخت.

=اسْتَمْرَأ-

اسْتِمْرَاءً [مرأ] الطعامَ: غذا را نيكو يافت و يا آنرا گوارا شمرد.

=اسْتَمْزَجَ-

اسْتِمْزَاجاً [مزج] هُ: با او آميزش كرد تا خواسته او را دريابد؛ «اسْتَمْزَجَ رأيَه» رأي و نظر او را خواست.

=اسْتَمْسَكَ-

اسْتِمْسَاكاً [مسك] بهِ: به او گرايش كرد،- عَن كذا: از آن چيز خود دارى كرد،- بولُهُ: پيشاب او بند آمد،- الرّجُلُ على الرّاحِلَة: توانست بر شتر سوار شود و خود را بر آن نگهدارد.

=اسْتَمْشَى-

اسْتِمْشَاءً [مشو] الرجُلُ: آن مرد داروى مسهل نوشيد.

=اسْتَمْطَرَ-

اسْتِمْطَاراً [مطر] اللّهَ: از خداوند خواست تا باران ببارد،- ثوبَهُ: جامه خود را در باران پوشيد،- المكانُ او الزرعُ: آن مكان يا آن كشت نيازمند باران شد،- الرّجُلُ: آن مرد خود را از باران پوشانيد، آن مرد خاموش شد،- فلاناً من فُلان: فلانى از فلان نكوئى خواست،- لِلسِّيَاطِ: خود را در معرض ضربات تازيانه قرار داد.

=اسْتَمَعَ-

اسْتِمَاعاً [سمع] لهُ و اليهِ: به او گوش داد.

=اسْتَمْعَزَ-

اسْتِمْعَازاً [معز]: در آن كار كوشش كرد.

=اسْتَمْكَنَ-

اسْتِمْكَاناً [مكن] من الأمر: در آن كار توانائى يافت يا پيروز شد.

=اسْتَمَلَ-

اسْتِمَالًا [سمل] عينَه: چشم او را از كاسه در آورد.

=اسْتَمَلَّ-

اسْتِمْلَالًا [ملّ] الشي ءَ: از آن چيز خسته و دلگير شد.

=اسْتَمْلَى-

اسْتِمْلَاءً [ملو] هُ الكتابَ: از او خواست تا كتاب يا نامه را برايش ديكته كند يا نويساند.

=اسْتَمْلَحَ-

اسْتِمْلَاحاً [ملح] الشي ءَ: آن چيز را زيبا و دلپذير يافت.

=اسْتَمْلَقَ-

اسْتِمْلَاقاً [ملق] الولدُ أُمَّهُ: كودك از پستان مادر شير خورد.

=اسْتَمْلَكَ-

اسْتِمْلَاكاً [ملك] الشي ءَ: از راه قانون مالك و دارنده آن چيز شد و با دادن عوض آن چيز را از تصرف مالك قبلى در آورد.

=اسْتَمَنَّ-

اسْتِمْنَاناً [منّ] هُ: از او مهربانى و مرحمت خواست.

=اسْتَمْنَحَ-

اسْتِمْنَاحاً [منح] هُ: از او عطا و بخشش خواست.

=اسْتَمْهَى-

اسْتِمْهَاءً [مهي] الفرسَ: تا آنجا كه توانست اسب را دوانيد،- القومُ: آن قوم بر دشمن تاختند و او را از پاى در آوردند.

=اسْتَمْهَدَ-

اسْتِمْهَاداً [مهد] فراشاً: فرش گسترانيد.

=اسْتَمْهَلَ-

اسْتِمْهَالًا [مهل] هُ: از او انتظار داشت، از او مهلت خواست.

=اسْتَنَّ-

اسْتِنَاناً [سنّ] الرجُلُ: آن مرد دندانهاى خود را خلال و پاك كرد،- الطريقُ: راه آشكار شد،- بسُنّتِه: به روش او عمل كرد،- الفَرَسُ: اسب رو به جلو و به عقب دويد،- الماءُ: آب ريخته شد،- السرابُ:

سراب تكان خورد.

=اسْتَنَاءَ-

اسْتِنَاءَةً [نوأ] النجمُ: ستاره در مغرب غروب كرد و در همان وقت ستاره اى ديگر در مقابلش از مشرق طلوع نمود،- فلاناً: از فلانى طلب بخشندگى كرد.

=اسْتَنَابَ-

اسْتِنَابَةً [نوب] هُ: او را نماينده يا جانشين خود قرار داد.

=اسْتَنَاحَ-

اسْتِنَاحَةً [نوح] الرجُلُ: آن مرد بگونه اى گريست كه ديگرى را به گريه در آورد،- تِ المَرْأة: آن زن شيون و زارى كرد،- فلاناً: فلانى را به گريه در آورد،- الذئبُ: گرگ زوزه كشيد.

=اسْتَنَاخَ-

اسْتِنَاخَةً [نوخ] الجملُ: شتر روى زانو خوابيد.

=اسْتَنَارَ-

اسْتِنَارَةً [نور] البيتُ: خانه روشن شد،- بهِ: از آن چيز كسب روشنائى كرد،- عليهِ: بر او دست يافت و پيروز شد،- المرأةَ: آن زن را از شك و ترديد بدور كرد.

=اسْتَنَالَ-

اسْتِنَالَةً [نيل] هُ: از او خواستار برآورده شدن خواسته اش شد.

=اسْتَنَامَ-

اسْتِنَامَةً [نوم] الرجُلُ: آن مرد خوابيد، خواست كه بخوابد، خود را به خواب زد،- اليهِ: بسان خفته آرام به او اعتماد كرد،- الى الشَّي ءِ: با آن چيز مأنوس و سرگرم شد.

=اسْتَنْبَأَ-

اسْتِنْبائاً [نبأ] الرجُلَ: از آن مرد كسب خبر و اطلاعات كرد،- النَّبأَ: بدنبال كسب خبر رفت.

=اسْتَنْبَثَ-

اسْتِنْبَاثاً [نبث] عن السِّرَّ: براى پى بردن به راز كوشيد.

=اسْتَنْبَحَ-

اسْتِنْبَاحاً [نبح] هُ: سگ را به پارس كردن و زوزه كشيدن در آورد.

=اسْتَنْبَطَ-

اسْتِنْبَاطاً [نبط] الشي ءَ: آن چيز را پس از پنهان بودن آشكار كرد، آن چيز را اختراع كرد،- الفقيهُ: فقيه با درايت و اجتهادى كه داشت توانست نظر خود را درباره موضوعي از فقه بيان كند؛ «اسْتَنْبطَ رَأياً حَسَناً اوْ معنى صَائِباً»: نظرى خوب و يا معنائى درست بدست آورد،- مِنْ فُلانٍ خيراً: از فلانى نتيجه خوبى گرفت،- البِئرَ: آب

=استنبل-

=استنبه-

=استنتج-

=استنثر-

=استنثل-

=استنجى-

=استنجب-

=استنجح-

=استنجد-

=استنجز-

=استنجش-

=استنجع-

=استنجف-

=استنجل-

=استنحس-

=استند-

=استندر-

=استنده-

=استنزع-

=استنزف-

=استنزل-

=استنزه-

=استنسأ-

=استنسب-

=استنسخ-

=استنسر-

=استنشى-

=استنشأ-

=استنشد-

=استنشر-

=استنشط-

=استنشق-

=استنصت-

=استنصح-

=استنصر-

=استنصف-

چاه را بيرون كشيد،- العربُ: آن گروه از عرب (نَبِيط) شدند. نبيط بر مردم عوام اطلاق مى شود و نيز به عربهائى كه ساكن عراق و يا جنوب فلسطين بودند گفته مى شد.

=اسْتَنْبَلَ-

اسْتِنْبَالًا [نبل] الرجُلَ: از آن مرد تير خواست،- المال: بهترين آن مال را گرفت.

=اسْتَنْبَهَ-

اسْتِنْبَاهاً [نبه] من نومهِ: از خواب بيدار شد.

=اسْتَنْتَجَ-

اسْتِنْتَاجاً [نتج]: خواستار غله و محصول شد، از مقدمات نتيجه گرفت.

=اسْتَنْثَرَ-

اسْتِنْثَاراً [نثر]: آب به بينى خود كشيد و سپس با تنفس از بينى بيرون ريخت.

=اسْتَنْثَلَ-

اسْتِنْثَالًا [نثل] الكِنَانةَ: تركش را از تيرها خالى كرد.

=اسْتَنْجَى-

اسْتِنْجَاءً [نجو] من كذا: از چيزى رهائى يافت،- الشّي ءَ من فلانٍ: آن چيز را از فلانى بازيافت،- الرّجُلُ: آن مرد شتاب كرد، گريخت، موضع بيرون آمدن مدفوع را شست و پاك كرد،- الشجرةَ: درخت را از ريشه كند،- الثّمرَ: ميوه را از درخت چيد،- القومُ: آن قوم خرماى رسيده بدست آوردند يا آنرا خوردند.

=اسْتَنْجَبَ-

اسْتِنْجَاباً [نجب]: چيزهاى نفيس و بسيار خوب خواست.

=اسْتَنْجَحَ-

اسْتِنْجَاحاً [نجح] فلاناً حاجتَهُ: از فلانى خواست تا نيازمندى وي را بر آورد.

=اسْتَنْجَدَ-

اسْتِنْجَاداً [نجد] فلانٌ: فلانى شجاع و قهرمان شد، پس از ناتوانى نيرومند شد،- فلاناً و بهِ: از فلانى كمك و يارى خواست،- عليه: بر او گستاخى كرد در حاليكه قبلًا از او بيم و هراس داشت.

=اسْتَنْجَزَ-

اسْتِنْجَازاً [نجز] الحاجةَ أو الوعدَ: از او خواست كه نياز وى را بر آورد يا به وعده خود وفا كند.

=اسْتَنْجَشَ-

اسْتِنْجَاشاً [نجش] الشي ءَ: آن چيز را استخراج كرد يا بيرون كشيد،- الصّيدَ: شكار را بر انگيخت و سرگردان كرد.

=اسْتَنْجَعَ-

اسْتِنْجَاعاً [نجع] القومُ الكلأَ: آن قوم براى بدست آوردن گياه و علوفه بسوى آن شتافتند.

=اسْتُنْجِعَ-

[نجع] بهِ و عنهُ: غذا گوارا و چرب شد.

=اسْتَنْجَفَ-

اسْتِنْجَافاً [نجف] الشي ءَ: آن چيز را بيرون كشيد، در آورد،- الشّاةَ: از پستان گوسفند شير دوشيد و آنرا خالى كرد،- تِ الرّيحُ السَّحَابَ: باد ابر را پراكنده كرد و از ميان برداشت.

=اسْتَنْجَلَ-

اسْتِنْجَالًا [نجل] المكانُ: در آن مكان آبهاى زير زمينى و چشمه سارها بسيار شد.

=اسْتَنْحَسَ-

اسْتِنْحَاساً [نحس] الأَخبارَ و عنها:

اخبار را از او به فال بد گرفت،- الأخبارَ:

براى بدست آوردن اخبار و كنجكاوى آن كوشيد.

=اسْتَنَدَ-

اسْتِنَاداً [سند] إليه: بر او اعتماد كرد.

=اسْتَنْدَرَ-

اسْتِنْدَاراً [ندر] هُ: آن چيز را كمياب دانست،- القومُ اثَرَهُ: آن قوم در پى او بودند و از وى مراقبت كردند.

=اسْتَنْدَهَ-

اسْتِنْدَاهاً [نده]: استوار شد، استقامت يافت.

=اسْتَنْزَعَ-

اسْتِنْزَاعاً [نزع] هُ عن الشي ء: از او خواست تا از آن چيز دست بردارد.

=اسْتَنْزَفَ-

اسْتِنْزَافاً [نزف] الدمعَ أو الماءَ: اشك چشم يا آب را بيرون كشيد.

=اسْتَنْزَلَ-

اسْتِنْزَالًا [نزل] هُ: او را پائين آورد، از او خواست تا بسوى او پائين آيد،- هُ عن رأيِهِ او حَقّهِ: از او خواست كه از نظر و حق خود صرفنظر كند.

=اسْتُنْزِلَ-

[نزل] فلانٌ: به فلانى تنزّل مقام و رتبه داده شد.

=اسْتَنْزَهَ-

اسْتِنْزَاهاً [نزه] عن كذا: از آن چيز خود را دور نگهداشت،- فلانٌ: فلانى خواستار گردش و تفريح شد.

=اسْتَنْسَأَ-

اسْتِنْسَاءً [نسأ] غريمَهُ: از او خواست تا بدهى خود را با دادن مهلت و تمديد بپردازد.

=اسْتَنْسَبَ-

اسْتِنْسَاباً [نسب]: نسب خود را اعلام كرد،- الرَّجُلَ: از آن مرد خواست تا نسب خود را بيان كند،- الشي ءَ: آن چيز را مناسب يافت.

=اسْتَنْسَخَ-

اسْتِنْسَاخاً [نسخ] الشي ءَ: آن چيز را نسخ و باطل كرد، خواستار نسخ و باطل كردن آن چيز شد.

=اسْتَنْسَرَ-

اسْتِنْسَاراً [نسر] الطائرُ: در نيرومندى بسان كركس شد.

=اسْتَنْشَى-

اسْتِنْشاءً [نشو] الريحَ: باد را استنشاق كرد و بوئيد،- الخبرَ: خبر را پيگيرى كرد تا بداند از كجا آمده است.

=اسْتَنْشَأَ-

اسْتِنْشَاءً [نشأ] فلاناً قصيدةً أو خطبةً: از او خواست تا قصيده و با خطبه اى ايراد كند،- الأخبارَ: رويدادها را دنبال و پيگيرى كرد،- العَلَمَ في المَفَازَة: پرچم را در بيابان برافراشت.

=اسْتَنْشَدَ-

اسْتِنْشَاداً [نشد] هُ الشعْرَ: از او خواست تا شعر بسرايد.

=اسْتَنْشَرَ-

اسْتِنْشَاراً [نشر] الخبرَ: خواستار پخش خبر شد.

=اسْتَنْشَطَ-

اسْتِنْشَاطاً [نشط] الجلدُ: پوست چروكيده و منقبض شد.

=اسْتَنْشَقَ-

اسْتِنْشَاقاً [نشق] الماءَ في أنفه: آب در بينى خود كشيد،- الريحَ او النشوقَ: باد يا داروى بوئيدنى را بوئيد.

=اسْتَنْصَتَ-

اسْتِنْصَاتاً [نصت]: ساكت ماند،- هُ: از او خواست تا به سخنانش گوش دهد.

=اسْتَنْصَحَ-

اسْتِنْصَاحاً [نصح] هُ: او را پند دهنده شمرد.

=اسْتَنْصَرَ-

اسْتِنْصَاراً [نصر] هُ: از او يارى خواست و استمداد كرد،- بِهِ: از او خواست كه به فرياد او برسد،- فُلاناً على فلان: از وى خواست تا او را بر ديگرى يارى كند.

=اسْتَنْصَفَ-

اسْتِنْصَافاً [نصف]: از او عدل و انصاف خواست،- مِنْ فُلانٍ: تمامى حق

=استنصل-

=استنض-

=استنضج-

=استنضر-

=الاستنطاق-

=استنطع-

=استنطق-

=استنظر-

=استنظف-

=استنعى-

=استنعت-

=استنعش-

=استنفج-

=استنفد-

=استنفر-

=استنفض-

=استنفع-

=استنفق-

=استنقذ-

=استنقص-

=استنقع-

=استنقه-

=استنكح-

=استنكر-

=استنكف-

=استنكه-

=استنهى-

=استنهج-

=استنهد-

=استنهر-

=استنهض-

=استنوك-

=استهاف-

=استهال-

=استهان-

=استهب-

=استهتر-

خود را از او گرفت.

=اسْتَنْصَلَ-

اسْتِنْصَالًا [نصل] هُ: آن چيز را بيرون آورد،- تِ الرّيحُ اليَبسَ: باد گياه خشك را از زمين بر كند.

=اسْتَنَضَّ-

اسْتِنْضَاضاً [نضّ] حَقَّهُ من فلان: حق خود را بتدريج از او گرفت،- المعروف أو الخَبَرَ: خواستار بخشش يا خبر شد.

=اسْتَنْضَجَ-

اسْتِنْضَاجاً [نضج] يدَ الشاةِ: سر دست گوسفند را پخت.

=اسْتَنْضَرَ-

اسْتِنْضَاراً [نضر] الشي ءَ: آن چيز را تر و تازه يافت يا شمرد.

=الاسْتِنْطَاق-

[نطق]: مص باز جوئى، باز پرسى كه وسيله باز پرس دادگسترى انجام مى شود.

=اسْتُنْطِعَ-

اسْتِنْطَاعاً [نطع] لونُه: رنگ او دگرگون شد.

=اسْتَنْطَقَ-

اسْتِنْطَاقاً [نطق] هُ: با او سخن گفت، از او خواست تا سخن بگويد،- هُ فى اصْطِلَاح اصْحَابِ القَانُون: از او گزارش خواست تا بگونه سؤال و جواب پاسخ دهد.

=اسْتَنْظَرَ-

اسْتِنْظَاراً [نظر] هُ: انتظار او را كشيد، از او مهلت خواست.

=اسْتَنْظَفَ-

اسْتِنْظَافاً [نظف]: چيز پاك و پاكيزه خواست،- الوالي الخَراجَ: حاكم خراج و ماليات را وصول كرد،- فلانٌ الشي ءَ: فلانى تمام آن چيز را گرفت،- الفصيلُ ما في ضرع أمِّهِ: بچه شتر يا گوساله آنچه از شير كه در پستان مادرش بود خورد.

=اسْتَنْعَى-

اسْتِنْعَاءً [نعي] القومُ: آن قوم بر كشتگان خود شيون و زارى كردند تا ديگران را برانگيزند و انتقام بگيرند، آن قوم پراكنده و پخش شدند،- ذِكْرُ فلانٍ: خبر درگذشت فلانى پخش شد،- الشرُّ بِفلانٍ: به فلانى پياپى گزند و آسيب رسيد،- الرّاعي الْغَنَمَ: چوپان پيشاپيش گله گوسفند راه رفت و آنها را آواز داد تا بدنبالش بيايند، حُبُّ الخَمْرِبه: دوست داشتن مي او را به زياده روى كشانيد.

=اسْتَنْعَتَ-

اسْتِنْعَاتاً [نعت] هُ الشي ءَ: از او خواست تا آن چيز را برايش توصيف كند.

=اسْتَنْعَشَ-

اسْتِنْعَاشاً [نعش]: پس از سستى دوباره جان گرفت و نيرومند شد.

=اسْتَنْفَجَ-

اسْتِنْفَاجاً [نفج] الشي ءَ: آن چيز را بيرون آورد و آشكار ساخت.

=اسْتَنْفَدَ-

اسْتِنْفَاداً [نفد] الشي ءَ: آن چيز را از بين برد يا نابود كرد،- وسْعَهُ: همه توان خود را بكار گرفت.

=اسْتَنْفَرَ-

اسْتِنْفَاراً [نفر] الظبىُ: آهو گريخت،- هُ: آن را گريزانيد،- القومَ: از آن قوم كمك و يارى خواست تا بشتابند و به پيش روند.

=اسْتَنْفَضَ-

اسْتِنْفَاضاً [نفض] الشي ءَ: آن چيز را بدست آورد يا استخراج كرد،- المكانَ: آن مكان را خوب برانداز كرد تا آنچه در آنست بشناسد،- القَومَ: آن قوم را با دقت نگريست و برانداز كرد،- الأميرُ: امير يا فرمانده پيشاهنگ فرستاد.

=اسْتَنْفَعَ-

اسْتِنْفَاعاً [نفع] هُ: از آن بهره بردارى كرد، سود برد.

=اسْتَنْفَقَ-

اسْتِنْفَاقاً [نفق] المالَ: مال را تمام كرد يا بر باد داد.

=اسْتَنْقَذَ-

اسْتِنْقَاذاً [نقذ] هُ من كذا: او را از چيزى نجات داد، رهانيد و آزاد كرد.

=اسْتَنْقَصَ-

اسْتِنْقَاصاً [نقص] الثمنَ: كاهش در قيمت خواست، آن چيز را كم بها يافت،- الرَّجُلَ: به آن مرد نسبت كمبودى داد.

=اسْتَنْقَعَ-

اسْتِنْقَاعاً [نقع] الماءُ في الغدير: آب در بركه راكد شد،- الماءُ: رنگ آب زرد و دگرگون شد،- فلانٌ فى النَّهر: فلانى براى خنك شدن بداخل رودخانه رفت و درنگ كرد،- الصوْتُ: صدا يا آواز بلند شد.

=اسْتَنْقَهَ-

اسْتِنْقَاهاً [نقه]: پرسيد،- الحديثَ:

سخن يا حديث را دانست.

=اسْتَنْكَحَ-

اسْتِنْكَاحاً [نكح] الرجُلُ المرأَةَ: آن مرد با آن زن ازدواج كرد،- فى بنى فلانٍ: از خانواده فلانى همسر گرفت.

=اسْتَنْكَرَ-

اسْتِنْكَاراً [نكر] الفِعْلَ أو الإجراءَ:

نسبت به آن كار اعتراضى سخت كرد، بر آن كار ايراد گرفت،- الأمرَ: از آن كار اظهار بى اطلاعى كرد،- امراً يَجْهَلُهُ: امرى را كه نمى دانست پرسيد.

=اسْتَنْكَفَ-

اسْتِنْكَافاً [نكف] الرجُلُ: آن مرد تكبر كرد،- عن كذا: از راه تكبر يا حمايت نسبت به آن كار امتناع و خود دارى كرد.

=اسْتَنْكَهَ-

اسْتِنْكَاهاً [نكه] هُ: دهان او را بوئيد، از او خواست كه با دهان نفس كشد تا بداند چيزى نوشيده است يا خير.

=اسْتَنْهَى-

اسْتِنْهَاءً [نهي] هُ: به او گفت: پايان ده، بس است؛ «اسْتَنْهَيتُ فلاناً من فُلان»: به فلانى گفتم مرا از فلان دور كن، باز دار.

=اسْتَنْهَجَ-

اسْتِنْهَاجاً [نهج] الطريقُ: راه آشكار و روشن شد،- فلانٌ سَبيلَ فلانٍ: فلانى از راه و روش فلان پيروى كرد.

=اسْتَنْهَدَ-

اسْتِنْهَاداً [نهد] هُ: او را به مبارزه خواند.

=اسْتَنْهَرَ-

اسْتِنْهَاراً [نهر] الشي ءُ: آن چيز فراخ شد، و هر چيز بسيارى كه روان شود فراخ خواهد شد،- النّهرُ: رودخانه در زمينى استوار روان شد.

=اسْتَنْهَضَ-

اسْتِنْهَاضاً [نهض] هُ لكذا: او را براى كارى برانگيخت و فرستاد.

=اسْتَنْوَكَ-

اسْتِنْوَاكاً [نوك]: حماقت كرد،- فلاناً: فلانى را احمق دانست.

=اسْتَهَافَ-

اسْتِهَافَةً [هيف]: باد گرم و سوزان بر او وزيد و تشنه شد.

=اسْتَهَالَ-

اسْتِهَالَةً [هول] فلانٌ الأمرَ: آن كار را ترسناك و بيم آور يافت.

=اسْتَهَانَ-

اسْتِهَانَةً [هون] بهِ: او را خوار شمرد و به وى ناسزا گفت.

=اسْتَهَبَ-

اسْتِهَاباً [سهب]: بسيار بخشيد.

=اسْتَهَبَّ-

اسْتِهَاباً [هبّ] الريحَ: باد را به وزش در آورد، وزيدن باد را خواست.

=اسْتَهْتَرَ-

اسْتِهْتَاراً [هتر] فلانٌ: فلانى بدنبال هوا و هوس خود است و به كارى كه

=استهتر-

=استهج-

=استهجن-

=استهد-

=استهدى-

=استهدج-

=استهدف-

=استهرج-

=استهرع-

=استهرم-

=استهزأ-

=استهزم-

=استهش-

=استهضب-

=استهل-

=الاستهلاك-

=الاستهلال-

=استهلك-

=استهم-

=استهنأ-

=استهوى-

=الاستهواء-

=استهيم-

=استوى-

=الاستواء-

=الاستوائي-

=استوأل-

=استوبأ-

مى كند اهميت نمى دهد، از سالخوردگى خردمند نشد،- بِالشي ءِ عِندَ الْعَامّة: و در زبان متداول به معناى آنكه بى نظم و بى مبالات است مى باشد.

=اسْتُهْتِرَ-

[هتر] الرجُلُ: آن مرد بسيار بكارهاى باطل پرداخت،- الرّجُلُ بِكذا: آن مرد به چيزى يا كارى سرگرم شد و به چيزى ديگر نينديشيد.

=اسْتَهَجَّ-

اسْتِهْجَاجاً [هجّ] فلانٌ: فلانى به رأي خود چه درست و چه نادرست كار كرد،- السَّيَّارةَ او القافلةَ: ماشين يا كاروان را با شتاب راند.

=اسْتَهْجَنَ-

اسْتِهْجَاناً [هجن] فعلَهُ: كار او را زشت و ناپسند شمرد؛ «هذا ممّا يُسْتَهْجَنُ ذِكْرُهُ»: اين از چيزهائى است ناپسند كه گفتن آن زشت است.

=اسْتَهَدَّ-

اسْتِهْدَاداً [هدّ] هُ: او را ناتوان كرد.

=اسْتَهْدَى-

اسْتِهْدَاءً [هدي]: راهنمائى خواست،- الشي ءَ: خواست كه آن چيز به وى ارمغان شود.

=اسْتَهْدَجَ-

اسْتِهْدَاجاً [هدج]: لرزان راه رفت.

=اسْتَهْدَفَ-

اسْتِهْدَافاً [هدف] لهُ الشي ءُ: آن چيز براى او برخاست،- الشي ءُ: آن چيز بلند،- الشي ءَ: براى آن چيز كوشيد، آنرا هدف قرار داد،- لِكَذا: بر آن چيز متعرِّض شد.

=اسْتَهْرَجَ-

اسْتِهْرَاجاً [هرج] لهُ الرأْيُ: داراى رأيي نيرومند و فراخ شد.

=اسْتُهْرِعَ-

اسْتِهْرَاعاً [هرع] تِ الإبلُ: شتران بسوى آب شتافتند.

=اسْتَهْرَمَ-

اسْتِهْرَاماً [هرم] هُ: او را پير و سالخورده شمرد، او را سالخورده يافت.

=اسْتَهْزَأَ-

اسْتِهْزَاءً [هزأ]: ريشخند كرد.

=اسْتَهْزَمَ-

اسْتِهْزَاماً [هزم] الجيوشَ: لشكر را گريزانيد، خواستار گريز آنها شد، آنها را گريخته يافت.

=اسْتَهَشَّ-

اسْتِهْشَاشاً [هشّ] هُ: او را خوار و سبك كرد.

=اسْتَهْضَبَ-

اسْتِهْضَاباً [هضب] الجبَلُ: كوه بلند و مرتفع شد.

=اسْتَهَلَ-

اسْتِهَالًا [سهل] المكانَ: آن مكان را مناسب ديد و در آن اقامت گزيد.

=اسْتَهَلَّ-

اسْتِهْلَالًا [هلّ] المطرُ: باران سخت ريزش كرد،- تِ السَّمَاءُ: آسمان اولين باران را فرو ريخت،- قَصِيدتَهُ: شعر خود را آغاز كرد،- الشَّهْرَ: هلال آن ماه را ديد،- القَومُ الهِلَالَ: آن قوم هلال ماه را ديدند،- الهِلَالُ: هلال نمايان شد،- الشَّهرُ: هلال آن ماه آشكار شد،- الوَجْهُ: چهره از شادى درخشيد،- تِ العينُ: چشم اشك ريخت،- الصَّبِيُّ: كودك نوزاد با صداى بلند گريست. و نيز بر هر گوينده اى كه با صداى بلند سخن گويد واژه (اسْتَهَلَّ) بر او اطلاق مى شود.

=اسْتُهِلَّ-

[هلّ] الهلالُ: هلال آشكار و نمايان شد،- السَّيفُ: شمشير كشيده شد.

=الاسْتِهْلَاك-

[هلك]: مص به مصرف رسانيدن چيزهاى خوب و نيكو از سوى دارندگان آنها.

=الاسْتِهْلَال-

-[هلّ]: مص؛ «اسْتِهلالُ القصيدةِ»:

آغاز قصيده شعرى؛ «بَرَاعَةُ الاستِهلالِ عِند الْبَيَانِيّين»: و در نزد سخنوران زيبائى مطلع و آغاز بيت شعرى از قصيده است.

=اسْتَهْلَكَ-

اسْتِهْلَاكاً [هلك] هُ: او را هلاك كرد،- المالَ: آن مال را بمصرف رسانيد و از بين برد،- فى الأمرِ: در آن كار با شتاب كوشيد.

=اسْتَهَمَ-

اسْتِهَاماً [سهم] القومُ: آن قوم با يكديگر قرعه كشيدند.

=اسْتَهَمَّ-

اسْتِهْمَاماً [همّ] فلانٌ: فلانى امور قوم خود را مورد توجه قرار داد،- هُ بِالأمرِ و فى الأمرِ: از او خواست تا به آن كار اهميت دهد.

=اسْتَهْنَأَ-

اسْتِهْنَاءً [هنأ] الطعامَ: طعام را گوارا يافت،- هُ: از او طلب يارى كرد، از وى عطا و بخشش خواست.

=اسْتَهْوَى-

اسْتِهْوَاءً [هوي] هُ: عقل و عشق او را ربود و سرگردانش كرد، خواسته او را برايش زيبا جلوه داد، او را با تلقين فريفت يا وى را با خواب مغناطيسى خوابانيد.

=الاسْتِهْوَاء-

[هوي]: مص، تلقين كردن، الهام يا وحي مغناطيسى كه به آن (التَّنْوِيمُ الْمِغْنَاطِيسِيّ) نيز گويند.

=اسْتُهِيمَ-

اسْتِهْيَاماً [هيم] فؤادُهُ: از فرط عشق و دوستى و جز آن دل و عقل او شيفته و سرگشته شد.

=اسْتَوَى-

اسْتِوَاءً [سوي]: راست و استوار شد،- الشي ءُ: آن چيز معتدل شد؛ «سَوَّيْتُ الشي ءَ فَاسْتَوى»: آن چيز را عدل و مساوى كردم پس معتدل شد،- الرَّجُلُ: كار آن مرد استوار شد، جوانى او به پايان رسيد، به نهايت جوانى و نيرومندى رسيد،- الرَّجُلانِ فى كذا: آن دو مرد در امرى با هم برابر شدند،- عليهِ: بر آن دست يافت و نمايان شد،- على ظهْرِ الدّابّة: بر پشت ستور سوار شد،- على سَرِير المُلكَ: توانگر و مالك شد،- تْ بِه الأرضُ: هلاك شد و در زمين دفن گرديد،- الطَّعَامُ أو التَّمْرُ: غذا يا خرما پخته و رسيده شد،- فُلانٌ لِي خصماً: فلانى دشمن من شد،- الى الشي ءِ: آهنگ آن چيز را كرد.

=الاسْتِوَاء-

[سوي]: مص استقامت و برابرى، اعتدال؛ «خَطّ الإسْتِواء»: در اصطلاح جغرافيدانان عبارت از دايره ايست بر دور كره زمين كه درد و فاصله مساوى ميان دو قطب زمين است و آنرا به دو نصف شمالى و جنوبى تقسيم مى كند. و شب و روز در تمامى سال با هم برابرند، خط استوا.

=الاسْتِوَائيّ-

[سوي]: منسوب به خط استواست؛ «المُناخُ الإسْتِوائي»: آب و هواى سرزمينهاى نزديك به خط استواست كه با درجه گرماى بسيار و بارانهاى پياپى توأم مى باشد.

=اسْتَوأَلَ-

اسْتِيئَالًا [وأل] تِ الإبلُ: شتران گرد هم آمدند.

=اسْتَوْبَأَ-

اسْتِيبَاءً [وبأ] المدينةَ: آن شهر را وبا خيز يافت.

=استوبق-

=استوبل-

=استوثج-

=استوثر-

=استوثق-

=استوثن-

=استوجب-

=استوجز-

=استوجف-

=استوحى-

=استوحش-

=استوحل-

=استوخى-

=استوخم-

=استودى-

=استودع-

=استودف-

=الإستوديو-

=استورى-

=استورخ-

=استورد-

=استورط-

=استوزر-

=استوزع-

=استوسخ-

=استوسع-

=استوسق-

=استوسن-

=استوشى-

=استوشر-

=استوشم-

=استوصى-

=استوصد-

=استوصف-

=استوصل-

=استوضح-

=استوضع-

=اسْتَوْبَقَ-

اسْتِيبَاقاً [وبق]: هلاك و نابود شد.

=اسْتَوْبَلَ-

اسْتِيبَالًا [وبل] المكانَ: آن مكان را موافق حال خود نيافت،- تِ الإبِلُ: شتران از بدى چراگاه خود بيمار شدند.

=اسْتَوْثجَ-

اسْتِيثاجاً [وثج] المالُ: مال و ثروت بسيار شد،- الفَرَسُ: اسب چاق و فربه شد،- النّبتُ: گياه بسيار و درهم پيچيده شد،- مِنَ الْمَال: مال را بسيار طلب كرد.

=اسْتَوْثَرَ-

اسْتِيثَاراً [وثر] الفراشَ: آن فرش را نرم يافت،- مِن الْمَال: مال را بسيار طلب كرد.

=اسْتَوْثَق-

اسْتِيثَاقاً [وثق] منهُ: از او وثيقه گرفت،- مِنَ الأمْوَالِ: در نگهدارى آن مال بسيار كوشيد.

=اسْتَوْثَنَ-

اسْتِيثَاناً [وثن] الشي ءُ: آن چيز باقى ماند و محكم شد،- تِ الإبلُ: شتر بچه ها بهمراه شتران پرورش يافتند،- الْمَالُ: مال اندوخته فراوان شد،- من المَالِ: مال بسيار خواست.

=اسْتَوْجَبَ-

اسْتِيجَاباً [وجب] الشي ءَ: سزاوار آن چيز شد، آن چيز را واجب و لازم شمرد.

=اسْتَوْجَزَ-

اسْتِيجَازاً [وجز] الكلامَ: زوايد سخن را حذف كرد.

=اسْتَوْجَفَ-

اسْتِيجَافاً [وجف] الحُبُّ فؤادَهُ: عشق و محبت دل او را ربود.

=اسْتَوْحَى-

اسْتِيحَاءً [وحي] هُ: از او فرياد خواست، او را شتابانيد،- الشي ءَ: از آن چيز پيروى و اقتباس كرد؛ «اسْتَوْحى الفِكْرَةَ»: از آن چيز يا انديشه الهام گرفت،- هُ الشي ءَ: درباره آن چيز از او پرسش كرد.

=اسْتَوْحَشَ-

اسْتِيحَاشاً [وحش]: احساس ترس كرد يا ترسيد. اين كلمه ضد (اسْتَأنَسَ) است،- منهُ: با او انس نگرفت،- المكانُ:

مردم از آن مكان رفتند،- لهُ: از دورى او احساس وحشت كرد.

=اسْتَوْحَلَ-

اسْتِيحَالًا [وحل] المكانُ: در آن مكان گل و لاى نشست.

=اسْتَوْخَى-

اسْتِيخَاءً [وخي] القومَ: از آن قوم كسب خبر كرد.

=اسْتَوْخَمَ-

اسْتِيخَاءً [وخم] الطعامَ: غذا را ناگوار يافت،- المكانَ: هواى آن مكان براى او ناسازگار شد، آن مكان را ناموافق ديد.

=اسْتَوْدَى-

اسْتِيدَاءً [ودي] بحقّهِ: به حق او اقرار و اعتراف كرد.

=اسْتَوْدَعَ-

اسْتِيدَاعاً [ودع] فلاناً مالًا: نزد فلانى مالى به وديعه سپرد.

=اسْتَوْدَفَ-

اسْتِيدَافاً [ودف] الخبرَ: بدنبال كسب خبر رفت،- الشّحمَ: چكيده پيه را بدست آورد،- اللّبنَ: شير را در ظرف ريخت،- معروف فلانٍ: از فلانى نيكى خواست،- النباتُ: گياه دراز شد،- فى الإناءِ: سرپوش ظرف را برداشت و به داخل آن نظر افكند.

=الإسْتُودْيو-

ج اسْتُودْيُوهَات [ف ج]: استوديو، جاى عكاسي و ضبط صدا براى سينما و راديو و تلويزيون، كارگاه هنرمندان و هنر پيشگان.

=اسْتَوْرَى-

اسْتِيرَاءً [وري] الزند: آتش از آتش زنه بيرون آورد.

=اسْتَوْرَخَ-

اسْتِيرَاخاً [ورخ] تِ الأَرضُ: زمين نم دار شد.

=اسْتَوْرَدَ-

اسْتِيرَاداً [ورد] الماءَ: به آبشخور رفت،- هُ: او را به آبشخور آورد،- البضائعَ: كالاهاى تجارتى را از خارج وارد كرد،- الضلالَة: به گمراهي در آمد،- فلاناً الضلالَةَ: او را به گمراهي در آورد.

=اسْتَوْرَطَ-

اسْتِيرَاطاً [ورط]: هلاك شد،- فى امرٍ: خود را به كارى گرفتار كرد كه از آن رهائى نيافت.

=اسْتَوْزَرَ-

اسْتِيزَاراً [وزر]: كوشيد تا وزير شود،- هُ: او را وزير خود گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را برد.

=اسْتَوْزَعَ-

اسْتِيزَاعاً [وزع] اللّهَ شكرَهُ: به درگاه خدا سپاسگزارى كرد.

=اسْتَوْسَخَ-

اسْتِيسَاخاً [وسخ]: آن چيز چرك شد.

=اسْتَوْسَعَ-

اسْتِيسَاعاً [وسع]: آن چيز فراخ شد،- الشي ءَ: آن چيز را فراخ يافت يا خواست.

=اسْتَوسَقَ-

اسْتِيسَاقاً [وسق]: رام و فرمانبردار شد،- الأمرُ: آن كار مرتكب شد،- لهُ الأمرُ:

آن كار براى او ممكن شد.

=اسْتَوْسَنَ-

اسْتِيسَاناً [وسن]: خواب آلود شد و چرت زد، بيدار شد. اين كلمه از اضداد است.

=اسْتَوْشَى-

اسْتِيشَاءً [وشي] المعدنُ: در آن معدن كمى طلا يافت شد،- الحديثَ: حديث را مورد پژوهش قرار داد و آنرا جمع آورى كرد،- الرجُلَ: از آن مرد چيزى خواست و آنچه را كه در دستش بود. بيرون آورد،- الفرسَ: اسب را در دويدن برانگيخت.

=اسْتَوْشَرَ-

اسْتِيشَاراً [وشر]: از او خواست تا دندانهايش تيز و نازك شود.

=اسْتَوْشَمَ-

اسْتِيشَاماً [وشم]: خواستار خالكوبى شد.

=اسْتَوْصَى-

اسْتِيصَاءً [وصي] بفلانٍ: وصيّت و سفارش وصيت كننده را پذيرفت.

=اسْتَوْصَدَ-

اسْتِيصَاداً [وصد]: آغل براى ستوران ساخت.

=اسْتَوْصَفَ-

اسْتِيصَافاً [وصف] فلاناً الشي ءَ: از فلانى خواست تا آن چيز را برايش وصف كند،- الطبيبَ: از پزشك خواست تا براى درمان خود نسخه تجويز كند،- الغلامُ:

غلام به وقت خدمت رسيد.

=اسْتَوْصَلَ-

اسْتِيصَالًا [وصل]: خواستار وصل شد.

=اسْتَوْضَحَ-

اسْتِيضَاحاً [وضح] عن الامرِ: درباره آن امر تحقيق كرد،- هُ الأمرَ او الكلامَ: از او خواست تا درباره آن امر يا سخن توضيح دهد،- الشي ءَ و عن الشي ءِ: دست خود را روى دو چشمش گذارد تا ببيند آن چيز ديده مى شود يا نه،- الشمْسَ: چشم خود را بسوى خورشيد خيره كرد.

=اسْتَوْضَعَ-

اسْتِيضَاعاً [وضع] منهُ: از او تخفيف

=استوضم-

=استوط-

=استوطأ-

=استوطن-

=استوظف-

=استوعى-

=استوعب-

=استوعد-

=استوعر-

=استوعل-

=استوفى-

=استوفد-

=استوفر-

=استوفز-

=استوفض-

=استوفق-

=استوقح-

=استوقد-

=استوقر-

=استوقع-

=استوقف-

=استوكى-

=استوكف-

=استولى-

=استولد-

=استوله-

=استوهب-

=استوهل-

=الاستياء-

=استيأس-

=استيبس-

=الاستيداع-

=استيسر-

=استيف-

=استيقظ-

=استيقن-

=استيمن-

=أسجى-

=أسجح-

=أسجد-

=الأسجد-

=الأسجر-

=أسجف-

=أسجل-

=أسجم-

خواست،- هُ فى دينِهِ: از او خواست تا در پرداخت بدهى خود ارفاق كند.

=اسْتَوْضَمَ-

اسْتِيضَاماً [وضم] هُ: به او ستم كرد.

=اسْتَوَطَ-

اسْتِوَاطاً [سوط] الأمر: آن چيز در هم بر هم و سرگشته شد.

=اسْتَوْطَأَ-

اسْتِيطَاءً [وطأ] الشي ءَ: آن چيز را كوفته و لگدمال يافت.

=اسْتَوْطَنَ-

اسْتِيطَاناً [وطن] البلدَ: در آن شهر اقامت گزيد.

=اسْتَوْظَفَ-

اسْتِيظَافاً [وظف] الشي ءَ: آن چيز را گرفت يا در آن جاى داد.

=اسْتَوْعَى-

اسْتِيعَاءً [وعي] الشي ءَ: آن چيز را در انديشه گرفت، همه آن چيز را گرفت.

=اسْتَوْعَبَ-

اسْتِيعَاباً [وعب] الشي ءَ: همه آن چيز را گرفت، آن چيز را از بيخ و بن بركند،- الحديثَ: آن سخن را كاملًا فرا گرفت،- المكانُ او الوعاءُ الشي ءَ: آن مكان يا آن ظرف گنجايش آن چيز را داشت.

=اسْتَوْعَدَ-

اسْتِيعَاداً [وعد] هُ: از او خواست تا به وى وعده دهد.

=اسْتَوْعَرَ-

اسْتِيعَاراً [وعر] المكان أو الطريقَ: آن مكان يا آن راه را سخت و دشوار يافت.

=اسْتَوْعَلَ-

اسْتِيعَالًا [وعل] تِ الأَوعالُ: بزهاى كوهى بسوى قله هاى كوه رفتند،- اليهِ: به او پناهنده شد.

=اسْتَوْفَى-

اسْتِيفَاءً [وفي] حَقَّهُ: حق خود را تمام و كمال گرفت.

=اسْتَوْفَدَ-

اسْتِيفَاداً [وفد] هُ: او را به نمايندگى فرستاد.

=اسْتَوْفَرَ-

اسْتِيفَاراً [وفر] الشي ءَ: آن چيز را ذخيره كرد،- الحقَّ: حق خود را دريافت كرد.

=اسْتَوْفَزَ-

اسْتِيفَازاً [وفز] في قعدته: با عدم اطمينان نشست بسان آنكه آماده برجستن است.

=اسْتَوْفَضَ-

اسْتِيفَاضاً [وفض]: با شتاب دويد،- هُ: او را شتابانيد، او را از خود راند، او را از شهر بيرون كرد،- تِ الإبِلُ: شتران پراكنده شدند.

=اسْتَوْفَقَ-

اسْتِيفَاقاً [وفق] اللّهَ: از خداوند متعال توفيق خواست.

=اسْتَوْقَحَ-

اسْتِيقَاحاً [وقح] الحافِرُ: سُم ستور سفت و سخت شد.

=اسْتَوْقَدَ-

اسْتِيقَاداً [وقد] تِ النار: آتش افروخته شد.

=اسْتَوْقَرَ-

اسْتِيقَاراً [وقر] تِ الإبلُ: شتران فربه شدند، شتران بار سنگين برداشتند،- وِقْرَهُ طَعَاماً: توشه غذائى خود را گرفت.

=اسْتَوْقَعَ-

اسْتِيقَاعاً [وقع] الأمرَ: منتظر فراهم شدن كار شد، از آن كار ترسيد،- السّيفُ:

شمشير به تيز كردن نياز داشت.

=اسْتَوْقَفَ-

اسْتِيقَافاً [وقف] هُ: از او خواست تا بايستد و متوقف شود.

=اسْتَوْكَى-

اسْتِيكَاءً [وكي] الوِعَاءُ: ظرف پر شد.

=اسْتَوْكَفَ-

اسْتِيكَافاً [وكف] الماءَ: آب را قطره قطره روان ساخت.

=اسْتَوْلَى-

اسْتِيلَاءً [ولي] عليهِ: بر او چيره شد،- على الغَاية: بر پايان كار سبقت يافت،- على الشي ءِ: آن چيز در دست او قرار گرفت.

=اسْتَوْلَدَ-

اسْتِيلَاداً [ولد] فلانٌ: فلانى فرزند خواست.

=اسْتَوْلَهَ-

اسْتِيلَاهاً [وله]: خرد او آشفته شد.

=اسْتَوْهَبَ-

اسْتِيهَاباً [وهب] الهبةَ: هبه يا بخشش خواست،- فلاناً و من فلانٍ الهبةَ: از او خواست تا به وى بخشش دهد.

=اسْتَوْهَلَ-

اسْتِيهَالًا [وهل]: ناتوان شد، ترسيد.

=الاسْتِيَاء-

[سوأ]: ناخورسندى، عدم رضايت.

=اسْتَيْأَسَ-

اسْتِيئَاساً [يأس] منهُ: از او اميد خود را بريد.

=اسْتَيْبَسَ-

اسْتِيبَاساً [يبس] الريقُ: آب دهان خشك شد.

=الاسْتِيدَاع-

[ودع]: مص وضع ادارى بعضى از كاركنان دولت است كه بطور موقت بازنشسته مى شوند ولى با حفظ حقوق و مزايا؛ «أُحِيلَ على الاسْتِيداع»: بطور موقت باز نشسته شد.

=اسْتَيْسَرَ-

اسْتِيسَاراً [يسر] لهُ الأَمرُ: آن كار براى او آماده شد،- الأمرُ: آن امر آسان شد.

=اسْتِيفَ-

اسْتِيَافاً [سيف] القومُ: آن قوم شمشير خوردند.

=اسْتَيْقَظَ-

اسْتِيقَاظاً [يقظ]: هشيار شد،- هُ:

او را از خواب بيدار كرد، از او خواست تا بيدار باشد.

=اسْتَيْقَنَ-

اسْتِيقَاناً [يقن] الأمرَ و به: آن كار را دانست و درباره آن پژوهش كرد.

=اسْتَيْمَنَ-

اسْتِيمَاناً [يمن] الرجُلَ: آن مرد را سوگند داد،- بِكَذَا: به آن چيز تبرك كرد.

=أَسْجَى-

إسْجَاءً [سجو] الرجُلُ: آن مرد روى چيزى را پوشانيد،- الْبَحْرُ: موجهاى دريا آرام شد،- تِ الناقَةُ: شير ماده شتر بسيار شد.

=أَسْجَحَ-

إسْجَاحاً [سجح] الوالي: والي يا حاكم نيكو عفو كرد و بخشيد،- الرَّجُلُ: آن مرد به نرمى سخن گفت و سخن را آراست.

=أَسْجَدَ-

إسْجَاداً [سجد]: سر خود را فرود آورد و خم شد،- عينَه: چشم خود را پوشانيد.

=الأَسْجَد-

[سجد]: آنكه پايش ورم كرده باشد.

=الأَسْجَر-

[سجر]: آنكه در چشمانش سرخى باشد، آبگير گل آلود.

=أَسْجَفَ-

إسْجافاً [سجف] الستر: پرده را فرو آويخت،- البيتَ: بر خانه پرده انداخت،- اللَيلُ: تاريكى شب ادامه يافت.

=أَسْجَلَ-

إسْجَالًا [سجل]: خير و خوبى فلانى بسيار شد،- هُ: به او بسيار بخشيد،- الحوضَ: حوض را پر كرد،- الكلامَ: سخن سرائى كرد،- النّاسَ: مردم را رها كرد،- لهُ الأمرَ:

آن كار را براى او رها ساخت،- الأنعامَ فى الزّرع: دام و ستوران را در كشتزار رها كرد.

=أَسْجَمَ-

إسْجَاماً [سجم] الماءَ: آب را ريخت،- تِ السّحابةُ: بارش ابر بدرازا

=الأسجوعة-

=اسحى-

=أسحت-

=الأسحت-

=أسحر-

=أسحف-

=أسحق-

=أسحم-

=الأسحم-

=أسخط-

=الأسخم-

=أسخن-

=أسد-

=الأسد-

=أسدى-

=الأسدران-

=أسدس-

=أسدف-

=الأسدف-

=أسدل-

=الأسدي-

=أسر-

=الأسر-

=أسرى-

=الأسرى-

=أسرب-

=الأسرب-

=الأسرة-

=أسرج-

=أسرد-

=أسرع-

=أسرف-

=الأسروب-

كشيد.

=الأَسْجُوعَة-

ج أَسَاجيع [سجع]: قطعه اى از سخن يا كلام قافيه دار.

=اسْحَى-

إسْحَاءً [سحو] الكتابَ: كتاب را با شيرازه بست و صحافى كرد.

=أسْحَتَ-

إسْحَاتاً [سحت] تْ تجارتُهُ: به تجارت او حرام و بد راه يافت،- هُ: او را تباه كرد، او را نابود و تباه كرد.

=أُسْحِتَ-

[سحت]: مال و دارائى او از دست رفت.

=الأَسحَت-

م سَحْتَاء، ج سُحْت [سحت] من الأَعْوام: سال بدون گياه كه در آن چرا نشود.

=أَسْحَرَ-

إِسْحَاراً [سحر]: به هنگام سحر در آمد.

=أَسْحَفَ-

إسْحَافاً [سحف] السحْفَةَ: پيه پشت گوسفند را فروخت،- تِ الريح السحابَ:

بادها ابر را با خود بردند.

=أَسْحَقَ-

إسْحَاقاً [سحق] الضرعُ: شير پستان رفت و خشك شد و پستان به شكم چسبيد،- الثوبُ: جامه كهنه شد، پرزه آن جامه ريخته شد،- خُفُّ البعير: سپل شتر سائيده شد،- هُ: او را دور كرد، هلاك كرد،- الرجلُ: آن مرد دور شد.

=أَسْحَمَ-

إسْحَاماً [سحم] تِ السماءُ: آسمان باران خود را فرو ريخت.

=الأَسْحَم-

م سَحْمَاءَ ج سُحْم [سحم]: سياه، ابر سياه، نوك پستان، شاخ جانوران، مشك مي، خونى كه هم پيمانان دست خود را در آن فرو برند.

=أَسْخَطَ-

إسْخَاطاً [سخط] هُ: او را خشمناك كرد.

=الأَسْخَم-

م سَخْمَاء، ج سُخْم [سخم]: سياه.

=أَسْخَنَ-

إسْخَاناً [سخن] الشي ءَ: آن چيز را گرم و داغ كرد.

=أَسِدَ-

- اسَداً: شير را ديد و از ترس بوحشت افتاد، اخلاق او همانند شير شد،- عليه:

بر او جرأت يافت و گستاخى كرد.

=أَسَدَّ-

إِسْدَاداً [سدّ] الشي ءُ: آن چيز ثابت و مستقيم شد،- الرجلُ: آن مرد در كار خود صائب بود يا صواب خواست.

=الأَسَد-

ج أُسُد و أُسُود و أُسْد و آسُد و آسَاد: شير كه مؤنث آن را (لَبُؤَة) و بچه آن را (الشِّبل) و لانه اش را (العَرِين) نامند. اين كلمه بر مذكر و مؤنث شير اطلاق و گفته مى شود (هو الأَسَدُ) و (هِي الأَسَدُ) (ح): گونه اى از جانوران درنده و گوشت خوار، شجاع؛ «داء الأَسَدِ»: بيمارى جذام.

=الأَسَد-

ج سُدّ [سدّ]: آنكه داراى انديشه اى نيكو و حق طلبانه باشد.

=أَسْدَى-

إسْدَاءً [سدي] الثوبَ: تارهاى پارچه را براى بافتن استوار كرد،- بينهما: ميان آن دو نفر را اصلاح كرد،- اليهِ: به او نيكوئى كرد،- نصيحةً الى فلان: فلانى را پند داد و نصيحت كرد،- الأرضَ: زمين را خيس كرد.

=الأَسْدَرَانِ-

[سدر] (ع ا): نام دو رگ در چشمان انسان، دو كرانه دوش.

=أَسْدَسَ-

إسْدَاساً [سدس] القومُ: آن قوم شش نفر شدند، شتران هر پنج روز يكبار به آب وارد شدند،- البعيرُ: شتر دندان بعد از رباعيه خود را افكند. (دندان رباعيه شتر ميان دندان پيش و نيش است).

=أَسْدَفَ-

إسْدَافاً [سدف]: خوابيد، چشمان او از فرط گرسنگى يا پيرى تاريك و تار شد،- الليلُ: شب تاريك شد،- تِ المرأة القناعَ: آن زن روسرى را كنار زد يا نقاب از چهره بر افكند،- السّرَّ: پرده را برداشت،- عن كذا: از چيزى دور شد.

=الأَسْدَف-

م سَدْفَاء، ج سُدْف [سدف]: تار و تاريك.

=أَسْدَلَ-

إسْدَالًا [سدل] الستارَ: پرده را فرو افكند؛ «اسْدَلَ سِتَاراً من السِّريَّة عَلَى كَذاً:

پرده بر روى آن راز افكند تا فراموش شود.

=الأُسْدِيّ-

[سدي]: پارچه اى كه تارهاى آن به طول بافته شده باشد.

=الأَسْدِيّ-

مرادف (الأُسْدِيّ) است.

=أَسَرَ-

- أَسْراً و إسَارَةً هُ: با تسمه چرمى او را بست، او را گرفت و اسير كرد.

=أَسرَّ-

إسْرَاراً [سرّ] هُ: او را شادمان كرد، او را به راز نسبت داد،- السرَّ: آن راز را پنهان كرد،- إليهِ بِكذا: پنهانى با او سخن گفت،- اليه المودَّةَ و بالمودّة: به او مهر و محبت ورزيد.

=الأُسْر-

بند آمدن پيشاب، حبس بول.

=الأَسْر-

مص نيرو يا توان؛ «شِدَّةُ الأسر»:

نيروى بسيار؛ «هَذا لَكَ بِأسْرِهِ»: همه اين از آن تو است؛ «جاؤوا بِاسْرِهِم»: همه آنها آمدند.

=الأَسَرّ-

[سرّ]: ميان تهى،- مِنَ الرِّجَال:

فربه، آنكه به ميان قومى در آيد و از آنان نباشد.

=أَسْرَى-

إسْرَاءً [سري]: شبانگاه راه پيمود،- الرجُلُ: مهتر و بزرگ قوم شد.

=الأَسْرَى-

جمع (الأَسِير) است؛ «اسْرَى الْحَرْبِ»: اسيران جنگى.

=أَسْرَبَ-

إسْرَاباً [سرب] الماءَ من الإناء: آب را از ظرف روان ساخت.

=الأُسْرُب-

سرب. اين كلمه فارسى است.

=الأُسْرُبّ-

سرب. اين كلمه فارسى است.

=الأُسْرَة-

ج أُسَر: خانواده و خويشان نزديك مرد، خانواده؛ «أُسْرَةُ الجَرِيدةِ»: هيأت مديره و هيأت تحريريه روزنامه.

=أَسْرَجَ-

إسْرَاجاً [سرج] الفرسَ: بر پشت اسب زين نهاد،- السِّراجَ: چراغ را روشن كرد.

=أَسْرَدَ-

إسْرَاداً [سرد] الأَديمَ و نحوَهُ: پوست و مانند آنرا سوراخ كرد و دوخت،- النخلُ:

نخل خرما در اثر بى آبى خشك و پژمرده شد.

=أَسْرَعَ-

إسْرَاعاً [سرع] في المشي: در راه رفتن شتاب و كوشش كرد.

=أَسْرَفَ-

إسْرَافاً [سرف] المالَ: مال را اسراف كرد،- فى كذا: در فلان كار افراط و از حد آن تجاوز كرد، خطا كرد، غفلت كرد، جهل و نادانى كرد.

=الأُسْرُوب-

سرب- اين كلمه فارسى است-

الأُسْرُوجَة-

[سرج]: دروغ

=الأسروع-

=أسس-

=أسطى-

=الإسطاطية-

=الإسطبل-

=أسطرالصين-

=الأسطرلاب-

=الأسطقس-

=- اين واژه يونانى است-

=الأسطمة-

=الأسطوانة-

=الأسطواني-

=الأسطورة-

=الأسطول-

=الأسطيرة-

=أسعى-

=الإسعاف-

=أسعد-

=أسعر-

=الأسعر-

=أسعط-

=أسعف-

=الأسعف-

=أسغب-

=أسف-

=الأسف-

=أسفى-

=الأسفى-

=أسفر-

=الأسفع-

=الأسفل-

=الأُسْرُوع-

[سرع]: واحد (الأَسَاريع) است.

=أَسَّسَ-

تَأْسِيساً [أسّ] البيتَ: خانه را ساخت.

=أَسْطى-

إسْطَاءً [سطو] عليه: بر او حمله كرد و چيره شد.

=الإسْطَاطِية-

(ف ج): زيبا شناسى يا دانش زيبائى- اين كلمه يونانى است-

الإسْطَام-

[سطم]: آهنى كه با آن آتش را بهم زنند.

=الإسْطَبْل-

ج إسْطَبْلَات: طويله، جاى ستوران- اين كلمه لاتين است-

الأَسْطَراغالُس-

(ن): گياهى است از رسته (القَطَانِيّات) از گياهان علفى كه غالباً خاردار است از اين درخت صمغ بدست مىيد و در امور پزشكى از آن استفاده مى شود.

=أَسْطَرُالصين-

أللؤْلُؤيَّة (ن): گونه اى از گياهان زينتى از رسته (المركَّبات) است.

=الأَسْطُرلَاب-

(فك): اسطرلاب، دستگاهى قديمى كه در ستاره شناسى بكار مى رود و گونه هاى بسيارى از قبيل مسطح و كروى و خطى دارد.- اين واژه يونانى است-

الأَسْطَع-

م سَطْعَاء، ج سُطْع: مرد گردن بلند.

=الأَسْطَقِس-

بمعناى اصل و عنصر است كه عبارت از آب و زمين و هوا و آتش بعقيده قديميان است.- اين واژه يونانى است-

الإسْطَقِس-

مرادف (الأَسْطَقِس) است.

=- اين واژه يونانى است-

الأُسْطُمّ-

ج أَسَاطِم [سطم] من كلّ شي ءٍ: ميان و بيشتر هر چيزى،- مِنَ الْبَحْرِ: امواج كوه پيكر دريا.

=الأُسْطُمَّة-

مرادف (الأسْطُمّ)؛ «استُطمَّةُ القَوم»: مجتمع آن قوم، بزرگان آن قوم.

=الأُسْطُوَانَة-

ج أَسَاطِين و أَسَاطِنة [سطن]:

ستون، عمود، صفحه فونوگراف يا گرامافون، يكى از پاهاى ستور،- (ه):

جسم مستدير و مستطيل، استوانه.

=الأُسْطُوَانِيّ-

[سطن]: منسوب به (الأُسْطُوانة) است؛ «السّطحُ الأُسْطُوانِي»: (ه) سطح مستوى و استواني شكل.

=الأُسْطورَة-

ج أَسَاطِير [سطر]: داستان، اسطوره.

=الأُسْطُول-

ج أَسَاطيل [سطل]: ناوگان دريائى، ناوگان جنگى، ناوگان تجارى، كشتى ماهيگيرى.

=الأُسْطِيرة-

ج أَسَاطِير [سطر]: مرادف (الأَسْطُورة) است.

=أَسْعَى-

إسْعَاءً [سعي] الرجُلَ: آن مرد را وادار به كوشش كرد،- القَوْمُ بِهِ: آن قوم او را خواستند.

=الإِسْعَاف-

[سعف] مص، يارى و كمك به افراد نيازمند؛ «سَيَّارَةُ الإسْعَاف» آمبولانس، ماشينى كه بيماران را به بيمارستان رساند، ماشين امداد و كمك رسانى.

=أَسْعَدَ-

إسْعَاداً [سعد] هُ اللّهُ: خداوند او را نيكبخت كند،- هُ على الأمْرِ: در آن كار به او كمك كرد.

=أَسْعَرَ-

إسْعَاراً [سعر] النارَ: آتش بر افروخت،- البعيرُ الإبلَ بِجَرَبِهِ: شتر گر بقيه شتران را گر كرد.

=الأَسْعَر-

م سَعْرَاء، ج سُعْر [سعر]: آنكه رنگش به سياهى زند، مرد كم گوشت و لاغر اندام.

=أَسْعَطَ-

إسْعَاطاً [سعط] هُ الدواءَ: در بينى او دارو ريخت؛ «اسْعَطَهُ الرُّمحَ»: نيزه را به داخل بينى او زد.

=أَسْعَفَ-

إسْعَافاً [سعف] هُ: آنچه كه نياز داشت به او داد؛ «اسْعَفَ المَريضَ»: بيمار را درمان كرد،- هُ بِحَاجَتِهِ: نيازمندى او را بر آورد،- هُ عَلى الأَمْرِ: در آن كار به او يارى كرد،- اليه: بسوى او روى آورد،- لهُ الصيدُ: او را بر شكار توانا كرد،- تِ الحَاجَةُ: هنگام بر آوردن نياز رسيد.

=الأَسْعَف-

م سَعْفَاء، ج سُعْف [سعف] من الإبل:

شتر كه در دهانش بيمارى گرى پديد آمده باشد،- مِنَ الْخَيلِ: اسب پيشانى سفيد.

=أَسْغَبَ-

إسْغَاباً [سغب] القومُ: آن قوم گرفتار گرسنگى و قحطى شدند.

=أَسِفَ-

أَسَفاً عليه: بر او اندوهگين شد.

=أَسَفَّ-

إسْفَافاً [سفّ] الرجُلُ: آن مرد گريخت، آن مرد به كارى پست دست زد،- الطّائِرُ او السَّحَابُ: پرنده يا ابر به زمين نزديك شد،- الشي ءَ: پاره اى از چيزى را بر آن چيز چسبانيد،- الأمرَ: به آن كار نزديك شد،- الخُوصَ: برگهاى خرما را بافت،- النَّظَرَ: تيز نگريست،- البَعيرَ: به شتر گياه خشك خورانيد،- الفرسَ اللجَامَ:

لگام بر اسب بست.

=أُسِفَّ-

[سفّ] وجهُهُ: چهره او گرفته شد بگونه اى كه بر آن خاكستر ريخته اند.

=الأَسَف-

افسوس بر گذشته؛ «يا أَسَفى و يا أَسَفاً و يَا أَسَفَاهُ و يا لَلأَسَف»: (متأَسفم، افسوس، متأسفانه)، عذر خواهى؛ «مَعَ الأَسَفِ و بِكُلِّ أَسَفٍ»: با اظهار تأسف، با كمال تأسف.

=الأَسِف-

مرادف (الآسِف) است.

=أَسْفَى-

إسْفَاءً [سفو] تِ الريحُ: باد وزيد،- الزّرعُ: دور خوشه هاى كشت زبر شد،- الرَّجُلُ: آن مرد سفيه و نادان شد،- بِهِ: به او بد كرد،- فلاناً: فلانى را به سبك مغزى و بى بند و بارى كشانيد.

=أَسْفَى-

إسْفَاءً [سفي] تِ الريحُ الترابَ: باد گرد و خاك را بر انگيخت يا با خود برد.

=الأَسْفَى-

م سَفْوَاء [سفو] من البغال: استركم موى پيشانى، استر تيزرو.

=الأَسْفَى-

م سَفْيَاء، ج سُفْيٌ [سفي] من الخيل:

اسب كم موى پيشانى.

=أَسْفَرَ-

إسْفَاراً [سفر]: چهره خود را نمايان كرد،- الصُّبحُ: بامداد روشن شد،- الوَجْهُ:

چهره زيبا و نورانى شد،- تِ الْحَرْبُ:

جنگ سخت شد،- مُقَدَّمُ رأسِه: موى جلوى پيشانى او ريخت،- الشَّجَرُ: برگهاى درخت فرو ريخت،- البعيرَ: در بينى شتر (سِفَار) نهاد.

=الأَسْفَع-

م سَفْعَاء، ج سُفْع: سياه رنگى كه سياهى او به سرخى زند،- (ح): باز شكارى،- (ح): گاو وحشى.

=الأَسْفَل-

ج أَسَافِل، م سُفْلَى [سفل]: پايين. اين كلمه ضد (الأعلى) است.

=الإسفنج-

=الإسفنجة-

=الإسفند-

=أسفه-

=الإسفيداج-

=اسقى-

=الإسقاط-

=الإسقالة-

=اين واژه در زبان متداول رايج است- اين كلمه ايتاليائى است-

=أسقط-

=الأسقع-

=أسقف-

=الأسقف-

=الأسقفية-

=أسقم-

=الإسقمري-

=الإسقنقور-

=الإسكابة-

=الإسكاف-

=أسكت-

=أسكر-

=أسكف-

=الأسكف-

=الأسكفة-

=الإسكلة-

=الإسْفَنْج-

(ح): اسفنج، جانور دريائى كه در ته درياها زيست مى كند و داراى هيكلى ليفى است.- اين كلمه يونانى است- ماده سبك وزنى است كه داراى مسامّ است و آبرا بخود جذب و مى كشد. اين ماده از حيوان دريائى بدست مىيد و در شست و شو بكار مى رود، ماده ديگرى است به همان گونه كه از لاستيك ساخته مى شود و معروف به (ابرى) است.

=الإسْفَنْجة-

يك دانه اسفنج يا ابرى.

=الإسْفَنْد-

(ن): گياه خردل سفيد است كه به آن (اسفند) گويند.

=أَسْفَهَ-

إسْفَاهاً [سفه] اللّهُ فلاناً الماءَ: خداوند او را از نوشيدن آب هر قدر كه بنوشد سير نكند.

=الإسْفِيدَاج-

سفيد آب- اين كلمه فارسى است-

الإسْفِين-

[سفن]: ابزارى آهنى يا چوبى كه براى شكافتن چوب و جز آن بكار مى رود.

=اسْقَى-

إسْقَاءً [سقي]: ستوران خود يا زمين خود را آبيارى كرد،- الرَّجُلَ: به آن مرد آب داد تا بنوشد، او را به آب راهنمائى كرد،- هُ اللّهُ الغيثَ: خداوند براى او باران فرو فرستاد.

=الإسْقَاط-

[سقط]: مص،- (ه): اسقاط عمودى مى شود هرگاه (ه) بر (سَ س) يا بر سطح مستوى بگونه عمودى باشد و در غير اين صورت اسقاط مائل است؛ «اسْقاطُ شكل ش» (ه): اسقاط تمام نقاط آن است و شكلى كه از (ش) بدست آمده نقطه فرود و ترسيمى (ش) مى باشد. به واژه (اسْقَطَ) مراجعه شود،- فى القانون: و در اصطلاح قانون بمعناى تنازل كردن است.

=الإسْقَالة-

[سقل] عند العامّة: داربست كه از چوب و طناب براى بالا رفتن و رسيدن به نقطه بلند از سوى مهندسان نصب مى شود.

=اين واژه در زبان متداول رايج است- اين كلمه ايتاليائى است-

أَسْقَرَ-

إسْقَاراً [سقر] تِ النخلةُ: نخل خرما شيره خرما روان ساخت.

=أَسْقَطَ-

إسْقَاطاً [سقط] هُ: او را فرو افكند،- حقَّه: از حق خود تنازل كرد،- تِ المرأةُ السِّقْطَ: مادر بچه خود را ناتمام افكند،- الرجُلَ: درباره آن مرد اقدامى كرد تا سقوط كند و در نتيجه خطا نموده و يا دروغ بگويد يا راز خود را افشاء كند،- لهُ بِالْكَلَامِ: او را دشنام داد،- او طَرَحَ أو أَلْغَى ن مِنْ ك (ع ح): عدد سوّمى بدست آورد كه هرگاه به (ن) اضافه شود (ك) بدست آيد و بدينگونه تعبير مى شود كه ك- ن ف؛ كه در اينصورت به (ن) المطروح، و به (ك) المطروح منه، و به (ف) حاصل طرح گويند،- نَقْطَةً على مُسْتَقيم سَ س او على مُسْتَوٍ وفقاً لإتّجاهٍ مُعَيّن (ه): از (ن) مستقيمى موازى با (ه) كشيد ... ) كه به (سَ س) در (نَ) بر خورد كند و (نَ ن) را مُسْقِط گويند.

=أُسْقِطَ-

[سقط] في يده: سرگشته و پشيمان شد.

=الأَسْقَع-

ج أَسَاقِع [سقع] (ح): پرنده ايست به گونه گنجشك. داراى پرهاى سبز و سرى سفيد و در نزديكى آب زندگى مى كند.

=أَسْقَفَ-

إسْقَافاً [سقف] هُ عليهم: او را بر مسيحيان بعنوان اسقف تعيين كرد.

=الأُسْقُف-

ج أَسَاقِفَة و أَسَاقِف: مرادف (المَطْران) است، رهبر مذهبى كليساى مسيح كه درجه اى برتر از كشيش و پائين تر از مطران دارد.- اين واژه يونانى است-

الأُسْقُفُّ-

ج أَسَاقِفَة و أَسَاقِف: مرادف (الأُسْقُف) است.

=الأَسْقَف-

م سَقْفَاء، ج سُقْف [سقف]: مرد بلند و خميده اندام، آنكه استخوانهايش ستبر و دراز باشد،- مِنَ الظلمان: شتر مرغ گردن كج،- من الجِمالِ: شتر كه بر پوست بدنش كرك نباشد.

=الأُسْقُفِيَّة-

درجه اسقفى در مسيحيت است، حوزه و پيروان اسقف، آنچه كه به اسقف منسوب باشد.

=أَسْقَمَ-

إسْقَاماً [سقم] هُ: او را بيمار گردانيد،- الرّجُلُ: بيماريها بر آن مرد پياپى عارض شد، خانواده او بيمار شدند.

=الإسْقُمْريّ-

(ح): گونه اى ماهى دراز و دريائي است كه گوشت آن خوش طعم مى باشد.

=الإسْقَنْقُور-

(ح): گونه اى سوسمار است كه در سرزمينهاى گرم زندگى مى كند و از مارمولك بزرگتر و درشتتر است و داراى دمى كوتاه مى باشد نام ديگر آن (سَقْنْقُور) و به (التمسَاحُ البَري) معروف است.- اين كلمه يونانى است-

الأَسَكّ-

م سَكَّاء، ج سُكّ [سكّ]: آنكه داراى گوش كوچك و كوتاه است.

=الإسْكَابة-

[سكب]: مرادف (الأُسْكُوبة) است.

=الإسْكَاف-

ج أَسَاكِفَة [سكف]: كفاش، كفش دوز، تعمير كار كفش.

=أَسْكَتَ-

إسْكَاتاً [سكت]: آن مرد از سخن بازماند،- هُ: آن مرد را از سخن خاموش كرد،- عن الشي ءِ: از آن چيز روى گردانيد.

=أَسْكَرَ-

إسْكَاراً [سكر] هُ: الشرابُ: مي او را مست كرد.

=أَسْكَفَ-

إسْكَافاً [سكف]: كفشدوز شد.

=الأَسْكفْ-

[سكف]: مرادف (الإسْكَاف) است.

=الأُسْكُفُّ-

[سكف] من العين: جاى روئيدن موى مژگان يا پلك زيرين چشم.

=الأُسْكُفَّة-

[سكف]: آستانه درب، عتبه درب.

=الإسْكِلَة-

ج أَسَاكِل: اسكله، لنگرگاه و بار انداز كشتى.- اين كلمه ايتاليائى است-

أَسْكَنَ-

إسْكاناً [سكن] الفقرُ فلاناً: فقيرى او را از جنب و جوش انداخت،- هُ الدّارَ: او را در آن خانه سكونت داد،- الرّجُلُ: آن مرد مستمند شد،- هُ: او را مستمند كرد.

=الأسكوب-

=الأسكوبة-

=الأسكوف-

=الأسكوفة-

=الإسكيم-

=أسل-

=الأسل-

=أسلى-

=الأسلاك-

=الإسلام-

=أسلب-

=الأسلت-

=الأسلة-

=أسلح-

=الأسلخ-

=أسلس-

=أسلع-

=الأسلع-

=أسلف-

=أسلق-

=أسلك-

=أسلم-

=الأسلم-

=الأسلوب-

=الأسلي-

=أسم-

=الاسم-

=أسمى-

=اسمار-

=أسمح-

=اسمر-

=الأسمر-

=الأسمران-

=أسمط-

=أسمع-

=أسمل-

=أسمن-

=الأُسْكُوب-

[سكب]: آنچه كه ريزان يا ريخته شده باشد، باران پيوسته و پياپى،- من البرق: برق كه به سوى زمين فرود آيد و منتشر شود.

=الأُسْكُوبَة-

[سكب]: قطعه چوبى كه در دهانه يا سوراخ مشك نهند و روى آنرا بندند تا چيزى از آن خارج نشود.

=الأُسْكُوف-

[سكف]: مرادف (الإسْكَاف) است.

=الأُسْكُوفَة-

[سكف]: مرادف (الأُسْكُفَّة) است.

=الإسْكِيم-

جامه راهب مسيحى يا پوشش سر.- اين واژه يونانى است-

أَسِلَ-

- أَسَلًا: آن چيز نرم و كشيده و دراز شد.

=أَسُلَ-

- أَسَالَةً: مرادف (أَسِلَ) است.

=أَسَّلَ-

تأْسِيلًا الرمحَ: نيزه را مانند (الأَسَل) ساخت، نيزه را تيز كرد.

=أَسَلَّ-

إسْلَالًا [سلّ] الشي ءَ: آن چيز را پنهانى دزديد،- اللّهُ فُلَانا: خداوند او را به بيمارى سلّ دچار گرداند.

=الأَسَل-

نيزه ها، «جَمَعَ بَين الْيَرَاع و الأَسَل»: او جامع خامه و نيزه است يعنى او از دانش و چنگ بهره مند است،- (ن): گياهى است داراى ساقه هاى نازك و دراز كه از آن سبد و صندلى سازند و به خيزران معروف است.

=الأَسَلّ-

[سلّ]: دزد.

=أَسْلَى-

إسْلَاءً [سلو] هُ عن همّه: او را از دلتنگى كه داشت رهانيد و خرسند كرد،- القومُ: آن قوم از جانور درنده در امان شدند.

=أَسْلَى-

إسْلَاءً [سلي] تِ الشاةُ: بره گوسفند كيسه يا پوسته آب جنين كه در ميان آن قرار داشت را بهنگام زائيدن كنار انداخت.

=الأَسْلَاك-

سلك: جمع (السِّلك) است؛ «الأَسْلاكُ الشّائِكَة»: سيمهاى خاردار كه از آن ديواره باغ يا زمين سازند و يا اينكه از وسايل دفاع در جنگ است.

=الإسْلَام-

[سلم]: مص فرمانبردارى بى چون و چرا از امر يا نهى، دين اسلام، و گاهى بمعناى مسلمانان نيز مىيد.

=أَسْلَبَ-

إسْلَاباً [سلب] تِ الناقةُ أو المرأَةُ: ماده شتر يا زن بچه ناتمام افكند يا اينكه بچه اش مرد،- تِ الشّجرةُ: بار درخت يا برگهاى آن فرو ريخت.

=الأَسْلَت-

م سَلْتَاء، ج سُلْت [سلت]: آنكه بينى او از بيخ بريده شده باشد.

=الأَسَلَة-

واحد (الأَسَل) است، نوك زبان.

=أَسْلَحَ-

إسْلَاحاً [سلح] هُ: او را مسلّح كرد.

=الأَسْلَخ-

[سلخ]: بسيار سرخ، مرد پيش (آنكه موى سرش ريخته شده باشد).

=أَسْلَسَ-

إسْلَاساً [سلس] قيادَه: او را رام و فرمانبردار كرد.

=أَسْلَعَ-

إسْلَاعاً [سلع]: در بدن او شكستگيها پديد آمد.

=الأَسْلَع-

م سَلْعَاء، ج سُلْع [سلع]: آنكه كف پايش تركيده شده باشد، آنكه در اثر سوختن نشانه هائى بر روى پوست بدنش باشد، مرد پيس، مرد خميده پشت.

=أَسْلَفَ-

إسْلَافاً [سلف] الأرضَ: زمين را براى كشت هموار كرد،- هُ مالًا به او پولى قرض داد،- فى الشّي ءِ: چيزى را سپرد يا تسليم كرد.

=أَسْلَقَ-

إسْلَاقاً [سلق] العودَ في العروة: چوب را در دسته چيزى داخل كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد گرگ ماده اى را شكار كرد.

=أَسْلَكَ-

إسْلَاكاً [سلك] الشي ءَ في الشي ءِ:

چيزى را داخل چيزى كرد به همانگونه كه نخ را در سوزن كنند،- هُ المكانَ و فيه و عليه:

او را به آن مكان وارد كرد.

=أَسْلَمَ-

إسْلَاماً [سلم]: فرمانبردار شد، مسلمان شد،- أمْرَهُ الى اللّه: كار خود را به خدا واگذار كرد،- العَدُوَّ: دشمن را خوار كرد.

=أُسْلِمَ-

[سلم]: مار او را گزيد.

=الأَسْلَم-

م سُلْمَى [سلم]: اسم تفضيل از (السَّالم) است بمعناى سالمتر از آفتها.

=الأُسْلُوب-

ج أَسَالِيب [سلب]: راه و روش، فن گفتار و يا كردار، خود بزرگ بين.

=الأَسَلِيّ-

منسوب به (الأَسَل و الأَسَلَة) است؛ «الحرُوفُ الأَسَلِيَّة»: حروف اسلى سه حرف (ز، س، ص) است.

=أَسَمَّ-

إسْمَاماً [سمّ] اليومُ: در آن روز بادهاى گرم و سام وزيد.

=الاسْم-

ج أَسْمَاء و أَسَامِ و أَسَامِيّ و أَسْمَاوَات [سمو]:

لفظى است كه دلالت بر كسى و يا چيزى نمايد، اسم، نام. همزه اسم همزه وصل است و در كلمه بسم حذف مى شود؛ «اسْمُ الجلالة»: نام خداوند متعال.

=الاسْم-

[سمو]: مترادف (الاسْم) است.

=الأَسَمُّ-

[سمّ] الأَنفِ: آنكه سوراخ بينى وى تنگ باشد.

=أَسْمَى-

إسْمَاءً [سمو] الشي ءَ: بالاى هر چيزى،- هُ من بلَدٍ الى بلدٍ: او را از شهرى به شهرى ديگر روانه كرد،- الرَّجُلَ زيداً و بِزَيْدٍ: آن مرد را (زيد) ناميد.

=اسْمَارَّ-

اسْمِيرَاراً [سمر]: به معناى (اسْمَرَّ) است.

=أَسْمَحَ-

إسْمَاحاً [سمح] الرجُلُ: جوانمرد و بخشنده شد،- تِ الدّابّةُ: ستور پس از سركشى رام شد.

=اسْمَرَّ-

اسْمِرَاراً [سمر]: رنگ او گندمگون شد.

=الأَسْمَر-

م سَمْرَاء، ج سُمْر [سمر]: گندمگون، نيزه، شيرِ ماده آهو؛ «عامٌ اسْمَر»: سال خشك و بى باران.

=الأَسْمَرَانِ-

[سمر]: آب و گندم.

=أَسْمَطَ-

إسْمَاطاً [سمط]: آن مرد خاموش شد.

=أَسْمَعَ-

إسْمَاعاً [سمع] هُ: سخن را به گوش او رسانيد، به او ناسزا گفت.

=اسَّمَّعَ-

اسِّمَّاعاً [سمع] الرجلَ و إليه: به سخنان او گوش داد.

=أَسْمَلَ-

إسْمَالًا [سمل] بينهم: آنانرا با هم آشتى داد،- الثوبُ: جامه كهنه شد.

=أَسْمَنَ-

إسْمَاناً [سمن]: فربه شد، بسيار فربه شد، دام و ستوران او فربه شدند، چيز فربه خريد يا بخشيد،- الفرسَ: اسب را فربه كرد،- الخبزَ: نان را با روغن چرب

=الأسمنت-

=الاسمي-

=الاسمية-

=أسن-

=أسنى-

=الإسناد-

=أسند-

=أسنم-

=الإسهاب-

=الإسهال-

=أسهب-

=أسهر-

=الأسهران-

=أسهل-

=أسهم-

=أسوى-

=الأسوى-

=اسواد-

=ألأسوار-

=الأسوأ-

=الأسوة-

=أسود-

=الأسود-

=الأسودان-

=أسوع-

=أسوغ-

=الأسوغ-

=الأسوق-

=الأسول-

كرد،- الرّجلَ: به آن مرد روغن خورانيد.

=الأَسْمِنْت-

(ك): سيمان. سمنت.- اين واژه لاتينى است-

اسْمَهَرَّ-

اسْمِهْرَاراً [سمهر]: آن چيز سفت و سخت شد، آن چيز بسان نيزه راست و معتدل شد،- الظّلامُ: تاريكى سخت شد.

=الاسْمِيّ-

[سمو]: منسوب به اسم است، آنچه كه غير حقيقى باشد؛ «قيمةٌ اسْمِيّة»:

بهاى اسمي، قيمت غير واقعى.

=الاسْمِيَّة-

[سمو]: مذهب اسميگرى كه عقيده گروهى از فلاسفه است داير به عدم حقيقت يا وجود اجناس بذات خود (نوميناليسم).

=أَسَنَ-

- أَسْناً و أُسُوناً الماءُ: رنگ و بوى آب بد و دگرگون.

=أَسِنَ-

- أَسَناً الماءُ: مترادف (اسَنَ) است،- الرجلُ: آن مرد داخل چاه شد و در پى آن بوى گندى به مشامش رسيد كه در نتيجه بيهوش گرديد.

=أَسَنَّ-

إسْنَاناً الرمحَ: براى نيزه پيكان ساخت،- الصَّبيُّ: دندانهاى كودك در آمد،- الرجّلُ: آن مرد پير شد،- اللّهُ سِنَّهُ:

خداوند به او دندان داد،- الماءَ: آب را ريخت.

=أَسْنَى-

إسْنَاءً [سني] البرقُ: برق درخشيد و روشن شد،- النارَ: آتش را بر افروخت،- لهُ الجائزةَ: به او جايزه و پاداش نيكو داد،- القومُ: آن قوم بمدت يكسال در جائي ماندند.

=الإسْنَاد-

[سند] في علم العربيّة: إسناد در قواعد زبان عربى عبارتست از برقرار كردن نسبت ميان دو كلمه مانند نسبت دادن مبتدا به خبر؛ «زيدٌ قائمٌ»: زيد ايستاده است،- ج اسَانيد عِند اهْلِ المُنَاظَرَة: و در اصطلاح دانشمندان جدل و مناظره عبارت از سند است.

=أَسْنَدَ-

إسْنَاداً [سند] هُ الى الشي ءِ: او را به آن چيز نسبت داد،- الحديثَ الى فُلان: حديث را به او نسبت داد يا از او روايت كرد،- هُ في الجَبَلِ: از كوه بالا رفت،- هُ فى الجبل:

او را به بالاى كوه برد،- في العَدْوِ: سخت دويد.

=أَسْنَمَ-

إسْنَاماً [سنم] الكلأُ البعيرَ: گياه كوهان شتر را بزرگ كرد،- الدخّانُ: دود بالا رفت،- تِ النّارُ: شعله آتش افزون شد.

=الإسْهَاب-

[سهب]: مص دراز كردن و افزودن؛ «بِإسْهَاب»: طولانى و بسيار.

=الإسْهَال-

[سهل] (طب): اسهال، بيمارى اسهال.

=أَسْهَبَ-

إسْهَاباً [سهب]: الكلامَ و في الكلام: به درازا سخن گفت،- الرّجلُ: آن مرد بسيار بخشنده شد، آزمند شد و طمع كرد،- الفرسُ: اسب گامهاى خود را فراخ كرد و با هشيارى راه رفت.

=أُسْهِبَ-

[سهب]: عقل از سر او بدر شد يا رنگ چهره او از بيمارى يا عشق يا ترس دگرگون شد،- تِ البِئرُ: بعلت عميق بودن چاه ميزان آب آن شناخته نشد.

=أَسْهَرَ-

إسْهَاراً [سهر] هُ: او را بيدار داشت.

=الأَسْهَرَانِ-

[سهر] (ع ا): نام دو رگ در چشم، نام دو رگ در بينى.

=أَسْهَلَ-

إسْهَالًا [سهل]: از بالاى كوه بسوى دشت پائين آمد،- هُ الدواءُ: دار و شكم او را نرم كرد،- الرّجُلُ: آن مرد اسهال گرفت، با مردم به آسانى رفتار كرد،- الأمرَ: آن كار را آسان يافت.

=أَسْهَمَ-

إسْهَاماً [سهم] بين القوم: ميان آن قوم قرعه كشى كرد،- لهُ في كذا: براى او در آن چيز سهمى تعيين كرد،- فى الكَلَام: سخن را به درازا گفت.

=أَسْوَى-

إسْوَاءً [سوي]: كار او هموار و استوار شد،- الشي ءَ: آن چيز را هموار ساخت،- هُ بهِ: چيزى را با چيزى برابر كرد.

=الأَسْوَى-

[سوي]: افعل التفضيل است؛ «هَذا المكانُ أسوَى هَذِهِ الأَمْكِنَة»: اين مكان هموارتر از ساير جاها است.

=اسْوَادَّ-

اسْويدَاداً [سود]: سياه شد.

=أَلْأُسْوَار-

ج أَسَاوِر و أَسَاوِرَة [سور]: تير انداز، آنكه بر روى اسب استوار نشيند، دستبند زينتى كه زنان بر دست بندند،- عند الفُرس:

و در نزد ايرانيان بمعناى پيشتاز و پيشرو سواران است.

=الإسْوَار-

ج أَسَاوِر و أَسَاوِرة [سور]: آنكه بر روى اسب استوار نشيند، تيرانداز،- عند الفُرس: و در نزد ايرانيان بمعناى پيشتاز و پيشرو سواران است.

=الأَسْوَأ-

م سَوْأَى [سوأ]: اسم تفضيل است، ناپسنديده.

=الأُسْوَة-

ج أُسىً [أسو]: پيشوا، آنچه كه با آن تسلّى كنند؛ «اسْوةً به»: بسان او.

=الإسْوَة-

ج إسىً: مترادف (الأُسْوة) است.

=أَسْوَدَ-

إسْوَاداً [سود] تِ المرأَةُ: آن زن بچه سياه زائيد.

=اسْوَدَّ-

اسْوِدَاداً [سود]: سياه شد.

=الأَسْوَد-

م سَوْداء، ج سُود و سُودان [سود]: آنچه كه به رنگ سياه باشد،- (ح): مار درشت و سياه كه آنرا (الحَنَش) گويند،- ج أَسَاوِد،- من القوم: بزرگ قوم؛ «هو اسْوَدُ مِنْ فُلان»: او از فلانى با شكوهتر است؛ تصغير اين كلمه «اسَيْوِد» و «اسَيِّد» است،- مِنَ الْعَين: سياهى چشم؛ «السَّهْمُ الأَسْوَدْ»: تير قمار بازى كه دستهاى بسيار بر آن كشيده شده و به رنگ سياه در آمده باشد.

=الأَسْوَدَانِ-

[سود]: آب و خرما،- (ح): مار و كژدم.

=أَسْوَعَ-

إسْوَاعاً [سوع]: ساعتى دير كرد، از ساعتى به ساعتى در آمد.

=أَسْوَغَ-

إسْوَاغاً [سوغ] الصبيُّ أَخاه: آن كودك با برادرش يا پس از برادرش زائيده شد و ميان آن دو نوزاد ديگرى نبود.

=الأَسْوَغ-

[سوغ]: گوارا، آنچه كه خوردن يا نوشيدنش گوارا باشد؛ «شَرَابٌ اسْوَغ»:

نوشابه اى گوارا.

=الأَسْوَق-

م سَوْقَاء، ج سُوق [سوق]: مرد دراز پاى.

=الأَسْوَل-

م سَوْلاء، ج سُول [سول]: آنكه در زير ناف وى سستى باشد.

=أسي-

=الأسي-

=الأسيان-

=الأسيانة-

=الأسيتيلين-

=الأسير-

=الأسيف-

=الأسيل-

=الأسيلم-

=الأشائم-

=أشاب-

=الأشابة-

=الأشاجع-

=أشاح-

=أشاد-

=أشار-

=الإشارة-

=أشاط-

=أشاع-

=الإشاعة-

=أشاف-

=أشاك-

=أشال-

=أشام-

=الأشاهب-

=الأشأم-

=أشب-

=الأشب-

=الأشباح-

=الأشبر-

=أشبع-

=أشبك-

=أشبه-

=أَسِيَ-

- أَسًى [أسي]: اندوهگين شد.

=الأَسِيُّ-

[أسو] من الجروح: زخم درمان شده.

=الأَسْيَان-

ج أَسْيَانُون [أسي]: مرد اندوهگين.

=الأَسْيَانَة-

ج أَسْيَانَات [أسي]: زن اندوهگين.

=الأَسِيتِيلين-

(ك): گازى است سمي بى رنگ و بى بو و خطرناك. اين گاز در ذوب معادن يا لحيم كردن آنها و در نور افشانى بكار مى رود. استيلن.

=الأَسِير-

ج أَسْرَى و أُسَرَاء و أُسَارى و أَسَارى: اسير، آنكه دستگير و باز داشت شده باشد.

=الأَسِيف-

ج أُسَفَاء، م أَسِيفَة: اندوهگين. اين واژه از نظر مجامله در پايان نامه هاى تسليت نوشته مى شود.

=الأَسِيل-

م الأَسِيلة: نرم، صاف؛ «خَدٌّ أَسِيلٌ»: رخساره نرم و صاف.

=الأُسَيْلِم-

[سلم] (ع ا): رگى است ميان دو انگشت خنصر و بنصر.

=الأَشائم-

[شأم]: جمع (الأَشْأَم) بمعناى جانب چپ است. اين واژه ضد (الأَيَامِن) بمعناى جانب راست است.

=أَشَابَ-

إشَابَةً [شيب] الحزنُ فلاناً و بفلانٍ: غم و اندوه فلانى را پير كرد،- الرّجلُ: فرزندان آن مرد پير شدند.

=الأُشَابَة-

ج أَشَائِب [أشب]: مردم آميخته به هم.

=الأَشَاجِع-

[شجع] (ع ا): بن انگشتان كه به عصب پشت دست پيوست است، رگهاى كف دست.

=أَشَاحَ-

إشَاحَةً [شيح] في أمره: در كار خود دقت كرد، كوشش كرد،- وجهَهُ و بِوَجْهِه،- عَنْهُ وَجْهَهُ: از او روى گردانيد،- المَكَانُ: آن مكان گياه رويانيد.

=أَشَادَ-

إشَادَةً [شيد] البنيانَ: ساختمان را بلند ساخت،- الضَّالَّةَ: گم شده را شناساند،- المُغَنِّى: آواز خوان صداى خود را بلند كرد،- بِذِكْرِهِ: از او ستايش كرد؛ «اشَادَ بِخَدَماتِهِ»: خدمات او را يادآورى كرد،- صَوتَهُ و بِصوتِه: صداى خود را بگونه اى بد بلند كرد بسان اشاعه بدى و فحاشى،- عليه: درباره او كار بدى را شايع كرد،- عليه قبيحاً أو بقبيحٍ: او را به كار زشتى نسبت داد،- هُ: او را نابود كرد.

=أَشَارَ-

إشَارَةً [شور] عليه: او را پند داد و نصيحت كرد،- اليه،- بيده: با دست يا جز آن بسوى او اشاره كرد،- بهِ: او را شناسانيد،- النارَ و بالِنّارِ: آتش را شعله ور ساخت،- العَسَلَ: عسل را چيد،- فلاناً عَسَلًا: به او در چيدن عسل يارى كرد.

=الإشَارَة-

ج إشَارَات [شور]: مص علامت، نشانه؛ «إشَارَة الخَطَر»: علامت خطر؛ «اشارةُ الصليب» نشانه صليب؛ «رَهْن إشارَتِه»: تحت تصرف اوست.

=أَشَاطَ-

إشَاطَةً [شيط] الصقيعُ النبتَ أو الدواءُ الجرحَ: يخ بندان گياه را يا دارو زخم را سوزانيد،- الرأسَ او الكُراعَ: كلّه پاچه را بر روى آتش گرفت تا موى آن زدوده شود،- القِدْرَ: ديگ را جوشانيد،- اللّحْمَ على القوم: گوشت را در ميان آن قوم پخش كرد،- فلاناً: فلانى را نابود كرد،- السلطانُ دمَهُ و بدمهِ: سلطان فرمان كشتن او را داد و خونش را مباح كرد.

=أَشَاعَ-

إشَاعَةً [شيع] الخبرَ و بالخبر: خبر را پخش كرد،- بالإبل: شتران عقب افتاده از راه را فرا خواند.

=الإشَاعَة-

[شيع]: مص شايعه، خبرى كه پخش شده ولى صحت و سقم آن معلوم نباشد.

=أَشَافَ-

إشَافَةً [شوف] الشي ءُ: آن چيز بلند و مرتفع شد،- عليهِ: آن چيز بر او مشرف شد،- مِنْه: از او ترسيد.

=أَشَاكَ-

إشَاكَةً [شوك] هُ: نيزه را در بدن او فرو برد.

=أَشَالَ-

إشَالَةً [شول] الشي ءَ: آن چيز را برداشت و بر دوش كشيد و برد.

=أَشَامَ-

إشَامَةً [شيم] في الشي ءِ أو الأمرِ: در آن چيز يا آن كار دخالت كرد.

=الأَشَاهِب-

[شهب]: بر فرزندان (مُنْذِرُ اللَّخمى) پادشاه حيره اطلاق مى شده كه زيبا روى بودند.

=أَشأَمَ-

إشْآماً [شأم]: قصد شام رفتن كرد يا به شام در آمد.

=الأَشأَم-

م شُؤْمَى [شأم]: افعل التفضيل است، آنكه خبر ناگوار آورد.

=أَشَبَ-

- أَشْباً القومَ: آن قوم را در هم آميخت.

=أَشِبَ-

- أَشَباً الشجرُ: شاخه هاى درخت انبوه و در هم پيچيده شد.

=أَشَبَّ-

إشْبَاباً [شبّ] الغلامُ: آن پسر جوان شد،- الرّجُلُ: فرزندان آن مرد جوان شدند،- الثورُ: آن گاو پير و سالخورده شد،- اللّهُ الغلامَ: خداوند آن پسر را بزرگ و جوان كند،- اللّهُ قرنَه: خداوند به او طول عمر بدهد،- الفَرَسَ: اسب را برانگيخت تا به حركت در آيد.

=الأَشَب-

درختان بسيار كه از ميان آنها نتوان رفتن.

=الأَشِب-

م أَشِبَة: درختان در هم پيچيده؛ «غيضة اشِبَة» بيشه اى كه در آن درختان بسيار و در هم پيچيده باشد.

=الأَشْبَاح-

[شبح]: «أَشْبَاحُ المالِ»: آنچه از اموال كه با چشم شناخته و ديده مى شود بسان شتر و گوسفند و جز آنها.

=الأَشْبَر-

[شبر]: آنكه وجب فراخ دارد؛ «فلانُ اشْبَرُ منكَ»: فلانى از تو وجب بزرگترى دارد.

=أَشْبَعَ-

إشْبَاعاً [شبع] هُ: او را خورانيد تا سير شد،- الثوبَ من الصَّبْغ: جامه را به حد اشباع رنگ كرد،- الشي ءَ: آن چيز را افزون يا فراوان كرد،- الكلامَ: سخن را سودمند و استوار بيان كرد و حق سخن را ادا نمود،- الموضوعَ دَرْساً: موضوع را مورد بحث و مطالعه قرار داد،- هُ ضرباً: او را به سختى زد.

=أَشْبَكَ-

إشْبَاكاً [شبك] القومُ: آن قوم شبكه آبيارى كشيدند،- المكانُ: در آن مكان مردم چاههاى آب بسيار كندند و بنياد نهادند.

=أَشْبَهَ-

إشْبَاهاً [شبه] هُ: بسان و يا همسان او

=الأشبه-

=الأشبور-

=الإشبين-

=أشتى-

=اشتاب-

=اشتار-

=اشتاط-

=اشتاع-

=اشتاف-

=اشتاق-

=اشتام-

=اشتأى-

=اشتبك-

=اشتبه-

=اشتجر-

=اشتد-

=اشتده-

=الأشتر-

=اشترى-

=الاشتراع-

=الاشتراك-

=الاشتراكات-

=الاشتراكي-

=الاشتراكية-

=اشترط-

=اشترع-

=اشترك-

=اشتط-

=اشتعل-

=اشتغل-

=اشتف-

=اشتفى-

=اشتق-

بود؛ «يوماً اشْبَهَ ذلِكَ»: روزى كه مانند آن روز بود.

=الأَشْبَه-

[شبه]: اسم تفضيل است؛ «هُوَ اشْبَهُ ب»: او شبيه است ب ... ؛ «ما اشْبَهَ اللّيلةَ بِالبارِحَة»: اين تعبير ضرب المثلى است در همسانى و تشابه آينده با گذشته.

=الأُشْبُور-

[شبر] (ح): گونه اى ماهى است.

=الإشْبِين-

ج أَشَابِين، م إشْبِينة [شبن]: ساقدوش داماد يا عروس در شب عروسى.- اين كلمه سريانى است-

أَشَتَّ-

إشْتَاتاً [شتّ] الأَشياءَ: آن چيزها را پراكنده كرد؛ «اشَتَّ بي قومي»: قوم من كارهاى مرا پراكنده و از هم جدا كردند.

=أَشْتَى-

إشْتَاءً [شتو] القومُ: آن قوم به فصل زمستان در آمدند، آن قوم در زمستان تهى دست و بينوا شدند؛ «هذا شي ءٌ يُشْتِينى»:

اين چيز براى من در فصل زمستان كافى و بسنده باشد.

=اشْتَابَ-

اشْتِيَاباً [شوب]: در هم آميخته شد.

=اشْتَارَ-

اشْتِيَاراً [شور] العسلَ: عسل را جمع آورى كرد.

=اشْتَاط-

اشْتِيَاطاً [شيط] عليه: بر او خشمگين شد.

=اشْتَاعَ-

اشْتِيَاعاً [شيع] الرجلانِ في دارٍ: آن دو مرد با هم در يك خانه شريك شدند.

=اشْتَافَ-

اشْتِيَافاً [شوف] اليه: او را بدقت نگريست،- البَرْقَ: به آذرخش نگريست تا جهت آنرا در آسمان بداند،- الجرحُ زخم سخت و سفت شد.

=اشْتَاقَ-

اشْتِيَاقاً [شوق] هُ و- اليهِ: دل او بسويش مايل و مشتاق شد.

=اشْتَامَ-

اشْتِيَاماً [شيم] في الشي ءِ أو الأمرِ: در آن چيز داخل شد.

=اشْتَأَى-

اشْتِئَاءً [شأي] القومَ: بر آن قوم پيشى و سبقت گرفت،- التّرابَ من البِئرِ: خاك را از چاه بيرون كشيد.

=اشْتَبَكَ-

اشْتِبَاكاً [شبك]: آن چيز درهم و آميخته شد،- القومُ بالأَيدِي: آن قوم با يكديگر زد و خورد كردند،- فى حربٍ: در جنگ پيكار كرد، جنگ را آغاز كرد.

=اشْتَبَهَ-

اشْتِبَاهاً [شبه] في الأمرِ: در راستى و درستى آن امر شك كرد،- الأمرُ عليهِ: كار بر او پوشيده شد،- فى فلانٍ: به فلانى گمان برد ولى مطمئن نبود،- الرجلانِ:

هر يك شبيه ديگرى بودند.

=اشْتَجَرَ-

اشْتِجَاراً [شجر] القومُ: آن قوم با هم مشاجره و پيكار كردند،- الرَّجُلُ: آن مرد دست خود را زير چانه اش نهاد و بر آرنج خود تكيه كرد،- نَومُهُ: خواب او نا آرام شد،- الرَّجُلُ: آن مرد به جلو رفت، پيشرفت كرد، خود را با شتاب رهانيد.

=اشْتَدَّ-

اشْتِدَاداً [شدّ]: سخت و استوار شد،- عليهِ الْمَرَضُ: بيمارى بر او سخت شد،- على قرنِهِ فى الحرب: بر رقيب خود در جنگ به سختى حمله كرد،- فى السيرِ:

در راه رفتن شتاب كرد.

=اشْتَدَهَ-

اشْتِدَاهاً [شده]: سرگردان شد.

=الأَشْتَر-

م شَترَاء، ج شُتْر [شتر]: آنكه لب پايينش شكافته باشد، آنكه پلك چشمش برگشته يا شكافته يا فروهشته باشد.

=اشْتَرَى-

اشْتِرَاءً [شري] الشي ءَ: آن چيز را خريد، فروخت.

=الاشْتِرَاع-

[شرع]: مص، «تَثْنِيةُ الاشْتراع»:

سفر پنجم از كتاب اسفار موسى.

=الاشْتِرَاك-

ج اشْتِرَاكات [شرك]: مص، آنچه از مال كه براى مدت معينى در برابر استفاده از چيزى پرداخت شود؛ «الاشْتِراك فى جَرِيدةٍ او مَجَلّة»: آبونمان شدن در روزنامه يا مجلّه.

=الاشْتِرَاكات-

[شرك] و يقال لها أيضاً المُضَاعَفات (طب): سخت شدن حال بيمار در اثر پديد آمدن عوارض ديگرى در دوران بيمارى.

=الاشْتِرَاكيّ-

[شرك]: آنكه پيرو مكتب سوسياليسم است، اشتراكي.

=الاشْتِرَاكِيَّة-

[شرك]: سوسياليسم يا عقيده اشتراكى كه هدف آن تغيير جامعه بگونه شركت دادن همه مردم در امور دارائى و كار و مصرف در كشور است.

=اشْتَرَطَ-

اشْتِرَاطاً [شرط] عليه كذا: او را ملزم به چيزى يا كارى كرد.

=اشْتَرَعَ-

اشْتِرَاعاً [شرع] الشريعةَ: براى دين قانون و آئين وضع كرد.

=اشْتَرَكَ-

اشْتِرَاكاً [شرك] الأَمرُ: آن كار پوشيده و مشتبه شد،- القَومُ فى كذا: آن گروه با هم در امرى شركت كردند،- فى عَمَل كَذَا: در آن كار مشاركت كرد، براى انجام كار كمك كرد،- فى الجرَيِدة: بهاى روزنامه را پرداخت و در آن مشترك شد.

=اشْتَطَّ-

اشْتِطَاطاً [شطّ]: مترادف (اشَطَّ) است.

=اشْتَعَلَ-

اشْتِعَالًا [شعل] تِ النارُ: آتش شعله ور شد،- فلانٌ: فلانى از خشم بر افروخته شد،- الرأسُ شيباً: در اثر پيرى موى سر سفيد شد.

=اشْتَغَلَ-

اشْتِغَالًا [شغل]: به كار مشغول شد،- بِكذا: به آن كار سرگرم شد،- الدّواءُ فيهِ: دارو در او اثر خوب و شفا بخش داشت،- فيه السمُّ: زهر در بدن او كارگر شد،- قلبُهُ: دل او آشفته و در كارهايش سرگردان شد.

=اشْتَفَّ-

اشْتِفَافاً [شفَ] الإناءَ: آنچه كه در ظرف بود نوشيد.

=اشْتَفَى-

اشْتِفَافاً [شفي]: به مراد خود رسيد و به آن بسنده نمود،- بِكَذا: به آن چيز شفا يافت،- به: او را شماتت كرد و از مصيبتى كه بر وى وارد شده بود خوشحال شد،- غَلِيلُهُ منه: نياز خود را گرفت و دلش خورسند شد.

=اشْتَقَّ-

اشْتِقَاقاً [شقّ] الشي ءَ: پاره اى يا نيمى از آن چيز را گرفت،- الكَلمةَ مِنَ الكِلَمةِ:

كلمه را از كلمه اى ديگر ساخت؛ «اشْتَقَّ ضَرَبَ من الضَّرْبِ»: واژه (ضَرَبَ) از (الضَّرب) مشتق و گرفته شده است،- الطّريقَ فى الفَلَاةِ: راه بيابان پيش گرفت و روانه شد،- الفرسُ فى عَدْوِهِ: اسب هنگام دويدن به چپ و راست حركت كرد،- فى الكلامِ او الخُصُومة: به هنگام سخن يا منازعه بدون

=اشتكى-

=اشتكل-

=اشتلق-

=اشتم-

=اشتمل-

=اشتن-

=اشتهى-

=اشتهر-

=اشتوى-

=اشتور-

=الأشج-

=أشجى-

=أشجب-

=أشجر-

=الأشجع-

=أشجن-

=أشحى-

=أشحذ-

=أشحط-

=أشحم-

=أشحن-

=أشخص-

=الأشخوب-

=أشد-

=الأشد-

=أشدى-

=الأشدق-

=أشدن-

=أشده-

=أشر-

=الأشر-

=أشرى-

قصد به طرف راست و چپ روى نمود.

=اشْتَكَى-

اشْتِكَاءً [شكو]: مترادف (تَشَكّى) است.

=اشْتَكَلَ-

اشْتِكَالًا [شكل] الأمرُ: امر مشتبه شد.

=اشْتَلَقَ-

اشْتِلَاقاً [شلق]: با انديشيدن ملاحظه كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=اشْتَمَّ-

اشْتِمَاماً [شمّ] الشي ءَ: آن چيز را بوئيد.

=اشْتَمَلَ-

اشْتمالًا [شمل] بالثوب: جامه را بر خود پيچيد و همه اندام خود را پوشانيد،- الأمرُ عليه: آن امر شامل بر او شد،- على كذا: شامل آن چيز شد، متضمن آن شد،- على فلان: او را محافظت و نگهدارى نمود،- الرّجُلُ: آن مرد شتاب كرد،- فى الحَاجَةِ: براى بدست آوردن نياز آماده شد و شتاب كرد.

=اشْتَنَّ-

اشْتِنَاناً [شنّ] السقاءُ: مشك پوسيده و خشك شد.

=اشْتَهَى-

اشْتِهَاءً [شهو] الشي ءَ: آن چيز را دوست داشت و با رغبتى بسيار آنرا خواست.

=اشْتَهَرَ-

اشْتِهَاراً [شهر]: معروفيت بدست آورد، مشهور شد،- بِكَذَا: به چيزى معروف شد،- الأَمْرُ: آن امر منتشر و پخش شد،- الأمرَ: آن كار را معروف و آشكار كرد.

=اشْتَوَى-

اشْتِوَاءً [شوي]: اين واژه مطاوع (شَوَى) است،- الرجُلُ: گوشت را بريان كرد.

=اشْتَوَرَ-

اشْتِوَاراً [شور] القومُ: آن قوم با هم مشورت كردند.

=الأَشَجّ-

ج شُجّ [شجّ]: آنكه در سرش شكستگى يا اثر شكستگى باشد.

=أَشْجَى-

إشْجَاءً [شجو] الرجلَ: آن مرد را اندوهگين كرد، او را شادمان كرد و بطرب آورد، او را برانگيخت، او را غمگين كرد،- الغريمَ او السّائِلَ: بدهكار يا گدا را با دادن چيزى بوى راضى نمود و رفت.

=أَشْجَبَ-

إشْجَاباً [شجب] هُ: او را اندوهگين كرد.

=أَشْجَرَ-

إشْجَاراً [شجر] المكانُ: در آن مكان درخت روئيده شد.

=الأَشْجَع-

م شَجْعَاء، ج شُجع [شجع]: اسم تفضيل است، دلير، شير، سر آمد زيبائى، بلند، روزگار،- (ع ا): واحد (الأَشَاجِع) است بمعناى رگ پشت دست.

=الإشْجَع-

[شجع] (ع ا): واحد (الأَشَاجع) است.

=أَشْجَنَ-

إشْجَاناً [شجن] هُ: او را اندوهگين كرد،- الكرمُ: درخت انگور داراى شاخه هاى انبوه و پيچيده شد.

=أَشْحَى-

إشْحَاءً [شحو] فاهُ: دهان خود را باز كرد.

=أَشْحَذَ-

إشْحَاذاً [شحذ] السكّينَ: چاقو را تيز كرد.

=أَشْحَطَ-

إشْحَاطاً [شحط] هُ: او را دور كرد.

=أَشْحَمَ-

إشْحَاماً [شحم]: پيه در نزد او افزون شد،- القومَ: آن قوم را غذاى چرب خورانيد.

=أَشْحَنَ-

إشْحَاناً [شحن] المكانَ: آن مكان را پُر كرد.

=أَشْخَصَ-

إشْخَاصاً [شخص] هُ الى قومهِ: او را به خانواده اش برگردانيد،- الرّجُلُ: هنگام رفتن آن مرد رسيد،- الرّامي: تير او از بالاى هدف گذشت،- هُ: او را دلتنگ كرد،- به: از او غيبت و بد گوئى كرد،- لهُ فى المَنْطِق،- اليهِ: با او ترشروئى و اخم كرد.

=الأُشْخُوب-

ج أَشَاخِيب [شخب]: صداى بيرون شدن شير از پستان دام.

=أَشَدَّ-

إشْدَاداً [شدّ]: به سنّ رشد و عقل رسيد.

=الأُشُدُّ-

[شدّ]: مترادف (الأَشُدّ) است.

=الأَشُدُّ-

[شدّ]: بالغ شدن و به حد رشد رسيدن؛ «بَلَغَ فلانٌ اشُدَّهُ»: فلانى نيرومند شد كه بمعناى ادراك و بلوغ است، و زمان آن در فاصله هيجده تا سى سالگى از عمر انسان است (اين واژه بصورت جمع است و مفرد ندارد).

=الأَشَدّ-

[شدّ]: افعل تفضيل است؛ «اشَدُّ سواداً»: سياهتر؛ «اشَدُّ غضباً»:

خشمگين تر؛ «اشدُّ ما يكون»: منتهاى چيزى؛ «رُوحُهُم اشَدُّ ما يكون تَعَطُّشاً الى العلم»:

دل آنها در نهايت تشنگى و شيفتگى به دانش است.

=أَشْدَى-

إشْدَاءً [شدو]: آواز را به خوبى اجراء كرد.

=الأَشْدَق-

م شَدْقَاء، ج شُدْق [شدق]: آنكه دو گوشه دهان وى از درون فك پائين فراخ باشد، سخنور بليغ.

=أَشْدَنَ-

إشْدَاناً [شدن] تِ الظبيةُ: بچه آهو نيرومند شد و از مادر خود بى نياز گرديد.

=أَشدَهَ-

اشْدَاهاً [شده] الرجُلَ: آن مرد را سرگردان كرد.

=أَشَدَّ-

إشْذَاذاً [شذّ]: سخن بى قاعده و بر خلاف قياس گفت،- الشي ءَ: آن چيز را غير عادى كرد، آن را دور كرد.

=أَشَرَ-

أَشْراً الخشبة: چوب را تراشيد،- الأَسْنَانَ: دندانها را تيز و تميز كرد.

=أَشِرَ-

- أَشَراً: خوشحال و بى خيال شد.

=أَشَّرَ-

تَأْشِيراً على ورقة: بر روى كاغذ ياد داشت كرد؛ «اشَّرَ على جَوَازِ سَفَرِه أو اجَازَتِه»: گذرنامه يا پروانه خروج او را امضاء كرد،- الأسنانَ: گوشه هاى دندانها را پاك و تيز و تميز كرد.

=أَشَرَّ-

إشرَاراً [شرّ] فلاناً: او را به شرّ نسبت داد، او را راند،- اللَّحْمَ أو الثوبَ: گوشت يا جامه را در آفتاب يا در معرض هوا قرار داد تا خشك شود،- الشي ءَ: آن چيز را آشكار ساخت.

=الأُشُر-

ج أُشُور: تيزى و آراستگى دندان بگونه طبيعى و مصنوعى.

=الأَشُر-

ج أَشُرون: مترادف (الأَشِر) است،- ج أُشُور بمعناى (الأُشُر) است.

=الأَشِر-

ج أَشِرُون: شادمان و بى خيال.

=أَشْرَى-

إشْرَاءً [شري] الزمامَ: مهار را تكان داد،- الشي ءَ: آن چيز را كج

=الأشراط-

=الأشراف-

=الأشران-

=اشرأب-

=أشرب-

=أشرج-

=أشرح-

=أشرد-

=الأشرس-

=أشرط-

=الأشرط-

=أشرع-

=الأشرع-

=أشرف-

=الأشرف-

=أشرق-

=أشرك-

=الأشرم-

=اشرورق-

=الأشزر-

=أشسع-

=أشط-

=أشطأ-

=أشظى-

=أشع-

=الإشعار-

=الإشعاع-

=اشعال-

=الأشعب-

=الأشعة-

كرد،- البرقُ: برق درخشيد و درخشندگى آن بسيار شد،- بينهم: ميان آنان اختلاف انداخت،- القومُ: آن قوم همانند خوارج از بيعت و طاعت امام سرپيچى كردند.

=الأَشْرَاط-

[شرط]: افراد پست، افراد بزرگوار.

=الأَشْرَاف-

[شرف] من الإنسان: دو گوش و بينى انسان؛ «نقيبُ الأَشْراف»: بزرگ سادات كه معمولا از نژاد و سلاله پيغمبر اكرم (ص) است.

=الإشْرَاف-

[شرف]: مص؛ «تحت اشْرافِ فلانٍ»: زير نظر و سرپرستى فلانى.

=الأَشْرَان-

ج أَشَارَى و أُشَارَى [أشر]: مترادف (الأَشِر) است.

=اشْرَأَبَّ-

اشْرِئْبَاباً [شرب] للشى ءِ و اليه: گردن خود را بالا برد تا به آن چيز نگاه كند.

=أَشْرَبَ-

إشْرَاباً [شرب] هُ: او را نوشانيد، او را آب داد،- اللّونَ: رنگ را به حد اشباع پر رنگ كرد،- الثّوبَ حمرةً: جامه را به رنگ سرخ پر رنگ در آورد،- بِهِ: به او دروغ گفت.

=أَشْرَجَ-

إشْرَاجاً [شرج] الحجارةَ و الخريطةَ:

سنگها را چيد يا بندهاى كيسه چرمين را بست،- صَدْرَهُ على كذا: آن چيز را بسينه خود چسبانيد و راز را پنهان كرد.

=أَشْرَحَ-

إشْرَاحاً [شرح] صدرَه: سينه او را باز كرد و شادمان ساخت.

=أَشْرَدَ-

إشْرَاداً [شرد] هُ: او را گريزاند.

=الأَشْرَس-

م شَرْسَاء، ج شُرْس [شرس]: مرد بد خوى و بد اخلاق.

=أَشْرَطَ-

إشْرَاطاً [شرط] الإبلَ: شتران را نشان نمود و براى فروش اعلام كرد،- نَفْسَهُ او مالَهُ فى امر: مال و نفس خود را براى كارى آماده كرد،- نفسَهُ لِكَذَا: خويشتن را براى آن كار آماده كرد،- اليهِ رسولا: بسوى او فرستاده اى با شتاب روانه كرد،- بِالشي ءِ و فيهِ: آن چيز را سبك شمرد و بى ارزش دانست.

=الأَشْرَط-

[شرط]: فرومايه تر؛ «هو اشْرَطُ الناسِ»: او فرومايه ترين مردم است.

=أَشْرَعَ-

إشْرَاعاً [شرع] هُ في الماء: او را به داخل آب برد،- بَابَهُ الى اوْ عَلى الطَّرِيق: درى به سوى راه باز كرد،- الشي ءَ: آن چيز را بسيار بالا برد،- عليهِ الرّمحَ: نيزه را بر او نشانه گرفت.

=الأَشْرَع-

[شرع] من الانُوف: بينى كه نوك آن دراز باشد.

=أَشْرَفَ-

إشْرَافاً [شرف]: بلند شد، مهربانى كرد،- الشي ءُ: آن چيز بالا رفت و مرتفع شد،- المكانَ: بالاى آن مكان رفت،- عليه: او را از بالا نگريست،- على المَوت: بيمار نزديك به مرگ شد،- تِ الخيلُ: اسبان با شتاب دويدند،- تْ نفسُهُ على الشَّي ءِ: نفس وى بر آن چيز حريص و آزمند شد،- لك الشَّي ء: آن چيز در امكان تو قرار گرفت و ممكن شد.

=الأَشْرَف-

م شَرْفَاء، ج شُرْف [شرف]: اسم تفضيل است،- (ح): خفاش، شب پره؛ «قَصْرٌ اشْرف»: كاخ كه داراى بالكنهاى متعدد باشد؛ «رَجُلٌ اشْرف»: مرد بزرگوار كه مورد اعتماد قوم است؛ «منكبٌ اشْرَف»:

شانه بلند و زيبا.

=أَشْرَقَ-

إشْرَاقاً [شرق] تِ الشمسُ: خورشيد در آمد و نور افشانى كرد،- المكانُ: آن مكان با در آمدن خورشيد روشن شد،- تِ الشمسُ المكانَ: خورشيد آن مكان را روشن كرد،- وَجْهُهُ: چهره او نورانى شد،- النّخلُ: درخت نخل بارور و زيبا شد،- هُ بريقهِ: او را اندوهگين كرد،- الثوبَ فى الصبغ: جامه را به خوبى رنگ آميزى كرد.

=أَشْرَك-

إشْراكاً [شرك] هُ في أمره: او را در كارى كه داشت با خود شريك كرد،- بِاللّهِ: براى خدا شريك قائل شد،- النَّعْلَ: براى كفش بند ساخت.

=الأَشْرَم-

م شَرْماء، ج شُرْم [شرم]: مردى كه نوك بينى او بريده شده باشد.

=اشْرَوْرَقَ-

اشْرِيراقاً [شرق] تِ العينُ بالدمع: چشم در اثر اشك ريختن سرخ شد، چشم پر از اشك شد.

=الأَشْزَر-

م شَزْرَاء، ج شُزْر [شزر]: آنچه كه سرخ گون باشد.

=أَشْسَعَ-

إشْسَاعاً [شسع] الشي ءَ: او را دور كرد،- النَّعلَ: روى كفش دمپائى تسمه چرمى قرار داد.

=أَشَطَّ-

إشْطَاطاً [شطّ]: زياده روى كرد و از حدّ معين تجاوز نمود، از راه حق و حقيقت دور شد،- عليه: بر او ستم كرد؛ «فَاحْكُمْ بيننا بالحق و لا تُشْطِطْ»: با عدل و داد ميان ما داورى كن و در صدور حكم ستم مكن.

=أَشْطَأَ-

إشْطَاءً [شطأ] الوادي: آب از دو طرف دره روان و سرازير شد،- الزّرعُ: گياه جوانه بر آورد،- الشجرُ بغصونه: درخت شاخه هاى خود را در آورد.

=أَشْظَى-

إشْظَاءً [شظي] هُ: بر استخوان بازو يا زانوى او زد.

=أَشَعَّ-

إشْعَاعاً [شعّ] تِ الشمسُ: خورشيد پرتو خود را گسترانيد،- الماءَ و نحوَهُ: آب و مانند آن را پخش و توزيع كرد،- الزّرعُ (ز): آن كشتزار خار خشك بر آورد،- السُّنبلُ (ز):

خوشه پر از دانه شد.

=الإشْعَار-

[شعر]: مص، اعلام وصول نامه سفارشى از طرف گيرنده نامه براى فرستنده «إشْعَارٌ بِالوُصُول»: اعلام رسيد؛ «الى إشعارِ آخر»: تا اطلاع ثانوى، تا صدور دستور يا اعلاميه جديد.

=الإشْعاع-

[شعّ]: مص ارسال موجهائى از تشعشع كه داراى تأثير فيزيكى يا فيزيولوژى داشته باشد؛ «الإشْعَاعُ الذرّي»:

تشعشع اتمى كه بر اثر انفجار اتم پديد آيد.

=اشْعَالَّ-

اشْعِيلَالًا [شعل] رأسُ الرجلِ: موى سر آن مرد برافراشته شد.

=الأَشْعَب-

م شَعْبَاء ج شُعْب [شعب]: آنكه ميان دو شانه اش فراخ باشد، دامى كه ميان دو شاخش فاصله بسيار است، يا شاخش شكسته باشد.

=الأَشِعَّة-

[شعّ]: جمع (الشُّعَاع) است؛ «أَشِعَّة

=الأشعث-

=أشعر-

=الأشعر-

=أشعل-

=الأشعل-

=الأشغال-

=أشغل-

=الأشغولة-

=أشف-

=أشفى-

=الأشفى-

=أشفق-

=الأشفه-

=أشقى-

=اشقر-

=الأشقر-

=الأشكال-

=أشكر-

=أشكل-

=الأشكل-

=أشل-

=الأشل-

=الأشلاء-

=الأشلاق-

=أشم-

=الأشم-

=اشماط-

=الإشمام-

=اشمأز-

س أو رُنْتِجن» (ف): اشعه ايست نامرئى كه به درون اجسام غير شفاف مانند چوب و فلزهاى نازك و جز آن سرايت كند و همچنين در عكسبردارى از داخل جسم انسان بكار مى رود و آنرا اشعه ايكس يا رنتگن نامند؛ «أَشِعَّة ما قبل الأَحْمر» (ف):

اشعه ايست نامرئى كه در نور سفيد موجود است و در رنگين كمان قبل از سرخ است و گرماى بسيار دارد؛ «اشِعَة ما بعد البنفسجي» (ف): اشعه ايست نامرئى در نور سفيد كه در رنگين كمان بعد از رنگ بنفش است و در صفحه فتوگراف تأثير گذارد و از اين راه به وجود آن پى برده مى شود.

=الأَشْعَث-

م شَعْثاء، ج شُعْث [شعث]: مرد ژوليده موى.

=أَشْعَرَ-

إشْعَاراً [شعر] الثوبَ: جامه را با پارچه موئى آستر كرد،- هُ الشعَارَ: لباس زير بر او پوشانيد،- هُ بِكذا: او را به آن چيز چسبانيد،- هُ الأَمْرَ و بالأمرِ: او را از آن امر آگاه ساخت،- أمْرَ فلانٍ: كار فلانى را آشكار كرد،- القومُ: آن قوم براى خود آرم يا شعارى گرفتند، شعار خود را طلبيدند،- هُ شَرّاً: بدى را بر او پوشانيد.

=الأَشْعَر-

م شَعْرَاء، ج شُعْر [شعر]: مرد پر موى، ج أَشَاعِر: گوشتى كه در انتهاى پوست گرداگرد سم ستور باشد، گوشتى كه زير ناخن در آيد.

=أَشْعَلَ-

إشْعَالًا [شعل] النارَ: آتش را بر افروخت،- هُ: او را خشمناك كرد،- الجمعَ: جمع را پراكنده كرد،- الخيلَ فى الغارةِ: اسبان را در چپاول پراكنده كرد.

=اشْعَلَّ-

اشْعِلَالًا [شعل] رأْسُ الرجُل: موى سر آن مرد برافراشته شد.

=الأَشْعَل-

[شعل] من الناس: مردى كه از آغاز تولد چشمانش سرخ باشد.

=الأَشْغَال-

[شغل]: جمع (الشُّغْل) بمعناى كار است؛ «الأَشْغَالُ الشّاقَّة»: كيفر بر اعمالِ شاقه است كه مطابق قانون در حق بزهكاران اجرا مى شود.

=أَشْغَل-

إشْغَالًا [شغل] هُ بكذا: او را به كارى مشغول كرد،- هُ عنهُ: او را از وى سر گرم كرد،- بالَهُ: او را نگران كرد.

=الأُشْغُولَة-

[شغل]: كار، آنچه كه با آن مشغول شوند.

=أَشَفَّ-

إشْفَافاً [شفّ] الدرهمَ: درهم را زياد كرد يا كم كرد،- هُ على فلان: او را بر فلانى برترى داد،- عليه: بر او برترى يافت،- الفَمُ: دهان بد بوى شد.

=أَشْفَى-

إشْفَاءً [شفي] فلاناً: براى او شفا خواست،- المريضَ: داروئى براى بيمار تجويز كرد كه شفايش در آن بود؛ «أَشْفِنِي»: چيزى به من بده كه مرا شفا دهد،- هُ الشي ءَ: آن چيز را به او داد تا خود را با آن درمان كند،- عليه: به آن چيز نزديك شد؛ «أَشْفَى المريضُ على المَوتِ»:

بيمار مشرف بر مرگ شد،- العليلُ: بهبودى بيمار ناممكن شد،- المسافِرُ: مسافر در پايان شب و در روشنائى ماه به راه افتاد.

=الأَشْفَى-

[شفو]: مردى كه لبهايش بر روى هم قرار نگيرد.

=أَشْفَقَ-

إشْفَاقاً [شفق] عليه: بر او مهر و محبت ورزيد،- عليه و منهُ: از او بر حذر شد و ترسيد،- الشي ءَ: آن چيز را كم كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد به شفق در آمد،- تِ الريحُ: باد به سختى وزيد و گرد و خاك برافراشت.

=الأَشْفَه-

[شفه]: مردى كه لب كلفت دارد.

=أَشْقَى-

إشْقَاءً [شقو] اللّهُ فلاناً: خداوند فلانى را گمراه كند.

=اشْقَرَّ-

اشْقِرَاراً [شقر]: بسيار سرخ و مايل به زردى شد.

=الأَشْقَر-

م شَقْرَاء، ج شُقر [شقر]: آنكه سرخ مايل به زرد باشد.

=الأَشْكَال-

[شكل]: زيور آلاتى كه با هم مشابهت داشته باشند مانند مرواريد و نقره.

=أَشْكَرَ-

إشْكَاراً [شكر] الضرعُ: پستان پر از شير شد،- الشجرُ: درخت برگ در آورد.

=أَشْكَلَ-

إشْكَالًا [شكل] الأمرُ: آن كار پيچيده شد،- الشي ءُ: آن چيز مشكل و پيچيده شد،- العنبُ: انگور رسيده شد،- المريضُ:

بيمار بسان اشخاص تندرست شد،- الكتابَ: كتاب را اعراب گذارى كرد.

=الأَشْكَل-

م شَكْلَاء، ج شُكْل [شكل]: هر چه كه سفيدى آن مايل به سرخى باشد، آنكه در سفيدى چشم او سرخى باشد.

=أَشَلَّ-

إشْلَالًا [شلّ]: دست او بى حركت و فلج شد.

=أُشِلَّ-

[شلّ] تْ يدُهُ: دست او خشك و بيحس شد.

=الأَشَلّ-

م شَّلاء، ج شُلّ [شلّ]: آنكه دست يا ديگر اعضاى بدنش فلج يا بى حس و حركت باشد.

=الأَشْلَاء-

[شلو]: جمع (الشِّلْو) است بمعناى اندام؛ «اشْلاءُ الإنْسان»: اعضاى بدن انسان پس از پوسيدگى و پراكندگى،- اللّجامِ:

تسمه يا بندهاى لگام كه پوسيده شده باشد.

=الأَشْلَاق-

[شلق] (ح): گونه اى ماهى كه استخوان نرم دارد.

=أَشَمَّ-

إشْمَاماً [شمّ]: با فخر فروشى سر خود را بالا گرفت و رفت،- هُ الوَرْدَ: او را به بوئيدن گل وادار كرد،- القارئُ الحرفَ:

خواننده عبارت، تلفظ حرف را به روش (اشْمام) وقف كرد،- عن الأمرِ: از آن كار عدول كرد.

=الأشَمّ-

م شَمَّاء، ج شُمّ [شمّ]: بلند نظر، بخشنده، بزرگوار، كوه بلند.

=اشْمَاطَّ-

اشْمِيطَاطاً [شمط]: مترادف (شَمِطَ) است.

=الإشْمَام-

[شمّ] عند القرّاء أو النحاة: اين واژه در اصطلاح قاريان يا نحويان عبارت است از حركت با لب بدون صوت. بگونه اى كه دو لب پس از ساكن كردن مرفوع و مضموم بدون صدا بر روى هم بسته شوند.

=اشْمَأَزَّ-

اشْمئْزَازاً [شمز]: ترسيد، در اثر نفرت

=اشمأط-

=أشمت-

=أشمر-

=أشمس-

=أشمط-

=الأشمط-

=أشمع-

=اشمعل-

=أشمل-

=أشن-

=ألأشنان-

=- اين واژه يونانى است-

=ألأشنة-

=أشنج-

=الأشنج-

=أشنع-

=الأشنع-

=أشنف-

=أشنق-

=أشهى-

=اشهاب-

=الأشهاد-

=الإشهار-

=أشهب-

=الأشهب-

=أشهد-

=أشهر-

=اشهل-

=الأشهل-

=أشوى-

=الأشوس-

=أشوك-

=الأشوك-

=الأشوه-

=الأشيب-

=الأشيم-

=أص-

لرزيد،- الشي ءَ: از آن چيز بيزار شد،- منه: از او ناراضى و بيزار شد.

=اشْمَأَطِّ-

اشْمئَطَاطاً [شمط]: مترادف (شَمِطَ) است.

=أَشْمَتَ-

إشْمَاتاً [شمت] هُ اللّهُ بعدوِّه: خداوند دشمن آن شخص را از شماتت و سر كوفت زدن به وى نااميد كرد، خدا او را از شر دشمن حفظ كرد.

=أَشْمَرَ-

إشْمَاراً [شمر] هُ: او را شتاباند،- هُ بالسيف: با شمشير او را زد و در هم پيچيد.

=أَشْمَسَ-

إشمَاساً [شمس] اليومُ: روز روشن و آفتابى شد.

=أَشْمَطَ-

إشْمَاطاً [شمط] الرجلُ: موى سر آن مرد خاكسترى يا جو گندمى شد،- هُ بِهِ: آنرا با چيزى آميخت.

=اشْمَطَّ-

إشمِطَاطاً [شمط]: مترادف (شَمِطَ) است.

=الأَشْمَط-

م شَمْطَاء، ج شُمْط و شُمْطَان [شمط]:

آنكه موى سر او سفيد و سياه باشد.

=أَشْمَعَ-

إشْمَاعاً [شمع] السراجُ: روشنائى چراغ بر افروخته شد.

=اشْمَعَلَّ-

اشْمِعْلَالًا [شمعل] القومُ: آن قوم از هم جدا و پراكنده شدند،- تِ الغَارةُ: چپاول گسترده شد،- تِ الإبِلُ: شتران از فرط خوشى و نشاط پراكنده شدند،- تِ الحربُ:

جنگ در گير شد،- الرَّجُلُ: آن مرد در عزيمت و رفتن كوشيد.

=أَشْمَلَ-

إشْمَالًا [شمل] القومُ: آن قوم به باد شمال در آمدند،- تِ الرّيحُ: باد به سوى شمال وزيد،- الرّجُلُ: آن مرد داراى اسلحه سرد (شمشير يا خنجر) شد،- هُ: به او عبا يا جُبّه اي داد،- القومَ خيراً او شَرّاً: به آن قوم خوبى يا بدي كرد.

=أَشَنَّ-

إشْنَاناً [شنّ] الغارةَ عليهم: از هر سوى بر آنها حمله كرد و دست به چپاول زد.

=أَلأُشْنَانَ-

(ك): ماده شست و شوى اسيدى.

=- اين واژه يونانى است-

الإشْنان-

(ك): مترادف (الأَشْنَان) است.

=- اين واژه يونانى است-

الأَشْنَب-

[شنب]: آنكه دندانهاى سفيد و زيبا دارد.

=أَلْأُشْنَة-

[أشن] (ن): گياهى است كه در اماكن نمناك مى رويد و در آن ماده كلوروفيل وجود ندارد نام ديگر آن (الطُّحْلُب) است كه به معناى خزه يا علف هرز مى باشد.

=أَشْنَجَ-

إشْنَاجاً [شنج] الجلدُ: پوست بدن در اثر گرما يا سرما چروكيده شد.

=الأَشنَج-

[شنج]: آنكه پوست بدنش در اثر گرما يا سرما چروكيده باشد.

=أَشْنَعَ-

إشْنَاعاً [شنع] البعيرُ: شتر از ترس جمع شد و به راه خود ادامه داد و كوشيد.

=الأَشْنَع-

[شنع]: زشت، ناروا.

=أَشْنَفَ-

إشْنَافاً [شنف] الجاريةَ: كنيزك را نوازش داد و گوشواره به گوشش كرد.

=أَشْنَقَ-

إشْنَاقاً [شنق] البعيرَ و القِريةَ: شتر را مهار كرد بطوريكه پس گردن آن به جلوى پالان چسبيد يا دهانه مشك را بست و بند آنرا به دسته مشك گره زد،- الشي ءَ: آن چيز را آويخت،- اليَدَ الى العُنُق: دست را بر گردن انداخت و حلقه كرد،- البَعيرُ: شتر سر خود را بلند كرد،- على فُلانٍ: بر او دست درازى و ستم كرد،- الرّجُلُ: آن مرد تاوان يا ديه گرفت يا ديه بر او واجب شد،- غَنَمَهُ الى غَنَم زيدٍ: گوسفندان خود را به گوسفندان زيد اضافه كرد.

=أَشْهَى-

إشْهَاءً [شهو] هُ: آنچه كه مى خواست به او داد، او را چشم زخم زد.

=اشْهَابَّ-

اشْهِيبَاباً [شهب] الزرعُ: گياه خشك و زرد شد و اندكى سبزى در آن باز ماند.

=الأَشْهَاد-

[شهد]: جمع (الشاهِد) است؛ «على رؤُوسِ الأَشْهاد»: آشكارا، در برابر همه.

=الإشْهَار-

[شهر]: مص؛ «إِشْهَارُ الإفْلاس» (ت):

اعلان ورشكستگى.

=أَشْهَبَ-

إشْهَاباً [شهب] العامُ القومَ: آن سال اموال و دارائى آن قوم را از بين برد.

=اشْهَبَّ-

اشْهِبَاباً [شهب]: رنگ آن سفيد شد،- الزَّرْعُ: مترادف (اشْهَابَّ) است.

=الأَشْهَب-

[شهب]: آنچه كه رنگ آن به سفيدى زند.

=أَشْهَدَ-

إشْهَاداً [شهد] فلاناً على كذا: فلانى را بر چيزى گواه گرفت،- هُ: او را احضار كرد.

=أُشْهِدَ-

[شهد]: در راه خدا كشته شد، شهيد شد.

=أَشْهَرَ-

إشْهَاراً [شهر]: يكماه بر او گذشت،- تِ المرأةُ: آن زن به ماه زايمان خود در آمد،- الأمرَ: آن امر را آشكار كرد.

=اشْهَلَّ-

اشْهِلَالًا [شهل]: چشم آن مرد ميشى شد.

=الأَشْهَل-

م شَهْلَاء، ج شُهْل [شهل]: آنكه ميش چشم باشد.

=أَشْوَى-

إشْوَاءً [شوي] القومَ: به آن قوم گوشت بريانى خورانيد،- الزَّرعُ: كشت رسيد و دانه هاى آن آماده بريان كردن شد،- الرّجُلَ: بر عضو غير كشنده او زد،- السهمُ: تير به خطا رفت و به هدف نخورد.

=الأَشْوَس-

م شَوْسَاء، ج شُوس [شوس]: دلير و پرتوان در جنگ، آنكه از راه فخر فروشى و تكبر سر خود را بلند كند.

=أَشْوَكَ-

إشْوَاكاً [شوك] المكانُ: در آن مكان خار بسيار شد،- تِ الشّجرةُ: درخت پر از خار شد.

=الأَشْوَك-

م شَوْكَاء، ج شُوك [شوك] من الثياب و نحوِها: جامه هاى زبر و تيز و مانند آنها.

=الأَشْوَه-

م شَوْهَاء، ج شُوه [شوه]: زشت و بد گل، آنكه زود چشم زخم زند، آنكه خود بزرگ بين باشد.

=الأَشْيَب-

ج شِيب و شُيُب [شيب]: آنكه موى سر او سفيد باشد،- مِنَ الأَيّام: روزهاى ابري و برفي.

=الأَشْيَم-

م شَيْمَاء ج شِيم و شُوم [شيم]: آنكه بر بدنش خال پديد آمده باشد.

=أَصَّ-

- أَصا الشي ءَ: آن چيز را شكست، آن را نرم كرد.

=أصاب-

=الإصابة-

=أصات-

=أصاخ-

=أصاد-

=أصار-

=أصاف-

=الأصالة-

=أصأى-

=أصب-

=أصبى-

=أصبأ-

=أصبح-

=الأصبح-

=أصبر-

=الأصبع-

=الأصبغ-

=الأصبوحة-

=الأصبوع-

=أصح-

=أصحى-

=الأصحاح-

=أصحب-

=أصحر-

=الأصحر-

=أصحف-

=الأصحل-

=أصخر-

=أَصَابَ-

إصَابَةً [صوب] الرجُل: كارهاى آن مرد درست بود،- السَّهمُ: آن تير به خطا نرفت،- الشي ءَ: آن چيز را درست دانست، به آن چيز رسيد، آن چيز را از بيخ كند، آن چيز را پائين آورد،- من الشّي ءِ: آن چيز را بدست گرفت،- ت المصيبةُ فلاناً: بر او مصيبت وارد شد،- الدهر القومَ بِامْوالِهم او نفُوسِهم: روزگار دارائى يا جان آن قوم را گرفت.

=الإصَابَة-

[صوب]: مص هدف و نقطه بازى در مسابقات ورزشى، ضرر و زيان زدن، پديد آمدن وبا.

=أَصَاتَ-

إصَاتَةً [صوت]: صدا در داد، آواز داد،- الطَّسْتَ: طشت را به صدا در آورد،- بِفُلانٍ: فلانى را رسوا كرد.

=أَصَاخَ-

إصَاخَةً [صوخ] لهُ و اليه: به گفته او گوش داد.

=أَصَادَ-

إصَادَةً [صيد] هُ: او را به شكار واداشت.

=أَصَارَ-

إصَارَةً [صور] هُ: آن را مايل و خم كرد، آنرا ويران كرد.

=أَصَارَ-

إصَارَةً [صير] هُ: آن را از گونه اى به گونه ديگر در آورد.

=أَصَافَ-

إصَافَةً [صيف] القومُ: آن قوم به فصل تابستان در آمدند،- تِ الدَّابَّةُ: ماده ستور در تابستان زائيد و بچه دار شد.

=الأَصَالة-

[أصل]: مص؛ «أصَالةُ الرّأي»:

استوارى رأى و انديشه.

=الإصَالة-

[أصل]: «إصَالةُ الرأْي»: استوارى رأى و انديشه.

=أَصْأَى-

إصْآءً [صأي] الفرخَ: جوجه را به صدا در آورد.

=أَصْأَبَ-

إصْآباً [صأب] الرَّأْسُ: در موى سر او شپش افتاد يا سر او پر از شپش شد.

=أَصَبَّ-

إصْبَاباً [صبب] القومُ: آن قوم به زمين گود سرازير شدند.

=أَصْبَى-

إصْبَاءً [صبو] الشي ءُ فلاناً: آن چيز فلانى را هوا خواه كرد و بخود گرايش داد،- الرَّجُلُ: آن مرد داراى فرزند پسر شد،- القَومُ: باد صبا بر آن قوم وزيد.

=أَصْبَأَ-

إصْبَاءً [صبأ] القومَ: بر آن قوم حمله كرد،- النّابُ او النَّبَاتُ: دندان نيش يا گياه بر آمد.

=أَصْبَحَ-

إصْبَاحاً [صبح]: به بامداد در آمد، در نيمه شب بيدار شد،- الحقُّ: حق آشكار شد،- المِصْبَاحَ: چراغ را روشن كرد،- زيدٌ عالماً: زيد دانشمند شد (در اينجا از افعال ناقصه و نواسخ است)،- أثراً بعد عين: از او اثرى بجز نام نماند؛ «أَصْبِحْ يا رَجُلُ»: اي مرد از خواب غفلت بيدار شو.

=الأَصْبَح-

م صَبْحَاء، ج صُبْح [صبح]: آنكه سفيد مايل به سرخى است، موى كه آميخته به رنگ سفيد و سرخ باشد، شير.

=أَصْبَرَ-

إصْبَاراً [صبر]: سر شيشه را با در پوش بست،- هُ: او را دعوت به صبر و شكيبائى كرد،- الشي ءُ: آن چيز مانند گياه صبر تلخ شد،- اللبنُ: شير بسيار ترش شد بحدّيكه تلخ گرديد،- الرّجُلُ: آن مرد به بلاى سخت دچار شد،- القاضي فلاناً: قاضى با صدور حكم قصاص از دشمن فلانى انتقام گرفت.

=اصَّبَرَ-

اصِّبَاراً [صبر] عليه: بر آن امر شكيبائى كرد،- منهُ: از خصم خود قصاص گرفت.

=الأُصْبُع-

ج أَصَابع [صبع] (ع ا): انگشت.

(اين واژه معمولًا مؤنث بكار مى رود و گاهى مذكر آورده مى شود) انگشتان دست عبارتند از: (ابهام، سبابة، الإصبع الوسطى، البنصِر و الخِنْصِر).

=الأُصْبَع-

- ج أَصَابع: مترادف (الأُصْبُع) است.

=الأُصْبِع-

- ج أَصَابع: مترادف (الأُصْبُع) است.

=الأَصْبُع-

ج أَصَابع: [صبع] مترادف (الأُصْبُع) است.

=الأَصْبَع-

- ج أَصَابع: مترادف (الأُصْبُع) است.

=الأَصْبِع-

- ج أَصَابع: مترادف (الأُصْبُع) است.

=الإصْبُع-

- ج أَصَابع: مترادف (الأُصْبُع) است.

=الإصْبَع-

- ج أَصَابع: مترادف (الأُصْبُع) است.

=الإصْبِع-

- ج أَصَابِع [صبع]: مترادف (الأُصْبُع) است.

=الأَصْبَغ-

[صبغ]: بزرگترين سيلها،- م صَبْغَاء ج صُبْغ من الطّير و الشّاءِ: پرنده يا گوسفند دم سفيد،- مِنَ الْخَيلِ: اسب پيشانى سفيد يا اسبى كه دور گوشهاى آن سفيد باشد.

=الأُصْبُوحَة-

[صبح]: بامداد، صبح.

=الأُصْبُوع-

ج أَصَابيع [صبع]: مترادف (الأُصْبُع) است.

=أَصَحَّ-

إصْحَاحاً [صحّ] هُ: بيمارى او را بر طرف كرد، او را سالم يافت،- الرَّجُلُ:

خانواده و ستوران آن مرد در سلامت بسر مى برند.

=أَصْحَى-

إصْحَاءً [صحو] اليومُ: روز روشن و صاف شد،- القومُ: آسمان براى آن قوم صاف و بى ابر شد،- السكْرَانُ: آن مرد مست هشيار شد،- الرَّجُلُ: آن مرد بيدار شد،- هُ: او را بيدار و هشيار كرد.

=الأَصْحَاح-

[صحّ] من التوراة و الإنجيل: فصلى از كتابهاى تورات و انجيل است، مترادف (الإصْحاح) است.

=الإصْحَاح-

[صحّ]: مص؛- من التّوراةِ وَ الإنْجيل: سوره اى از سوره هاى تورات يا انجيل است.

=أَصْحَبَ-

إصْحَاباً [صحب] الرجُلُ: آن مرد داراى دوست و همنشين شد، آن مرد پس از تحمّل سختى فرمانبردار شد، فرزند آن مرد بالغ و همانند او شد،- هُ الشي ءَ: آن چيز را با خود گرفت،- فلاناً: از فلانى نگهدارى كرد،- هُ عن كذا: از چيزى او را باز داشت.

=أَصْحرَ-

إصْحاراً: بسوى بيابان شتافت،- المكانُ: آن مكان فراخ مانند بيابان شد،- الأمرَ و بالأمرِ: آن امر را آشكار كرد.

=الأَصْحَر-

م صحْرَاء، ج صُحْر [صحر]: رنگ تيره و گرفته كه به سرخى مايل باشد.

=أَصْحَفَ-

إصْحَافاً [صحف] الكتابَ: كتاب را در صحيفه ها فراهم و آنرا صحافى كرد.

=الأَصْحَل-

م صَحْلَاء، ج صُحْل [صحل]: آنكه صدايش گرفته و خشن شده باشد.

=أَصْخَرَ-

اصْخَاراً [صخر] المكانُ: در آن مكان

=أصد-

=أصدى-

=الإصدار-

=أصدأ-

=الأصدأ-

=أصدر-

=الأصدر-

=الأصدران-

=الأصدغان-

=أصدف-

=الأصدف-

=أصدق-

=الأصدق-

=الأصدم-

=أصر-

=أصرح-

=أصرخ-

=أصرد-

=أصرف-

=أصرم-

=الأصرم-

=الأصرمان-

=أصص-

=اصطاد-

=اصطاف-

=إصطام-

=اصطبح-

=اصطبر-

=اصطبغ-

=الإصطبل-

=اصطحب-

=اصطخب-

=الاصطدام-

=اصطدم-

=اصطرخ-

=اصطرع-

=الأصطرك-

=اصطعد-

=اصطف-

=اصطفق-

سنگ بسيار شد.

=أَصَّدَ-

تَأْصِيداً [أصد] البابَ: درب را بست.

=أَصَدَّ-

إصْدَاداً [صدّ] هُ عن كذا: او را از چيزى باز داشت و منع كرد،- الجَرْحُ: زخم چرك كرد يا چرك از آن روان شد.

=أَصْدَى-

إصْدَاءً [صدي]: بدرود زندگى گفت،- الجَبَلُ: كوه صدا را برگردانيد.

=الإصْدَار-

[صدر]: مص برقرارى قانون و عمل بموجب آن از طرف دولت؛ «مَصْرِفُ الإصْدار»: بانك ناشر اسكناس؛ «إصْدَارُ البَضَائِع الى الخارج»: فرستادن كالاهاى تجارى به خارج. صادرات.

=أَصْدَأَ-

إصْدَاءً [صدأ] هُ: آن چيز را زنگ زده كرد.

=الأَصْدَأ-

م صَدْآء: ج صُدْء [صدأ]: آنچه كه زنگ زده باشد.

=أَصْدَرَ-

إصْدَاراً [صدر] الأَمْرَ: دستور صريح داد،- الرجُلَ: آن مرد را برد،- هُ عن كذا:

او را از آن چيز باز گردانيد.

=الأَصْدَر-

[صدر]: آنكه سينه بزرگ و فراخ دارد.

=الأَصْدَرَانِ-

[صدر] (ع ا): دو رگى كه زير بنا گوش است.

=الأَصْدَغَانِ-

[صدغ] (ع ا): دو رگى كه زير بنا گوش است.

=أَصْدَفَ-

إصْدَافاً [صدف] هُ عنهُ: او را از آن چيز باز داشت و روى گردان كرد.

=الأَصْدَفُ-

[صدف] من الخيل: اسبى كه رانهايش بهم نزديك و سمهايش از هم دور باشند.

=أَصْدَقَ-

إصْدَاقاً [صدق] الابنةَ: براى آن دختر مهريه يا كابين تعيين كرد.

=الأَصْدَق-

[صدق]: خالص تر، سالمتر، درستتر.

=الأَصْدَم-

[صدم]: آنكه موى دو طرف پيشانيش ريخته شده باشد.

=أَصَرَ-

- أَصْراً فلاناً عليه: فلانى را به چيزى مايل كرد.

=أَصَرَّ-

إصْرَاراً [صرّ] على الأمرِ: بر آن كار تصميم گرفت و پافشارى كرد. اين تعبير را بيشتر در شر و گناه بكار مى برند؛ «اصَرَّ على الذّنب»: بر ارتكاب گناه پافشارى كرد،- الفرس اذُنَه و بِاذُنه: اسب گوشش را راست كرد،- السّنبُلُ: خوشه كشت كم و زيان بار شد.

=أَصْرَحَ-

إصْرَاحاً [صرح] الأمرَ: آن امر را بيان كرد و آشكار ساخت.

=أَصْرَخَ-

إصْرَاخاً [صرخ] هُ: به كمك وى شتافت و او را يارى كرد.

=أَصْرَدَ-

إصْرَاداً [صرد] السهمُ: تير به خطا رفت،- الرامِي السَّهْمَ: تير انداز تير را به هدف زد.

=أَصْرَفَ-

إصْرَافاً [صرف] هُ عن كذا: او را از فلان كار باز گرداند و دور كرد،- الشَّرابَ:

مي را به چيزى نياميخت.

=أَصْرَمَ-

إصْرَاماً [صرم] النخلُ: هنگام چيدن خرماى نخل رسيد،- الرَّجُلُ: آن مرد بينوا شد.

=الأَصْرَم-

م صَرْمَاء، ج صُرْم [صرم]: آنكه كناره دو گوشش بريده شده باشد، آنكه فقير و بينوا و بسيار عيال باشد.

=الأَصْرَمَانِ-

[صرم]: شب و روز،- (ح):

گرگ و كلاغ.

=أَصَّصَ-

تَأْصِيصاً [أصّ] الشي ءَ: آن چيز را محكم بست.

=اصْطادَ-

اصْطِيَاداً [صيد] الطيرَ: پرنده را با حيله شكار كرد،- المكانَ: در آن مكان شكار كرد.

=اصْطافَ-

اصْطِيَافاً [صيف] بالمكان: در آن مكان بهنگام تابستان اقامت كرد.

=إصْطَامَ-

اصْطِيَاماً [صوم]: روزه گرفت.

=اصْطَبَحَ-

اصْطِباحاً [صبح] الرجلُ: صبوح را كه در بامداد نوشند تناول كرد،- الرجلُ:

آن مرد چراغ را روشن كرد.

=اصْطَبَرَ-

اصْطِبَاراً [صبر]: شكيبائى و پافشارى كرد،- عليه: بر آن چيز شكيبا شد،- مِنهُ: از او قصاص گرفت.

=اصْطَبَغَ-

اصْطِبَاغاً [صبغ]: اعتماد كرد،- بِكذا: رنگ يا شيوه چيزى را بخود گرفت؛ «اصْطَبَغَ عَهْدَهُ بِالدّم»: با خون عهد و پيمان بست،- بِالصِّبغ اي الإدَام: آن مرد با نان خورش نان خورد.

=الإصْطَبْل-

اصطبل، جاى نگهدارى ستوران.

=اصْطَحَبَ-

اصْطِحَاباً [سحب] فلاناً: از فلانى نگهدارى كرد،- القومُ: آن قوم با يكديگر دوست و همنشين شدند.

=اصْطَخَبَ-

اصْطِخَاباً [صخب] تِ الطيرُ أو الضفادعُ: بانگ پرندگان يا قورباغه ها در هم آميخته شد.

=الاصْطِدَام-

[صدم]: مص؛ «اصْطِدامُ سيّارتين»: تصادف دو ماشين با هم، تصادف رانندگى.

=اصْطَدَمَ-

اصْطِدَاماً [صدم] الفارسان. آن دو مرد سوار بر يكديگر تاختند و با هم برخورد كردند،- بِكذا: بدن او به چيزى با سختى برخورد كرد،- بِصعُوبة: سختى كشيد و از كار خود باز ماند.

=اصْطَرَخ-

اصْطِرَاخاً [صرخ] الرجلُ: بمعناى (صَرَخ) است،- القومُ: آن قوم فرياد زدند.

=اصْطَرَع-

اصْطِرَاعاً [صرع] الرجُلان: آن دو مرد با هم كشتى گرفتند و هر يك كوشيد تا ديگرى را زمين زند.

=الأَصْطُرَك-

(ن): درختى است معروف به (اللُّبْنَى) از رسته استركها. اين گياه در كرانه هاى درياى مديترانه بسيار كشت مى شود.

=اصْطَعَدَ-

اصْطِعَاداً [صعد]: مترادف (صَعِدَ) است.

=اصْطَفَّ-

اصْطِفَافاً [صفّ] القومُ: آن قوم به صف در آمدند.

=اصْطَفَقَ-

اصْطِفَاقاً [صفق] البحرُ: موجهاى دريا خروشان شد،- القَومُ: آن قوم سرگردان شدند،- العُودُ: تارهاى عود تكان خورد،- تِ الأشجارُ: درختان با وزش باد تكان خوردند،- تِ النِّسَاءُ عَلَى الْمَيّت: زنان بر مرده شيون و نوحه سرائى كردند.

=اصطك-

=اصطلى-

=الاصطلاح-

=اصطلب-

=اصطلح-

=اصطلم-

=الاصطناعي-

=اصطنع-

=اصطهر-

=الأصطوانة-

=الاصطياف-

=أصعب-

=أصعر-

=الأصعر-

=أصعق-

=أصغى-

=أصغر-

=الأصغر-

=الأصغران-

=أصف-

=الأصف-

=أصفى-

=اصفار-

=أصفح-

=أصفد-

=أصفر-

=الأصفر-

=الأصفران-

=أصفق-

=أصقع-

=الأصك-

=أصل-

=الأصل-

=أصلى-

=الإصلاح-

=اصْطَكَّ-

اصْطِكَاكاً [صكّ] القومُ بالسيوف: آن قوم با شمشيرها يكديگر را زدند،- تْ ركبتاهُ: دو زانوى او سست شدند و به هنگام راه رفتن به يكديگر خوردند.

=اصْطَلَى-

اصْطِلَاءً [صلي] بالنار: با آتش خود را گرم كرد.

=الاصْطِلَاح-

[صلح]: مص؛- ج اصْطِلاحات:

لفظ يا تعبيرى كه در عرف مردم غرض يا معناى خاصى بخود گيرد.

=اصْطَلَبَ-

اصْطِلَاباً [صلب] العظامَ: مغز استخوانها را بيرون كشيد.

=اصْطَلَحَ-

اصْطِلَاحاً [صلح] القومُ: آن قوم با هم بر سر چيزى اتفاق كردند. اين واژه ضد (تَخَاصَم و اخْتَصَمَ) است.

=اصْطَلَمَ-

اصْطِلَاماً [صلم] هُ: آنرا از بيخ و بن كند.

=الاصْطِناعِيّ-

[صنع]: آنچه كه از فن و هنر ساخته شده باشد، مصنوعي.

=اصْطَنَعَ-

اصْطِنَاعاً [صنع] شيئاً: فرمان داد تا چيزى برايش ساخته شود،- هُ: او را پرورش داد و تربيت كرد،- عنده صَنِيعَةً: به او نيكى كرد،- فلانٌ: غذائى آماده كرد تا در راه خدا انفاق كند،- هُ لنفسِهِ: آن چيز را براى خود برگزيد،- الرزقَ: رزق و روزى را پيش فرستاد.

=اصْطَهَرَ-

اصْطِهَاراً [صهر] الشي ءَ: آن چيز را ذوب كرد،- الحِرْبَاءُ: پشت حرباء در اثر گرمى خورشيد درخشيد.

=الأُصْطُوَانة-

ج أَصَاطِين و أَصاطِنَة: مترادف (اسْطُوانَة) است. اين واژه فارسى است.

=الاصْطِيَاف-

[صيف]: گذراندن فصل تابستان در ييلاق و مناطق كوهستانى.

=أَصْعَبَ-

إصْعَاباً [صعب] الامرُ: آن كار سخت شد،- الشي ءَ: آن چيز را سخت يافت،- الجَمَلَ: شتر را رها كرد و سوارش نشد و در نتيجه شتر سر سخت شد و رام نگرديد

أَصْعَدَ-

إصعَاداً [صعد] هُ: او را به بالا رفتن وادار كرد،- فى الأرضِ: از زمينى به زمين بالاتر رفت،- فى الوادِي: به سوى دره سرازير شد،- الرّجُلُ: آن مرد به مكه در آمد،- تِ السفينة: كشتى بادبان خود را بالا برد و باد آن را به پيش برد،- فى العَدْوِ: در دويدن شتاب كرد.

=أَصْعَرَ-

إصْعَاراً [صعر] خَدَّهُ: روى خود را از راه تكبر و شايد هم مادر زادى از ديد مردم برگردانيد و كج كرد.

=الأَصْعَر-

م صَعْرَاء، ج صُعْر [صعر]: آنكه از راه تكبر روى خود را برگرداند.

=أَصْعَقَ-

إصْعَاقاً [صعق] تْهُ السماءُ: آسمان صاعقه فرو افكند،- هُ: او را كشت.

=أَصْغَى-

إصْغَاءً [صغو] اليهِ: به سوى او گوش فرا داد،- الى حديثِهِ: به سخن او گوش داد،- الإناءَ: ظرف را كج كرد.

=أَصْغَرَ-

إصْغَاراً [صغر] هُ: او را كوچك كرد، او را خوار و زبون كرد،- القومُ: آن قوم داراى كودكان خردسال شدند،- تِ الأرضُ: آن زمين داراى گياهان ريز شد.

=الأَصْغَر-

م صُغْرَى، ج أَصَاغِر و أَصَاغِرَة و أَصْغَرون [صغر]: اسم تفضيل است.

=الأَصْغَرانِ-

[صغر]: دل و زبان؛ «المَرْءُ بِاصْغَرَيْهِ»: مرد به دل و زبان خود بستگى دارد.

=أَصَفَّ-

إصْفَافاً [صفّ] السرجَ: براى زين صُفّه يا پيش زين ساخت.

=الأَصَف-

(ن): گياهى است از رسته (كَبَرْها).

=أَصْفَى-

إصْفَاءً [صفو] فلاناً الودَّ و- لهُ الودَّ: به فلانى ابراز دوستى و اخلاص كرد،- الشي ءَ: همه آن چيز را گرفت،- هُ بِكذا: آن چيز را به وى اختصاص داد و او را شادمان كرد،- الشّاعِرُ: شعر آن شاعر بريده شد،- تِ الدّجَاجَةُ: مرغ از تخم افتاد،- من المال: از مال و دارائى تهى شد.

=اصْفَارَّ-

اصْفِيرَاراً [صفر]: مترادف (اصْفَرَّ) است.

=أَصْفَحَ-

إصْفَاحاً [صفح] السائلَ: سائل را نااميد برگرداند،- الشي ءَ: آن چيز را برگردان كرد.

=أَصْفَدَ-

إصْفَاداً [صفد] هُ: او را با بند بست،- هُ مالًا: آن مال را به او داد.

=أَصْفَرَ-

إصْفَاراً [صفر]: فقير و مستمند شد،- الإناءُ: ظرف خالى شد،- البيتَ:

خانه را خالى كرد.

=اصْفَرَّ-

اصْفِرَاراً [صفر]: زرد رنگ شد.

=الأَصْفَر-

م صَفْرَاء، ج صُفْر [صفر]: زرد؛ «الهَوَاءُ الأَصْفَر» (طب): گونه اى بيمارى وبا است كه بر آن (الكوليرا) نيز اطلاق مى شود.

=الأَصْفَرَانِ-

[صفر]: زعفران و طلا.

=أَصْفَقَ-

إصْفَاقاً [صفق] الثوبَ: جامه را فراخ كرد.

=أَصْقَعَ-

إصْقَاعاً [صقع] الرجُلُ: آن مرد به زمين يخبندان در آمد،- الصقيعُ الأرضَ: برف و يخ بر روى زمين نشست،- المكانُ: آن مكان يخبندان شد.

=الأَصَكّ-

م صَكَّاء، ج صُكّ [صكّ]: آنكه دندانهايش بهم چسبيده باشد، آنكه در راه رفتن زانوهايش به هم خورد، نيرومند و توانا.

=أَصُلَ-

- اصَالَةً: داراى اصل و نژاد خوب شد، نژاد وى استوار شد، از نژادى بزرگوار بود،- رأيُهُ: داراى انديشه و رأى نيكو شد.

=أَصَّلَ-

تَأْصِيلًا هُ: براى آن چيز اساس و پايه قرار داد، اصل و نژاد او را بيان كرد.

=الأَصْل-

ج أُصُول: پايه و بن هر چيزى؛ «قَعَدَ في اصْلِ الْجَبَل»: در پائين كوه نشست، آنچه كه در برابر فرع يا شاخه است؛ «اصل الشّجرة»: ريشه درخت، پدر، مصدر؛ «لَا اصْلَ لَهُ وَ لَا فَصْل»: نه اصل و نژادى دارد و نه فصل و تبار؛ «اصْلًا»: در آغاز، در ابتدا، هرگز، قطعا؛ «ما فعلتُهُ اصلًا»: من هرگز آن كار را نكرده ام.

=أَصْلَى-

إصْلَاءً [صلي] هُ النارَ: او را به داخل آتش انداخت.

=الإصْلَاح-

[صلح]: مص آباد كردن، اصلاح، اصلاح قانون؛ «الإصْلَاح الإدَارِي»:

=الإصلاحية-

=أصلت-

=أصلح-

=أصلد-

=الأصلع-

=الأصلف-

=الأصلم-

=الأصلى-

=الأصلية-

=أصم-

=الأصم-

=أصمى-

=أصمت-

=أصمد-

=الأصمع-

=الأصمعان-

=أصمغ-

=الأصموخ-

=أصن-

=الأسن-

=أصنى-

=الأصناع-

=أصنع-

=اصهاب-

=اصهار-

=اصهب-

=أصهر-

=الأصور-

=الأصيبية-

=الأصيد-

=الأصيص-

=اصيف-

=الأصيل-

=أضاء-

=أضاع-

اصلاحات ادارى.

=الإصْلَاحِيَّة-

ج إصْلَاحِيَّات [صلح]:

دار التأديب، زندان كودكان كه در آن اخلاق و حرفه كسبى و يا صنايع دستى به آنها آموزش دهند تا پس از آزادى به كار اشتغال ورزند.

=أَصْلَتَ-

إصْلَاتاً [صلت] السيفَ: شمشير را از غلاف بيرون كشيد.

=أَصْلَحَ-

إصْلَاحاً [صلح] الشي ءَ: آن چيز را اصلاح و نيكو گردانيد. اين واژه ضد (افْسَدَ) است،- بينهم: ميان آنها را اصلاح و آشتى داد،- اليهِ: به او احسان و نيكوئى كرد.

=اصَّلَحَ-

اصلَاحاً [صلح] القومُ: آن قوم با هم آشتى كردند.

=أَصْلَدَ-

إصْلَاداً [صلد] الزندُ: آتش زنه صدا داد ولى روشن نشد،- الرّجُلُ: بازوى آن مرد سخت و نيرومند شد،- الزَّندَ: آتش زنه را بصدا در آورد ولى روشن نشد،- الأرضُ:

زمين سفت و سخت شد.

=الأَصْلَع-

م صَلْعَاء، ج صُلْع و صُلْعَان [صلع]:

آنكه موى جلوى سر يا پيشانى او ريخته شده باشد.

=الأَصْلف-

ج أَصَالِف [صلف]: زمين سفت و سخت كه در آن چيزى نرويد.

=الأَصْلَمَ-

م صَلْمَاء، ج صُلْم [صلم]: آنكه به گونه طبيعى و مادرزادى گوشهايش بسان بريده باشد.

=الأَصْلىّ-

[أصل]: منسوب به (الأَصْل) است؛ «العَدَدُ الأَصْلِيّ» عدد اصلى.

=الأَصْلِيَّة-

مؤنث (الأصلِيّ) است؛ «الجَهاتُ الأصليَّة»: چهار طرف اصلى يعنى شمال، جنوب، شرق و غرب.

=أَصَمَّ-

إصْمَاماً [صمّ]: گوش او كر شد،- هُ: او را كر كرد يا وى را كر يافت،- القارورة: سر شيشه را بست،- دُعاؤُهُ: با قومى كر روبرو شد كه نه صداى او را مى شنيدند و نه بخواسته او پاسخ مى دادند.

=الأَصَمّ-

م صَمَّاء، ج صُمّ و صُمَّان [صمّ]: كريا آنكه حس شنوائى او كم شده و يا از بين رفته باشد،- (ع ح): و در علم حساب به آن عكس مُنطَق گويند مانند ٢، زيرا با آن نمى توان تلفظ نمود؛ «رَجُلٌ اصَمّ»:

مردى كه گوشش بدهكار حرفى نباشد و بى خيال به نداى كسى پاسخ ندهد.

=أَصْمَى-

إصْمَاءً [صمي] الصيدَ: شكار را با تير زد و در جا كشت.

=أَصْمَتَ-

إصْمَاتاً [صمت] ساكت شد و يا خاموش ماند،- هُ: او را خاموش كرد.

=أَصْمَدَ-

إصْمَاداً [صمد] اليهِ الأمرَ: امر را به او سپرد.

=الأَصْمَع-

م صَمْعَاء، ج صُمْع [صمع]: آنكه داراى گوش كوچك باشد،- ج صُمْعَان: پَر نرم و لطيف، شمشير برنده، دل پاك، آنكه به بالاترين مقام رسيده باشد، درختيكه ميوه داده ولى هنوز نرسيده است.

=الأَصْمَعَانِ-

[صمع]: دل پاك و رأي قاطع.

=أَصْمَغَ-

إصْمَاغاً [صمغ] تِ الشجرةُ: درخت صمغ داد،- الشِّدْقُ: آب دهان از فك او بسيار روان شد و كف از آن بر آمد.

=الأُصْمُوخ-

[صمخ]: سوراخ درونى گوش كه به سر مى رسد.

=أَصَنَّ-

إصْنَاناً [صنّ]: بد بوى شد،- الماءُ:

آب گنديد،- اللّحْمُ: گوشت گنديد و بد بوى شد،- الرّجُلُ: آن مرد ساكت شد، خشمگين شد، از روى تكبر بينى خود را بالا گرفت.

=الأَسَنّ-

[صنّ]: آنكه خود را به فراموشى زند.

=أَصْنَى-

إصْنَاءً [صني] النخلُ: نخل از ريشه خود دو نخل رويانيد.

=الأَصْنَاع-

[صنع]: جمع (الصِّنْع) است؛ «قومٌ اصْنَاعُ الأيدي»: مردمى كه در كار خود ماهرند.

=أَصْنَعَ-

إصْنَاعاً [صنع] الرجُلُ: كار را آموخت و استوار انجام داد، به ديگرى يارى كرد.

=اصْهَابَّ-

اصْهِيبَاباً [صهب] الشعَرُ: در موى سرخى يا بورى پديد آمد.

=اصْهَارَّ-

اصْهِيرَاراً [صهر] الحرباءُ: پشت حِرباء (گونه اى خزنده يا بوقلمون) در اثر تابش خورشيد درخشيد.

=اصْهَبَّ-

اصْهِبَاباً [صهب] الشعرُ: مترادف (اصْهَابَّ) است. الأَصْهَب- م صَهْبَاء، ج صُهب [صهب]: آنكه در سفيدى پوست او سرخى باشد،- (ح): شير، روز سرد؛ «اصْهَبُ السبَال»: دشمن.

=أَصْهَرَ-

اصْهَاراً [صهر] هُ: او را به خود نزديك كرد،- بالقومِ و اليهِم و فيهم: داماد آن قوم شد.

=الأَصْوَر-

[صور]: آنكه كجى يا خميدگى داشته باشد.

=الأُصَيْبِيَة-

[صبو]: مصغر واژه (اصْبِيَة) جمع الصبِيّ مى باشد.

=الأَصْيَد-

م صَيْدَاء، ج صِيد [صيد]: شتر كه به بيمارى (الصَّيَد) دچار باشد. اين بيمارى باعث ريزش آب از بينى شتر شده بگونه اى كه سر خود را بالا مى گيرد و نمى تواند گردن خود را به چرخاند و تكان دهد، آنكه از روى خود بزرگ بينى سر خود را بالا گيرد، پادشاه كه از خود خواهى بسوى راست و چپ توجهى نمى كند،- (ح): شير.

=الأَصِيص-

ج أُصُص: آنچه از ظرفها كه شكسته شده باشد، گلدان كه در آن نهال يا درخت گل بكارند.

=اصَّيَّفَ-

اصِّيافاً [صيف] المكانَ: بهنگام تابستان در آن مكان اقامت كرد.

=الأَصِيلَ-

ج آصَال و أَصَائِل و أُصُل و أُصْلَان:

آنكه از دودمانى بزرگ باشد، آنكه در امور خود شخصا و بدون وكيل تصرف كند، نيكو رأى و استوار، زمان ميان عصر و غروب.

الأَصِيلَة

: زني كه داراى اصل و نسب باشد؛ «جاؤوا بِأَصِيلَتِهِمْ»: آنها همگى آمدند.

=أَضَاءَ-

إضَاءَةً [ضوأ] البيتُ: خانه روشن شد،- البيتَ: خانه را روشن كرد.

=أَضاعَ-

إضَاعَةً [ضيع] هُ: آن را گم كرد، از دست داد،- صَوَابَهُ: كار درست را از

=أضاف-

=الإضافة-

=الإضافي-

=أضاق-

=أضاليا-

=أضأن-

=أضب-

=الأضب-

=الإضبارة-

=أضبن-

=أضج-

=أضجر-

=أضجع-

=أضحى-

=الأضحى-

=الأضحاة-

=أضحك-

=الأضحوكة-

=الأضحية-

=الأضخم-

=أضد-

=الأضداد-

=أضر-

=الإضراب-

=أضرب-

=أضرس-

=أضرع-

=الأضرع-

=أضرم-

=الإضريج-

دست داد،- الوَقْتَ: فرصت را از دست داد،- عليهِ فُرصةً: فرصت را از دست او گرفت،- الرَّجُلُ: آن مرد داراى كشتزار بسيار شد.

=أَضَافَ-

إضَافَةً [ضيف] الرجُلَ: از آن مرد حمايت كرد،- هُ اليه: به او پناه داد،- فُلاناً على فُلانٍ: فلانى را به ميهمانى فلانى برد،- الشي ءَ الى الشي ءِ: چيزى را به چيزى پيوست كرد يا اسناد داد؛ «اضِف الى ذلك أن»: علاوه بر اين،- الكلمةَ الى الكلمةِ:

كلمه اى را بگونه اى به كلمه ديگر نسبت داد،- الرّجُلُ: آن مرد دويد و شتاب كرد، ترسيد،- مِنهُ: از او بر حذر شد،- عليهِ:

بر آن چيز نظارت كرد.

=الإضَافَة-

[ضيف]: مص، اضافه، علاوه؛ «بِالإضَافَةِ الى ذَلِكَ»: اضافه بر آن چيز.

=الإضَافِيّ-

[ضيف]: متمّم، آنچه كه اضافه شود؛ «السَّاعَاتُ الإضَافِيَّة»: اضافه كارى كه در برابر آن دستمزد يا پاداش گيرند.

=أَضَاقَ-

إضَاقَةً [ضيق] هُ: او را در تنگنا قرار داد. اين واژه ضد (اوْسَعَهُ) است،- الرَّجُلُ:

آن مرد فقير و بى چيز شد.

=أَضَالِيا-

(ن): به واژه (دَهْلِيا) رجوع شود.

=أَضْأَنَ-

إضْآناً [ضأن]: گوسفندان او بسيار شدند.

=أَضَبَّ-

إضْبَاباً [ضبّ]: ساكت شد، فرياد زد و سخن گفت،- عَلى مَا في نَفْسِهِ: آنچه كه در دل داشت نگفت،- على الشي ءِ: آن چيز را پنهان كرد،- على غِلّ فى قَلْبِه:

كينه اى در دل خود نگهداشت،- على الأَمْرِ: آن كار را بدست آورد،- على المَطْلُوب: به خواسته خود رسيد،- القومُ: آن قوم همگى براى آن كار بپا خاستند،- المكانُ: در آن مكان سوسمار فراوان شد،- تِ الأرضُ: گياه زمين بسيار شد،- الشعَرُ: موى بسيار شد،- اليومُ: آن روز تيره و مهِ دار شد،- الماءُ او الريقُ: آب يا لعاب دهان روان شد،- الماءَ او الدّمَ: آب يا خون را روان ساخت.

=الأَضَبّ-

م ضَبَّاء، ج ضُبّ [ضبّ] من الجمال:

شتر كه به بيمارى ورم سينه يا پاى دچار شده باشد.

=الإضْبَارَة-

ج أَضَابِير [ضبر]: بسته اى از تير، بسته اى از كتاب يا روزنامه، پوشه.

=أَضْبَنَ-

إضْبَاناً [ضبن] الشي ءَ: آن چيز را بغل كرد.

=أَضَجَّ-

إضْجَاجاً [ضجّ] القومُ: آن قوم داد و فرياد به راه انداختند.

=أَضْجَرَ-

إضْجَاراً [ضجر] هُ: او را آزرده كرد و به ستوه در آورد.

=أَضْجَعَ-

إضْجَاعاً [ضجع] هُ: او را خوابانيد،- الشي ءَ: آن چيز را سبك كرد،- الحَرْفَ: حرف را با كسره تلفظ كرد،- جُوالِقَهُ: توبره ها يا خورجين هاى خود را كه پر بودند خالى كرد و بيرون ريخت.

=اضَّجَعَ-

اضِّجَاعاً [ضجع]: بر روى زمين دراز كشيد و استراحت كرد.

=أَضْحَى-

إضْحَاءً [ضحو]: به چاشت در آمد،- يَفْعَلُ كذا: در چاشت آن كار را كرد يا بطور مُطلق آن كار را انجام مى داد (در اينجا مانند- كانَ- عمل مى كند).

=الأَضْحَى-

[ضحو]: جمع (الأَضْحَاة) است؛ «يومُ الأَضْحَى»: روز عيد قربان،- م ضحياء، ج ضُحْي من الخَيل: اسبى كه رنگ پوست آن بين سياهى و سفيدى باشد (رنگ فلفل نمكى).

=الأَضْحَاة-

- ج أَضْحَى [ضحو]: قربانى، مترادف (الضَّحِيَّة) است.

=أَضْحَكَ-

إضْحَاكاً [ضحك] هُ: او را خندانيد،- الحوضَ: حوض را پر كرد تا لبريز شد.

=الأُضْحُوكَة-

ج أَضَاحِيك [ضحك]: آنچه كه خنده دار شد يا بخنداند.

=الأُضْحِيَّة-

ج أَضَاحِيّ [ضحو]: مترادف (الضَّحِيَّة) است.

=الإضْحِيَّة-

ج أَضَاحِيّ [ضحو]: مترادف (الضَّحِيَّة) است.

=الأَضْخَم-

[ضخم]: بزرگ، تنومند، بسيار بزرگ.

=أَضَدَّ-

إضْدَاداً [ضدّ]: آن چيز را بر هم زد، خلاف آن چيز را بيان كرد، خشمگين شد.

=الأَضْدَاد-

[ضدّ]: كلماتى كه دو معناى متضاد با هم داشته باشند؛ «هُوَ ضِدّهُ»: او مخالف يا دشمن اوست.

=أَضَرَّ-

إضْرَاراً [ضرّ] الرجلُ: آن مرد نابينا شد، با داشتن همسر ازدواج مجدد كرد،- هُ: به او زيان رسانيد،- هُ على الأمر: او را مجبور به كارى كرد، او را ناچار كرد،- بهِ: به وى بسيار نزديك شد و به او چسبيد.

=الإضْرَاب-

[ضرب]: مص، ج اضرابات:

اعتصاب دسته جمعى، دست كشيدن از كار.

=أَضْرَبَ-

إضْرَاباً [ضرب]: ماندگار شد، اقامت كرد،- عنهُ: از او روى گردانيد؛ «اضْرَبَ العاملُ عن العَمَل»: كارگر از كار دست كشيد،- صَفحاً عنه: از او دست كشيد و او را رها كرد،- فى المكان: در آن مكان اقامت كرد،- القومُ: برف بر آن قوم فرود آمد،- الخبزُ: نان پخته شد.

=أَضْرَسَ-

إضْرَاساً [ضرس] هُ: او را نگران كرد،- الحامضُ الأسنَانَ: ترشى دندانها را كند كرد يا ميناى دندان را خورد،- هُ بالكلامِ: او را ساكت كرد.

=أَضْرَعَ-

إضْرَاعاً [ضرع] تِ الشاةُ: پستان گوسفند بر آمد، شير از پستان گوسفند روان شد،- الرجُلَ: آن مرد را خوار و زبون كرد،- تْهُ الحَاجَةُ الى فلانٍ: نيازمندى باعث شد كه به فلانى متوسل گردد،- تِ الحُمَّى فلاناً: تب او را ناتوان كرد،- لِفلانٍ مالًا: به فلانى مالي بخشيد.

=الأَضْرَع-

[ضرع]: مترادف (الضّارع) است.

=أَضْرَمَ-

إضْرَاماً [ضرم] النارَ: آتش بر افروخت و روشن كرد.

=الإضْرِيج-

[ضرج]: اسب بسيار تندرو، پوششى به رنگ زرد، رنگ سرخ، خز سرخ رنگ.

=اضطبع-

=اضطبن-

=اضطجع-

=اضطر-

=الاضطراب-

=الاضطرابات-

=الاضطرار-

=اضطرب-

=اضطرح-

=اضطرم-

=اضطغن-

=اضطلع-

=اضطمخ-

=اضطمر-

=اضطن-

=اضطهد-

=الأضعاف-

=أضعف-

=أضغى-

=الأضغاث-

=أضغث-

=اضغط-

=أضفى-

=أضل-

=أضلع-

=الأضلع-

=الأضلولة-

=الإضمامة-

=اضمحل-

=أصمد-

=أضمر-

=أضنى-

=أضنك-

=أضهد-

=أضوى-

=الأضيق-

=أط-

=اضْطَبَعَ-

اضْطِبَاعاً [ضبع]: يكى از دو بازوان خود را آشكار ساخت، رداى خود را زير بغل راست گذارد و با آن بغل سمت چپ را پوشانيد،- الشي ءَ: آن چيز را زير بازوان و بغل خود گرفت.

=اضْطَبَنَ-

اضْطِبَاناً [ضبن] الشي ءَ: مترادف (اضْبَنَهُ) است يعنى آن چيز را زير بغل گرفت.

=اضْطَجَعَ-

اضْطِجَاعاً [ضجع]: از سمت پهلو بر روى زمين دراز كشيد.

=اضْطَرَّ-

اضْطِرَاراً [ضرّ] هُ الى كذا: او را نيازمند كرد و به وى پناه داد.

=اضْطُرَّ-

[ضرّ]: ناگزير شد.

=الاضْطِرَاب-

[ضرب]: مص سرگردانى و آشفتگى، نابسامانى و پراكندگى.

=الاضْطِرَابَات-

[ضرب]: حوادث تحريك كننده، شورشهاى مردم همراه با هرج و مرج و خشونت.

=الاضطِرَار-

[ضرّ]: مص نيازمندى؛ «عند الاضْطِرار»: هنگام نياز.

=اضْطَرَبَ-

اضْطِرَاباً [ضرب]: سراسيمه تكان خورد و لرزيد و آشفته شد،- القومُ: آن قوم با هم زد و خورد كردند،- الأَمْرُ: آن كار نابسامان شد،- فى امُوره: در كارهاى خود شكّ و ترديد پيدا كرد،- مِنْ كذا: از آن چيز دلتنگ شد.

=اضْطَرَحَ-

اضْطِرَاحاً [ضرح] الشي ءَ: آن چيز را بدور انداخت.

=اضْطَرَمَ-

اضْطِرَاماً [ضرم] تِ النارُ: آتش شعله ور شد،- المَشِيبُ: پيرى فرا رسيد.

=اضْطَغَنَ-

اضْطِغَاناً [ضغن] القومُ: آن قوم با هم دشمنى ورزيدند،- هُ: آن چيز را زير بغل خود گرفت.

=اضْطَلَعَ-

اضْطِلَاعاً [ضلع]: نيرومند شد،- بِحِمْلِهِ: بار خود را تكان داد و از زمين برداشت و بر آن توانا شد؛ «اضْطَلَعَ بِأَعْباءِ الْحُكْم»: مسئوليت حكم و دولت را بعهده گرفت.

=اضْطَمَخَ-

اضْطِمَاخاً [ضمخ] بالطّيب: خود را عطر آگين كرد.

=اضْطَمَرَ-

اضْطِمَاراً [ضمر] الفرسُ: اسبْ كمر باريك شد.

=اضْطَنَّ-

اضْطِنَاناً [ضنّ] بالشي ءِ: به آن چيز بُخل ورزيد.

=اضْطَهَدَ-

اضْطِهَاداً [ضهد] هُ: بر او ستم و آزار كرد، به انگيزه دين و مذهب او را زير فشار و آزار قرار داد.

=الأَضْعَافُ-

[ضعف] من الجسد: اندام و استخوانهاى بدن؛ «اضْعَافُ الكتابِ»: ميان سطرها و لابلاى كتاب.

=أَضْعَفَ-

إضْعَافاً [ضعف] هُ: او را سست و ناتوان كرد، آن چيز را دو برابر كرد،- الرّجُلُ: ستوران آن مرد ناتوان شدند.

=أَضْغَى-

إضْغَاءً [ضغو] هُ: او را به فروتنى و التماس واداشت.

=الأَضْغَاث-

[ضغث]: جمع (الضِّغْث) است؛ «اضْغَاثُ احْلامٍ»: خوابهاى پريشان و آشفته كه تعبير صحيح ندارد.

=أَضْغَثَ-

إضْغَاثاً [ضغث] الحالمُ الرؤْيا:

خوابهاى آشفته و پريشان ديد.

=اضْغَطَ-

إضْغَاطاً [ضغط] هُ: آن را فشار داد يا عصاره آنرا گرفت.

=أَضْفَى-

إضْفَاءً [ضفو] عليه كذا: آن چيز را به او ارزانى داشت و داد.

=أَضَلَّ-

إضْلَالًا [ضلّ] الشي ءَ: آن چيز را گم كرد، نابود كرد، آنرا دفن و پنهان كرد،- هُ اللّهُ: خداوند او را گمراه كند،- فلانٌ فرسَهُ:

اسب فلانى گريخت و ندانست به كجا رفته است،- الرّجُلَ او الشي ءَ: آن مرد يا آن چيز را گمراه و گم شده يافت؛ «اتَى قَوْمَهُ فَاضَلَّهم»: قوم خود را گمراه يافت.

=أَضْلَعَ-

إضْلَاعاً [ضلع] هُ: او را برگرداند و خميده كرد، او را گرانبار كرد.

=الأَضْلَع-

ج ضُلْع [ضلع]: مرد درشت و سخت اندام.

=الأُضْلُولَة-

ج اضَالِيل [ضلّ]: گمراهي. اين واژه ضد (الهُدى) است.

=الإضْمَامَة-

ج أَضَامِيم [ضمّ]: مترادف (البَاقة) است كه معمولًا بر دسته گل و جز آن اطلاق مى شود، گروه،- مِنَ الكُتُب:

مجموعه كتاب، پرونده.

=اضْمَحَلَّ-

اضْمِحْلَالًا [ضمحل]: از هم پاشيد و نابود شد،- السَّحَابُ: ابر پراكنده شد.

=أَصْمَدَ-

إصْمَاداً [صمد] القومَ: آن قوم را گرد هم در آورد.

=أَضْمَرَ-

إضْماراً [ضمر] الأَمرَ: آن امر را پنهان كرد؛ «أَضْمَرَ له الشرَّ»: كينه او را به دل گرفت و آشكار نكرد،،- فى نَفْسِهِ شيئاً: در باره چيزى يا كارى تصميم گرفت،- الخَبَرَ: خبر را مورد رسيدگى و بررسى قرار داد،- تِ الأرضُ فلاناً: زمين فلانى را بعلت مردن يا مسافرت از خود دور كرد،- الفَرَسَ:

آن اسب را لاغر كرد. نحوه لاغر كردن اسب چنين بود كه بدواً آب و علف بسيار به آن مى دادند تا چاق و فربه شود سپس آب و علف آنرا تا مدتى كم مى كردند و آنرا مى دوانيدند تا لاغر شود. مدت لاغر كردن اسب نزد عرب چهل روز است.

=أَضْنَى-

إضْنَاءً [ضني] المرض فلانا: بيمارى او را سنگين كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد بر اثر بيمارى مزمن بسترى شد.

=أَضْنَكَ-

إضْنَاكاً [ضنك] هُ اللّهُ: خدا او را به تنگى و زكام دچار كند.

=أَضْهَدَ-

إضْهَاداً [ضهد] هُ: بر او ستم و آزار كرد،- به: او را اذيت و آزار نمود.

=أَضْوَى-

إِضْوَاءً [ضوي]: لاغر و ناتوان شد،- تِ المرأةُ: آن زن كودكى لاغر و ناتوان زاييد،- الرَّجُلَ: آن مرد را ناتوان كرد،- الأَمْرَ: آن كار را سست انجام داد،- هُ حَقَّهُ: حق او را كم كرد،- هُ اليه: او را بسوى وى گرايش داد.

=الأَضْيَق-

م ضِيقَى و ضُوقَى [ضيق]: اسم تفصيل است.

=أَطَّ-

- أَطِيطاً: صدا و آواز داد،- تِ الإبِلُ:

شتر از دورى بچه اش ناليد؛ «اطَّتْ له رَحمِي»: نسبت به او مهربان شدم؛ «اطَّتْ بِكَ

=أطاب-

=أطاح-

=أطار-

=الإطار-

=أطاش-

=أطاع-

=أطاف-

=أطاق-

=أطال-

=الأطايب-

=الأطباقي-

=اطبخ-

=أطبق-

=اين واژه ضد (بسط) است، روى آن چيز را پوشانيد،- الرحى: سنگ روى آسياب را بر سنگ زيرين آن قرار داد،- الليل: شب تاريك شد،- ت النجوم: ستاره هاى آسمان بسيار و آشكار شدند،- ت الحمى عليه: تب بر او شبانه روز ادامه يافت،- على: حمله كرد،-

=الأطحل-

=أطر-

=أطرى-

=الاطراد-

=الأطراف-

=أطرأ-

=أطرب-

=الأطرة-

=اطرح-

=أطرد-

=الأطرش-

=أطرف-

=أطرق-

=الأطروان-

=الأطروحة-

=الأطروش-

=الأطروفة-

=الإطرية-

=أطعم-

الرَّحِمُ»: رَحِم خويشاوندى تو را به سوى آنها گرايش داد.

=أَطَابَ-

إطَابَةً [طيب]: سخن نغز و گفتار شيرين آورد،- الشي ءَ: آن چيز را نيكو و خوشبوى كرد.

=أَطَاحَ-

إطَاحَةً [طوح] هُ: او را نيست و نابود كرد، او را برد،- الشعَرَ: موى را زدود،- بِحُكْمِهِ أو بِعَرْشِهِ: او را از حكومت يا تخت سلطنت سرنگون كرد.

=أَطَاحَ-

إطَاحةً [طيح] هُ: او را نابود كرد.

=أَطَارَ-

إطَارَةً [طير] هُ: آن را بپرواز در آورد،- المالَ: مال را تقسيم كرد.

=الإطَار-

ج أُطُر: آنچه كه چيزى را احاطه كند مانند چنبردف و غربال يا الك يا چهار چوب و قاب عكس و تاير ماشين (اتومبيل).

=أَطَاشَ-

إطاشَةً [طيش] السهمَ عن الغرض: تير را از هدف كج كرد.

=أَطَاعَ-

إطَاعَةً و طاعَةً [طوع] هُ: از او فرمانبردارى كرد،- هُ،- لهُ المرعى:

چراگاه فراخ شد و توانست به چراى خود ادامه دهد.

=أَطَافَ-

إطافَةً [طوف] بالشي ءِ: به آن چيز توجه كرد و نزديك شد، به او نزديك شد،- عليهِ: به دور آن گرديد،- بِهِ:

هنگام شب نزد وى آمد.

=أَطَافَ-

إطَافَةً [طيف]: طواف بسيار كرد.

=أَطَاقَ-

إطَاقَةً [طوق] الشى ءَ: بر آن چيز توانا شد،- عَلَى الشي ءِ: بر آن چيز توانا شد؛ «لم يُطِقْ صبراً»: طاقت و تحمُّل آن را نداشت؛ «شي ءٌ لا يُطاق»: چيزى كه قابل تحمل نيست.

=أَطَالَ-

إطالَةً [طول] هُ: آن چيز را دراز كرد،- النَّظَرَ اليهِ: به آن چيز بسيار نگريست،- الوقوفَ: مدت زيادى ايستاد.

=الأَطَايِبَ-

[طيب] من الشي ءِ: بهترين از آن چيز.

=الأَطْبَاقِيّ-

ج أَطْباقيُّون [طبق]: سازنده طبقهاى محكم و استوار.

=اطَّبَخَ-

اطَّبَاخاً [طبخ] الرجُلُ: آن مرد خوراك پخته خورد، براى خود غذا پخت، اللّحْمَ:

گوشت را پخت.

=أطبَقَ-

إطْبَاقاً [طبق] الشي ءَ: آن چيز را بست.

=اين واژه ضد (بَسَطَ) است، روى آن چيز را پوشانيد،- الرَّحَى: سنگ روى آسياب را بر سنگ زيرين آن قرار داد،- الليلُ: شب تاريك شد،- تِ النجومُ: ستاره هاى آسمان بسيار و آشكار شدند،- تِ الحُمىَّ عليه: تب بر او شبانه روز ادامه يافت،- على: حمله كرد،- القومُ على الأَمْرِ: آن قوم بر امرى اتفاق كردند؛ «اطْبِقْ شَفَتَيْكَ» ساكت و خاموش باش.

=الأَطْحَل-

م طَحْلاء، ج طُحْل [طحل]: آنچه كه به رنگ خاكسترى باشد.

=أَطَرَ-

- أَطْراً هُ: آن را پيچانيد و خم كرد.

=أَطَّرَ-

تَأْطِيراً هُ: مترادف (اطَرَهُ) است.

=أَطَرَّ-

إطْراراً [طرّ] هُ: او را راند و دور كرد، آن را بريد، آن را فرو افكند.

=أَطْرَى-

إطْرَاءً [طرو] فلاناً: فلانى را به نكوئى بسيار ستود گوئيا وى را جوان شاداب و زيبا توصيف كرد.

=الاطِّرَاد-

[طرد]: مص تتابع و ترتيب و پياپى بودن كارها؛ «تَمَنَّى لهُ اطِّرَادَ النجَاح»: براى او همواره و پياپى قبول شدن و موفقيت را آرزو كرد.

=الأَطْرَاف-

[طرف]: «أَطْرَافُ البدنِ»: دو دست و دو پاى و سر؛ «أطْرافُ الرجُلِ»:

خويشاوندان آن مرد؛ «اطْرافُ النّاسِ»:

مردم ناشناس بر خلاف سرشناسان، اشراف و بزرگان آنها.

=أَطْرَأَ-

إطْرَاءً [طرأ] هُ: او را بسيار ستايش كرد.

=أَطْرَبَ-

إطْرَاباً [طرب] هُ: او را به طرب و شادمانى در آورد.

=الأُطْرة-

گوشت اطراف ناخن.

=اطَّرَحَ-

اطِّرَاحاً [طرح] هُ: آن چيز را به دور افكند، او را از خود راند و دور كرد.

=أَطْرَدَ-

إطْرَاداً [طرد] هُ: دستور داد او را تبعيد كنند، او را آواره كرد.

=اطرَدَ-

اطِّرَاداً [طرد]: دور شد،- الأمرُ:

پيامدها و جزئيات آن كار به ترتيب و استوارى بدنبال هم آمد،- القومُ الى المَسِير:

آن قوم در راه بدنبال هم رفتند،- تِ الأَنْهَارُ:

آبهاى نهرها جارى و روان شدند.

=الأَطْرَش-

م طَرْشاء، ج طُرْش [طرش]: كَر، ناشنوا.

=الأُطْرُش-

[طرش]: مترادف (الأَصَمَّ) است بمعناى ناشنوا.

=أَطْرَفَ-

إطْرَافاً [طرف]: پلكهاى چشم خود را بر هم نهاد، سخن نغز و دلپذير گفت،- هُ الشي ءَ: آن چيز را به او ارمغان نمود،- كَذا بِكذا: آن چيز را به چيزى ديگر پيوست نمود.

=اطَّرَفَ-

اطِّرَافاً [طرف] الشي ءَ: آن چيز را نو و بتازگى خريد.

=أَطْرَقَ-

إطْراقاً [طرق]: خاموش شد و سخن نگفت، چشمان خود را به زمين دوخت و نگاه مى كرد؛ «اطْرَقَ رَأسَهُ»: سر خود را به زير افكند و با چشمان خود بزمين نگاه مى كرد،- الرّجُلُ: آن مرد پياده راه رفت،- تِ الإبِلُ: شتران بدنبال هم براه افتادند،- الصَّيْدَ: براى شكار دام گسترد،- الى اللَّهْوِ: به لهو و لعب گرايش كرد.

=الأُطْرُوانَ-

[طرو] من الشباب: آغاز جوانى و غرور آن.

=الأُطْرُوحَة-

[طرح]: طرح، هر مسأله اى كه مطرح شود، تأليف رساله يا موضوعى علمى و يا ادبى و جز آنها از سوى دانشجويان دانشگاه براى بدست آوردن ليسانس يا دكترى، پايان نامه، تز.

=الأُطْرُوش-

[طرش]: مترادف (الأَصَمّ) است.

=الأُطْرُوفَة-

[طرف]: سخن نغز و شيرين و بى همتا.

=الإطْرِيَة-

[طرو]: رشته آشى يا پلوى كه از آرد گندم سازند.

=أَطْعَمَ-

إطْعَاماً [طعم] هُ: به او غذا داد، به او

=اطعم-

=اطعن-

=أطغى-

=أطف-

=الإطفائي-

=الإطفائية-

=أطفأ-

=أطفح-

=أطفر-

=أطفل-

=أطل-

=الاطلاع-

=الإطلاق-

=أطلب-

=الأطلس-

=أطلع-

=أطلق-

=اطلمس-

=أطم-

=اطمأن-

=ألاطمئنان-

=أطمح-

=أطمر-

=أطمع-

=أطن-

=الإطنابة-

=أطنب-

=الأطنب-

=أطهى-

=اطهر-

غذا خورانيد،- الغُصْنَ (ز): شاخه درخت را پيوند زد،- الشي ءُ: آن چيز با مزه شد، مزه آن را تغيير داد،- الشجرُ: درخت ميوه داد و ميوه اش رسيد.

=اطَّعَمَ-

اطِّعاماً [طعم]: داراى مزه شد،- تِ الشجرةُ: ميوه درخت رسيد و خوشمزه شد.

=اطعَنَ-

اطِّعاناً [طعن] القومُ: آن قوم با نيزه بجان هم افتادند.

=أَطْغَى-

إطْغَاءً [طغي] هُ المالُ و نحوُهُ: مال و دارائى و مانند آن وي را طاغي و خودكامه كرد،- فلاناً: فلانى را به نافرمانى واداشت، او را نافرمان و طاغي كرد.

=أَطَفَّ-

إطْفَافاً [طفّ] عليهِ: بر آن مشرف شد، شامل آن چيز شد،- الكيلَ: پيمانه را تا لبه آن پر كرد،- عليهِ بِحَجَرٍ: سنگ برداشت تا بر او افكند،- لهُ السيفَ: شمشير را بالا برد و بر او فرود افكند،- لهُ: خواست كه او را فريب دهد.

=الإطْفَائِيّ-

ج إطْفَائِيُّون [طفأ]: منسوب به (الإطْفائيَّة) است.

=الإطْفَائِيَّة-

سربازان و افراد آتش نشانى.

=أَطْفَأَ-

إطْفَاءً [طفأ] النارَ: آتش را خاموش كرد؛ «أطْفَأَ الفتنةَ او الحربَ» جنگ يا فتنه را خاموش كرد، «اطْفَأ جَذْوَةَ يَومِهِ و احْرَقَ فحْمَةَ لَيْلِهِ في الْعَمَل»: شبانه روز كار و كوشش كرد.

=أَطْفَحَ-

إطْفَاحاً [طفح] الإناءَ: ظرف را پر كرد تا لبريز شد.

=اطَّفَحَ-

اطفَاحاً [طفح] القِدْرَ: كف روى غذاى ديگ را گرفت.

=أَطْفَرَ-

إطْفَاراً [طفر] الفرسَ النهرَ: اسب را از رودخانه عبور داد.

=أَطْفَلَ-

إطْفَالًا [طفل]: بهنگام غروب در آمد،- تِ الشمسُ: چهره خورشيد بهنگام غروب سرخ شد،- تِ الأنثَى: آن ماده بچه دار شد.

=أَطَلَّ-

إطْلَالًا [طلّ] عليهِ: بر آن مشرِف شد،- الزّمان: وقت نزديك شد،- من المكان: از آن جاى نمايان شد، خود را آشكار كرد،- الدمَ: خون را به هدر داد و باطل كرد،- على حَقِّي: بر حق من چيره شد.

=أُطِلَّ-

[طلّ] الدمُ: خون به هدر رفت و انتقام آن گرفته نشد.

=الاطِّلَاع-

[طلع]: مص، علم و معرفت، آگاهى بر امرى؛ «بعد الاطّلاع على ... »:

پس از آگاه شدن از ...

=الإطْلَاق-

[طلق]: مص، آزاد كردن و باز گذاردن،- على: تطبيق دادن؛ «إطْلاقُ النّار»: آتش گشودن؛ «إطْلاقاً»: بطور كلى؛ «على الإطْلاق» مطلقا، بدون استثناء.

=أَطْلَبَ-

إطْلَاباً [طلب] هُ: او را ناگزير به طلب كرد.

=اطَّلَبَ-

اطِّلَاباً [طلب] الشي ءَ: پياپى آن چيز را با تكلّف خواست.

=الأَطْلَس-

[طلس]: آنچه كه تيره و مايل به سياهى باشد، م طَلْسَاء، ج طُلْس، گرگ كه در رنگ آن تيرگى باشد، جامه كهنه و چرك، جامه اى كه از ابريشم بافته شده باشد، نقشه هاى جغرافيائى.

=أَطْلَعَ-

إطْلَاعاً [طلع] الكوكبُ: ستاره نمايان شد،- النباتُ: گياه روئيد،- النَّخْلُ: نخل خرما طَلْع بر آورد،- الشَّجَر: درخت برگ در آورد،- تِ النَّخْلَةُ: نخل دراز شد،- الفجرَ: به سپيده دم نگاه كرد،- عَلى فلانٍ: ناگهان بر فلانى در آمد،- على الشي ءِ: مُشرِف بر آن چيز شد،- هُ طِلْعَ امْرِهِ:

بر كار او آگاه شد،- هُ على سِرِّهِ: راز او را آشكار كرد،- اليهِ معروفاً: به او نكوئى كرد.

=اطَّلَعَ-

اطِّلَاعاً [طلع] الأمرَ و عليه: از آن كار آگاه شد،- طِلْعَ العَدُوِّ: بر اسرار دشمن واقف شد،- علينا: ناگهان بر ما وارد شد،- الفجرَ: به سپيده دم نگاه كرد.

=أَطْلَقَ-

إطْلَاقاً [طلق] الأَسِيرَ: اسير را آزاد كرد؛ «اطْلَقَ سراحَهُ»: او را رها و آزاد كرد،- المَوَاشِي: ستوران را رها كرد،- العنانَ لهُ: عنان اسب را گسترد تا بتواند راه رود،- لِحْيَتَهُ: ريش خود را نتراشيد تا در آيد و دراز شود،- المَرْأَة: آن زن را طلاق داد،- الصَّارُوخَ: موشك را پرتاب كرد،- الرّصَاصَ او النّارَ: تير يا آتش انداخت،- عليه اسمَ كذا: او را به چيزى نامگذارى كرد،- رِجْلَهُ: با شتاب قدم برداشت،- ساقَيْهِ للرِّيح: با شتاب گريخت،- يَدَهُ بِخَيرٍ: دست او را در كار خير باز گذاشت،- يَدَهُ فى الأمرِ: دست او را در آن كار باز گذاشت.

=اطْلَمَّسَ-

اطْلِمَّاساً [طلمس] الليلُ: سياهى و تاريكى شب زياد شد.

=أَطَمَّ-

إطْمَاماً [طمّ] الشعَرُ: هنگام كوتاه كردن و يا چيدن موى سر رسيد.

=اطْمَأَنَّ-

اطْمِئْنَاناً و طُمَأْنِينَةً [طمن]: فرو رفت،- اليه: آرامش و ايمان به او يافت.

=أَلاطْمِئْنَانَ-

[طمن]: مص، آرامش و آسودگى، امان و فراخ در زندگى.

=أَطْمَحَ-

إطْمَاحاً [طمح] بصرهُ اليه: چشم خود را بسوى او خيره كرد.

=أَطْمَرَ-

إطْمَاراً [طمر] الشي ءَ: آن چيز را دفن كرد يا پنهان ساخت.

=اطَّمَرَ-

اطِّمَاراً [طمر] على فرسهِ: بر روى اسب خود پريد و سوار آن شد.

=أَطْمَعَ-

إطْمَاعاً [طمع] هُ: او را به طمع انداخت.

=أَطَنَّ-

إطْنَاناً [طنّ] هُ: او را به صدا درآورد،- السَّاقَ: ساق پاى را بريد و صداى بريدن آن شنيده شد.

=الإطْنَابة-

ج أَطَانِيب: دوالى كه بر زه كمان بندند.

=أَطْنَبَ-

إطْنَاباً [طنب] في الوصف أو العَدْوِ: آن مرد در وصف يا دويدن مبالغه كرد،- تِ الإبلُ: شتران بدنبال هم براه افتادند،- تِ الريحُ: باد با گرد و خاك سخت وزيد.

=الأَطْنَب-

م طَنْبَاء، ج طُنْب [طنب] من الخيل:

اسبى كه كمر و پايش دراز و سست باشد.

=أَطْهَى-

اطْهَاءً [طهو]: در صنعت خود مهارت بخرج داد.

=اطَّهَرَ-

اطِّهَاراً [طهر]: از هر گونه بدى پاك و منزّه شد، غسل كرد.

=أطوى-

=الأطواء-

=اطوق-

=أطول-

=الأطول-

=الأطوم-

=أطيب-

=الأطيب-

=اطير-

=الأطير-

=الأطيط-

=اظأر-

=أظبى-

=أظرف-

=اظطن-

=أظعن-

=الأظفار-

=أظفر-

=الأظفر-

=أظل-

=أظلم-

=أظمأ-

=أظن-

=الأظن-

=أظهر-

=أعاد-

=الأعادي-

=أعاذ-

=أعار-

=أعاش-

=الإعاشة-

=أعاض-

=أعاف-

=أعاق-

=أعال-

=أعام-

=أعان-

=أَطْوَى-

إطْوَاءً [طوي]: گرسنه شد.

=اطْوَى-

اطِّوَاءً [طوي]: اين واژه مطاوع (طَوَى) است.

=الأَطْوَاء-

[طوي]: گره مانندى كه در دُم ملخ وجود دارد.

=اطَّوَّقَ-

اطِّوِّاقاً [طوق]: گردن بند پوشيد.

=أَطْوَلَ-

إطْوَالًا [طول] هُ: آن را دراز كرد.

=الأَطْوَل-

ج أَطَاوِل: م طُولَى ج طُوَل [طول]: اسم تفضيل است بمعناى درازتر.

=الأَطُوم-

ج أُطُم و آطِمة [أطم] (ح): جانورى است دريائي كه دم آن بشكل ماهى و دو دست دارد و پا ندارد. درازى آن به هشت گام مى رسد و گوشت آن خوردنى است و بنام (بَقَرُ البَحْر) گاو دريائى معروف است.

=أَطْيَبَ-

إطْيَاباً [طيب] الشي ءَ: آن چيز را خوب و نيكو يافت.

=الأَطْيَب-

ج أَطَايِب، م طُوبَى ج طُوبَيَات [طيب]:

اسم تفضيل است.

=اطَّيَّرَ-

اطِّيَّاراً [طير] بالشي ءِ و منهُ: به آن چيز فال بد زد.

=الأَطِير-

[أطر]: گناه؛ «اخَذَهُ بِأَطِيرِ غَيرِهِ»: او را به گناه ديگرى گرفت.

=الأَطِيط-

[أطّ]: صداى شتر؛ «هُم اهْلُ أَطِيطٍ و صَهِيلٍ»: آنها دارنده شتران و اسبانند.

=اظّأَرَ-

اظِّئاراً [ظأر] تِ الناقةُ أو المرأَةُ على ولد غيرها: ماده شتر يا زن به بچه ديگرى مهربانى كرد،- لِوَلَدِهِ ظِئْراً: براى كودك خود زن شيرده يا مرضعه گرفت.

=أَظْبَى-

إظْبَاءً [ظبي] المكانُ: آهوان آن زمين بسيار شدند.

=أَظْرَفَ-

إظْرَافاً [ظرف]: براى آن مرد فرزندان خوب و زيرك متولد شدند،- المتاعَ: براى متاع ظرفى ساخت.

=اظْطَنَّ-

اظْطِنَاناً [ظنّ] هُ بكذا: او را به چيزى متهم كرد.

=أَظْعَنَ-

إظْعَاناً [ظعن] هُ: او را از آن جا كوچ داد.

=اظْعَنَّ-

اظْعِنَاناً [ظعن] الهودجَ: سوار بر هودج شد.

=الأَظْفَار-

[ظفر]: جمع (الظَّفْر) است بمعناى ناخنها، ريزه هائي بشكل ناخن كه معطر و خوشبو است و مفرد ندارد،- (فك):

ستارگانى كه در پيشاپيش نسر قرار گرفته اند؛ «اظْفَارُ الثّوبِ»: چين و چروك جامه كه به گونه شكسته باشد.

=أَظْفَرَ-

إِظْفَاراً [ظفر] فلاناً: ناخن خود را در صورت فلانى فرو كرد،- هُ بعدوِّه: او را بر دشمنش پيروز كرد.

=اظَّفَرَ-

اظِّفَاراً [ظفر] المطلوبَ و بهِ و عليهِ: به خواسته خود رسيد و پيروز شد.

=الأَظْفَر-

[ظفر]: آنكه داراى ناخنهاى بلند و پهن است.

=أَظَلَّ-

إظْلَالًا [ظلّ] اليومُ: روز سايه دار و ابرى شد،- هُ: او را زير سايه خود در آورد، سايه خود را بر او افكند،- الأمرُ فلاناً: آن كار بر او سايه افكند و بوى نزديك شد؛ «اظَلَّكَ الشهرُ»: ماه به تو نزديك شد.

=أَظْلَمَ-

إظْلَاماً [ظلم] الليلُ: شب تاريك شد،- اللّهُ اللَّيْلَ: خداوند شب را تاريك آفريد،- الرّجُلُ: آن مرد بهنگام تاريكى در آمد، آن مرد ستم ديد، آن مرد درخشش دندانها را ديد.

=أَظْمَأَ-

إظْمَاءً [ظمأ] هُ: او را تشنه كرد.

=أَظَنَّ-

إظْنَاناً [ظنّ] هُ بكذا: او را به چيزى متهم كرد،- الشي ءَ: او را درباره آن چيز به وهم و خيال انداخت،- فيه النّاسَ: او را در معرض تهمت مردم قرار داد.

=اظَّنَّ-

اظِّنَاناً [ظنّ] هُ بكذا: او را به چيزى متهم كرد.

=الأَظَنّ-

[ظنّ]: شايسته تر است كه آن امر را به وى گمان برند.

=أَظْهَرَ-

إظْهَاراً [ظهر] الشي ءَ: آن چيز را آشكار كرد، آن را در پشت خود قرار داد،- الكِتابَ: كتاب را از بر خواند،- هُ على السِّرّ: او را بر آن راز آگاه كرد،- هُ على عَدُوِّه: او را بر دشمنش پيروز كرد،- بهِ:

قدر و مقام او را بالا برد،- الرَّجُلُ: آن مرد هنگام ظهر به راه افتاد يا وارد شد.

=أَعَادَ-

إعَادَةً [عود] الأمرَ أو الكلامَ: آن كار يا سخن را تكرار كرد؛ «اعَادَ طَبْعَ الْكِتابِ»:

كتاب را دوباره چاپ كرد،- الشي ءَ الى مكانِهِ: آن چيز را به جاى خود باز گردانيد،- الشي ءَ: آن چيز را عادت خود قرار داد زيرا به آن خوى گرفته بود،- النَّظَرَ في: در آن امر تجديد نظر كرد.

=الأَعَادِي-

[عدو]: جمع (الأَعْدَاء) و اين كلمه جمع (العَدُوّ) است بمعناى دشمنان.

=أَعَاذَ-

إعَاذَةً [عوذ] الرجلَ: آن مرد را دعا كرد و به او گفت «اعِيذُكَ باللّهِ»: خداوند تو را نگهدارد.

=أَعَارَ-

إعَارَةً [عور] هُ الشي ءَ و من الشي ءِ: آن چيز را به وى عاريه داد،- هُ أذناً صَاغيةً: به دقت به سخنان او گوش داد،- عينَ الماءِ او الركيَّةَ:

چشمه آب يا چاه را با خاك پر كرد تا جلوى مجراى آب گرفته شود.

=أَعَارَ-

إعَارَةً [عير] الفرسَ: اسب را رها كرد تا برود و بچرد، اسب را فربه كرد.

=أَعَاشَ-

إعَاشَةً [عيش] هُ: او را سرگرم زندگى كرد.

=الإعَاشَة-

[عيش]: مص كمك مواد غذائى ضرورى و ارزاق عمومى از سوى دولت به مردم؛ «بطاقَةُ الإعَاشَة»: كوپن ارزاق و مواد غذائى عمومى.

=أَعَاضَ-

إعَاضَةً [عوض] فلاناً من كذا: عوض يا بدل يا جايگزين چيزى را به او داد.

=أَعَافَ-

إعَافَةً [عيف] القومُ: ستوران آن قوم آب را رها كردند و ننوشيدند.

=أَعَاقَ-

إعَاقَةً [عوق] هُ عن كذا: او را از آن چيز روى گردان و منصرف كرد.

=أَعَالَ-

إعَالَةً [عول] الرجلُ: آن مرد مستمند شد، عيالمند شد، آزمند شد،- عِيَالَهُ: به عيال خود رزق و روزى كافى داد.

=أَعَامَ-

إعَامَةً [عيم] هُ اللّهُ: خداوند او را بى شير كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد بى شير ماند،- القومُ: شير آن قوم كم شد.

=أَعَانَ-

إعَانَةً [عون] هُ على الشي ءِ: به او يارى كرد؛ «رَبِّ اعِنّي وَ لَا تُعِنْ عليَّ»: خدايا مرا

=الإعانة-

=أعاه-

=أعبد-

=أعبط-

=أعبل-

=اعتاد-

=اعتاص-

=اعتاض-

=اعتاف-

=اعتاق-

=اعتام-

=اعتان-

=أعتب-

=الاعتبار-

=الاعتباطي-

=اعتبد-

=اعتبر-

=اعتبط-

=اعتجن-

=أعتد-

=اعتدى-

=الاعتداء-

=الاعتدال-

=اعتدل-

=اعتذب-

=اعتذر-

=اعتذق-

=اعتذل-

=اعترى-

=الاعتراف-

=اعترش-

=اعترض-

يارى كن و عنايت خود را از من دور نگردان،- هُ منهُ: او را از وى رهائى بخشيد.

=الإعَانَة-

[عون]: مص،- ج اعَانَات:

كمكهاى مالى كه به شخص يا انجمن يا مؤسسه اى صورت پذيرد.

=أَعَاهَ-

إعَاهَةً [عوه]: در كشتزار يا ستوران او آفت افتاد.

=أَعْبَدَ-

إعْبَاداً [عبد] هُ الغلامَ: آن غلام را برده فلانى كرد،- الغلامَ: آن غلام را برده خود گرفت،- القومُ: آن قوم گرد هم آمدند.

=أَعْبَطَ-

إعْبَاطاً [عبط] هُ الموتُ: مرگ او را در جوانى بدون علت فرا گرفت.

=أَعْبَلَ-

إعْبَالًا [عبل]: درشت و ستبر شد، سفيد شد،- الشَّجرُ: درخت برگدار شد.

=اعْتَادَ-

اعْتِيَاداً [عود] الشي ءَ: به آن چيز عادت كرد.

=اعْتَاصَ-

اعْتِيَاصاً [عوص] الأمرُ عليه: امر بر او سخت و ممتنع شد و به نتيجه نرسيد.

=اعْتَاضَ-

اعْتِيَاضاً [عوض] فلاناً: از فلانى عوض خواست،- مِنهُ: از او عوض گرفت.

=اعْتَافَ-

اعْيِتَافاً [عيف] الطعامَ و غيرَه: از خوردن غذا و جز آن امتناع ورزيد،- الرَّجُلُ آن مرد براى مسافرت خود را آماده كرد و توشه برداشت.

=اعْتَاق-

اعْتِيَاقاً [عوق] هُ عن كذا: او را از چيزى منصَرف و روى گردان كرد.

=اعْتَامَ-

اعْتِيَاماً [عيم]: برگزيده مال را براى خود گرفت.

=اعْتَان-

اعْتِيَاناً [عين] الشي ءَ: بهترين آن چيز را گرفت، آن چيز را به نسيه خريد،- القومَ: براى آن قوم خبر و اطلاعات آورد،- لِفُلانٍ مَنْزِلًا: براى فلانى منزلى برگزيد.

=أَعْتَبَ-

إعْتَاباً [عتب] هُ: او را پس از سرزنش و عتاب راضى كرد،- عنهُ: از آن چيز يا كار منصرف شد.

=الاعْتِبَار-

[عبر]: مص؛ «اعَادةُ الاعْتِبَار»: اعاده حيثيت و شخصيت؛ «اعْتِبَاراً من»: از آغاز، از آن تاريخ؛ «اعْتِبَاراً لِكَذا»: نظر به چيزى، مراعات امرى؛ «بِاعْتِبَارِهِ»: به اعتبار او، به وجود او؛ «باعتباره اقدمَ الوُزَرَاء»: به اعتبار اينكه او قديمى ترين وزيران است.

=الاعْتِبَاطِيّ-

[عبط]: آنچه كه بدون علّت يا سبب باشد؛ «قَرَارٌ اعْتِبَاطِيّ»: تصميم بيجا و بى علت؛ «الحَذْفُ الاعْتِبَاطِيّ»: اين تعبير در نزد نحويان به معناى حذف بدون علّت است.

=اعْتَبَدَ-

اعْتِبَاداً [عبد] هُ: او را بنده خود گرفت.

=اعْتَبَرَ-

اعْتِبَاراً [عبر] الرجلَ: روى آن مرد حساب كرد و توجه نمود،- الشي ءَ: آن چيز را آزمايش كرد،- هُ كذا: آن چيز را شمرد و حساب كرد،- بهِ: از او پند و اندرز گرفت،- مِنْهُ: از او در شگفت شد.

=اعْتَبَطَ-

اعْتِبَاطاً [عبط] الذبيحةَ: ذبيحه را سالم سر بريد،- الرَّجُلَ: آن مرد را ستمكارانه كشت،- هُ الموتُ: مرگ او را بدون علت فرا گرفت،- العِرْضَ: به او ناسزا گفت و دشنام داد،- الرَّجُلَ: آن مرد رنجور و دردمند شد، زخمى شد.

=اعْتَجَنَ-

اعْتِجاناً [عجن] الدقيقَ: آرد را خمير كرد،- فلانٌ: خمير درست كرد.

=أَعْتَدَ-

اعْتَاداً [عتد] الشي ءَ: آن چيز را آماده كرد.

=اعْتَدَّ-

اعْتِدَاداً [عدّ]: آن چيز به شمار آمد، آن امر را خيال و حساب كرد؛ «هَذا شَي ءٌ لَا يُعْتَدُّ به»: اين چيزى است كه بدان توجه نمى شود و به حساب نمىيد، و در زبان متداول مى گويند؛ «اعْتَدَّ بِنَفْسِهِ»: بخود اعتماد كرد.

=اعْتَدَى-

اعْتِدَاءً [عدو] الحقَّ و عن الحقِّ و فوق الحقِّ: از حق تجاوز كرد،- على فلانٍ:

بر فلانى ستم كرد.

=الاعْتِدَاء-

ج اعْتِدَاءَات [عدو] مص، حمله ناگهانى و تجاوز و ستم كه بدون علت باشد؛ «مُعَاهَدَة عَدَمِ الاعْتِداء»:

پيمان عدم تجاوز ميان دو كشور.

=الاعْتِدَالَ-

[عدل]: مص ميانه روى،- الرَّبيعِيّ: برابرى شب و روز در بهار،- الخَرِيفِيّ: برابرى شب و روز در پاييز؛ «نُقْطَةُ الاعْتِدال الرَّبيعي و الخَرِيفي» (فك): دو نقطه تقاطع فلك ابراج با خط استوا، كه نتيجه آن بهار و پاييز است و در آن شب و روز با هم برابر و يكسان مى شوند.

=اعْتَدَل-

اعْتِدَالًا [عدل]: ميانه رو شد، راست و استوار شد.

=اعْتَذَبَ-

اعْتِذَاباً [عذب]: دو گوشه دستار يا عمامه خود را از پشت سر به ميان دو كتف آويخت.

=اعْتَذَرَ-

اعْتِذَاراً [عذر] عن و من فِعْلهِ: براى كار خود عذر آورد و استدلال كرد،- اليه: از وى عذر خواهى كرد،- عن فلانٍ: از او خواست تا عذر وى را بپذيرد،- الرَّجُلُ: آن مرد معذور شد،- الرسْمُ: اثر خانه و كاشانه كهنه و ناپديد شد.

=اعْتَذَقَ-

اعْتِذَاقاً [عذق]: دو گوشه عمامه خود را از پشت سر آويزان كرد.

=اعْتَذَلَ-

اعْتِذَالًا [عذل]: خود را ملامت و سرزنش كرد، نكوهش و سرزنش را پذيرفت،- اليومُ: گرماى روز سخت شد.

=اعْتَرَى-

اعْتِرَاءً [عرو] فلاناً: در آن كار از فلانى طلب نيكى كرد،- هُ امْرُ: امرى براى او اتفاق افتاد و پيش آمد.

=الاعْتِرَاف-

[عرف]: مص رازى از رازهاى بيعت مقدس در مذهب مسيحيان كاتوليك است كه توبه كار اقرار و اعتراف به گناه مى كند.

=اعْتَرَشَ-

اعْتِرَاشاً [عرش] فلانٌ: فلانى چادر يا سايبان براى خود نصب كرد،- تِ القضبانُ عَلَى العَرِيش: ستونهاى چادر بلند و برافراشته شد.

=اعْتَرَضَ-

اعْتِرَاضاً [عرض]: آن چيز بر پهنا قرار گرفت همانگونه كه چوب پهن جلوى آب نهر قرار مى گيرد، عليه من قولِ أوْ فعلٍ:

به او خطا و اشتباه نسبت داد،- له:

او را منع كرد،- دون الشي ءِ: مانع آن چيز

=اعترف-

=اعترق-

=اعترك-

=اعتز-

=اعتزى-

=الاعتزاء-

=اعتزل-

=اعتزم-

=اعتس-

=اعتسر-

=اعتسف-

=اعتش-

=اعتشى-

=اعتشب-

=اعتشر-

=اعتصى-

=اعتصب-

=اعتصر-

=اعتصم-

=اعتضد-

=اعتطب-

=اعتفى-

=اعتفر-

=اعتفق-

=أعتق-

=الاعتقال-

=اعتقب-

شد،- سَبِيلَهُ: راه را بر او بست،- الشي ءَ:

در آن چيز تكلف نمود،- القَائدُ الجُنْدَ (ا ع):

فرمانده از لشكر يكى پس از ديگرى سان ديد،- لهُ بِسَهْم: تيرى به سوى او رها كرد و به او خورد،- عِرْضَهُ: آبروى او را برد.

=اعْتَرَفَ-

اعْتِرَافاً [عرف]: خوار و فرمانبردار شد،- بالشي ءِ: به آن چيز اقرار كرد؛ «اعْتَرَفَ بِالْجَميل»: بپاس نكوئى سپاسگزارى كرد،- بِهِ: بر آن چيز دلالت كرد،- الَيه: نام و نشانى خود را به او گفت،- للأمرِ: شكيبائى كرد،- الشي ءَ:

آن چيز را شناخت،- الرّجُلَ: از آن مرد خبر خواست،- الضَّالَّةَ: نشانيهاى گمشده خود را گفت تا دانسته شود مال اوست.

=اعْتَرَقَ-

اعْتِرَاقاً [عرق] العَظْم: گوشت روى استخوان را خورد،- الشَّجَرُ: درخت در زمين ريشه دوانيد،- القومُ: آن قوم در كشور عراق خانه ساختند و مقيم شدند.

=اعْتَرَكَ-

اعْتِرَاكاً [عرك] القومُ: آن قوم با هم به جنگ و كشتار پرداختند،- الناسُ فى المَعْرَكَةِ او الخُصُومَةِ: آن مردم در جنگ و ستيز همديگر را زدند و بر زمين افتادند،- الرّجالُ فى الحرب: آن مردان در جنگ انبوه شدند و بر يكديگر حمله بردند،- تِ الإبلُ فى الوِرْدِ: شتران براى ورود به آب و سبقت بر يكديگر ازدحام و به هم برخورد كردند.

=اعْتَزَّ-

اعْتِزَازاً [عزّ]: عزيز و گرامى شد،- بِهِ: از او شرف يافت و به وى باليد، خود را نسبت به او عزيز شمرد،- على فلانٍ: بر او بزرگى و چيرگى يافت.

=اعْتَزَى-

اعْتِزَاءً [عزو] لفلانٍ والى فلان: از راه راست يا دروغ خود را به فلانى نسبت داد.

=الاعْتِزَاء-

[عزو و عزي]: مص مدّعى شدن، شعار دادن در جنگ.

=اعْتَزَلَ-

اعْتِزَالًا [عزل] الشي ءَ و عنهُ: از آن چيز فاصله گرفت؛ «اعْتَزَلَ العَمَلَ»: از آن كار دست كشيد.

=اعْتَزَمَ-

اعْتِزَاماً [عزم] الأمرَ و عليه: تصميم بر آن كار گرفت،- الطريقَ: از آن راه گذشت و منحرف نشد،- الفرسُ فى عنانِه: اسب بدون اينكه منحرف شود سوار خود را با شتاب برد.

=اعْتَسَّ-

اعْتِسَاساً [عسّ]: در شب پاسدارى و افراد مشكوك را شناسائى كرد،- الشي ءَ:

آن چيز را شبانگاه خواست يا آهنگ آن كرد،- البلدَ: همه جاى شهر را گشت و از چگونگى آن آگاه شد.

=اعْتَسَرَ-

اعْتِسَاراً [عسر] هُ: بر او ستم كرد و زور گفت،- الكَلَامَ: پيش از آنكه سخن خود را آماده كند به سختى سخن گفت.

=اعْتَسَفَ-

اعْتِسَافاً [عسف] الطريقَ: بدون راهنمائى از بيراهه رفت،- الأَمْرَ:

بى انديشه و بى تدبير دست به آن كار زد،- عن الطَّرِيق: از راه برگشت و منصرف شد،- فلاناً: به فلانى ستم كرد، فلانى را به كار گمارد.

=اعْتَشَّ-

اعْتِشَاشاً [عشّ]: براى خود لانه يا آشيانه ساخت،- البَدَنَ: جسم را لاغر كرد.

=اعْتَشَى-

اعْتِشَاءً [عشو]: به هنگام آغاز شب به راه افتاد،- النّارَ: آتش در شب را ديد و به سوى آن رفت.

=اعْتَشَبَ-

اعْتِشَاباً [عشب]: گياه را چريد، فربه شد.

=اعْتَشَرَ-

اعْتِشَاراً [عشر] القومُ: آن قوم با هم دوستى و آميزش كردند.

=اعْتَصَى-

اعْتِصَاءً [عصو] الشي ءَ: آن چيز را عصاى خود گرفت،- بالسَّيفِ: با شمشير بگونه اى كه با عصا مى زنند زد،- عَلَيْهِ: به آن چيز همانند عصا تكيه كرد.

=اعْتَصَى-

اعْتِصَاءً [عصي] تِ النواةُ: هسته يا دانه سفت شد.

=اعْتَصَبَ-

اعْتِصَاباً [عصب] القومُ: آن قوم با هم گروهى متحد شدند؛ «اعْتَصَبُوا عَنِ العمل او عَنِ الطّعام»: از كار يا خوردن غذا دست كشيدند و اعتصاب كردند،- التاجُ على رَأْسِهِ: تاج بر سر او قرار گرفت،- المَلِكُ: پادشاه تاجگذارى كرد.

=اعْتصَرَ-

اعْتِصَاراً [عصر] العنبَ أو الثوبَ و نحوَهما:

انگور يا جامه و مانند آن را فشرد،- العَصيرَ:

شيره يا فشرده چيزى را گرفت،- من فُلانٍ مالًا: مال يا چيزى را به زور از دست او گرفت،- العَطِيَّةَ: عطا را باز پس گرفت،- عليهِ: بر او بخل ورزيد،- بِفُلانٍ:

به سوى فلانى رفت و به او پناه برد.

=اعْتَصَمَ-

اعْتِصَاماً [عصم] بهِ: آن چيز را با دست خود گرفت،- بِاللّهِ: به لطف خدا از گناه خود دارى كرد،- مِنَ الشَّرِّ و المَكْروُه: از شرّ و كار ناپسند دورى كرد.

=اعْتَضَدَ-

اعْتِضَاداً [عضد] بهِ: از او كمك و يارى خواست.

=اعْتَطَبَ-

اعْتِطَاباً [عطب]: نابود شد،- الفرسُ و نحوُهُ: اسب و مانند آن شكسته شد.

=اعْتفَى-

اعْتِفَاءً [عفو] تِ الإبلُ اليبيسَ: شتران گياه خشك را به لب گرفتند و آنرا پاك كردند،- فلاناً: نزد فلانى رفت و از او نكوئى خواست.

=اعْتَفَرَ-

اعْتِفَاراً [عفر] الشي ءُ: آن چيز خاك آلود شد،- الثّوبَ فى التّراب: آن چيز را خاك آلود كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را به خاك انداخت، او را استوار كرد،- هُ الأَسدُ: شير آن را شكار كرد،- فلانٌ:

فلانى نيرومند و توانا شد.

=اعْتَفَقَ-

اعْتِفَاقاً [عفق] القومُ بالسيوف: آن قوم با شمشيرها يكديگر را زدند،- الأَسَدُ فَرِيسَتَهُ:

شير نسبت به شكار خود مهربانى كرد.

=أَعْتَقَ-

اعْتَاقاً [عتق] العبدَ: آن بنده را آزاد كرد،- الفرسَ: از اسب سبقت گرفت و آن را رهائى داد،- مالَهُ: مال خود را نيكو و اصلاح كرد.

=اعْتَقَّ-

اعْتِقَاقاً [عقّ]: دو نيم شد، شقّه شد،- السَّيْفَ: شمشير را كشيد،- المُعتذِرُ:

عذر خواه در معذرت خواهى خود افراط كرد.

=الاعْتِقَالَ-

[عقل]: مص؛ «مُعَسْكَرُ الاعتِقَال»:

به واژه مُعَسْكر رجوع شود.

=اعْتَقَبَ-

اعْتِقَاباً [عقب] القومُ عليهِ: آن قوم با او

=اعتقد-

=اين كلمه ضد (حل) است،- الدر و نحوه: از مرواريد و مانند آن گردن بند ساخت،-

=اعتقر-

=اعتقل-

=اعتكر-

=اعتكس-

=اعتكف-

=اعتل-

=اعتلى-

=اعتلج-

=اعتلف-

=اعتلق-

=اعتلن-

=أعتم-

=الاعتماد-

=اعتمد-

=اعتمر-

=اعتمق-

=اعتمل-

=اعتن-

=اعتنى-

=اعتنف-

=اعتنق-

=اعتهد-

=اعتور-

=اعتول-

=اعتون-

=أعثر-

هميارى كردند،- البائِعُ السلعةَ: فروشنده كالا را به مشترى نداد تا پولش را از او بگيرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را بازداشت كرد،- فلاناً: جانشين فلانى شد،- مِن كذا ندامَةً: پايان آن كار برايش پشيمانى آورد.

=اعْتَقَدَ-

اعْتِقَاداً [عقد] الأمرَ: آن امر را تصديق كرد، دل و نهاد خود را بر آن بست، آن را دين براى خود گرفت؛ «اعْتَقَدَ انَّ ذلك مُمْكِنٌ»: گمان كرد آن كار ممكن است،- الإخاءُ بينَهما: برادرى ميان آن دو نفر بر قرار شد،- الشي ءُ: آن چيز سفت و سخت شد،- الشي ءَ: آن چيز را گره زد.

=اين كلمه ضد (حَلَّ) است،- الدرَّ و نحوَهُ: از مرواريد و مانند آن گردن بند ساخت،- المالَ: مال اندوخت.

=اعْتَقَرَ-

اعْتِقَاراً [عقر] ظهر الدابَّة من الرحل أو السرج: پشت ستور از پالان زخم شد.

=اعْتَقَلَ-

اعْتِقَالًا [عقل] هُ: او را زندانى كرد، كشتى گير او را بر زمين افكند،- البعيرَ:

دست شتر را با عقال بست،- الدواءُ بَطْنَهُ:

دارو شكم او را بند آورد،- الرّجلَ: دو زانو نشست،- الرُّمحَ: نيزه را ميان ركاب و ساق پاى خود قرار داد،- الرَّحْلَ او السّرجَ: پاى را دو تا كرد و بر روى زين يا پالان نهاد،- من دمِ فلانٍ: ديه خون فلانى را گرفت.

=اعْتُقِلَ-

[عقل] لسانُهُ: زبان او از سخن گفتن بند آمد.

=اعْتكَرَ-

اعْتِكَاراً [عكر] الليلُ: تاريكى شب سخت شد،- المطرُ: باران سخت ريزش كرد،- تِ الرِّيحُ: باد بهمراه گرد و غبار آمد،- القومُ فى الحربَ: آن قوم در جنگ بهم ريختند.

=اعْتكَسَ-

اعْتِكَاساً [عكس]: منقلب و دگرگون شد، عَكِيس (شير) بر روى غذا ريخت و خورد.

=اعْتكَفَ-

اعْتِكَافاً [عكف] في المكان: در آن مكان ماند و گوشه نشين شد.

=اعْتَلَّ-

اعْتِلَالًا [علّ]: بيمار شد، پوزش خواست،- بِالْأَمْرِ: به آن كار سرگرم شد،- تِ الكلمة: در آن كلمه حرف علّه بود،- الرَّجُلُ: آن مرد پياپى آب نوشيد،- عنهُ: از آن چيز بيمار شد،- تِ الرَّيحُ: باد ملايم وزيد،- هُ: او را به گناه نسبت داد.

=اعْتَلَى-

اعْتِلَاءً [علو] الشي ءُ أو النهارُ: آن چيز يا آن روز بلند شد،- الشي ءَ: بر آن چيز نيرومند و برتر شد،- العرشَ: بر تخت نشست، بر روى آن قرار گرفت.

=اعْتَلَجَ-

اعْتِلَاجاً [علج] القومُ: آن قوم با هم جنگيدند و كشتار كردند،- تِ الوَحْشُ:

جانوران وحشى بجان هم افتادند،- تِ الأَمواج: موجهاى دريا خروشان شد؛ «اعْتَلَجَتِ الهُمُومُ فى صدره»: غم و اندوه سينه او را پر كرد،- تِ الأَرضُ: گياه زمين در آمد و بلند شد،- الرَّمْلُ: شن جمع شد و گرد آمد.

=اعْتَلَفَ-

اعْتِلَافاً [علف] تِ الدابَّةُ: ستور علف و گياه خورد.

=اعْتَلَقَ-

اعْتِلاقاً [علق] فلاناً و بهِ: به فلانى عشق ورزيد و او را دوست داشت.

=اعْتَلَنَ-

اعْتِلَاناً [علن] الأمرُ: امر آشكار شد.

اين كلمه ضد (خَفِيَ) است.

=أَعْتَمَ-

اعْتَاماً [عتم] تِ الحاجةُ: مورد نياز دير رسيد،- حاجَتَهُ: نياز وى را بتأخير انداخت،- قِرَى الضَّيفِ: غذاى ميهمان را دير آورد از اينرو غذا دير رسيد (اين كلمه لازم و متعدي است)،- عَنِ الأَمْرِ: پس از اقدام از آن كار دست كشيد،- اللّيلُ:

پاسى از شب گذشت،- الرَّجُلُ: در تاريكى براه افتاد يا وارد شد.

=اعْتَمَّ-

اعْتِمَاماً [عمّ]: عمامه بر سر نهاد،- الشّابُّ: آن جوان دراز شد.

=الاعْتِمَاد-

[عمد]: مص اموالي كه بموجب قانون تعادل بودجه كشور قابل مصرف است؛ «اعتمادٌ اضافيّ»: اعتبار اضافى؛ «فتحُ الاعْتِماد»: گشايش اعتبار بانكى؛ «اوراقُ الاعْتِماد»: استوار نامه نمايندگان سياسى كشورى در كشور ديگر كه به رئيس دولت تقديم مى شود؛ «الاعْتِمادُ على النَّفْسِ»: اعتماد و اتكال به نفس.

=اعْتَمَدَ-

اعْتِمَاداً [عمد]: در اصطلاح مسيحيان، راز غسل تعميد را پذيرفت و نصرانى شد،- هُ،- عليه: بر او اعتماد كرد،- الحائِطَ و على الحائِطِ: بر ديوار تكيه كرد،- الشي ءَ: قصد آن چيز را كرد.

=اعْتَمَرَ-

اعْتِمَاراً [عمر] الرجلُ: آن مرد عمامه بر سر نهاد،- المكانَ: آهنگ آن مكان كرد و آنجا را بازديد نمود؛ «اتَّخَذْنا نادياً نَعْتَمِرُه»:

باشگاهى انتخاب كرديم كه در آن بنشينيم.

=اعْتَمَقَ-

اعْتِمَاقاً [عمق] البئرَ: چاه را گود كرد.

=اعْتَمَلَ-

اعْتِمَالًا [عمل]: در آن كار سرگردان شد، از آن كار منفعل شد، كارى انجام داد كه ويژه خود او بود.

=اعْتَنَّ-

اعْتِنَاناً [عنّ] لهُ الشي ءُ: آن چيز در برابر او آشكار و معترض شد.

=اعْتَنَى-

اعْتِنَاءً [عني] بالأمر: به آن امر اهتمام ورزيد،- الأمرُ: آن كار بر وى فرود آمد.

=اعْتَنَفَ-

اعْتِنَافاً [عنف] الأمرَ: آن كار را به زور گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را آغازيد و نپسنديد،- المجلِسَ: از آن گردهم آيى روى گردان شد و به جاى ديگرى رفت.

=اعْتَنَقَ-

اعْتِنَاقاً [عنق] الشي ءَ: آن چيز را با علاقه گرفت، ملازم آن چيز شد،- ديناً او مذهباً: دين يا مذهبى را پذيرفت، پيرو آن شد،- الرَّجُلانِ: آن دو مرد با هم گلاويز و سرشاخ شدند.

=اعْتَهَدَ-

اعْتِهَاداً [عهد] الشي ءَ و أَمْلاكَه:

عهده دار آن چيز و املاك او شد.

=اعْتَوَرَ-

اعْتِوَاراً [عور] القومُ الشي ءَ: آن چيز را دست بدست گردانيدند و گرفتند.

=اعْتَوَلَ-

اعْتِوَالًا [عول]: با صداى بلند گريه كرد.

=اعْتَوَنَ-

اعْتِوَاناً [عون] القومُ: آن قوم يكديگر را كمك و يارى كردند.

=أَعْثَرَ-

إعْثَاراً [عثر] هُ: او را خوار و آزار

=أعج-

=الأعجام-

=أعجب-

=الأعجر-

=الأعجز-

=أعجف-

=الأعجف-

=أعجل-

=أعجم-

=الأعجم-

=الأعجمي-

=الأعجوبة-

=أعد-

=أعدى-

=الاعدام-

=أعدل-

=أعدم-

=الإعذار-

=أعذب-

=أعذر-

=اعذوذب-

=أعر-

=الأعر-

=أعرى-

=الأعراب-

=الأعرابي-

=الأعرابية-

=الأعراف-

كرد،- هُ على السِّرِّ و غيرِهِ: او را از آن راز و جز آن آگاه كرد،- هُ على اصحابِهِ: او را به ياران خويش راهنمائى كرد،- بِهِ عند الأَميرِ: از او نزد امير بد گوئى كرد.

=أَعَجَّ-

إعْجَاجاً [عجّ] تِ الريحُ: باد تند وزيد و گرد و خاك برافراشت.

=الأَعْجَام-

[عجم]: مترادف (العَجَم) است.

=أَعْجَبَ-

إعْجَاباً [عجب] هُ: او را به شگفتى واداشت،- الشي ءُ فلاناً: آن چيز فلانى را به شگفتى در آورد و شادمان كرد.

=أُعْجِبَ-

[عجب] بالشى ء: آن چيز او را شادمان كرد و از آن در شگفت شد،- بِنَفْسِهِ: خود بزرگ بين شد.

=الأَعْجَر-

[عجر] من الثمار: ميوه نارس.- اين كلمه در زبان متداول رايج است-

أعْجَزَهُ-

اعْجَازاً [عجز] هُ: او را ناتوان كرد يا ناتوان يافت؛ «اعْجَزَهُ عَنِ الفَهْم»: او را از دريافت مطلب ناتوان كرد،- الشي ءُ: آن چيز از او گذشت و بر او دست نيافت،- فى الكَلَامِ: با بهترين روش به سخن پرداخت و اداى معنا كرد.

=الأَعْجَز-

[عجز]: آنكه سرين بزرگ دارد؛ «كِيسٌ اعْجَزُ»: كسيه پُر.

=أَعْجَفَ-

إعْجَافاً [عجف] الدابَّةَ: ستور را لاغر كرد،- القومُ: دام و ستور آن قوم ناتوان شدند.

=الأَعْجَف-

م عَجْفَاء، ج عِجَاف [عجف]: لاغر؛ «نَصْلٌ اعْجَفُ»: پيكان باريك.

=أَعْجَلَ-

إعْجَالًا [عجل] هُ: از او سبقت گرفت، او را برانگيخت،- تِ النَّاقَةُ: ماده شتر بچه ى ناتمام افكند،- هُ الوقتُ عَنْ:

وقت بسيار كمى براى او ماند تا،- الشي ءَ: آن چيز را با شتاب خورد.

=أَعْجَمَ-

إعْجَاماً [عجم] الكتابَ: كتاب را با نقطه و اعراب گذارى و تفسير خوانا كرد،- الكلامَ: سخن را نادرست تلفظ كرد،- البابَ: درب را قفل كرد.

=الأَعْجَم-

م عَجْمَاء، ج عُجْم [عجم]: آنكه سخن را به عربى درست نگويد هر چند عرب باشد، گُنگ،- ج اعْجَمُون و أعاجِم:

آنكه عرب نباشد هر چند به زبان غير عرب فصيح باشد.

=الأَعْجَمِيّ-

[عجم]: آنكه منسوب به (العَجَم) است، آنكه از نژاد غير عرب باشد.

=الأُعْجُوبة-

ج أَعَاجِيب [عجب]: اسم است از آنچه شگفت آور باشد، معجزه.

=أَعَدَّ-

إعْدَاداً [عدّ] هُ لِأَمرٍ: او را براى كارى آماده و احضار كرد.

=أَعْدَى-

إعْدَاءً [عدو] الرجُلَ: آن مرد را به دويدن واداشت،- الأمرَ: ديگرى را براى آن كار فرستاد،- فُلاناً على فُلان: فلان را بر فلانى يارى داد و او را نيرومند ساخت،- شَرّاً: او را دچار شرّ خود كرد،- هُ مِن عِلَّةٍ او خُلُقٍ: بيمارى يا خوى خود را به او سرايت داد،- عليه: بر او ستم كرد،- فى كلامِهِ: سخن خود را با تندى و خشونت بكار برد.

=الاعْدَام-

[عدم]: مص؛ «الحُكْمُ بالإعدامِ»:

حكم اعدام و يا مرگ.

=أَعْدَلَ-

إعْدَالًا [عدل] الشي ءَ: آن چيز را استوار و هموار كرد.

=أَعْدَمَ-

إعْدَاماً [عدم] الرجُلُ: آن مرد فقير و مستمند شد،- هُ الشي ءَ: آن چيز را براى او نابود كرد،- هُ الشي ءُ: آن چيز را پيدا نكرد،- فلاناً: او را از چيزى باز داشت،- مَحْكوماً عليهِ: حكم اعدام را بر محكوم عليه اجرا كرد.

=الإعْذَار-

[عذر]: مص غذائى كه در جشن شادماني داده مى شود مانند ختنه سوران.

=أَعْذَبَ-

إعْذَاباً [عذب]: به آب گوارائى دست يافت،- اللّهُ الماءَ: خداوند آن آب را گوارا ساخت،- القومُ: آب آن قوم گوارا شد،- عنهُ: از آن دست برداشت و امتناع كرد،- هُ عن الأمر: از آن كار او را باز داشت.

=أَعْذَرَ-

إعْذَاراً [عذر] هُ في أو على ما صنع: عذر خواهى او را از كارى كه كرده بود پذيرفت،- من نَفْسِه: به چيزى كه برايش معذور بود توضيح داد؛ «اعْذَرَ مَنْ انْذَرَ»:

اخطار كننده يا هشدار دهنده از امرى كه بر ديگرى واقع شود معذور است،- الرَّجُلُ:

آن مرد معذرت خواست، منصفانه بيان كرد،- فى الأمرِ: در آن كار كوتاهى كرد و زياده روى نكرد زيرا مى پنداشت كه زياده روى كرده است، گناهان او بسيار شد،- الفرسَ: اسب را با لگام بست،- هُ فى ظهره: بر پشت او سخت زد و اثر آن باقى ماند،- الغلامَ: آن پسر را ختنه كرد،- بِفُلانٍ: در فلانى اثر زخمى بجاى گذارد.

=اعْذَوْذَبَ-

اعْذِيذَاباً [عذب] الشرابُ: مى گوارا شد.

=أَعَرَّ-

إعْرَاراً [عرّ] تِ الدارُ: در آن خانه بيمارى گرى پديد آمد.

=الأَعَرّ-

م عَرَّاء، ج عُرّ [عرّ]: افراد گر از مردم يا شتران.

=أَعْرَى-

إعْرَاءً [عرو] القميصَ: براى پيراهن مادگى دوخت،- صاحبَهُ: يار و دوست خود را رها كرد.

=أَعْرَى-

إعْرَاءً [عري] الرجُلَ الثوبَ و من الثوبِ:

جامه آن مرد را از تنش بيرون كشيد،- فلاناً صَدِيقَهُ: از دوست خود كناره گرفت و او را يارى نكرد،- النَّخْلَةَ: خرماى يكسال نخل را به او بخشيد،- الرَّجُلُ: آن مرد برخواست و راه بيابان پيش گرفت، دچار سرماى شب شد.

=الأَعْرَاب-

[عرب]: مردم عرب بويژه عرب بيابان.

=الأَعْرَابيّ-

[عرب]: آنكه منسوب به (الأَعْراب) باشد، مرد عربى كه نادان باشد.

=الأَعْرَابِيَّة-

حالت و چگونگى (الأَعْرابي) است مانند چادر نشينى و باديه نشينى.

=الأَعْرَاف-

[عرف]: ديوارى است ميان بهشت و دوزخ،- ن: گونه اى نخل خرماست؛ «اعرافُ الرِّيَاح و السّحابِ»: آغاز

=أعرب-

=الأعرب-

=أعرج-

=أعرس-

=أعرش-

=أعرض-

=أعرف-

=الأعرف-

=أعرق-

=الأعرق-

=أعز-

=الأعز-

=أعزب-

=الأعزب-

=الأعزل-

=أعسر-

=الأعسر-

=أعسف-

=أعش-

=أعشى-

=الأعشى-

=الأعشار-

=الأعشاري-

=أعشب-

=أعشر-

=الأعشر-

=اعشوشب-

=الإعصار-

=أعصب-

=أعصر-

=أعصف-

=أعصل-

=الأعصل-

باد و باران و شدت آنها؛ «اعرافُ الحجاب او الرَّمْلِ»: پشت كوه يا تپه شن و ريك.

=أَعْرَبَ-

إعْرَاباً [عرب] كلامَهُ: سخن خود را نيكو و فصيح و بدون غلط بيان كرد،- الرَّجُلُ: در سخن خود لحن يا اشتباه نداشت، داراى اسب و شتر اصيل نژاد شد،- الاسمَ الأَعْجميَّ: اسم غير عربي را معرّب ساخت،- الفرسَ العَرَبِيّ: اسب عربى اصيل را از اسب نا اصيل بهنگام شيهه كشيدن شناخت،- الشي ءَ: آن چيز را آشكار ساخت،- بِالكلام: سخن را توضيح داد و بيان كرد،- الكَلِمَة: حالت اعراب كلمه را بيان كرد،- بِحُجَّتِهِ: دليل خود را بگونه اى بليغ و روشن گفت،- عَنْ حاجَتِهِ:

نياز خود را آشكار كرد؛ «اعْرَبَ عن شُعُورِه»:

احساسات خود را آشكار ساخت،- المُشترى: خريدار بيعانه پرداخت.

=الأَعْرَب-

[عرب]:؛ «هَو اعْرَبُهُم احْسَاباً»: او آشكارترين آنها از نظر حسب و نسب است؛ «هو اعْرَبُهم الْسِنَةً»: او خالص ترين نسب عربى را دارد.

=أَعْرَجَ-

إعْرَاجاً [عرج]: بهنگام غروب خورشيد وارد شد،- هُ اللّهُ: خداوند او را لنگ گردانيد.

=أَعْرَسَ-

إعْرَاساً [عرس]: عروس گرفت و ميهمانى داد،- الشي ءَ: ملازم آن چيز شد و با آن انس گرفت.

=أَعْرَشَ-

إعْرَاشاً [عرش]: كلبه اى ساخت.

=أَعْرَضَ-

إعْرَاضاً [عرض] عنه: از او روى گردانيد و پشت به وى كرد،- الأمرُ: آن امر آشكار شد؛ «عَرَضْتُهُ فَاعْرَضَ»: آنرا آشكار ساختم و آشكار شد،- الثوبُ: جامه فراخ شد،- الشي ءَ: آن چيز را فراخ و پهن كرد،- المَسْأَلةَ: مسأله را با شرح و تفصيل بسيار بيان كرد،- فى المَكَارِمِ: در كارهاى نيكو از همه جهت پرداخت.

=أَعْرَفَ-

إعْرَافاً [عرف] فلاناً: فلانى را به گناهى كه كرده بود تذكر داد و او را بخشيد،- الفرسُ: يال اسب دراز شد.

=الأَعْرَف-

[عرف]: افعل تفضيل است، آنچه كه يالدار يا تاجدار باشد مانند اسب و خروس؛ «حَزْنٌ اعْرَف»: زمين بلند.

=أَعْرَقَ-

إعْرَاقاً [عرق] الرجُلُ: در شرف و بزرگى ريشه دار شد، به كشور عراق آمد،- الشَّجَرُ: شاخه هاى درخت بلند شد،- الخَمْرَ و الإنَاءَ: در مي و جام آب ريخت.

=الأَعْرَق-

[عرق]: آنكه داراى نسب و حسب عالى است؛ «هو اعْرَقُ منكَ فى كَذَا»: او با كفايت تر از تو در فلان امر است.

=أَعَزَّ-

إعْزَازاً [عزّ] هُ: او را گرامى داشت، او را عزيز و گرامى كرد.

=الأَعَزّ-

[عزّ]: اسم تفضيل است، عزيز و گرامى.

=أَعْزَبَ-

إعْزَاباً [عزب]: دور شد،- هُ: او را دور كرد، او را مجرد كرد.

=الأَعْزَب-

م عَزْبَاء، ج عُزْب [عزب]: آنكه مجرد زندگى كند و ازدواج نكرده باشد.

=الأَعْزَل-

م عَزْلَاء، ج عُزْل و أَعْزَال و عُزَّل و عُزلان [عزل]: آنكه اسلحه در دست ندارد، ابر بى باران، شنزار جدا افتاده از زمين،- (فك): يكى از دو ستاره ى سماكين است كه آنرا اعزل نامند و ديگرى را (الرّامح) گويند.

=أَعْسَرَ-

إعْسَاراً [عسر]: فقير و بى چيز شد،- الغَرِيمَ: با آنكه پولى نداشت از وى مطالبه ى پرداخت بدهى را كرد.

=الأَعْسَر-

م عَسْراء، ج عُسْر [عسر]: آنكه با دست چپ كار كند. و در زبان متداول به او (عِسْراوي) گويند؛ «يومٌ اعْسَرُ»: روزى سخت و بد يمن.

=أَعْسَفَ-

إعْسافاً [عسف]: بدون راهنما و اطلاع در شب به راه افتاد، با غلام خود رفتارى سخت كرد.

=أَعَشَّ-

إعْشَاشاً [عشّ] البدنَ: جسم را لاغر و ناتوان كرد،- هُ عن الأَمْر: او را از آن كار باز داشت،- الظّبىَ: آهو را از لانه اش برانگيخت و آزار كرد.

=أَعْشَى-

إعْشَاءً [عشو] الرجُلَ: به آن مرد شام خورانيد، به او چيزى بخشيد،- اللّهُ الرّجُلَ:

خداوند آن مرد را نابينا كند.

=الأَعْشَى-

م عَشْوَاء، ج عُشْو [عشو]: آنكه شبانه روز چشمانش ناتوان و كم بيند يا آنكه در روز بيند و در شب نبيند.

=الأَعْشَار-

[عشر]: پرهاى بلند بالهاى پرنده.

=الأَعْشَاريّ-

ج عُشْر [عشر]: منسوب به (الأَعْشَار) است.

=أَعْشَبَ-

إعْشَاباً [عشب] القومُ: آن قوم به جاى پُر گياه در آمدند،- المكانُ: آن مكان سبزه و گياه رويانيد.

=أَعْشَرَ-

إعْشَاراً [عشر] العددَ: عدد را به دَه رسانيد،- القومُ: آن گروه ده نفر شدند،- تِ النّاقةُ: ده ماه از باردارى ماده شتر گذشت.

=الأَعْشَر-

م عَشْرَاء، ج عُشْر [عشر]: احمق و نادان.

=اعْشَوْشَبَ-

اعْشِيشَاباً [عشب]: به جاى پر گياه دست يافت،- المكانُ: سبزه و گياه آن زمين بسيار شد.

=الإعْصَار-

ج أَعَاصِر و أَعَاصِير [عصر]: بادى كه سخت بوزد و خاك يا آب دريا را برانگيزد و بسان ستونى گِرد بالا برد.

=أَعْصَبَ-

إعْصَاباً [عصب] تِ الإبلُ: شتران در راه پيمايى بسيار كوشيدند.

=أَعْصَرَ-

إعْصَاراً [عصر]: بهنگام عصر آمد،- تِ المرأةُ: آن زن به سن جواني و بلوغ رسيد،- تِ الريحُ: باد گرد و خاك آورد.

=أَعْصَفَ-

إعْصَافاً [عصف] تِ الريحُ: باد سخت وزيد،- الرجُلُ: آن مرد نابود شد،- تِ الحربُ بِهِم: جنگ آنها را از پاى در آورد و نابود كرد،- الزرعُ: هنگام درو كشت رسيد،- الرّجُلُ: آن مرد بى راهه رفت.

=أَعْصَلَ-

إعْصَالًا [عصل]: سخت شد، شدت يافت.

=الأَعْصَلَ-

م عَصْلَاء، ج عُصُل [عصل]: آنكه ساق پايش كج شده باشد.

=أعصم-

=الأعصم-

=اعصوصب-

=أعض-

=أعضب-

=الأعضب-

=الأعضد-

=أعضل-

=أعضه-

=أعطى-

=أعطب-

=أعطش-

=أعطن-

=أعظم-

=الأعظم-

=أعف-

=أعفى-

=الأعفر-

=أعفص-

=أعفن-

=أعق-

=الأعق-

=الأعقاب-

=أعقب-

=أعقد-

=الأعقد-

=أعقر-

=الأعقف-

=أعقل-

=أعقم-

=أعكى-

=الأعكى-

=الأعكب-

=أعكر-

=أَعْصَمَ-

إعْصَاماً [عصم] من الشرّ: از شَرّ و بدى دورى كرد،- بهِ: همراه و ملازم او شد،- بالْفَرَسِ: يال اسب را گرفت،- القِرْبَةَ: دهانه مشك را با رسن بست.

=الأَعْصَم-

م عَصْمَاء، ج عُصْم [عصم] من الظباء:

آهو كه دستش سفيد و ساير اندامش سرخ يا سياه باشد.

=اعْصَوْصَبَ-

اعْصِيصَاباً [عصب] الشرّ: شرّ سخت شد،- القومُ: آن قوم گرد هم آمدند و چند گروه شدند.

=أَعَضَّ-

إعْضَاضاً [عض] هُ الشي ءَ: او را وادار كرد تا آن چيز را بگزد،- تِ البِئرُ: آن چاه عميق و گود شد.

=أَعْضَبَ-

إعْضَاباً [عضب] الناقَةَ و نحوَها: گوش ماده شتر و مانند آنرا پاره كرد.

=الأَعْضَب-

م عَضْبَاء، ج عُضْب [عضب]: آنكه برادرى ندارد، آنكه يار و ياورى ندارد، بريده گوش، شكسته شاخ.

=الأَعْضَد-

[عضد]: آنكه بازويش باريك است، آنكه يكى از دو بازويش كوتاه است.

=أَعْضَلَ-

إعْضَالًا [عضل] الأمرُ: امر پيچيده و دشوار شد،- تِ المرأةُ و نحوُها من الحيوان بِوَلَدِها: آن زن يا آن ماده حيوان سخت زا شد،- بهِ الأمرُ: آن كار او را درمانده و بيچاره كرد،- الأمرُ فلاناً: آن كار فلانى را خسته و درمانده كرد،- الدّاءُ الأَطِبَّاءَ: آن بيمارى پزشكان را خسته كرد.

=أَعْضَهَ-

إعْضَاهاً [عضه]: دروغ گفت و بهتان زد.

=أَعْطَى-

إعْطَاءً [عطو] هُ الشي ءَ: آن چيز را به او داد،- البعيرُ أو- البَعِيرُ بيدِهِ: شتر رام شد.

=أَعْطَبَ-

إعْطَاباً [عطب] هُ: او را هلاك و نابود كرد.

=أَعْطشَ-

إعْطَاشاً [عطش] هُ: او را تشنه كرد،- الرَّجُلُ: دام و ستور آن مرد تشنه شدند.

=أَعْطَنَ-

إعْطَاناً [عطن] الإبلَ: شتران را پس از ورود به آب و نوشيدن آرامش داد تا دوباره برگردند و آب بنوشند.

=أَعْظَمَ-

إعْظَاماً [عظم] الأمرُ: آن كار بزرگ شد،- الشي ءَ: آن چيز را بزرگ كرد، آن را بزرگ شمرد،- الكلبَ عَظْماً: به سگ استخوان خورانيد.

=الأَعْظَم-

ج أَعَاظِم [عظم]: افعل التفضيل است؛ «الحبرُ الأَعْظَم»: پاپ كه بزرگ مسيحيان است؛ «السوادُ الأعْظَمُ»: بيشترين افراد ملت.

=أَعَفَّ-

إعْفَافاً [عفّ] اللّهُ فلاناً: خداوند فلانى را پاكدامن و پارسا كند.

=أَعْفَى-

إعْفَاءً [عفو] هُ مِنَ الأَمرِ: او را از آن امر تبرئه كرد،- زَيداً بِحَقَّهِ: حق زيد را پرداخت،- اللّهُ فلاناً: خداوند فلاني را شفا دهد،- المريضُ: آن بيمار بهبود و شفا يافت،- الرّجُلُ: ثروت آن مرد بسيار و بى نياز شد، بازمانده دارائى خود را انفاق كرد،- الرَّجُلَ: به آن مرد عطا كرد و بخشيد،- الشَّعَرَ: موى را رها كرد تا انبوه و بلند شد.

=الأَعْفَر-

م عَفْراء، ج عُفْر [عفر]: آنچه كه بر روى آن خاك ريخته شده باشد،- (ح):

گونه اى از آهوان كه در دويدن سست و ناتوان باشند.

=أَعْفَصَ-

إعْفَاصاً [عفص] الحِبْرَ: در مركب مازو ريخت.

=أَعْفَنَ-

إعْفَاناً [عفن] الشي ءَ: آن چيز را گنديده يافت.

=أَعَقَّ-

إعْقَاقاً [عقّ] فلانٌ: فلانى نافرمانى كرد،- الكَرْمُ: درخت انگور از خود نهال نو بر آورد،- تِ الفرسُ: اسب آبستن شد.

=الأَعَقّ-

[عقّ]: عاقّ، نافرمان.

=الأَعْقَاب-

[عقب]: جمع (عَقْب و عَقِب) است؛ «اعقابُ الأمورِ»: پايان امر و يا كارها؛ «فى اعْقابه»: بيدرنگ و پس از آن؛ «رَجَعُوا على اعْقابِهم»: از جائيكه آمده بودند برگشتند.

=أَعْقَبَ-

إعْقَاباً [عقب] هُ: جانشين وى شد،- فلانٌ: فلانى در گذشت و فرزندى بجاى گذارد،- هُ فى الرّاحِلة: با او در سوار شدن بر ستور به نوبت پرداخت،- هُ: به او پاداش نيك داد؛ «اعْقَبْتُ الرَّجُلَ»: آن مرد را پاداش نيك دادم؛ «عَاقَبْتهُ»: او را كيفر دادم؛ «العَاقِبَة»: پاداش نيك؛ «العِقَاب»:

كيفر و مجازات،- الأَمْرُ: پايان آن كار خوب بود،- الرَّجُلُ: از كار بد به كار نيك پرداخت،- تِ الأرضُ: زمين پس از چريده شدن دوباره سبزه و گياه بر آورد.

=أُعْقِبَ-

[عقب] عِزُّهُ ذُلًّا: عزّت وى به خوارى تبديل شد.

=أَعْقَدَ-

إعْقَاداً [عقد] الدبسَ و نحوَهُ: شيره يا مانند آنرا جوشانيد تا سفت و غليظ شد.

=الأَعْقَد-

م عَقْدَاء ج عُقْد [عقد]: آنكه در زبانش لكنت و گرفتگى باشد، آنچه كه گره داشته باشد، سگ يا گرگ پيچيده دُم.

=أَعْقَرَ-

إعْقَاراً [عقر] اللّهُ المرأَةَ: خداوند آن زن را نازا كند،- هُ: او را به شگفتى انداخت.

=الأَعْقَف-

م عَقْفَاء، ج عُقْفَ [عقف]: آنچه كه خميده و كج باشد.

=أَعْقَلَ-

إعْقَالًا [عقل] هُ: او را خردمند يافت،- الرَّجُلُ: بر آن مرد زكات يكسال واجب شد.

=أَعْقَمَ-

إعْقَاماً [عقم] اللّهُ المرأَةَ: خداوند آن زن را عقيم و نازا كند.

=أَعْكَى-

إعْكَاءً [عكي]: مُرد،- هُ: آنرا سخت بست.

=الأَعْكَى-

م عَكْوَاء، ج عُكْو [عكو]: آنكه بسيار درشت باشد، آنكه دو پهلوى سفت و سخت داشته باشد.

=الأَعْكَب-

[عكب]: اسم جمع است براى (العَنْكَبُوت)،- م عَكْبَاء، ج عُكْب: آنكه انگشتان پايش بهم نزديك و بر روى هم افتند.

=أَعْكَرَ-

إعْكَاراً [عكر] الليلُ: تاريكى شب بسيار شد،- المَاءَ: آب را كدر و گل آلود

=أعل-

=أعلى-

=الأعلى-

=الإعلال-

=الإعلام-

=الإعلان-

=أعلف-

=أعلق-

=أعلم-

=الأعلم-

=أعلن-

=الأعلومة-

=أعم-

=الأعم-

=أعمى-

=الأعمى-

=أعمد-

=أعمر-

=الأعمش-

=أعمق-

=أعمل-

=الأعمه-

=الأعميان-

=أعن-

=أعنى-

=الأعنان-

=أعنت-

=الأعنة-

=أعند-

=أعنس-

=الأعنش-

=أعنف-

=الأعنف-

=أعنق-

كرد،- الرّجُلُ: آن مرد داراى گلّه ى بزرگ شتران شد.

=أَعَلَّ-

إعْلَالًا [علّ] الرجُلَ: آن مرد را پياپى نوشانيد،- هُ اللّهُ: خداوند او را بيمار كند،- الكَلِمَةَ: آن كلمه را اعلال كرد.

=أَعْلَى-

إعْلَاءً [علو] الشي ءَ: آن چيز را بلند كرد؛ «اعْلى شَأْنَهُ»: مقام او را بالا برد، از آن چيز بالا رفت،- المتاعَ عن الدّابَّةِ: متاع را از پشت ستور پائين آورد.

=الأَعْلَى-

م عُلْيَا: ج عُلىً [علو]: افعل التفضيل است، متضاد (الأَسْفَل) است؛ «مُؤْتَمَرٌ مُنْعَقِدٌ على اعْلى مُستَوى»: جلسه اى منعقد در بالاترين سطح؛ «اعْلاهُ»: آنچه كه در بالا باشد، آنچه كه پيشاپيش باشد، گذشته، قبلا؛ كما ذُكِرَ اعْلاه»: بهمان نحو كه گفته شد.

=الإعْلَالَ-

[علّ]: مص، تغيير حرف با قلب يا ساكن كردن و يا حذف.

=الإعْلام-

[علم]: مص؛ «إعلامُ الحُكْم»: رأى دادگاه كه از سوى دادرس صادر مى شود.

=الإعْلَان-

[علن]: مص،- ج إعلانات: آگهى بازرگانى است كه در روزنامه ها و يا در نشريات ويژه بر ديوار آويزند يا ميان مردم پخش كنند.

=أَعْلَفَ-

إعْلَافاً [علف] الطلْحُ: درخت موز بار آورد.

=أَعْلَقَ-

إعْلَاقاً [علق] القَوْسَ: براى كمان آويزه ساخت تا آنرا بياويزد،- الصَّائدُ:

شكارچى شكار را در دام خود آويخت،- الرّجُلُ: بر تن خود زالو آويخت تا خون بمكد،- الشي ءَ بالشي ءِ: آن چيز را به چيزى ديگر آويخت،- ظِفْرَهُ بالشي ءِ:

ناخن خود را در آن چيز فرو برد.

=أَعْلَمَ-

إعْلَاماً [علم] هُ الأمرَ و بالأمر: او را به آن امر آگاه كرد،- الثّوبَ: براى جامه نشان دوخت،- على كذا من الكِتَابِ و غيره: براى موضعى از كتاب و جز آن نشانه قرار داد،- الفَرَسَ: بر آن اسب پشم رنگين در جنگ آويخت،- نَفْسَهُ: خود را در جنگ به سيماى جنگجو و دلاور در آورد.

=الأَعْلَم-

م عَلْمَاء، ج عُلْم [علم]: اسم تفضيل است؛ «اللّهُ اعْلَمُ»: خداوند داناتر از هر دانائى است، آنكه در لب بالايش شكاف باشد.

=أَعْلَنَ-

إعْلَاناً [علن] هُ الأمرَ و بالأمرِ: امر را بر او آشكار كرد،- عَن شي ءٍ: از آن چيز آگهى كرد،- الحربَ عَلَيْهِ: بر عليه او اعلان جنگ داد.

=الأُعْلُومَة-

ج أَعَالِيم [علم]: علامت، نشانه.

=أَعَمَّ-

إعْمَاماً [عمّ]: داراى عمويان كريم و بخشنده شد.

=الأَعَمّ-

[عمّ]: اسم تفضيل است، گروه بسيار، غليظ و سفت.

=أَعْمَى-

إعْمَاءً [عمي] الرجُلَ: آن مرد را نابينا كرد، او را نابينا يافت.

=الأَعْمَى-

م عَمْيَاء، ج عُمْي و عُمْيَان و أَعْمَاء و عُمَاة [عمي]: نابينا، نادان؛ «مَا اعْمَاهُ»: چه بسيار كوردل است؛ «مَكانٌ اعْمَى»: جائي كه در آن راه به جائى نبرند.

=أَعْمَدَ-

إعْمَاداً [عمد] الشي ءَ: زير آن چيز ستونى قرار داد.

=أَعْمَرَ-

إعْمَاراً [عمر] المنزلَ: خانه را آباد كرد،- الأرضَ: زمين را آباد يافت،- هُ المكانَ: او را وادار به ساختن آن مكان كرد،- هُ ارضاً: زمين را مادام العمر در اختيار او قرار داد،- عليه: او را بى نياز كرد.

=الأَعْمَش-

م عَمْشَاء، ج عُمْش [عمش]: آنكه ضعف بينائى همراه با ريزش اشك داشته باشد.

=أَعْمَقَ-

إعْمَاقاً [عمق] البئْرَ: چاه را گود كرد.

=أَعْمَلَ-

إعْمَالًا [عمل] هُ: او را بعنوان كارگر بكار گمارد،- الآلةَ او الرأيَ: آن ابزار يا انديشه را بكار گرفت،- الرجلَ: كارمزد آن مرد را داد،- الكلمةَ فى الكلمةِ: آن كلمه را عامل كلمه ى بعدى گردانيد،- الفِكْرَ او الذهنَ فى: انديشه و هوش را در چيزى بكار برد،- الرّمحَ: با نيزه او را زد،- السّيفَ فى رقابهم: با شمشير آنها را كشت.

=الأَعْمَه-

م عَمْهَاء، ج عُمْه [عمه] من الأَمكنة:

جاى بى نام و بى نشان كه از آن به جائى راه نبرند.

=الأَعْمَيَانِ-

[عمي]: سَيْل و آتش سوزى.

=أَعَنَّ-

إعْنَاناً [عنّ] اللجامَ: براى لگام عنان ساخت،- الفرسَ: جلوى اسب را با لگام گرفت.

=أَعْنَى-

إعنَاءً [عنو] الرجلَ: آن مرد را خوار و زبون كرد،- تِ الأرضُ النّباتَ: زمين گياه رويانيد.

=أَعْنَى-

إعْنَاءً [عني] الرجُلَ: آن مرد را آزرد و به او تكليف شاق كرد،- الكِتَابَ: براى كتاب عنوان نوشت.

=الأَعْنَان-

[عنّ]: اطراف درختان؛ «اعْنَانُ السَّماءِ»: كرانه و دامنه ى آسمان كه به چشم خورد.

=أَعْنَتَ-

إعْنَاناً [عنت] الراكبُ الدابَّةَ: سوار ستور را بيش از طاقتش خسته كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را در مهلكه و نابودى قرار داد،- الجَابرُ الكَسِيرَ: شكسته بند بر استخوان شكسته توجّه دقيق نكرد و شكستگى بدتر شد.

=الأَعِنَّة-

[عنّ]: جمع (عِنَان) است؛ «دَعِ الأُمورَ تجرى فى اعِنَّتِها»: امرها را رها كن تا در مجراى طبيعى خود قرار گيرند.

=أَعْنَدَ-

إعْنَاداً [عند] فلاناً: با او معارضه كرد،- العِرقُ: خون از رگ روان شد و بند نيامد.

=أَعْنَسَ-

إعْنَاساً [عنس] تِ الجاريةُ: آن دختر بزرگسال و پير دختر شد.

=الأَعْنَش-

م عَنْشَاء، ج عُنْش [عنش]: آنكه شش انگشت در دست داشته باشد.

=أَعْنَفَ-

إعْنَافاً [عنف] الأمرَ: آن كار را با سختى گرفت،- هُ: با او به سختى رفتار كرد.

=الأَعْنَف-

[عنف]: سخت و ناروا، ضد (الرَّفيق) است.

=أَعْنَقَ-

إعْنَاقاً [غنق] الكلبَ: بر گردن سگ

=الأعنق-

=أعنم-

=أعهد-

=اعوج-

=الأعوج-

=الأعود-

=أعوذ-

=أعور-

=الأعور-

=أعوز-

=الأعوز-

=أعوص-

=الأعوص-

=أعول-

=أعوم-

=أعوه-

=أعيا-

=الإعياء-

=الأعيان-

=أعيل-

=الأعين-

=أغاب-

=أغاث-

=أغار-

=أغاض-

=أغاظ-

=أغال-

=أغام-

=أغب-

=أغبى-

گردن بند آويخت،- الزرعُ: گياه روئيد و خوشه آن بر آمد،- تِ الدابَّةُ: ستور راه بسيار دور و دراز رفت،- تِ البلادُ: شهرها دور شدند،- النّجمُ: ستاره غروب كرد،- تِ الرّيحُ: باد خاك بر افراشت.

=الأَعْنَقَ-

م عَنْقَاء، ج عُنْق [عنق]: گردن بلند.

=أَعْنَم-

إعْنَاماً [عنم] تِ الماشيةُ: دام و ستور سر درختيها را چرا كردند.

=الأَعْنَق-

م عَنْقَاء، ج عُنْق [عنق]: دام و ستور سر درختيها را چرا كردند.

=أَعْهَدَ-

إعْهَاداً [عهد] فلاناً [من كذا: فلانى را از چيزى تأمين و تبرئه يا تكفّل كرد.

=اعْوَجَّ-

اعْوِجَاجاً [عوج] العودُ: چوب كج شد،- الشي ءُ: آن چيز ناموزون شد.

=الأَعْوَج-

م عَوْجاء، ج عُوج [عوج]: آنكه كجى آشكار دارد، خميده، بد اخلاق.

=الأَعْوَد-

[عود]: سودمندتر؛ «هذا اعودُ عَلَيْكَ»: اين براى تو سودمندتر است.

=أَعْوَذَ-

إعْوَاذاً [عوذ] هُ: براى او دعا و تعويذ كرد.

=أَعْوَرَ-

إعْوَاراً [عور] هُ: او را كور كرد،- الشي ءُ: آن چيز آشكار شد، عورت او آشكار شد،- الفارسُ: جائى از بدن اسب سوار پديدار شد تا به آن ضربه خورد،- الرّجُلُ: آن مرد در شك و ترديد افتاد.

=اعْوَرَّ-

اعْوِرَاراً [عور]: بينائى يكى از دو چشمانش از دست رفت.

=الأَعْوَر-

م عَوْرَاء، ج عُور و عُورَان و عِيران [عور]:

كور،- ج اعَاوِر (ح): كلاغ كه با آن فال بد زنند، آنكه از پدر و مادر خود برادر ندارد، راهى كه نشانه اى در آن نيست زيرا آن نشانه همانند چشم آنست، بد و نامرغوب از هر چيزى، ناتوان و ترسو و پليد كه در او خيرى نباشد، راهنماى بد، كتاب كهنه و پوشيده،- (ع ا): روده كور در بدن انسان.

=أَعْوَزَ-

إعْوَازاً [عوز] الرجُلُ: آن مرد فقير و بد احوال شد،- الشي ءُ: آن چيز دشوار شد،- الدَّهْرُ فلاناً: زمانه فلانى را تنگدست و مستمند ساخت،- هُ المطلوبُ: رسيدن به آن خواسته سخت و دشوار شد؛ «أَعْوَزَني الشي ءُ»: به آن چيز نيازمند شدم ولى آنرا بدست نياوردم.

=اعْوَزَّ-

اعْوِزَازاً [عوز]: وضع او مختلّ و دگرگون شد، حيله كرد.

=الأَعْوَز-

[عوز]: فقير و مستمندى كه چيزى ندارد.

=أَعْوَصَ-

عَوَصاً و عِيَاصاً و القياس إعْوَاصاً [عوص] في الكلام: سخن را بگونه ى دشوار آورد،- بِخَصْمِهِ و على خَصْمِهِ: حجتهاى دشوارى بر دشمن خود آورد كه وى نتواند خود را برهاند.

=الأَعْوَص-

م عَوْصَاء، ج عُوص [عوص]: دشوار، سخن دشوار و نامفهوم.

=أَعْوَلَ-

إعْوَالًا [عول]: صداى خود را با گريه بلند كرد،- تِ القوسُ: كمان صدا داد،- الرّجُلُ: آزمند شد،- مَعَ فُلان: براى فلانى دليل محكم و استوار آورد.

=أَعْوَمَ-

إعْوَاماً [عوم]: يكسال بر او گذشت، در آغاز سال در آمد.

=أَعْوَه-

إعْوَاهاً [عوه]: آفت در كِشت و ستوران او افتاد.

=أَعْيَا-

إعْيَاءً [عيي] الماشي: ستور خسته و درمانده شد (اين كلمه غير از عجز و ناتوانى است)،- هُ: او را خسته و درمانده كرد،- الدّاءُ الطبيبَ: آن بيمارى پزشك را ناتوان و درمانده كرد،- الأمرُ عليهِ: آن كار او را ناتوان كرد،- تْهُ الحيلةُ: راه به جائى نبرد و همه راهها بر او بسته شد.

=الإعْيَاء-

[عيي]: مص،- (طب): خستگى مفرط در مفصلها و عضلات نام ديگر آن (تَعَب) است.

=الأَعْيَان-

[عين]: جمع (الْعَيْن) است؛ «اعيانُ القومِ»: بزرگان و دانشمندان قوم.

=أَعْيَلَ-

إعْيَالًا [عول و عيل] الرجُلُ: آن مرد عيالمند شد.

=أَعْيَلَ-

إعْيَالًا [عول]: حريص و آزمند شد.

=الأَعْيَن-

م عَيْنَاء، ج عِين [عين]: آنكه سياهى چشمش بزرگ باشد،- (ح): گاو نر وحشى.

=أَغَابَ-

إغَابةً [غيب] القومُ: آن قوم بهنگام غروب در آمدند،- تِ الْمرأَةُ: شوهر آن زن غايب شد.

=أَغَاثَ-

إغَانَةً و مَغُونَةً [غوث] هُ: او را كمك و يارى كرد؛،- اغَاثَنَا اللّهُ بِالْمَطَر»: خداوند سختى و دشوارى ما را بوسيله باران بر طرف كرد.

=أَغَارَ-

إغَارَةً و غَارَةً و مَغَاراً [غور] عليهم: بر آنها حمله برد و كشتار كرد،- الفرسُ: اسب بسيار سخت دويد،- بِهِمْ و الَيهِم: بسوى آنها آمد تا وى را يارى كنند،- إغَارَةً: به زمين پست و نشيب در آمد، در رفتن شتاب كرد، به سير و سياحت پرداخت،- الحَبْلَ:

ريسمان را سخت بافت.

=اغَارَ-

إغَارَةً [غير] هُ: او را به رشك و غيرت برانگيخت، از او يارى خواست،- الرجُلُ امرأتَهُ: بر سر زن خود هوو آورد و او را به رشك واداشت.

=أَغَاضَ-

إغاضَةً [غيض] الماءَ أو الثمنَ: آب يا بها را كم كرد،- دمعَهُ: جلوى اشك خود را گرفت.

=أَغَاظَ-

إغَاظةً [غيظ] هُ: او را به خشم در آورد.

=أَغَالَ-

إغَالةً [غيل] تِ المرأَةُ ولدَها: آن زن در حاليكه آبستن بود فرزند خود را شير داد.

=أَغَامَ-

إغَامَةً [غيم] تِ السماءُ: آسمان ابرى شد.

=أَغَبَّ-

إغْبَاباً [غبّ] الماشيةَ: ستور را يك روز در ميان به آب آورد،- القومَ: يك روز در ميان نزد آن قوم آمد؛ «اغَبَّتْهُ الحُمىَّ و اغَبَّتْ عليهِ: يك روز در ميان تب بر او مىمد،- الطّعَامُ: غذا بد بوى شد و گنديد،- عنده: شب را نزد وى بسر برد.

=أَغْبَى-

إغْبَاءً [غبي] السحابُ: ابر يك بار باريد.

=الأغبى-

=اغباس-

=اغبث-

=الأغبث-

=أغبر-

=الأغبر-

=أغبس-

=الأغبس-

=أغبش-

=الأغبش-

=اغتاب-

=اغتاظ-

=اغتال-

=اغتبط-

=اغتبق-

=اغتبن-

=اغتث-

=اغتدى-

=اغتدر-

=اغتدف-

=اغتذى-

=اغتر-

=اغترب-

=اغترز-

=اغترض-

=اغترف-

=اغترق-

=اغترم-

=اغتز-

=اغتزى-

=اغتزل-

=اغتسل-

=اغتش-

=اغتص-

=اغتصب-

=اغتطى-

=اغتف-

=اغتفر-

=اغتفل-

=اغتل-

=اغتلى-

=اغتلب-

=اغتلف-

=أغتم-

=الأَغْبَى-

م غَبْيَاء ج غُبْيٌ [غبي] من الأَغصان:

شاخه هاى در هم پيچيده ى درخت.

=اغْبَاسَّ-

اغْبيسَاساً [غبس] الليلُ: شب تاريك شد.

=اغْبَثَّ-

اغْبِثَاثاً [غبث]: رنگ آن خاكسترى شد.

=الأَغْبَث-

[غبث]: آنچه كه به رنگ خاكسترى باشد.

=أَغْبَرَ-

إغْبَاراً [غبر]: به رنگ تيره در آمد، گرد و خاك برانگيخت،- فى الأمْرِ: به آن كار شتافت و در آن كوشيد،- تِ السَّمَاءُ: آسمان سخت باريد.

=اغْبَرَّ-

اغْبِرَاراً [غبر]: به رنگ تيره در آمد،- اليومُ: گرد و غبار روز بسيار شد.

=الأَغْبَر-

م غَبْراء، ج غُبْر [غبر]: آنچه كه به رنگ تيره باشد، رونده،- (ح): گرگ، آنچه كه در وصف گرسنگى سخت باشد؛ «الجوعُ الأَغْبَر و المَوتُ الأَحْمر»: قحطى سخت و مرگ سرخ.

=أَغْبَسَ-

اغْبَاساً [غبس] الليلُ: شب تاريك شد،- الشي ءُ: آن چيز به رنگ تار و سياه در آمد.

=اغْبَسَّ-

اغْبِسَاساً [غبس] الليلُ: شب تاريك شد.

=الأَغْبَس-

م غَبْسَاء، ج غُبْس [غبس]: آنچه كه به رنگ تاريك باشد؛ «لَيْلُ اغْبَس»: شب تاريك.

=أَغْبَشَ-

إغْبَاشاً [غبش] الليلُ: پايان تاريكى شب با سفيدى سپيده دم آميخته شد.

=الأَغْبَش-

م غَبْشَاء، ج غُبْش [غبش]: تاريك.

=اغْتَابَ-

اغْتِيَاباً [غيب] هُ: او را غيبت كرد و بديهايش را بر شمرد.

=اغْتَاظَ-

اغْتِيَاظاً [غيظ]: بر افروخته از خشم شد.

=اغْتَالَ-

اغْتِيَالًا [غول] هُ: او را بگونه اى پنهانى كشت، او را ناگهان گرفت و نابود كرد.

=اغْتَبَطَ-

اغْتِبَاطاً [غبط]: شادمان و نيكو حال شد.

=اغْتُبطَ-

[غبط]: مترادف (اغْتَبَط) است.

=اغْتَبَقَ-

اغْتِبَاقاً [غبق]: در شامگاه نوشيد،- الخَمْرَ: مى را شبانگاه نوشيد،- النَّاقَةَ: ماده شتر را در آغاز شب نوشيد،- النَّاقَةَ: ماده شتر را در آغاز شب دوشيد.

=اغتَبَنَ-

اغْتِبَاناً [غبن] الشي ءَ: آن چيز را زير بغل پنهان كرد.

=اغْتَثَّ-

اغْتِثَاثاً [غثّ] تِ الخيلُ: اسبان از ويژگيهاى بهار كمى برخوردار شدند.

=اغْتَدَى-

إِغْتِدَاءً [غدو] عليه: در آغاز بامداد نزد او رفت.

=اغْتَدَرَ-

اغْتِدَاراً [غدر] الرجُلُ: آن مرد گيسوى خود را بافت.

=اغْتَدَفَ-

اغْتِدَافاً [غدف] منهُ: از او چيز بسيار گرفت،- الثّوبَ: جامه را بريد.

=اغْتَذَى-

اغْتِذَاءً [غذو]: اين كلمه مطاوع (غذا و غَذّى) است.

=اغْتَرَّ-

اغْتِرَاراً [غرّ] بكذا: به چيزى فريب خورد،- هُ: ناگهان بر او آمد، خواستار غفلت وى شد.

=اغْتَرَب-

اغْتِرَاباً [غرب]: از شهر خود مهاجرت كرد و دور شد، با غير از خويشاوندان خود ازدواج كرد.

=اغْتَرَزَ-

اغْتِرَازاً [غرز] في الشي ءِ: در آن چيز داخل شد،- الرّاكِبُ رِجْلَهُ فى الغرْزِ: سوار پاى خود را در ركاب كرد،- السَّيْرُ: راه نزديك شد،- فلانٌ السّيرَ: فلانى سوار شد و براه افتاد، راه او نزديك شد.

=اغْتَرَضَ-

اغْتِرَاضاً [غرض] فلانٌ: فلانى در جوانى مرد،- الشى ءَ: آن چيز را هدف قرار داد.

=اغْتَرَفَ-

اغْتِرَافاً [غرف] الماءَ بيده: با كف دست آب برداشت.

=اغْتَرَقَ-

اغْتِرَاقاً [غرق] النفَسَ: نفس عميق بيرون داد،- الفرسُ الخَيْلَ: آن اسب به درون اسبان رفت و از آنها پيشى گرفت؛ «فلانٌ يَغْتَرِقُ العينَ»: زيبائى فلانى چشمها را بخود خيره مى كند بگونه اى كه به چيز ديگر نگاه نكنند.

=اغْتَرَمَ-

اغْتِرَاماً [غرم]: دادن غرامت را بر خود واجب كرد.

=اغْتَزَّ-

اغْتِزَازاً [غزّ] بفلان: فلانى را از ميان ياران خويش بخود اختصاص داد.

=اغْتَزَى-

اغْتِزَاءً [غزو] فلاناً: آهنگ فلانى كرد،- بِهِ: فلانى را از ميان يارانش بخود اختصاص داد.

=اغْتَزَلَ-

اغْتِزَالًا [غزل] الصوفَ: پشم را تافت و از آن ريسمان ساخت.

=اغْتَسَلَ-

اغْتِسَالًا [غسل]: بدن خود را شست،- بالطِّيب: خود را با عطر خوشبو كرد،- الفَرَسُ: اسب عرق كرد.

=اغْتَشَّ-

اغْتِشَاشاً [غشّ] الرجُلَ: به آن مرد بد گمان شد يا او را خائن شمرد، اين واژه ضد (انْتَصَحَ) است.

=اغْتَصَّ-

اغْتِصَاصاً [غصّ] المكانُ بهم: آن مكان براى آن قوم تنگ شد.

=اغْتَصَبَ-

اغْتِصَاباً [غصب] الشي ءَ: با زور و ستم آن چيز را گرفت،- المرأَةَ نَفْسَهَا: با آن زن به زور زنا كرد.

=اغْتَطَى-

اغْتِطَاءً [غطو]: پنهان شد.

=اغْتَفَّ-

اغْتِفَافاً [غفّ] تِ الدابَّةُ: ستور علف خورد،- فلاناً: چيز كمى باو داد.

=اغْتَفَرَ-

اغْتِفَاراً [غفر] اللّهُ ذَنْبَهُ: خداوند گناه او را بيامرزد؛ «لا يُغْتَفَر»: از او نتوان در گذشت، عذرى ندارد؛ «هذا عَمَلٌ لَا يُغْتَفَرُ»: اين كار غير قابل بخشودن است.

=اغْتَفَلَ-

اغْتِفَالًا [غفل] هُ: او را غافل پنداشت، مراقب غفلت او شد.

=اغْتَلَّ-

اغْتِلَالًا [غلّ] الثوبَ: آن جامه را زير جامه ها پوشيد،- بِالغَالِيَة: خود را با مشك و عنبر خوشبو ساخت،- الضَّيْعَةَ: غلّه ى آن مزرعه را برداشت كرد.

=اغْتَلَى-

اغْتِلَاءً [غلو] البعيرُ: شتر در راه خود شتاب كرد.

=اغْتَلَبَ-

اغْتِلَاباً [غلب] الرجُلَ: بر آن مرد چيره شد و بزرگى كرد.

=اغْتَلَفَ-

اغْتِلَافاً [غلف]: آن چيز در نيام رفت،- بِالغَالِيَة: خود را عطر آگين كرد.

=أغتَمَ-

اغْتاماً [غتم] الزيارةَ: در ديدار با ديگران چندان زياده روى كرد كه خسته شدند.

=اغتم-

=الأغتم-

=الاغتماض-

=اغتمد-

=اغتمر-

=اغتمز-

=اغتمس-

=اغتمص-

=اغتمض-

=اغتنى-

=اغتنم-

=اغتهب-

=أغث-

=أغثى-

=الأغثر-

=الأغثم-

=أغد-

=أغدر-

=أغدف-

=اغدق-

=اغدودف-

=اغدودق-

=اغدودن-

=الأغذى-

=الأغر-

=أغرى-

=أغرب-

=اغرد-

=أغرز-

=أغرس-

=أغرض-

=أغرق-

=أغرم-

=الأغرود-

=الأغرودة-

=اغرورق-

=اغْتَمَّ-

اغْتِمَاماً [غمّ]: اندوهگين شد،- النباتُ: گياه بلند و بسيار شد،- الرَّجُلُ: آن مرد خود را خانه نشين كرد و بيرون نرفت.

=الأَغْتَم-

م غَتْمَاء [غتم]: آنكه در سخن گفتن فصيح نباشد؛ رَجُلٌ اغْتَم و قومٌ غُتْمٌ و اغْتَام»:

مرد يا قومى كه سخن فصيح نگويند.

=الاغْتِمَاض-

[غمض]: مص؛ «اتَانِي ذلك على اغْتِماضٍ»: آن كار بگونه اى آسان و بدون تكلف به من روى آورد.

=اغْتَمَدَ-

اغْتِمَاداً [غمد] الليلَ: همانند نيام داخل در شب شد و تاريكى او را فرا گرفت.

=اغْتَمَرَ-

اغْتِماراً [غمر]: به درون آب فرو رفت، بر چهره خود زعفران ماليد،- الماءُ الشي ءَ: آب آن چيز را پوشانيد.

=اغْتَمَزَ-

اغْتِمَازاً [غمز] هُ: بر او طعنه زد،- الكلمةَ: آن سخن را سست و پوچ شمرد.

=اغْتَمَسَ-

اغْتِمَاساً [غمس] في الماء: در آب فرو رفت،- فى الشي ءِ: داخل آن چيز شد.

=اغْتَمَصَ-

اغْتِمَاصاً [غمص] هُ: او را تحقير كرد و كوچك شمرد.

=اغْتَمَضَ-

اغْتِمَاضاً [غمض] البرقُ:

درخشندگى برق فرو نشست،- الرَّجُلُ عَن الإسَاءَةِ»: آن مرد از بدى چشم پوشى كرد.

=اغْتَنَى-

اغْتِنَاءً [غني]: توانگر شد. اين واژه ضد (افتقَر) است.

=اغْتَنَمَ-

اغْتِنَاماً [غنم] الشي ءَ: آن چيز را غنيمت شمرد، فرصت بدست آورد و غنيمت گرفت؛ «اغْتَنَم الفُرصةَ»: از فرصت استفاده كرد.

=اغْتَهَبَ-

اغْتِهَاباً [غهب]: در تاريكى به راه افتاد.

=أَغَثَّ-

إغْثَاثاً [غثّ]: لاغر شد، گنديد،- اللَّحْمَ: گوشت گنديده خريد،- في الكلامِ: به آنچه كه سودى ندارد سخن گفت.

=أَغْثَى-

إغْثَاءً [غثو] الوادي: بازمانده هاى سيل در آن دره بسيار شد.

=الأَغْثَر-

من غَثْرَاء، ج غُثْر [غثر]: آنچه كه به رنگ خاكى و سرخ مايل به سبزى باشد، جامه هاى پر پشم، خزه كه روى آب در آيد،- (ح): شير،- (ح): گرگ.

=الأَغْثَم-

م غَثْمَاء، ج غُثْم [غثم]: آنچه كه به رنگ سفيد مايل به سياهى باشد.

=أَغَدَّ-

إغْدَاداً [غدّ]: غُدّه در آورد،- عليه: از فرط خشم باد كرد و بر افروخته شد.

=اغِدَّ-

[غدّ]: غدّه دار شد.

=أَغْدَرَ-

إغْدَاراً [غدر] هُ: او را گذاشت و رفت، او را باقى گذاشت، او را در سنگلاخ انداخت.

=أَغْدَفَ-

إغْدَافاً [غدف] الليلُ: سياهى شب گسترده شد،- تِ المرأَةُ قناعَها على وَجْهِهَا:

زن بر چهره خود رو بند انداخت،- الشَّبَكَةَ على الصيّد: شكارچى دام بر روى شكار افكند،- البَحْرُ: موجهاى دريا به رنگ تيره در آمد.

=اغْدَقَ-

إغْدَاقاً [غدق] العطاءَ على فلان: به فلانى عطا و بخشش بسيار داد،- المَطَرُ:

باران بسيار شد،- العيشُ: زندگى فراخ شد،- تِ الأرضُ: زمين پر بركت و بارور شد.

=اغْدَوْدَفَ-

اغْدِيدَافاً [غدف] الليلُ: شب آمد و تاريكى گسترد.

=اغْدَوْدَقَ-

اغْدِيدَاقاً [غدق] المطرُ: قطره هاى باران بسيار شد،- تْ عينُ الماءِ: چشمه آب پر آب و گوارا شد.

=اغْدَوْدَنَ-

اغْدِيدَاناً [غدن] النبتُ: گياه سبز و پر رنگ شد،- الشعَرُ: موى بلند و فرفرى شد،- الرّجلُ: آن مرد افتاد و سست شد.

=الأَغْذَى-

[غذو]: آنكه غذاى بيشتر دارد.

=الأَغَرّ-

م غَرَّاء، ج غُرّ و غُرَّان [غرّ]: مرد نيكو كار، زيبارو، آنچه كه سفيد باشد، مهتر و بزرگوار،- من الخَيلِ: اسبى كه در پيشانى سفيدى دارد،- مِن الايّامِ: روزهاى بسيار گرم.

=أَغْرَى-

إغْرَاءً [غرو] الرَّجُلَ بكذا: آن مرد را به چيزى برانگيخت،- العداوةَ بَيْنهَم: ميان آنها دشمنى و اختلاف انداخت.

=أَغْرَبَ-

إغْرَاباً [غرب]: بسوى غرب آمد، چيزى شگفت آورد، از غرائب سخن فصيح گفت، حال او نيكو شد، در شهرها به گردش و انديشيدن پرداخت،- فى الضحكِ و نحوه: در خنديدن و مانند آن زياده روى كرد،- الفرسُ فى جَريه: اسب در دويدن شتاب كرد،- هُ: او را دور كرد،- الحوضَ: حوض را پر از آب كرد،- المريضُ: درد بيمار سخت شد،- عليهِ و بهِ: با او كارى زشت كرد.

=أَغْربَ-

[غرب] المريضُ: درد بيمار سخت شد.

=اغْرَدَ-

إغْرَاداً [غرد] هُ الطائرُ: پرنده با آواز خود او را شادمان كرد.

=أَغْرَزَ-

إغْرَازاً [غرز] الإبْرَةَ: سوزن را فرو كرد،- الوادي: دره گياهان ريز بر آورد.

=أَغْرَسَ-

إغْرَاساً [غرس] الشجرَ: درخت را در زمين كاشت.

=أَغْرَضَ-

إغْرَاضاً [غرض] الإناءَ: جام را پر كرد،- فلاناً: فلانى را خسته و آزرده كرد،- الغَرَضَ: به هدف زد.

=أَغْرَقَ-

إغْرَاقاً [غرق] هُ: او را غرق كرد،- السُّوقَ بالبضائع: بازار را پر از كالاهاى تجارى كرد،- اللّجامَ بالفِضَّةِ:

لگام اسب را با نقره زيور داد،- فى القَوسِ:

كمان را تا آنجا كه ممكن بود كشيد.

=أَغْرَمَ-

إغْرَاماً [غرم] هُ الديْنَ: او را مُلزم به پرداخت بدهى كرد.

=أُغْرِمَ-

[غرم] بالشي ء: به آن چيز عشق ورزيد.

=الأُغْرُود-

ج أَغَارِيد [غرد]: آواز پرنده.

=الأُغْرُودَة-

ج أَغَارِيد [غرد]: مترادفْ (الأُغْرُود) است.

=اغْرَوْرَقَ-

اغْرِيرَاقاً [غرق] تِ العينُ: چشم پر از اشك شد.

=أُغْرِيَ-

[غرو] بكذا: به آن چيز ناخداگاه

=الإغريض-

=أغز-

=أغزى-

=أغزر-

=أغزل-

=الأغزل-

=الأغسام-

=الأغسان-

=أغسق-

=أغسم-

=أغش-

=أغشى-

=الأغشى-

=أغص-

=أغصن-

=أغضى-

=أغضب-

=أغضف-

=الأغضف-

=أغضن-

=الأغضن-

=أغط-

=أغطى-

=أغفى-

=أغفر-

=أغفل-

=أغل-

=أغلى-

=الأغلب-

=الأغلبية-

=أغلس-

=أغلط-

=أغلظ-

=أغلف-

=أغلق-

=اين كلمه ضد (فتح) است،-

عشق ورزيد.

=الإغْرِيض-

ج أَغَارِيض [غرض]: هر چيز سفيد تازه، شكوفه خرما.

=أَغَزَّ-

إغْزَازاً [غزّ] الشجرُ: خار درخت سخت و بسيار شد.

=أَغْزَى-

إغْزَاءً [غزو] فلاناً: او را آماده ساخت و به جنگ فرستاد، براى پرداخت بدهى به او مهلت داد و سر رسيد را بتأخير انداخت.

=أَغْزَرَ-

إغْزَاراً [غزر] المعروفَ: نكوئى را بسيار كرد،- القومُ: شتران آن قوم فراوان شدند، در معرض باران بسيار قرار گرفتند.

=أَغْزَلَ-

إغْزَالًا [غزل] تِ المرأَةُ: آن زن دوك ريسبافى را چرخانيد،- تِ الظّبيةُ: ماده آهو بچه دار شد.

=الأَغْزَل-

[غزل]: اسم تفضيل از (الغَزَل) است،- مِن الحُمَّى: تب كه پى در پى بر بيمار عارض شود.

=الأَغْسَام-

[غسم]: ابرهاى پراكنده در آسمان.

=الأَغْسَان-

[غسن]: اخلاق و خوى مردم.

=أَغْسَقَ-

إغْسَاقاً [غسق] الليلُ: تاريكى شب سخت شد،- الرّجُلُ: آن مرد در تاريكى شب در آمد.

=أَغْسَمَ-

إغْسَاماً [غسم] الليلُ: شب تاريك شد.

=أَغَشَّ-

إغْشَاشاً [غشّ] هُ: او را در تقلب و دسيسه در آورد،- هُ عن حاجَتِهِ: او را از نيازمندى كه داشت باز داشت.

=أَغْشى-

إغْشَاءً [غشي] الأَمرَ فلاناً: آن كار را بر او پوشانيد،- الليلُ: شب تاريك شد،- اللّهُ على بَصَرِه: خدا بينائى او را بگيرد؛ «اغْشاني فلاناً»: مرا به رفتن بسوى فلانى وادار كرد.

=الأَغْشَى-

م غَشْوَاء، ج غُشْو [غشو] من الخيل و غيرها: اسب و جز آن كه داراى سرى سفيد باشد.

=أَغَصَّ-

إغْصَاصاً [غصّ] هُ: او را اندوهگين و غصه دار كرد.

=أَغْصَنَ-

إغْصَاناً [غصن] العنقودُ: دانه انگور درشت شد،- تِ الشَّجَرةُ: شاخه هاى درخت بر آمد و سبز شد.

=أَغْضَى-

إغْضَاءً [غضي] الليلُ: شب تاريك شد،- عينَهُ: پلكهاى چشم خود را بست تا چيزى نبيند،- عنه طَرْفَه: روى خود را از او گردانيد،- على الأَمْرِ: بر آن كار صبر و شكيبائى كرد.

=أَغْضَبَ-

إغْضَاباً [غضب] هُ: او را به خشم برانگيخت،- تِ العَينُ: چشم خاشاكى را كه در آن بود بيرون انداخت.

=أَغْضَفَ-

إغْضَافاً [غضف] الليلُ: شب تاريك شد،- السَّحَابُ: ابرى كه در آن نشانه هاى باران بود آشكار شد.

=الأَغْضَف-

م غَضْفَاء، ج غُضْف [غضف]: سگ كه گوشهايش فرو آويخته باشد، شب تاريك، تير كه پر درشت بر آن باشد؛ «عَيْشٌ اغْضَفٌ»: زندگى خوش و دلچسب.

=أَغْضَنَ-

إغْضَاناً [غضن] عليهِ الليلُ: شب بر او تاريك شد،- السّحابُ: باران ابر پياپى فرود آمد،- تْ عليهِ الحُمّى: تب او سخت شد و ادامه داشت.

=الأَغْضَن-

[غضن]: آنكه پلك چشمش از بدو تولد يا در اثر پيرى يا خشم برگشته باشد.

=أَغَطَّ-

إغْطَاطاً [غطّ] الشي ءَ في الماء: آن چيز را در آب فرو برد.

=أَغْطَى-

إغْطَاءً [غطو] الشي ءَ: آن چيز را پوشانيد و پنهان كرد،- الكَرْمُ: آب به درون درخت انگور روان و شاخه هايش بلند شد.

=أَغْطَى-

إغْطَاءً [غطي] هُ: آنرا پوشانيد،- الشّجرُ: شاخه هاى درخت بلند و دراز شد.

=أَغْفَى-

إغْفَاءً [غفو]: چُرت زد، به خواب سبكى رفت.

=أَغْفَرَ-

إغْفَاراً [غفر] هُ: روى آن چيز را پوشانيد، او را پنهان كرد.

=أَغْفَلَ-

إغْفَالًا [غفل] الشي ءَ: آن چيز را اهمال و رها كرد،- هُ: او را غافل و بيخبر خواند، بهنگام كار از او سؤال كرد و منتظر فراغت وى نشد،- الكتابَ: كتاب را بدون نقطه و اعراب نوشت.

=أَغَلَّ-

إغْلَالًا [غلّ] تِ الأرضُ: زمين غلّه داد، زمين غلّه دار شد،- على عيالِهِ: براى عيال خود غلّه آورد،- البصرَ: با دقت نگاه كرد،- الجازرُ فى الجلد: سلّاخ مقدارى از گوشت و پيه را از پوست جدا كرد و بقيه را چسبيده به پوست رها كرد،- الخطيبُ:

سخنران درست سخن نگفت،- الرجُلُ: آن مرد در كار غلّه خيانت كرد،- هُ: او را به خيانت نسبت داد.

=أَغْلَى-

إغْلَاءً [غلو] الشي ءَ: آن چيز را گران و پر بها يافت، آن چيز را به نرخ گران خريد،- السِّعْرَ: نرخ را بالا برد،- الكرَم:

برگهاى درخت مو را كم كرد تا بلند شود و نيكو بار دهد.

=أَغْلَى-

إغْلَاءً [غلي] القدرَ: ديگر را به جوش آورد،- الرجُلُ: آن مرد از دور با اشاره خود را تسليم كرد.

=الأَغْلَب-

[غلب]: اسم تفضيل است؛ «فى اغْلَبِ الأحْيان»: بيشتر اوقات،- م غَلْبَاء ج غُلْب: گردن كلفت.

=الأَغْلَبيَّة-

[غلب]: مترادف (الأكثرية) است، بيشترين؛ «اغْلَبِيَّة الشَّعْب» و «اغْلَبيَّةٌ مُطْلَقَة»:

بيشترين مردم كشور، اكثريت مطلق.

=أَغْلَسَ-

إغْلَاساً [غلس]: در تاريكى آخر شب به راه افتاد.

=أَغْلَطَ-

إغْلَاطاً [غلط] هُ: او را به غلط انداخت.

=أَغْلَظَ-

إغْلَاظاً [غلظ] الشي ءَ: آن چيز را ستبر يا درشت يافت،- لهُ فى القَوْلِ: با سخنان درشت و سخت او را مورد خطاب قرار داد.

=أَغْلَفَ-

إغْلَافاً [غلف] الشي ءَ: براى آن چيز غلاف يا نيام ساخت، آنرا در غلاف كرد.

=أَغْلَقَ-

إغلَاقاً [غلق] البابَ: درب را بست.

=اين كلمه ضد (فَتَحَ) است،- على كَذَا: او را به زور وادار به انجام آن كار كرد.

=أُغْلِقَ-

[غلق] عليهِ الأمرُ: آن كار براى او ميسّر نشد،- القَاتِلُ فى يد الوَليّ: كشنده به حاكم تسليم گرديد تا درباره او كيفر دهد.

=الأغلوج-

=الأغلوطة-

=اغلولى-

=أغم-

=الأغم-

=الأغماد-

=أغمد-

=الأغمش-

=الأغمص-

=أغمض-

=أغمي-

=اغن-

=الأغن-

=أغنى-

=أغنم-

=الأغنوجة-

=الأغنية-

=أغوى-

=الأغوية-

=أغيا-

=الأغيد-

=أغيم-

=الأغين-

=أف-

=الأف-

=أفاء-

=أفات-

=أفاج-

=أفاح-

=أفاد-

=الإفادة-

=أفار-

=أفاز-

=أفاض-

=الأُغلُوج-

ج أَغَالِيج [غلج]: شاخه نرم درخت.

=الأُغْلُوطَة-

ج أُغْلُوطَات و أَغَالِيط [غلط]:

آنچه كه غلط يا در آن غلط بسيار باشد، آنچه كه مردم را به غلط اندازد.

=اغْلَوْلَى-

اغْلِيلَاءً [غلو] الشجرُ: درخت بزرگ و پر پيچ و خم شد.

=أَغَمَّ-

إغْمَاماً [غمّ] تِ السماءُ: آسمان ابرى شد،- هُ: او را اندوهگين كرد،- اليومُ:

روز بسيار گرم شد.

=الأَغَمّ-

م غَمَّاء، ج غُمّ [غمّ]: آنكه موى پيشانيش بر چهره و پشت گردن فرو آويخته باشد،- من السّحاب: ابر پيوسته و يك پارچه.

=الأَغْمَاد-

[غمد]: بالهاى بالائى برخى از حشرات مانند كرم سفيد و سوسك و جز آن.

=أَغْمَدَ-

إغْمَاداً [غمد] السيفَ: شمشير را غلاف كرد، السّيفَ او الخنجرَ فى جسمِهِ:

شمشير يا خنجر را در بدن او فرد برد،- الأشياءَ: برخى از چيزها را درون برخى ديگر قرار داد.

=الأَغْمَش-

[غمش]: آنكه چشمانش ناتوان شده و بيشتر اوقات اشك از آن روان مى شود.

=الأَغْمَص-

[غمص]: آنكه از چشمانش قيح روان باشد.

=أَغْمَضَ-

إغْمَاضاً [غمض]: پلكهاى چشم خود را بر هم نهاد،- عن الشّي ءِ: از آن چيز گذشت و چشم پوشيد،- على كذا: تحمل آن چيز را داشت و به آن راضى شد،- عنهُ فى البَيْع: در فروش با او آسان گرفت.

=أُغْمِيَ-

إغْمَاءً [غمي] على المريض: در بيمار عارضه بى حسى پديد آمد،- اليومُ: تمام روز هوا ابرى بود.

=اغَنَّ-

إغْنَاناً [غنّ] الشجرُ: درخت به ثمر رسيد،- الوادِي: درختان دره فراوان شدند،- الروضَ: باغ را گلستان سر سبز كرد،- الذبابُ: مگس صدا كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد تودماغى آواز خواند.

=الأَغَنَّ-

م غَنَّاء، ج غُنّ [غنّ]: آنكه از بينى سخن گويد؛ «الوَادِي الأَغَنّ»: دره ى پر از گياه و درخت؛ «حرفٌ أَغَنُّ»: حرفى كه صداى آن از بينى در آيد.

=أَغْنَى-

إغْنَاءً [غني] الرجُلَ: آن مرد را توانگر و بى نياز كرد،- عَنْهُ: به او پاداش داد،- عنهُ غَنَاءً فلانٌ و مَغْنَاهُ وَ مُغناهُ و مَغْنَاتَهُ و مُغْنَاتَهُ: جانشين او شد، عنه كذا: آن چيز را از او دور كرد؛ «ما يُغْنِي عنك هذا»: اين تو را بى نياز نمى كند؛ «مَا اغْنَى شَيْئاً»: سودى نداد و بدرد نخورد.

=أَغْنَمَ-

إغْنَاماً [غنم] هُ الشي ءَ: آن چيز را براى خود به غنيمت گرفت.

=الأُغْنُوجَة-

ج أَغَانِيْج [غنج]: آنچه كه با آن ناز و كرشمه كنند.

=الأُغْنِية-

ج أَغانِيّ و أَغَانٍ [غني]: مترادف (الأُغْنِيَّة) است.

=الإغْنِية-

ج أَغَانيّ و أَغَانٍ: مترادف (الأُغْنِيَّة) است.

=الأُغْنِيَّة-

ج أَغانيّ و أَغَانٍ: آنچه كه با آهنگ و آواز خوانند، سرود، ترانه.

=الإغْنِيَّة-

ج أَغَانِيّ و أَغَانٍ: مترادف (الأُغْنِيَّة) است.

=أَغْوَى-

إغْوَاءً [غوي] الرجُلَ: آن مرد را گمراه كرد.

=الأُغْوِيَّة-

ج أَغَاوِيّ: بلاى سخت، نابودى، زمينى كه به آن آب نرسد.

=أَغْيَا-

إغْيَاءً [غيي] الغايةَ أي الرايةَ: پرچم را بر افراشت،- لِلْقَوم: براى آن قوم پرچمى بر افراشت،- الرَّجُلُ: آن مرد به منتهاى بزرگوارى رسيد،- الفَرسُ فى سِبَاتِهِ: اسب به خط پايان مسابقه رسيد،- الطَّيْرُ: پرنده بالهاى خود را بر افراشت و تكان داد،- السَّحابُ: ابر گسترده شد و سايه افكند.

=الأَغْيَد-

[غيد]: گياه نرم دو تا شده؛ «مكانٌ اغْيَد»: زمين سر سبز و پر گياه.

=أَغْيَمَ-

إغْيَاماً [غيم] تِ السماءُ: آسمان ابرى شد،- البعيرُ: شتر تشنه شد،- القومُ: آن قوم به تشنگى افتادند؛ «اغْيَم القومُ فى المكانِ»:

آن قوم در آن جاى اقامت كردند.

=الأَغْيَن-

م غَيْنَاء، ج غِين [غين] من الشجر و النبات: گياه و درخت سبز و بلند.

=أَفَّ-

- أَفّاً: واژه (أُفّ) بر اثر اندوه و يا خستگى بر زبان جارى كرد.

=الأُفّ-

چيده ناخن، چرك گوش.

=أُفّ-

اسم فعل است بمعناى خسته و اندوهگينم.

=أَفَاءَ-

إفَاءَةً [فيأ] الظلُّ: سايه برگشت،- هُ الى كَذَا: او را برگردانيد،- على القومِ فَيْئاً:

غنائم قومى را گرفت و براى آن قوم آورد،- اللّهُ عليهِ مالَ القومِ: خداوند دارائى آن قوم را به او غنيمت دهد.

=أَفاتَ-

إفَاتَةً [فوت] هُ الأمرَ: آن كار را از دست او گرفت، آن كار را از او گرفت و برد.

=أَفَاجَ-

إفَاجَةً [فوج] الرجلُ: آن مرد شتاب كرد،- الفرسُ: آن اسب دويد.

=أَفَاجَ-

إفَاجَةً [فيج] في عَدْوِه: در دويدن تأخير كرد،- القومُ فى الأرضِ: آن قوم رفتند و پراكنده شدند.

=أَفاحَ-

إفَاحَةً [فيح] القِدْرَ: ديگ را به جوش آورد،- الدماءَ: خون جارى كرد.

=أَفَادَ-

إفادَةً [فود و فيد] فلانٌ المالَ: فلانى آن مال را بدست آورد، كسب كرد،- فلاناً مالًا او علماً: به فلانى مال داد يا دانش آموخت،- منه علماً او مالًا: از فلانى دانش آموخت يا مال اندوخت،- هُ بكذا: چيزى را به او اعلام كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را كشت.

=الإفَادَة-

[فود و فيد]: مص،- ج إفادات:

گواهى دادن در برابر دادگاه.

=أَفَارَ-

إفَارَةً [فور] القِدْرَ: ديگ را به جوش در آورد،- الميزانَ: براى ترازو دو شاخه ساخت.

=أَفَازَ-

إفَازَةً [فوز] فلاناً بكذا: فلانى را بر چيزى پيروز كرد.

=أَفَاضَ-

إفَاضَةً [فيض] الإناءَ: جام را پر كرد

=الأفاعيل-

=الأفاف-

=أفاق-

=الأفاق-

=الأفاك-

=أفانين-

=الأفاويق-

=أفتى-

=افتات-

=افتاق-

=افتئت-

=افتأل-

=الافتتاح-

=الافتتاحي-

=الافتتاحية-

=افتتح-

=افتتن-

=افتجأ-

=افتجر-

=افتحص-

=أفتخ-

=الأفتخ-

=افتخر-

=افتدى-

=أفتر-

=افترى-

=الافتراض-

=افترز-

=افترس-

=افترش-

=افترص-

=افترض-

تا لبريز شد،- الماءَ: آب را خالى كرد،- الدمعَ: اشك ريخت،- القومُ من المكانِ: آن قوم از آن مكان بيرون رفتند و پراكنده شدند،- القومُ فى الحَديثِ: آن قوم به سخن پرداختند و شتاب كردند،- القومُ على الرّجُلِ: آن قوم بر آن مرد تاختند و، چيره شدند،- بالشي ءِ: آن چيز را بدور افكند؛ «ما افاض بِكَلِمَةٍ»: هيچ سخنى نگفت.

=الأَفَاعِيل-

[فعل] عند العروضيّين: در نزد عروضيان بمعناي (التَّفَاعِيل) است.

=الأَفَّاف-

[أفّ]: آنكه بسيار افسوس خورد، بسيار افْ گوينده.

=أَفَاقَ-

إفَافَةً [فوق] من النوم: از خواب بيدار شد،- مِن غَفْلَتِهِ: آن مرد از غفلت و بيخبرى بيرون آمد،- السّكرانُ مِن سُكِرهِ: آن مرد مست هشيار شد،- من مرضِهِ: از بيمارى بهبود يافت،- المجنونُ من جُنونِهِ: آن ديوانه از ديوانگى كه داشت بر سر عقل آمد،- عنه النُّعاسُ: چُرت زدن از او بدر شد،- الزّمانُ:

روزگار پس از تنگى فراخ شد،- الحالبُ:

دوشنده ى شير ميان دو دوشيدن استراحت گرفت،- تِ النّاقةُ: در پستان ماده شتر مقدارى شير در فاصله ى دو دوشيدن جمع شد،- السّهمَ: سر تير را در زه كمان قرار داد تا تير اندازى كند.

=الأَفَّاق-

آنكه براى كسب و كار به سير و سياحت بپردازد.

=الأفَّاك-

ج أَفَّاكُون: دروغگو.

=أَفَانِينُ-

[فنّ] الكلام: راه و روش فن سخنگوئى و انواع آن.

=الأَفَاوِيق-

[فوق]: آب باران كه در ابر ذخيره شده و پى در پى ببارد.

=أَفْتَى-

إفْتَاءً [فتو] فلاناً في المسأَلة: درباره آن مسأله به فلانى فتوى داد.

=افْتَاتَ-

افْتِوَاتاً [فوت] هُ الأمرُ: كار از او گذشت،- الكلامَ: سخن را نو آورى كرد،- على فلانٍ فى الأَمر: در آن امر فلانى را محكوم كرد،- برأيِهِ: در رأى خود استبداد كرد،- بِامرهِ: كار خود را بدون مشورت با كسى انجام داد.

=افْتَاقَ-

افْتِيَاقاً [فوق] الرجلُ: آن مرد فقير شد.

=افْتَأَتَ-

افْتِئَاتاً [فأت] برأْيهِ: در رأى خود استبداد كرد،- عَلَيَّ الباطِلَ: بر من بهتان زد.

=افْتُئِتَ-

[فأت]: ناگهان مرد.

=افْتَأَل-

افْتِئَالًا [فأل] به: به آن چيز فال خوب زد. اين واژه ضدّ (تشاءَمَ) است.

=الافْتِتَاح-

[فتح]: مص؛ «افتتاحُ الْجَلَسَة»:

سر آغاز جلسه، گشايش جلسه ى رسمى.

=الافْتِتَاحيّ-

[فتح]: منسوب به (الافْتِتَاح) است؛ «المَقَالُ الافْتِتَاحيّ»: آغاز سخنراني، سر مقاله ى روزنامه يا مجلّه.

=الافْتِتَاحِيَّة-

سر مقاله ى روزنامه.

=افْتَتَحَ-

افْتِتَاحاً [فتح] الأَبْوَابَ: در بها را باز كرد،- البلادَ: كشور گشائى كرد،- الأمرَ بكذا: كار را با آن چيز آغاز كرد.

=افْتَتَنَ-

افْتِتَاناً [فتن]: آن مرد دچار فتنه اى شد كه مال و خرد او را برد، در فتنه افتاد،- هُ: او را به فتنه انداخت،- فى دينهِ: از دين خود برگشت.

=افْتَجَأَ-

افْتِجَاءً [فجأ] الرجلَ: ناگهان بر آن مرد آمد.

=افْتَجَرَ-

افْتِجَاراً [فجر] في الكلام: سخن را بى آنكه از كسى شنيده باشد جعل و اختراع كرد.

=افْتَحَصَ-

افْتِحَاصاً [فحص] عنهُ: درباره او بحث و جستجو كرد.

=أَفْتَخَ-

إفْتَاخاً [فتخ] الرجُلُ: آن مرد خسته و درمانده شد.

=افْتَخَّ-

افْتِخَاخاً [فخّ] النائمُ: در خواب خُرخُر كرد.

=الأَفْتَخ-

[فتخ]: آنكه بند انگشتانش سست و نرم و ناتوان باشد؛ «رَجُلٌ افْتَخُ الطرْفِ»:

مرد سست نگاه.

=افْتَخَرَ-

افْتِخَاراً [فخر]: مترادف (فَخَرَ) است.

=افْتَدَى-

افْتِدَاءً [فدي] بهِ: او را باز خريد كرد،- منه بكذا: او را در برابر مال يا چيزى رهائى داد،- تِ المرأةُ نَفْسَها مِن زَوْجها: آن زن به شوهر خود مالى داد تا از او رها شود و طلاق بگيرد.

=أَفْتَرَ-

إفْتَاراً [فتر]: پلكهاى چشم او ناتوان و نگاهش شكسته شد،- هُ الدّاءُ او السُّكْرُ:

بيمارى يا مستى او را ناتوان كرد.

=افْتَرَّ-

افتِرَاراً [فرّ] البرقُ: برق درخشيد،- الرَّجُلُ: آن مرد خنده زيبائى كرد،- الشي ءَ: آن چيز را به درون بينى كشيد.

=افْتَرَى-

افْتِرَاءً [فرو] الفَرْوَ: پوستين در بر كرد.

=افْتَرَى-

افْتِرَاءً [فري] عليه الكذبَ: دروغ بر او بست،- علَيْهِ: بر او تعدى كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الافْتِرَاض-

[فرض]: مص،- عند المَنْطِقِيّينَ:

روش عكس قضاياى منطقى است.

=افْتَرَزَ-

افْتِرَازاً [فرز] الأمرَ: آن امر را حلّ و فصل كرد.

=افْتَرَسَ-

افْتِرَاساً [فرس] الأَسدُ فريستَهُ: شير گردن شكار خود را گرفت و خرد كرد، شكار كرد.

=افْتَرَشَ-

افْتِرَاشاً [فرش] الشي ءُ: آن چيز گسترده شد،- الشي ءَ: آن چيز را لگدمال كرد،- الثوبَ و نحوَه: جامه و مانند آنرا بگونه ى فرش گسترد،- ذراعَيْهِ: دو بازوى خود را همچون فرش پهن كرد،- الرَّجُلَ:

آن مرد را بر زمين افكند،- الطريقَ: راه را پيمود،- إثرَ فلانٍ: بدنبال اثر فلانى رفت،- تِ الشجَّةُ الدّماغَ: استخوان سر را شكافت ولى خرد نكرد،- المالَ: آن مال را غصب كرد،- عِرضَهُ: به آب رو و ناموس وى تجاوز كرد.

=افْتَرَصَ-

افْتِرَاصاً [فرص] الفُرْصَةَ: فرصت را غنيمت شمرد.

=افْتَرَضَ-

افْتِرَاضاً [فرض]: فرض كرد، انديشه ى خود را براى مسأله اى بكار گرفت،- اللّهُ الأحكامَ على عبادِهِ: خداوند احكام را بر بندگان خود واجب گردانيد،- الجندُ: سربازان حقوق و پاداش خود را گرفتند.

=افترط-

=افترق-

=افتز-

=افتصد-

=افتض-

=افتسل-

=افتضح-

=افتطر-

=افتظ-

=افتعل-

=افتغم-

=أفتق-

=افتقد-

=افتقر-

=افتكر-

=افتل-

=الأفتل-

=افتلى-

=افتلت-

=افتلذ-

=افتلق-

=أفتن-

=أفج-

=الأفج-

=أفجر-

=أفجع-

=الأفحج-

=أفحش-

=أفحم-

=الأفحوص-

=الأفخارستيا-

=الأفخم-

=أفدى-

=أفدح-

=الأفدع-

=أفدم-

=أفر-

=الأفر-

=أفرى-

=أفراد-

=افْتَرَطَ-

افْتِرَاطاً [فرط] اليه في الأمر: در آن كار بسوى او رفت،- ولداً: فرزند كوچك خود را از دست داد.

=افْتَرَقَ-

افْتِرَاقاً [فرق]: ضد (اجْتَمَعَ) است.

=افْتَزَّ-

افْتِزَازاً [فزّ] عليهِ: بر او چيره شد.

=افْتَصَدَ-

افتِصَاداً [فصد] العِرْقَ: رگ را بريد، رگ را زد.

=افْتَضَّ-

افْتِضَاضاً [فضّ] الماءَ: آب را كم كم ريخت.

=افْتَسَلَ-

افْتِسَالًا [فسل] الفَسِيلةَ: فسيل درخت را كند و در جاى ديگر كاشت.

=افْتَضَحَ-

افْتِضَاحاً [فضح] الأمرُ: آن امر شيوع و شهرت يافت،- الرَّجُلُ: آن مرد مفتضح و بديهاى او آشكار شد.

=افْتَطَرَ-

افْتِطَاراً [فطر] الأمرَ: آن چيز را بدعت كرد، امر نوينى بوجود آورد.

=افْتَظَّ-

افْتِظَاظاً [فظّ]: شكم شتر را پاره كرد و از آبى كه در آن ذخيره كرده بودند نوشيد.

=افْتَعَلَ-

افْتِعَالًا [فعل] الشي ءَ: آن چيز را به وجود آورد،- الخطَّ: آن نوشته را جعل كرد؛ «افْتَعَلَ عليه زوراً و كذباً»: بر او دروغ و بهتان بست.

=افْتَغَمَ-

افْتِغَاماً [فغم] الزكامُ: زكام و سرماخوردگى بهبود يافت و بر طرف شد.

=أَفْتَقَ-

إفْتَاقاً [فتق] السحابُ: ابر پاره شد،- القومُ: ابر بر آن قوم شكافته و هوا باز شد،- قرنُ الشمسِ: خورشيد از ميان ابر آشكار شد،- الرَّجُلُ: سختى و تنگى به آن مرد روى آورد.

=افْتَقَدَ-

افْتِقَاداً [فقد] هُ: او را از دست داد، او را بهنگام غيبت خواست،- المريضَ: از آن بيمار عيادت كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=افْتَقَرَ-

افْتِقَاراً [فقر]: فقير و بى چيز شد. اين واژه ضد (اسْتَغْنَى) است،- اليهِ: به او نيازمند شد.

=افْتَكَرَ-

افْتِكَاراً [فكر] في الأمر: در آن كار انديشيد.

=افْتَلَّ-

افْتِلَالًا [فلّ] السيفُ: شمشير كند شد.

=الأَفْتَل-

م فَتْلَاء، ج فُتْل [فتل]: آنكه دو پهلويش از هم دور باشند.

=افْتَلَى-

افْتِلَاءً [فلو] الصَّبِيَّ أو المهرَ: آن كودك يا كره اسب را از شير گرفت و از مادرش جدا كرد،- الغلامَ: آن جوان را تربيت كرد،- الشي ءَ لِنَفْسِهِ: آن چيز را بخود اختصاص داد.

=افْتَلَى-

افْتِلَاءً [فلي] القومَ: به ميان آن قوم در آمد،- القومَ بِعَينِهِ: آن قوم را نگريست و تأمل كرد.

=افْتَلَتَ-

افْتِلَاتاً [فلت] الكلامَ: سخن را بديهه گفت،- الشي ءَ: آن چيز را با شتاب گرفت،- الأمرَ: آن كار را بيدرنگ انجام داد،- عليهِ: كار را بدون دخالت او انجام داد.

=أُفْتُلِتَ-

[فلت]: ناگهان مرد،- الشي ءَ: آن چيز را ناگهان از او گرفت،- بأمرِ كَذا: قبل از آنكه آماده شود غافلگير شد.

=افْتَلَذَ-

افْتِلَاذاً [فلذ] هُ المالَ: چيزى از مال خود را از وى گرفت.

=افْتَلَقَ-

افْتِلَاقاً [فلق]: به كارى شگفت دست زد، در دويدن كوشيد و شتاب كرد.

=أَفْتَنَ-

إفْتَاناً [فتن] هُ: او را به شگفتى واداشت.

=افْتَنَّ-

افْتِنَاناً [فنّ]: مترادف (تَفَنَّنَ) است،- فى خُصُومَتِه: در دشمنى با او زياده روى كرد.

=أَفَجَّ-

إفْجَاجاً [فجّ]: از ميان دره ى فراخ بين دو كوه گذشت،- ما بين رِجْلَيْهِ: ميان دو پاى خود را فاصله داد،- فى المَشي: در راه رفتن شتاب كرد،- الأرضَ بِالمِحْرَاثِ: زمين را شكافت.

=الأَفَجّ-

م فَجَّاء، ج فُجّ [فجّ]: آنكه بهنگام راه رفتن ميان دو پاى خود را فاصله دهد.

=أَفْجَرَ-

إفْجَاراً [فجر]: كافر شد، دروغ گفت، از حق روى گردان شد، زنا كرد، بهنگام سپيده دم در آمد، با ثروت بسيار آمد،- فلاناً: او را فاجر يافت،- الينبوعَ:

آب چشمه را روان ساخت.

=أَفْجَعَ-

إفْجَاعاً [فجع] تْهُ المصيبةُ: مصيبت وارده بر او وى را سخت دردمند كرد.

=الأَفْحَج-

م فَحْجَاء، ج فُحْج [فحج]: آنكه بهنگام راه رفتن نوك پنجه هاى پاى را بهم نزديك و پاشنه ها را دور از هم قرار دهد.

=أَفْحَشَ-

إفْحَاشاً [فحش]: ناسزا گفت، كار ناپسنديده كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد بخيل شد.

=أَفْحَمَ-

إفْحَاماً [فحم] هُ: او را با دليل و برهان خاموش گردانيد،- الهَمُّ الشَّاعرَ: غم و اندوه شاعر را از سرودن شعر باز داشت.

=أُفْحِمَ-

[فحم] الصَّبِيُّ: آن كودك گريست تا صدايش خاموش شد.

=الأُفْحوُص-

ج أَفَاحِيص [فحص]: جائيكه مرغ قطا آنرا براى تخم گذارى خود آماده مى كند.

=الأَفْخَارِسْتِيا-

اين واژه در اصطلاح مسيحيان، راز قربانى مقدس است.- اين واژه يونانى است-

أَفْخَرَ-

إفْخَاراً [فخر] هُ على فلان: او را بر فلانى ترجيح و برترى داد.

=الأَفْخَم-

[فخم]: مترادف (الأَعْظَم) است.

=أَفْدَى-

إفْدَاءً [فدي] فلاناً الأَسيرَ: از فلانى فديه ى اسير را پذيرفت و باز خريد كرد.

=أَفْدَحَ-

إفْدَاحاً [فدح] الأَمرَ: ان امر را گران و سنگين يافت.

=الأَفْدَع-

م فَدْعَاء، ج فُدْع [فدع]: آنكه در مچ دست يا پايش كجى باشد.

=أَفْدَمَ-

إفْدَاماً [فدم] فَم الآنيةِ: دهانه ى ظرفها را با پوشش بست.

=أَفَرَّ-

إفْرَاراً [فرّ] هُ: او را وادار به گريز كرد.

=الأَفَرّ-

[فرّ]: خوش لب و دندان و لبخند.

=أَفْرَى-

إفْرَاءً [فري] الشي ءَ: آن چيز را بريد و دو نيم كرد، آن چيز را نيكو و اصلاح كرد،- فلاناً: فلانى را نكوهش و سرزنش كرد.

=أَفْرَادُ-

[فرد] الناسِ: بزرگان مردم؛ «افْرادُ النُّجومِ»: ستاره هاى تك كه در آسمان دور از هم ديده شوند.

=أفرث-

=أفرج-

=أفرح-

=أفرخ-

=أفرز-

=الأفرس-

=أفرش-

=أفرص-

=أفرض-

=الأفرض-

=أفرط-

=أفرع-

=الأفرع-

=أفرغ-

=الأفرغ-

=أفرق-

=الأفرق-

=أفرك-

=الأفرم-

=الإفرنج-

=الإفرند-

=الأفره-

=الإفريز-

=أفز-

=أفزر-

=أفزع-

=الأفزر-

=أفسح-

=أفسد-

=أَفْرَثَ-

إفْرَاثاً [فرث] الكرشَ: شكنبه را شكافت و آنچه كه درون آن بود بيرون آورد،- الحُبُّ كبدَهُ: عشق جگر او را سوزانيد.

=أَفْرَجَ-

إفْرَاجاً [فرج] الغبارُ: گرد و غبار بر طرف شد،- عن مُعْتَقَلَ او مَسْجُونٍ:

بازداشتى يا زندانى را آزاد كرد،- القومُ عن المكانِ: قوم آن جاى را رها كردند و رفتند،- تِ الدجَاجةُ: مرغ داراى جوجه ها شد.

=أَفْرَحَ-

إفْرَاحاً [فرح] هُ: او را شادمان كرد،- الديْنُ: داشتن بدهى او را اندوهگين كرد، او را گرانبار كرد.

=أَفْرَخَ-

إفْرَاخاً [فرخ] تِ البيضةُ و الطائرةُ: تخم شكافته شد و جوجه بيرون آمد، پرنده جوجه دار شد،- الرّوعُ: ترس و بيم بر طرف شد،- الأمرُ: پايان كار پس از اشتباه روشن شد.

=أَفْرَزَ-

إفْرَازاً [فرز] الشي ءَ عن غيرهِ: آن چيز را از ساير چيزها جدا كرد،- فلاناً بِشي ءٍ: چيزى را برگزيد و براى فلانى اختصاص داد،- الصَّيدُ الصّائدَ: شكار به شكارچى فرصت داد تا از نزديك آنرا با تير بزند.

=الأَفْرَس-

[فرس]: تيز بين تر، دلير سوارتر.

=أَفْرَشَ-

إفْرَاشاً [فرش] هُ بساطاً: براى او فرش گسترد، الشَّاةَ لِلذِّبح: گوسفند را براى ذبح بر زمين افكند،- الرجُلُ: آن مرد داراى فرش شد،- الشجرُ: شاخه هاى درخت بلند و كشيده شد،- عنهُ: از او كند و دور شد،- عنه الموتُ: خطر مرگ از وى گذشت،- المكانُ: آن جاى پر از پروانه شد،- السَّيفَ: شمشير را تيز كرد.

=أَفْرَصَ-

إفْرَاصاً [فرص] الفُرْصةَ: فرصت بدست آورد،- تْهُ الفُرصَةُ: فرصت به او توانائى كار را داد.

=أَفْرَضَ-

إفْرَاضاً [فرض] لفلانٍ كذا: براى فلانى فريضه يا زكاتى تعيين كرد،- تِ الماشيةُ: تعداد ستوران بحد نصاب رسيد و پرداخت زكاة آنها واجب شد،- فلاناً شيئاً: به فلانى چيزى بخشيد.

=الأَفْرَضَ-

[فرض]: آنكه به علم فرائض داناتر است؛ «فلانٌ أَفرضُ النّاسِ»: فلانى داناترين مردم است.

=أَفْرَطَ-

إفْرَاطاً [فرط]: افراط و زياده روى كرد،- الإناءَ: جام را پر كرد تا لبريز شد،- على الرّجُلِ: بر آن مرد تكليف شاق كرد،- الرَّجُلُ: در آن كار شتاب كرد،- رَسُولًا: نماينده اى از خود فرستاد،- بِيدِهِ الى السيفِ لِيَسْتَلَّهُ: در كشيدن شمشير از نيام بر او پيشى گرفت،- فلانٌ وَلَداً: فرزند كوچكى از فلانى قبل از بلوغ مرد،- الشي ءَ: آن چيز را فراموش كرد، رها كرد.

=أَفْرَعَ-

إفْرَاعاً [فرع] الشي ءُ: آن چيز بلند و دراز شد،- اللّجامُ الفرسَ: لگام دهن اسب را خون آلود كرد،- تِ الضبعُ الغنمَ او فى الغَنَم:

كفتار در گوسفندان افتاد و آنها را كشت و نابود كرد،- الأمرَ: آن امر را آغاز كرد،- حاجتَهُ او سَفَرَهُ: نيازمندى يا مسافرت خود را پذيرفت،- الأرضَ: در زمين به سير و سياحت پرداخت،- اهلَهُ:

سرپرستى خانواده خود را پذيرفت،- مِن الجَبَلِ: از كوه فرود آمد،- بِالقَوم: بر آن قوم وارد شد.

=أَفْرِعَ-

[فرع] بفلانٍ: فلانى دستگير و كشته شد.

=الأَفْرَع-

م فَرْعَاء؛ ج فُرْع [فرع]: آنكه موى سرش انبوه باشد.

=أَفْرَغَ-

إفْرَاغاً [فرغ] الإناءَ: جام را خالى كرد،- المَاءَ: آب را ريخت،- الدِّماءَ:

خونها را ريخت،- الذّهبَ و نحوهُ: زر يا مانند آنرا در قالب ريخت،- مَجْهُودَه فى العَمَل: در آن كار همه ى كوشش خود را نمود.

=الأَفْرَغ-

م فَرْغَاء: ج فُرْغ [فرغ]: مترادف (الفَارغ) است و بمعناى خالى و تهى مى باشد.

=أَفْرَقَ-

إفْرَاقاً [فرق] المريضُ من مرضه: بيمار بهبودى يافت،- غَنَمَهُ: گوسفندان خود را گم كرد.

=الأَفْرَق-

م فَرْقَاء، ج فُرْق [فرق]: مردى كه موى ريش يا پيشانيش از هم جدا باشد، آنكه ميان دندانهايش فاصله باشد؛ «دِيكٌ افْرَقُ»:

خروسى كه گوشه هاى تاج سرش از هم جدا باشد؛ «تِيسٌ افْرَقُ»: بز كه ميان دو شاخش فاصله زياد باشد.

=أَفْرَكَ-

إفْرَاكاً [فرك] السنبلُ: دانه هاى خوشه رسيد و شايسته ى خوردن شد.

=الأَفْرَم-

[فرم]: مردى كه دندانهايش شكسته يا پوسيده شده باشد.

=الإفْرَنْج-

فرنگيان كه معمولًا مردم ساكن در غرب اروپا مى باشند.- اين واژه فرانسوى است-

الإفْرَنجَة-

مترادف (الإفْرنج) است.

=الإفْرِنْد-

ج إفْرِنْدات [فرند]: پرند، جوهر و نگار شمشير.

=الأَفْرَه-

[فره]: آنكه در وى اثر نشاط و زيركى باشد.

=الإفْرِيز-

ج أَفَارِيز [فرز] من الحائط: افريز يا سردرى و آنچه كه از ديوار به جلو بر آمده باشد.- اين كلمه فارسى است-

أَفَزَ-

أَفْزاً: جهيد، برجست.

=أَفَزَّ-

إفْزَازاً [فزّ] هُ: او را ترسانيد، او را سرگردان كرد.

=أَفْزَرَ-

إفْزَاراً [فزر] الشي ءَ: آن چيز را خرد و تكه تكه كرد.

=أَفْزَعَ-

إفْزَاعاً [فزع] هُ: او را ترسانيد، ترس او را از بين برد،- عنهُ: بيم را از او ببرد و به وى آرامش داد،- هُ من النَّومِ: او را از خواب بيدار كرد،- القَومَ: به يارى آن قوم شتافت.

=الأَفْزَر-

[فزر]: آنكه بر پشت يا سينه اش قوز داشته باشد.

=أَفْسَحَ-

إفْسَاحاً [فسخ] المكانُ: مترادف (فَسُحَ) و بمعناى آن جاى فراخ شد مى باشد.

=أَفْسَدَ-

إفْسَاداً [فسد] هُ: او را فاسد كرد. اين واژه ضد (اصْلَحَ) است.

=أفسل-

=الأفسنتين-

=الأفشين-

=الأفصح-

=أفصد-

=أفصل-

=أفصم-

=أفض-

=أفضى-

=أفضل-

=الأفضل-

=الأفطح-

=أفطر-

=الأفطس-

=أفطم-

=أفظع-

=الأفعى-

=أفعم-

=الأفعوان-

=أفغم-

=أفف-

=الأفف-

=أفق-

=الأفق-

=أفقد-

=أفقر-

=أفقع-

=الأفقع-

=الأفقم-

=أَفْسَلَ-

إفْسَالًا [فسل] الفَسِيلةَ: خرما بن ريزه را از مادر جدا كرد و در جاى ديگر كاشت.

=الأَفْسَنْتِين-

(ن): گياه افسنتين، اين گياه داراى گلهاى لوله اى و خوشبو و تلخ مزه است. اين گياه در ساخت برخى از گونه هاى الكل بكار مى رود. برگ اين گياه بسان برگ سعتر است.- اين واژه يونانى است-

أَفْشَى-

إفْشَاءً [فشو] الشي ءَ: آن چيز را افشا كرد،- سِرَّهُ لِفُلانٍ: راز خود را بر فلانى آشكار كرد،- الرجُلُ: افشاگريهاى آن مرد بسيار شد.

=الأَفْشِين-

ج أَفَاشِين: قسمت ويژه اى از نماز و عبادت نزد روميان است.- اين واژه يونانى است-

أَفْصَحَ-

إفْصَاحاً [فصح]: با فصاحت سخن گفت، او فصيح شد، نظر خود را بيان كرد،- عن الشّي ءِ: آن چيز را كشف و بيان كرد؛ «افْصَحَ عَن رأيِهِ»: نظر و عقيده ى خود را بيان كرد، نظر خود را خلاصه كرد،- الأمرُ: آن امر روشن و آشكار شد،- الصبحُ: روشنائى بامداد بر آمد،- النّصَارى او اليهودُ: عيد فصح نصارى يا يهود سررسيد،- من كذا: از چيزى رهائى يافت،- اللبنُ: كف شير رفت،- الفرسُ:

شيهه اسب صاف شد.

=الأَفْصَح-

[فصح]: افعل التفضيل است بمعناى بهترين سخنران و فصيحترين ناطق.

=أَفْصَدَ-

إفْصَاداً [فصد] تِ الشجرةُ: جاى بر آمدن برگ درخت باز و كناره هاى برگ پيدا شد.

=أَفْصَلَ-

إفْصَالًا [فصل] المولودُ: هنگام از شير گرفتن كودك رسيد،- المريضُ: بيمار مرد اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=أَفْصَمَ-

إفْصَاماً [فصم] عنهُ المطرُ أو الحُمَّى:

باران يا تب از او قطع شد.

=أَفَضَّ-

إفْضَاضاً [فضّ] العطاءَ: بخشندگى را بسيار كرد.

=أَفْضَى-

إفْضَاءً [فضو] بالأمر: امر را بگونه اى روشن بيان كرد؛ «افْضَى بِتَصْريحٍ»:

موضوعى را تصريح كرد،- اليهِ بِسِرِّه: راز خود را به او گفت،- المكانُ: آن جاى فراخ شد،- المكانَ: آن جاى را فراخ كرد،- إليهِ: به او رسيد،- بهِ الى كذا: او را به آن چيز رسانيد،- بِفلانٍ: فلانى را به جاى فراخ و با فضا برد،- الرّجُلُ: آن مرد فقير شد.

=أَفْضَلَ-

إفْضَالًا [فضل] عليهِ: بخشش به او را افزون كرد، از امكاناتى كه داشت به وى بخشيد و با او نكوئى كرد، از او در چيزى بيشتر بود،- عليه فى الحَسَب. از او فاضل تر شد،- من الشي ءِ: بازمانده آن چيز را ترك كرد.

=الأَفْضَل-

ج أَفْضَلُون و أَفَاضِل [فضل]: آنكه از همه فاضلتر است، آنكه دانشمندتر است.

=الأَفْطَح-

[فطح]: آنكه سر يا بينى او پهن باشد.

=أَفْطَرَ-

إفْطَاراً [فطر] الصائِمُ: روزه دار افطار كرد، هنگام افطار وى رسيد،- الصَّائِمَ:

روزه دار را وادار به افطار كرد، به او صبحانه يا ناشتائى داد.

=الأَفْطَس-

م فَطْسَاء، ج فُطْس [فطس]: آنكه در استخوان بينى او فرو رفتگى باشد؛ «انْفٌ افْطَس»: بينى پهن و فرو رفته.

=أَفْطَمَ-

إفْطَاماً [فطم] الرضيعُ: هنگام باز گرفتن كودك از شير رسيد، به سن از شير گرفتن رسيد.

=أَفْظَعَ-

إفْظَاعاً [فظع] الأمرُ: آن كار به رسوائى سخت كشيده شد،- الأمرَ: آن كار را سخت ناپسنديده يافت،- هُ: او را به كارى سخت رسوا كننده انداخت.

=أُفْظِعَ-

[فظع]: دچار امرى رسوا كننده شد.

=الأَفْعَى-

ج أَفَاعٍ [فعي] (ح): مار درشت و سَمّي، افعي.

=أَفْعَمَ-

إفْعَاماً [فعم] الاناءَ: ظرف را پر كرد،- الرجُلَ: آن مرد را بسيار شادمان كرد، او را به خشم در آورد،- المِسكُ البيتَ: مشك خانه را پر از بوى خوش كرد.

=الأُفْعُوان-

[فعي] (ح): افعى نر.

=أَفْغَمَ-

إفْغَاماً [فغم] الرجُلَ: آن مرد را بسيار شادمان كرد،- الإناءَ: جام را پر كرد،- المكانَ: آن جاى را از بوى خوش خود پر كرد.

=أَفَّفَ-

تَأْفِيفاً [أفّ]: بر اثر اندوه و يا خستگى (افّ) گفت.

=الأَفَف-

[أفّ]: خستگى و ملال، زمان و هنگام.

=أَفَقَ-

- أَفْقاً: در گوشه و كنار جهان به سياحت پرداخت.

=الأُفُق-

ج آفَاق: مترادف (الأفُق) است.

=الأُفُق-

ج آفَاق: ناحيه، كرانه ى دور دست؛ «آفَاقُ البِلاد» و «آفاقُ الأَرض»:

كرانه هاى كشور، سرزمينهاى دور؛ «هو جوّابُ آفاقٍ»: او بسيار سفر كننده است، جاى وزش بادها،- (فك): آنچه از كرانه هاى آسمان و زمين كه مماس با هم بنظر آيد. نام ديگر آن «دائِرةُ الأُفُق»: است.

=أَفْقَدَ-

إفْقَاداً [فقد] هُ الشي ءَ: آن چيز را از او گرفت و نابود كرد.

=أَفْقَرَ-

إفْقَاراً [فقر] هُ: او را فقير و مستمند ساخت. اين واژه ضدّ (اغنَى) است،- ظَهرُ المُهر: كمر كرّه ى اسب سفت شد و هنگام سوار شدن بر آن رسيد،- هُ ظَهرَ مُهرِهِ: كره ى اسبش را بوى عاريت داد تا بر آن سوار شود،- هُ الصيدُ: شكار از كنار وى گذشت،- هُ الأرضَ: زمين را براى كِشت به او عاريت داد.

=أَفْقَعَ-

إفْقَاعاً [فقع]: فقير و بى چيز شد، بد حال شد.

=الأَفْقَع-

م فَقْعَاء ج فُقْع [فقع]: بسيار سفيد، سخت سفيد.

=الأَفْقَم-

م فَقْمَاء، ج فُقْم [فقم]: آنكه دندانهاى پيشين فك بالاى او به خارج از دهان بر آمده و بر روى فك پائين قرار نگيرد،- مِن الأُمور: كارهاى سخت و بزرگ كه در مجراى طبيعى نباشد.

=أفقه-

=الأفقى-

=أفك-

=الإفك-

=الإفكة-

=أفكر-

=الأفكوهة-

=أفل-

=الأفل-

=أفلى-

=أفلاذ-

=أفلت-

=الأفلج-

=أفلح-

=الأفلح-

=أفلس-

=أفلص-

=أفلق-

=الإفليكان-

=أفنى-

=أفناد-

=أفند-

=الأفندي-

=الأفنون-

=أفهق-

=أفهم-

=الأفواه-

=الأفوك-

=الأفوكاتو-

=الأفوه-

=الأفيح-

=الأفيك-

=الأفيكة-

=الأفيون-

=أقات-

=أقاح-

=أقاد-

=أقاس-

=الأقاقيا-

=أَفْقَهَ-

إفْقَاهاً [فقه] فلاناً: فلانى را علم آموخت و ياد داد.

=الأُفُقِىّ-

[أفق]: منسوب به (الأفُق) است؛ «الخطّ الأُفُقِىّ» (ه): خط افقى، خطى كه بر روى آن خط عمودى قرار مى گيرد.

=أَفَكَ-

- أَفْكاً و أُفُوكاً: دروغ گفت،- افْكاً هُ عَن رَأيِه: رأى و نظر او را برگردانيد.

=أَفِكَ-

أَفكاً: دروغ گفت.

=أُفِكَ-

المكانُ: در آن مكان باران نيامد،- الرّجُلُ: آن مرد سُست خرد شد.

=أَفَّكَ-

تَأْفِيكاً: دروغ گفت.

=أَفَكَّ-

إفْكَاكاً [فكّ] الظبيُ من الحبالة: آهو بدام افتاد و سپس رها شد.

=الإفْك-

دروغ.

=الأَفَكُّ-

م فَكَّاء، ج فُكّ [فكّ]: آنكه استخوانى ازو جابجا شده باشد.

=الإفْكَة-

دروغ.

=أَفْكَرَ-

إفْكَاراً [فكر] في الأمر: در آن باره انديشيد و تأمل كرد.

=الأَفْكَه-

[فكه]: افعل تفضيل است؛ «فلانٌ مِن افْكَهِ النّاس»: فلانى از افراد بسيار شوخ طبع است، بسيار بذله گو.

=الأُفْكُوهَة-

ج أَفَاكِيه [فكه]: لطيفه گوئى، بذله گوئى.

=أَفَلَ-

- أُفُولًا القمرُ: ماه غروب كرد،- افَلًا تِ المرضِعُ: شير در پستان زن شيرده خشك شد.

=أَفَلَّ-

إفْلَالًا [فلّ] الرجلُ: دارائى آن مرد از دست رفت.

=الأَفَلّ-

[فلّ] من السيوف: شمشير كند يا لبه شكسته.

=أَفْلَى-

إفْلَاءً [فلو] الرجلُ: آن مرد به سوى بيابان رفت يا وارد بيابان شد،- الصَّبيَّ او المهرَ: آن كودك يا كره اسب را از شير گرفت و از مادرش جدا كرد،- الغُلامَ: آن جوان را پرورش داد،- تِ الفرسُ: كره ى اسب بهنگام از شير گرفتن رسيد، هنگام شير گرفتن كره ى اسب رسيد،- القومَ: به ميان آن قوم رفت.

=أَفْلَاذُ-

[فلذ] الأرضِ: گنجها و معادن زمين.

=أَفْلَتَ-

إفْلَاتاً [فلت]: رها شد،- هُ: او را رهائى داد،- الى الشي ءِ: درباره آن چيز كشمكش كرد.

=الأَفْلَج-

[فلج]: آنكه ميان گامها و يا دستها و يا دندانهايش فاصله داشته و از هم دور باشند.

=أَفْلَحَ-

إفْلَاحاً [فلح] الرجُلُ: بر آنچه كه ميخواست دست يافت و پيروز شد، آن مرد در كوشش خود پيروز و در كارهايش توفيق يافت.

=الأَفْلَح-

م فَلْحَاء، ج فُلْح [فلح]: آنكه لب پايين وى شكافته شده باشد.

=أَفْلَسَ-

إفْلَاساً [فلس]: آن مرد ورشكسته شد و مالى برايش نماند بگونه اى كه گويند:

«ليس مَعَهُ فَلْس»: يك دانه پول خرد ندارد.

=أَفْلَصَ-

إفْلَاصاً [فلص]: رهائى يافت.

=أَفْلَقَ-

إفْلَاقاً [فلق] الشاعرُ: شاعر شعر شگفت آور سرود،- بِالأَمرِ: در آن كار ماهر شد.

=الإفْلِيْكانِ-

[فلك] (ع ا): لوزتين كه چسبيده به زبان كوچك باشند.

=أَفْنَى-

إفْنَاءً [فني] الشي ءَ: آن چيز را نابود كرد، آن چيز را فنا كرد.

=أَفْنادُ-

[فند] الليلِ: پاره هائي از شب.

=أَفْنَدَ-

إفْنَاداً [فند]: دروغ گفت، كول و سست رأى شد،- في الرَّأي أَو القَول: در رأى و گفتار خود اشتباه و خطا رفت،- هُ الكِبَرُ:

پيرى خرد آن مرد را فاسد كرد يا او را در تباهگوئى انداخت.

=الأَفَنْدِي-

مهتر، آقا، اين واژه تركى است و براى مجامله بكار مى رود.

=الأَفْنُون-

ج أَفَانِين [فنّ]: گونه يا رسته از چيزى است، شاخه ى در هم پيچيده ى درخت، آغاز جوانى يا آغاز ابر، سخن نگران كننده.

=أَفْهَقَ-

إفْهَاقاً [فهق] الإناءَ: ظرف را پر كرد،- البرقُ و غيرُهُ: درخشندگى و جز آن فراخ شد.

=أَفْهَمَ-

إفْهَاماً [فهم] هُ الأمرَ: آن كار را به او فهمانيد.

=الأَفْوَاه-

[فوه]: جمع (الفَمُ و الفُوهُ) است و بمعناى دهان مى باشد،- ج أَفَاوِيه: ادويه كه غذا را خوشمزه كند، بوى خوش عطر، انواع و اصناف و رسته هاى چيزى.

=الأَفُوك-

ج أُفُك [أفك]: دروغگو، بسيار دروغگو.

=الأَفُوكَاتو-

وكيل دادگسترى. عربى اين واژه (الْمُحامِي) است،- (ن): درخت ميوه اى از رسته (الغاريّات) است كه داراى ميوه اى خوشمزه بسان گلابى است در حجمى بزرگتر و در سرزمينهاى گرمسيرى كِشت مى شود.

=الأَفْوَه-

م فَوْهَاء، ج فُوهٌ [فوه]: آنكه دهانش فراخ و گشاده باشد.

=الأَفْيَح-

م فَيْحَاء، ج فِيح [فيح]: فراخ و گشاد.

=الأَفِيك-

الكذَّاب، ج أَفَكَاء: آنكه در او خيرى نباشد، سُسْت رأى و ناتوان.

=الأَفِيكة-

ج أَفَائِك: دروغ.

=الأَفْيُون-

(ن): ترياك، چكيده ى خشخاش كه داراى مواد مخدر است.- اين كلمه فارسى است-

أَقَاءَ-

إقَاءَةً [قيأ] فلاناً ما أَكَلَهُ: او را به قي كردن آنچه را كه خورده بود وادار كرد.

=أَقَاتَ-

إقَاتَةً [قوت] فلاناً و على فلانٍ: قوت و روزى فلان را داد، بر آن چيز توانا شد، آن را نگهدارى كرد.

=أَقَاحَ-

إقَاحَةً [قيح] الجرحُ (طب): زخم چرك كرد يا چرك از آن روان شد.

=أَقَادَ-

إقَادَةً [قود] هُ خَيْلًا: گروه اسبان را به او سپرد تا آنها را راه برد،- القاتِلَ بِالقَتِيل:

كشنده را قصاص و اعدام كرد.

=أَقَاسَ-

إقَاسَةً [قيس] الشي ءَ بغيره و عليه و اليهِ:

چيزى را با چيزى ديگر مقايسه و اندازه گيرى كرد.

=الأَقَاقِيا-

نام ديگر آن «الشوكةُ المصْرِيّة» (ن):

درخت گلى است از رسته ى (القَطّانيات) كه در سرزمينهاى گرم كشت مى شود. اين گياه معمولًا داراى گلهاى زرد رنگ و

=أقال-

=الإقالة-

=أقام-

=الإقامة-

=الأقب-

=اقبال-

=أقبح-

=أقبر-

=أقبس-

=أقبض-

=أقبل-

=الأقبل-

=الأقة-

=اقتات-

=اقتاد-

=اقتار-

=اقتاس-

=اقتاض-

=اقتاظ-

=اقتاف-

=اقتال-

=اقتام-

=أقتب-

=إقتبس-

=اقتبص-

=اقتبض-

=اقتبل-

=اقتتر-

=اقتتل-

=اقتحف-

=اقتحم-

خوشبو است.

=أَقَالَ-

إقَالةً [قول] فلاناً ما لم يَقُلْ: مدعي چيزى بر او شد كه وى نگفته بود.

=أَقَالَ-

إقَالَةً [قيل] هُ من منصبه: او را از مقامى كه داشت بر كنار كرد،- اللّهُ عَشْرَتَكَ:

خداوند از گناه تو در گذرد، از خطر سقوط حفظ كند،- البيعَ: معامله ى فروش را فسخ كرد،- الإبلَ: شتران را در نيمه ى روز سيراب كرد،- تِ الإبلُ: شتران در نيمه روز آب خوردند.

=الإقَالة-

[قيل]: مص فسخ عقد يا قرار داد، بر كنار كردن كارمندى از منصب خود.

=أَقَامَ-

إقَامَةً و قَامَةً [قوم] المائلَ أو المعوجَّ: كج و خميده را راست كرد،- هُ: او را بر پاى داشت اين واژه ضد (أجْلَسَ) است،- الحقَّ:

حق را آشكار كرد؛ «اقَامَ البرهانَ او الدّليلَ على كذا»: درباره امرى دليل و برهان آورد،- السّي ءَ: آن چيز را ادامه داد،- بِالمكان: در آن مكان اقامت كرد و آنجا را وطن خود برگزيد،- لِلصّلاةِ: براى نماز اذان گفت،- الصَّلاةَ: نماز را بجاى آورد،- القُداسَ: به احترام مرد بزرگوار و مقدّس جشن گرفت،- السُّوقَ: بازار را به راه انداخت،- الدَّعْوى على فلان: بر عليه فلانى به دادگاه شكايت كرد؛ «اقامَ الدّنيا وَ اقْعَدَها»:

زمين و زمان را تكان داد، منتها درجه ى كوشش خود را بكار برد.

=الإقَامَة-

ج إقَامَات [قوم]: مص؛ «محلُّ الإقامةِ»: جاى و محل اقامت و زندگى؛ «طَوى بِساطَ الإقامةِ»: از محل اقامت خود كوچ كرد و رفت؛ «اقَامَة الجُندِيّ»: شغل و مقررى سرباز.

=الأَقَبّ-

م قَبَّاء، ج قُبّ [قبّ] من الخيل: اسب كمر باريك و لاغر.

=اقْبَالَّ-

اقْبِيْلَالًا [قبل] تْ عينُهُ: در چشم او كجى و لوچى پديد آمد.

=أَقْبَحَ-

إقْبَاحاً [قبح] الرجلُ: آن مرد كارى ناپسنديده كرد.

=أَقْبَرَ-

إقْبَاراً [قبر] هُ: براى او گور كند، او را گور كن كرد،- القومَ: به آن قوم دستور داد تا كشته ى خود را دفن كنند، كشته ى آنها را تحويل داد تا آن را دفن كنند.

=أَقْبَسَ-

إقْبَاساً [قبس] فلاناً: به او يك پاره آتش داد،- فلاناً العلْمَ: دانش به او آموخت.

=أَقْبَضَ-

إقْبَاضاً [قبض] السيفَ: براى شمشير دسته اى ساخت،- فلاناً المتاعَ: متاع را بر روى دست فلانى حمل كرد.

=أَقْبَلَ-

إقْبَالًا [قبل] على الشي ء: به آن چيز روى آورد و ملازم آن شد،- اليومُ: روز از نزديك آمد،- اليهِ: به نزد او آمد،- عليهِ:

روى به او كرد. اين تعبير متناقض (ادْبَرَ عَنْهُ): از او روى گردانيد مى باشد،- فلاناً الشي ءَ: آن چيز را در برابر فلانى قرار داد،- القومُ: باد صبا بر آن قوم وزيد،- تِ الأرضُ بالنباتِ: زمين گياه بر آورد،- عليه الدهرُ او الدُّنيا: زمانه يا دنيا به او روى آورد و بخت لبخند زد،- الزّرعُ و نحوُهُ: زمين و مانند آن غلّه ى بسيار داد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=اقْبَلَّ-

اقْبلَالًا [قبل] تْ عينُهُ: چشم او كج شد.

=الأَقْبَل-

م قَبْلَاء، ج قُبْل [قبل]: آنكه در چشم وى كجى باشد؛ «رَجُلٌ اقْبَلُ»: مردى كه گوئى به گوشه ى بينى خود نگاه مى كند.

=الأُقَّة-

ج أُقَق: معادل نيم رطل است.

=اقْتَاتَ-

اقْتِيَاتاً [قوت] بالشي ء: آن چيز را خورد،- الشي ءَ: آن چيز را روزى خود قرار داد.

=اقْتَادَ-

اقْتِيَاداً [قود]: اين واژه مطاوع (قَاد) است،- الدّابَّةَ: ستور را بدنبال خود راه برد؛ «اقْتَادَ الدَّابَّةَ فَاقْتَادت»: ستور را راه برد پس ستور براه افتاد. (اين واژه لازم و متعدى) است.

=اقْتَارَ-

اقْتِيَاراً [قور] الشي ءَ: ميان آن چيز را بگونه ى دايره بريد.

=اقْتَاسَ-

اقْتِيَاساً [قوس و قيس] الشي ءَ: آن چيز را اندازه گرفت،- بفُلانٍ: پيرو و دنباله رو فلانى شد.

=اقْتَاضَ-

اقْتِيَاضاً [قيض] الشي ءَ: آن چيز را از بيخ كند.

=اقْتَاظَ-

اقْتِيَاظاً [قيظ] القومُ بالمكانِ: آن قوم در فصل تابستان در آن مكان اقامت كردند.

=اقْتَافَ-

اقْتِيَافاً [قوف] أَثَرَ فلانٍ: اثر فلانى را پيروى كرد.

=اقْتَالَ-

اقْتِيَالًا [قول] الشي ءَ: آن چيز را برگزيد،- عَلَيهم: بر آنها حكم كرد.

=اقْتَالَ-

اقْتِيَالًا [قول و قيل] شيئاً بشي ءٍ: چيزى را به چيزى تعويض و تبديل كرد.

=اقْتَامَ-

اقْتِيَاماً [قوم] أنفَهُ: بينى او را بريد.

=أَقْتَبَ-

إقْتَاباً [قتب] البعيرَ: بر پشت شتر جهاز قرار داد.

=إقْتَبَسَ-

اقْتِبَاساً [قبس] منهُ النارَ: از او آتش گرفت،- هُ ناراً: از او آتشى گرفت،- مِنهُ العِلْمَ: از او دانش آموخت،- مِن العِلْم: از دانش استفاده كرد،- الشَّاعرُ او الكاتبُ:

شاعر يا نويسنده در سخن يا نوشته ى خود آيه يا حديث يا قاعده اى از علم آورد.

=اقْتَبَصَ-

اقْتِبَاصاً [قبص] قَبْصَةً من كذا: با انگشتان خود چيزى را گرفت و برداشت.

=اقْتَبَضَ-

اقْتِبَاضاً [قبض] قَبْضَةً: يك مشت پر از چيزى برداشت،- منه المالَ: مال را از او براى خود گرفت.

=اقْتَبَلَ-

اقْتِبَالًا [قبل] الأمرَ: آن كار را اعاده و عوض كرد،- الكلامَ: سخن را بگونه ى ارتجالى گفت،- الرَّجُلُ: آن مرد پس از آنكه كول و نادان بود خردمند و زيرك شد.

=اقْتَتَرَ-

اقْتِتَاراً [قتر] الصائدُ: شكارگر در كمينگاه خود نشست.

=اقْتَتَلَ-

اقْتِتَالًا [قتل] القومُ: آن قوم با هم جنگيدند.

=اقْتَحَفَ-

اقْتِحَافاً [قحف] ما في الإناء: آنچه كه در جام بود با شتاب نوشيد،- السَّيْلُ كُلَّ شَيْ ءٍ: سيل آمد و همه چيز را با خود برد.

=اقْتَحَمَ-

اقْتِحَاماً [قحم]: اين واژه مطاوع (اقْحَمَ) است،- الأمرَ: خود را با سختى در آن امر انداخت،- المَنْزِلَ: خانه را ويران كرد،- فلاناً: فلانى را ناچيز و خوار

=إقتد-

=اقتدى-

=اقتدح-

=اقتدر-

=اقتذى-

=أقتر-

=الأقتر-

=اقترى-

=الاقتراع-

=الاقتران-

=اقترأ-

=اقترب-

=اقترح-

=اقترش-

=اقترض-

=اقترع-

=اقترف-

=اقترن-

=اقتسر-

=اقتسط-

=اقتسم-

=اقتش-

=اقتص-

=الاقتصاد-

=الاقتصادي-

=اقتصب-

=اقتصد-

=اقتصر-

=اقتضى-

=الاقتضاء-

=اقتضب-

=اقتط-

شمرد؛ «إقْتَحَمَتْهُ عَيني»: به او اعتنا نكردم.

=إقْتَدَّ-

اقْتِدَاداً [قدّ] الشي ءَ: آن چيز را بريد،- الشي ءُ: آن چيز شكاف برداشت،- الأمورَ: كارها را تدبير و استوار كرد.

=اقْتدَى-

اقْتِدَاءً [قدو] بفلان في كذا: در آن كار از فلانى پيروى و تقليد كرد.

=اقْتَدَحَ-

اقْتِداحاً [قدح] بالزنْد: با آتش زنه (فندك) آتش بيرون آورد.

=اقْتَدَرَ-

اقْتِدَاراً [قدر] عليه: بر او توانائى يافت،- الشي ءَ بالشي ءِ: چيزى را با آن چيز مقايسه و اندازه گيرى كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد غذا در ديگ پخت.

=اقْتَذَى-

اقْتِذَاءً [قذي] الطائرُ: پرنده خار از چشم افكند. و اين هنگامى است كه پرنده سر خود را ميخاراند.

=أَقْتَرَ-

إقْتَاراً [قتر]: دارائى او كم شد،- على عِيالهِ: در پرداخت نفقه به خانواده خود تنگ گرفت و خِسّت كرد،- اللّهُ رِزقَهُ:

خداوند رزق و روزى را بر او سخت كند،- النّارَ: آتش را به دود انداخت،- تِ المرأَةُ: آن زن با روشن كردن عود بخور گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را لازم كرد.

=اقْتَرَّ-

اقْتِرَاراً [قرّ] الرجُلُ: آن مرد خود را با آب سرد شست، غذاى خود را با سبزى شاهى آبى خوشمزه كرد و خورد،- فلاناً فى العمل و عليهِ: فلانى را در كار خود تثبيت كرد.

=الأَقْتَر-

[قتر]: مترادف (القاتر) است، آنچه كه به رنگ تيره باشد.

=اقْتَرَى-

اقْتِرَاءً [قرو] الأمرَ: آن كار را پيگيرى و بررسى كرد.

=اقْتَرَى-

اقْتِرَاءً [قري]: ميهمانى كرد،- الضيفَ: از ميهمان پذيرائى كرد،- البلادَ: در زمين به سير و سياحت و گردش پرداخت،- فلاناً بقوله: سخن فلانى را بررسى كرد.

=الاقْتِرَاع-

[قرع]: مص رأي گيرى در انتخابات، رفراندم؛ «صَنْدُوق الاقتِراع»: صندوق آراء كه در آن رأى ريخته مى شود.

=الاقْتِرَان-

[قرن]: مص؛ «اقْترانُ أو اجتماعُ الْقَمَر (او سَيّارة) بالشمس» (فك): و آن هنگامى است كه ماه و خورشيد و زمين يا ستاره اى در يك مستواى مستقيم قرار گيرند و زمين ميان آن دو قرار نگيرد. و چنانچه كره ى ماه در وسط قرار گيرد كُسوف خورشيد (گرفته شدن آن) پديد مىيد.

=اقْتَرَأَ-

اقْتِرَاءً [قرأ] الكتابَ: نامه يا كتاب و نوشته را خواند و يا مطالعه كرد،- عليهِ السّلامَ: به او سلام و درود فرستاد.

=اقْتَرَبَ-

اقْتِرَاباً [قرب] الوعدُ: وعده يا ميعاد نزديك شد،- الشيْئَانِ: آن دو چيز بهم نزديك شدند.

=اقْتَرَحَ-

اقْتِرَاحاً [قرح] الأمرَ: آن كار را پيشنهاد و مطرح كرد؛ «اقْتَرَح تسويةً لِلْقَضِيَّةِ»:

براى تسويه ى موضوع يا پايان دادن به امرى پيشنهادى كرد، پديده جديدى را پيشنهاد و ابتكار كرد،- الشي ءَ: بى آنكه از كسى چيزى بشنود به آن امر پى برد، آن چيز را برگزيد،- البِئرَ: چاه را در جائي كه قبلًا كنده نشده يا در آن نبوده كند،- البعيرَ:

شتر را قبل از آنكه كسى سوار آن شود بر آن سوار شد،- الخُطْبَةَ: سخنرانى را ارتجالى و سر پائى ايراد كرد،- عليهِ كَذَا او بكذَا:

دستوراتى سخت و بدون رويه درباره چيزى به او داد،- عليهِ كَذَا: از او خواست تا كارى را انجام دهد.

=اقْتَرَشَ-

اقْتِرَاشاً [قرش] لعياله: براى خانواده خود كسب روزى كرد.

=اقْتَرَض-

اقْتِرَاضاً [قرض] عِرْضَهُ: آبروى او را با بدى به زبان آورد و غيبت كرد،- مِنهُ:

از او وام گرفت.

=اقْتَرَعَ-

اقْتِرَاعاً [قرع]: رأى خود را در انتخابات و اخذ آراء عمومى بيان كرد،- الشي ءَ: آن چيز را برگزيد،- القومُ على كذا: آن قوم براى امرى قرعه كشيدند،- النّارَ: آتش را روشن كرد.

=اقْتَرَفَ-

اقْتِرَافاً [قرف] الذنْبَ: گناه كرد،- المالَ: مال و اندوخته گرد آورى كرد.

=اقْتَرَنَ-

اقْتِرَاناً [قرن] الشي ءُ بغيرِهِ: آن چيز به چيزى ديگر چسبيد و پيوسته شد.

=اقْتَسَرَ-

اقْتِسَاراً [قسر] هُ على الأمرِ: به زور او را بر آن كار واداشت.

=اقْتَسَطَ-

اقْتِسَاطاً [قسط] القومُ المالَ بينهم: آن قوم مال را ميان خود تقسيم كردند.

=اقْتَسَمَ-

اقْتِسَاماً [قسم] القومُ المالَ: هر يك از آن قوم پاره اى از آن مال براى خود برداشتند.

=اقْتَشَّ-

اقْتِشَاشاً [قشّ] ما وجد: آنچه كه بدست آورد خورد.

=اقْتَصَّ-

اقْتِصَاصاً [قصّ] أَثَرَهُ: بدنبال او رفت،- الحديثَ: حديث را روايت كرد،- من فُلانٍ: او را قصاص كرد و انتقام گرفت.

=الاقْتِصَاد-

[قصد]: مص علم اقتصاد.

=الاقْتِصَادِيّ-

[قصد]: منسوب به (الاقْتِصَاد) است، آنكه به امور اقتصادى كشور اهتمام ورزد.

=اقْتَصَبَ-

اقْتِصباباً [قصب] الشي ءَ: آن چيز را بريد، قطعه قطعه كرد.

=اقْتَصَدَ-

اقْتِصَاداً [قصد] في الأمر: در آن كار ميانه روى كرد. اين واژه ضد (افْرَطَ) است،- فى النَّفَقَة: در مخارج زندگى ميانه روى كرد،- فى امْرِه: در كار خود استوار شد.

=اقْتَصَرَ-

اقْتِصَاراً [قصر] على كذا: به آن چيز بسنده كرد،- هُ: بيخ گردن او را گرفت.

=اقْتَضَى-

اقْتِضَاءً [قضي] الحالُ كذا: مقتضاى حال چنان بود،- هُ الدّينَ و غَيرَهُ: بدهى را خواست و از او گرفت،- الأمرُ الوُجوبَ: آن كار را دليل بر وجوب دانست.

=الاقْتِضَاء-

[قضي]: مص؛ «عند الاقْتِضاء»: در موقع مقتضى و بهنگام لزوم.

=اقْتَضَبَ-

اقْتِضَاباً [قضب] الشي ءَ: آن چيز را بريد،- الكلامَ: سخن را ارتجالى گفت.

=اقْتَطَّ-

اقْتِطَاطاً [قطّ] القلمَ: نوك قلم را از پهنا قد زد،- البيطارُ حَافِرَ الدابَّةِ: دامپزشك سم

=اقتطع-

=اقتطف-

=اقتعد-

=اقتفى-

=اقتفر-

=اقتفل-

=اقتلع-

=اقتلف-

=أقتم-

=اقتمح-

=اقتمش-

=اقتمع-

=اقتنى-

=اقتنص-

=اقتنع-

=اقتهى-

=اقتوى-

=اقتور-

=أقثأ-

=أقحى-

=أقحط-

=أقحل-

=أقحم-

=الأقحوان-

=الأقحوانة-

=أقدر-

=الأقدر-

=أقدم-

=الأقدم-

=أقذى-

=أقذر-

=أقذع-

=الأقذع-

=أقر-

=الأقر-

ستور را تراشيد و راست كرد.

=اقْتَطَعَ-

اقْتِطَاعاً [قطع] من المالِ قطعةً: پاره اى از آن مال را گرفت،- مالَ فلانٍ: مال فلانى را براى خود گرفت،- ما في الإناءِ:

آنچه كه در جام بود نوشيد.

=اقْتَطَفَ-

اقْتِطَافاً [قطف] الثمَر: ميوه را چيد،- الشي ءَ: آن چيز را با شتاب گرفت،- الكلامَ:

خلاصه سخن را فرا گرفت.

=اقْتَعَد-

اقْتِعاداً [قعد] الدابَّةَ: ستور را براى سوار شدن خود اختصاص داد.

=اقْتَفَى-

اقْتِفَاءً [قفو] هُ: بدنبال او رفت،- أَثَرَهُ: از او پيروى كرد، بسان او عمل كرد،- الرّجُلُ بأمرٍ: آن مرد را براى كارى برگزيد و اختصاص داد،- الشي ءَ: آن چيز را برگزيد،- بِفلانٍ: خود را به فلانى اختصاص داد.

=اقْتَفَرَ-

اقْتِفَاراً [قفر] الأَثَر: در پس آن اثر رفت،- العَظْمَ: گوشت را از استخوان با دندان كند.

=اقْتفَلَ-

اقْتِفَالًا [قفل] البابُ: درب بسته شد.

=اقْتَلَعَ-

اقْتِلَاعاً [قلع]: اين واژه مطاوع (فَلَعَ) است،- الشي ءَ: آن چيز را از بيخ كند، آن چيز را به زور گرفت.

=اقْتَلَفَ-

اقْتِلَافاً [قلف] الظفَر: ناخن را بريد و از بيخ بر كند.

=أَقْتمَ-

اقْتَاماً [قتم] اليومُ: روز پر از گرد و غبار سخت شد.

=اقْتَمَّ-

اقْتِمَاماً [قمّ] ما على المائدة: آنچه كه در سفره بود خورد،- الشي ءُ: آن چيز سياه و تيره شد.

=اقْتَمَحَ-

اقْتِمَاحاً [قمح] السويقَ و الشرابَ: آرد و آب را با كف دست برداشت و به دهان فرو برد.

=اقْتَمَشَ-

اقْتِمَاشاً [قمش] القُماشَ: ريزه ها و خرده ها را از روى زمين برداشت و خورد.

=اقْتَمَعَ-

اقْتِمَاعاً [قمع] الشي ءَ: آن چيز را برگزيد.

=اقْتَنَى-

اقْتِنَاءً [قنو] المالَ: مال گرد آورد و براى خود نگهداشت.

=اقْتَنَصَ-

اقْتِنَاصاً [قنص] الطيْرَ أو الظَّبْىَ: پرنده يا آهو را شكار كرد.

=اقْتَنَعَ-

اقتِنَاعاً [قنع] بالشي ءِ: به آن چين قانع شد.

=اقْتَهَى-

اقْتِهَاءً [قهي] عن الطعام: ميل او از غذا برگشت.

=اقْتَوَى-

اقْتِوَاءً [قوي] الرجُلُ: آن مرد نيرومند شد،- المتاعَ: متاع را پس از مزايده خريد،- شيئاً بِشي ءٍ: چيزى را با چيزى ديگر عوض كرد،- على فُلانٍ: ويرا عتاب و نكوهش كرد.

=اقْتَوَرَ-

اقْتِوَاراً [قور] الشي ءَ: ميان آن چيز را بگونه ى دايره بريد.

=أَقْثَأَ-

إقْثَاءً [قثأ] المكانُ: در آن مكان خيار بسيار بدست آمد،- القومُ: آن قوم داراى خيار بسيار شدند.

=أَقْحَى-

إقْحَاءً [قحو] تِ الأرضُ: زمين گل اقحوان يا بابونه رويانيد.

=أَقْحَطَ-

إقْحَاطاً [قحط] العامُ: سال خشك و بى باران شد،- البلدُ: در آن شهر باران نيامد،- النّاسُ: بر آن مردم باران نباريد،- اللّهُ الأرضَ: خداوند آن زمين را قحطى داد.

=أَقْحَلَ-

إقْحَالًا [قحل] الشي ءَ: آن چيز را خشك كرد.

=أَقْحَمَ-

إقْحَاماً [قحم] هُ في الأمر: بدون مطالعه وى را در آن كار دخالت داد،- فَرَسَهُ النهرَ:

اسب خود را به عنف داخل رودخانه كرد،- الكلمَةَ: كلمه را ميان دو كلمه اى بهم پيوسته مانند مضاف و مضاف اليه در آورد مانند: «قَطَعَ اللّهُ يَدَ و رِجْلَ مَن قَالها» كه در اينجا كلمه ى (رِجْل) ميان (يَد) و (مَن) آمده است.

=أُقْحِمَ-

[قحم] القومُ: آن قوم كه به سرزمين آنها قحطى آمده بود خانه هاى خود را رها كردند و به روستائى كه در آن آب و سبزه بود رفتند.

=الأَقْحُوَان-

ج أَقَاحِيّ و أَقَاحٍ [قحو] (ن): بوته گلى است داراى شكوفه ى سفيد و برگهاى ريز بسان دندان. نام ديگر آن (البَابُونج) بابونه مى باشد.

=الأُقْحُوَانة-

[قحو] (ن): واحد (الأُقْحوان) است.

=أَقْدَرَ-

إقْدَاراً [قدر] اللّهُ فلاناً على كذا: خداوند فلانى را بر چيزى توان و قدرت داد،- الإنسانُ: در ديگ غذا پخت.

=الأَقْدَر-

[قدر]: افعل تفضيل است.

=أَقْدَمَ-

إقْدَاماً [قدم] فلاناً: فلانى را در پيشاپيش قرار داد،- يميناً: سوگند خورد،- على قِرْنه: بر همتاى خود دلير شد،- على الأَمرِ: در انجام آن كار شتاب كرد،- هُ البلدَ: او را به آن شهر فرستاد،- على العَيب: به عيب و ننگ راضى شد.

=الأَقْدَم-

[قدم]: اسم تفضيل است،- (ح):

شير.

=أَقْذَى-

إقْذَاءً [قذي] عينَهُ: در چشم او خاشاك انداخت.

=أَقْذَرَ-

إقْذَاراً [قذر] هُ: آن را چركين يافت،- فلاناً: فلانى را خسته كرد.

=أَقْذَعَ-

إقْذَاعاً [قذع] فلاناً: فلاني را ناسزا و دشنام گفت،- لِفُلانٍ: با فلانى بد زبانى كرد،- القولَ: سخن را زشت و ناستوده گفت،- الرَّجُلُ: دشنام و ناسزا گفت.

=الأَقْذَع-

[قذع]: فاحش، آنچه كه بيش از اندازه باشد.

=أَقَرَّ-

إقْرَاراً [قرّ]: به سرما در آمد،- اللّهُ الرجُلَ: خداوند آن مرد را سرما زند،- اللّهُ عينَهُ و بعينِه: خداوند آنچه را كه آن مرد مى خواهد به او بدهد و سعادتمند كند،- فلاناً فى المكان: فلانى را در آن مكان جاى داد،- العَامِلَ على العَمَلِ: آن كارگر را بكار گمارد،- الرَّجُلُ: آن مرد آرام و فرمانبردار شد،- بالحقّ: به حق اعتراف كرد،- الكلامَ لهُ: سخن را با روشنى بيان كرد تا بداند،- الطّائرَ فى عشّهِ:

پرنده را در لانه اش جاى داد و آنرا رها كرد.

=الأَقَرّ-

[قرّ]: افعل تفضيل است؛ «ايُّ الأيّام اقَرّ»: كداميك از روزها سردتر است.

=أقرى-

=الإقرار-

=أقرأ-

=الأقرأ-

=أقرب-

=الأقرب-

=أقرح-

=الأقرح-

=أقرد-

=أقرس-

=أقرض-

=أقرع-

=الأقرع-

=أقرف-

=أقرن-

=الأقرن-

=الأقزع-

=الأقزل-

=أقسى-

=الأقسى-

=أقسط-

=أقسم-

=أقش-

=الأقشر-

=أقشع-

=اقشعر-

=أَقْرَى-

إقْرَاءً [قري]: ميهمانى خواست، در روستا اقامت كرد، با آن چيز ملازم شد و بر آن اصرار ورزيد.

=الإقْرَار-

[قرّ]: مص،- شرعاً: اعتراف به حق ديگران.

=أَقْرَأَ-

إقْرَاءً [قرأ] الرجُلَ: آن مرد را وادار به خواندن كرد،- هُ السّلامَ: سلام و درود بر او فرستاد،- الرجُلُ: آن مرد زاهد و عابد شد.

=الأَقْرَأ-

[قرأ]: آنكه بيشتر بخواند؛ «أَقْرَأُكُم فُلانٌ»: فصيحتر از همه شما فلانى است.

=أَقْرَبَ-

إقْرَاباً [قرب] قِرَاباً: غلاف ساخت،- الإناءَ: ظرف را نزديك به پر شدن كرد،- تِ الحاملُ: هنگام زائيدن زن شد،- الراعي الإبلَ: شتربان شتران را در شب راه برد تا فردا به آب برساند.

=الأَقْرَب-

[قرب]: اسم تفضيل است از (القُرْب)؛ «اقْرَبُ الى الصّواب»: به درستى نزديك تر است؛ «فى اقرب وقت مُمكن»: در كوتاهترين فرصت ممكن؛ «با قرب وقت ممكن»: در كوتاهترين وقت،- اقارِب و اقرَبُون: نزديكان و خويشاوندان؛ «اقارِب الرجُلِ و اقرَبُوه» خويشاوندان و نزديكان آن مرد.

=أَقْرَحَ-

إقْرَاحاً [قرح] هُ اللّهُ: خداوند بدن او را زخمى كند،- الفرسُ: اسب زخمى شد.

=الأَقْرَح-

[قرح]: اسم تفضيل است، بامداد؛ «فَرَسٌ افْرَح» م قرحاء ج قُرحٌ: اسبى كه در پيشانيش به اندازه يك درهم سفيدى باشد.

=أَقْرَدَ-

إقْرَاداً [قرد]: به زمين چسبيد،- البعيرُ:

در بدن شتر كَنِه پديد آمد، به آرامى راه رفت و سواره اش را تكان نداد،- المُتَحركُ:

حركت كننده آرام شد،- اليهِ: در برابر او زبون شد و خود را به مردن زد.

=أَقْرَسَ-

إقْرَاساً [قرس] العودُ: آب ميان چوب از سرما يخ بست،- البردُ اصَابِعَهُ: سرما انگشتانش را خشك كرد و با آن نتوانست كار كند،- البَرْدُ فلاناً: سرما بر او سخت اثر كرد،- الماءَ: آب را يخ و منجمد كرد.

=أَقْرَضَ-

إقْرَاضاً [قرض] هُ: به او وام داد. اين واژه را در زبان متداول (قَرضَهُ) گويند،- منه: از او وام گرفت.

=أَقْرَعَ-

إقْرَاعاً [قرع] فلاناً: او را منصرف كرد،- عَنْهُ: از او روى گردان شد،- الدابَّةَ بِلجَامِهَا: لگام بر ستور زد تا بايستد،- بين القوم: ميان آن قوم قرعه كشيد،- الى الحَقّ: به حق بازگشت و خوار شد،- دارَهُ آجُرّا: خانه خود را آجر فرش كرد،- نَعْلَهُ:

بر كفش خود وصله زد،- تِ الحميرُ: خران سمهاى خود را بر يكديگر زدند و كشيدند.

=الأَقْرَع-

م قَرْعاء؛ ج قُرْع و قُرْعان [قرع]: آنكه موى سرش از پيشامدى ريخته شده باشد، شمشير خوب و آهنين،- من الحَيّات: مار كه موى سرش ريخته شده باشد،- مِن الغَنَم: گوسفند بى شاخ. اين تعبير در زبان متداول رايج است؛ «تُرسٌ أَقْرَع»: سپر سخت؛ «قِدحٌ اقرعُ»: تير قمار كه بر آن سنگ ريزه كشيده اند تا خطوط آن روشن باشد؛ «عُودُ اقرعُ»: چوبى كه پوست آن باز شده باشد؛ «جَبَلٌ اقْرَعْ»: كوه آن در آن گياه نباشد.

=أَقْرَفَ-

إقْرَافاً [قرف] هُ: او را به زشتى ياد كرد،- بهِ: او را در معرض تهمت قرار داد،- لهُ: به او نزديك شد و آميزش كرد،- الجَرِبُ الصّحَاحَ: بيمارِ گر تندرستان را نيز بيمار كرد.

=أَقْرَنَ-

إقْرَاناً [قرن] بين الأمرين: ميان دو چيز را وفق داد و جمع كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد دو تير رها كرد، دو اسير را با يك ريسمان آورد، هر شب يك ميله ى سرمه دان به چشم خود سرمه كشيد، قوچ شاخدار قربانى كرد،- هُ: دو شتر را با يك ريسمان به او بخشيد، با او همدم و همنشين شد،- لِلْأَمْرِ: طاقت آن كار را داشت و بر آن توانا شد،- عَنه: از وى درمانده شد،- على غَرِيمهِ: بر بدهكار خود سخت گرفت،- عن الطريق: از راه برگشت،- ت الثريّا: ستاره ثريا اوج گرفت،- الدّمُ فى الْعِرقِ: خون در رگ بسيار شد،- الدُّمَلُ: دُمَل رسيد و هنگام باز كردن روى آن رسيد،- تِ السّماءُ: آسمان پيوسته باريد.

=الأَقْرَن-

م قَرْنَاء، ج قُرْن [قرن]: آنكه ابروانش پيوسته بهم باشد، جانور دو شاخ؛ «حَيّةٌ قَرنَاء»: مار كه در بالاى سرش دو پاره گوشت باشد.

=الأَقْزَع-

[قزع] من الكِبَاش: قوچ كه پشم آن در بهار قسمتى ريخته و مقدارى باقى ماند.

=الأَقْزَل-

م قَزْلَاء، ج قُزْل [قزل]: آنكه ساق پايش باريك و مى لنگد.

=أَقْسَى-

إقْسَاءً [قسو] الشي ءَ: آن چيز را سخت كرد.

=الأَقْسَى-

[قسو]: سفت تر و سخت تر؛ «هو اقْسَى مِن الصَّخْر»: او از سنگ سختتر است.

=أَقْسَطَ-

إقْسَاطاً [قسط] الوالي: حاكم عادل شد.

=أَقْسَمَ-

إقْسَاماً [قسم] باللّه: به خدا سوگند خورد.

=أَقَشَّ-

إقْشَاشاً [قشّ] من المرض: از بيمارى بهبود يافت،- تِ الأرضُ: خشكى آن زمين بسيار شد،- القومُ: آن قوم رفتند و پراكنده شدند.

=الأَقْشَر-

[قشر]: آنچه كه پوست آن كنده شده باشد، آنكه از گرما بينى وى پوست مىندازد، مرد بسيار سرخ، آنكه بيمارى پيسى گرفته باشد، بسيار پرسش كننده،- من الأرضِ: زمينى كه رنگ آن سياه و سفيد باشد.

=أَقْشَعَ-

إقْشَاعاً [قشع] القومُ: آن قوم پراكنده شدند،- القومُ عن المَاء او المكانِ: آن قوم از آن جاى و آب بر كندند و رفتند،- تِ الريح السَّحابَ: باد ابر را پراكنده كرد،- السَّحَابُ: ابر باز شد و رفت.

=اقْشَعَرَّ-

اقْشِعْرَاراً [قشعر] جلدُه: پوست او لرزيد؛ «هذا شي ءٌ تَقْشَعِرُّ منه الأبدانُ»: اين چيزى است كه بدنها از آن مى لرزد،

=أقص-

=أقصى-

=الأقصى-

=أقصب-

=أقصد-

=أقصر-

=اين واژه ضد (اطال) است، از درازاى آن گرفت،- الكلام: سخن را كوتاه گفت،- من الصلاة: نماز را كوتاه كرد،-

=الأقصر-

=الأقصف-

=الأقصم-

=الأقصوصة-

=أقض-

=الأقض-

=الإقطاعة-

=الإقطاعي-

=الإقطاعية-

=أقطر-

=أقطع-

=الأقطع-

=أقطف-

=أقعى-

=الإقعاد-

=أقعد-

=أقعر-

=الأقعس-

=أقعص-

=الأقعن-

چروكيده شد، سخت و خشن شد، رنگ او دگرگون شد،- الشعَرُ: از فرط ترس يا سرما موى بدن او راست شد،- تِ الأرضُ:

زمين در اثر نيامدن باران خشك و چروكيده شد،- تِ السَّنَةُ: سال خشك و بى بركت شد.

=أَقَصَّ-

إقْصَاصاً [قصّ] تِ الشاةُ: آبستنى گوسفند آشكار شد،- الموتَ فلاناً: مرگ به فلانى نزديك شد،- الأميرُ فلاناً من فلانٍ:

حاكم انتقام فلان را از فلانى گرفت و قصاص كرد،- الرَّجُلُ من نَفْسِهِ: امكان قصاص خواستن خود را بديگرى داد.

=أَقْصَى-

إقْصَاءً [قصو] فلاناً عنهُ: او را از فلانى دور كرد،- الشي ءَ: آن چيز را به منتهى اليه خود رسانيد.

=الأَقْصَى-

م قُصْوَى و قُصْيَا، ج اقَاصٍ [قصو]:

دورتر،- «الى اقْصَى حَدّ»: تا دورترين حد،- «مِن ادناهُ الى اقْصَاهُ»: از نزديك تا دور آن،- «الشرق الأقصى»: خاور دور،- م قَصْواء جمع قصو من الجمال: شترى كه گوشه بينى آن كمى بريده شده باشد.

=أَقْصَبَ-

إقْصَاباً [قصب] المكانُ: آنجاى نيزار شد.

=أَقْصَدَ-

إقْصَاداً [قصد] الشاعرُ: شاعر به توليد قصيده ها ادامه داد،- هُ: او را با نيزه زد،- السَّهْمُ: تير بر او انداخت و او را كشت،- تِ الحيَّةُ فلاناً: مار فلانى را گزيد و او را كشت.

=أَقْصَرَ-

إقْصَاراً [قصر] هُ: آن را كوتاه كرد.

=اين واژه ضد (اطَالَ) است، از درازاى آن گرفت،- الكلامَ: سخن را كوتاه گفت،- من الصّلاة: نماز را كوتاه كرد،- عن الأمرِ: آن امر را با توانائى كه بر آن داشت رها كرد.

=الأَقْصَر-

ج أَقَاصِر و أَقْصَرُون، م قُصْرَى ج قُصَر:

اسم تفضيل است،- م قَصْرَاء، ج قُصْر: آنكه مهره هاى گردنش خشك شده باشد.

=الأَقْصَف-

[قصف]: آنكه سست و ناتوان باشد، آنكه دندانهاى پيشين وى شكسته شده باشد.

=الأَقْصَم-

م قَصْمَاء، ج قُصْم [قصم]: آنكه دندانهاى پيشين وى شكسته شده باشد.

=الأُقْصُوصَة-

ج أَقَاصِيص [قصّ]: داستان، مترادف (القِصَّة) است.

=أَقَضَّ-

إقْضَاضاً [قضّ] الطعامُ أو المكانُ: غذا يا مكان داراى سنگريزه شد. اين واژه بمعناى (قَضّ) است،- المَضْجَعُ: بستر ناهموار و خشن شد،- اللّهُ مَضْجَعَهُ: خداوند آرامش و راحتى را از او بگيرد.

=الأَقَضّ-

[قضّ]: آنچه كه در آن سنگريزه يا بر آن گرد و خاك باشد.

=الإقْطَاعَةِ-

ج إقْطَاعَات [قطع]: زمينى كه به تيول به سربازان داده شود تا از غله ى آن امرار معاش كنند.

=الإقْطَاعِيّ-

[قطع]: آنكه زمينى در تصرّف دارد، آنكه نظام فئوداليسم را تأييد كند، آنكه منتسب به نظام سياسى و اجتماعى فئوداليسم باشد؛ «العَهدُ الإقْطاعِيّ»: روزگار و دوران حكومت اقطاعي يا ملوك الطوايفى؛ «المجتمعُ الإقْطاعِيّ»: جامعه ى اقطاعي يا مالكين بزرگ و فئودالها.

=الإقْطَاعِيَّة-

گونه اى از نظامهاى سياسى و اجتماعى بر مبناى نظام فئودالى يا مالكيت بزرگ، ملوك الطوايفى.

=أَقْطَرَ-

إقْطَاراً [قطر] الماءَ: آب را قطره قطره چكانيد،- الشي ءُ: هنگام تقطير آن چيز رسيد،- النبْتُ: گياه شروع به خشكيدن كرد،- الإبِلَ: شتران را نزديك بهم و پشت سر هم در آورد،- هُ: آنرا از دو طرف بر زمين افكند.

=أَقْطَعَ-

إقْطَاعاً [قطع] فلاناً: او را از نهرى گذرانيد،- تِ الدّجاجَةُ: مرغ از تخم افتاد،- ماءُ البِئرِ: آب چاه فرو رفت،- هُ الشي ءُ: از آن چيز روى گردان شد،- القومُ: باران از آن قوم بريده شد،- تِ السماءُ بِموضِعِ كَذَا: در آن جاى باران بند آمد،- عن اهْلِهِ: از خانواده ى خود دور شد و بريد،- الرّجُلُ: دليل و برهان آن مرد بريده شد و خاموش ماند،- هُ بِالحُجَّةِ:

با دليل و برهان او را رام و خاموش كرد،- هُ الحَطَبَ: به او اجازه داد تا هيزم بشكند،- الأميرُ الجَنْدَ البَلَدَ: امير غله ى آن شهر را به سربازان داد تا از آن روزى خورند.

=الأَقْطَع-

م قَطْعَاء، ج قُطْع و قُطْعَان [قطع]: مرد دست بريده، كر.

=أَقْطَفَ-

إقْطَافاً [قطف] الكرمُ: هنگام چيدن انگور رسيد.

=أَقْعَى-

إقْعَاءً [قعي] أَنفُهُ: نوك بينى او بلند و خميده شد،- الكَلْبُ: سگ بر روى سرين خود نشست و دو پايش را بر زمين گسترد،- فرسَهُ: اسب خود را به عقب برگردانيد.

=الإِقْعَاد-

[قعد]: مص،- (طب): بيمارى زمين گيرى كه در انسان پديد آيد.

=أَقْعَدَ-

إقْعَاداً [قعد] هُ عن الأمر: از آن كار او را بازداشت،- هُ: او را وادار به نشستن كرد، او را ايستاند، به او خدمت كرد؛ «اقَامَهُ و اقْعَدَهُ»: او را سرگردان و برانگيخته كرد،- بِ المَكَان: در آن مكان اقامت كرد،- البِئرَ: چاه را به اندازه نشستن كند و به آب نرسيد و آنرا رها كرد،- أَباهُ: پدرش را از فعاليت كسبى بازداشت و متكفّل زندگى او شد.

=أُقْعِدَ-

[قعد]: به بيمارى (قُعاد): زمين گيرى دچار شد.

=أَقْعَرَ-

إقْعَاراً [قعر] البئرَ: چاه را گود كرد.

=الأَقْعَس-

م قَعْسَاء، ج قُعْس [قعس]: مرد سينه بر آمده و پشت فرو رفته، مرد توانا و بزرگوار؛ «بَعيرٌ اقْعَسُ»: شتر خميده كه سر و گردن و كمرش فرو رفته باشد؛ «فرسٌ اقْعَسُ»:

اسبى كه پشت آن نرم و هموار باشد؛ «عِزٌّ اقْعَسُ»: ارجمندى بلند و پايدار؛ «لَيلٌ اقْعَسُ»: شبى بلند و بى پايان.

=أَقْعَصَ-

إقْعَاصاً [قعص] هُ: در جاى خود او را كشت، او را از پاى در آورد.

=الأَقْعَن-

م قَعْنَاء، ج قُعْن و تصغيره قُعَيْن [قعن]:

=أقف-

=أقفى-

=الأقفد-

=أقفر-

=الأقفع-

=أقفل-

=أقل-

=الأقل-

=الإقلاع-

=أقلب-

=الأقلب-

=الأقلح-

=أقلع-

=أقلق-

=الأقلية-

=الإقليد-

=الإقليمي-

=الإقليمية-

=أقمح-

=أقمر-

=الأقمر-

=أقمع-

=أقمل-

=الأقنى-

=أقنت-

=الأقنة-

=الأقنثا-

=الأقنثوس-

=أقنط-

=أقنع-

آنكه بينى او بسيار كوتاه و نوك آن خميده باشد.

=أَقَفَّ-

إقْفَافاً [قفّ]: چراگاهها را خشكيده يافت،- تِ الدّجَاجةُ: مرغ از تخم افتاد،- تِ العينُ: اشك چشم ته كشيد.

=أَقْفَى-

إقْفَاءً [قفو] الرجلَ بأمرٍ: او را به پيروى از كارى واداشت و به آن اختصاص داد،- كذَا على كذَا: چيزى را بر چيزى برترى داد.

=الأَقْفَد-

م قَفْدَاء، ج قُفْد [قفد]: آنكه گردن نرم و سست يا ستبر دارد، آنكه بر پنجه هاى پايش راه رود و پاشنه هايش به زمين نرسد، آنكه دست و پايش فربه و انگشتانش كوتاه باشد.

=أَقْفَرَ-

إقْفَاراً [قفر] المكانُ: آن جاى خالى از مردم و آب و گياه شد،- البَلَدَ: آن شهر را خالى از سكنه و مردم ديد،- الرّجُلُ من اهلِهِ: از خانواده ى خود جدا شد و تنها ماند،- رأسُهُ من الشعَر: سر او بى موى شد،- العظمَ: بر روى استخوان چيزى نماند،- الرّجُلُ: آن مرد به بيابان در آمد، آذوقه و طعام او تمام شد، گرسنه شد، نان بى نانخورش خورد.

=الأَقْفَع-

م قَفْعَاء، ج قُفْع [قفع]: دارنده ى گوش در هم پيچيده و ترنجيده، آنكه انگشتان پايش به عقب برگشته باشد، آنكه همواره سر افكنده باشد، حيوان دم كوتاه.

=أَقْفَلَ-

إقْفَالًا [قفل] البابَ: درب را بست،- البابَ و على الباب: قُفل بر روى در نصب كرد،- الجيشُ: لشكر برگشت،- القومَ: نگاه خود را بر آن قوم داشت،- القومَ عن مَبْعَثِهم: آن قوم را از جائيكه آمده بودند برگردانيد،- القومَ على الأمر: آن قوم را براى آن كار گرد هم آورد،- المالَ: مال را يكباره به او داد.

=أَقَلَّ-

إقْلَالًا [قلّ] الشي ءَ: آن چيز را كم كرد، برداشت،- الرجُلُ: دارائى آن مرد كم شد و بى چيز گرديد،- تْهُ الرَّعْدةُ: لرز او را گرفت.

=الأَقَلّ-

[قلّ]: كمتر، اين واژه ضد (الأكثر) است؛ «على الأَقَلّ»: حد اقل، دستِ كم؛ «عَلى اقَلَّ تقدير»: كمترين حد، بى چيز و بينوا.

=الإقْلَاع-

[قلع]: مص؛ «اقلاعُ الحُمَّى»:

بر طرف شدن تب.

=أَقْلَبَ-

إقْلَاباً [قلب] الشي ءَ: آن چيز را از روى برگردانيد،- الخبزُ: هنگام برگردانيدن نان از روى آتش فرا رسيد،- العنبُ:

پوسته ى انگور خشك شد،- القومُ: شتران آن قوم دچار قُلَاب (بيمارى قلبى) شدند،- هُ اللّه اليه: خداوند او را بكشد.

=الأَقْلَب-

م قَلْبَاء، ج قَلْب [قلب]: آنكه لب برگشته باشد.

=الأَقْلَح-

م قَلْحَاء، ج قُلْح [قلح]: آنكه روى دندانهايش زردى باشد.

=أَقْلَعَ-

إقْلَاعاً [قلع] عن كذا: از آن چيز روى، گردانيد و آنرا رها كرد،- تِ الحُمَّى عن فلان: تب از فلانى رفت،- تِ الطائِرةُ او السّفِينةُ: هواپيما به پرواز در آمد، كشتى به راه افتاد،- اصحابُ السَّفِينَةِ: مسافران كشتى به راه افتادند،- المَلّاح السّفينةَ: ملوان بادبان كشتى را بر پا كرد،- الشي ءُ: آن چيز روشن و آشكار شد،- الأميرُ: حاكم قلعه اى ساخت.

=أَقْلَقَ-

إقْلَاقاً [قلق] هُ: او را آزرده ساخت،- الشي ءَ مِنْ مكانِهِ: آن چيز را از جاى خود تكان داد،- القَومُ السيوفَ فى الغِمْدِ:

آن قوم شمشيرها را در داخل غلاف حركت دادند تا هنگام نياز به آن آسان كشيده شود.

=الأَقَلِّيَّة-

ج أَقلِّيَّات [قلّ]: اقليت مذهبى يا نژادى در هر كشورى، اقليت گروهى يا حزبى؛ «الأَقَلِّيَّةُ البرلمانيَّة»: اقليت پارلمانى يا گروه اقليت در مجلس شورى.

=الإقْلِيد-

ج أَقَالِيد [قلد]: مترادف (القِلَاد) است، كليد- يونانى است-

الإقْلِيم-

ج أَقَالِيم [قلم]: بخشى از روى زمين كه نام و نشان ويژه بخود داشته باشد.

=الإقْلِيمِيّ-

[قلم]: آنچه كه به واژه ى (الإقليم) اختصاص دارد؛ «المياه الإقليميَّة»:

آبهاى ساحلى كشورى، آنكه قائل به مذهب و طريقه ى اقليمى باشد.

=الإقْلِيمِيَّة-

[قلم]: روش گروهى است كه به سياست عدم تمركز ادارى و سياسى معتقدند كه به آن (رِيجيُونَالِيسْم) گويند.

=أَقْمَحَ-

إقْمَاحاً [قمح] السنبلُ: خوشه ى گندم دانه بخود گرفت،- البُرُّ: دانه هاى گندم رسيده شدند،- فلانٌ: فلانى نبيذ نوشيد،- بِانْفِهِ: بينى خود را برافراشت و تكبّر كرد.

=أَقْمَرَ-

إقْمَاراً [قمر] الليلُ: شب با نور ماه روشن شد،- الهِلالُ: هلال بگونه ى قرص كامل ماه در آمد،- القومُ: ماه بر آن قوم در آمد، آن قوم منتظر در آمدن ماه شدند.

=الأَقْمَر-

م قَمْرَاء، ج قُمْر [قمر]: سفيد، آنچه كه به رنگ مهتابى باشد؛ «وَجْهٌ اقْمَرُ»:

چهره اى مانند ماه؛ «سَحَابٌ اقْمَرُ»: ابر پر آب.

=أَقْمَعَ-

اقْمَاعاً [قمع] هُ: او را خوار و زبون كرد و برگردانيد.

=أَقْمَلَ-

إقْمَالًا [قمل] المَرْعى: چراگاه پر از گياهان شد و برنگ سياه در آمد چنانكه گوئى شپش بر آورده است.

=الأَقْنَى-

م قَنْوَاء [قنو] من الأُنُوف: بينى برجسته كه سوراخ آن تنگ باشد؛ «هُو أَقْنى الأَنْفِ»:

او داراى بينى بلند كه سوراخهايش تنگ است مى باشد.

=أَقْنَتَ-

إقْنَاتاً [قنت]: براى خدا فروتنى كرد، نماز خود را طولانى كرد.

=الأُقْنَة-

ج أُقْنَات [وقن]: آشيانه پرنده و جاى تخم گذارى آن.

=الأَقَنْثا-

(ن): درختى است داراى برگهاى زيبا از رسته ى (الأَقَنْثيّات) كه بيشتر در كرانه هاى درياى مديترانه يافت مى شود.

=الأَقَنْثُوس-

(ن): مترادف (الأَقَنْثا) است.

=أَقْنَطَ-

إقْنَاطاً [قنط] هُ: او را نااميد كرد.

=أَقْنَعَ-

إقْنَاعاً [قنع] هُ: او را راضى و قانع

=أقنف-

=الأقنف-

=الأقنم-

=الأقنوم-

=أقهر-

=أقوى-

=الأقود-

=اقور-

=الأقور-

=الأقوس-

=أقول-

=الأقوم-

=الأقيحيان-

=الأقيحيانة-

=الإكاد-

=الأكاديد-

=الأكار-

=الأكارينا-

=الأكاسيا-

=الأكاف-

=الأكال-

=أكأب-

=الأكأب-

=أكب-

=أكبى-

=أكبح-

=الأكبد-

=أكبر-

=الأكبر-

=الأكبس-

=أكبن-

=أكت-

=اكتاب-

=اكتاد-

=اكتاز-

=اكتال-

كرد،- بالشي ءِ: او را وادار به اقرار بر آن چيز كرد.

=أَقْنَفَ-

إقْنَافاً [قنف]: داراى ارتشى بزرگ شد، انديشه و كار او در امر معاش و زندگى با هم يكسان شد، گوش وى سست شد.

=الأَقْنَف-

م قَنْفَاء، ج قَنف [قنف]: آنكه گوش سفت و كوچك دارد،- مِنَ الْخَيل: اسب گردن سفيد.

=الأَقْنَم-

[قنم]: آنچه كه گنديده و بدبو شده باشد.

=الأُقْنُوم-

ج أَقَانِيم [قنم]: شخص، اصل و نژاد.- اين واژه سريانى است-

أَقْهَى-

إقْهَاءً [قهو]: پيوسته قهوه نوشيد،- عن الطَّعَام: اشتهاى او به غذا كم شد.

=أَقْهَرَ-

إقْهَاراً [قهر] هُ: آن مرد را ناكام و مقهور يافت،- الرجُلُ: كار آن مرد به خوارى و زبونى كشيده شد، ياران او ناكام و مقهور شدند.

=أَقْوَى-

إقْوَاءً [قوي] الرجُلُ: آن مرد داراى ستورى نيرومند شد، آن مرد به سرزمينى خشك در آمد، توانگر شد، مستمند شد، گرسنه شد ولى با خود چيزى نداشت،- القومُ: توشه ى آن قوم تمام شد،- تِ الدارُ: خانه از ساكنين خود خالى شد،- الحبلَ: قسمتى از ريسمان را كلفت تر از قسمت ديگر قرار داد،- الشعْرَ:

قافيه هاى شعر را با رفع بيت و جربيتى ديگر نابسامان كرد.

=الأَقْوَد-

م قَوْدَاء، ج قُود [قود]: دراز پشت و گردن از اسب و جز آن، اسب زبون و فرمانبردار، كوه بلند، آنكه به كارى روى آورد و از آن منصرف شود، آنكه گردنى ستبر و سخت دارد، بخيل.

=اقْوَرَّ-

اقْوِرَاراً [قور] الجلدُ: پوست از فرط لاغرى ترنجيده شد، سست شد،- الفرسُ:

اسب لاغر و كمر باريك شد.

=الأَقْوَر-

م قَوْرَاء [قور]: آنچه كه فراخ و پهن باشد.

=الأَقْوَس-

[قوس]: خميده پشت، ريگ توده ى بلند مانند چنبر؛ «دليلٌ اقْوَس»: شبى سخت طولانى.

=أَقْوَلَ-

إقْوَالًا [قول] فلاناً ما لم يَقُل: چيزى را كه فلانى نگفته بود به او نسبت داد.

=الأَقْوَم-

افعل تفضيل است؛ «فُلانٌ اقْوَمُ كَلَاماً من فُلانٍ»: سخن فلانى بهتر و مناسبتر است از فلان.

=الأُقَيْحِيَان-

[قحو] (ن): اين اسم مصغّر (اقْحُوان) است.

=الأُقَيْحِيَانَة-

[قحو] (ن): واحد (الأُقَيْحِيَان) است.

=الإكَاد-

[وكد]: واحد (الوَكَائِد) است، ريسمان يا تسمه اى كه با آن گاو را هنگام دوشيدن شير بندند.

=الأَكَادِيد-

[كدّ]: فراريان- اين واژه مفرد ندارد-؛ «قَومٌ أكادِيد» گروه فرارى؛ «رأيتُهم أَكادِيد»: آنان را پراكنده ديدم.

=الأَكَّار-

ج أَكَرَة و أَكَّارُون [أكر]: شخم كننده، كشاورز.

=الأُكَارِينا-

(مو): گونه اى از ابزار موسيقى است بشكل ناى كه داراى هشت سوراخ مى باشد.

=الأَكَاسيا-

أو الرونينِيَّة (ن): درخت گلى است از رسته ى (القَطَّانِيّات) كه داراى شاخه هاى تيغى و گلهاى سفيد رنگ يا صورتى و خوشبو است.

=الأُكاف-

ج أُكُف و آكِفَة [أكف]: پالان خر يا ستور.

=الإكَاف-

ج وُكُف [وكف]: به معناى (الأُكاف) است.

=الأَكَّاف-

[أكف]: پالان دوز، پالان ساز، پالان فروش.

=الأَكَّال-

[أكل]: پُر خور.

=أَكْأَبَ-

إكْآباً [كأب] الرجُلُ: آن مرد اندوهگين شد، در معرض هلاك قرار گرفت،- الرّجُلَ: آن مرد را اندوهگين كرد.

=الأَكْأَب-

[كأب]: «ما أَكْأَبَه»: چه بسيار سخت است اندوه او.

=أَكَبَّ-

إكْبَاباً [كبّ] فلاناً: فلانى را بر زمين زد،- الرجُلُ: آن مرد بر زمين افتاد،- على العِلْم و غيرهِ: به دانش روى آورد، و به آن پرداخت،- عليهِ: براى نگهدارى آن شخص خود را بر روى وى افكند.

=أَكْبَى-

إكْبَاءً [كبو] الزنْدُ: فندك روشن نشد،- الزَّنْدَ: فندك را به دود انداخت ولى روشن نشد،- وجهَهُ: چهره خود را دگرگون ساخت.

=أَكْبَحَ-

إكْبَاحاً [كبح] الدَّابَّةَ باللجام: ستور را با كشيدن لگام نگهداشت.

=الأَكْبَد-

م كَبْدَاء، ج كُبْد [كبد]: آنكه داراى كَبِدى درشت باشد، آنكه جاى كبدش بر آمده باشد، مرد شكم گنده، مرد كندرو،- (ح): نام پرنده ايست از رسته ى بازهاى شكارى.

=أَكْبَرَ-

إكْبَاراً [كبر] الأمرَ: آن امر را بزرگ يافت و از نظر وى بزرگ شد،- الرجُلَ: آن مرد را بزرگ شمرد، او را بزرگ يافت.

=الأَكْبَر-

[كبر]: مترادف (الإكْبِر) است،- ج أكابر و اكْبَرون: اسم تفضيل است؛ «الأَكْبَر وَ الأَصْغَر»: بزرگ و كوچك؛ «اكَابِرُ القَومِ»:

بزرگان و بزرگواران قوم.

=الإكْبِر-

[كبر]: چيزى است بسان حلواى كم شيرينى كه زنبور عسل آنرا با خود مىورد ولى نه موم است و نه عسل.

=الأَكْبَس-

م كَبْسَاء، ج كُبْس [كبس]: آنكه سرى ستبر و درشت دارد.

=أَكْبَنَ-

إكْبَاناً [كبن] لسانَهُ عنهُ: زبان خود را از وى باز داشت.

=أَكَتَّ-

إكْتَاتاً [كتّ] الكلامَ في أُذنِه: سخن را آهسته در گوش او گفت.

=اكْتَابَ-

اكْتِيَاباً [كوب]: با كوپ (فنجان) آب نوشيد.

=اكْتَادَ-

اكْتِيَاداً [كيد] هُ: او را نيرنگ زد و فريب داد.

=اكْتَازَ-

اكْتِيَازاً [كوز]: با كوزه آب نوشيد،- الماءَ: با كوزه آب گرفت.

=اكْتَالَ-

اكْتِيَالًا [كيل] منه و عليهِ: پيمانه را از او

=اكتأب-

=أكتب-

=اكتبى-

=اكتبل-

=الاكتتاب-

=اكتتب-

=اكتتف-

=اكتتم-

=اكتحل-

=اكتد-

=اكتدح-

=اكترى-

=الاكتراث-

=اكترب-

=اكترث-

=اكتسى-

=اكتسب-

=اكتسح-

=اكتسر-

=اكتسع-

=الاكتشاف-

=اكتشف-

=اكتظ-

=الأكتع-

=الأكتف-

=اكتفى-

=اكتفأ-

=اكتفر-

=اكتفل-

=اكتل-

=الأكتل-

=اكتلى-

=اكتلأ-

=اكتمى-

=اكتمل-

=اكتمن-

=اكتن-

گرفت و خود پيمود.

=اكْتَأَبَ-

اكْتِئَاباً [كأب]: مترادف (كَئِبَ) است، بد حال و اندوهگين شد.

=أَكْتَبَ-

إكْتَاباً [كتب] هُ: به او نوشتن آموخت،- القَصِيدَةَ: قصيده را بر او نويساند،- القِرْبَةَ: سر مشك را بست.

=اكْتَبَى-

اكْتِبَاءً [كبو] بالعود: با عود بخور كرد.

=اكْتَبَلَ-

اكْتِبَالًا [كبل] الأَسيرَ: اسير را در بند كرد،- الكيسَ: سر كيسه را بست،- خيرَهُ:

خير خود را از ديگران باز داشت و به كسى نبخشيد.

=الاكْتِتَاب-

[كتب]: مص، مشاركت در پروژه اى با پرداخت سهم يا اقساط مالى.

=اكْتَتَبَ-

اكْتِتَاباً [كتب] الكتابَ: كتاب را نوشت، از كتاب نسخه بردارى كرد، از ديگرى خواست تا كتاب را بنويسد،- الغلامَ: به آن جوان نوشتن آموخت،- الرّجُلُ: نام خود را در دفترى يا سجلّى و مانند آنها نوشت؛ «اكتَتَبَ بمالٍ او اعانةٍ»: نام خود را براى انجام كارى نوشت ولى پولى نپرداخت،- القِرْبَةَ:

مشك را با دو بند چرمى دوخت،- بطنُهُ:

شكم او از كار باز ايستاد.

=اكْتَتَفَ-

اكْتِتَافاً [كتف] البندقيّةَ (ا ع): تفنگ را بر دوش خود حمل كرد.

=اكْتَتَمَ-

اكْتِتَاماً [كتم] الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد،- الشي ءُ: آن چيز زرد شد.

=اكْتَحَلَ-

اكْتِحَالًا [كحل]: به چشم خود سرمه كشيد،- السّهادَ: خواب از چشم او پريد و بيدار ماند،- المكانُ بِالخُضرة: اولين سبزه ى آن مكان روئيد،- وجهُه بِالهم: اثر اندوه در چهره اش پديدار شد،- فلانٌ: فلانى پس از رفاه در سختى افتاد؛ «مَا اكتَحَلَتْ عَيني بِكَ»: تو را نديدم.

=اكْتَدَّ-

اكْتِدَاداً [كدّ]: بخيل شد و به كسى چيزى نداد،- هُ: از او خواست تا در كارها بسيار بكوشد،- الشي ءَ: آن چيز را با دست خود كند.

=اكْتَدَحَ-

اكْتِدَاحاً [كدح] لعياله: براى خانواده خود كسب رزق و روزى كرد.

=اكْتَرَى-

اكْتِرَاءً [كري] منهُ الدارَ و غيرَها: خانه و جز آن را از او اجاره كرد.

=الاكْتِرَاث-

[كرث]: مص؛ «قِلَّةُ الاكْتِرَاث»:

بى مبالاتى و بيخيالي.

=اكْتَرَبَ-

اكْتِرَاباً [كرب]: اندوه او بسيار و سخت شد.

=اكْتَرَثَ-

اكْتِرَاثاً [كرث] بالأمرِ: به آن كار توجه كرد و اهتمام ورزيد؛ «هو لا يَكْتَرِثُ لِهَذَا الأَمر»: به آن امر توجهى ندارد و اهميت نمى دهد.

=اكْتَسَى-

اكْتِسَاءً [كسو]: جامه بر تن كرد،- هُ ثوباً: جامه را بر او پوشانيد،- تِ الأَرضُ بِالنبات: زمين از گياه پوشانيده شد.

=اكْتَسَبَ-

اكْتِسَاباً [كسب] مالًا أو علماً: مال يا دانش بدست آورد و از آن سود برد.

=اكْتَسَحَ-

اكْتِسَاحاً [كسح] الشي ءَ: آن چيز را برد؛ «اغَارُوا عَلَيهِم فَاكْتَسَحُوهُم»: بر آنها حمله بردند و هر چه داشتند با چپاول و غارت گرفتند و بردند.

=اكْتَسَرَ-

اكْتِسَاراً [كسر] الشي ءَ: آن چيز را شكست.

=اكْتَسَعَ-

اكْتِسَاعاً [كسع] تِ الخيلُ بأَذنابها:

اسبان دمهاى خود را ميان دو پايشان فرو گرفتند.

=الاكْتِشَاف-

[كشف]: مص،- ج اكْتِشَافَات:

اكتشاف، بدست آوردن چيزى ناشناخته مانند آثار باستانى يا داروهاى نوين و جز آن.

=اكْتَشَفَ-

اكْتِشَافاً [كشف] الشي ءَ: آن چيز را كشف كرد، به چيزى پى برد كه قبلا ناشناخته يا پنهان بود.

=اكْتَظَّ-

اكْتِظَاظاً [كظّ] المحلُّ: آن جاى پر از مردم شد،- المَسِيلُ بِالماءِ: بعلت بسيارى سيلاب سيل رو تنگ شد،- مِنَ الطعام: از پر خورى نمى تواند تنفس كند،- هُ الغيظُ:

سينه ى او پر از خشم شد.

=الأَكْتَع-

م كَتْعَاء، ج كُتْع [كتع]: آنكه انگشتانش ترنجيده و منقبض و به طرف كف دستش برگشته شده باشد.

=الأَكْتَف-

م كَتْفَاء، ج كُتْف [كتف] من الرجال:

آنكه دچار درد شانه شده باشد،- مِنَ الْخَيْل:

اسبى كه روى شانه هايش باز و فراخ باشد،- مِن الخَيل و الجمَال: اسب يا شتر كه در اثر پديد آمدن آفت در كتف و شانه اش دچار لنگى و درد شده باشد.

=اكْتَفَى-

اكْتِفَاءً [كفي] بكذا: به آن چيز قانع شد و در رفاه قرار گرفت.

=اكْتَفَأَ-

اكْتِفَاءً [كفأ] الإناء: ظرف را كج كرد و برگردانيد تا آنچه در آنست ريخته شود.

=اكْتَفَرَ-

اكْتِفَاراً [كفر]: ساكن روستا شد.

=اكْتَفَلَ-

اكتِفَالًا [كفل] البعيرَ: بر پشت شتر حِفاظى قرار داد و بر آن سوار شد،- بِفُلان:

فلانى را پشت سر خود بر روى ستور سوار كرد،- بالشي ءِ: آن چيز را در پشت خود قرار داد.

=اكْتَلَّ-

اكْتِلَالًا [كلّ] السحابُ عن البرق: ابر با برقيدن لبخند زد،- الغَمامُ بِالبرق: ابر با روشنائى برق درخشيد.

=الأَكْتَل-

م كَتْلَاء، ج كُتْل [كتل]: سخت، شديد.

=اكْتَلَى-

اكْتِلَاءً [كلي]: به درد كليه دچار شد،- هُ: كليه ى او را به درد آورد.

=اكْتَلأَ-

اكْتِلَاءً [كلأ] تْ عينُه: چشم او بيدار ماند و به خواب نرفت،- من فلانٍ: از فلانى بر حذر شد،- كُلأة: بيعانه گرفت.

=اكتمَى-

اكْتِمَاءَ [كمي]: پنهان شد، خود را پوشانيد.

=اكْتَمَلَ-

اكْتِمَالًا [كمل]: آن كار بطور كامل پايان يافت.

=اكْتَمَنَ-

اكْتِمَاناً [كمن]: خود را پنهان كرد.

=اكْتَنَّ-

اكْتِنَاناً [كنّ] الرجُلُ: آن مرد پنهان شد،- تِ المرأةُ: آن زن چهره خود را از مردم پوشانيد،- الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد،- الشي ءُ: آن چيز سفيد شد. (از پوشش و پرده).

=اكتنى-

=اكتنز-

=اكتنس-

=اكتنف-

=اكتنه-

=اكتهف-

=اكتهل-

=اكتوى-

=أكتوبر-

=الأكتينيوم-

=أكث-

=أكثب-

=أكثر-

=الأكثر-

=الأكثرية-

=أكثف-

=اكحال-

=أكحل-

=الأكحل-

=أكد-

=أكدى-

=الأكداد-

=اكدر-

=الأكدر-

=أكذب-

=الأكذوبة-

=أكر-

=أكرى-

=اكرأب-

=أكرب-

=الأكرة-

=أكرع-

=الأكرع-

=أكرم-

=الأكرم-

=اكْتَنَى-

اكْتِنَاءً [كني] بكذا: به آن چيز ناميده شد.

=اكْتَنَزَ-

اكْتِنَازاً [كنز]: پُر شد، جمع شد،- اللّحمُ: گوشت سفت و سخت شد،- الشي ءَ في الوِعَاءِ: آن چيز را با دست در ظرفى فرو برد.

=اكتَنَسَ-

اكْتِنَاساً [كنس] تِ الظباءُ و البقرُ:

آهوان و گاوها به خوابگاه خود در آمدند.

=اكتَنَفَ-

اكْتِنَافاً [كنف] القومُ فلاناً: آن قوم گِرد فلانى در آمدند،- الرّجُلُ: براى شتران خود خوابگاهى آماده كرد،- القومُ: آن قوم براى خود دستشوئى و مستراح ساختند.

=اكتَنَهَ-

اكْتِنَاهاً [كنه] الشي ءَ: به حقيقت آن چيز پى برد.

=اكتَهَفَ-

اكْتِهَافاً [كهف] الكَهْفَ: به درون غار در آمد.

=اكتَهَلَ-

اكْتِهَالًا [كهل]: مردِ ميان سال شد،- النَّبَاتُ: گياه در حد رشد طبيعى دراز شد.

=اكتَوَى-

اكْتِوَاءً [كوي]: اين واژه مطاوع (كوى) است،- الرَّجُلُ: آن مرد خود را داغ كرد، خود را به چيزى كه نداشت ستود.

=أُكْتُوبر-

ماه دهم از سال ميلادى است.

نام عربى آن (تشْرِين الأَوّل) است.

=الأَكْتِينيوم-

(ك): ماده ايست ساده و درخشنده.

=أَكَثَّ-

إكْثَاثاً [كثّ] الرجلُ: ريش آن مرد انبوه شد.

=أَكْثَبَ-

إكْثَاباً [كثب] الرجُلَ و اليه و منهُ و لهُ: به آن مرد نزديك شد،- فلاناً: به فلانى آب يا شير كمى نوشانيد.

=أَكْثَرَ-

إكْثَاراً [كثر] الرجُلُ: دارائى آن مرد بسيار شد، چيز بسيار آورد،- الشي ءَ: آن چيز را بسيار شمرد يا بسيار يافت، آن چيز را بسيار كرد،- النخلُ: نخل شكوفه بر آورد.

=الأَكْثَر-

[كثر]: افعل تفضيل است.

=الأَكْثَريَّةِ-

[كثر]: اكثريت، اكثريت مردم كه آراء بيشتر دارند، گروه يا حزبى در دستگاه دولت كه بيشترين رأيها را دارند.

=أَكْثَفَ-

إكْثَافاً [كثف] منهُ: به او نزديك شد.

=اكْحَالَّ-

اكْحِيلَالًا [كحل] تِ العينُ: چشم سرمه دار شد،- المكانُ بِالْخضْرة: اولين گياه در آن مكان روئيد.

=أَكْحَلَ-

إكْحَالًا [كحل] المكانُ بالخضرة:

اولين سبزه ى گياه در آن مكان بر آمد،- العامُ: قحطى و كميابى در آن سال سخت شد.

=الأَكْحَل-

[كحل]: مرد سياه پلك،- م كَحْلَاء، ج كُحْل، رگ ميانى دست كه آن را فصد مى كنند.

=أَكَّدَ-

تَأْكِيداً [أكد] الشي ءَ: آن چيز را تاكيد كرد، آن را تثبيت كرد، مقرّر كرد.

=أَكَّدَ-

تَأْكِيداً [أكد و وكد] العهدَ أو السرج:

پيمان يا زين را محكم كرد و بست. (تلفظ اين واژه با واو افصح است).

=أَكَدَّ-

إكْدَاداً [كدّ]: بخل ورزيد و امساك كرد.

=أَكْدَى-

إكْدَاءً [كدي]: در بخشش خود بخل ورزيد، به نيازمندى خود دست نيافت،- الرّجُلُ: آن مرد پس از توانگرى بينوا شد،- هُ عن كذا: او را از چيزى روى گردان كرد و باز داشت،- المطرُ: باران كم شد،- العامُ: سال خشك و بى بركت شد،- المعدنُ: در آن معدن گوهرى بدست نيامد،- النَّبْتُ: گياه از سرما كوتاه شد،- الحافِرُ: چاه كن به زمين سفت و سخت رسيد و ديگر نتوانست زمين را بكند.

=الأَكْدَاد-

[كدّ]: فراريان، شكست خوردگان- اين واژه جمع است و مفرد ندارد، «قومٌ اكْدَاد»: قومى شكست خورده، «رَأْيْتُهم اكَداداً» آنها را در گروههاى شكست خورده ديدم، «ابِلٌ اكدَاد»: شتران شتابان.

=اكْدَرَّ-

اكْدِرَاراً [كدر] الشي ءُ: آن چيز تيره شد، مرادف (كَدِر) است.

=الأَكْدَر-

[كدر]: سيلاب سخت،- م كَدْراء، ج كُدْر: به معناى (الكَدِر) است، «عيش اكْدَر»: زندگى تيره.

=أَكْذَبَ-

إكْذَاباً [كذب] هُ: او را به گفتن دروغ واداشت، او را دروغگو يافت، دروغ او را آشكار كرد،- نفسَهُ: اقرار به دروغ گفتن كرد.

=الأُكْذُوبَة-

ج أَكَاذِيب [كذب]: مترادف (الكَذِب) است بمعناى دروغ.

=أَكَرَ-

- أَكْرأ: الارض (ز): زمين را شخم زد و كشت كرد.

=أَكْرَى-

إكْرَاءً [كري] فلاناً دابَّتَهُ أو دارَهُ: خانه يا ستور خود را به فلانى اجاره داد،- فلانٌ:

در طاعت خداوند بيدار ماند،- الشي ءُ: آن چيز بسيار شد، كم شد،- الأَمْرَ: آن كار را بتأخير انداخت،- الحديثَ: سخن را بدرازا گفت.

=اكْرَأَبَّ-

اكْرِئْبَاباً [كرب]: اندوه او سخت شد.

=أكْرَبَ-

إِكْرَاباً [كرب]: نزديك شد،- الأمرُ:

آن كار نزديك به وقوع شد،- القِربَةَ:

مشك را پر كرد،- فى السّير: در رفتن شتاب كرد.

=الأُكْرَة-

ج أُكَر: گودال، كُره

الأكْرَش-

م كَرْشَاءُ، ج كُرْش [كرش] من الرجال: مرد شكم گنده، آنكه دارائى بسيار دارد.

=أَكْرَعَ-

إِكْرَاعاً [كرع] القومُ: آن قوم به آب باقيمانده باران رسيدند،- هُ الصيدُ: به او شكار نزديك شد و توانست آنرا بگيرد.

=الأَكْرَع-

[كرع]: آنكه جلوى ساقهاى پايش باريك باشد.

=أَكْرَمَ-

إِكْرَاماً [كرم] الرجلُ: آن مرد فرزندان برومندى به جامعه تحويل داد،- فلاناً:

فلانى را بزرگداشت و گرامى شمرد،- نَفْسَهُ عَنِ المعاصي: خود را از گناهان بدور و پاك نگاهداشت.

=الأَكْرَمْ-

[كرم]: افعل تفضيل است، در مورد تعجب گفته مى شود: «ما اكْرَمَهُ لي»:

چه بسيار مرا مورد لطف و بزرگداشت قرار داد. و اين از شواذ است زيرا از فعل رباعى است.

=أكره-

=الأكرومة-

=أكز-

=أكزم-

=الأكزم-

=أكسى-

=أكسب-

=الأكسح-

=أكسد-

=الأكسد-

=الأكسدة-

=أكسل-

=الأكسيجين-

=الأكسيد-

=أكشف-

=الأكشف-

=الأكشم-

=أكع-

=أكعب-

=أكف-

=الإكفاء-

=أكفأ-

=أكفح-

=أكفر-

=اكفل-

=اكفهر-

=أكل-

=الأكل-

=أكلأ-

=الأكلأ-

=أكلب-

=الأكلة-

=أكلح-

=أَكْرَهَ-

إِكْرَاهاً [كره] الرجُل: او را بر خلاف خواسته اش وادار كرد،- فلاناً على الأَمْرِ:

فلانى را به زور بر امرى وادار كرد.

=الأُكْرُومَةِ-

[كرم]: بخشندگى، بزرگوارى، جوانمردى.

=أَكَزَّ-

إِكْزَازاً [كزّ] اللّهُ فلاناً: خداوند او را به بيمارى گزاز دچار كند.

=أَكْزَمَ-

إكْزَاماً [كزم]: گرفته و منقبض شد.

=الأَكْزَم-

م كَزْمَاء، ج كُزْم [كزم]: آنكه بخيل و كوتاه بينى باشد.

=أَكْسَى-

اكْسَاءً [كسو] الثوبَ فلاناً: فلانى را جامه بر تن كرد.

=أَكْسَبَ-

إِكْسَاباً [كسب] فلاناً مالًا أو علما: به او مال داد يا دانش آموخت.

=الأَكْسَح-

ج كُسْحَان [كسح]: لنگ و شل، درمانده.

=أَكْسَدَ-

إكْسَاداً [كسد] القومُ: بازار آن قوم كساد شد،- تِ السُّوقُ: بازار راكد شد،- الشّي ءَ: آن چيز را كساد كرد.

=الأَكْسَد-

[كسد] من الأَسْوَاق: بازار راكد و بى رونق.

=الأَكْسَدَة-

(ك): پيوند جسم يا ماده اى با اكْسِيژن مانند زنگ آهن و يا روشن شدن و سوختن مواد.

=أَكْسَلَ-

إكْسَالًا [كسل] الأمرُ فلاناً: آن كار فلانى را به كسالت و كاهلى افكند.

=الأُكْسِيجين-

(ك): اكْسيژن، گازى است بى رنگ و بى بو كه براى تنفس و سوختن مواد ضرورت دارد. اين گاز در هوا به نسبت ١ الى ٥ موجود است.

=الأُكْسِيد-

(ك): جسمى است مركب از دو ماده كه يكى از آنها اكسيژن باشد.- اين واژه يونانى است-

الإكْسِير-

ماده اى است كه بر روى نقره كشند و آنرا به زر تبديل كند، اكِسير.-

اين واژه يونانى است و از خرافات آنهاست-

أَكْشَرَ-

إكْشَاراً [كشر] لهُ عن أَنيابه: دندانهايش را از خشم بر او نمايان ساخت.

=أَكْشَف-

إكْشَافاً [كشف]: بگونه اى خنديد كه لب او باز و لثه هايش نمايان شد.

=الأَكْشَف-

[كشف]: آنكه جلوى سرش طاس و بى مو باشد، آنكه در جنگ بى سپر باشد، آنكه از جنگ گريزد، اسب كه در استخوان دمش پيچيدگى باشد.

=الأَكْشَم-

[كشم]: ناقص الخلقه، آنكه اصل و نسب درستى نداشته باشد، «انْفٌ اكْشَمُ»: بينى كه از بيخ بريده شده باشد.

=أَكَعَّ-

إكْعَاعاً [كعّ] فلاناً: او را ترسانيد و نگران ساخت،- الخَوفُ فلاناً: ترس فلانى را از تصميمى كه داشت باز گردانيد،- فى كَلَامِهِ: از سخن خود باز ماند.

=أَكْعَبَ-

إكْعَاباً [كعب]: شتاب كرد.

=أَكَّفَ-

تأْكِيفاً [أكف] الحمارَ: بر پشت خر پالان بست،- الأُكافَ: پالان ساخت.

=أَكَّفَ-

تأكِيفاً [أكف] الحمارَ: بر پشت خر و زير پالان جُل انداخت.

=الإكْفَاء-

[كفأ]: مص:،- عِندَ الشعَرَاءِ: و در اصطلاح شاعران، اختلاف حرفى در قافيه هاى شعرى است كه از عيوب قافيه است و مطلوب نيست مانند قافيه ى شعرى كه برخى از آن با ميم و برخى ديگر با دال و برخى با نون باشد.

=أَكْفَأَ-

إكْفَاءً [كفأ]: كج شد،- الإناءَ:

ظرف را كج كرد تا آنچه در اوست ريخته شود،- الشاعِرُ: شاعر قافيه شعر را ناهنجار كرد،- البيتَ: براى خانه پرده ساخت،- تِ الإبِلُ: شتران داراى بچه هاى بسيار شدند.

=أَكْفَحَ-

إكْفَاحاً-[كفح] الدابَّةَ: لگام ستور را كشيد تا بايستد،- فُلانا عن نفسِهِ: او را از خود باز گردانيد.

=أَكْفَرَ-

إكْفَاراً [كفر]: پس از ايمان كافر شد،- الرَّجُلَ: آن مرد را كافر خواند يا تكفير كرد.

=اكْفَلَ-

إكْفَالًا [كفل] هُ إيَّاه: ضمانت ديگرى را در برابر او كرد،- زيْدٌ عَمْراً: زيد ضمانت عمرو را كرد.

=اكْفَهَرَّ-

اكْفِهْرَاراً [كفهر] الليلُ: تاريكى شب سخت شد،- السّحابُ: ابر بر روى ابر متراكم و سياه شد،- النّجمُ: روشنائى ستاره در تاريكى سخت نمايان شد،- الرَّجُلُ: چهره ى آن مرد تيره و عبوس شد.

=أَكَلَ-

- أَكْلًا و مأْكَلًا الطعامَ: غذا خورد،- الشي ءَ: آن چيز را نابود كرد، «اكَلَ فلانٌ عُمْرَهُ»: فلانى عمر خود را تباه كرد،- حَقَّهُ:

حق فلانى را گرفت و نداد، «اكَلَ عَلَيه الدهرُ و شَرِبَ»: در اثر گذشت زمان فرسوده شد، خبره شد،- اكْلًا و أُكالًا و أكالا رَأْسَهُ: خارش در سر او افتاد.

=أَكِلَ-

- أَكَلًا السنُّ أو العودُ: دندان يا چوب سائيده شد و افتاد.

=أَكَّلَ-

تَأْكِيلًا فلاناً الشي ءَ: آن چيز را به فلانى خورانيد.

=أَكَلَّ-

إكْلَالًا [كلّ] البكاءُ بَصَرَهُ: گريه چشم او را ناتوان كرد،- البَعِيرَ: شتر را خسته كرد،- الرَّجلُ: شتر آن مرد خسته شد.

=الأَكْل-

مص: خوراك، غذا، ميوه، رزق و روزى فراخ. م

الأُكُل-

ج آكَال: خوردنى، ميوه، «آتى اكُلَه»: ميوه ى خود را آورد، رزق و روزى فراخ.

=أَكْلَأَ-

إكْلَاءً [كلأ] بصَرَهُ في الشي ءِ: با دقّت در آن چيز نگريست،- عَيْنَهُ: چشم خود را بيدار نگهداشت،- المكانُ: گياهان آن زمين بسيار شد،- فى الطّعام: بهاى غذا را پيش پرداخت،- عُمْرَه: عمر خود را بپايان رسانيد.

=الأَكْلَأْ-

[كلأ]: اسم تفضيل است، «بَلَغَ اللّهُ بِكَ اكْلَأَ الْعُمْر»: خداوند به تو عمر دراز دهد.

=أَكْلَبَ-

إكْلَاباً [كلب] القومُ: شتران آن قوم تشنه شدند.

=الأَكْلَة-

يك بار غذا خوردن.

=الأُكَلَة-

پُر خور، آنكه بسيار غذا خورد.

=أَكْلَحَ-

إكْلَاحاً [كلح] وجهُهُ: ترش روى

=أكلف-

=الأكلف-

=الإكليرس-

=الإكليريكية-

=الإكليل-

=أكم-

=أكمى-

=اكمات-

=أكمأ-

=أكمت-

=الأكمة-

=أكمد-

=الأكمد-

=أكمل-

=الأكمل-

=أكمن-

=أكن-

=أكنى-

=أكنش-

=أكنع-

=الأكنع-

=أكنف-

=أكنه-

=اكهاب-

=الأكهب-

=أكهم-

=الأكول-

=الأكوم-

=الأكيد-

=الأكيدنيا-

=الأكيس-

=الأكيل-

=ال-

=ألا-

شد،- وَجْهَهُ: چهره ى خود را گرفته و ترش كرد.

=أَكْلَفَ-

إِكْلَافاً [كلف] هُ بكذا: او را به آن چيز آزمند گردانيد.

=الأَكْلَف-

م كَلْفَاء، ج كُلْف [كلف] من الوجوه: چهره اى كه به رنگ سرخ مايل به سياهى است.

=الإكْلِيرُس-

علماى مذهبى مسيحي- اين واژه يونانى است-

الإكْلِيرِيكِىّ-

ج إكْلِيرِيكيُّون: آنكه در مدارس دينى مسيحى تربيت شده باشد.

=الإكْلِيرِيكِيَّة-

أو المدرسة الإكليريكيّة:

آموزشگاه دينى و مذهبى است كه جوانان را براى ارتقاء به درجه كهنوت در كليساى مسيحى آموزش و تربيت دهند.

=الإكْلِيل-

ج أَكِلَّة و أَكَالِيل [كلّ]: تاج، دستارى كه با جواهر آراسته شده باشد، تاج گل، گوشت اطراف ناخن، «اكْلِيلُ الجبَل»: (ن): گياهى است زيبا و خوشبو از رسته ى (الشفَويّات) كه بيشتر در باغچه ها كشت مى شود و خواص پزشكى دارد، «اكْلِيلُ المَلكِ» (ن): گونه اى گياه زمينى است.

=أَكَمَّ-

إكْمَاماً [كمّ] القميصَ: براى جامه دو آستين دوخت،- تِ النَّخْلَةُ: نخل خرما شكوفه درآورد.

=أَكْمَى-

إكْمَاءً [كمي] شهادتَهُ و غيرَها: شهادت خود را كتمان و پنهان كرد،- المحارِبُ:

رزمنده، دلاور لشكر را كشت،- الرَّجُلُ مَنزِلَهُ: آن مرد خانه ى خود را از ديد مردم پنهان ساخت،- على الأَمْر: براى آن كار تصميم گرفت.

=اكْمَاتَّ-

اكْمِيتَاتاً [كمت] الفرسُ: اسب به رنگ سرخ مايل به سياهى درآمد.

=أُكْمَأَ-

إكْمَاءً [كمأ] المكانُ: در آن مكان قارچ بسيار شد،- الرَّجُلَ: به آن مرد قارچ خورانيد.

=أَكْمَتَ-

إِكْمَاتاً [كمت] الفرسُ: اسب به رنگ سرخ مايل به سياهى شد.

=اكْمَتَّ-

اكْمِتَاتاً [كمت] الفرسُ: مترادف (اكْمَتَ) است.

=الأكَمَة-

ج أَكَم و أَكَمَات و جج آكَام [أكم]: تپه يا سرزمين بلند، «وراءَ الأَكَمَةِ ما وَراءَها»: در اين باره چيزى مشكوك وجود دارد.

=الأَكِمَّة-

[كمّ]: «أَكِمَّةُ الخيلِ»: توبره ى علف اسبان كه بر سر آنها مىويزند.

=أَكْمَدَ-

إِكْمَاداً [كمد] الهمُّ فلاناً: اندوه فلانى را غمگين و قلبش را بيمار كرد،- العضوَ:

پارچه ى گرم كرده بر روى عضو دردناك نهاد.

=الأَكْمَد-

[كمد]: «أَكْمَدُ اللونِ»: تيره و دگرگون رنگ.

=أَكْمَلَ-

إِكْمَالًا [كمل] الشي ءَ: آن چيز را كامل كرد، به پايان رسانيد.

=الأَكْمَل-

الأَتَمّ: كامل تر، تمام تر؛ «بأكْمَلِهِ»: به تمام و كمال.

=أَكْمَنَ-

إِكْمَاناً [كمن] الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد.

=الأَكْمَه-

م- كَمْهَاء، ج كُمْه [كمه]: نابينا، نوزاد نابينا، بى خرد، دگرگون چهره،- نهارٌ اكْمَه»: روز تيره رنگ كه آفتاب كم رنگ و غبار آلود باشد.

=أَكَنَّ-

إِكْنَاناً [كنّ] الشَّي ءَ: آن چيز را پنهان كرد،- العِلْمَ و غيرهُ فى نَفْسِهِ: علم و جز آن را در خود پنهان نگهداشت.

=أَكْنى-

إكْنَاءً [كني] زيداً أَبا فلانٍ: زيد را با كنيه ى ابو فلان ناميد.

=أَكْنَشَ-

إِكْنَاشاً [كنش]: او را در آن كار به شتاب واداشت.

=أكْنَعَ-

إِكْنَاعاً [كنع]: فروتنى كرد و نرم شد يا خود را زبون ساخت و چيزى خواست.

=الأَكْنَع-

م كَنْعَاء، ج كُنْع [كنع]: بريده دست، شل دست،- مِنَ الْأُمُور: كار ناتمام.

=أَكْنَفَ-

إكْنَافاً [كنف] الرجلَ: آن مرد را يارى كرد.

=أَكْنَهَ-

إِكْنَاهاً [كنه] الشي ءَ: حقيقت آن چيز را دريافت.

=اكْهَابَّ-

اكْهِيبَاباً [كهب] لونه: رنگ چهره او دگرگون شد.

=الأَكْهَب-

[كهب]: تيره رنگ، «رجُلٌ اكْهَبُ اللّونِ»: مردى به رنگ تيره.

=أَكْهَمَ-

إِكْهَاماً [كهم] بصرُهُ: چشم او كم سو شد.

الأَكُورْديون (مو): از ابزار موسيقى نوين است.

=الأَكُول-

[أكل]: پُرخور، آنكه بسيار غذا خورد.

=الأَكُوم-

م كَوْمَاء، ج كُوم [كوم]: بلند، شتر سِتبر كوهان.

=الأَكِيد-

[أكد]: ثابت، «من الأكيد انّ ... »:

به تحقيق كه ... محكم و استوار.

=الأَكِيد-

[وكد]: سخت، شديد، تاكيد.

=الأَكِيدنيا-

(ن): درخت گلى است از رسته ى (الوَردِيَّات) داراى ميوه ايست پرتقالى رنگ و خوشمزه به گونه ى خوشه اى. اين درخت در مناطق گرمسيرى و كرانه هاى درياى مديترانه كِشت مى شود.

=الأَكْيَس-

م كِيسَى و كُوسَى، ج كِيس [كيس]:

اسم تفضيل است بمعناى باهوشتر. اين واژه را در زبان متداول (اكْوَس) گويند.

=الأَكِيل-

[أكل]: مترادف (الأَكُول) است.

=الْ-

حرف تعريف است. اين حرف گاهى عهدى است مانند «اشْتَرَيْت عبداً ثُمَّ بِعْتُ العبد» و گاهى جنسى است مانند «خُلِق الإنْسانُ ضَعيفاً»، و نيز اسم موصول است بمعناى (الّذِي) كه در اول اسم فاعل و اسم مفعول مىيد مانند «الحَامِل و المَحْمُول».

=أَلَا-

يَأْلُو ألواً و أُلُوّاً [ألو] في الامر: در آن كار كوتاهى كرد، «لم يَألُ جُهداً فى الأَمر»: در آن كار كوتاهى نكرده است.

=أَلَا-

حرفى است كه با آن سخن آغاز شود و دلالت بر تحقق ما بعد خود نمايد مانند «أَلَا انّهم هم السُّفَهَاءُ»، و نيز حرف تنبيه است مانند «الَا يا صاحِ قُمْ»، و گاهى حرف عرض و خواهش با نرمى است مانند «ألَا تَنْزِلُ بنا؟» و گاهى حرف تحضيض است كه خواستن با عُنف را ميرساند مانند «ألَا تتوبُ و تَرتَدُّ عَن غَيِّكَ؟»

=ألا-

=الألى-

=إلى-

=الألاء-

=الألاءة-

=ألاح-

=ألاص-

=ألاط-

=ألاع-

=ألاق-

=ألاك-

=ألام-

=ألان-

=الألاي-

=ألب-

=الإلب-

=ألبأ-

=ألبث-

=ألبد-

=ألبس-

=الألبكة-

=أَلَّا-

حرف تحصيص است مانند «الَّا تُكْرِم ابويكَ؟»

إِلَّا-

حرف استثناست مانند «جاءَ القومُ إلّا زيداً»، و گاهى صفت بمعناى (غير) مىيد مانند «لِي رِجَالٌ إلّا رِجالُك: يعنى ( ... غيرُ رِجالِك)، و نيز حرف حصر بعد از نفي است مانند «مَا ضَرَبَ إلَّا زَيْدٌ»؛ «إلَّا أنَّ»:

ولى، لكن؛ «وَ إلَّا»: در غير اين صورت.

=الأُلَى-

مترادف (الّذين) است. اين واژه بجاى جمع (اولى) براى (الذى) است كه از غير لفظ خود آمده است؛ «العَرَبُ الأَلى»:

اعراب اوليّه و قديمى.

=الأَلَى-

[ألي]: نعمت، بركت، ج آلاء،- (ن): درختى است هميشه سبز و خرم ولى ميوه ى آن تلخ است.

=الإلَى-

ج آلاء [ألي]: نعمت، بركت.

=إلى-

حرف جرّ است و از معانى آن (١) پايان و نهايت زمانى و يا مكانى مانند «دَرَسَ الى المساءِ»، «سَارَ الى البَيْتِ»؛ «الى غير ذلك»: امثال آن، همانند آن؛ «ما الَيهِ» آنچه كه شبيه آنست، (٢) مترادف واژه ى (عِند) است مانند «كلامُهُ اشهى الَىَّ من الرّحيق» يعنى اشْهَى عندى ... ، (٣)

مترادف (لام) است مانند «الأَمْرُ الَيكَ»:

يعنى لك، (٤) مترادف (مَعَ) است مانند «ضُمَّ هذا الى ذلك»: يعنى مع ذلك.

=الأَلَاء-

[ألي] (ن): درختى است هميشه سبز با ميوه ى تلخ.

=الأَلَاءَة-

[ألي] (ن): واحد درخت (الأَلَاء) است.

=أَلاحَ-

إلَاحَةً [لوح] الشي ءُ: آن چيز آشكار و نمايان شد،- البرقُ: برق درخشيد،- النّجُمُ: ستاره درخشان شد،- بِسَيْفِهِ او ثَوبِهِ با شمشير يا جامه ى خود پرتو افكند، شمشير كشيد،- فلاناً: فلانى را نابود كرد،- مِنهُ: از او ترسيد و بر حذر شد،- من القَول: از آن سخن شرم كرد،- على الشّي ءِ: بر آن چيز اعتماد كرد

أَلَاصَ-

إِلَاصَةً [لوص] هُ على الشي ء: او را گرد آن چيز چرخانيد تا بر آن دست يافت.

=أَلَاصَ-

إلَاصَةً [ليص] الشي ءَ: مترادف (لَاصَ) است،- فُلانا عن كذا: از آن چيز فلانى را بدر برد و گمراه كرد.

=أَلَاطَ-

إلَاطَةً [ليط] هُ: آن را چسبانيد.

=أَلَاعَ-

إلَاعَ- إلَاعَةً [لوع] تْهُ الشمسُ: آفتاب چهره ى او را دگرگون كرد،- الثَّدْيُ:

پستان سياه و تيره شد.

=أَلَاعَ-

إِلَاعَةً [ليع]: خسته و دلتنگ شد.

=أَلَاقَ-

إلَاقَةً [ليق] الدواةَ: در دوات ليقه نهاد، فلاناً بِنَفْسِهِ: فلانى را به خود نزديك كرد و به او پيوست.

=أَلَاكَ-

إِلَاكَةً [لأك] هُ الى فلان: از فلانى به او پيام آورد، «أَلِكْنِى الى فلان»: از سوى من به او پيام رسان. اصل اين واژه (الْأَكَ) است.

=أَلَامَ-

إِلَامَةً [لوم] هُ: او را سرزنش و ملامت كرد،- الرجُلُ: آن مرد كارى كرد كه استحقاق سرزنش و نكوهش دارد.

=إلَامَ-

تَا كِي، اين تعبير مترادف (الى مَتَى) است.

=أَلَانَ-

إِلَانَة [لين] الشي ءَ: آن چيز را نرم كرد.

=الأَلَاي-

ج أَلَايَات: گروهى از ارتش، لشكر- اين واژه تركى است-

أَلأَلَ-

الآلًا [ليل] القومُ: آن قوم به شب درآمدند.

=أَلْأَمَ-

إِلْآمَا [لأم] الشى ءَ: آن چيز را درست كرد، اصلاح كرد.

=أَلبَ-

- أَلْباً القومَ: آن قوم را گرد هم آورد،- القَومُ: آن قوم گرد هم آمدند و جمع شدند.

=أَلَّبَ-

تَأْلِيباً القومَ: آن قوم را جمع كرد،- بَيْنَهُم: ميان آن قوم فساد افكند،- عليه القَومَ: آن قوم را بر عليه او برانگيخت.

=أَلَبَّ-

إِلْبَاباً [لبّ] بالمكان: در آن جاى اقامت كرد،- على الأَمْرِ: عهده دار آن كار شد،- لهُ الشي ءُ: آن چيز را به او عرضه كرد،- الدَّابَّةَ: بند مهار بر گردن ستور يا دوالى به قسمت پيش زين بست،- السّرجَ:

براى قسمت پيش زين سينه بند يا دوالى ساخت.

=الإلْب-

گروهى كه دشمن يك نفرند، «هم عليَّ إِلبٌ واحد»: آن گروه همگى دشمن من ميباشند، فاصله ى ميان انگشت ابهام و انگشت سبابه در كف دست.

=أَلْبَأَ-

إِلْبَاءً [لبأ] القومَ: به آن قوم شير تازه خورانيد،- اللَّبَأَ: شير را آماده كرد و جوشانيد،- تِ الشّاةُ: گوسفند شير فرو ريخت،- القومُ: شير تازه نزد آن قوم بسيار شد،- الفصيلَ: بچه ى شتر يا گوساله را نزديك سر پستان مادرش بست تا شير بنوشد.

=أَلْبَثَ-

إِلْبَاثاً [ليث] فلاناً في المكان:

فلانى را در آن مكان وادار به اقامت كرد.

=أَلْبَدَ-

إِلْبَاداً [لبد] بالْارض: به زمين چسبيد،- بالمَكَانِ: در آن مكان اقامت كرد،- الشّي ءَ بالشّي ءِ: چيزى را به چيزى چسبانيد،- السّرجَ: براى زين نمد ساخت،- الفرسَ: بر پشت اسب نمد بست،- الرَّجُلُ رأسَهُ: آن مرد بهنگام داخل شدن از درب سر خود را خم كرد،- الخرقَ: شكاف را دوخت.

=أَلْبَسَ-

إلْبَاساً [لبس] هُ: او را پوشانيد و پنهان كرد،- هُ الثّوبَ: جامه را بر او پوشانيد.

=الأَلْبَكة-

(ح): جانورى است نشخوار كننده كه در امريكاى جنوبى زندگى مى كند، پارچه اى پشمى كه از موى (الْبَكَه) بافت مى شود.

=ألبن-

=ألت-

=التاث-

=التاح-

=التاخ-

=التاع-

=التام-

=الالتباس-

=التبأ-

=التبد-

=التبس-

=التبط-

=التبك-

=التبن-

=التثم-

=التج-

=التجأ-

=التجم-

=التحى-

=التحب-

=التحج-

=التحد-

=التحس-

=التحص-

=التحف-

=التحق-

=التحم-

=التخ-

=التذ-

=التذع-

=التز-

=الالتزام-

=الالتزامات-

=التزق-

=التزم-

=التص-

=التصب-

=أَلْبَنَ-

إِلْبَاناً [لبن] تِ الناقةُ: شير از پستان ماده شتر فرو ريخت،- الرّجُلُ: آن مرد غذاى شير و سبوس و عسل ساخت،- القومُ: شير آن قوم فراوان شد.

=أَلَتَّ-

إلْتَاتاً [لتّ] الطائُر: پرنده سر خود را زير بالهايش فرو برد.

=الْتَاثَ-

الْتِيَاثاً [لوث] بردائِهِ: عبايش را بر خود پيچانيد،- بالدَّم: خود را به خون آغشته كرد،- عليه الأمرُ: امر بر او مشتبه شد،- البعيرُ: شتر چاق و نيرومند شد،- فى العَمَل: در كار سستى بخرج داد،- فى كَلَامِهِ: در سخن خود نتوانست دليل بياورد و خاموش ماند،- فلاناً عن كَذَا: او را از چيزى بازداشت.

=الْتَاحَ-

الْتِيَاحاً [لوح]: تشنه شد.

=الْتَاخَ-

الْتِيَاخاً [لوخ] العجينُ: خمير نان جا افتاد

الْتَاطَ-

الْتِيَاطاً [لوط] هُ: آن پسر را به فرزندى خود خواند ولى فرزند او نبود،- حَوضاً:

حوض را براى خود گل اندود كرد تا آب آن خشك نشود.

=الْتَاعَ-

الْتِيَاعاً [لوع] قَلبُهُ: دل او از اندوه يا عشق سوخت و در آن سوز و گداز پديد آمد.

=الْتَامَ-

الْتِيَاماً [لوم]: نكوهش را پذيرفت.

=الْتَأمَ-

الْتِيَاماً [لأم] الفاسد: آن چيز خراب و نادرست، درست شد،- الشّى ءُ: آن چيز چسبيد و پيوست شد،- الجرحُ: زخم التيام و بهبود يافت،- القومُ: آن قوم گرد هم آمدند،- الشيئان: آن دو چيز به هم پيوستند،- الفَريقانِ: آن دو گروه با هم آشتى كردند و گرد هم آمدند.

=الالْتِبَاس-

[لبس]: شبهه و اشكال، «احَاطَ بِهِ الالْتِبَاس»: در شك و شبهه افتاد.

=الْتَبَأَ-

الْتِبَاءً [لبأ] اللَّبَأَ: شير تازه نوشيد،- الشّاةَ: از گوسفند اولين شير تازه دوشيد،- الجديُ الشاة: بزغاله اولين شير تازه ى گوسفند را خورد.

=الْتَبَدَ-

الْتِبَاداً [لبد] الورقُ و نحوُهُ: برگها و مانند آن بر روى هم چسبيدند،- تِ الشَّجَرةُ: برگهاى درخت فراوان شدند.

=الْتَبسَ-

الْتِبَاساً [لبس] بعمل كذا: با آن كار در آميخت،- عَلَيَّ الأَمْرُ: آن كار بر من پيچيده و مشكل شد،- تْ بِهِ الخيلُ: اسبان به او رسيدند.

=الْتَبَطَ-

الْتِبَاطاً [لبط] البعيرُ: شتر در حاليكه ميجهيد دويد،- الرّجُلُ: بر زمين نشست و خوش گذرانيد، نگران و سرگردان شد،- فى الأَمْرِ: در آن كار كوشيد و چاره جوئى كرد.

=الْتَبكَ-

الْتِبَاكاً [لبك] الأمرُ: آن كار در هم آميخته شد.

=الْتَبنَ-

الْتِبَاناً [لبن]: كودك شير خورد.

=الْتَثَمَ-

الْتِثَاماً [لثم] الرجُلُ: دستار بر روى بينى يا دهان خود بست.

=الْتَجَّ-

الْتِجَاجاً [لجّ] البحرُ: دريا طوفانى شد،- تِ الأَرضُ بِالسَّراب: سراب در زمين بگونه ى گودترين جاى آن در آمد،- الأَمْرُ او اْلمَوجُ: آن كار يا موج دريا بزرگ و در هم آميخته شد،- الظّلامُ: تاريكى در هم آميخته شد،- تِ الأصواتُ: آوازها در هم آميخته شدند.

=الْتَجَأَ-

الْتِجَاءً [لجأ] الى الحصنِ أو غيره: به پناهگاه يا جز آن پناه برد.

=الْتَجَمَ-

الْتِجَاماً [لجم] تِ الدابَّةُ: اين واژه مطاوع (الْجَمَ) است.

=الْتَحَى-

الْتِحَاءً [لحي]: ريش او درآمد، ريش خود را دراز كرد،- الشَّجَرَةَ: پوست درخت را كند،- العودَ: پوست چوب را كند.

=الْتَحَبَ-

الْتِحَاباً [لحب] الطريقَ: راهرا پيمود.

=الْتَحَجَ-

الْتِحَاجاً [لحج] اليه: به او مايل شد،- فلاناً اليهِ: فلانى را به او متمايل كرد و پناه داد.

=الْتَحَدَ-

الْتِحَاداً [لحد] عن الدين: از دين برگشت و ملحد شد،- الَى كَذَا: بسوى چيزى تمايل كرد،- الى فلان: به فلانى پناهنده شد.

=الْتَحَسَ-

الْتِحَاساً [لحس] منهُ حَقَّهُ: حق خود را از او گرفت.

=الْتَحَصَ-

الْتِحَاصاً [لحص] تِ الابرةُ: سوراخ سوزن گرفته شد،- ت عَيْنُهُ: چشم او بسته شد.

=الْتَحَفَ-

الْتِحَافاً [لحف]: براى خود لحافى تهيه كرد،- باللِّحَافِ و غيره: لحاف و جز آن را روى خود كشيد.

=الْتَحَقَ-

الْتِحَاقاً [لحق] به: به او رسيد و پيوست، به آن چسبيد،- بِمَعْهَدٍ: به كانونى درآمد و عضو آن شد.

=الْتَحَمَ-

الْتِحَاماً [لحم] الشي ءُ: آن چيز بهم چسبيد و لحيم شد،- تِ الحربُ بينهم: جنگ ميان آنها در گرفت،- الجيشانِ: دو لشكر با هم جنگيدند،- الجرحُ للْبُرء: زخم بهم پيوست و خوب شد.

=الْتَخَّ-

الْتِخَاخاً [لخّ] الامرُ: آن امر در هم و آميخته بهم شد.

=الْتَذَّ-

الْتِذَاذاً [لذّ] الشى ءَ و به: آن چيز را لذيذ (خوشمزه) يافت.

=الْتَذَعَ-

الْتِذَاعاً [لذع]: از سوزش درد ناليد.

=الْتَزَّ-

الْتِزَازاً [لزّ] بهِ: به آن چسبيد.

=الالْتِزَام-

[لزم]: مص، تعهد به انجام كارى مانند ايجاد راه يا خانه سازى در برابر مبلغى معين از پول.

=الالْتِزَامَات-

وظايف و تعهدات، «قام بِالتِزَامَاتِهِ»: به وظايف خود عمل كرد.

=الْتَزَقَ-

الْتِزَاقاً [لزق] به: به آن چسبيد.

=الْتَزَمَ-

الْتِزَاماً [لزم] هُ: مترادف (لَازَمَ) است،- فلاناً: فلانى را در آغوش خود گرفت،- العملَ او المالَ: آن كار يا مال را بر خود لازم كرد،- مشروعاً: اجراى پروژه اى را در برابر دريافت مبلغى پول تعهد كرد،- القَرْيَةَ او العَشْرَ او غيرَهما: در برابر بهره بردارى از قطعه زمينى در روستا و جز آن تعهد كرد مبلغى به دولت بپردازد.

=الْتَصَّ-

الْتِصَاصاً [لصّ] الشي ءُ بِهِ: آن چيز به آن چسبيد و پيوست شد.

=الْتَصَبَ-

الْتِصَاباً [لصب] الشي ءُ: آن چيز تنگ شد.

=التصق-

=التط-

=التطع-

=التطم-

=التظى-

=التعج-

=التعق-

=التعن-

=التغم-

=التف-

=التفت-

=التفع-

=التفم-

=التقى-

=التقط-

=التقم-

=التك-

=التكم-

=التم-

=التمح-

=التمس-

=التمظ-

=التمع-

=التهى-

=الالتهاب-

=التهب-

=التهث-

=التهف-

=التهم-

=التوى-

=ألث-

=الألثغ-

=ألج-

=الْتَصَقَ-

الْتِصَاقاً [لصق] بالشي ء: به آن چيز چسبيد و پيوست شد.

=الْتَطَّ-

الْتِطَاطاً [لطّ]: پنهان شد،- الشي ءَ:

آن چيز را پنهان كرد،- بِالْمِسْكِ: با مشك خود را عطر آگين كرد.

=الْتَطَعَ-

الْتِطَاعاً [لطع]: آنچه را كه در ظرف يا در حوض بود نوشيد،- الشّي ءَ: آن چيز را ليسيد.

=الْتَطَمَ-

الْتِطَاماً [لطم] القومُ: آن قوم بر يكديگر سيلى زدند،- تِ الأَمْوَاجُ: موجها بر يكديگر برخورد كردند.

=الْتَظَى-

الْتِظَاءً [لظي] تِ النارُ: آتش برافروخته شد،- فلانٌ: فلانى خشمناك و برانگيخته شد.

=الْتَعَجَ-

الْتِعَاجاً [لعج]: از اندوهى كه بر او وارد شد سرگردان و برانگيخته گرديد.

=الْتُعِقَ-

الْتِعَاقاً [لعق] لونُهُ: رنگ او دگرگون شد.

=الْتَعَنَ-

الْتِعَاناً [لعن]: خود را نفرين كرد،- القومُ: آن قوم يكديگر را نفرين كردند.

=الْتَغَمَ-

الْتِغَاماً [لغم] الذهبُ: طلا با جيوه آميخته شد.

=الْتَفَّ-

الْتِفَافاً [لفّ] في ثوبه: خود را در جامه اش پيچيد،- عليه القومُ: آن قوم بر او گرد آمدند،- الشي ءُ: آن چيز جمع و انبوه شد،- النّباتُ: گياهان در هم پيچيده شدند،- لهُ على حَنقٍ: در حاليكه سينه ى پر كينه داشت بر او پيچيد.

=الْتَفَتَ-

الْتِفَاتاً [لفت] اليهِ: به سوى او توجّه كرد،- بِوَجْهِهِ يمنَةً او يَسْرَةً: چهره خود را به راست و چپ گردانيد.

=الْتَفَعَ-

الْتِفَاعاً [لفع] الرجُلُ بالثوب و الشجرُ بالورقِ: آن مرد خود را در جامه پيچيد يا آن درخت در برگهايش پوشيده شد،- تِ الأرض: گياه و سبزه ى آن زمين روئيد و بلند شد.

=الْتُفِعَ-

[لفع] لونُهُ: رنگ چهره ى او دگرگون شد.

=الْتَفَمَ-

الْتِفَاماً [لفم] تِ المرءةُ: آن زن بر چهره ى خود بينى بند بست.

=الْتَقَى-

الْتِقَاءً [لقي] الشي ءَ: آن چيز را ديد،- القومُ: آن قوم با هم ديدار كردند،- بِفُلانٍ: با فلانى روبرو شد، برخورد كرد.

=الْتَقَطَ-

الْتِقَاطاً [لقط] الشي ءَ: آن چيز را ناخودآگاه پيدا كرد، آن چيز را از روى زمين برداشت، از اينجا و آنجا چيز را جمع آورى كرد،- اللقَاطَ: خوشه هاى درو نشده را از روى زمين جمع كرد،- صُورةً:

تصويرى شمسى گرفت،- اذاعةً او رسالةً لا سِلْكيَّة: بوسيله ى بى سيم پيام گرفت.

=الْتَقَمَ-

الْتِقَاماً [لقم] الطعامَ: غذا را بلعيد.

=الْتَكَّ-

الْتِكَاكاً [لكّ] العسكرُ: لشكريان بهم پيوستند و در هم آميختند،- فى كَلامِهِ:

سخن را به خطا گفت،- فى حُجَّتِهِ: در آوردن دليل و برهان درنگ كرد.

=الْتَكَم-

الْتِكَاماً [لكم]: مترادف (الْتَطَمَ) است.

=الْتَمَّ-

الْتِمَاماً [لمّ] فلاناً: از فلانى ديدار كرد،- بالقوم: نزد آن قوم آمد و بر آنها وارد شد؛ «التَمَّ الناسُ»: مردم اجتماع كردند اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الْتَمَحَ-

الْتِمَاحاً [لمح] هُ: او را با نگاهى كوتاه نگريست.

=الْتُمِحَ-

[لمح] بصرهُ: بينائى او از دست رفت.

=الْتَمَس-

الْتِمَاساً [لمس] الشي ءَ من فلانٍ:

آن چيز را فلانى خواست.

=الْتَمَظَ-

الْتِمَاظاً [لمظ] بشفتيهِ: دو لب خود را بر روى هم نهاد و صدايى از آن شنيده شد،- الطّعامَ: غذا را خورد،- بِحَقِّهِ: حق او را برد،- الشي ءَ: آن چيز را با شتاب بدهان انداخت،- بالشي ءِ: بر آن چيز پيچيد.

=الْتَمَعَ-

الْتِمَاعاً [لمع] البرقُ و غيرُهُ: برق و جز آن درخشيد،- الشي ءَ: آن چيز را دزديد،- القومَ: آن قوم را با خود برد،- لونُهُ:

رنگ از چهره اش پريد و دگرگون شد.

=الْتُمِعَ-

[لمع] لونُهُ: مترادف (الْتَمَعَ) است.

=الْتَهَى-

الْتِهَاءً [لهو] الرجُلُ بالشي ء: آن مرد با آن چيز سرگرم شد،- عنهُ بِغَيرِه: از او روى گردان شد و به ديگرى روى آورد.

=الالْتِهَاب-

[لهب]: مص،- (طب): سرخى و تورّم عضوى از بدن همراه با درد و تب، التهاب.

=الْتَهَبَ-

الْتِهَاباً [لهب] تِ النارُ: آتش شعله ور شد،- عليه: بر او خشم كرد و آتشى شد، «فلانٌ يَلْتَهِبُ جوعاً»: فلانى از گرسنگى مى سوزد و مى نالد.

=الْتَهَثَ-

الْتِهَاثاً [لهث] الكلبُ: بمعناى (لَهَثَ) است، سگ از تشنگى و گرما زبانش را بيرون آورد و تكان داد.

=الْتَهَفَ-

الْتِهَافاً [لهف] فلانٌ: از اندوهى كه بر فلانى وارد شده به سوز و گداز افتاد،- تِ النّارُ: آتش برافروخته شد.

=الْتَهَمَ-

الْتِهَاماً [لهم] الشي ءَ: آن چيز را يكباره بلعيد.

=الْتُهِمَ-

[لهم] لونُهُ: رنگ چهره او گرفته و دگرگون شد.

=الْتَوَى-

الْتِوَاءً [لوو] القِدْحُ أو الرملُ: تير قمار يا توده ريگ كج شد،- الشي ءُ: آن چيز پيچيده شد،- لَوِيَّةً: غذائى تهيه نمود و آنرا پنهان كرد،- عليهِ الأمرُ: آن امر بر او دشوار و سخت شد.

=الْتَوَى-

الْتِوَاءً [لوي] الحبلُ: ريسمان تابيده و تا شد،- الأَمْرُ: آن كار دشوار شد،- عن الأَمْرِ: از آن كار روى گردان شد.

=أَلَثَّ-

إلْثَاثاً [لثّ]: بمعناى (لَثَّ) است، اقامت گزيد.

=الأَلْثَغ-

م لَثْغَاء، ج لُثْغ [لثغ]: آنكه در زبانش شكستگى باشد.

=أَلَجَّ-

إِلْجَاجاً [لجّ] القَوْمُ: آن قوم بر عميق ترين جاى دريا سوار بر كشتى شدند.

=ألجأ-

=ألجم-

=ألح-

=ألحى-

=الألحى-

=الألحاق-

=ألحج-

=الألحج-

=ألحد-

=ألحس-

=ألحف-

=ألحق-

=ألحم-

=ألحن-

=الألحن-

=إلخ-

=الألخص-

=الألخن-

=ألد-

=الألد-

=ألدغ-

=الألذ-

=ألز-

=ألزق-

=ألزم-

=ألس-

=ألسن-

=الألسن-

=الألص-

=ألصق-

=أَلْجَأَ-

إِلْجَاءً [لجأ] هُ: او را به زور پناهداد، از آن نگهدارى كرد،- امْرَهُ الى اللّهِ: در كار خود بر خداوند توكّل كرد.

=أَلْجَمَ-

إلْجَاماً [لجم] الدابَّةَ: ستور را لگام بست،- النَّاقَةَ: ماده شتر را با لگام نشان كرد،- القِدْرَ: در دسته ى ديگ چوب فرو برد و آنرا برداشت،- هُ عن حَاجَتِهِ: او را از نيازى كه داشت بازداشت،- الماءُ فلاناً:

آب تا دهان فلانى رسيد.

=أَلَحَّ-

إلْحَاحاً [لحّ] في السؤال: پياپى درخواست چيزى كرد و اصرار ورزيد،- الجَمَلُ: شتر از رفتن باز ايستاد و به عقب برگشت،- تِ المَطِيُّ: ستور خسته شد و آهسته راه رفت،- السّحابُ بالمطرِ: ابر پيوسته باريد،- القتبُ على ظهرِ الدّابة: پالان پشت ستور را زخم كرد.

=أَلْحَى-

إلْحَاءً [لحي]: كارى كرد كه مورد نكوهش قرار گيرد،- العُودُ: زمانِ بركندن پوست چوب رسيد.

=الأَلْحَى-

[لحي]: آنكه داراى ريش بلند و يا انبوه است

الإلْحَاد-

[لحد]: مص، كُفر، بى دينى.

=الأَلْحَاق-

[لحق]: زمينهائى از دره كه پر آب و قابل كشت است و در آن بذر پاشند.

=أَلْحَجَ-

إلْحَاجاً [لحج] هُ اليهِ: مترادف (أَلْجَأ) است.

=الأَلْحَج-

[لحج] من اللحِيّ: چانه ى كج و معوج.

=أَلْحَدَ-

إِلْحَاداً [لحد] الميتَ و اللحدَ و للميتِ:

بمعناى (لَحَدَ) است،- الرجُلُ: در وجود خدا شك كرد و مُلحِد شد،- عن الدِّين: از دين برگشت و به بدگويى از آن پرداخت،- فى الحَرَمِ: هتك حرمت حرم كرد،- بِهِ: بر او سخنان زشت و ناروا گفت،- السَّهْمُ الهدفَ: تير به يكى از دو طرف نشانه خورد.

=أَلْحَسَ-

إلْحَاساً [لحس] تِ الأرضُ: زمين نخستين گياه را برآورد،- الماشِيَةَ: مواشي را با بدترين وضعى چرانيد.

=أَلْحَفَ-

إلْحَافاً [لحف] السائلُ: درخواست كننده اصرار ورزيد،- شَاربَهُ: سبيل خود را بسيار تراشيد،- الظفُرَ: ناخن را از بيخ كند،- به: به او زيان رسانيد،- الرَّجُلُ: در دامنه ى كوه راه رفت، دامن خود را از روى تكبر بر زمين كشيد،- الرّجُلَ: براى آن مرد لحاف خريد،- هُ الثوبَ: جامه را بر او پوشانيد، آنرا برايش لحاف گردانيد،- ضَيْفَهُ: در سرماى سخت زمستان تشك و لحاف خود را به ميهمان ايثار كرد.

=أَلْحَقَ-

إلْحَاقاً [لحق] هُ: خود را به او رسانيد،- هُ بِفُلانٍ: او را وادار كرد كه به وى برسد،- به اضراراً او خَسَائِرَ: به او ضرر و زيان رسانيد.

=أَلْحَمَ-

إلْحَاماً [لحم] الشي ءَ: آن چيز را پيوند داد،- الشي ءَ بالشيْ ءٍ: آن چيز را به چيز ديگرى چسبانيد،-: جامه را بافت،- الشِّعْرَ: شعر سرود،- الرّجُلُ: در خانه ى آن مرد گوشت بسيار شد،- القوم: به آن قوم گوشت خورانيد،- الزّرعُ: كشت دانه دار شد،- الرّجُلَ: آن مرد را اندوهگين كرد،- هُ عِرْضَ فلانٍ: به او مجال داد تا فلان را ناسزا گويد،- بين القوم شَرّاً: ميان آن قوم شر بپا كرد،- هُ القتالُ: ناگزير از جنگ شد،- فلاناً الأرضَ: فلاني را بر زمين انداخت،- هُ بَصَرَهُ: به او نظر تيزبين انداخت،- بِالمكانِ: در آن مكان ساكن شد،- تِ الدّابَّةُ: ستور در جاى خود ايستاد و تكان نخورد.

=أُلْحِمَ-

[لحم] الرجُلُ: آن مرد بدرود زندگى گفت.

=أَلْحَنَ-

إلْحَاناً [لحن] في كلامِه: در سخن خود خطا رفت،- فلاناً القولَ: سخن را به فلانى فهمانيد.

=الأَلْحَن-

[لحن]: بهترين خواننده يا آواز خوان، فهميده ترين شخص.

=إلَخ-

اين واژه مختصر عبارت (إِلى آخِرِهِ) است.

=الأَلْخَص-

م لَخْصَاء، ج لُخْص [لخص]: آنكه دور چشمانش ورم داشته باشد، آنكه پلك بالاى چشم او گوشتالود باشد، آشكارتر و كوتاه تر.

=الأَلْخَن-

م لَخُنَاء، ج لُخْن [لخن]: گنده بغل، آنكه بوى گند از زير بغلش برايد.

=أَلَدَّ-

إِلْدَادَا [لدّ] الرجُلَ: با آن مرد دشمنى و ستيز سخت كرد، با او مجادله كرد و بر او چيره شد.

=الأَلَدّ-

م لَدَّاء، ج لِدَاء و لُدّ [لدّ]: دشمن سرسخت.

=أَلْدَغَ-

إِلْدَاغاً [لدغ] العقربَ فلاناً: عقرب بر او افكند تا ويرا بگزد.

=الأَلذّ-

[لذّ]: لذيذترين، خوشمزه ترين.

=أَلزَّ-

إِلْزَازاً [لزّ] الشي ءَ: آن چيز را پيچيد و چسبانيد.

=أَلْزقَ-

إِلْزَاقاً [لزق] هُ بهِ: آن چيز را به ديگرى چسبانيد.

=أَلْزَمَ-

إِلْزَاماً [لزم] الشي ءَ: آن چيز را استوار كرد و ادامه داد،- هُ الْمَالَ و العَمَلَ او بالمالِ وَ الْعَمَلِ: آن مال يا كار را بر او فرض و لازم گردانيد.

=أَلْحَجَ-

إلْحَاجاً [لحج] هُ اليهِ: مترادف (أَلْجَأ) است.

=أَلَسَّ-

إِلْسَاساً [لسّ] المَكَانُ: اولين گياه آن زمين روئيد و برآمد

أَلْسَعَ-

إلْسَاعاً [لسع] فلاناً عقرباً: عقربى به سوى او روانه كرد تا وى را بگزد،- بَينَ الْقَومِ: ميان آن قوم فتنه انداخت.

=أَلْسَنَ-

إلْسَاناً [لسن] فلاناً قولًا أو رسالةً: براى فلانى پيام يا نامه اى فرستاده و ابلاغ كرد.

=الأَلْسَن-

م لَسْنَاء، ج لُسْن [لسن]: مرد فصيح و بليغ.

=الأَلَصّ-

[لصّ]: آنكه دو شانه اش بهم نزديك باشند، آنكه دندانهايش بهم نزديك باشند.

=أَلْصَقَ-

إلْصَاقاً [لصق] الشي ءَ بالشي ء: آن چيز را به چيزى چسبانيد، «الْصَقَ بِهِ تُهْمَةً»: به او تهمت زد،- بِعرقُوبِ البَعير: زير زانوى شتر را

=ألط-

=الألط-

=الألطاف-

=الألطع-

=ألطف-

=ألعى-

=ألعب-

=الألعبان-

=ألعج-

=الألعس-

=ألعق-

=الألعوبة-

=ألغى-

=الألغاز-

=ألغب-

=ألغز-

=ألغط-

=ألغم-

=ألف-

=الألف-

=ألفى-

=الألفة-

=الألفي-

=الألفية-

=ألق-

=ألقى-

=الألقاط-

=القح-

=ألقم-

=ألقن-

=الألقية-

زد و بريد.

=أَلطَّ-

إِلْطَاطاً [لطّ] عليهِ الأمرَ: امر را بر او پوشانيد،- بِالحِجَاب: حجاب و پرده انداخت،- الغريمُ: بدهكار حق را رد كرد و نپرداخت.

=الأَلَطّ-

[لطّ]: آنكه دندانهايش ريخته يا خورده شده و ريشه هاى آن باقيمانده است.

=الأَلْطَاف-

[لطف]: جمع (اللّطف) است، «هؤلاءِ الْطَافُ فلانٍ»: اينها ياران و خانواده ى فلان مى باشند.

=الأَلْطَع-

[لطع]: آنكه دندانهايش ريخته و ريشه هاى آن باقيمانده است.

=أَلْطَفَ-

إِلْطَافاً [لطف] السؤالَ: پرسش خود را با خوشروئى بيان كرد،- هُ بكذا: چيزى را به او تحفه داد و ارمغان كرد،- الشّي ءَ بجنْبِه: آن چيز را در اختيار خود گرفت و با خود همراه داشت.

=أَلْعَى-

إِلْعَاءً [لعو] تِ الأَرضُ: زمين گياه نرم و تازه رويانيد.

=أَلْعَبَ-

إِلْعَاباً [لعب]: مترادف (لَعِبَ) است،- هُ: او را وادار به بازى كرد يا اسباب بازى آورد تا با آن بازى كند،- الصبيُّ: از دهان كودك لعاب بيرون آمد.

=الأُلْعُبَان-

[لعب]: مرد بسيار بازيگر، آنكه بسيار شوخى و مزاح كند.

=أَلْعَجَ-

إِلْعَاجاً [لعج] النارَ في الحطب: در هيزم آتش افروخت.

=الأَلْعَس-

م لَعْسَاء، ج لُعْس [لعس]: آنكه رنگ لبش به سياهى زيبا زند،- مِنَ النَّبات: گياه بسيار انبوه و در هم پيچيده.

=أَلْعَقَ-

إلْعَاقاً [لعق] فلاناً العسلَ: فلانى را وادار به ليسيدن عسل كرد،- النَّسَّاجُ الثَّوْبَ:

بافنده بافت جامه را نازك گرفت.

=الأُلْعُوبَةِ-

ج أَلَاعِيب [لعب]: بازى، بازيچه.

=أَلْغَى-

إِلْغَاءً [لغو] الشي ءَ: آن چيز را ملغى كرد،- فلاناً: فلانى را نوميد كرد.

=الأَلْغَاز-

[لغز]: راههاى پُر پيچ و پست و بلند كه براى پيمودن سخت باشد.

=أَلْغَبَ-

إِلْغَاباً [لغب] السيرُ فلاناً: راه فلانى را بسيار خسته كرد،- فلاناً: فلانى را خسته و فرسوده كرد.

=أَلْغَزَ-

إِلْغَازاً [لغز] الكلامَ و في الكلام: سخن خود را با لُغز و معما گفت و آشكار نكرد،- اليربوعُ جُحْرَهُ: كلاكموش سوراخ لانه ى خود را پيچ در پيچ كند تا چيزى به داخل آن راه نيابد.

=أَلْغَطَ-

إِلْغَاطاً [لغط] القومُ: آن قوم صدا و همهمه كردند.

=أُلْغِمَ-

إلْغَاماً [لغم] الذهبُ و ما شابهه من كلّ جوهرٍ مذابٍ: طلا يا مانند آن از ساير فلزات ذوب شده در جيوه آميخته شد.

=أَلَفَ-

- أَلْفاً هُ: تعداد يكهزار چيزى به او داد.

=أَلِفَ-

- أَلْفاً هُ: با او معاشرت و دوستى كرد،- المكانَ: به آن مكان عادت كرد و مأنوس شد.

=أَلَّفَ-

تَأْلِيفاً الشي ءَ: قسمتهاى چيزى را بهم پيوست،- الأَلْفَ: شماره ى چيزى را به يك هزار رسانيد،- الكتابَ: كتاب را گردآورى و تأليف كرد،- الحكومةَ: دولت را تشكيل داد،- بينَهم: ميان آنها دوستى و محبت برقرار كرد.

=أَلَفَّ-

إلْفَافاً [لفّ] الطائرُ رأْسَهُ: پرنده سر خود را زير بالهايش گرفت،- الرّجُلُ رأسَهُ: آن مرد سر خود را زير جبه يا لباده خود گرفت.

=الأَلْف-

مص:،- ج أُلُوف و آلَاف (ع ح):

عدد يكهزار است و چنين نوشته مى شود:

(١٠٠٠)؛ «أُلُوفٌ مُؤَلّفَةٌ»: هزاران هزار، تعداد بى شمار.

الالْف: دوست، همدم، دوستى.

الأَلِف:

حرف اول از حروف الفبائى، واحد هر چيزى، «كتابُ الأَلفِ بَاء»: كتابى كه با آن حروف الفبائى را آموزند، «الأَلِفُ و الياء»: اوّل و آخِر هر چيزى؛ «هذا الأَمْرُ هُو الأَلِف وَ اليَاء»: اين كار شامل همه ى چيزهاست.

=الأَلَفَّ-

م لَفَّاء، ج لُفّ [لفّ]: آنكه ابروانش بهم پيوسته باشند، آنكه رانهايش فربه باشند، آنكه زبانش سنگين و در آن لكنت باشد، كند و آهسته كار و ناتوان، رگى است در بازو، جاى درهم پيچيده و پر از جمعيت.

=أَلْفَى-

إلْفَاءً [لفو] هُ: او را يافت، پيدا كرد.

=الأُلْفَة-

دوستى و همدمى و همنشينى، اتحاد و بهم پيوستن.

=الأَلْفِيّ-

منسوب به (الأَلْف) است مانند «العدد الأَلْفِىّ».

=الأَلْفِيَّة-

نام كتابى است كه در آن قواعد زبان عربى بگونه ى نظم درآمده است.

=أَلَق-

- أَلْقاً البرقُ: برق درخشيد.

=أَلْقَى-

إِلْقَاءً [لقي] الشي ءَ الى الارض: آن چيز را بر روى زمين افكند،- اليهِ القَوْلَ و بِالقَولِ:

سخن را به او ابلاغ كرد،- اليهِ السَّمْعَ: به سخن او گوش داد،- عليهِ القَوْلَ: سخن را بر او ديكته كرد يا ابلاغ كرد،- فيه الشي ءَ:

آن چيز را در آن قرار داد،- عنه الشّى ءَ: آن چيز را از او بركند،- بياناً عن كذا: از چيزى سخن گفت،- مُحَاصرَةً: كنفرانس داد،- بِنَفْسِهِ في: خود را به چيزى انداخت،- القَنَابِلَ على: بمبها را بر ... فرو ريخت،- القَبْضَ على فُلانٍ: فلانى را دستگير كرد،- الرُّعْبَ فى قلبِهِ: ترس در دل او انداخت،- على عاتِقِهِ شيئاً: او را مسئول كارى كرد،- المَسْؤُلِيَّة عليه: مسئوليت را بعهده او قرار داد.

=الأَلْقَاط-

[لقط]: مردم فرومايه و پست، افراد پراكنده از او باش.

=الْقَحَ-

إِلْقَاحاً [لقح] النخلةَ: نخل خرما را گرد افشانى كرد.

=أَلْقَمَ-

إلْقَاماً [لقم] هُ الطعامَ: از او خواست تا غذا را لقمه لقمه خورد، «الْقَمَهُ الحَجَرَ»:

بهنگام ستيز او را خاموش كرد.

=أَلْقَنَ-

إِلْقَاناً [لقن] الكلامَ: كلام و سخن را با شتاب حفظ نمود.

=الأُلْقِيَّة-

ج أَلَاقِيّ [لقي]: مُعَمّا، سخن پوشيده كه نياز به حلّ آن باشد.

=الإلكترون-

=الإلكتروني-

=الألكع-

=الألكن-

=ألم-

=الألم-

=ألمى-

=الألمى-

=الألماس-

=ألمح-

=ألمس-

=ألمظ-

=الألمظ-

=ألمع-

=الألمع-

=الألمعي-

=الألمعية-

=الألنجج-

=الألنجوج-

=أله-

=الإله-

=الله-

=ألهى-

=الهاج-

=الإلهام-

=الألهانية-

=ألهب-

=ألهج-

=ألهد-

=ألهف-

=ألهم-

=الإلكْترون-

أو الكُهَيْرِب (ف): الكِترون، عنصرى است بسيار ريز كه داراى برق منفى است. اين واژه يونانى است.

=الإلِكْترونيّ-

منسوب به (الإلِكْتروُن) است، «العَقلُ الإلِكْترونيّ»: دستگاه كامپيوترى حساب است كه با سرعت بسيار چيزى را حساب مى كند.

=الأَلْكَع-

م لَكْعَاء، ج لُكْعٌ [لكع]: مرد پست و كينه توز.

=الأَلْكَن-

م لَكْنَاء، ج لُكْن [لكن]: آنكه در زبانش لكنت باشد و به زحمت سخن گويد.

=أَلِمَ-

- أَلَماً: دردمند شد.

=أَلَّمَ-

تَألِيماً [ألم] هُ: او را دردمند كرد.

=أَلَمَّ-

إِلْمَاماً [لمّ] بهِ مرضٌ: بيمار شد،- بِالْمَعْنى: معناى چيزى را شناخت،- بالأَمْرِ: در آن كار تدبير و چاره جوئى نكرد،- بِالطَّعَام: در خوردن غذا زياده روى نكرد،- بِالذَّنْبِ: گناه كرد،- فلاناً: فلانى را به گناهان كوچك وادار كرد،- بِالقومِ و عَلى القَومِ: بر آن قوم درآمد و زمان كوتاهى نزد آنان ماند،- الشي ءُ: آن چيز نزديك شد،- الغلامُ: آن نوجوان به سن بلوغ و رشد رسيد،- تِ النَّخْلةُ: نخل خرما رطب برآورد.

=الأَلَم-

ج آلَام: درد سخت.

=الأَلِم-

دردمند.

=أَلْمَى-

إِلْمَاءً [لمي] اللصُّ بكذا: دزد چيزى را پنهانى دزديد و با خود برد.

=الأَلْمَى-

م لَمْيَاء، ج لُمْيٌ [لمي]: آنكه لبهايش به رنگ تيره يا سياه باشد، «رُمْحٌ الْمَى»:

نيزه ى بسيار تيره و سخت، «ظِلُّ الْمَى»:

سايه ى بسيار سياه؛ «شجَرٌ الْمَى»: درخت پر شاخه و برگ و سايه دار.

=الأَلْماس-

(ك): الماس، برليان- اين واژه يوناني است-

أَلْمَأَ-

إلْمَاءً [لمأ] اللصُّ على الشي ء و بالشي ء:

دزد آن چيز را پنهانى با خود برد.

=أَلْمَحَ-

إِلْمَاحاً [لمح] الى فلانٍ: فلانى را زير چشمى نگاه كرد،- الشي ءَ: آن چيز را با نگاهى كوتاه نگريست، آن چيز را درخشان كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را بگونه اى نشان داد كه ديگران به او نگاه كنند.

=أَلْمَسَ-

إِلْمَاساً [لمس] فلاناً: او را به آنچه كه ميخواست يارى كرد.

=أَلْمَظَ-

إِلْمَاظاً [لمظ] هُ: آب بر لبان او رسانيد، او را طعنه ى سستى زد،- البعيرُ بذَنَبِهِ: شتر دم خود را ميان دو پايش گرفت،- هُ على فلانٍ: او را بر فلانى خشمناك كرد،- الرَّجُلُ القَوْسَ: زه كمان را بست،- الفَرَسُ: لب زيرين آن اسب سفيد شد.

=الأَلْمَظ-

[لمظ] من الخيل: اسبى كه لب زيرين آن سفيد باشد.

=أَلْمَعَ-

إِلْمَاعاً [لمع] الفرسُ و نحوُها: پستان اسب و مانند آن بعلت آبستنى نمايان و نوك آن سياه شد،- تِ الشَّاةُ بِذَنَبها: گوسفند براى نشان دادن آبستنى خود دنبه ى خود را بالا برد،- تِ الأُنْثى: بچه در شكم مادر تكان خورد،- الى فلان بِثَوبِهِ: با جامه خود به فلانى اشاره كرد،- الطّائِرُ بجناحَيْهِ: پرنده بالهاى خود را تكان داد و به هم زد،- تِ البِلَادُ: در كشور گياه و علف بسيار روئيده شد،- فلانٌ بِالشي ءِ و عَلَيه: فلاني آن چيز را دزديد و با خود برد.

=الأَلْمَع-

[لمع]: هُشيار و بيدار.

=الأَلْمَعِيّ-

[لمع]: مترادف (الأَلْمَع) است.

=الأَلْمَعِيَّة-

[لمع]: هشيارى و تيزهوشى.

=الأَلَنْجَج-

عود خوشبو.

=الأَلَنْجُوج-

مترادف (الأَلَنْجَجُ) است.

=أَلَهَ-

- أُلُوهَةً و إِلَاهَةً و أُلُوهِيَّةً: بندگى و عبادت كرد.

=أَلَّهَ-

تَأْلِيهاً هُ: او را خداى خود خواند، او را بمقام خدائى رسانيد، او را عبادت كرد، او را بنده ى خود گرفت.

=الإلَه-

ج آلِهَة: معبود مطلق، مورد پرستش.

=اللّه-

[أله]: اسم ذات واجب الوجود است؛ «اللَّهُمَّ»: خدايا در اينجا ميم مشدّد عوض از حرف نداى محذوف است زيرا گفته نميشود «يا اللَّهُمَّ»، «اللَّهُمَّ إلّا»: اگر نه؛ «اللَّهُمَّ اذَا»: مترادف (إلَّا اذا) و بمعناى مگر اينكه است.

=أَلْهَى-

إلْهَاءً [لهو] هُ اللعبُ عن كذا: بازى او را سرگرم كرد و از چيزى بازداشت،- فلانٌ الشّي ءَ: آن چيز را از ناتوانى رها كرد،- الرَّحَى و في الرَّحَى و لِلرَّحَى: گندم در دهانه ى آسيا افكند،- الرَّجُلُ: آن مرد بسيار بخشيد و عطا كرد.

=الْهَاجَّ-

الْهيجَاجاً [لهج] الشي ءُ: آن چيز در هم آميخته شد،- تْ عينُهُ: چشمان او خواب آلوده شد،- اللَّبنُ: شير نيم بسته شد.

=الإلْهَام-

[لهم]: مص، الهام، آنچه كه خداوند متعال بر دل بندگانش مىندازد كه كارى را انجام دهد يا ندهد.

=الأُلْهَانِيَّة-

[أله]: صفت ذاتى خداوند كه بنده را به حق پيوند مى دهد.

=أَلْهَبَ-

إلْهَاباً [لهب] النارَ: آتش را بر افروخت تا شعله ور شد،- الفَرَسُ: اسب با شتاب در دويدن كوشيد و گرد و خاك برانگيخت،- البرقُ: برق پياپى و بدون فاصله درخشيد،- فى الكَلَامِ: سخن را با شتاب و قاطعانه گفت.

=أَلْهَجَ-

إِلْهَاجاً [لهج] فلاناً بالشي ء: فلانى را به آن چيز حريص و مشتاق كرد،- الفَصِيلَ:

در دهان بچه ى شتر چوبهائى نهاد و آنرا بست تا نتواند شير خورد،- الرّجُلُ: شتر بچگان آن مرد به مكيدن شير از پستان مادرشان حريص و آزمند شدند،- الشي ءَ:

به آن چيز علاقمند و شيفته شد.

=أَلْهَدَ-

إلْهَاداً [لهد] هُ: بر او ستم كرد،- الى الأَرْض: گرانبار و بسوى زمين خميده شد،- بهِ: او را سرزنش كرد و كوچك شمرد،- بِفُلانٍ: يكى از آن دو مرد را گرفت و ديگرى را رها كرد تا او را بكشد.

=أَلْهَفَ-

إلْهَافاً [لهف]: حريص و آزمند شد.

=أَلْهَمَ-

إِلْهَاماً [لهم] اللّهُ فلاناً خيراً: خداوند در قلب او نيكى افكند و او را موفق

=أللهم-

=ألهن-

=الألهوب-

=الألهوة-

=الإلهيات-

=الألهية-

=الألوف-

=الألوقة-

=الألومينيوم-

=الألوهة-

=الألوهية-

=ألوى-

=الألوى-

=الألواء-

=الألوث-

=الألوس-

=الألوط-

=الألوق-

=ألي-

=الإلي-

=الألية-

=الأليس-

=أليص-

=الأليغ-

=الأليف-

=إليك-

=أليل-

=الأليم-

=ألين-

=الألين-

=أم-

=الأم-

=أم أدراص-

=أم أربع و أربعين-

=أم جابر-

=أم الرأس-

=أم الطريق-

گردانيد،- هُ الشي ءَ: آن چيز را به وى ابلاغ كرد.

=أَللَّهُمَّ-

به واژه ى (اللّه) رجوع شود.

=أَلْهَنَ-

إلْهَاناً [لهن] هُ: بهنگام بازگشت او از مسافرت چيزى به وى ارمغان نمود.

=الأُلْهُوب-

[لهب]: اسم است از (الْهَبَ الْفَرَسُ) بمعناى كوشش اسب در دويدن بگونه اى كه گرد و خاك برانگيزد و از سم آن آتش برآيد است.

=الأُلْهُوَّة-

[لهو]: بازيچه يا اسباب بازى كه با آن سرگرم شوند.

=الإلَهيَّات-

دانشى است كه از خداوند متعال و آنچه به وى تعلق دارد بحث كند.

=الأُلْهِيَّة-

[لهو]: مترادف (الأُلْهُوَّة) است.

=الإلَهيَّة-

وجود يا صفات والاى خداوند است.

=الأَلُوف-

ج أُلُف: آنكه پر محبت و بسيار همدم باشد؛ «صَديقٌ الُوف»: دوست صميمى و با محبت بسيار.

=الأَلُوقَة-

[لوق]: كَره.

=الأَلُومِينيوم-

(ك): آلمينيوم، فلزى است ساده و سفيد رنگ و سبك كه جريان برق و حرارت را به سرعت به خود مى گيرد و از آن در ساختن لوازم خانه و آشپزخانه استفاده مى شود.

=الأُلُوهَة-

[أله]: وجود يا صفت والاى خداوند بى همتاست.

=الأُلُوهِيَّة-

[أله]: وجود يا صفت والاى خداوند بى همتاست.

=أَلْوَى-

إِلْوَاءً [لوو] بحقّ فلان: حق فلانى را انكار كرد،- بِكلامِهِ: سخن خود را بر خلاف واقع گفت،- بيَدِهِ او بِثَوبِه: با دست يا جامه خود اشاره كرد،- فلانٌ اللّواءَ: پرچم را برافراشت و نصب كرد،- الأَميرُ لهُ لواءً: امير يا حاكم او را پرچمدار كرد،- بهِ: او را با خود برد،- بهم الدهرُ: روزگار آنانرا نابود كرد،- بِمَا فِى الْإنَاءِ: آنچه كه در ظرف بود براى خود برگزيد،- البقلُ: سبزى و گياه خوردنى پژمرده شد،- النّبتُ: گياه خشك شد،- الرّجُلُ: مزرعه ى آن مرد خشك شد غذاى شخص ديگرى را خورد، بسيار آرزو و خواهش كرد،- القومُ: آن قوم به ريگزار پر پيچ و خم رسيدند.

=أَلْوَى-

إلْوَاءً [لوي] برأسه: سر خود را كج كرد،- تِ النّاقَةُ بِذَنَبِها: ماده شتر دم خود را تكان داد.

=الأَلْوَى-

[لوو]: شاخ كج، دمى كه همواره خميده باشد، ج لُيّ (با ضمه است ولى از نظر قياس به مناسبت وجود ياء بايد با كسره «لِيّ» باشد) مرد رزمنده كه بر دشمن خود مى پيچد، مرد سخت ستيز، سخت روش، مرد تنها و گوشه گير،- من الطريق: راه دور و ناشناخته.

=الأَلْوَاء-

[لوو]: پيچ و خم دره، نواحى مختلف كشور.

=الأَلْوَث-

م لَوْثَاء؛ ج لُوث [لوث]: سست و ناتوان، كندرو، كند زبان، سست خِرد، نيرومند.

=الأَلْوَس-

[لوس]: آنكه همواره بدنبال بدست آوردن انواع شيرينى است تا آنرا بخورد.

=الأَلْوَط-

[لوط]: اسم تفضيل است؛ «هو الْوَطُ بِقَلبِى»: او به دل من چسبنده تر است.

=الأَلْوَق-

[لوق]: احمق،- عند العَامة: و در زبان متداول بمعناى (الأَعْرَج): شل است.

=أَلِيَ-

- أَلْياً الكبشُ: دنبه ى قوچ بزرگ و درشت شد.

=الإلْي-

ج آلَاء: نعمت، روزى فراخ.

=الأَلْيَة-

مثنَّاها أَلْيَانِ بدون تاء ج أَلَايا و أَلَيات:

سرين، دنبه، كفلى كه گوشت و دنبه ى آويخته دارد.

=الأَلْيَس-

م لَيْسَاء، ج لِيس [ليس]: قهرمان و دليرى كه به چيزى اهميت ندهد و از چيزى نترسد، آنكه از منزل خود خارج نشود، خوش خلق،- (ح): شير.

=أُلِيصَ-

[لوص] الرجُلُ: آن مرد لرزيد و تكان خورد.

=الأَلْيَغ-

م لَيْغَاء، ج لِيغ [ليغ]: آنكه سخن خود را واضح نگويد، احمق.

=الأَلِيف-

دوست و همدم و همنشين.

=إلَيْكَ-

اسم فعل است بمعناى (ابْعُد) مانند «الَيْكَ عَنِّى»: از من دور شو، و نيز بمعناى (خُذْ) مىيد مانند «الَيْكَ الكِتَابَ»: كتابرا بگير. در اينجا (الكتابَ) منصوب و مفعول به است.

=أَلْيَلَ-

إِلْيَالًا [ليل] القومُ: آن قوم به شب در آمدند.

=الأَلِيمِ-

دردناك مانند (السَّمِيعُ) كه به معناى (المُسْمِع) است.

=أَلْيَنَ-

إِلْيَاناً [لين] الشَّى ءَ: آن چيز را نرم كرد.

=الأَلْيَن-

ج أَلَايِن [لين]: چيز نرم، بسيار نرم.

=أمْ-

حرف عطف است براى معادله كه پس از همزه ى استفهام مىيد مانند «أَ قَرِيبٌ أم بَعِيد»: آيا نزديك است يا دور. و گاهى بمعناى (بَلْ) مىيد كه در اينصورت آنرا منقطعه نامند زيرا ميان دو جمله ى مستقل مى باشد و معناى برگشتن از چيزى را ميرساند مانند «هل يَسْتَوِى الأَعْمى وَ الْبَصِيرُ امْ هَل تَستَوِي الظُّلماتُ و النّورُ».

=أَمَّ-

- أَمَّاهُ: به سوى او رفت، قصد او كرد، بر مغز سر او زد و سرش را شكست،- امامَةً و أمّاً و امَاماً القومَ و بِالقَومِ: امام و پيشواى آن قوم شد،- امُومَةً تِ المرأةُ: آن زن مادر شد.

=الأُمّ-

ج- أُمَّات و أُمَّهَات: مادر، برخى گفته اند كه (الأُمَّهَات) براى مردم است، و (الأُمّات) براى حيوانات است، ريشه ى هر چيزى؛ «لَا امَّ لَكَ»: اين تعبير براى مذمت و بدگوئى است و گويند كه براى ستايش و خوبگوئى نيز مى باشد.

=أُمُّ أَدْراص-

[درص]: بلا و پيشامد، بلاى سخت،- (ح): كلاكموش.

=أُمُّ أَرْبَع و أَرْبَعين-

[ربع] (ح): حشره ى هزار پا.

=أُمُّ جابر-

[جبر]: غذاى حليم.

=أُمُّ الرَّأْس-

(ع ا): پوسته ى روى مغز سر.

=أُمُّ الطريقِ-

بيشترين قسمت راه.

=أم العين-

=أم القرى-

=أم قشعم-

=أما-

=أمات-

=الإماتة-

=الأماثل-

=أمار-

=الأمار-

=الأمارة-

=أماز-

=أماط-

=أماع-

=أمال-

=الإمالة-

=الإمام-

=الإمامة-

=الأمانة-

=أمانيت-

=أماه-

=أمأى-

=الأمبير-

=الأمة-

=أُمُّ العَين-

مردمك چشم؛ بِأُمِّ الْعَينِ أو بِأمِّ عَيْنِهِ»: خود او.

=أُمُّ القُرَى-

مكّه ى معظّمه.

=أُمُّ القِرَى-

آتش.

=أُمُّ قَشْعَم-

[قشعم]: جنگ، بلاى سخت، مرگ،- (ح): كفتار.

=أَمَا-

حرف تنبيه است كه بعد از آن معمولا سوگند مى خورند مانند «أَمَا و اللّهِ» و گاهى حرف عرض است مانند «أَما تَنْزِلُ بِنَا» آيا نزد ما فرود نمىئى.

=أَمَّا-

حرف شرط و تأكيد است مانند «امّا الّذين آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الحَقّ»، و نيز حرف تفصيل است مانند «أَمّا زيدٌ فَربَح» كه در اينصورت لازم است جواب آن با (فاء) بيايد؛ «أمّا بَعْدُ»: سپس، هم اكنون

إِمَّا-

حرف تفصيل است مانند «انَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ امّا شَاكِراً و إِمّا كفُوراً» و از معانى آن شك و ترديد يا مُخيّر كردن است مانند «جَاءَ إِمّا زَيْدٌ و إِمّا عَمروٌ» اگر ندانند كداميك از آن دو آمده اند و نيز مانند «تَعَلَّمْ إِمَّا الفقْه و إِمَّا اللُّغَةَ»: بياموز فقه يا زبان و لغت را، كه در واقع مُخير مى كند تو را بين آموختن فقه يا زبان.

=أَمَاتَ-

إِمَاتَةً [موت] هُ: او را نابود كرد، كشت،- الرَّجُلُ: فرزند يا فرزندان آن مرد مردند،- تِ النّاقَةُ او المرأةُ: بچه ى ماده شتر يا آن زن مرد،- القومُ: مرگ و مير در دام و ستور آن قوم افتاد،- نَفْسَهُ: بر نفس خود چيره شد،- غَضَبَهُ: خشم او را فرو نشانيد،- اللّحْمَ: گوشت را خوب و بسيار پخت.

=الإمَاتة-

[موت]: مص،- عِنْدَ المَسِيحيّين: و در نزد مسيحيان بمعناى خوددارى از خوردن بعضى خوراكها و مبارزه ى با نفس و هوا و هوس براى عبادت خداست.

=الأَمَاثِل-

[مثل]: «أَمَاثِلُ القومِ»: نيكان قوم.

=أَمَارَ-

إِمَارَةً [مور] الدمَ: خون به راه انداخت،- السّنَانَ فى المَطْعُون: نيزه در بدن طعنه خورده درآويخت و به جلو و عقب رفت،- تِ الرّيحُ الترابَ: باد خاك برانگيخت.

=أَمَارَ-

إِمَارةً [مير] عيالَهُ: براى عيال خود خوراك و غذا آورد،- الدّواءَ و نَحوهُ: دارو و مانند آنرا ذوب كرد،- الصُّوفَ: پشم را از هم گسست،- اوْدَاجَهُ: رگهاى گردن او را بريد.

=الأَمَّار-

م أَمَّارة [أمر]: آنكه بسيار امر كند و دستور دهد، آنكه فتنه و شر برانگيزد،- «النَّفْسُ الأَمَّارَةُ بِالسُّوءِ»: نفس اماره.

=الأَمَارَة-

ج أَمَارَات: علامت، نشانه، «امَاراتُ الفَرح»: نشانه هاى فرح و شادمانى.

=الإِمَارة-

سمت امير يا حاكم، دولت كوچكى كه اميرى در آن حكومت كند.

=أَمَازَ-

إِمَازَةً [ميز] الشي ءَ: آن چيز را بر چيزهاى ديگر ترجيح داد، آن چيز را از چيزى ديگر جدا كرد.

=أَمَاطَ-

إِمَاطَةً [ميط] عن كذا: از آن چيز دور شد و فاصله گرفت،- هُ: او را راند و دور كرد، او را برد،- اللّثَامَ عن الأَمْرِ: به آن امر پى برد و آنرا كشف كرد.

=أَمَاعَ-

إمَاعاً و إِمَاعَةً [ميع] الشي ءَ: آن چيز را روان ساخت.

=أَمَالَ-

إِمَالَةً [مول] هُ: به او مال داد.

=أَمَالَ-

إِمَالَةً [ميل] الشي ءَ: آن چيز را خميده كرد،- يَدَه بِالْفَرَس: زمام اسب را فروهشته كرد و آن را آزاد گذارد تا هر جا كه خواهد برود،- القَارِى ءُ: قارى قرآن در قرائت خود امالة بكار برد،- تِ الْمرأةُ: آن زن نقاب از چهره برافكند.

=الإمَالَة-

[ميل]: مص،- فى القراءَةِ: و در خواندن عبارت مايل كردن فتحه به سوى كسره و الف به سوى ياء

الأَمَالِيّ-

[ملو]: جمع (الإِمْلَاء) است، گفتارها و خلاصه ها و نوشته ها

الأَمَام-

[أمّ]: متناقض (الوَرَاء) است بمعناى جلو يا روبرو؛ «امَامَكَ»: كلمه ى تحذير است بمعناى (احْذَرْ): بر حذر باش؛ «وَقَفَ امَامَه»: با او مقاومت كرد، با او معارضه كرد.

=الإِمَام-

للمذكّر و المؤنّث، ج أَيِمَّة و أَئِمَّة: پيشوا، آنچه كه با آن مثال زنند، راه آشكار، ريسمان بنايى.

=الإمَامة-

امامت، رياست عاليه و پيشوائى

الأَمَامِيّ-

منسوب به (الأَمَام) است؛ «النُّقْطَةُ الأَمَامِيَّة»: نقطه ى روبرو

الأَمَان-

[أمن]: اطمينان، آرامش درون، حمايت؛ «بِأَمانِ اللّهِ»: در پناه خدا.

=الأَمَانة-

ج أَمَانَات: امانت كه متضاد (الخِيَانَة) است، وديعه، آنچه كه خداوند بر بندگان واجب كرده است.

=أَمَانِيت-

(ن): گونه اى قارچ است كه برخى از آنها مسموم كننده است.

=أَمَاهَ-

إِمَاهَةً [موه] الرجُلَ: به آن مرد آب نوشانيد،- السِّكِّينَ: چاقو را آب داد،- الحوضَ: در آن حوض آب ذخيره كرد،- الدّواةَ: در دوات آب ريخت،- البِئر: چاه را كند تا به آب رسيد،- تِ السّماءُ: آسمان باران بسيار باريد،- تِ الأَرضُ: آب زمين بسيار شد،- الشي ءَ: آن چيز را درهم آميخت،- الشي ءُ: آن چيز با هم آميخته شد.

=أَمْأَى-

إمْآءً [مأي] القومُ: آن قوم يكصد نفر شدند و بر آنها (مُمْؤون) اطلاق مى شود،- القومَ: آن قوم را با خود به يكصد نفر رسانيد.

=الأَمْبِير-

(ف): آمپر، واحد اندازه گيرى جريان برق،- السَّاعِي (ف): مقدار برق كه در يك ساعت جريان دارد و مساوى با (٣٦٠٠) كولُمْب

الإِمْبِرْيولُوجيا-

(طب): اين واژه يونانى است و عربي آن (عِلمُ الأَجِنَّة) است.

=الأَمَة-

ج إمَاء و أَمَوَات و آم [أمو]: كنيز، خدمتگزار زن.

=الأمَّة-

ج أُمَم [أمّ]: ميهن، وطن؛ «هو مِن بَنِي أُمَّتِي»: او هموطن من است؛ «جَمعِيّةُ الأمم»

=أمتى-

=امتاح-

=امتاد-

=امتار-

=امتاز-

=امتثل-

=امتحى-

=الامتحان-

=امتحش-

=امتحص-

=امتحض-

=امتحق-

=امتحن-

=امتخ-

=امتخر-

=امتخض-

=امتخط-

=امتد-

=امتدح-

=امتدر-

=امتذق-

=امتر-

=امترى-

=امترس-

=امترش-

=امترط-

=امترق-

=امتزج-

=امتسى-

=امتسح-

=امتسخ-

=امتسك-

=امتسل-

=امتش-

=امتشى-

=امتشر-

=امتشط-

=امتشع-

و «الأُمَمُ المُتّحِدَة»: هر دو تعبير به معناى سازمان ملل متفق است، گروه، نژادى از مردم، راه و روش.

=أَمْتَى-

إمْتَاءً [متو]: رزق و روزى او پيوسته فراخ شد، عمر او دراز شد، رفتار ناپسنديده كرد.

=امْتَاحَ-

امْتِيَاحاً [ميح] الماءَ: آب را در مشت گرفت،- الرّجُلَ: نزد آن مرد رفت و از او عطا خواست،- هُ الحَرُّ او العَمَلُ: كار يا گرمى هوا او را به عرق انداخت.

=امْتَادَ-

امْتِيَاداً [ميد]: طلب بخشش و عطا كرد.

=امْتَارَ-

امْتِيَاراً [مور] السيفَ: شمشير را از غلاف بيرون كشيد.

=امْتَارَ-

امْتِيَاراً [مير] لعياله أو لنفسِه: براى خود يا خانواده اش آذوقه و يا خواربار جمع آورى كرد.

=امْتَازَ-

امْتِيَازاً [ميز]: از ديگرى جدا شد و عزلت گزيد،- القومُ: برخى از آن قوم از برخى ديگر برترى يافتند،- بِكَذا: به آن چيز معروف و مشهور شد.

=امْتَأَدَ-

امْتِئَاداً [مأد] الخيرَ: خير و خوبى بدست آورد.

=امْتَثَلَ-

امْتِثَالًا [مثل] المَثَلَ و بالمَثَل: سخن را بيان و روايت كرد،- الشي ءَ: از آن چيز الهام گرفت و مانند آن را ساخت،- الطريقَة: از آن روش پيروى كرد،- الأَمرَ: امر را اطاعت كرد،- مِنَ الْقَاتِل: از قاتل قصاص كرد.

=امْتَحَى-

امْتِحَاءً [محي] الشي ءُ: اثر يا نشانه ى آن چيز از بين رفت و پاك شد (واژه ى امْتَحَى لغتى است ضعيف كه از امْحَى گرفته شده است).

=الامْتِحَان-

[محن]: مص، امتحان، آزمايش.

=امْتَحَشَ-

امْتِحَاشاً [محش]: سوخت،- تهُ النّارُ: آتش آن را سوزانيد،- فلانٌ غضباً:

فلانى پر از خشم شد،- القَمَرُ: ماه رفت.

=امْتَحَصَ-

امْتِحَاصاً [محص] الظبيُ في عَدْوِهِ:

آهو در دويدن شتاب كرد.

=امْتَحَضَ-

امْتِحَاضاً [محض] الرجُلُ: آن مرد شير خالص نوشيد.

=امْتَحَقَ-

امْتِحَاقاً [محق]: آن چيز پراكنده و باطل و محو شد،- الحَرُّ الشي ءَ: گرما آن چيز را سوزانيد،- الرّجُلُ: آن مرد مشرف به مرگ شد،- النَّباتُ: گياه از سختى گرما سوخت و خشك شد،- الشي ءُ: خير و بركت آن چيز بدر رفت.

=امْتَحَنَ-

امْتِحَاناً [محن] الشي ءَ: آن چيز را آزمايش كرد،- الفِضَّةَ: نقره را آزمايش كرد.

=امْتَخَّ-

امْتِخَاخاً [مخّ] العظم: مغز استخوان را بيرون كشيد.

=امْتَخَرَ-

امْتِخَاراً [مخر] الريحَ: بينى خود را در برابر باد گرفت،- الشّي ءَ: آن چيز را برگزيد،- العَظْمَ: مغز استخوان را بيرون كشيد.

=امْتَخَضَ-

امْتِخَاضاً [مخض] اللَبَنُ: شير خالص شد، شير در شير زنه جنبيد،- الوَلَدُ:

بچه در شكم مادر جنبيد.

=امْتَخَط-

امْتِخَاطاً [مخط]: از بينى خود مخاط (آب بينى) بيرون آورد،- الشي ء: آن چيز را دزديد،- السيفَ: شمشير را از غلاف بيرون كشيد.

=امْتَدَّ-

امْتِدَاداً [مدّ]: كشيده و پهن شد، آن چيز دراز شد،- بهم السيرُ: راه رفتن آنها طولانى شد،- الى الشي ءِ: به آن چيز نگاه كرد،- فى مشيته: در راه رفتن خود ناز و تكبر كرد،- النّهارُ: نيمه ى روز شد.

=امْتَدَحَ-

امْتِدَاحاً [مدح]: فراخ شد،- فلاناً:

فلانى را مدح و ستايش كرد.

=امْتَدَرَ-

- امْتِدَاراً [مدر] المَدَرَ: شهرنشين شد.

=امْتَذَقَ-

امْتِذَاقاً [مذق] الشرابُ أو اللبنُ: شراب يا شير با آب آميخته شد.

=امْتَرَّ-

امْتِرَاراً [مرّ] بِهِ و عليه: از نزد او گذشت.

=امْتَرَى-

امْتِرَاءً [مري] اللبنَ و نحوَهُ: شير و مانند آنرا استخراج كرد و يا دوشيد،- فى الشي ءِ: در آن چيز شك كرد.

=امْتَرَسَ-

امْتِرَاساً [مرس] بالشي ءِ: خود را به آن چيز ماليد،- الخُطَباءُ وَ الأَلْسنُ فِى الْخُصُومَةِ:

سخنرانان به يكديگر اعتراض كردند.

=امْتَرَشَ-

امْتِرَاشاً [مرش] الشي ءَ: آن چيز را ربود، جمع آورى كرد،- لِعِيَالِهِ: براى خانواده خود كسب روزى كرد.

=امْتَرَطَ-

امْتِرَاطاً [مرط] الشي ءَ: آن چيز را دزديد.

=امْتَرَقَ-

امْتِرَاقاً [مرق] الشي ءُ: آن چيز رفت و با شتاب گذشت،- السَّيْفَ من غِمْدِهِ:

شمشير را از غلاف كشيد.

=امْتَزَجَ-

امْتِزَاجاً [مزج] بِهِ: به آن چيز آميخته شد.

=امْتَسَى-

امْتِسَاءً [مسو] ما عند فلانٍ: آنچه را كه نزد فلانى بود گرفت.

=امْتَسَحَ-

امْتِسَاحاً [مسح] السيفَ: شمشير را از غلاف كشيد.

=امْتَسَخَ-

امْتِسَاخاً [مسخ] السيف: شمشير را از غلاف كشيد.

=امْتَسَكَ-

امْتِسَاكاً [مسك] بهِ: به او چسبيد يا پناه برد.

=امْتَسَلَ-

امْتِسَالًا [مسل] السيفَ: شمشير را از غلاف كشيد.

=امْتَشَّ-

امْتِشَاشاً [مشّ] من مال فلانٍ: چيزى از مال فلانى را گرفت،- ما فى الضّرع: آنچه را از شير كه در پستان بود دوشيد،- العَظْمَ:

استخوان را مكيد،- الثوب: جامه را از تن بيرون كرد.

=امْتَشَى-

امْتِشَاءً [مشي]: بچه ى ستوران آن قوم بسيار شدند.

=امْتَشَرَ-

امْتِشَاراً [مشر] الراعي ورقَ الشجر: چوپان برگهاى درخت را با چوبدستى خود براى دام و ستوران فرو ريخت.

=امْتَشَطَ-

امْتِشَاطاً [مشط]: مطاوع (مَشَطَ) است بمعناى شانه كرد،- تِ المرأةُ: آن زن موى خود را شانه كرد.

=امْتَشَعَ-

امتِشاعاً [مشع] ثوبَ صاحبهِ: جامه ى دوست خود را دزديد،- ما فى الضّرعِ اوْ ما فى يَدِ فُلان: آنچه را كه در پستان يا در دست فلانى بود گرفت،- السَّيْفَ: با شتاب

=امتشق-

=امتشل-

=امتص-

=امتصر-

=امتطى-

=امتطل-

=أمتع-

=امتعد-

=امتعض-

=امتعط-

=امتعل-

=امتغط-

=امتق-

=امتقر-

=امتقع-

=امتقل-

=امتك-

=امتكر-

=امتل-

=امتلأ-

=امتلح-

=امتلخ-

=امتلس-

=امتلط-

=امتلع-

=امتلق-

=امتلك-

=أمتن-

=امتنى-

=امتنح-

=امتنع-

=امتهى-

=امتهج-

=امتهد-

=امتهن-

=الامتياز-

=أمثل-

=الأمثل-

شمشير را از غلاف كشيد.

=امْتَشَق-

امْتِشَاقاً [مشق] السيف: شمشير را از غلاف بيرون كشيد،- الشي ءَ: آن چيز را دزديد يا ربود يا بر كند،- ما فى الضّرْع:

آنچه از شير كه در پستان بود دوشيد،- ما في يَد الرّجُلِ: آنچه را كه در دست آن مرد بود گرفت،- الكَتّانَ: كتان را شانه كشيد تا خالص آن را آماده كند،- فى الشّي ءِ:

در آن چيز داخل شد.

=امْتَشَلَ-

امْتِشَالًا [مشل] السيفَ: شمشير را از غلاف بركشيد.

=امْتَصَّ-

امْتِصَاصاً [مصّ] الشي ءَ: آن چيز را مكيد.

=امْتَصَرَ-

امْتِصَاراً [مصر] الناقةَ: با نوك انگشتان ماده شتر را دوشيد.

=امْتَطَى-

امْتِطَاءً [مطو] الدابَّةَ: سوار بر ستور شد.

=امْتَطَلَ-

امْتِطَالًا [مطل] هُ حَقَّهُ: در پرداخت حق او تأخير كرد،- النّباتُ: گياه دراز و درهم پيچيده شد.

=أَمْتَعَ-

إمْتَاعاً [متع] هُ اللّهُ بكذا: خداوند او را به چيزى برخوردار كرد،- بمالِهِ: از مال خود برخوردار شد،- عن كذا: از فلان چيز بى نياز شد.

=امْتَعَدَ-

امْتِعَاداً [معد] الشي ءَ: آن چيز را برد يار بود.

=امْتَعَضَ-

امْتِعَاضاً [معض] من الامر: از آن چيز در خشم شد و بر او سخت گرديد.

=امْتَعَطَ-

امْتِعَاطاً [معط] النهارُ: روز بلند شد،- السيفَ: شمشير بر كشيد،- الشَّعَرُ:

موى سر در اثر بيمارى ريخت،- رُمْحَهُ:

نيزه ى خود را از جاى بركند.

=امْتَعَلَ-

امْتِعَالًا [معل] الرجلُ: با شتاب به سوى طعنه زن رفت.

=امْتَغَطَ-

امْتِغَاطاً [مغط]: آن چيز دراز و بلند شد،- السّيفَ: شمشير بركشيد.

=امْتَقَّ-

امْتِقَاقاً [مقّ] الفصيلُ ما في الضرع:

بچه ى شتر آنچه را از شير كه در پستان مادرش بود نوشيد.

=امْتَقَرَ-

امْتِقَاراً [مقر] الركيَّةَ: چاه را كه آب آن خشك شده بود از نو حفر كرد و كند.

=امْتُقِع-

امْتِقَاعاً [مقع]: رنگ چهره ى او در اثر اندوه يا ترس يا شك و ترديد دگرگون شد.

=امْتَقَلَ-

امْتِقَالًا [مقل]: پى در پى به زير آب فرو رفت.

=امْتَكَّ-

امْتِكَاكاً [مكّ] العظمَ: مغز استخوان را مكيد،- الفَصِيلُ ما فى ضرع امِّهِ: بچه شتر آنچه از شير كه در پستان مادرش بود مكيد.

=امْتَكَرَ-

امْتِكَاراً [مكر]: با گِل سرخ خضاب كرد.

=امْتُكِرَ-

[مكر]: مترادف (امْتَكَرَ) است.

=امْتَلَّ-

امْتِلالًا [ملّ] الخبزةَ: نان را روى خاكستر داغ پخت،- مِلَّةَ كَذَا: به كيش ديگرى در آمد،- فى المشي: در راه رفتن شتاب كرد.

=امْتَلَأَ-

امْتِلَاءً [ملأ] من الطعام و الشراب و غيرهما: در خوردنى و نوشيدنى و جز آنها پرخورى كرد.

=امْتَلَحَ-

امْتِلَاحاً [ملح]: چيز دروغى را با راست آميخت.

=امْتَلَخَ-

امْتِلَاخاً [ملخ] الشي ءَ: آن چيز را بر كند، آن چيز را كشيد و درآورد،- السيفَ:

شمشير را با شتاب كشيد،- يَدَهُ من القابِضِ عَلَيه: دست خود را از آنكه آن را گرفته بود كشيد و درآورد.

=امْتَلَسَ-

امْتِلَاساً [ملس] الشي ءَ: آن چيز را ربود.

=امْتُلِسَ-

[ملس] بصرُهُ: چشم او خيره و مبهوت شد.

=امْتلَطَ-

امْتِلَاطاً [ملط] الشي ءَ: آن چيز را دزديد.

=امْتَلَعَ-

امْتِلَاعاً [ملع] الشاةَ: پوست گوسفند ذبح شده را كند،- الشّي ءَ: آن چيز را دزديد،- تِ النّاقَةُ: ماده شتر سبكبار شد و شتافت.

=امْتَلَقَ-

امْتِلَاقاً [ملق] الشي ءَ: آن چيز را بيرون كشيد، بيرون كرد.

=امْتَلَكَ-

امْتِلَاكاً [ملك] الشي ءَ: داراى آن چيز شد.

=أَمْتَنَ-

إمْتَاناً [متن] فلاناً: بر پشت فلانى زد.

=امْتَنَّ-

امْتِنَاناً [منّ] عليهِ بما صنع: كارهاى نيك و خوبى را كه در حق او انجام داده بود برايش برشمرد،- عليهِ بِكذا: چيزى را به او عطا كرد و بخشيد،- فلاناً: فلانى را نهايت حق شناسى كرد.

=امْتَنَى-

امْتِناءً [مني] الشي ءَ: آن چيز را ساخت و آماده كرد،- الحَاجُّ: حج گذار به مِنى آمد يا در آنجا توقف كرد.

=امْتَنَحَ-

امْتِنَاحاً [منح] الرجُلُ: آن مرد عطا گرفت

امْتُنِحَ-

[منح] مالًا: پول يا مالى بعنوان رزق و روزى به او داده شد.

=امْتَنَعَ-

امْتِنَاعاً [منع] عن الشي ءَ: از آن چيز دست برداشت و منصرف شد،- بِقَومِهِ: به قوم خود پناه برد،- الشي ءُ: بدست آوردن آن چيز دشوار شد.

=امْتَهَى-

امْتِهَاءً [مهي] الشفرةَ أو الحديدةَ: تيغ يا آهن را تيز و نازك كرد.

=امْتُهِجَ-

امْتِهَاجاً [مهج] الرجُلُ: روح آن مرد بدر رفت.

=امْتَهَدَ-

امْتِهَاداً [مهد] الشي ءُ: آن چيز كشيده و پهن شد،- الرّجُلُ: آن مرد كسب و كار كرد.

=امْتَهَنَ-

امْتِهَاناً [مهن] الشي ءَ: آن چيز را كوچك و مبتذل شمرد،- الرّجُلَ: آن مرد را به كار گمارد،- الرَّجُلُ: آن مرد به كار گمارده شد.

=امْتُهِنَ-

[مهن] الرجلُ: آن مرد به كار گمارده شد.

=الامْتيَاز-

ج امْتِيَازَات [ميز]: مص، امتياز دادن، امتياز گرفتن براى انجام كارى ويژه ى امتياز دار.

=أَمْثَلَ-

إمْثَالًا [مثل] هُ فلاناً و بِه: فلانى را مانند او كرد،- الحاكِمُ فلاناً: حاكم فلانى را قصاص كرد،- الحاكم فلانا من فلانٍ: حاكم از فلانى انتقام فلان را گرفت و قصاص كرد.

=الأَمثَل-

م مُثْلَى، ج أَمَاثِل و مُثُل [مثل]: برتر،

=الأمثن-

=الأمثولة-

=أمج-

=أمجد-

=الأمجد-

=أمجر-

=أمجل-

=امحى-

=الأمحس-

=أمحش-

=أمحص-

=أمحض-

=أمحق-

=الأمحق-

=أمحك-

=أمحل-

=الإمخاض-

=أمخض-

=أمخط-

=أمد-

=الأمد-

=أمدى-

=الإمدادات-

=الإمدان-

=الأمدر-

=الأمدوحة-

=الأمدود-

=أمذى-

=الأمذح-

=أمذر-

=الأمذر-

=امذق-

=أمذل-

=أمر-

بالاتر، فاضلتر.

=الأَمْثَن-

م مُثْنَاء، ج مُثْن [مَثن]: آنكه نتواند ادرار خود را در مثانه نگهدارد.

=الأُمْثُولة-

ج أَمَاثِيل و أُمْثُولَات: شعرهائى كه ضرب المثل قرار مى گيرد، عِبرت، درسى كه لازم است دانش آموز آن را حفظ كند.

=أَمَجَّ-

إمْجَاجاً [مجّ] الفرسُ: اسب آغاز به دويدن كرد،- العُودُ: مايع گياهى آميخته به آب در چوب روان شد،- الرّجُلُ: آن مرد روانه ى شهرها شد.

=أَمْجَدَ-

إمْجَاداً-[مجد] فلاناً: فلانى را بزرگداشت، او را به بزرگى ياد كرد،- العَطاءَ: عطاى را بسيار كرد،- الراعي الإبِلَ: شتربان شتران را با علوفه و آذوقه سير كرد.

=الأَمْجَد-

ج أَمَاجِد [مجد]: اسم تفضيل است.

=أَمْجَرَ-

إمْجَاراً [مجر] تِ الشاةُ: برّه در شكم گوسفند بزرگ شد بگونه اى كه آنرا لاغر و سنگين وزن كرد و نتوانست روى پايش بايستد،- فُلاناً فى الْبَيعِ: در معامله فروش به فلاني بهره داد.

=أَمْجَلَ-

إمْجَالًا [مجل] تْ يَدُهُ: بر اثر كار بسيار دست او پينه بست،- العملُ يَدهُ: كار بسيار دست او را تاول و پينه زد.

=امَّحَى-

امِّحَاءً [محو] الشي ءُ: اثر آن چيز ناپديد شد.

=الأَمْحَس-

[محس]: دباغ ماهر.

=أَمْحَشَ-

إمْحَاشاً [محش] الحرُّ أو النارُ الجلدَ:

گرما يا آتش پوست را سوزانيد.

=أَمْحَصَ-

إمْحَاصاً [محص] من المرض: از بيمارى بهبودى يافت،- تِ الشمسُ:

خورشيد از كسوف درآمد و آشكار شد،- هُ عَنْه: او را از وى دور كرد.

=أَمْحَضَ-

إمْحَاضاً [محض] فلاناً الودَّ أو الحديثَ:

دوستى و پند را به فلانى خالصانه گفت،- له النّصْحَ: پند و اندرز به وى داد.

=أَمْحَقَ-

إمْحَاقاً-[محق] المالُ: مال نابود شد،- الرجُلُ: بركت از مال آن مرد رفت،- القمرُ: ماه به محاق درآمد.

=امَّحَقَ-

امِّحَاقاً [محق]: نيست و نابود شد.

=الأَمْحَق-

[محق]: چيز اندكى كه بركت از آن رفته باشد.

=أَمْحَكَ-

إمْحَاكاً [محك] الرجُلُ: آن مرد لجباز و خشمگين شد،- الخصُومُ فلاناً: دشمنان فلانى را به خشم درآوردند.

=أَمْحَلَ-

إمْحَالًا [محل] المكانُ: آن مكان خشك و بى باران شد،- المَطَرُ: باران ايستاد،- القَومُ: بر آن قوم خشكسالى و قحطى وارد شد،- اللّهُ الأَرْضَ: خداوند آن زمين را خشك و بى حاصل كرد.

الأُمْحُوضةِ

[محض]: پند و اندرز بى ريا و خالص

أَمَخَّ-

إمْخَاخاً [مخّ] العَظْمُ: استخوان مغزدار شد،- العُودُ: در چوب آب روان شد،- الزّرعُ: كشتزار گسترده شد،- تِ الشّاةُ:

گوسفند فربه شد.

=الإمْخَاض-

[مخض]: مص، شير ماداميكه در شيرزنه است.

=أَمْخَضَ-

إمْخَاضاً [مخض] اللبنُ: هنگام زدن شير براى بدست آوردن چربى آن رسيد،- الرجُلُ: هنگام زائيدن شتران آن مرد رسيد.

=أَمْخَطَ-

إمْخَاطاً [مخط] السهمَ: تير را به هدف زد و از آن در گذرانيد.

=أَمَدَّ-

إمْدَاداً [مدّ] الرجُلَ: به داد آن مرد رسيد و او را يارى كرد، به او مهلت داد،- الجُندَ: سربازان را با گروه ديگرى امداد و يارى كرد،- فلاناً بمالٍ: فلانى را كمك مالى كرد،- هُ اللّهُ فى الخير: خداوند به او خير و بركت دهد،- اجَلَهُ: خداوند به او طول عمر دهد و اجل او را بتأخير اندازد،- النَّهَارُ: روز دراز و روشن شد،- هُ فى غَيِّهِ: در گمراهى كه داشت وى را فرصت بيشترى داد،- في مشيتِه: با ناز و خود بزرگ بينى راه رفت،- الجَرْحُ: در زخم چرك پديد آمد،- الدّواةَ: آب دوات مركب را زياد كرد، مركّب يا جوهر در دوات ريخت،- الكاتِبَ: به نويسنده قلم مركب يا جوهردار داد.

=الأَمَد-

ج آمَاد: اجَل مَرگ، هنگام، زمان، «طَالَ عليهمُ الْأَمَد»: زمان درازى بر آنها گذشت، «مُنذُ امَدٍ غير بَعيدٍ»: از زمانى نه چندان دور.

=أَمْدَى-

إمْدَاءً [مدي] فلاناً: به فلانى مهلت داد،- الرجُلُ: آن مرد سالخورده شد، آن مرد شير بسيار خورد.

=الإمْدَادَات-

[مدّ]: كمك و امدادهاى جنگى اعم از مردان رزمنده و يا اسلحه و ابزار جنگ.

=الإمِدَّان-

[مدّ]: آب كه از زمين تراوش كند يا نم پس دهد، آب شور يا بسيار شور

الأَمِدَّة-

[مدّ]: تارهاى پارچه كه بافته شود.

=الأَمْدَر-

[مدر]: شكم گنده، تيره رنگ، آنكه دو طرف پهلويش برآمده باشد.

=الأُمْدُوحَة-

ج أَمَادِيح [مدح]: آنچه كه با آن ستايش كنند.

=الأُمْدُود-

[مدّ]: عادت، خوى و خصلت.

=أَمْذَى-

إمْذَاءً [مذي] الفرسَ: اسب را به چرا فرستاد،- الشرابَ: شراب را با آب بسيار آميخت.

=الأَمْذَح-

[مذح]: بد بوى، گند بوى.

=أَمْذَرَ-

إمْذَاراً [مذر] تِ الدجاجةُ البيضة: مرغ تخم را فاسد كرد.

=الأَمْذَر-

[مذر]: آنكه بسيار به مستراح رود.

=امَّذَقَ-

امِّذَاقاً [مذق] الشرابُ أو اللبنُ: شراب يا شير آميخته به آب شد.

=أَمْذَلَ-

إمْذالًا [مذل] تْ رِجْلُهُ: پاى آن مرد سِر يا بى حس شد.

=امْذَلَّ-

امْذِلَالًا [مذل]: آن مرد سست و بيحال شد،- ت رِجْلُهُ: پاى او بى حس و حركت شد.

=أَمَرَ-

- أَمْراً هُ الشي ءَ و بالشي ءِ: از او خواست تا كارى انجام دهد پس اولى (آمِر) و دومى (مأمور) است،- «أَمَرَهُ يَفْعَلَ و بِان يَفْعَلَ» به او دستور انجام كارى

=أمر-

=الأمر-

=أمرى-

=الأمران-

=أمرأ-

=امرؤ-

=الإمرة-

=أمرح-

=أمرخ-

=الأمرخ-

=الأمرد-

=أمرس-

=الأمرش-

=أمرض-

=أمرط-

=الأمرط-

=أمرع-

=أمرغ-

=الأمرغ-

=أمرق-

=الأمريكي-

=الأمز-

=أمس-

را داد.

=أَمِرَ-

- أَمْراً: امير يا حاكم و يا فرمانده شد، علَيْه: ولىّ امر او شد.

=أَمُرَ-

- امْرَةً و إمَارةً: امير يا فرمانده شد،- عليهِ: وليّ امر يا قيّم او شد.

=أَمَّرَ-

تَأْمِيراًهُ: به او منصب فرماندهى داد و او را حاكم كرد.

=أَمَرَّ-

إمْرَاراً [مرّ] فلاناً بكذا: فلان را از چيزى گذرانيد،- هُ على الجِسْرِ: او را به سوى پل درآورد،- يَدَهُ على الشّى ءِ: دست خود را داخل چيزى كرد،- الحبلَ: ريسمان را بافت،- الشي ءَ: آن چيز را تلخ كرد.

=الأَمْر-

ج أُمُور: چيز، پيشامد؛ «الأَمْرُ ما كان كَذَا»: آن چيز چنين نبود؛ «الأَمْرُ الوَاقِعُ»:

پيشامد واقع شده، «فى اوّلِ الأَمْر»: در آغاز آن كار، «هُو بَينَ امْرَينِ»: او ميان دو چيز يا دو كار متردد است، حالت و چگونگى؛ «ما امْرُ فُلان»: كار فلانى چگونه است؛ «مَهْمَا يَكُنْ من أَمْرٍ»: بهر طور كه باشد، بهر حال،- ج أَوَامِر: طلب انجام كارى، فرمان دادن؛ «اولُوا الأَمْرِ»:

دستور دهندگان و دانشمندان؛ «فِعْلُ الأَمْرِ»:

فعل امر كه دلالت بر طلب انجام كارى پس از زمان تكلّم دارد؛ «تحت امرِك»:

گوش به فرمان توئيم، سمعا و طاعة؛ «هو تحتُ امرِ فُلان»: او زير فرمان فلانى است؛ «صاحِبُ الأَمْرِ و النّهي»: فرمانده ى كل يا زمامدار كشور.

=الأَمَرُّ-

[مرّ]: اين واژه اسم جمع است بمعناى روده ها كه در آن سرگين جمع ميشود،- م مُرَّى: آنچه كه تلخ تر باشد؛ «فلانٌ امَرُّ عقداً من فُلان»: فلانى در كار پاى بندتر است از فلان.

=أَمْرَى-

إمْرَاءً [مري] تِ الناقة: شير در پستان ماده شتر بسيار شد.

=الأَمْرانُ-

[مرن]: «أَمْرانُ الذراعِ»: نام عصب دست است.

=الأمَرَّانِ-

[مرّ]: بينوائى و پيرى يا مانند آنها؛ «لَقِيَ مِنهُ الأَمَرَّين»: از او شرّ و كارى ناستوده ديد.

=أَمْرَأَ-

إمْرَاءً [مرأ] الطعامُ فلاناً: غذا براى فلانى گوارا و سودمند شد.

=امْرُؤ-

م امْرأَة، ج نِسَاء و نِسوَة من غير لفظها [مرأ]:

انسان؛ اين واژه را با همزه ى وصل آورند و حركت (راء) آن برابر حركت حرف بعد از راء است مانند «جَاءَ امْرُؤٌ، رَأيتُ امْرَءًا، مَرَرْتُ بِامْرِى ءٍ» و نيز در هر حال ممكن است آنرا مضموم يا مفتوح نمود و هر گاه اين واژه تصغير شود (الف وصل) آن حذف و گفته مى شود «مُرَيْ ء، مُرَيْئَةٌ». و بايد دانست كه (الف و لام تعريف) بر سر واژه ى (امرِئ) نمىيد ولى در مواردى بر سر واژه ى (امرأة) مىيد.

=الإمْرَة-

مص أَمِرَ و أَمُرَ:؛ «تحتَ امْرَتِهِ»: تحت رهبرى او

أَمْرَجَ-

إمْرَاجاً [مرج] الدابَّةَ: ستور را رها كرد تا هر كجا كه بخواهد چرا كند.

=أَمْرَحَ-

إمْرَاحاً [مرح] هُ: او را به خرسندى و شادمانى وادار كرد،- الكلأُ الْفَرَسَ: گياه تازه اسب را با نشاط كرد.

=أَمْرَخَ-

إمْرَاخاً [مرخ] العجينَ: آب خمير را زياد كرد تا اينكه نرم شد.

=الأَمْرَخ-

[مرخ] من الثيران: گاو كه بر پوست بدنش نقطه هاى سفيد و سرخ باشد.

=الأَمْرَد-

م مَرْدَاء، ج مُرْد [مرد]: نوجوانى كه موى پشت لب او برآمده و هنوز ريش در نياورده باشد؛ «فَرَسٌ امْرَدُ»: اسب كه پشت پايش بى مو باشد.

=أَمْرَسَ-

إمْرَاساً [مرس] حَبْلَ البَكرةِ: ريسمان قرقره را در مجراى آن برگردانيد و استوار كرد.

=الأَمْرَش-

م مَرْشَاء، ج مُرْش [مرش]: آنكه شر بپا كند، شرور.

=أَمْرَضَ-

إمْرَاضاً [مرض]: بيمار شد،- اللّهُ فلاناً: خداوند او را بيمار كند،- هُ: او را بيمار يافت؛ «اتيتُ زيداً فَامْرَضْتُهُ»: نزد زيد آمدم و او را مريض يافتم، اجْفَانَهُ: پلكهاى چشم خود را بست،- القومُ:

ستوران آن قوم بيمار شدند،- الرَّجُلُ: براى بدست آوردن نياز خود كوشيد.

=أَمْرَطَ-

إمْرَاطاً [مرط] الشعَرُ: هنگام چيدن يا زدودن موى رسيد،- تِ النَّخْلَةُ: خرماى نارس نخل بر زمين افتاد،- تِ النّاقَةُ: ماده شتر با شتاب به جلو رفت.

=امَّرَطَ-

امِّرَاطاً [مرط] الشعَرُ: موى ريزش كرد.

=الأَمْرَط-

م مَرْطَاء، ج مُرْط [مرط]: آنكه موى بدن و ابروى او كم باشد، كم موى، گرگ كه موى بدنش كنده يا ريخته شده باشد، دزد؛ «سهمُ امْرَطُ»: تير بى پر.

=أَمْرَعَ-

إمْرَاعاً [مرع] المكانُ: آن مكان پر بار و بركت شد،- القَومُ: آن قوم جاى آباد و پر بركت يافتند،- رأسَهُ بِالدّهن: سر خود را با روغن چرب كرد.

=أَمْرَغَ-

إمْرَاغاً [مرغ]: بهنگام خواب آب از دو سوى دهان وى روان شد، بسيار سخن نادرست و ناسنجيده گفت،- العَجِينَ: آب خمير را زياد كرد تا اينكه نرم شد،- عِرضَه: آبروى خود را با كارى ناپسنديده ريخت.

=الأَمْرَغ-

م مَرْغَاء ج مُرْغ [مرغ]: آنكه به كارهاى بد و ناپسنديده آلوده باشد.

=أَمْرَقَ-

إمْرَاقاً [مرق] القِدْرَ: آب خورش را در ديگ زياد كرد،- الجِلْدُ: هنگام زدودن موى پوست رسيد،- تِ النَّخْلَةُ: بار نخل خرما پس از درشت شدن بر زمين افتاد.

=امَّرَقَ-

امِّرَاقاً [مرق] السهمُ: به معناى (مَرَقَ) است،- الشَّعَرُ: موى ريخته شد.

=الأَمْرَه-

م مَرْهَاء، ج مُرْه [مره]: آنكه چشمانش در اثر بكار نبردن سرمه سفيد و زشت شده باشد؛ «سحابٌ امرهٌ»: ابر سفيد كه در آن سياهى نباشد.

=الأَمْرِيكيّ-

امريكايى.

=الأَمَزَّ-

م مَزَّاء، ج مُزّ [مزّ]: دانشمند با فضيلت، با فضيلتتر، سفت و سخت.

=أَمَسَّ-

إمْسَاساً [مسّ] هُ الشي ءَ: او را به دست

=الأمس-

=أمس-

=أمسى-

=الإمساك-

=الأمسح-

=أمسخ-

=أمسك-

=الأمسوخ-

=الأمسي-

=الأمسية-

=أمش-

=الأمش-

=أمشى-

=الأمشاج-

=أمشر-

=الأمشر-

=أمشق-

=أمص-

=أمصح-

=الأمصح-

=أمصع-

=أمصل-

=أمض-

=أمضى-

=الإمضاء-

=أمضح-

=أمضغ-

=أمطى-

=أمطر-

=امطل-

=أمعر-

كشيدن بر آن چيز وادار كرد.

=الأَمْسُ-

ج آمُس و أُمُوس و آماسَ، بالإعْراب:

روزى از روزهاى گذشته.

=أَمْسِ-

بالبناء على الكسر: ديروز.

=الأَمَسُّ-

[مسّ]: اسم تفصيل است، «هو في امَسِّ حاجَةٍ الى كذا»: او نياز مبرمى به آن چيز دارد.

=أَمْسَى-

إمْسَاءً و مُمْسى [مسو]: به نيمه ى دوم روز درآمد. اين واژه متضاد (اصْبَحَ) است. و نيز گاهى از افعال ناقصه بشمار است بسان (كانَ) مانند «امْسَى زيدٌ ضاحكاً» تمام شب را زيد مى خنديد،- امْسَاءً هُ: او را به چيزى وعده داد ولى در آن امر تاخير كرد، او را در كارى يا امرى كمك و يارى كرد.

=الإمْسَاك-

[مسك]: مص، بخل ورزيدن،- (طب): خشكى مزاج (پيوست)،- عند الرُّهبان: و در نزد راهبان مسيحى عبارت از خوددارى از بعضى غذاها و خشونت در زندگى براى عبادت خداست.

=الأَمْسَح-

م مَسْحَاء، ج مُسْح [مسح]: آنكه به سوزش زير زانو دچار باشد، آنكه كف پايش صاف و گودى نداشته باشد، كور، مرد يك چشم، مرد بسيار گردش كننده، دروغگو،- ج أَماسِحُ مِنَ الأَرْضِ: زمين صاف و هموار.

=أَمْسَخَ-

امْسَاخاً [مسخ] الورمُ: ورم عضو از بين رفت و بهبودى حاصل شد.

=أَمْسَكَ-

إمْسَاكاً [مسك] هُ: او را گرفت،- به:

به آن آويخت يا چنگ زد،- الشي ءَ على نَفْسِهِ: آن چيز را از خود بازداشت،- اللّهُ الغَيْثَ: خداوند باران را از ريزش بازداشت،- عن الكَلَامِ: از سخن باز ايستاد،- عَن الأَمْرِ: از آن كار دست برداشت و منصرف شد؛ «امْسَكَ عن الطَّعام»:

از خوردن غذا خوددارى كرد.

=الأمْسُوخ-

[مسخ] (ن): گياهى است از يك ريشه و پرشاخه. ميوه ى آن به اندازه نخود است.

=الأمْسِيّ-

نسبت به (الأَمْس) است بر خلاف قياس.

=الأَمْسِيَّةِ-

[مسو]: متضاد (الأُصْبُوحة) است، «اتيتُهُ أمْسِيَّةَ امْسِ»: ديشب نزد او آمدم، شب نشينى، جشن شب زنده دارى.

=أَمَشَّ-

إمْشَاشاً [مشّ] العظمُ: مغز مكيدنى در استخوان پديد آمد.

=الأَمَشُّ-

م مَشَّاء، ج مُشٌّ [مشّ] من الإبل: شترى كه در چشم آن لكّه ى سفيد پديد آمده باشد.

=أَمْشَى-

إمْشَاءً [مشي] الرجُلَ: آن مرد را راه برد،- هُ الدّواءُ: داروى مسهل شكم او را روان ساخت،- فلانٌ: بچه هاى دام و ستوران آن مرد بسيار شدند.

=الأَمْشَاج-

[مشج]: چركهائى كه در سوراخ ناف پديد مىيد.

=أَمْشَرَ-

إمْشَاراً [مشر] بدنُهُ: اندام او ورم كرد،- الرجُلُ: آن مرد آغاز به دويدن كرد،- تِ الأرضُ: زمين گياه رويانيد،- الشّجرُ: درخت شاخ و برگ تازه برآورد.

=الأَمْشَر-

[مشر]: با نشاط و خوشحال.

=أَمْشَقَ-

إمْشَاقاً [مشق] هُ بالسوط: او را با تازيانه زد،- الثوبَ: جامه را با گِل سرخ رنگ كرد.

=أَمَصَّ-

إمْصَاصاً [مصّ] هُ اللبنَ: او را به مكيدن شير واداشت.

=أَمْصَحَ-

إمْصَاحاً [مصح] اللّهُ مَرَضَك: خداوند بيمارى تو را شفا بخشد.

=الأَمْصَح-

[مصح]: سايه ى ناقص.

=أَمْصَعَ-

إمْصَاعاً [مصع] تِ المرأةُ ولدَها: آن زن به كودك خود كمى شير داد،- تِ الْمَرأةُ بِوَلَدِها: آن زن فرزند خود را بدور افكند،- الطَائرُ بِذَرقِهِ: پرنده فضله انداخت،- القومُ: شير شتران آن قوم به هدر رفت،- العَوْسَجُ: درخت تمشك ميوه داد،- لِفُلانٍ بِحَقّهِ: به حق فلانى اعتراف كرد.

=أَمْصَلَ-

إمْصَالًا [مصل] الغنَم: همه ى شير گوسفند را دوشيد،- مالَهُ: دارايى خود را تباه كرد و در كارهاى بيفايده به مصرف رسانيد.

=أَمَضَّ-

إمْضَاضاً [مضّ] هُ الأمرُ: آن امر براى او بسيار سخت شد،- هُ الجرحُ و نحوُهُ: زخم و مانند آن وى را دردمند ساخت،- هُ جِلْدُهُ:

پوست بدنش خارش كرد.

=أَمْضَى-

إمْضَاءً [مضي] الأمرَ: آن امر را به اجرا درآورد؛ «امضى الحاكم حُكمَهُ»: حاكم رأى خود را اجرا كرد،- البَيْعَ: معامله ى فروش را قطعى كرد.

=الإمْضَاء-

[مضي]: مص،- فى اصْطِلاح الكُتّاب وَ التجّار: و در اصطلاح نويسندگان و بازرگانان عبارت از امضاء يا دستينه است كه در زير چك يا اسناد و نوشته ها مى نگارند.

=أَمْضَحَ-

إمْضَاحاً [مضح] عِرْضَهُ: او را كوچك و عيب كرد،- تِ الشَّمْسُ: آفتاب بر روى زمين تابيد،- تِ الابِلُ: شتران پراكنده شدند،- تِ المزادةُ: مشك تراوش كرد و نم پس داد،- عنه: از او حمايت و دفاع كرد.

=أَمْضَغَ-

إمْضَاغاً [مضغ] هُ الشي ءَ: او را به جويدن آن چيز واداشت،- التَّمْرُ: هنگام خوردن خرما رسيد،- اللَّحْمُ: گوشت خوشمزه و خورده شد.

=أَمْطَى-

إمْطَاءً [مطو] الدابَّةَ: سوار بر ستور شد و آن را ويژه ى خود گرفت،- هُ الدابَّةَ: او را سوار بر ستور كرد.

=أَمْطَرَ-

إمْطَاراً [مطر] تِ السماءُ: آسمان باريد،- تِ السّماءُ القومَ: آسمان بر آن قوم باريد،- الرَّجُلُ: آن مرد زير باران شد، پيشانىِ او عرق كرد،- المكانَ: آن مكان را باران خورده يافت.

=امْطَلَّ-

امْطِلَالًا [مطل] الشي ءُ: آن چيز كشيده و دراز شد.

=أَمْعَرَ-

إمْعَاراً [معر] الريشُ أو الشعَرُ: پَر يا موى كم شد،- الرَّجُلُ: آن مرد فقير و بينوا

=الأمعر-

=أمعز-

=الأمعز-

=أمعض-

=الأمعط-

=امعط-

=أمعل-

=أمعن-

=الأمعور-

=أمغر-

=الأمغر-

=أمغص-

=امغط-

=أمغل-

=أمقر-

=الأمقه-

=الإمكان-

=أمكث-

=أمكر-

=أمكن-

=أمل-

=الأمل-

=أملى-

=الإملاء-

=املاح-

=املاس-

=أملأ-

=الأملأ-

شد،- تِ الأرضُ: گياه زمين اندك شد،- القومُ: آن قوم در قحطى افتادند يا در، زمين كم گياه بسر بردند،- الرّجُلَ: دارائى آن مرد را گرفت و او را نيازمند گردانيد،- تِ المَواشِي الأَرْضُ: دام و ستوران همه ى گياه زمين را چريدند و خوردند.

=الأَمْعَر-

م مَعْرَاء، ج مُعْر [معر]: آنكه موهايش ريخته شده باشد، كم موى، زمين كم گياه، پاى شتر كه موى و كرك آن ريخته شده باشد.

=أَمْعَزَ-

إمْعَازاً [معز] الرجُلُ: بزهاى آن مرد فراوان شدند؛ «ما امْعَزَهُ مِن رَجُلٍ»: چه مردى نيرومند و استوار و سخت؛ «ما امْعَزَ رأيَهُ»: چه رأى آن مرد سخت و استوار است.

=الأَمْعَز-

ج مُعْز و أَمَاعِز، م مَعْزَاء ج مَعْزَاوَات [معز]:

سرزمين سنگلاخ و سخت و با سنگ و ريگ بسيار.

=أَمْعَضَ-

إمْعَاضاً [معض] هُ: او را خشمگين ساخت، او را دردمند كرد،- الشّي ءَ: آن چيز را سوزانيد.

=الأمْعَط-

م مَعْطَاء، ج مُعْط [معط]:

بى مو،- «رملٌ امْعَطُ»: شن زار كه در آن گياه نرويد،- «لِصٌّ امْعَطُ»: دزدى كه بسان گرگ پليد باشد.

=امَّعَطَ-

امِّعَاطاً [معط] الشعَرُ: موى ريخته شد،- النَّهارُ: روز بلند و دراز شد.

=أَمْعَلَ-

إمْعَالًا [معل] هُ عن الشي ءِ: او را از آن كار ناراحت كرد و شتابانيد.

=أَمْعَنَ-

إمْعَاناً [معن] في الطلب: در بدست آوردن آن چيز بسيار دورانديشى كرد،- فى الأَمرِ: در آن كار دور انديشيد،- النَّظَرَ فى الأَمْر: در آن كار بسيار دقت كرد و انديشيد،- بالحَقِّ: پس از انكار حق به آن اقرار و اعتراف كرد، انكار كرد،- الضبّ فى حُجْرِهِ: سوسمار در انتهاى سوراخ خود پنهان شد،- الفرسُ: اسب در دويدن خود دور شد،- الوَادِي: در آن دره آب روان فراوان شد،- مالُهُ: دارائى او بسيار يا كم شد،- الماءُ: آب بطور طبيعى روان شد،- فلانٌ الماءَ: فلانى آب را روان ساخت،- تِ الأرضُ: زمين آبيارى شد.

=الأُمْعُور-

ج أَمَاعِز و أَمَاعِيز [معز]: مترادف (المَعْز) است.

=أَمْغَرَ-

امْغَاراً [مغر] هُ بالسهم: تير از شكار بدر رفت،- تِ النَّاقَة: شير ماده شتر بعلت بيمارى سرخ رنگ شد.

=الأَمْغَر-

[مغر]: آنچه كه به رنگ سرخ باشد، آنكه رنگ چهره اش سرخى در سفيدى باشد.

=أَمْغَصَ-

إمْغَاصاً [مغص] هُ: باعث دل درد او شد.

=امَّغَطَ-

امِّغَاطا [مغط] الشي ءُ: آن چيز كشيده و دراز شد.

=أَمْغَلَ-

إمْغَالًا [مغل] القومُ: شتران يا گوسفندان آن قوم دچار دل درد شدند،- به عِندَ السَّلْطَان: از او نزد سلطان بدگوئى و سعايت كرد،- تِ الحامِلُ وَلَدَهَا: زن باردار بچه ى خود را شير داد.

=أَمْقَرَ-

إمْقَاراً [مقر] السمكةَ المالحةَ: ماهى شور را در سركه انداخت تا شورى آن برطرف شود،- الشي ءُ: آن چيز تلخ شد،- اللَّبَنُ:

شير بدمزه شد.

=امْقَرَّ-

امْقِرَاراً [مقر] الرجُلُ: رگ او برجسته و نمايان شد.

=الأَمْقَهُ-

م مَقْهَاء، ج مُقْهٌ [مقه]: آنكه چشم و پلك او بر اثر كمى مژگان سرخ شده باشد، دور، جائيكه درخت در آن نرويد، مرد سوارى كه نداند به كجا ميرود.

=الإمْكَان-

[مكن]: مص؛ «بقَدرِ او على قَدرِ الإمْكَان»: در حد امكان، «فى امْكانِهِ أن»:

او ميتواند كه ... ؛ «ليس فى الإمكانِ»:

ممكن نيست، غير ممكن، امكان ندارد.

=أَمْكَثَ-

إمْكَاثاً [مكث] هُ: او را به درنگ و تامل واداشت.

=أَمْكَرَ-

إمْكَاراً [مكر] هُ: او را فريب داد،- هُ اللّهُ: خداوند او را در برابر مكرش كيفر دهد.

=أَمْكَنَ-

إمْكَاناً [مكن] الأَمرُ فلاناً و لفلانٍ: آن كار بر فلانى آسان شد و توانست آنرا انجام دهد؛ «فلانٌ لا يمكنهُ النهوض»: فلانى توانايى برخاستن را ندارد؛ «يُمْكِنُ انْ يَأتي»: ممكن است بيايد، احتمال دارد كه بيايد؛ «اكْثر ما يمكن»: تا حد توانائى،- تِ الجَرَادَةُ: ملخ تخم نهاد.

=أَمَلَ-

- أَمَلًا: آرزو و تمنّاى آنرا كرد.

=أَمَّلَ-

تَأْمِيلًا هُ: مترادف (أَمَلَهُ) است، او را اميدوار كرد؛ «أَمَّلَهُ خيراً»: او را به پاداش خوب و نيكو اميدوار كرد.

=أَمَلَّ-

إمْلَالًا [ملّ] الشي ءَ: از آن چيز خسته و بى ميل شد،- هُ الأَمرُ،- عليه الأمر: آن كار بر وى سخت شد و او را در خستگى و ستوه انداخت،- عليه السّفرُ: مسافرت او به درازا كشيد،- الكِتابَ على الكاتِب: كتاب را بيان كرد و نويسنده آن را از سوى او نوشت.

=الأَمَل-

ج آمَال: آرزو، اميد.

=أَمْلَى-

إمْلَاءً [ملو] عليه الكتابَ: كتاب را بر او نويسانيد،- عليهِ الزمنُ: روزگارى دراز بر او گذشت،- اللّهُ فلاناً عُمرَهُ: خداوند به او طول عمر دهد،- لهُ فى غَيِّهِ: او را در گمراهى كه داشت مهلت داد،- اللّهُ الظالمَ و له:

خداوند به ستمكار مهلت داد،- البعيرَ و لِلْبَعِير: رسن شتر را دراز كرد و قيد آنرا فراخ نمود.

=الإملَاء-

[ملو]: مص،- ج أمالٍ و أمالِي: آنچه از گفتار و سخن كه نوشته شود، املاء يا ديكته كه در آموزشگاهها به دانش آموزان تكليف دهند، امهال و تأخير.

=امْلَاحَّ-

امْلِيحَاحاً [ملح] النخلُ: غوره ى خرما سرخ و زرد شد.

=امْلَاسَّ-

امْلِيسَاساً [ملس]: آن چيز نرم شد،- مِن الأَمْرِ: از آن كار رهائى يافت و آزاد شد.

=أَمْلَأَ-

إمْلَاءً [ملأ] هُ: باعث زكام او شد،- فى القَوسِ: كمان را كشيد و زه آنرا محكم گرفت.

=الأَمْلأُ-

[ملأ]: افعل تفضيل است؛ «هُوَ امْلَأُ القَومِ»: او نيرومندتر و توانگرتر آن

=أملج-

=الأملج-

=الأملح-

=الأملد-

=الأملداني-

=أملس-

=الأملس-

=أملص-

=الأملص-

=أملط-

=الأملط-

=أملع-

=الأملغ-

=أملق-

=أملك-

=الأملوج-

=الأملوحة-

=الأملود-

=الأملوك-

=الإمليد-

=الإمليس-

=الإمليسة-

=أمم-

=أمن-

=الأمن-

=أمنى-

=الأمنة-

=الأمنية-

=أمهى-

=الأمهات-

قوم است.

=أَمْلَجَ-

إمْلَاجا [ملج] هُ: او را شير خورانيد.

=الأَمْلَج-

[ملج]: بيابانى كه در آن گياهى نباشد، داروئى است كه از ميوه ى درختى در هند بدست مىيد. آمله.- اين واژه فارسى است-

أَمْلَحَ-

إمْلَاحاً [ملح] الماءُ: آب پس از آنكه شيرين بود شور شد،- الطّعَامَ: نمك غذا را زياد كرد،- تِ الإِبِلُ: شتران به آب شور درآمدند،- الرّاعي الإِبِلَ: شتربان به شتران آب شور خورانيد،- المُتَكَلِّمُ: گوينده سخنى نغز و لطيف آورد،- الشي ءُ: كبودى آن چيز شدت يافت.

=الأَمْلَح-

[ملح]: افعل تفضيل است؛ «ما امْلَحَهُ»: چقدر زيباست، شب نم،- م مَلْحَاء، ج مُلْح: نمكى، رنگ با نمك.

=الأُمْلُد-

[ملد]: مرد نرم و نازك يا شاخه ى نرم و نازك.

=الأَمْلَد-

[ملد]: مترادف (الأمْلُد) ست.

=الأُمْلُدَانيّ-

[ملد]: مترادف (الأُمْلُد) است.

=أَمْلَس-

إمْلَاساً [ملس] تِ الشاةُ: پشم گوسفند ريخته شد،- الظّلامُ: تاريكى درهم آميخت.

=امَّلَسَ-

امِّلَاساً [ملس] من الأمر: از آن امر رهائى يافت و آزاد شد.

=الأَمْلَس-

م مَلْسَاء، ج مُلْس [ملس]: نرم. اين واژه متضاد (الخَشِن) است.

=أَمْلَصَ-

إمْلَاصاً [ملص] الشي ءَ: آن چيز را لغزانيد.

=امَّلَصَ-

امِّلَاصاً [ملص] منهُ: از او رهائى يافت و آزاد شد،- الشي ءُ من يَدِى: آن چيز به سبب نرمى از دستم ليز خورد.

=الأَمْلَص-

[ملص]: خرماى نرم؛ «رَجُلٌ امْلَصُ الرَّأْسِ»: مردى كه موى سر ندارد.

=أَمْلَطَ-

إمْلَاطاً [ملط] ريشُ السهمِ: پَر تير افتاد،- الرَّجُلُ: آن مرد فقير و بى چيز شد.

=الأَمْلَط-

م مَلْطَاء، ج مُلْط [ملط]: آنكه بر اندامش موى نباشد؛ «سَهْمُ امْلَطُ»: تير كه پر نداشته باشد.

=أَمْلَعَ-

إمْلَاعاً [ملع] تِ الناقةُ: ماده شتر سبكبار شد و در راه شتاب كرد.

=الأَمْلَغ-

م مَلْغَاء، ج مُلْغ [ملغ]: احمق و نادانى كه سخن او همراه با ناسزاگوئى باشد.

=أَمْلَقَ-

إمْلَاقاً [ملق]: دارائى خود را انفاق كرد و بى چيز شد،- الدهرُ مالَه: روزگار دارائى او را از دستش گرفت،- الثوب: جامه را شست.

=امَّلَقَ-

امِّلَاقاً [ملق]: نرم و نازك شد،- منهُ: از دست او رها شد.

=أَمْلَكَ-

إمْلاكاً [ملك] هُ الشي ءَ: آن چيز را ملك وى كرد،- القَومُ فُلاناً عَلَيهم: آن قوم فلانى را پادشاه خود كردند،- فلاناً امْرَهُ:

فلانى را به حال خود واگذاشت.

=الأُملُوج-

ج أَمَالِيج [ملج]: شاخه ى نرم درخت، ريشه ى درخت كه در خاك تر فرو برند تا نرم شود، برگ درختى بسان برگ سرو،- (ن): نام درختى است در بيابان.

=الأُمْلُوحَةُ-

ج أَمَالِيح [ملح] من الكلام: سخن نيكو و با نمك.

=الأُمْلُود-

[ملد]: مرد نرم اندام يا شاخه نرم،- «شَابٌّ امْلُود و شبَّانٌ أَمالِيد»: نوجوان نرم بدن يا جوانان نرم تن.

=الأُمْلُوك-

[ملك]: اسم جمع است بمعناى (المُلُوك)،- (ح): جانورى است كه در شن زندگى مى كند بسان مارمولك.

=الإمْلِيد-

[ملد]: مترادف (الأُملُود) است.

=الإمْلِيس-

ج أَمَالِيس و أُمَالِس (شاذّ) [ملس]:

بيابانى كه در آن هيچگونه گياهى نباشد.

=الإمْلِيسة-

ج أَمَالِيس و أَمَالِس (شاذّ) [ملس]:

مترادف (الإِمْلِيس) است.

=أَمَّمَ-

تَأْمِيماً [أمّ]: ملى كردن املاك يا شركتها و جز آنها،- هُ: بسوى او رفت.

=أَمَنَ-

- أمْناً هُ: به او اعتماد كرد.

=أَمِنَ-

- أَمْناً و أَمَناً و أَمَاناً: مطمئن شد،- منهُ:

از او در امان ماند؛ «أمِنَ شَرَّهُ و من شَرِّه»: از شر او رهائى يافت.

=أَمُنَ-

- أَمَانَةً: امانت دار شد. اين واژه ضد (خانَ) است.

=أَمَّن-

تَأْمِيناً: آمين گفت،- هُ: او را امين خود كرد، وى را در امان قرار داد،- على مالِهِ عِندَ فُلان: مال خود را نزد فلانى امانت سپرد.

=أَمَنَّ-

- إمْنَاناً [منّ] الرجُلَ: آن مرد را ناتوان كرد.

=الأَمْن-

امنيّت، امان، آرامش خاطر؛ «رِجَالُ الأَمْن و قُوَى الأَمْن»: افراد و پليس امنيّتى كه وظيفه ى حمايت از جان و مال مردم به عهده ى آنهاست.

=الأَمِن-

مطمئن، آسوده خاطر.

=أمْنَى-

إمْنَاءً [مني] الدماءَ: خونها ريخت،- الحَاجُّ: حاجى به مِنى كه نزديك مكّه است درآمد.

=الأُمَنَة-

آنكه مورد اعتماد است؛ «رجلٌ امَنَةً»: مرد مورد اعتماد

أَمْنَحَ-

إمْنَاحاً [منح] تِ الناقةُ: زائيدن شتر نزديك شد.

=الأُمَنِيَّة-

ج أَمَانِ و أَمَانِيّ [مني]: آرزو، آنچه كه آرزوى آن كنند، خواسته.

=أَمْهَى-

إمْهَاءً [مهو] اللبنَ: بر شير آب بسيار افزود،- القِدْرَ: آب ديگ را زياد كرد،- الحديدةَ: آهن را تيز كرد و آب داد،- تِ العينُ: اشك چشم روان شد،- القِدْحَ: چوب تير قمار را تراشيد و اصلاح كرد،- الفرسَ: اسب را دوانيد تا گرم شود و عرق كند، رسن اسب را دراز كرد،- الحَبْلَ: ريسمان را فراخ كرد،- فلانٌ: در ستايش نمودن مبالغه و زياده روى كرد.

=الأُمَّهات-

[أمّ]: جمع (الأُمّ) است؛ «امَّهَات الحروف»: حروف فلزى است كه معمولا از مس ساخته شده و براى چاپ كردن از آن استفاده ميشود «امّهَاتُ المَسَائِل و الحوادث»:

مهمترين موضوع يا حادثه

أَمْهَرَ-

إمْهَاراً [مهر] المرأَةَ: به آن زن مهريه داد يا برايش مهريه تعيين كرد، آن زن را در برابر مهريه ى معين شوهر داد،- تِ الفَرَسُ:

=أمهل-

=أمهن-

=أموأ-

=الأموت-

=ألأمول-

=الأمومة-

=الأمونيوم-

=أموه-

=الأموه-

=الأموي-

=الأمي-

=أميت-

=الأمية-

=أمية-

=الأمير-

=الأميركي-

=الأميل-

=الأميم-

=الأمين-

=أمين-

=أن-

=أنا-

=أنى-

=الأنى-

ماده اسب بچه دار شد.

=أَمْهَلَ-

إمْهَالًا [مهل] هُ الديْنَ: بدهى او را تمديد كرد،- الرَّجُلَ: با آن مرد مهربانى كرد،- فى الأَمْر: در آن كار كوشيد و عذرخواهى كرد.

=أَمْهَنَ-

إمْهَاناً [مهن] هُ: او را به كار گمارد، او را ناتوان كرد.

=أَمْوَأَ-

إمْوَاءً [موأ] السنَّور: گربه صدا كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد صداى گربه از خود درآورد.

=الأَمْوَت-

[موت]:؛ «ما امْوَتَهُ»: چقدر دل مرده و ناتوان است.

=أَلْأَمْوَل-

[مول]:؛ «ما امْوَلَهُ» چقدر پول دار و توانگر است.

=الأُمُومة-

[أمّ]: صفت مادر است، مادرى كردن.

=الأَمونيوم-

(ك): ماده ى شيميائى است كه همواره با ديگر مواد تركيب مى شود مانند «سلفات آمونيوم»: كود آمونيوم كه در كِشت از آن استفاده مى شود.

=أَمْوَهَ-

إمْوَاهاً [موه]: مترادف (أَمَاه) است در تمامى معانىِ آن.

=الأَمْوَهُ-

[موه]: اسم تفضيل است بمعناى پر آب تر؛ «البِئْر هذه السَّنَة امْوَه مِمّا كانت»: چاه امسال نسبت به گذشته پر آب تر است.

=الأُمَوِيّ-

منسوب به (أمَيَّة) است.

=الأَمَوِيّ-

منسوب به (الأمَة) است، منسوب به (أمَيَّة) است.

=الأُمِّيّ-

[أمّ]: بيسواد، آنكه نتواند بخواند و بنويسد.

=أُمِيتَ-

إمَاتَةً [موت] تِ اللفظةُ: بكار بردن آن لفظ يا كلمه متروك شده است.

=الأُمَيَّة-

[أمو]: اسم مصغر (الأَمَةِ) است.

=أُمَيَّة-

قبيله اى از قريش.

=الأُمِّيَّةُ-

[أمّ]: بيسوادى؛ «مكافَحَةُ الأُمِّيَّةٍ»:

مبارزه با بيسوادى، صفت مادرى، مادرى كردن.

=الأَمِير-

ج أُمَرَاء: فرمانده، رهبر مردم، آنكه داراى حسب و نسب بزرگى باشد گر چه رهبر نباشد، آنكه مورد مشورت قرار گيرد؛ «اميرُ الْبَحْرِ»: دريا سالار؛ «اميرُ الْمؤمِنين»: لقب خليفه ى مسلمانان، پيشواى مؤمنان.

الأَمِيرال دريا سالارى، فرمانده ى ناوهاى جنگى يك كشور.

=الأَمِيركيّ-

منسوب به (اميركا) است، آمريكائى.

الأَمِيريّ منسوب به (الأَمير) است؛ «المالُ الأمِيريّ»: مالي كه براى پادشاه يا دولت گرفته مى شود، خراج زمين؛ «الطّابِعُ الامِيريّ»: تمبر دولتى و مالياتى كه معمولا بر روى قراردادها و ساير معاملات مى چسبانند.

=الأَمْيَل-

[ميل]: افعل تفضيل است،- م مَيْلَاء، ج مِيل: آنچه كه كج و يا مايل باشد مانند ساختمان و جز آن، آنكه بر روى زين به يكسو خم شود، ترسو.

=الأَمِيمُ-

[أمّ]: آنكه بر مغز سر او ضربه وارد شده باشد.

=الأَمِين-

ج أُمَنَاء: امانتدار. اين واژه ضد (الخَائِن) است، مورد اعتماد، وفادار؛ «امينُ السِّرّ»: رازدار، مورد اطمينان.

=أَمِين-

بمعناى (آمين) است.

=الأَمْيَهُ-

[ميه]: افعل تفصيل است.

=أَنْ-

حرف مصدرى است كه فعل مضارع را منصوب مى كند مانند «أَنْ تَصُومُوا خَيرٌ لكُم» كه بمعناى «صِيامُكُم خيرٌ لَكم» است، اين حرف نيز مخفف (انَّ) است كه معمولا پس از فعل يقين مىيد مانند «علم ان سَتَقَعُ حربٌ»:

دانست كه جنگى رخ خواهد داد، و نيز مُفَسِّره مىيد «فَاوْحَيْنا اليهِ انِ اصْنَع الفُلْكَ»، و گاهى زائد بشمار آيد مانند «و لَمّا انْ جَاءَ».

=إنْ-

حرف شرط است كه دو فعل را مجزوم مى كند مانند «إنْ تَضْرِب تُضْرَبْ» و گاهى حرف نفى است كه بر جمله ى اسميه مىيد و كاربرد (ليس) را بنا بقولى دارد بمانند «انْ احدٌ خيراً من احَدٍ إلّا بالعافِيَة»:

احدى از ديگرى برتر نيست جز با سلامتى، و گاهى بر سر جمله ى فعليه در آيد مانند: «انْ ادْرى أَ قَرِيبٌ ام بَعِيدٌ ما توعَدُون» كه بمعناى (لستُ أَدْرِى) است يعنى نميدانم آنچه كه به شما نويد داده شده نزديك است يا دور.

=إِنْ-

مُخفّف (إِنَّ) است. و زائدة مى باشد مانند «مَا انْ زيدٌ قائمٌ».

=أَنَّ-

- أَنِيناً و أَنّاً: ناله كرد، آه كشيد.

=أَنَّ-

حرف تأكيد و مصدر است بمعناى (كه) و از حروف مشبهه ى بفعل است كه بر سر جمله ى اسميّة (مبتدا و خبر) مىيد و اسم را منصوب و خبر را مرفوع مى كند مانند «بَلَغَنِي أَنَّ زيداً قائِم»: آگاه شدم كه زيد ايستاده است.

=إنَّ-

حرف تأكيد است بمعناى (همانا كه، بدرستيكه ... ) و از حروف مشبّهه ى بفعل است كه اسم را منصوب و خبر را مرفوع مى كند مانند «انّ زيداً قائمٌ»، و نيز حرف جواب است مانند «لعنَ اللّهُ نَاقَةً حَمَلَتْنِي اليك»: نفرين خدا بر شترى كه مرا به سوى تو آورد. كه در جواب گفته شد: «انَّ و رَاكبَها»: آرى و خداوند سوار بر آن شتر را نيز لعنت كند.

=أَنَا-

ضمير رفع منفصل ويژه ى گوينده است كه در مذكر و مؤنث يكسان است.

=أَنَى-

يأتي أَنياً و إنىً و أَنَاءً [أني]: نزديك آمد و حاضر شد،- انِيّاً و انىً: دير كرد،- انْياً الرّجلُ: آن مرد مهربان شد.

=أَنَّى-

تَأْنِيَةً [أَني]: نزديك آمد و حاضر شد.

=الأَنَى-

ج آنَاء و أُنِيّ [أني]: خويشتن دارى، تمام روز يا قسمتى از آن؛ «آناء اللَّيلِ وَ النَّهار»: شب و روز.

=الإنَى-

[أني]: مترادف (الأَنَاء) است.

=أَنَّى-

ظرف مكان است بمعناى (كجا) و مترادف (ايْنَ) است كه دو فعل را مجزوم مى كند مانند «انَّى تَجْلِسْ اجْلِسْ»: هر كجا كه بنشينى مى نشينم، و نيز به معناى از كجا و مترادف (مِنْ ايْنَ) است مانند «انّى لَكَ ذلك»، و نيز ظرف زمان بمعناى كى و مترادف (مَتَى) مىيد مانند «أَنَّى جِئْتَ»، و نيز استفهام بمعناى چگونه و مترادف

=أناء-

=الأناء-

=أناب-

=الأناة-

=أناخ-

=أنار-

=أناس-

=الأناسم-

=الأناصيب-

=أناط-

=أناف-

=الأنافيض-

=الأناقة-

=أنال-

=أنام-

=الأنام-

=الأنان-

=الأناناس-

=الأنانة-

=الأناني-

=الأنانية-

=أنأى-

=انأطر-

=أنب-

=أنبى-

=الأنباذ-

=الأنبار-

=انباع-

=انباق-

=أنبأ-

=الأنبب-

=أنبت-

=انبتر-

=انبث-

=انبثق-

=انبج-

=الأنبج-

=الأنبجة-

=انبجس-

=أنبح-

(كيف) مىيد مانند «أَنّى يَكونُ ذلك؟».

=أَنَاءَ-

إِنَاءَة [نوأ] هُ الحملُ: بار بر وى سنگينى كرد و او را خم گردانيد.

=الأَنَاء-

[أني]: حلول وقت، فرا رسيدن زمان، رسيده شدن يا پخته شدن.

=الإنَاء-

ج آنِيّة و جج أَوانٍ: ظرف، جام، تنگ آب.

=أَنَابَ-

إنَابَةً [نوب] زيدٌ عنهُ وكيلًا في كذا: زيد را در امرى وكيل خود كرد يا جانشين خود نمود. در اينجا واژه ى زيد را (منيب) و كلمه ى وكيل را (مناب) و امر را (مُنَابٌ فيه) گويند،- اليه: پى در پى به سوى او برگشت،- الى اللّهِ: به سوى خدا روى كرد و توبه نمود.

=الأَنَاة-

[أني]: وقار و خويشتن دارى، انتظار و تأمّل؛ «طويلُ الأناة»: مرد شكيبا.

=الأَنَاةُ-

[وني] من النساء: زن سست، زن كم تحرّك.

=أَنَاخَ-

إنَاخَةً [نوخ] الجملَ: شتر را خوابانيد،- فلانٌ بالمكان: فلانى در آن مكان اقامت كرد،- البَلاءُ او الذلّ بفلان: بلا و خوارى بر فلانى روى آورد،- به الحاجةَ:

از او حاجت خواست.

=أَنَارَ-

إنَارَةً [نور] الشي ءُ: آن چيز روشن و زيبا شد، آشكار شد،- الشّجَرُ: درخت شكوفه داد،- البيتَ: خانه را روشن كرد،- اللهُ بُرهَانَهُ: خداوند حجت خود را بر او آشكار كرد،- المَسْأَلةَ: مسأله را توضيح داد.

=أَنَارَ-

إنَارَةً [نير] الثَّوبَ: جامه را داراى نقش و نگار كرد.

=أَنَاسَ-

إنَاسَةً [نوس] الشي ءَ: آن چيز را تكان داد، به حركت درآورد.

=الأَنَاسِم-

[نسم]: مردم، (اين واژه جمع انْسَام جمع النَّسَم) است.

=الأَناصِيب-

[نصب]: نشانه ها و علامات راه كه براى راهنمائى مردم نصب كنند.

=أَنَاطَ-

إِنَاطَةً [نوط] هُ بكذا: آنرا به چيزى آويخت.

=أَنَاف-

إنَافَةً [نوف] على الشي ءِ: آن چيز بلند شد و برآمد.

=الأَنَافِيض-

[نفض]: ميوه كه از درخت بر روى زمين فرو افتاده باشد.

=الأَنَاقَة-

زيبائى شگفت آور؛ «فيه أَناقةٌ و لِبَاقةٌ»: در او زيبائى و شگفتى است.

الإنَاقَة مترادف (الأَنَاقَة) است.

=أَنَالَ-

إِنَالَةً [نول] هُ الشي ءَ و بالشي ءِ: آن چيز را به او داد.

=أَنَالَ-

إِنَالَةً [نيل] فلاناً الشي ءَ و لفلانٍ الشي ءَ: او را در گرفتن آن چيز يارى كرد.

=أَنَامَ-

إنَامَةً [نوم] هُ: او را خوابانيد،- زيداً:

زيد را خوابيده يافت.

=الأَنام-

مردم، آفريده شدگان.

=الأَنَّان-

: آنكه بسيار ناله كند.

=الأَنَاناس-

(ن): آناناس. گياهى است با ميوه اى خوشبو و خوشمزه. اين واژه اسپانيائى است.

=الأَنَانة-

بمعناى منيّت است يعنى فقط من.

=الأَنانِيّ-

آنكه خود خواه باشد؛ «ليسَ للأَنَانِيّ صَاحِبٌ»: مرد خود خواه دوستى ندارد.

=الأَنَانِيَّة-

خود خواهى، خود بزرگ بينى.

=أَنْأى-

إنْآءً [نأي] فلاناً عنهُ: او را از خود دور كرد.

=انْأَطَر-

انْئِطَاراً [أطر]: آن چيز دو تا شد.

=أَنَّبَ-

تَأْنِيباً [أنب] فلاناً: او را توبيخ و نكوهش كرد.

=أَنْبَى-

إنْبَاءً [نبو] السيفَ: شمشير را محكم و استوار كرد.

=الأَنْبَاذُ-

[نبذ] من الناس: مردم پست و فرومايه.

=الأَنْبَار-

ج أَنَابِر و أَنابِير و أَنْبَارات [نبر]: انبار بازرگان كه معمولا در آن غله و متاع ذخيره شود.

=انْبَاعَ-

انْبِيَاعاً [بوع] الرجلُ اليه: آن مرد بسوى او خيز گرفت،- تِ الحَيَّةُ: مار خود را آماده ى پرش يا جهش كرد،- العَرَقُ: عرق از بدن روان شد،- الشجاعُ مِن الصَّفِّ: آن مرد شجاع از صف لشكر براى نبرد خارج و نمايان شد،- لهُ فى البضَاعَة: در فروش كالا سهل و آسان شد و سخت گيرى نكرد.

=انْبَاعَ-

انْبِيَاعاً [بيع] الشي ءُ: آن چيز بمصرف رسيد و فروخته شد.

=انْبَاقَ-

انْبِيَاقاً [بوق] بهِ: به او ستم كرد،- عليهم الشرُّ: بلا و شر بر آنها وارد شد.

=أَنْبَأَ-

إنْبَاءً [نبأ] فلاناً: او را از سرزمينى بيرون كرد و به جائى ديگر فرستاد،- فلاناً الخبَر و بالخبرِ: او را به خبر آگاه كرد، به او خبرى داد.

=الأُنبب-

[نبّ]: مترادف (الأَنبُوب) است.

=أَنْبَتَ-

إنْبَاتاً [نبت] الغلامُ: آن جوان به سن بلوغ رسيد و مرد شد،- المكانُ: آن زمين گياه برآورد،- البَقْل: گياه تازه برآمد،- اللّهُ البَقْلَ: خداوند گياه را رويانيد.

=انْبَتَّ-

انْبِتَاتاً [بتّ]: پايان يافت، كنده شد، سپرى شد، فروماند.

=انْبَتَرَ-

انْبِتَاراً [بتر]: كنده شد، بريده شد.

=انْبَثَّ-

انْبِثَاثاً [بثّ]: پخش شد، پراكنده شد، برانگيخته شد و به هيجان آمد.

=انْبَثَقَ-

انْبِثَاقاً [بثق] مِن أو عن: صادر شد، بيرون آمد،- الماءُ: آب درآمد و لبريز شد،- الكلامُ: سخن و گفتار پخش شد.

=انْبَجَ-

إنْبَاجاً [نبج]: سخن خود را آميخته گفت.

=انْبَجَّ-

انْبِجَاجاً [بجّ]: شكافته شد.

=الأَنْبَج-

(ن): درخت انبه كه در سرزمينهاى گرمسيرى مى رويد. ميوه ى آن خوشبو و خوشمزه است كه معمولا آنرا با سركه مىميزند و از آن ترشى خوشمزه مى سازند.

فشرده ى پوست اين ميوه را در بيمارى اسهال بكار مى برند.

=الأَنْبَجَة-

ميوه ى انبه است كه معروف به (المَانْجَا) است.

=انْبَجَسَ-

انْبِجَاساً [بجس] الماءُ: آب روان شد.

=أَنْبَحَ-

إِنْبَاحاً [نبح] هُ: او را به درآوردن صداى

=أنبخ-

=الأنبخ-

=الأنبخان-

=أنبر-

=انبرى-

=انبرم-

=انبزل-

=أنبس-

=الأنبس-

=انبسط-

=أنبض-

=انبضع-

=أنبط-

=الأنبط-

=انبطح-

=الانبعاث-

=انبعث-

=أنبغ-

=انبغى-

=أنبق-

=أنبل-

=الأنبل-

=انبلج-

=أنبه-

=انبهر-

=الأنبوب-

=الأنبوثة-

=الأنبوش-

=الأنبوشة-

=الإنبيق-

=أنت-

=الأنة-

=انتاب-

=الإنتاج-

=انتار-

=انتاش-

=انتاط-

=انتاق-

=انتأى-

=انتبث-

=انتبج-

=انتبذ-

سخت و خشن وادار كرد.

=أَنْبَخَ-

إنْبَاخاً [نبخ] العجَّانُ: خمير ترش شده و پف كرده ساخت،- الرَّجُلُ: در زمين نرم و بلند كشت كرد.

=الأَنْبَخ-

[نبخ]: مرد خشن و خشك، تيره رنگ، خاك بسيار.

=الأَنْبَخَان-

[نبخ] من العجين: خمير ترش و پف كرده.

=أَنْبَرَ-

إنْبَاراً [نبر] الأَنبارَ: انبار را ساخت.

=انْبَرَى-

انْبِرَاءً [بري] القَلَمُ: قلم تراشيده شد،- لهُ: به او اعتراض كرد.

=انْبَرَمَ-

انْبِرَاماً [برم] الحبلُ: ريسمان تافته شد.

اين واژه مترادف (انْفَتَل) است.

=انْبَزَلَ-

انْبِزَالًا [بزل]: آن چيز سوراخ شد. اين واژه مترادف (انْتَقَبَ) است.

=أَنْبَسَ-

إِنْبَاساً [نبس]: از فرط خوارى و زبونى خاموش شد، شتاب كرد.

=انْبَسَّ-

أنْبِسَاساً [بسّ]: با شتاب رفت، دور شد.

=الأَنْبَس-

[نبس]: «رجُلٌ أَنْبَسُ الوجهِ»: مرد عبوس و گرفته. ج نُبْس.

=انْبَسَطَ-

انْبِسَاطاً [بسط] الشي ءُ: آن چيز پخش شد، كشيده شد،- فلانٌ: شادمان شد، گشاده روى شد، به گشت و گزار پرداخت، خشم را كنار گذارد،- وَجْهُهُ: چهره ى او پس از گرفتگى باز شد.

=أَنْبَضَ-

إِنْبَاضاً [نبض] القوسَ و عن القوسِ و في القوسِ: زه كمان را كشيد تا صدا كند،- الوتَر و بالوتر: زه را كشيد تا صدا كند.

=انْبَضَعَ-

انْبضَاعاً [بضع]: آن چيز بريده شد.

اين واژه مترادف (انْقَطَعَ) است.

=أَنْبَطَ-

إِنْبَاطاً [نبط] الشي ءَ: آن چيز را پس از پنهان بودن آشكار كرد،- البِئْرَ: چاه را كند،- الحكمَ: حكم را با اجتهاد خود صادر كرد،- فيه: در آن چيز اثر گذاشت.

=الأَنْبَط-

م نَبْطاء، ج نُبْط [نبط] من الخيل: اسبى كه زير بغل و شكمش سفيد باشد.

=انْبَطَحَ-

انْبِطَاحاً [بطح] الرجلُ: آن مرد بر روى افتاد،- الوَادِي: آن دره فراخ شد.

=الانْبعَاث-

[بعث]: مص، رستاخيز، نهضت، قيام.

=انْبَعثَ-

انْبِعَاثاً [بعث]: برانگيخته شد، هشيار شد، بيدار شد،- فى السّير: در راه شتاب كرد.

=أَنْبَغَ-

إنْبَاغاً [نبغ] الناخلُ: آرد را الك كرد،- البَلَدَ: به آن شهر رفت و آمد بسيار كرد.

=انْبَغَى-

انْبِغَاءً [بغي]: اين واژه را اغلب با فعل مضارع بكار مى برند، لازم شد، شايسته شد، ضرورى شد، واجب شد؛ «ينبغى لهُ او عَلَيهِ أن»: بر او شايسته است كه ... ،

مرغوب و مناسب شد.

=أَنْبَقَ-

إنْبَاقاً [نبق]: در يك رده از دره نهال غرس كرد.

=أَنْبَلَ-

إنْبَالًا [نبل] هُ: به او تيرها را داد،- القِدَاحَ: تيرهاى قمار را درشت ساخت،- النّخل: درخت نخل رطب داد.

=الأَنْبَلَ-

[نبل]: اسم تفضيل است، بهترين تيرانداز.

=انْبَلَج-

انْبِلاجاً [بلج] الصبحُ: بامداد برآمد و روشن شد.

=أَنْبَهَ-

إنْبَاهاً [نبه] هُ من النوم: او را از خواب بيدار كرد،- الحاجَة: نياز را فراموش كرد.

=انْبَهَرَ-

انْبهَاراً [بهر]: در آن چيز مبالغه كرد، سرگشته و حيران شد. اين واژه مترادف (بُهِرَ) است.

=الأُنْبُوب-

ج أَنَابِيب [نبّ]: فاصله ى ميان دو گره از ني يا نيزه، بر هر اجوف مستدير مانند ني اطلاق مى شود؛ «أنْبُوبُ الماء»:

لوله ى آب،- مِنَ الشَّجر: يك صف يارده ى درخت؛ «أنْبوبُ الكُوز»: لوله ى كوزه؛ «انابيبُ الرِّئة»: مجارى تنفس.

=الأَنْبُوثة-

[نبث]: گونه اى از بازى بچه ها بدين نحو كه چيزى را در گودالى پنهان مى كنند و هر كس آنرا پيدا كند و بيرون كشد برنده است.

=الأنْبَوش-

ج أَنَابيش [نبش]: آنچه كه كنده شود، درخت كه با ريشه هايش كنده شده باشد؛ «انابيش العُنْصُلِ و نحوِه»: ريشه هاى پياز دشتى و مانند آن كه در باطن زمين باشد.

=الأَنْبُوشة-

ج أَنابِيش [نبش]: درختى كه از ريشه و بن كنده شده باشد.

=الإنْبيق-

ج أَنَابِيق: انبيق. اين واژه فارسى است.

=أَنْتَ-

و أَنْتِ ج أَنتُم و أنْتُنَّ: ضمير رفع منفصل براى مخاطب است اولى براى مذكر و دومى براى مؤنث.

=الأَنَّة-

ج أَنَّات: ناله و مويه. اين واژه مترادف (الأنين) است؛ «انّاتٌ و آهَات»: آهها و ناله ها.

=انْتَابَ-

انْتِياباً [نوب] فلاناً أَمْرٌ: كارى براى فلانى پيشامد،- القومَ: پياپى نزد آن قوم آمد،- زَيْدٌ عمراً: زيد به سوى عمرو رفت.

=الإِنْتَاج-

[نتج]: مص، نتيجه ى سودمند از كارى، فرآورده، محصول بدست آمده،- الأَدَبي: تأليف و تدوين كتاب.

=انْتَارَ-

انْتِيَاراً [نور]: نوره كشيد.

=انْتَاشَ-

انْتِيَاشاً [نوش] هُ: آن را گرفت، بيرون كشيد.

=انْتَاطَ-

انْتِيَاطاً [نوط] بهِ: به او آويخت،- الشي ءَ: آن چيز دور شد.

=انْتَاطَ-

انْتِيَاطاً [نيط]: دور شد.

=انتاقَ-

انْتِيَاقاً [نوق] في ملبسهِ أو مطعمهِ أو أموره: در پوشاك و خوراك و كارهاى خود سليقه بكار برد. اين واژه مترادف (تَأَنَّق) است.

=انْتَأَى-

انْتِئَاءً [نأي]: دور شد،- النؤْى لِلْخَيمة:

اطراف خيمه را جوى كند.

=انْتَبَثَ-

انْتِبَاثاً [نبث] الترابَ: خاك را از چاه و مانند آن بيرون كشيد،- الشي ء: آن چيز را گرفت.

=انْتَبَجَ-

انْتِبَاجاً [نبج] العظمُ: استخوان ورم كرد.

=انْتَبَذَ-

انْتِبَاذاً [نبذ] النبيذَ: نبيذ ساخت،- العنب او التّمرُ: انگور يا خرما نبيذ شد،- عن القَومِ: از آن قوم دور شد،- فلانٌ:

از مردم دور و گوشه گير شد.

=انتبر-

=انتبش-

=انتبط-

=انتبق-

=انتبل-

=انتبه-

=انتتأ-

=انتتج-

=انتتح-

=انتتر-

=انتتف-

=انتتق-

=انتتل-

=انتثر-

=انتثل-

=أنتج-

=انتجى-

=انتجأ-

=انتجب-

=انتجع-

=انتجف-

=انتجل-

=انتجم-

=انتحى-

=انتحب-

=انتحت-

=انتحر-

=انتحس-

=انتحض-

=انتحل-

=انتحم-

=انتخى-

=الانتخاب-

=الانتخابي-

=انْتَبَر-

انْتِبَاراً- انْتِبَاراً [نبر] الجرحُ: زخم ورم سخت كرد،- الخَطيبُ: سخنران بر روى منبر رفت،- الجسدُ: جسم و رم كرد،- تْ يَدُهُ: دست از كار بسيار پينه بست.

=انْتَبَشَ-

انْتِبَاشاً [نبش] الشي ءَ من الارض: آن چيز را از زمين استخراج كرد، بيرون آورد.

=انْتَبَطَ-

انْتِبَاطاً [نبط] الكلامَ: سخن را به اجتهاد خود گفت.

=انْتَبقَ-

انْتِبَاقاً [نبق] الكلامَ: سخن را از ته دل گفت.

=انْتَبَلَ-

انْتِبَالًا [نبل]: مرد و بوى بد گرفت،- فلاناً: فلانى را كشت،- الخَطْبُ: بلا و مصيبت سخت شد،- الشي ءَ: آن چيز را يكباره و با شتاب برداشت،- لِلأَمْرِ: براى آن كار هشيار و آماده شد.

=انْتَبَه-

انْتِبَاهاً [نبه] الرجُلُ: آن مرد بزرگوار شد،- مِنَ النّوم: از خواب بيدار شد،- لِلْأَمْرِ: در آن كار زيرك و آگاه شد.

=انْتَتَأَ-

انْتِتَاءً [نتأ] الشي ءُ: آن چيز تراشيده و باريك شد.

=انْتَتَجَ-

انْتِتَاجاً [نتج] تِ الإِبلُ: شتران بچه دار شدند،- تِ النّاقة: ماده شتر راه خود را گرفت و رفت و زائيد و جاى آن شناخته نشد.

=انْتَتَح-

انْتِتَاحاً [نتح] الشي ءَ: آن چيز را بركند.

=انْتَتَر-

انْتِتَاراً [نتر]: اين واژه مطاوع (نَتَر) است،- فى مشيَتِهِ: در راه رفتن استوار شد.

=انْتَتَفَ-

انْتِتَافاً [نتف] الريشَ أو الشعَرَ و نحوَهُ: پر يا موى و مانند آنرا كند،- الشَّعَرُ او الرِّيشُ: موى يا پر كنده شد.

=انْتَتَقَ-

انْتِتَاقاً [نتق] الشي ءُ: آن چيز چسبيد و منجذب شد،- آنچه در مشك بود ريخت و خالى شد.

=انْتَتَلَ-

انْتِتَالًا [نتل]: سبقت گرفت، به پيش رفت.

=انْتَثَرَ-

انْتِثَاراً [نثر] الشي ءُ: آن چيز پراكنده شد،- الرّجُلُ: آن مرد آب استنشاق كرد.

=انْتَثَل-

انْتِثَالًا [نثل] البئْرَ و الجراب و الكنانَة:

بمعناى (نَثَلَ) است،- الدّرعَ عنه: زره را از تن بدر كرد و به يكسو انداخت،- على فلانٍ دِرْعَه: فلانى را زره پوشانيد،- اللّحْمَ فى القِدرِ: گوشت را بريد و در ديگ انداخت.

=أَنْتَجَ-

إنْتَاجاً [نتج] القومُ: شتران و گوسفندان آن قوم زائيدند و بچه دار شدند،- تِ البَهِيمَةُ:

هنگام زائيدن جانوران فرا رسيد،- تِ الرِّيحُ السّحابَ: باد ابر را به بارش در آورد،- الشي ءَ من الشي ءِ: چيزى را از چيزى توليد كرد يا بدست آورد،- تِ البهيمةُ وَلَداً: آن جانور بچه ى نر زائيد.

=انْتَجَى-

انْتِجَاءً [نجو] القومُ: آن قوم با يكديگر راز گفتند،- الرجُلَ: آن مرد را رازدار خود كرد، او را همراز خود كرد.

=انْتَجَأَ-

انْتِجَاءً [نجأ] هُ: او را چشم زد.

=انْتَجَبَ-

انْتِجَاباً [نجب] الشي ءَ: آن چيز را برگزيد،- الشَّجَرَةَ: پوست درخت را كند.

=انْتَجَعَ-

انْتِجاعاً [نجع] فلاناً: خواستار بخشندگى فلان شد،- القومُ الكَلأَ: آن قوم در جستجوى گياه و بدست آوردن آن رفتند.

=انْتَجَفَ-

انْتِجَافاً [نجف] الشي ءَ: آن چيز را بدر آورد، استخراج كرد،- الشاةَ: گوسفند را دوشيد،- تِ الربحُ السحابَ: باد ابر را از باران تهى كرد.

=انْتَجَلَ-

انْتِجَالًا [نجل] الأمرُ: آن امر آشكار شد،- فلانٌ النَّزَّ: آب بيرون آمده از زمين را كشيد.

=انْتَجَمَ-

انْتِجَاماً [نجم] البَرْدُ أو الشتاءُ: سرما يا زمستان رفت.

=انْتَحَى-

انْتِحَاءً [نحو] الشي ءَ أو الرجُلَ: به سوى آن چيز يا آن مرد رفت،- نَاحيَةً: به يكسو رفت، به تنهايى نشست،- لهُ: به او اعتماد كرد و گرايش نمود،- البَعِيرُ على شِقّهِ الأَيْسَر:

شتر به سمت چپ خود تكيه كرد.

=انْتَحَى-

انْتِحَاءً [نحي] في الشي ء: بر آن چيز اعتماد كرد،- فى الأمر: در آن كار كوشيد.

=انْتَحَبَ-

انْتِحَاباً [نحب]: گريه اى سخت كرد، نفس سخت كشيد.

=انْتَحَتَ-

انْتِحَاتاً [نحت] من الخَشَبة ما يجعلهُ في النار: با تيشه زيادى چوب را بريد تا از آن براى آتش افروختن استفاده كند،- تِ الخشبةُ: مطاوع (نَحَتَها) است بمعناى چوب را اره كرد.

=انْتَحَرَ-

انْتِحَاراً [نحر] الرجُلُ: آن مرد خودكشى كرد،- السّحابُ: ابر باران بسيار باريد،- القومُ على الأمر: آن قوم با يكديگر بر سر آن كار كشمكش داشتند،- هُ بِالْعَصَا: او را با عصا زد.

=انْتَحَسَ-

انْتِحَاساً [نحس] فلانٌ: فلانى بد بخت و بد حال شد.

=انْتَحَضَ-

انْتِحَاضاً [نحض] الشي ءُ: بمعناى (نَحَضَهُ) است، آن چيز را تراشيد يا پوست آنرا كند.

=انْتُحِضَ-

[نحض]: آن چيز لاغر و گوشت آن كم شد.

=انْتَحَلَ-

انْتِحَالًا [نحل] مذهبَ كذا أو قبيلةَ كذا: به مذهب يا قبيله اى گرويد و خود را به آن نسبت داد،- الشِّعْرَ او الْقَولَ: سخن يا شعرى را بخود نسبت داد در حاليكه از ديگرى بوده است.

=انْتَحَمَ-

انْتِحَاماً [نحم] على كذا او لكذا: در باره ى كارى تصميم گرفت.

=انْتَخَى-

انْتِخَاءً [نخو] علينا: بر ما فخر و بزرگى كرد،- مِنْ كَذَا: از كار يا چيزى امتناع كرد و روى گردان شد.

=الانْتِخَاب-

[نخب]: مص،- ج انْتخَابَات:

روشى ديموكراسى است در گرفتن رأى انتخابى از مردم براى برگزيدن نمايندگان مجلس يا رياست جمهورى برابر با قوانين و مقررات، روشى است در انتخاب نمايندگان صنفى در هيأتى يا مجلس يا كانونى يا سازمانى يا باشگاهى.

=الانْتِخَابيّ-

[نخب]: منسوب به (الانتخاب) است؛ «المَعْرَكَةُ الانْتِخَابِيّة»: فعاليتهاى انتخاباتى

=انتخب-

=انتخص-

=انتخط-

=انتخع-

=انتخل-

=انتدى-

=الانتداب-

=انتدب-

=انتدح-

=انتدغ-

=انتدم-

=انتده-

=انتذر-

=الأنتروبولوجيا-

=انتزى-

=انتزح-

=انتزع-

=انتسأ-

=انتسج-

=انتسخ-

=انتسر-

=انتسع-

=انتسغ-

=انتسف-

=انتسق-

=أنتش-

=انتشى-

=انتشب-

=انتشر-

=انتشط-

=انتشف-

=انتشق-

=انتشل-

=انتص-

=انتصى-

=انتصب-

=انْتَخَبَ-

انْتِخَاباً [نخب] الشي ءَ: آن چيز را برگزيد، بيرون كشيد،- فلاناً: فلانى را بعنوان نماينده ى خود در جلسه يا هيأتى برگزيد.

=انْتَخَصَ-

انْتِخَاصاً [نخص] لحمُهُ: گوشت او آب و لاغر شد.

=انْتَخَطَ-

انْتِخَاطاً [نخط] هُ: همسان او شد،- المخاطَ من انفهِ: آب بينى خود را افكند.

=انْتَخَعَ-

انْتِخَاعاً [نخع] السحابٌ: ابر آنچه كه باران داشت فرو افكند،- الرَّجُلُ عن ارضهِ:

آن مرد از سرزمين خود دور شد.

=انْتَخَلَ-

انْتِخَالًا [نخل] الشي ءَ: آن چيز را پاك و بى آميغ كرد و بهترين آنرا برداشت.

=انْتَدَى-

انْتِدَاءً [ندو] القومُ: آن قوم در باشگاه گردهم آمدند،- الرجُلُ: آن مرد به باشگاه درآمد؛ «مَا انْتَدَيْتُ مِنْهُ شَيْئاً»: از او خير و نيكى نديدم.

=الانْتِدَاب-

[ندب]: حمايت و قيموميت كشورى نيرومند از كشورى ناتوان تا زمان رسيدن به استقلال ولى اين نظام را اخيراً سازمان ملل متحد به نظام نظارت و وصايت تبديل كرد.

=انْتَدَب-

انْتِدَاباً [ندب] هُ لِأَمرٍ: او را براى كارى دعوت كرد،- لِلأَمْرِ: آن كار را قبول كرد،- لِفُلانٍ: به سخن وى اعتراض كرد.

=انْتَدَحَ-

انْتِدَاحاً [ندح] تِ الغَنَمُ في مرابضها أو مسارحها: گوسفندان از آغلها و زمينهاى خود پراكنده شدند.

=انْتَدَغَ-

انْتِدَاغاً [ندغ]: پنهانى خنديد.

=انْتَدَمَ-

انْتِدَاماً [ندم] الأمرُ: آن كار آسان شد.

=انْتَدَهَ-

انْتِدَاهاً [نده] الأمرُ: آن كار راست و استوار شد.

=انْتَذَر-

انْتِذَاراً [نذر] على نفسهِ كذا: چيزى بر خود فرض و لازم كرد.

=الأَنْتروبولوجيا-

علم طبيعت انسان و شناخت زندگى و فنون و ابزار كار و انديشه هاى او.- اين واژه يونانى است-.

=انْتَزَى-

انْتِزَاءً [نزو]: با شتاب به سوى شرّ رفت.

=انْتَزَحَ-

انْتزَاحاً [نزح] عن دياره: از خانه و كاشانه ى خود دور شد.

=انْتَزَع-

انْتِزَاعاً [نزع] الشي ءُ: آن چيز كنده شد،- الشي ءَ: آن چيز را بر كند، از آن چيز خوددارى و امتناع كرد،- بالشِّعْرِ او الْآية: با شعر يا آيه در سخن خود مثال آورد.

=انْتَسَأَ-

انْتِسَاءً [نسأ] عنهُ: از او عقب افتاد،- تِ الإبِل فى المَرْعَى: شتران از چراگاه دور شدند

انْتَسَبَ-

انْتِسَاباً [نسب] الرجُلُ: آن مرد نسب خود را آشكار كرد، نسب خود را بيان كرد،- الى ابِيه: خود را به راست يا دروغ به پدرش نسبت داد.

=انْتَسَجَ-

انْتِسَاجاً [نسج]: اين واژه مطاوع (نَسَجَ) است بمعناى پارچه را بافت.

=انْتَسَخَ-

انْتِسَاخاً [نسخ] الشي ءَ: آن چيز را زايل و برطرف گردانيد،- الكتاب:

از روى كتاب نسخه برداشت،- الشي ءُ الشي ءَ: آن چيز به جاى چيزى درآمد، جايگزين آن چيز شد.

=انْتَسَرَ-

انْتِسَاراً [نسر] طرفُ الحبلِ: گوشه ى ريسمان از هم گشوده و باز شد.

=انْتَسَعَ-

انْتِسَاعاً [نسع] تِ الإِبلُ: شتران در چراگاههاى خود پراكنده شدند.

=انْتَسَغَ-

انْتِسَاغاً [نسغ] تِ الإبلُ: شتران پخش و پراكنده شدند.

=انْتَسَفَ-

انْتِسَافاً [نسف] البناءَ: ساختمان را خراب كرد،- الشي ءَ: آن چيز را بر كند،- تِ الرّيحُ الشي ءَ: باد آن چيز را كند و پراكنده كرد،- الْكَلامَ: سخن را بتدريج و آهسته گفت،- القومُ الْكَلَامَ بَينهم: آن قوم سخنان خود را با هم كم و آهسته گفتند.

=انْتُسِفَ-

[نسف] لونُهُ: رنگ چهره ى او دگرگون شد.

=انْتَسَقَ-

انْتِسَاقاً [نسق] تِ الأشياءُ: آن چيزها با هم تنظيم شدند.

=أَنْتَشَ-

إِنْتَاشاً [نتش] النباتُ: گياه قبل از آنكه شناخته شود از زمين سر برآورد،- الحَبُّ:

دانه آبدار شد و ريشه ى خود را به زمين فرو برد،- الثّوب: جامه كهنه شد.

=انْتَشى-

انْتِشَاءً [نشو]: مست شد،- الرّيحَ:

بوى را بوئيد.

=انْتَشَبَ-

انْتِشَاباً [نشب] فيهِ: در آن چيز آويخته شد،- الْحَطَبَ: هيزم را جمع كرد.

=انْتَشَر-

انْتِشَاراً [نشر] الشي ءُ: آن چيز پخش شد،- الخبرُ: خبر پخش و افشا شد،- النّهارُ: روز بلند و دراز شد،- تِ الإبلُ: شتران پراكنده شدند،- الرَّجُلُ: آن مرد اغاز به مسافرت كرد.

=انْتَشَطَ-

انْتِشَاطاً [نشط] الحبلَ: ريسمان را كشيد تا باز شود،- الشي ءَ: آن چيز را بست، آن چيز را ربود،- الحبلُ: ريسمان باز شد،- تِ الحيَّةُ: فلاناً: مار فلانى را گزيد،- فلاناً الى كذا: فلانى را به سوى چيزى كشيد يا بالا برد.

=انْتَشَفَ-

انْتِشَافاً [نشف]: كف شير را نوشيد،- الوسخَ و نحوه: چركى و مانند آنرا با دست يا پارچه پاك كرد.

=انْتَشَقَ-

انْتِشَاقاً [نشق] الماءَ في انْفهِ: آب را در بينى خود استنشاق كرد.

=انْتَشَلَ-

انْتِشَالًا [نشل] اللحمَ من القِدْر: گوشت را از ديگ بيرون كشيد،- ما على العَظْمِ بِفِيهِ: گوشت روى استخوان را با دهان كند تا بخورد.

=انْتَصَّ-

انْتِصَاصاً [نصّ] الشي ءُ: آن چيز بلند شد، آن چيز استوار شد،- تِ العروسُ:

عروس بر روى صندلى نشست،- الرُّمحُ:

نيزه ترنجيده شد.

=انْتَصَى-

انْتِصَاءً [نصي] الشعْرُ: موى رشد كرد و بلند شد.

=انْتَصَبَ-

انْتِصَاباً [نصب]: مطاوع (نَصَبَ) است، برخاست و بلند شد،- الطّاهِي:

آشپز ديگ غذا را نصب كرد،- الحرفُ:

حرف كلمه را منصوب كرد.

=انتصت-

=انتصح-

=انتصر-

=انتصف-

=انتصل-

=انتضى-

=انتضح-

=انتضد-

=انتضل-

=انتطح-

=انتطع-

=انتطق-

=انتطل-

=انتظر-

=انتظف-

=انتظم-

=أنتع-

=انتعت-

=انتعش-

=انتعل-

=انتغش-

=أنتف-

=انتفى-

=انتفج-

=انتفح-

=انتفخ-

=انتفد-

=انتفش-

=انتفض-

=انتفع-

=انتفق-

=انتفل-

=أنتق-

=انْتَصَتَ-

انْتِصَاتاً [نصت] لهُ: خاموش ماند و به سخن او گوش داد.

=انْتَصَحَ-

انتِصَاحاً [نصح]: پند را پذيرفت،- فلاناً: او را پند دهنده شمرد.

=انْتَصَرَ-

انْتِصَاراً-[نصر]: پيروز شد، از ستمكار خود دست برداشت،- على خَصْمِهِ: بر دشمن خود چيره شد،- من عَدُوِّه:

از دشمن خود انتقام گرفت.

=انْتَصَف-

انْتِصَافاً [نصف] النهارُ و غيرُهُ: روز و جز آن به نيمه رسيد،- الشي ءَ: نيمى از آن چيز را گرفت،- من فلانٍ: حق خود را از فلانى گرفت بطوريكه هر يك نيمى از آن را گرفتند، از او انصاف خواست، از او انتقام گرفت،- سَهْمُهُ فى الصّيد: سهم او تا ميزان نيمى از شكار رسيد.

=انْتَصَلَ-

انْتِصَالًا [نصل] السهمُ: پيكان تير خارج شد.

=انْتَضَى-

انْتِضَاءً [نضو] السيفَ: شمشير را از غلاف بيرون آورد،- الثَّوبَ: جامه را كهنه كرد.

=انْتَضَحَ-

انْتِضَاحاً [نضح] الماءُ عليهِ: آب بر او پاشيده شد،- تِ العينُ: چشم اشك بيرون ريخت،- مِنْ كَذَا: خود را از آن چيز تبرئه كرد.

=انْتَضَحَ-

انْتِضَاخاً [نضخ] الماءُ: آب پاشيده شد.

=انْتَضَدَ-

انتِضَاداً [نضد] القومُ بمكان كذا: آن قوم در جاى معينى گرد هم آمدند.

=انْتَضَلَ-

انْتِضَالًا [نضل] هُ: او را بيرون كرد،- القَومُ: آن قوم به هم فخر فروشى كردند، در جنگ و ستيز با تيراندازى بر يكديگر تاختند.

=انْتَطَحَ-

انْتِطَاحاً [نطح] الكَبْشَانِ: آن دو قوچ يكديگر را شاخ زدند.

=انْتُطِعَ-

انْتِطَاعاً [نطع] لونُهُ: رنگ چهره ى او دگرگون شد.

=انْتَطَقَ-

انْتِطاقاً [نطق]: كمربند بست،- ت المرأةُ: آن زن كمربند خود را بميان بست،- تِ الأرضُ بالجبال: آن زمين در ميان كوهها قرار گرفت،- الرُّجُلُ آن مرد سخن گفت، با علم منطق بيان كرد،- بقومِهِ: آن مرد از قوم خود كمك گرفت،- فرسَهُ:

بر اسب خود سوار شد و براه افتاد.

=انْتَطَلَ-

انْتِطَالًا [نطل] من الزقِّ: از مشك شراب چيزى ريخت يا چيز كمى از آن برداشت.

=انْتَظَرَ-

انْتِظَاراً [نظر] هُ: مراقب آن چيز شد، توقع آن چيز را داشت، در آن كار درنگ كرد.

=انْتَظَفَ-

انْتِظَافاً [نظف] الفصيلُ ما في ضرع أُمِّهِ:

بچه ى شتر آنچه از شير را كه در پستان مادرش بود مكيد.

=انْتَظَمَ-

انْتِظَاماً [نظم] اللُّؤلُؤ و نحوُهُ: مرواريد و مانند آنرا به رشته درآورد و منظم كرد،- الأَمْرُ: آن كار راست شد،- الصَّيْدَ:

شكار را با نيزه يا تير زد.

=أَنْتَعَ-

إِنْتَاعاً [نتع] الرجُلُ: آن مرد بسيار عرق كرد،- القَى ءُ: قي يا استفراغ بند نيامد.

=انْتَعَتَ-

انْتِعَاتاً [نعت] هُ: او را ستايش كرد،- تِ المرأة بِالجَمَال: آن زن به زيبائى توصيف شد.

=انْتَعَشَ-

انْتِعَاشاً [نعش]: پس از سستى با نشاط شد، سر خود را بالا گرفت،- من سَقْطَتِهِ: پس از افتادن برخاست.

=انْتَعَلَ-

انْتِعَالًا [نعل]: نعلين به پا كرد،- الثَّوبَ: جامه را پايمال كرد؛ «انْتَعَلَ الَارْضَ»: پياده و پابرهنه به سفر پرداخت.

=انْتَغَشَ-

انْتِغَاشاً [نغش] الشي ءُ: آن چيز را تكان خورد و جنبيد.

=أَنْتَفَ-

إنْتَافاً [نتف] الكلأُ: هنگام چيدن گياه رسيد.

=انْتَفَى-

انْتِفَاءً [نفي]: رانده شد. اين واژه مطاوع (نَفَاه) است،- الشي ءُ: آن چيز ثابت نشد،- الشعَرُ: موى ريخته شد،- فلانٌ من فلانٍ: فلانى از فلان روى گردانيد و تكبّر كرد،- عنه: از او دور شد،- من ولدِهِ:

فرزند خود را نپذيرفت كه فرزندش باشد.

=انْتَفَج-

انْتِفَاجاً [نفج]: بلند شد،- الرجُلُ: آن مرد به چيزى كه ندارد افتخار كرد،- الارنبُ: خرگوش دويد، پريد،- الأرنبَ و غَيرهَا: خرگوش و جز آنها را برانگيخت.

=انْتَفَح-

انْتِفَاحاً [نفح] بفلانٍ: به فلانى اعتراض كرد،- الَى موضِعِ كذا: به سوى آن مكان برگشت.

=انْتَفَخَ-

انْتِفَاخاً [نفخ]: اين واژه مطاوع (نَفَخَ) است بمعناى دميد،- الرّجُلُ: آن مرد باد در غبغب انداخت و تكبر كرد،- الشي ءُ: آن چيز باد كرد، بالا آمد،- النّهارُ: روز بلند شد.

=انْتَفَدَ-

انْتِفَاداً [نفد] الشي ءَ: آن چيز را نيست و نابود كرد،- الحقَّ: حق را گرفت و بدست آورد،- اللبنَ: شير را دوشيد.

=انْتَفَشَ-

انْتِفَاشاً [نفش] تِ الهرَّةُ: گربه موى خود را برافراشت،- الصّوفُ: مطاوع (نَفَش) است.

=انْتَفَضَ-

انْتِفَاضاً [نفض] الكرمُ: برگ انگور سبز شد،- الثَوبُ او الشجَرُ: مطاوع (نَفَضَ) است بمعناى جامه يا درخت تكان خورد،- الفصيلُ ما فى الضرّع: بچه ى شتر تمام شير پستان را مكيد.

=انْتَفَعَ-

انْتِفَاعاً [نفع] بهِ و منهُ: از او سودى بدست آورد.

=انْتَفَقَ-

انْتِفَاقاً [نفق] الرجُلُ: آن مرد داخل تونل شد،- اليربوعُ: كلاكموش داخل سوراخهاى خود شد، از سوراخهاى خود خارج شد،- اليربوعَ: كلاكموش را از سوراخهايش خارج كرد.

=انْتَفَلَ-

انتِفالًا [نفل]: سوگند خورد، نمازهاى نافله بجاى آورد، پوزش خواست،- الشي ءَ من فلانٍ: آن چيز را از فلانى خواست،- مِنَ الأَمْرِ او الكَلَامِ: از آن امر يا كار بيزارى جست،- مِن الْقَومِ: يارى و كمك آن قوم را نپذيرفت.

=أَنْتَقَ-

إنْتَاقاً [نتق]: خانه ى خود را روبروى خانه ى ديگرى ساخت، كيسه و انبان خود را تكانيد، با زني كه چند فرزند داشت

=انتقى-

=الانتقالي-

=انتقب-

=انتقح-

=انتقد-

=انتقر-

=انتقز-

=انتقس-

=انتقش-

=انتقص-

=انتقض-

=انتقع-

=انتقف-

=انتقل-

=انتقم-

=انتقه-

=انتكأ-

=انتكب-

=انتكت-

=انتكث-

=انتكس-

=انتكش-

=انتكص-

=انتكف-

=انتمى-

=أنتن-

=انتهى-

=الانتهازي-

=الانتهازية-

ازدواج كرد.

=انْتَقَى-

انْتِقَاءً [نقو] هُ: آنرا برگزيد،- العَظْمَ:

مغز استخوان را درآورد.

=الانتِقَاليّ-

آنچه كه از حال يا گونه اى به گونه اى ديگر درآيد، زمانى كه ميان دو مرحله قرار گيرد؛ «عَهْدٌ انْتِقَالِيّ»: دوران زودگذر كه ميان دو مرحله ى تاريخى باشد؛ «مرحلةُ انتقاليّة»: دوره انتقال؛ «حكومةٌ انتقاليّة»: حكومت موقت، دولت موقت.

=انْتَقَبَ-

انْتِقَاباً [نقب] تِ المرأة: آن زن نقاب يا روى بند بست.

=انْتَقَحَ-

انْتِقَاحاً [نقح] العَظْمَ: مغز استخوان را بيرون كشيد.

=انْتَقَدَ-

انْتِقَاداً [نقد] الشعْرَ على قائله: لغزش شعر را بر شاعر آشكار كرد،- الكلامَ: عيوب و محاسن سخن را آشكار كرد،- الدَّرَاهِمَ:

درمهاى تقلبى را از ميان پولها جدا كرد، درمها را دريافت كرد،- تِ الأَرَضَةُ الْجِذعَ:

موريانه ستون را خورد و آنرا توخالى كرد،- الوَلَدُ: آن كودك جوان شد.

=انْتَقَرَ-

انْتقَاراً [نقر] تِ الخيلُ بحوافرها نُقَراً: اسبان باسمهاى خود در زمين حفره ها ايجاد كردند،- تِ السُّيُولُ نُقَراً: سيلابها در زمين گودالها پديد آوردند كه در آنها آب جمع مى شود،- هُ: آنرا برگزيد،- هُ- به: او را از ميان قوم خواست،- القومَ و بِالقَومِ: برخى از آن قوم را بطور جداگانه خواست و دعوت كرد،- الشي ءَ: آن چيز را جستجو كرد، آن چيز را نوشت.

=انْتَقَزَ-

انْتِقَازاً [نقز] تِ الشاةُ: گوسفند به بيمارى وبا دچار شد.

=انْتَقَسَ-

انْتِقَاساً [نقس]: ناقوس كليسا را زد.

=انْتَقَشَ-

انْتِقَاشاً [نقش] فلانٌ: از نقاش خواست تا روى نگين او را نگار زند،- على فَصِّهِ كَذَا: دستور داد تا روى نگين او را نقش و نگار زنند،- الشَّوكةَ: خار را از پايش درآورد،- الشي ءَ: آن چيز را بيرون كشيد يا استخراج كرد،- فلاناً: فلانى را برگزيد.

=انْتَقَصَ-

انْتِقَاصاً [نقص] الشي ءُ: آن چيز كم شد،- الشي ءَ: آن چيز را كم كرد،- تُهُ حَقَّهُ: حق او را كم كردم،- الرَّجُلَ: آن مرد را عيب كرد و بد گفت،- مِنْ قَدْرِهِ: از قدر و منزلت او كاست.

=انْتَقَضَ-

انْتِقَاضاً [نقض] البناءُ أو الحبلُ: خانه يا ريسمان از هم گسيخته و واژگون شد،- الجرحُ بَعد بُرئِهِ: زخم پس از بهبودى دوباره بازگشت،- الأَمرُ بعد التئامِهِ: آن امر يا كار پس از اصلاح تباه شد،- تِ الطّهَارَةُ:

طهارت باطل شد، «انْتَقَضَ عليهِ البَلدُ»: مردم شهر بر او شوريدند و نافرمانى كردند.

=انْتَقَعَ-

انْتِقَاعاً [نقع] النقيعةَ: شتر يا گوسفند را براى ميهمانى ذبح كرد،- القومُ نَقِيعَةً: آن قوم قبل از تقسيم غنيمت بدست آمده ميان خود مقدارى گوسفند يا شتر ذبح كردند.

=انْتُقِعَ-

[نقع] لونُهُ: بر اثر سوك يا ترس رنگ چهره ى او دگرگون شد. (اين واژه لغتى است در امْتُقِعَ).

=انْتَقَفَ-

انْتِقَافاً [نقف] الحَنْظَلَ: دانه ى حنظل را شكست،- الشّي ءَ: آن چيز را بيرون كشيد.

=انْتَقَلَ-

انْتِقَالًا [نقل] من مكانٍ الى آخر: از جايى به جاى ديگر رفت،- فلانٌ الى رَحْمَةِ اللّهِ او إلى رِضْوَانِهِ: فلانى به رحمت خدا رفت، بدرود زندگى گفت، مرد،- الفرسُ: اسب هنگام راه پيمودن پاى خود را بر جاى دستهاى خود نهاد.

=انْتَقَمَ-

انْتِقَاماً [نقم] منهُ: او را كيفر داد، از او انتقام گرفت.

=انْتَقَه-

انْتِقَاهاً [نقه] من الحديث: سخن را فهميد و دانست،- من مَرَضِهِ: از بيمارى بهبود يافت.

=انْتَكَأَ-

انْتِكَاءً [نكأ] حَقَّهُ من فلانٍ: حق خود را از فلانى گرفت و دريافت كرد.

=انْتَكَبَ-

انْتِكَاباً [نكب] الرجُلُ كنانَتهُ أو قَوسَهُ: آن مرد تركش تير يا كمان خود را بر روى زانوى خود نهاد.

=انْتَكَتَ-

انْتِكَاتاً [نكت] فلانٌ: اين واژه مطاوع (نَكَتَ) است.

=انْتَكَثَ-

انْتِكَاثاً [نكث] الحبلُ و غيرُهُ: ريسمان و جز آن از هم گسيخته شد،- السِّواكُ: سر مسواك فرسوده شده،- فلانٌ مِن حَاجَةٍ الى أخرى: فلانى از نيازمندى كه داشت روى گردان شد و به چيز ديگرى روى آورد.

=انْتَكَسَ-

انْتِكَاساً [نكس]: از سر بر زمين افتاد،- المريضُ: بيمار پس از بهبودى دوباره دچار بيمارى شد. اين واژه را در زبان متداول (نَكَسَ) و اسم آنرا (الدَّكْسَة) گويند.

=انْتَكَشَ-

انْتِكَاشاً [نكش] البئْرَ: گل و لاى چاه را بيرون كشيد. اين واژه به معناى (نَكَشَ) است.

=انْتَكَصَ-

انْتِكَاصاً [نكص] الرجُلُ: آن مرد به عقب برگشت.

=انْتَكَفَ-

انْتِكَافاً [نكف] الرجُلُ: از آن چيز رهائى يافت،- القومُ: آن قوم از سرزمينى به سرزمين ديگر رفتند،- الحبلُ: ريسمان گسيخته شد،- الغَيْثَ: باران از او بريده شد،- اليه: به او مَيْل يا گرايش كرد،- العَرَقَ عن جَبِينِهِ: عرق را از پيشانى خود پاك كرد.

=انْتَمَى-

انْتِمَاءً [نمي] فلانٌ الى أَبيهِ: فلانى خود را راست يا دروغ به پدرش نسبت داد،- البازي: باز از جاى خود به جاى ديگر پريد،- فلانٌ فوق الوِسَادَة: فلانى بر روى بالش نشست و بلند نمايان شد.

=أَنْتَنَ-

إنْتَاناً [نتن] آن چيز بد بوى شد.

=انْتَهَى-

انْتِهَاءً [نهي]: الشي ءُ: آن چيز به پايان رسيد،- اليك المثلُ او الخبرُ: مثل يا خَبَر به تو رسيد،- بفلانٍ الى موضِع كذا: با فلانى نا موضع معينى رسيد،- بهِ الأمرُ الى انْ: پايان كار او به جائى رسيد كه ... ،- عن الشي ءِ:

از آن چيز دست برداشت.

=الانْتِهَازيّ-

[نهز]: مرد فرصت طلب، موقع شناس، ابن الوقت.

=الانْتِهَازيَّة-

[نهز]: فرصت طلبى، موقع

=انتهب-

=انتهج-

=انتهر-

=انتهز-

=انتهس-

=انتهض-

=انتهك-

=انتوى-

=انتور-

=الأنتولوجيا-

=الأنتيموان-

=أنث-

=أنثى-

=الأنثى-

=انثج-

=أنثر-

=انثرم-

=انثقب-

=أنثل-

=انثلم-

=انثنى-

=الانثناء-

=الانثناءة-

=أنجى-

=انجاب-

=الأنجاس-

=انجاف-

=انجال-

=أنجب-

=انجبر-

=أنجح-

=أنجد-

=انجدل-

=انجذب-

=انجذر-

=انجذم-

=أنجر-

=الأنجر-

شناسي.

=انْتَهَبَ-

انْتِهَاباً [نهب] النهْبَ: آن چيز چپاول شده را به زور گرفت،- الفَرَسُ الشَّوطَ:

اسب در دور مسابقه پيروز شد.

=انْتَهَج-

انْتِهَاجاً [نهج] الرجُلُ: آن مرد راه و روش روشنى براى خود گرفت،- الطَّرِيقَ: راه را شناخت.

=انْتَهَرَ-

انْتِهَاراً [نهر] السائِلَ: سئوال كننده را نهيب داد،- العِرْقُ: خون رگ بند نيامد،- بطنُهُ: شكم او روان شد.

=انْتَهَزَ-

انْتِهَازاً [نهز] الفرصةَ: فرصت را غنيمت شمرد و به آن كار دست زد،- الشي ءَ: آن چيز را پذيرفت و با شتاب گرفت،- فى الضِّحْكِ: در خنديدن زياده روى كرد و زشت خنديد.

=انْتَهَسَ-

انْتِهَاساً [نهس] اللحمَ: گوشت را با دندانهاى پيشين گرفت و كند،- فلاناً:

فلانى را به بدى ياد و غيبت كرد.

=انْتَهَضَ-

انْتِهَاضاً [نهض]: برخاست،- فلاناً للأَمْرِ: فلانى را براى انجام آن امر آماده كرد،- القومُ: آن قوم براى جنگ آماده شدند.

=انْتَهَكَ-

انْتِهَاكاً [نهك] تْهُ الحُمَّى: تب او را خسته و سست كرد،- فلانٌ الحرمة: فلانى هتك حرمت كرد،- الشي ءَ: حرمت آن چيز را شكست،- فلاناً: آبروى فلانى را ريخت.

=انْتَوَى-

انْتِوَاءً [نوي] هُ: قصد آنرا كرد،- القومُ: آن قوم از شهرى به شهرى ديگر درآمدند،- القومُ بِمَوضع كذا: آن قوم در آن جاى اقامت گزيدند،- القومُ مَنْزلًا بِمكانِ كَذَا: آن قوم قصد خانه اى را در فلان جاى كردند.

=انْتَوَرَ-

انْتِوَاراً [نور]: نوره بر خود ماليد.

=الأَنْتُولُوجيا-

مجموعه اى برگزيده از شعر يا نثر يا موسيقى. اين واژه يونانى است.

=الأَنتِيموان-

(ك): آنتيمون، فلزى است ساده و سفيد رنگ و درخشان كه در ساخت حروف چاپ بكار برده مى شود.

=أَنْثَ-

- أَنَثاً الحديدُ: آهن نرم شد.

=أنَّثَ-

تَأنِيثاً هُ: آنرا مؤنث كرد، آنرا مؤنث شمرد، خنثى كرد،- لَهُ: در برابر او نرم و آسان شد.

=أَنثَى-

- إنْثَاءً [نثي] فلاناً: از فلانى بد گوئى و غيبت كرد،- من الشَّي ءِ: آنرا مكروه شمرد و از آن پرهيز كرد.

=الأنثى-

ج إِنَاث و أَناثَى و جج أُنُث [أنث]:

جنس ماده بر خلاف نر.

=انْثَجَّ-

انْثِجَاجاً-[ثجّ] الماءُ: آب روان شد.

=أَنْثَرَ-

إنْثَاراً [نثر]: آنچه كه در بينى داشت بيرون ريخت،- هُ: او را بر روى استخوان بينى بر زمين افكند.

=انْثَرَمَ-

انْثِرَاماً [ثرم] الرجُلُ: آن مرد دندانهايش شكسته شد.

=انْثَقَبَ-

انْثِقَاباً [ثقب] الشي ءُ: آن چيز سوراخ شد.

=أَنْثَلَ-

إنْثَالًا [نثل] البثْرَ: خاك چاه را بيرون كشيد.

=انْثَلَّ-

انْثِلالًا [ثلّ] الترابُ: خاك ريخته شد.

=انْثَلَمَ-

انْثِلَاماً [ثلم] الإناءُ: لب جام شكست.

=انْثَنَى-

انْثِنَاءً [ثني]: آن چيز كج شد، قسمتى از آن چيز بر روى قسمتى ديگر برگشت،- عليهِ بِالضّرب: دوباره او را زد،- عَنه: از او روى گردانيد.

=الانْثِنَاء-

[ثني]: خم شدن؛ «قابَلَ للإنْثناءِ»:

براى تعظيم ايستاد.

=الانْثِنَاءَة-

[ثني]: مهربانى، دلسوزى.

=أَنْجَى-

إِنْجَاءً [نجو] الرجُلَ: آن مرد را آزاد كرد،- فلاناً غُصْناً: براى فلانى شاخه اى از درخت را بريد،- الجلدَ: پوست را كند،- تِ النخْلَة: درخت نخل ميوه داد،- الرّجُلُ: آن مرد باد از شكم خالى كرد، آن مرد عرق كرد.

=انْجَابَ-

انْجِيَاباً [جوب] الثوبُ: جامه پاره يا شكافته شد،- تِ السَّحَابَةُ: ابر پراكنده شد.

=الأَنْجَاس-

[نجس]: آنچه كه بسان حرز و طلسم و مانند آنها باشد كه بر گردن اطفال يا آنها كه از چشم زخم يا جن مى ترسند مىويزند.

=انْجَافَ-

انْجِيَافاً [جيف] تِ الجُثَّةُ: آن بدن يا لاشه گنديد و بد بوى شد.

=انْجَالَ-

انْجِيَالًا [جول] الغبارُ: گرد و غبار برخاست و پخش شد.

=أَنْجَبَ-

إِنْجَاباً [نجب]: نابغه شد. اين واژه بمعناى (نَجُبَ) است،- الرّجُلُ: فرزند آبرومندى آورد، فرزند ترسو آورد.

=انْجَبَرَ-

انْجبَاراً [جبر]: آن چيز پس از شكسته شدن جوش خورد.

=أَنْجَحَ-

إنْجَاحاً [نجح]: پيروز شد؛ «ما افْلَحَ فلانٌ و لا انْجح»: نه رستگار شد و نه پيروز،- اللّهُ حاجَتَهُ: خداوند نياز او را برآورد،- تْ حاجتُهُ: نياز او برآورده شد،- الباطِلُ بِفلانٍ: باطل بر او غلبه يافت و چيره شد،- فلانٌ بِالْبَاطِل: فلانى بر باطل چيره شد.

=أَنْجَدَ-

إنْجَاداً [نجد] البناءُ: ساختمان بلند شد،- هُ: او را يارى كرد،- الدعوةَ:

دعوت را پذيرفت،- الرَّجُلُ: آن مرد به سرزمين بلند آمد يا از سرزمين بلند خارج شد،- الرّجُلُ: آن مرد عرق كرد، به خانواده خود نزديك شد،- تِ السّماءُ: آسمان صاف شد.

=انْجَدَلَ-

انْجدَالًا [جدل] بر روى زمين افتاد.

=انْجَدَّ-

انْجِذَاذاً [جذّ]: بريده شد يا شكست.

=انْجَذَبَ-

انْجِذَاباً [جذب] إليه: به سوى او كشيده شد،- فى السَّيْر: با شتاب رفت، بسيار دور رفت.

=انْجَذَرَ-

انْجِذَاراً [جذر] الشي ءُ: آن چيز از بيخ و بن كنده شد.

=انْجَذَمَ-

انْجَذَاماً [جذم] الشي ءُ: آن چيز بريده شد.

=أنْجَرَ-

إنْجَاراً [نجر] فُلاناً: به فلانى غذاى نجيره (شير و آرد و روغن) خورانيد.

=انْجَرَّ-

انْجِرَاراً [جرّ]: كشيده شد،- الى الْوَرَاءِ: به عقب برگشت.

=الأَنْجَر-

ج أَنَاجر [نجر]: لنگر كشتى.- اين

=الأنجرة-

=انجرد-

=انجرس-

=أنجز-

=انجزع-

=انجزم-

=أنجس-

=أنجع-

=انجعب-

=انجفل-

=انجل-

=الأنجل-

=انجلى-

=انجلب-

=انجلط-

=انجلع-

=أنجم-

=انجمع-

=الإنجيل-

=الإنجيلي-

=أنحى-

=انحاز-

=انحاش-

=انحاص-

=انحت-

=انحجز-

=انحدر-

=انحرد-

=انحرف-

=أنحز-

=أنحس-

=انحسر-

=انحسم-

=انحص-

=انحصر-

=انحط-

=الانحطاط-

=انحطم-

=أنحف-

=انحق-

=أنحل-

واژه فارسى است-.

=الأَنْجَرَة-

ج أَنَاجِر [نجر] مترادف (الأَنْجر) است.

=انْجَرَدَ-

انْجرَاداً [جرد]: مطاوع (جَرَدَ) است،- الثّوبُ: جامه كهنه و فرسوده شد،- بِنَا السّيرُ: راه به ما دور و دراز شد.

=انْجَرَسَ-

انْجِرَاساً [جرس] الحليُ: از زيور آلات صدائى بسان صداى زنگ شنيده شد.

=أَنْجَزَ-

إنْجَازاً [نجز] الحاجةَ: نيازمندى را بر آورد،- الوَعْدَ: به وعده وفا كرد،- على القَتِيل: زخمى را از پاى درآورد و كشت.

=انْجَزَعَ-

انْجزَاعاً [جزع] الشي ءُ: آن چيز گسيخته شد، شكست.

=انْجَزَمَ-

انْجِزَاماً [جزم] الحرفُ: حرف مجزوم و ساكن شد،- العَظْمُ: استخوان شكسته شد.

=أَنْجَسَ-

إنْجَاساً [نجس] هُ: آن چيز را نجس كرد.

=أَنْجَعَ-

إنْجَاعاً [نجع] الطعامُ و غيرُهُ: غذا و جز آن سودمند شد،- الرّجُلُ: آن مرد رستگار شد،- الرّاعي الفَصِيلَ: شتربان بچه ى شتر را شير داد.

=انْجَعَبَ-

انْجِعَاباً [جعب]: بر زمين افتاد.

=انْجَفَلَ-

انْجفَالًا [جفل] القومُ: آن قوم با شتاب گريختند.

=انْجَلَ-

إنْجَالًا [نجل] الدابَّةَ: ستور را به كشتزار فرستاد.

=الأَنْجَل-

ج نَجُل و نِجَال م نَجْلاء ج نُجْل [نجل]:

آنچه كه فراخ و دراز و پهن باشد، آنكه درشت چشم و زيبا باشد.

=انْجَلَى-

انْجلَاءً [جلو]: آن چيز روشن و آشكار شد؛ «انْجَلَى الهَمُّ عن قَلْبِى». اندوه و افسردگى از دلم بيرون رفت.

=انْجَلَبَ-

انْجِلَاباً [جلب]: جلب شد، كشانيده شد.

=انْجَلَطَ-

انْجِلَاطاً [جلط] البعيرُ أو الشي ءُ: شتر يا آن چيز جدا يا تنها شد.

=انْجَلَعَ-

انْجِلَاعاً [جلع] الشي ءُ: آن چيز كشف و روشن شد.

=أَنْجَمَ-

إنْجَاماً [نجم] الشي ءُ: آن چيز آشكار شد،- تِ السّماءُ: ستارگان آسمان آشكار و روشن شدند،- الشّتَاءُ او البَرْدُ: سرما و زمستان رفت،- تِ الحربُ: جنگ پايان يافت،- الرجُلُ عَنِ الأَمْرِ: آن كار را كنار گذاشت.

=انْجَمَعَ-

انْجِمَاعاً [جمع] الشي ءُ: اجزاى آن چيز به هم پيوستند.

=الإنْجيل-

ج أَناجيل: انجيل، كتاب مقدس مسيحيان.- اين واژه يونانى است-.

=الإنْجِيلِيّ-

يكى از مدوّنين انجيل، آنكه عضو كليساى انجيلى است؛ «شَمّاسٌ انجيليّ»: مقام كليسائى قبل از كهنوت است.

=أَنْحَى-

إنْحَاءً [نحو]: هنگام راه رفتن به يكسو خميده شد،- بَصَرَهُ عنهُ: چشم خود را از او برگردانيد،- عليهِ: بر او اعتماد كرد،- على فلانٍ ضرباً: با زدن به طرف فلانى آمد.

=أَنْحَى-

إنْحَاءً [نحي] عليهِ بالسيف: با شمشير بر او حمله كرد؛ «انْحَى عليهِ بِاللَّوائِم»: با سرزنش بسوى او روى آورد،- لهُ السّلاحَ:

با اسلحه او را زد.

=انْحَازَ-

انْحِيَازاً [حوز] إليهِ: بسوى او روى آورد،- عنهُ: از او عدول كرد،- القومُ: آن قوم مواضع خود را رها كردند، گريختند.

=انْحَاشَ-

انْحِيَاشاً [حوش]: جمع شد،- عنهُ:

از آن بيزار شد،- لهُ الصّيدُ: شكار به سوى او رفت.

=انْحَاصَ-

انْحِيَاصاً [حيص] عن كذا: از آن چيز عدول كرد.

=انْحَتَّ-

انْحِتَاتاً [حتّ] الورقُ من الشجر: برگ درخت پراكنده شد،- شَعْرُهُ عن رَأْسِهِ: موى از سر او فرو ريخت،- تِ الأَسْنانُ: دندانها پوك و خورده شدند.

=انْحَجَزَ-

انْحِجَازاً [حجز]: مطاوع (حَجَزَ) است؛ «حَجَزَه فَانْحَجَزَ»: آنرا توقيف كرد پس توقيف شد.

=انْحَدَرَ-

انْحِدَاراً [حدر]: فرود آمد؛ «انْحَدَرْتُ مِنَ الْجَبَل الى المَدِينَة»: از بالاى كوه به سوى شهر فرود آمدم،- الجلدُ: پوست ورم كرد.

=انْحَرَدَ-

انْحِرَاداً [حرد]: تنها و منفرد شد،- النجْمُ: آن ستاره فرود افتاد.

=انْحَرَفَ-

انْحِرَافاً [حرف] عنهُ: از او روى گردان شد،- مزاجُهُ: ناخوش شد،- بهِ عن كذا: به چيزى او را ستود، او را روى گردان كرد.

=أَنْحَزَ-

إنْحَازاً [نحز] القومُ: شتران آن قوم به بيمارى نُحاز (سرفه) دچار شدند.

=أَنْحَسَ-

إنْحَاساً [نحس] تِ النارُ: دود آتش بسيار شد.

=انْحَسَرَ-

انْحِسَاراً [حسر] الشي ءُ: آن چيز آشكار شد،- تِ الطّيرُ: پرنده پرهاى نو درآورد.

=انْحَسَمَ-

انْحِسَاماً [حسم]: بريده شد، قطع شد.

=انْحَصَّ-

انْحِصَاصاً [حصّ] الشّعرُ: موى ريزش كرد،- الذنَبُ: دم بريده شد،- اللّحيةُ:

موى ريش شكسته و كوتاه شد.

=انْحَصَرَ-

انْحِصَاراً [حصر]: در تنگنا قرار گرفت، منحصر شد.

=انْحَطَّ-

انْحِطَاطاً [حطّ]: مطاوع (حَطَّ) است؛ «حَطَّهُ فَانْحطَّ»: او را خوار و سبك كرد پس خوار و سبك شد،- السِّعرُ: نرخ پائين آمد، بها ارزان شد،- ت النّاقةُ فى سَيْرِها: ماده شتر با شتاب راه پيمود.

=الانْحِطَاط-

[حطّ]: مص، به عقب برگشتن و عقب افتادگى؛ «عَصْرُ الانحطاط»: دوران عقب افتادگى بويژه در ادبيات؛ «الانْحِطاطُ النفسيّ»: عقب ماندگى نيروى انديشيدن.

=انْحَطَمَ-

انْحِطَاماً [حطم]: شكسته شد.

=أَنْحَفَ-

إنْحَافاً [نحف] هُ: او را لاغر و ناتوان كرد.

=انْحَقَّ-

انْحِقَاقاً [حقّ] الرباطُ: ريسمان سخت بسته شد، گره خورد.

=أَنْحَلَ-

إنْحَالًا [نحل] هُ الهمُّ أو المرضُ: بيمارى

=انحل-

=انحلب-

=انحلم-

=انحمص-

=انحمق-

=انحنى-

=الانحياز-

=أنخى-

=أنخب-

=انخدع-

=انخذل-

=انخرط-

=انخرق-

=انخرم-

=انخزل-

=انخسأ-

=انخسف-

=انخش-

=أنخص-

=انخضد-

=الأنخع-

=انخفض-

=انخلى-

=انخلع-

=انخنث-

=انخنس-

=انخنق-

=أند-

=أندى-

=الأندى-

=انداح-

=انداس-

=اندال-

=أندب-

=اندبغ-

=اندثر-

=اندحى-

=الاندحار-

=اندحر-

=اندحض-

يا اندوه او را لاغر و ناتوان كرد،- هُ مالًا:

چيزى از مال را به وى اختصاص داد،- فلاناً ماءً: به فلانى آب داد.

=انْحَلَّ-

انْحِلَالًا [حلّ]: گسسته شد، باز شد؛ «انْحَلّتِ العُقْدَةُ»: گره باز شد.

=انْحَلَبَ-

انْحِلَاباً [حلب] العَرقُ أو الدمعُ أو الماءُ أو الندى: عرق يا اشك يا آب يا نم روان شد،- تْ عينُهُ: چشم او اشك ريخت،- فمُهُ: آب دهانش روان شد.

=انْحَلَمَ-

انْحِلَاماً [حلم] في نومِه: در خواب رؤيا ديد.

=انْحَمَصَ-

انْحِمَاصاً [حمص] الورمُ: ورم فروكش كرد،- منهُ: از آن چيز ترنجيده و درهم شد.

=انْحَمَقَ-

انْحِمَاقاً [حمق]: احمق شد،- تِ السوقُ: بازار كساد شد، راكد شد،- الثوبُ:

جامه كهنه شد.

=انْحَنَى-

انْحِنَاءً [حنو]: خم شد، كج شد؛ «انّ ضُلُوعِي لَا تَنْحَنِى على ضِغْنٍ»: من بر كسى حقد و كينه نمى ورزم.

=الانْحِيَاز-

[حوز]: مص، مايل شدن، گرايش كردن؛ «سِيَاسَةُ عَدَمِ الانْحِيَاز»: سياست بى طرفى، گرايش نداشتن به يكى از طرفهاى دعوى يا جنگ؛ عدم برابرى و مساوات.

=أَنْخَى-

إِنْخَاءً [نخو]: ناز و تكبر او زياد شد.

=أَنْخَبَ-

إنْخَاباً: فرزند دليرى آورد، فرزند جبان و ترسوئى آورد- اين كلمه از اضداد است-

انْخَبَزَ-

انْخِبَازاً [خبز] المكانُ: آن مكان فرو رفته و آرام شد.

=انْخَدَعَ-

انْخِدَاعاً [خدع]: اين واژه مطاوع (خَدَعَ) است بمعناى فريفته شد، به نيرنگ و خدعه رضايت داد،- به: به آن چيز گول خورد و سرگردان شد،- تِ السوقُ: بازار راكد و كساد شد.

=انْخَذَلَ-

انْخِذَالًا [خذل]: مطاوع (خَذَلَ) است.

=انْخَرطَ-

انْخِزَاطاً [خرط] تِ الخريزةُ في السلْك:

دانه ى ريز سنگ قيمتى به رشته كشيده شد؛ «انْخَرَطَ فى سِلْكِ الجُنْدِيّة»: به خدمت سربازى درآمد،- فى المَكَان: با شتاب به آن مكان درآمد،- مِن المَكَانِ: از آن مكان خارج شد،- فى الأَمْر: از راه نادانى در آن كار دخالت كرد،- الجسْمُ: جسم لاغر شد و گوشت آن نيز كاسته شد،- الصَّقْرُ: باز با شتاب بر چيزى فرود آمد.

=انْخَرَقَ-

انْخِرَاقاً [خرق]: آن چيز پاره شد،- تِ الرِّيحُ: وزش باد سخت شد.

=انْخَرَمَ-

انْخِرَاماً [خرم] أَنْفُهُ: درون بينى او شكافته شد.

=انْخَزَلَ-

انْخِزَالا [خزل]: به سنگينى راه رفت،- فى كلامِهِ: از سخن گفتن بازماند،- من المكان: در آن مكان تنها شد،- عن الجواب: از پاسخ دادن باكى نداشت.

=انْخَسَأَ-

انْخِسَاءً [خسأ] الكلبُ: سگ با زجر و خوارى دور شد.

=انْخَسَفَ-

انْخِسَافاً [خسف]: مترادف (اخْسَفَ) به تمام معانى مى باشد.

=انْخَشَّ-

انْخِشَاشاً [خشّ] بين القوم: به ميان آن قوم درآمد و پنهان شد.

=أَنْخَصَ-

إنْخَاصاً [نخص] هُ الكِبَرُ أو المرضُ:

پيرى يا بيمارى او را خسته و فرسوده كرد.

=انْخَضَدَ-

انْخِضَاداً [خضد] العودُ: چوب شكسته شد،- تِ الثِّمارُ: ميوه ها خراش برداشته و از هم گسيخته و پاره شدند.

=الأَنْخَع-

[نخع]: اسم تفضيل است به معناى خوارتر و زبون تر و بيچاره تر.

=انْخَفَضَ-

انْخِفَاضاً [خفض]: پس از بالا رفتن افت كرد و به عقب برگشت،- الصّوتُ:

صدا پائين آمد و كم شد.

=انْخَلَى-

انْخِلاءَ [خلي] الخَلَى: گياه تازه بريده شد.

=انْخَلَعَ-

انْخِلَاعاً [خلع]: آن چيز بر كنده و از جاى خود بدور شد.

=انْخَنَثَ-

انْخِنَاثاً [خنث]: مترادف (خَنِثَ) است بمعناى نرم شد.

=انْخَنَس-

انْخِنَاساً [خنس] عنهُ: از آن كار عقب افتاد و دير كرد و متخلّف شد.

=انْخَنَقَ-

انْخِنَاقاً [خنق]: خفه شد.

=أندَّ-

إنْدَاداً [ندّ] الإبلَ: شتران را پراكنده كرد.

=أنْدَى-

إنْدَاءً [ندو] الشي ءَ: آن چيز را تر و تازه كرد،- الرّجُلُ: آن مرد بسيار بخشنده شد، سخاوت و مرحمت كرد،- الكلامُ: آن سخن گوينده و يا شنونده را به عرق انداخت.

=الأَنْدَى-

[ندو] اسم تفضيل است.

=انْداحَ-

انْدِيَاحاً [دوح] الشي ءُ: آن چيز گسترده و فراخ شد،- البَطْنُ: شكم باد كرد.

=انْدَاسَ-

انْدِيَاساً [دوس] الشي ءُ: آن چيز پايمال شد،- فلانٌ: فلانى خوار و زبون شد،- السّيفُ: شمشير صيقلى و تيز شد.

=انْدَالَ-

انْدِيَالًا [دول] بطنُهُ: شكم وى فراخ و به زمين نزديك شد،- ما فى بَطْنِهِ: آنچه كه در شكم او بود بيرون ريخته شد،- الشّي ءُ:

آن چيز آويخته شد،- القَومُ: آن قوم از مكانى به مكان ديگر رفتند و جاى گرفتند.

=أَنْدَبَ-

إنْدَاباً [ندب] فلانٌ نفسَهُ و بنفسهِ: خود را به خطر انداخت،- الجَرحُ فلاناً: زخم در او اثر كرد،- الجرحُ: اثر زخم بر بدنش سخت شد،- بِظَهْرِهِ و في ظَهْرِه: آثار زخم در پشت خود را رها كرد.

=انْدَبَغَ-

انْدِبَاغاً [دبغ] الجلدُ: پوست يا چرم دباغى شد و بوى بد آن رفت.

=انْدَثَرَ-

انْدِثَاراً [دثر] الرسمُ: اثر و علامت يا نشانه پاك شد.

=انْدَحَى-

انْدِحَاءً [دحي] البطنُ: شكم فراخ شد.

=الانْدِحَار-

ج انْدِحَارات-[دحر]: شكست، گريختن.

=انْدَحَرَ-

انْدِحَاراً [دحر]: شكست خورد و گريخت.

=انْدَحَضَ-

اندِحَاضاً [دحض] البُرهانُ: دليل و

=اندخل-

=أندر-

=اندرأ-

=اندرج-

=اندرس-

=اندس-

=اندعى-

=أندغ-

=أندف-

=الاندفاع-

=اندفع-

=اندفن-

=اندق-

=اندك-

=اندل-

=اندلع-

=اندلق-

=أندم-

=اندمج-

=اندمس-

=اندمل-

=الإنذار-

=انذاع-

=أنذر-

=انذعر-

=انذعف-

=أنز-

=أنزى-

=انزاح-

=انزال-

=الأنزال-

=انزجر-

=أنزح-

=انزر-

=انزرب-

=انزرق-

=أنزع-

=الأنزع-

برهان باطل شد.

=انْدَخَلَ-

انْدِخَالًا [دخل]: به معناى (دَخَلَ) است.

=أنْدَرَ-

إِنْدَاراً [ندر]: سخن نادر گفت و به كارى بى مانند دست زد،- العَظْمَ:

استخوان را از جاى خود بر كشيد،- الشي ءَ: آن چيز را فرو افكند.

=انْدَرَأَ-

انْدِرَاءً [درأ] السيلُ: سيل به راه افتاد،- الحريقُ: آتش سوزى پخش و شعله ور شد،- فُلانٌ عَلَيْنا: فلانى ناگهانى بر ما درآمد.

=انْدَرَجَ-

انْدِرَاجاً [درج] القومُ: آن قوم منقرض شدند و از بين رفتند،- فى كَذَا: به آن چيز داخل شد.

=انْدَرَسَ-

انْدِرَاساً [درس] الرسمُ: نشانه و اثر پاك شد،- الخَبَرُ: خبر از خاطره ها رفت.

=انْدَسَّ-

انْدِسَاساً [دسّ]: آن چيز دفن شد، آن چيز در چيز ديگرى سرايت كرد، داخل چيزى شد.

=انْدَعَى-

انْدِعَاءً [دعو] لدعوته: دعوت او را پذيرفت.

=أَنْدَغَ-

إِنْدَاغاً [ندغ] بهِ: آن چيز وى را بد آمد. او را بد حالكرد.

=أَنْدَفَ-

إِنْدَافاً [ندف]: به صداى عُود اظهار علاقه كرد،- الدَّابَّةَ: ستور را به سختى راند.

=الانْدِفَاع-

[دفع]: مص، حمايت و مردانگى؛ «انْدِفَاعاً»: از سوى خود به آن كار پرداخت.

=انْدَفَعَ-

انْدِفَاعاً [دفع] السيلُ: سيلاب شتابان براه افتاد،- الفَرس فى سَيْرِهِ: اسب در پيمودن راه شتاب كرد،- الرّجُلُ فى الحَدِيثِ:

آن مرد سخن سودمند گفت،- يَقُولُ: آغاز به سخن كرد،- وراء شَهَواتِهِ: بدنبال شهوترانيهاى خود رفت و به آن تن در داد.

=انْدَفَنَ-

انْدِفَاناً [دفن]: پنهان و گريزان شد.

=انْدَقَّ-

انْدِقَاقاً [دقّ]: اين واژه مطاوع (دَقَّ) است،- تْ عُنُقهُ: گردن شكسته شد.

=انْدَكَّ-

انْدِكَاكاً [دكّ]: مطاوع (دكَّ) است،- الرّملُ: ريگ و يا شن بهم پيوستند و توده شدند.

=انْدَلَّ-

انْدِلَالًا [دلّ]: مطاوع (دَلَّ) است،- الماءُ: آب ريخته شد.

=انْدَلَعَ-

انْدِلَاعاً [دلع] لسانُهُ: زبان از دهانش خارج شد،- البَطْنُ: شكم فراخ و ستبر و نرم شد،- السيْفُ: شمشير از غلاف درآمد،- تِ النّارُ: آتش روشن شد؛ «انْدَلَعَتْ نَارُ الْحربِ»: آتش جنگ روشن شد، جنگ آغاز شد،- الصَّبِيُّ: كودك بى پروا شد.

اين تعبير مطاوع (دَلَّعَ) است و در زبان متداول رايج است.

=انْدَلَقَ-

انْدِلَاقاً [دلق] الشي ءُ: آن چيز از جاى خود بيرون شد،- السّيفُ: شمشير خود بخود كشيده شد،- تِ الخيلُ: اسبان با شدت رانده شدند،- السَّيْلُ عليه: سيل بر آنها درآمد،- المَاءُ: آب يكباره ريخته شد.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=أَنْدَمَ-

إنْدَاماً [ندم] هُ: او را پشيمان كرد.

=انْدَمَجَ-

انْدِمَاجاً [دمج] في الشي ء: به داخل آن چيز رفت و استوار شد.

=انْدَمَس-

انْدِمَاساً [دمس]: آن مرد به گرمابه (حمّام) درآمد.

=انْدَمَلَ-

انْدِمَالًا [دمل] الجرحُ: زخم بهبود يافت.

=الإنْذَار-

[نذر]: اخطار، توجه؛ «انذَار بوُقُوعِ غَارَةٍ جَوِّيّة»: اعلان حمله ى هوائى، بر حذر كردن از دست زدن به كارى؛ «الإنْذَار النّهائيّ»: اخطار نهائى. آخرين اخطار.

=انْذَاعَ-

انْذِيَاعاً [ذيع] الخبرُ: خبر پخش شد.

=أَنْذَرَ-

إِنْذَاراً و نَذِيراً و نَذْراً و نُذْراً و نُذُراً (و الأربعة الأخيرة مصادر غير قياسيه) [نذر] هُ بالأَمرِ: او را به آن كار آگاه كرد و از عواقب امر وى را بر حذر نمود.

=انْذَعَرَ-

انْذِعَاراً [ذعر]: ترسيد و بيمناك شد.

=انْذَعَفَ-

انْذِعَافاً [ذعف]: قلب او از كار افتاد و ناگهان بدرود زندگى گفت، از خستگى نفس او بريد.

=أَنَزَّ-

إنْزَاراً [نزّ] الشي ءُ: آن چيز سفت و سخت شد،- المكانُ: آن مكان نم پس داد.

=أَنْزَى-

إنْزَاءً [نزو] هُ: او را به جهش برانگيخت.

=انْزَاحَ-

انْزِيَاحاً [زوح]: از ميان رفت، آن چيز آشكار و پراكنده شد.

=انْزَاحَ-

انْزِياحاً [زيح]: فاصله گرفت و دور شد و رفت.

=انْزَالَ-

انْزِيَالًا [زول] عنه: از او جدا شد.

=الأَنْزَال-

[نزل]: «أَنْزَالُ القومِ»: ارزاق و روزيهاى آن قوم.

=انْزَجَرَ-

انزِجَاراً [زجر]: اين واژه مطاوع (زَجَرَ) است به معناى امتناع كرد و پايان يافت.

=أَنْزَحَ-

إنْزَاحاً [نزح] البِئرَ: آب چاه را برداشت تا بسيار كم شد يا از آب خالى شد،- القومُ: آبهاى چاههاى آن قوم كم شد يا بمصرف رسيد.

=انْزَرَ-

إنْزَاراً [نزر] العطاءَ: عطا و بخشش را كم كرد.

=انْزَرَبَ-

انْزِرَاباً [زرب]: داخل آغُل چهار پايان شد.

=انْزَرَقَ-

انْزِرَاقاً [زرق]: به عقب برگشت، عقب افتاد، از پشت بر زمين خوابيد،- السّهمُ: تير به هدف خورد.

=أَنْزَع-

إنْزَاعاً [نزع] الرجُلُ: موى از دو طرف پيشانيش فرو ريخته شده باشد.

=الأَنْزَع-

م نَزْعَاء [نزع]: آنكه موى دو طرف پيشانيش ريخته شده باشد.

=انزعج-

=انزعق-

=أنزف-

=أنزق-

=أنزل-

=انزم-

=انزوى-

=أنس-

=اين واژه ضد (توحش) است،- به و اليه: با او انس گرفت و شادمان شد،-

=الأنس-

=أنسى-

=الأنسى-

=إنساب-

=إنساح-

=انساع-

=الأنساع-

=انساق-

=الإنسان-

=الإنساني-

=أنسأ-

=انسأف-

=الأنسب-

=انسبك-

=الأنسة-

=انستر-

=الانسجام-

=انسجر-

=انسجل-

=انسجم-

=انسح-

=الانسحاب-

=انْزَعَجَ-

انْزِعَاجاً [زعج]: نگران شد، سرگردان شد، آن چيز كنده شد.

=انْزَعَقَ-

انْزِعَاقاً [زعق] الرجُلُ: آن مرد در شب هنگام ترسيد،- الفرسُ: اسب به پيش رفت و شتابيد.

=أَنْزَفَ-

إنْزَافاً [نزف] البئرَ: همه ى آب چاه را بيرون كشيد،- الرجُلُ: براى آن مرد چيزى باقى نماند، مست شد، خرد از سر او پريد، دليلى براى دعوى و دشمنى نيافت،- تِ البِئرُ: همه ى آب چاه درآورده شد،- العبراتِ: اشكها را پاك كرد و بند آورد.

=أَنْزَقَ-

إنْزَاقاً [نزق] الفرسَ: اسب را شتابانيد،- فلانٌ: فلانى پس از خويشتن دارى كم عقل و سفيه شد،- النعيمُ فلاناً: فراخى و نعمت او را به بى بند و بارى كشانيد،- الرّجُلُ فى الضّحْكِ:

آن مرد خنده ى بسيار كرد.

=أَنْزَلَ-

إنْزَالًا و مُنْزَلًا [نزل] الضَّيفَ:

مهمان را به خانه ى خود آورد،- الشي ءَ:

آن چيز را فرود آورد،- اللَّهُ الكلامَ: خداوند سخن را وحي كرد،- بهِ خسارة فادِحَةً:

زيان سختى به او رسانيد.

=انْزَمَّ-

انْزِمَاماً [زمّ]: آن چيز سخت بسته شد.

=انْزَوَى-

انْزِوَاءً [زوي]: چهره در هم كشيد، كناره گيرى كرد،- القومُ بعضُهم الى بَعْض:

آن قوم به يكديگر پيوستند.

=أَنَسَ-

- أَنْساً: آرامش يافت،- بهِ و اليهِ: به آن خوى گرفت و شادمان شد،– أُنْساً بهِ و الَيْهِ: با او همنشين و شادمان شد.

=أَنِسَ-

- أَنْساً و أَنَسَةً: آرامش خاطر يافت.

=اين واژه ضد (توحَّشَ) است،- بهِ و اليه: با او انس گرفت و شادمان شد،- بِهِ: به آن چيز خوشحال شد

أَنُسَ-

- أُنْساً و أَنْسَةً: اين واژه ضد (تَوَحَّشَ) است،- أُنْساً بهِ و اليهِ: با او أنس گرفت و شادمان شد،- بهِ: به آن چيز خوشحال شد.

=أَنَّسَ-

يُؤَنِّسُ تَأنِيساً [أنس] هُ: او را آرامش داد. اين واژه ضد (اوْحَشَ) است،- الشّي ءَ:

آن چيز را ديد و شناخت.

=أَنَسَّ-

إِنْسَاساً [نسّ] الدابَّةَ: ستور را تشنه كرد.

=الأُنْس-

مص، آرامش و خورسندى. اين واژه ضد (الوَحْشَة) است.

=الإنْس-

ج أَنَاس و أَنَاسِيّ: انسان، بشر به جز جن و فرشته.

=الأَنْس-

ج آنَاس: آنكه با وى مأنوس شوند، گروه بسيار.

=أَنْسَى-

إنْسَاءً [نسو] هُ الشي ء: او را وادار به ترك آن چيز كرد،- الرَّجُلَ الشي ءَ: آن مرد را امر كرد تا آن چيز را فراموش كند.

=الأَنْسَى-

[نسي] (ع ا): رگ ساق پاى.

=إِنْسَابَ-

انْسِيَاباً [سيب]: با شتاب راه رفت،- تِ الْحيَّةُ: مار با شتاب حركت كرد و خزيد،- فلان نحونا: آن مرد به طرف ما برگشت.

=إِنْسَاحَ-

انْسِيَاحاً [سيح] بطنُهُ: شكم او چاق و بزرگ و به زمين نزديك شد،- الثّوبُ:

جامه پاره شد،- تِ الصَّخْرةُ: آن سنگ پرتاب شد و به دو پاره تقسيم گرديد،- بَالُهُ: قلب او فراخ شد.

=انْسَاعَ-

انْسِيَاعاً [سيع] الماءُ: آب روان و پراكنده شد،- الجَامِدُ: آن چيز جامد ذوب شد.

=الأَنْسَاعُ-

[نسع] من الطريقِ: كوچه و خيابان كه وسيله ى دام و ستور كنده و داراى حفره هائى شده باشد.

=انْسَاقَ-

انْسِيَاقاً [سوق]: اين واژه مطاوع (سَاق) است،- تِ الْإبِلْ: شتران در پى هم به راه افتادند.

=الإنْسَان-

ج أَناسِيّ و أَناسِية و آنَاس [أنس]:

انسان، بشر. اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده ميشود و نيز بر مطلق جنس بشرى گفته ميشود؛ «انْسَانُ العَيْنِ»: سياهى چشم.

=الإِنْسَانِيّ-

[أنس]: آنكه يا آنچه كه براى خوبى و خير انسانها بكوشد؛ «مؤسَّسَة انْسَانِيّة»: مؤسسه ى خيريه؛ «عَمَلٌ انسَانيّ»: كارى انسانى و بشر دوستانه

الإِنْسَانِيَّة-

[أنس]: آنچه كه به انسان بجز حيوان ويژگى داشته باشد، بشريت؛ «الإنْسَانِيّة الْمُتألّمَة او المُجَاهِدَة»: انسانيت آزرده يا مبارز، صفات نيك انسانى مانند سخا و كرم و حسن خلق و انسانيت.

=أَنْسَأَ-

إنْسَاءً [نسأ] الشي ءَ: آن چيز را بتأخير انداخت، عقب انداخت،- هُ الْبَيْعَ و فى الْبَيْعِ: آن چيز را به نسيه به او فروخت،- عنهُ: از او عقب افتاد و فاصله گرفت.

=انْسَأَفَ-

انْسِئَافاً [سأف] لِيفُ النخلِ: پوست ليف نخل خرما كنده و پراكنده شد.

=الأَنْسَب-

[نسب]: اسم تفضيل است؛ «هَذا الشِّعْرُ انْسَبُ من ذَاكَ»: اين شعر بهتر و مناسبتر است از آن شعر، موافق تر، مناسبتر.

=انْسَبَكَ-

انْسِبَاكاً [سبك] الذهبُ و نحوهُ: طلا و مانند آن در بوته گداخته گرديد و در قالب ريخته شد.

=الأنْسَة-

[أنس]: مترادف (الأُنْس) است.

=انْسَتَرَ-

انْسِتَاراً [ستر]: خود را پوشانيد، پنهان شد.

=الانْسِجَام-

[سجم]: مص،- عند البَدِيعِيّينَ: و در نزد علماى بديع باين معنى است كه سخن بايد خالى از پيچيدگى و سهل و آسان با كلماتى نغز و از هر گونه تكلّف بدور باشد و در دلها اثر بگذارد.

=انْسَجَرَ-

انْسِجَاراً [سجر] الإناءُ: ظرف پر شد،- تِ الإِبلُ فى سَيْرِهَا: شتران بدنبال هم راه پيمودند.

=انْسَجَلَ-

انْسِجَالًا [سجل]: اين واژه مطاوع (سَجَلَ) است.

=انْسَجَمَ-

انْسِجَاماً [سجم] الماءُ: آب ريخته شد،- الكَلَامُ: سخن با نظم و با استوارى بيان شد.

=انْسَحَّ-

انْسِحَاحاً [سحّ] إِبْطُ البعير عرقاً: زير بغل شتر عرق كرد و روان شد.

=الانْسِحَاب-

[سحب]: روى گردانى، كنار رفتن، به عقب برگشتن، كشيده شدن

=انسحب-

=انسحق-

=انسد-

=انسدح-

=انسدر-

=انسرى-

=انسرب-

=انسرح-

=انسرط-

=انسرق-

=انسطح-

=انسطل-

=أنسع-

=أنسغ-

=أنسف-

=انسفر-

=انسفك-

=أنسق-

=انسكب-

=أنسل-

=انسلى-

=انسلب-

=انسلت-

=انسلخ-

=انسلع-

=انسلق-

=انسلك-

=الإنسولين-

=الأنسي-

=الإنشاء-

=الإنشاءات-

=الإنشائي-

=انشاب-

=الأنشاط-

=انشال-

=انشام-

=أنشأ-

روى زمين.

=انْسَحَبَ-

انْسِحَاباً [سحب]: رويگردان شد، كنار رفت، بر روى زمين كشيده شد.

=انْسَحَقَ-

انْسِحَاقاً [سحق]: كوبيده شد،- الْقَلْبُ: دل شكسته و خوار شد،- الثَّوْبُ: با اينكه جامه نواست، كرك و پرز آن ريخت،- تِ الدَّلْوُ: آنچه در سطل يا دلو بود ريخته شد،- الشّي ءُ: آن چيز دور شد، فراخ و پهن شد.

=انْسَدَّ-

انْسِدَاداً [سدّ]: بسته شد، مسدود شد.

=انْسَدَحَ-

انْسِدَاحاً [سدح]: طاقباز خوابيد و ميان دو پاى خود را فراخ كرد.

=انْسَدَرَ-

انْسِدَاراً [سدر] الشعَرُ: موى سر فروهشته شد،- يَعْدُو: به راه افتاد و آنرا ادامه داد. تا اندازه اى در راه شتافت.

=انْسَرَى-

انْسِرَاءً [سرو] عنهُ الهمُّ: اندوه از او برطرف و شادمان شد.

=انْسَرَبَ-

انْسِرَاباً [سرب] الماءُ مِنَ الإناء: آب از ظرف روان شد،- الوَحْشِيُّ: آن جانور وحشى به سوراخ خود درآمد.

=انْسَرَحَ-

انْسِرَاحاً [سرح] تِ الدابَّةُ: آن ستور با شتاب و سبكبال رفت،- الرّجُلُ: آن مرد بر قفا يا طاقباز خوابيد و ميان دو پاى خود را فراخ كرد.

=انْسَرَطَ-

انْسِرَاطاً [سرط] الشرابُ فى حلقه: شراب به آسانى در گلوى او فرو رفت.

=انْسَرَقَ-

انْسِرَاقاً [سرق] عنهُ: از او خود را كنار گرفت،- تْ مَفَاصِلُهُ: بندهاى تن او سست شد.

=انْسَطَحَ-

انْسِطَاحاً [سطح]: پهن و گسترده شد، بر پشت خوابيد و حركت نكرد.

=انْسَطَلَ-

انْسِطَالًا [سطل]: حيران و مبهوت شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=أَنْسَعَ-

إِنْسَاعاً [نسع] الرجُلُ: به باد شمال درآمد، آزار او نسبت به همسايگانش بسيار شد.

=أَنْسَغَ-

إنْسَاغاً [نسغ] هُ: او را با نيزه زد،- هُ بالسَّوْطِ: او را با تازيانه زد،- تِ الشجَرَةُ:

درخت پس از بريده شدن روئيد و سبز شد،- تِ الفَسِيلةُ: مغز نهال جدا شده از درخت آشكار شد.

=أَنْسَفَ-

إِنْسَافاً [نسف] تِ الريحُ الترابَ: باد خاك برانگيخت.

=انْسَفَرَ-

انْسِفَاراً [سفر] شَعُرهُ عن رأْسهِ: موى سر او ريخته شد، ابر پراكنده شد.

=انْسَفَكَ-

انْسِفَاكاً [سفك]: ريخته شد.

=أَنْسَقَ-

إِنْسَاقاً [نسق] الرجُلُ: فلانى با سجع سخن گفت.

=انْسَكَبَ-

انْسِكَاباً [سكب] الماءُ: آب ريخته شد.

=أَنْسَلَ-

إِنْسَالًا [نسل] الوالدُ الولدَ: پدر فرزند آورد،- الصُّوفَ او الرّيشَ: پشم يا پر را انداخت،- الصُّوفُ: پشم ريخته شد،- تِ الدّابَّةُ: هنگام چيدن كرك دام رسيد،- القَوْمَ: پيشاپيش آن قوم شد،- فى عدوِهِ: در دويدن خود شتاب كرد.

=انْسَلَّ-

انْسِلَالًا [سلّ] من الزحام: از ميان جمعيت بطور پنهانى خارج شد،- السَّيْفُ من غِمْدِهِ: شمشير از غلاف بيرون شد؛ «سَلَلْتُ السَّيْفَ من الغمدِ فَانْسَلَّ»: شمشير از غلاف بيرون كشيدم پس شمشير كشيده شد.

=انْسَلَى-

انْسِلَاءً [سلو] الهمُّ: غم و اندوه برطرف شد.

=انْسَلَبَ-

انْسِلَاباً [سلب]: در راهپيمايى خود بسيار شتاب كرد. اين واژه بيشتر در مورد ماده شتر بكار برده مى شود.

=انْسَلَتَ-

انْسِلَاتاً [سلت]: بى آنكه كسى بداند از آن جاى بيرون شد.

=انْسَلَخَ-

انْسِلَاخاً [سلخ] الجلدُ: پوست كنده شد،- من ثِيَابِهِ: جامه ى خود را از تن بدر آورد،- تِ الحَيَّةُ من قِشْرِهَا: مار پوست خود را افكند،- النَّهَارُ مِن اللّيل: شب رفت و روز بدرآمد،- الشَّهْرُ من سَنَتهِ: آن ماه از سال خود گذشت.

=انْسَلَعَ-

انْسِلَاعاً [سلع]: آن چيز دو نيم شد، پاره شد، شكاف برداشت.

=انْسَلَقَ-

انْسِلَاقاً [سلق] اللسانُ بر روى زبان پوسته درآمد.

=انْسَلَكَ-

انْسِلَاكاً [سلك] في الشي ء: به آن چيز يا مسلك درآمد.

=الإِنْسُولين-

(طب): داروئى است كه براى درمان قند خون بكار مى رود.

=الأنْسِيّ-

[أنس]: مترادف (الإِنْسِيّ) است.

=الإنْسِيّ-

[أنس]: واحد (الإنْس) است.

=الإنْشَاء-

[نشأ]: مص روش تعبير در نويسندگى و كيفيت آن نزد نويسنده است؛ «علمُ الإنْشَاء»: علم انشاء، فن نويسندگى.

=الإنْشَاءَات-

[نشأ]: اشياء يا ابزارها يا ساختمانهاى بنا شده براى كارهاى معين.

=الإِنْشَائيّ-

[نشأ]: منسوب به (الإنشَاء) است؛ «مَوْضُوع انْشَائي»: پديده كارى نوين؛ «المَشَارِيعُ الإنْشَائِيَّة»: عمليات و كارهاى ويژه براى آبادى كشور مانند آب رسانى و برق رسانى و خيابان كشى در شهرها.

=انْشَابَ-

انْشِيَاباً [شوب]: آميخته شد.

=الأَنْشَاط-

[نشط]: «بِئرٌ أَنْشاطٌ»: چاهى كه عميق نباشد و قَعْرِ آن ديده شود.

=الإنْشَاط-

[نشط]: مص؛ «بِئْرٌ انْشَاط»:

مترادف بِئرٌ أَنْشَاط است.

=انْشَالَ-

انْشِيَالًا [شول]: بلند و مرتفع شد.

=انْشَامَ-

انْشِيَاماً [شيم] في الشي ء أو الامرِ:

در آن چيز داخل شد.

=أَنْشَأَ-

إِنْشَاءً [نشأ] هُ: او را پرورانيد، تربيت كرد،- اللّهُ الشَّي ءَ: خداوند آن چيز را آفريد،- الشي ءَ: آن چيز را ساخت،- فلانٌ داراً: فلانى آغاز به ساختن خانه اى كرد،- الحَدِيثَ أو الْكَلَامَ: سخن را آغاز كرد،- فلانٌ يَضْربُ: فلانى آغاز به زدن كرد. در اينجا از افعال شروع بشمار مىيد،- زيدٌ: زيد شعرى گفت يا

=أنشب-

=انشت-

=انشتر-

=انشخب-

=أنشد-

=انشدح-

=انشده-

=أنشر-

=الانشراح-

=انشرث-

=انشرج-

=انشرح-

=انشرق-

=انشرم-

=أنشط-

=انشطب-

=انشع-

=انشعب-

=انشعث-

=الانشغال-

=انشغف-

=انشغل-

=أنشف-

=أنشق-

=أنشل-

=انشمر-

=انشمل-

=انشنج-

=انشوى-

=الأنشودة-

=الأنشوطة-

=أنصى-

=انصاب-

=انصات-

=و صيح انصاح-

=انصاح-

=انصار-

=انصاع-

=انصاغ-

سخنرانى كرد و خوب از عهده ى آن برآمد،- اللّهُ السَّحَابَةَ: خداوندا بر را بالا برد،- مِنَ المكان: از آن جاى خارج شد.

=أَنْشَبَ-

إِنْشَاباً [نشب] هُ في كذا: آن را به چيزى آويخت،- الصَّائِدُ: شكارگر شكار را در دام آويخت.

=انْشَتَّ-

انْشِتَاتاً [شتّ] الشملُ: گروه آنها پراكنده شد.

=انْشَتَرَ-

انْشِتَاراً [شتر] تْ عينُهُ: چشم او برگشته پلك شد.

=انْشَخَبَ-

انْشِخَاباً [شخب]: مطاوع (شَخَبَ) است بمعناى شير دوشيده شد.

=أَنْشَدَ-

إِنْشَاداً [نشد] الضالَّةَ: درباره گم شده پرسيد، گم شده را تعريف كرد و نشان داد،- هُ الشِّعْرَ: شعر را بر او خواند،- بِالْقَومِ: آن قوم را هجو كرد،- زَيداً و لِزَيْدٍ: به زيد پاسخ داد.

=انْشَدَحَ-

انْشِدَاحاً [شدح]: به پشت خوابيد و دو پاى خود را از هم گشاده كرد.

=انْشَدَه-

انْشِدَاهاً [شده]: سرگشته و حيرت زده شد.

=أَنْشَرَ-

إِنْشَاراً [نشر] اللّهُ الميتَ: خداوند مرده را زنده كرد،- الأَرْضَ: زمين را با آب زنده كرد.

=الانْشِرَاحِ-

[شرح]: خوشحالى و شادمانى.

=انْشَرَثَ-

انْشِراثاً [شرث] تْ يدُه: پشت دست او از سرما و مانند آن ورم كرد و شكاف برداشت،- الرّجُلُ: پشت دست آن مرد از سرما ورم كرد و شكاف برداشت،- تِ النّعْلُ:

كفش گشاد و شكافته شد.

=انْشَرَجَ-

انْشِرَاجاً [شرج] الشي ءُ: آن چيز دو نيم شد.

=انْشَرَحَ-

انْشِرَاحاً [شرح]: مطاوع (شَرَحَ) است،- صدرُهُ او خَاطِرُهُ: آسوده خاطر و شادمان شد.

=انْشَرَقَ-

انْشِرَاقاً [شرق] تِ القوسُ: كمان دو نيم شد.

=انْشَرَمَ-

انْشِرَاماً [شرم]: آن چيز پاره و شكافته شد.

=أَنْشَطَ-

إنْشَاطاً [نشط] هُ: او را با نشاط كرد،- الرجُلُ: آن مرد داراى زن و فرزند و چارپايان خوب و با نشاط شد،- تِ الحَيَّةُ:

مارگزيد،- الكَلأُ الدّابةَ: گياه ستور را فربه كرد،- الحَبلَ: ريسمان را گره زد،- العقدةَ او العِقَالَ: گره يا ريسمان را باز و آنها را فراخ كرد،- البَعِيرَ من عِقَالِهِ:

ريسمان شتر را باز و آنرا رها كرد.

=انْشَطَبَ-

انْشِطَاباً [شطب] الماءُ و نحوُه: آب و مانند آن روان شد.

=انْشَعَّ-

انْشِعَاعاً [شعّ] الذئبُ في الغنم: گرگ به ميان گوسفندان افتاد.

=انْشَعَبَ-

انْشِعَاباً [شعب] عنهُ: از وى دور شد،- تْ اغْصَانُ الشَّجَرَةِ: شاخه هاى درخت پراكنده شدند،- بِهِ القَولُ: از سخن او معنايى مخالف معناى اول دريافت كرد،- الطريق اوِ النَّهْرُ: خيابان يا رودخانه منشعب شدند،- الرَّجُلُ،- تْ نَفْسُهُ: مرد، بدرود زندگى گفت.

=انْشَعَثَ-

انْشِعَاثاً [شعث] الإناءُ: جام كمى ترك برداشت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الانْشِغَال-

[شغل]: مص؛ «انشغالُ البالِ»: نگرانى و سرگردانى و سرگشتگى.

=انْشَغَفَ-

انْشِغَافَاً [شغف] بهِ: از تهِ دل او را دوست داشت.

=انْشَغَلَ-

انْشِغَالًا [شغل]: به كارى مشغول شد.

=أَنْشَفَ-

إِنْشَاقاً [نشف] هُ: به او سرشير خورانيد.

=أَنْشَقَ-

إنْشَاقاً [نشق] هُ المسكَ و نحوَهُ: او را با مشك و مانند آن بويانيد،- النَّشُوقَ: او را وادار به بوئيدن دارو كرد،- الظَّبْيَ فى الْحِبَالَةِ: آهو را در دام آويخت.

=انْشَقَّ-

انْشِقَاقاً [شقّ] الشي ءُ: ميان آن چيز باز شد يا شكافت،- الفَجْرُ: بامداد برآمد و روشن شد،- الْأَمرُ: آن كار پريشان شد،- عَنْه: از او جدا شد.

=أَنْشَلَ-

إِنْشَالًا [نشل] اللحمَ من القِدْر: گوشت را از ديگ بيرون آورد،- ما علَى الْعَظْمِ بِفِيهِ:

گوشت روى استخوان را با دهان بركند.

=انْشَلَّ-

انْشِلَالًا [شلّ] المطُر: باران سرازير شد،- السَّيْلُ: سيل آغاز به پيشروى كرد،- الذِّئْبُ فى الغَنم: گرگ به گله ى گوسفند زد،- تِ الْإِبِلُ: شتران رانده شدند.

=انْشَمَرَ-

انْشِمَاراً [شمر]: با شتاب يا با خراميدن رفت،- لِلْأَمْرِ: براى آن كار آماده شد.

=انْشَمَلَ-

انْشِمَالًا [شمل]: شتاب كرد.

=انْشَنَجَ-

انْشِنَاجاً [شنج] الجلدُ: پوست بر اثر گرما يا سرما چروكيده و منقبض شد.

=انْشَوَى-

انْشِوَاءً [شوي]: اين واژه مطاوع (شَوَى) است بمعناى بريان شد.

=الأُنْشُودَة-

ج انَاشيد [نشد]: سرود دسته جمعى، آنچه كه با نثر و شعر زمزمه يا سروده شود.

=الأُنْشُوطَةِ-

ج- أَنَاشِيط [نشط]: گره اى كه باز كردن آن آسان باشد.

=أَنْصَى-

إِنْصَاءً [نصو] الرجُلَ: دست بر پيشانى آن مرد زد يا پيشانى او را گرفت.

=أَنْصَى-

إِنْصَاءً [نصي] المكانُ: گياهان آن زمين بسيار شد.

=انْصَابَ-

انصِيَاباً [صوب] الماءُ: آب ريخته شد.

=انصَاتَ-

انْصِيَاتاً [صوت] الرجُلُ: آن مرد پس از خم بودن راست قامت شد، به جائى نامعلوم رفت؛ «دُعِىَ فَانْصَاتَ»: دعوت شد و آنرا پذيرفت و آمد.

=و صيح انْصَاحَ-

انْصِيَاحاً [صوح] و صيح: آن چيز دو نيم شد،- الفَجْرُ: بامداد روشن شد.

=انْصَاحَ-

انْصِيَاحاً [صيح] تِ الأرضُ: بخشى از زمين با گياهان پوشيده شد و بخشى ديگر بى گياه ماند.

=انْصَارَ-

انْصِيَاراً [صور]: مايل شد، ميل پيدا كرد، كج شد.

=انْصَاعَ-

انْصِيَاعاً [صوع]: با شتاب برگشت، رفت و گذشت،- للْأوَامر: از دستورات اطاعت كرد.

=انْصَاغَ-

انْصِيَاغاً [صوغ]: اين واژه مطاوع

=أنصب-

=الأنصب-

=أنصت-

=أنصح-

=انصدع-

=انصرح-

=انصرع-

=انصرف-

=انصرم-

=أنصع-

=أنصف-

=انصفق-

=أنصل-

=انصلت-

=انصلع-

=انصهر-

=أنض-

=أنضى-

=انضاخ-

=الأنضاد-

=انضاع-

=انضاف-

=أنضب-

=الانضباط-

=انضبط-

=أنضج-

=انضجع-

=أنضح-

=انضخ-

=أنضر-

=الأنضر-

=انضرج-

=انضغط-

=انضفر-

=أنضل-

=انضم-

=انضمخ-

=انضمر-

=انضوى-

=الأنط-

=انطاد-

=انطاع-

(صَاغَ) است بمعناى ساخته شد.

=أَنْصَبَ-

إنْصَاباً [نصب] هُ: او را خسته و ناتوان كرد، براى او سهمى تعيين كرد،- هُ الْمَرضُ: بيمارى او را رنج داد،- الحديثَ:

حديث را به روايت كننده اسناد داد،- السِّكّينَ: براى چاقو دسته ساخت.

=انْصَبَّ-

انْصِبَاباً [صبب] الماءُ: آب ريخته شد،- عليهِ: بر او فرود آمد.

=الأَنْصَب-

م نَصْبَاء، ج نُصْب [نصب]: حيوانى كه دو شاخ راست داشته باشد.

=أَنْصَتَ-

إِنْصَاتاً [نصت] لهُ: به سخن او گوش داد،- هُ: او را ساكت و خاموش كرد.

=أَنْصَحَ-

إِنْصَاحاً [نصح] الراعي الإبلَ: شتربان شتران را سيراب كرد.

=انْصَدَعَ-

انْصِدَاعاً [صدع] الشي ءُ: آن چيز دو نيم شد، شكاف برداشت،- الصَّبَاحُ:

بامداد برآمد،- تْ رجلُهُ: پايش لغزيد و مفصل آن پيچ خورد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=انْصَرَحَ-

انْصِرَاحاً [صرح] الحقُّ: حق آشكار شد.

=انْصَرَعَ-

انْصِرَاعاً [صرع]: زمين خورد و افتاد.

=انْصَرَفَ-

انْصِرَافاً [صرف] الرجُلُ: آن مرد روى گردان و منصرف شد،- تِ الْكلَمَةُ: آن كلمه صرف شد،- الى كذا: به آن چيز روى آورد؛ «انْصَرَفَ الى دَرْسِ الْقَضيَّةِ»: به بررسى آن چيز پرداخت.

=انْصَرَمَ-

انْصِرَاماً [صرم]: آن چيز بريده شد،- تِ السَّنَةُ: آن سال گذشت.

=أَنْصَعَ-

إِنْصَاعاً [نصع] بالحقّ: به حق اقرار و اعتراف كرد،- لِلشَّرّ: به شرّ پرداخت و روى آورد.

=أَنْصَفَ-

إنْصَافاً [نصف] الرجُلُ: آن مرد عادل شد،- فلاناً: به فلانى خدمت كرد،- الخَصْمَينِ: با عدالت ميان آن دو قضاوت و رفتار كرد،- من فلانٍ: از فلانى حق خود را گرفت،- الشّي ءُ: به نيمى از آن چيز رسيد،- المُسَافِرُ: در نيمه ى روز سفر كرد،- المَاءُ الإنَاءَ: آب به نيمه ى ظرف رسيد،- الشّي ءَ: نيمى از آن چيز را گرفت

الأَنْصَف-

[نصف]: با انصاف تر، اسم تفضيل است از فعل (انْصَفَ) بر خلاف قياس.

=انْصَفَق-

انْصِفَاقاً [صفق]: روى گردان شد و برگشت،- القَوْمُ عليهِ: آن قوم بر او گرد آمدند.

=أَنْصَلَ-

إِنْصَالًا [نصل] السهمَ: پيكان را از تير بيرون كشيد، در تير پيكان قرار داد،- الشّي ءَ مِنَ الشّي ءِ: آن چيز را از چيز ديگر بيرون كشيد.

=انْصَلَتَ-

انْصِلَاتاً [صلت] في عَدْوِهِ: در دويدن كوشيد و بر ديگرى سبقت يافت.

=انْصَلَعَ-

انْصِلَاعاً [صلع] تِ الشمسُ: خورشيد آشكار و از پشت ابر خارج شد،- تِ الحيَّةُ:

مار بدون آنكه خاكى شده باشد آشكار شد.

=انْصَهَرَ-

انْصِهَاراً [صهر] الشي ءُ: گداخته شد.

=أَنضَّ-

إنْضَاضاً [نضّ] الحاجة: نيازمندى را برآورد.

=أَنْضَى-

إنْضَاءً [نضو] الثوبَ: جامه را كهنه كرد،- البعيرَ: شتر را لاغر كرد،- فلاناً: به فلانى ستور لاغرى داد.

=انْضَاخَ-

انْضِيَاخاً [نضخ] عليه الماءُ: آب بر او ريخته شد.

=الأَنْضَاد-

[نضد]: «أَنْضَادُ الجبالِ و السحابِ»:

كوهها و ابرهاى متراكم و پيوسته بهم؛ «انْضَادُ القومِ»: جماعت مردم و شماره ى آنها؛ «انضادُ الرَّجُل»: عموها و دائيهاى بزرگ آن مرد.

=انْضَاعَ-

انضِياعاً [ضوع] الفرخُ: جوجه بالهاى خود را نزد مادرش گشود تا آنرا غذا دهد.

=انْضَافَ-

انضِيَافاً [ضيف] اليهِ: به او پيوست.

=أَنْضَبَ-

إِنْضَاباً [نضب] القوسَ: زه كمان را كشيد تا صدا كند.

=الانْضِبَاط-

[ضبط]: مص، پذيرفتن شرايط و مقرراتى كه ويژه ى هيأتها و مؤسسه ها و حزبها يا سازمانها باشد؛ «الانْضِبَاطُ الْعَسْكَرِيّ»: شئونات نظامى و ارتشى.

=انْضَبَطَ-

انْضِبَاطاً [ضبط]: اين واژه مطاوع (ضَبَطَ) است؛ «ضَبَطَهُ فَانْضَبَطَ»: او را درست و مرتب و مُنَظَّم كرد پس او با نظم و درست شد. همچنانكه گويند «قهرهُ فَانْقَهَر»: بر او چيره گى يافت پس او مقهور و تسليم گرديد.

=أَنْضَجَ-

إِنْضَاجاً [نضج] الثمَر أو اللحَم: ميوه يا گوشت را پخت.

=انْضَجَعَ-

انْضِجَاعاً [ضجع]: بر روى پهلوى خود خوابيد.

=أَنْضَحَ-

إِنْضَاحاً [نضح] الزرعُ أو الشجرُ: مترادف (نَضَحَ) است،- عِرْضَ فُلانٍ: آبروى فلانى را ريخت و تباه كرد.

=انْضَخَّ-

انْضِخَاخاً [نضخ] عليه الماءُ: آب بر او ريخته شد.

=أَنْضَرَ-

إِنْضَاراً [نضر]: آن چيز تر و تازه و زيبا شد،- الشَّجَرُ: برگ درخت سبز شد،- هُ اللّهُ: خداوند او را زيبا و آراسته كرد.

=الأَنْضَر-

[نضر]: خرم و زيبا.

=انْضَرَجَ-

انْضِرَاجاً [ضرج]: آن چيز دو نيم شد،- مَا بينَ الْقَومِ: در ميان آن قوم دورى افتاد،- لَنَا الطَّرِيقُ: راه بر ما فراخ و دور شد،- تِ الْعُقَابُ: عقاب ناگهان بر روى شكار فرود آمد.

=انْضَغَطَ-

انْضِغَاطاً [ضغط]: تحت فشار قرار گرفت و مقهور شد.

=انْضَفَرَ-

انْضِفَاراً [ضفر]: بافته و تابيده شد.

=أَنْضَلَ-

إِنْضَالًا [نضل] هُ: او را خسته و لاغر كرد.

=انْضَمَّ-

انْضِمَاماً [ضمّ]: اين واژه مطاوع (ضَمَّ) است،- عَلى كَذَا: شامل آن چيز شد.

=انْضَمَخَ-

انْضِمَاخاً [ضمخ] بالطيب: خود را با عطر خوشبوى كرد.

=انْضَمَرَ-

انْضِمَاراً [ضمر] الغصنُ: شاخه درخت بىب و خشك شد.

=انْضَوَى-

انْضِوَاءً [ضوي] اليهِ: به او پيوست.

=الأَنَطّ-

ج نُطُط [نطّ]: مسافرت دور و دراز.

=انْطَادَ-

انْطِيَاداً [طود]: به هوا بالا رفت.

=انْطَاعَ-

انْطِيَاعاً [طوع] لهُ: فرمانبردار او شد.

=انطبخ-

=انطبع-

=انطبق-

=الأنطش-

=أنطف-

=انطفأ-

=أنطق-

=انطلى-

=الانطلاق-

=الأنطلة-

=انطلس-

=انطلق-

=انطمس-

=انطوى-

=أنظر-

=أنظم-

=أنعى-

=انعاج-

=الإنعاش-

=الانعام-

=الإنعامة-

=أنعت-

=أنعج-

=انعجم-

=انعدل-

=انعر-

=الانعراج-

=انعرج-

=انعزل-

=أنعس-

=أنعش-

=انعصر-

=انعطف-

=انعطن-

=انعفر-

=انعق-

=انعقد-

=انعقر-

=انعقف-

=الانعكاس-

=انعكس-

=أنعل-

=أنعم-

=انْطَبَخَ-

انْطِبَاخاً [طبخ]: مطاوع (طَبَخَ) است.

=انْطَبَعَ-

انْطِبَاعاً [طبع]: مطاوع (طَبَعَ) است.

=انْطَبَقَ-

انْطِبَاقاً [طبق] الشي ءُ: آن چيز بسته شد. اين واژه بر خلاف (مُنْفَتِحٌ و مُنْبَسِطٌ) است،- على كَذَا: بر آن چيز منطبق شد، آن چيز را گرفت.

=الأُنطُش-

دير كوچكى است ويژه ى راهبان مسيحى.

=أَنْطَفَ-

إنْطَافاً [نطف] هُ: او را به زشتى نسبت داد يا به عيب او را آلوده كرد و تهمت زد.

=انْطَفَأَ-

انْطِفَاءً [طفأ] تِ النارُ: شعله ى آتش خاموش شد.

=أَنْطَقَ-

إنْطَاقاً [نطق] هُ: او را وادار به سخن كرد.

=انْطَلَى-

انْطِلَاءً [طلي] تْ عليهِ الحيلةُ: فريب خورد.

=الانْطِلاق-

[طلق]: مص؛ «نُقْطَةُ الانْطِلَاق»:

آغاز به كار.

=الأَنْطِلَة-

[نطل]: سختيها و بلاها.

=انْطَلَسَ-

انْطِلَاساً [طلس] الأَمرُ: آن امر پوشيده شد.

=انْطَلَقَ-

انطِلَاقاً [طلق]: رفت؛ «انْطَلَقَ مُسْرِعاً»:

با شتاب رفت،- لسانُهُ: زبان او گشاده و فصيح شد،- وَجْهُهُ: چهره ى او گشاده شد،- تْ نَفْسُهُ لِلأمرِ: با شادمانى آن امر را پذيرفت.

=انْطَمَسَ-

انْطِمَاساً [طمس]: محو و ناپديد شد.

=انْطَوَى-

انْطِوَاءً [طوي]: مطاوع (طَوَى) است،- القَومُ عَلَيهِ: آن قوم بر او گرد آمدند،- على نفسه: خود را در هم كشيد و جمع كرد،- على الأَمرِ: مشتمل بر آن چيز شد.

=أَنْظَرَ-

إنْظَاراً [نظر] الرجُلَ: او را فرصت انديشيدن داد، با يك نگاه آن چيز را به وى فروخت،- الديْنَ: براى پرداخت بدهى به او مهلت داد،- فُلاناً لِفُلانٍ: فلانى را مانند فلان قرار داد.

=أَنْظَمَ-

إنْظَامَاً [نظم] تِ السمكةُ أو الدجاجةُ: ماهى يا مرغ تخم دار شد.

=أَنْعَى-

إنْعَاءً [نعي] عليهِ شيئاً قبيحاً: به او ناروا و ناسزا گفت،- هُ الشَّي ءَ: آن چيز را به وى خبر داد.

=انْعَاجَ-

انْعِيَاجاً [عوج] عليهِ: به او ميل و گرايش كرد.

=الإنْعَاش-

[نعش]: مص،- الاقْتِصَادِيّ:

پيش برد و ترويج اقتصاد كشور اعم از كشاورزى و صنعت و جز آنها.

=الانْعَام-

ج إنْعَامَات [نعم]: مص. انعام، مژدگانى.

=الإنْعَامَة-

[نعم]: مژدگانى، عطا، بخشش.

=أَنْعَتَ-

إنْعَاتاً [نعت] الرجُلُ: آن مرد زيباروى شد، آن مرد داراى سيرتى نيكو شد.

=أَنْعَجَ-

إنْعَاجاً [نعج] القومُ: شتران آن قوم فربه شدند.

=انْعَجَمَ-

انْعِجَاماً [عجم] عليهِ الكلامُ: سخن بر او سخت و دشوار و مبهم شد.

=انْعَدَلَ-

انْعِدَالًا [عدل] عن الطريق: از راه برگشت و به سوى ديگرى روان شد.

=انْعَرَ-

إنْعَاراً [نعر] الأَراكُ: درخت اراك ميوه داد.

=الانْعِرَاج-

[عرج] (ف): خروج اشعه ى نورى از پرتو مستقيم خود مانند گذر نور از سوراخى كوچك.

=انْعَرَجَ-

انْعِرَاجاً [عرج]: كج و خميده شد،- الشي ءُ: آن چيز گرايش كرد،- الطَّريقُ: راه كج شد،- عن الشّي ءِ:

از آن چيز روى گردان شد و آنرا رها كرد،- القَومُ عَن الطَّريقِ: آن قوم از راه خود به سوى ديگرى رفتند.

=انْعَزَلَ-

انْعِزَالًا [عزل] عنهُ: از او كناره گيرى كرد.

=أَنْعَسَ-

إنْعَاساً [نعس] هُ: او را به چُرت زدن انداخت.

=أَنْعَشَ-

إنْعَاشاً [نعش] هُ اللّهُ: خداوند او را سر زنده و شادمان كرد.

=انْعَصَرَ-

انْعِصَاراً [عصر]: مطاوع (عَصَرَ) است،- العِنَبُ و نحوُهُ: آب انگور و مانند آن گرفته شد.

=انْعَطَفَ-

انْعِطَافاً [عطف]: خم شد، تا شد، دو تا شد.

=انْعَطَنَ-

انْعِطَاناً [عطن] الجلدُ: پوست در ظرف دباغى نهاده و بد بوى شد.

=انْعَفَرَ-

انْعِفَاراً [عفر] الشي ءُ: آن چيز خاك آلوده شد،- فى التُّراب: در خاك غلطيد.

=انْعَقَّ-

انْعِقَاقاً [عقّ]: آن چيز شكافت،- الوَادِي: آن دره گود شد،- الغُبَارُ: گرد و غبار برافراشته شد،- البَرْقُ: برق به درون ابر شد،- تِ العُقْدَةُ: گره سخت و محكم شد.

=انْعَقَدَ-

انْعِقَاداً [عقد]: مطاوع (عَقَدَ) است،- الأمرُ لِفُلان: آن امر ويژه ى او شد،- الدبّسُ: شيره سفت شد،- الزّهرُ:

شكوفه ميوه شد.

=انْعَقَرَ-

انْعِقَاراً [عقر] ظهرُ الدابَّةِ من الرحْل أو السرْج: پشت ستور از كجاوه يا زين زخم شد،- تْ قَوائِمُ الْبَعيرِ: دست و پاى شتر شكسته شد.

=انْعَقَفَ-

انْعِقَافاً [عقف] العودُ و نحوُهُ: چوب كج معوجّ شد.

=الانْعِكَاس-

[عكس] (ف): بازگشت شعاع نور پس از برخورد با برخى از سطوح مانند آئينه يا سطح آب راكد.

=انْعَكَسَ-

انْعِكَاساً [عكس]: آن چيز وارونه شد؛ «انْعَكَسَ النُّورُ»: نور برگشت و منعكس شد.

=أَنْعَلَ-

إنْعَالًا [نعل] الدابَّةَ: ستور را نعل بست.

=أَنْعَمَ-

إنْعَاماً [نعم] الشي ءَ: آن چيز را نرم كرد،- فى الأَمْرِ: در آن كار مبالغه كرد و كوشيد،- النَّظَرَ فى الْمَسْأَلَةِ: در آن مسأله تحقيق و دقت كرد،- فلاناً: فلانى را در رفاه قرار داد؛ «انْعَمَ اللّهُ صَبَاحَكَ»: خداوند روز شما را خوش و فراخ كند؛ «انْعِم صَبَاحاً»:

صبح شما به خير باشد. در موارد بسيارى همزه و نون را حذف كنند و گويند: «عِمْ صباحاً» يا «عِمْ مساءً»،- اللّهُ النِّعْمَةَ عَلَيه،- هُ بِالنعْمَة: خداوند به او روزى رساند، به او

=انعمد-

=أنغى-

=انغاض-

=انغاط-

=انغرس-

=انغرض-

=انغرف-

=انغسل-

=أنغص-

=أنغض-

=أنغل-

=انغلق-

=انغم-

=انغمر-

=انغمس-

=انغمض-

=انغوى-

=أنف-

=الأنف-

=الإنفاض-

=انفت-

=الأنفة-

=انفتح-

=انفتق-

=انفتل-

=انفثأ-

=أنفج-

=انفجى-

=الانفجار-

=انفجع-

=الإنفحة-

=انفحج-

=انفخت-

=أنفد-

=انفدى-

=انفدغ-

=أنفذ-

روزى و نعمت رسانيد،- اللّهُ بكَ عينا:

خداوند چشم آنكه را كه دوست دارى بتو روشن كند،- الرَّجُلُ: بخشيد و افزود، به ناز و نعمت درآمد،- لهُ: به او (نَعَمْ) بله گفت،- القَوْمَ: با پاى برهنه نزد آن قوم آمد،- صَديقَهُ: دوست خود را با پاى برهنه بدرقه كرد.

=انْعَمَدَ-

انْعِمَاداً [عمد] الشي ءُ: ايستاد و بر ستونى تكيه داد.

=أَنْغَى-

إنْغَاءً [نغو] اليه: با او سخنى قابل فهم گفت.

=انْغَاضَ-

انْغِيَاضاً [غيض] الماءُ: آب كم شد يا به زمين فرو رفت،- الثَّمَنُ: بها كاهش يافت.

=انْغَاطَ-

انْغِيَاطاً [غوط] العودُ: آن چوب دو نيم شد.

=انْغَرَسَ-

انْغِرَاساً [غرس]: مطاوع (غَرَسَ) است.

=انْغَرَضَ-

انْغِرِاضاً [غرض] الغصنُ: شاخه ى درخت شكست و دو نيم شد ولى جدا نگرديد.

=انْغَرَفَ-

انْغِرَافاً [غرف] الشي ءُ: آن چيز بريده شد، دو نيم شد،- العَظْمُ: استخوان شكست،- فُلانٌ: بدرود زندگى گفت.

=انْغَسَلَ-

انْغِسَالًا [غسل]: مطاوع (غَسَلَ) است،- الشي ءُ: آن چيز روان شد.

=أَنْغَصَ-

إنْغَاصاً [نغص] اللّهُ عليه العيشَ: خداوند زندگى را بر او تيره كند،- فلاناً رعيَهُ: سهم گياه شتران او را نداد و مانع چراى شتران او شد.

=أَنْغَضَ-

إنْغَاضاً [نغض] الشي ءُ: آن چيز تكان خورد و لرزان شد،- رَأسَهُ: سر خود را با تعجب و ريشخند تكان داد.

=انْغَضَّ-

انْغِضَاضاً [غضّ] الطرْفُ: چشم فروهشته شد.

=أَنْغَلَ-

إنْغَالًا [نغل] الجلدَ: پوست را در دباغى از ميان برد.

=انْغَلَّ-

انْغِلَالًا [غلّ] في الشي ءِ: به آن چيز درآمد.

=انْغَلَقَ-

انْغِلَاقاً [غلق] البابُ: درب بسته شد.

اين واژه ضد (انْفَتَحَ) است، باز شدن درب سخت شد.

=انْغَمَّ-

انْغِمَاماً [غمّ]: اندوهگين شد، خود را پوشانيد، پوشيده شد.

=انْغَمَرَ-

انْغِمَاراً [غمر]: در آب فرو رفت.

=انْغَمَسَ-

انْغِمَاساً [غمس] في الماء: به زير آب رفت،- فِى الشّي ءِ: داخل آن چيز شد.

=انْغَمَضَ-

انْغِمَاضاً [غمض] طَرْفُهُ: چشم او بسته شد.

=انْغَوَى-

انْغِوَاءً [غوي] الرجُلُ: آن مرد افتاد و خم شد.

=أَنَفَ-

- أَنْفَاً هُ: بر بينى او زد.

=أَنِفَ-

- أَنْفاً من العار: از ننگ و عار منزه شد و آنرا نپذيرفت.

=الأَنْف-

ج آنَاف و أُنوف (ع ا): بينى،- مَجَازاً:

بزرگمنشى و عزت نفس،- (مو): قطعه اى نازك از عاج كه در انتهاى دسته ى عود يا در زير سيمهاى آن قرار دهند؛ «انفُ الشّي ءِ»: آغاز هر چيزى؛ «انْفُ الجَبَل»:

دماغه ى كوه؛ «انْفُ العجل» (ن): گياهى است زينتى؛ «رَغِمَ انْفُهُ»: خوار شد؛ «رَغْمَ انْفِهِ»: بر خلاف ميل او؛ «حَمِيَ انْفُهُ» نيرومند و چيره شد؛ «شَامِخ أَلأَنْفِ» خود بزرگ بين؛ «مَاتَ حَتْفَ أَنْفِهِ»: به مرگ طبيعى مرد.

=الأَنْف-

جمع (الأَنُوف) است،- من الرّيَاضِ: گياه تازه برآمده و چرا نشده؛ «غَابَةٌ انُفٌ: جنگلى دست نخورده؛ «كأسٌ انُفٌ»:

جامى كه با آن چيزى ننوشيده باشند.

=الإنْفَاض-

[نفض]: مص، گرسنگى و نيازمندى.

=انْفَتَّ-

انْفِتَاتاً [فتّ] الشي ءُ: آن چيز شكسته شد.

=الأَنَفَة-

عزت نفس، بزرگوارى.

=انْفَتَحَ-

انْفِتَاحاً [فتح]: مطاوع (فَتَحَ) است،- عن الشّي ءِ: از آن چيز آشكار شد.

=انْفَتَقَ-

انْفِتَاقاً [فتق]: دو شقه شد،- تِ الماشيةٌ: ستوران فربه شدند.

=انْفَتَلَ-

انْفِتَالًا [فتل]: مطاوع (فَتَلَ) و (فَتَّلَ) است.

=انْفَثَأَ-

انْفِثَاءً [فثأ] الحرُّ: گرما كاسته شد.

=أَنْفَجَ-

إنْفَاجاً [نفج] الأَرنبَ: خرگوش را از لانه اش برانگيخت.

=انْفَجَى-

انْفجَاءً [فجو] البابُ: درب باز شد،- الْقَومُ عن فُلانٍ: آن قوم از اطراف فلانى پراكنده شدند.

=الانْفِجَار-

[فجر]: مص، إنفجار، تركيدن كه معمولا با صداى سخت صورت مى پذيرد؛ «مَوَادُّ الانْفِجَار»: مواد انفجارى

انْفَجَرَ-

انْفِجَاراً [فجر] الماءُ: آب روان شد،- تِ الْقُنبُلَةُ: بمب منفجر و ذرات آن پراكنده شد،- الصُّبحُ: بامداد برآمد،- عَنهُ اللّيلُ: شب از او رخت بر بست،- عليهم العَدُوُّ: دشمن از هر سو بر آنها تاخت،- بِالْعَطَاءِ: كريم و بخشنده شد.

=انْفَجَعَ-

انْفِجَاعاً [فجع]: ميل بسيار به غذا كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الإنْفَحَة-

[نفح]: ماده ى پنير كه از شكم بزغاله درآورند. اين واژه را در زبان متداول (الْمجبَنَة) گويند.

=الإنْفِحَة-

[نفح]: مترادف (الإنْفَحَة) است.

=الإنْفَحَّة-

[نفح]: مترادف (الإنْفَحَة) است.

=انْفَحَجَ-

انْفِحَاجاً [فحج] تْ ساقاهُ: دو ساق پايش از هم باز و فاصله گرفتند.

=انْفَخَتَ-

انْفِخَاتاً [فخت] السقفُ: سقف سوراخ شد.

=أَنْفَدَ-

إنْفَاداً [نفد] القومَ: ميان آن قوم را شكافت و گذر كرد،- القَومُ: دارائى آنها نابود شد يا توشه ى آنها تمام شد،- تِ البِئْرُ:

آب چاه تمام شد،- الشي ءَ: آن چيز را نابود كرد.

=انْفَدَى-

انْفِدَاءً [فدي]: فدائى شد.

=انْفَدَغَ-

انْفِدَاغاً [فدغ]: آن چيز شكست.

=أَنْفَذَ-

إنْفَاذاً [نفذ] السهمَ الرميَّةَ: تير را از شكار گذراند،- الكِتَابَ الى فُلان: نامه را به سوى فلان فرستاد، الحَاكِمُ الأَمرَ: حاكم آن دستور را اجرا كرد،- الرّجُلُ القومَ: آن مرد از ميان آن قوم گذشت،- عَهْدَهُ: عهد و پيمان خود را امضا كرد.

=أنفر-

=انفرى-

=الانفراد-

=الانفراغ-

=انفرج-

=انفرد-

=انفرط-

=انفرق-

=انفرك-

=أنفز-

=انفزر-

=أنفس-

=الأنفس-

=انفسح-

=انفسخ-

=أنفش-

=انفشل-

=الانفصالي-

=الانفصالية-

=انفصع-

=انفصل-

=انفصم-

=أنفض-

=انفضخ-

=انفطر-

=انفطم-

=أنفع-

=الانفعال-

=انفعل-

=انفغر-

=انفغم-

=أنفق-

=انفقأ-

=انفقس-

=انفقص-

=انفقع-

=انفك-

=أَنْفَرَ-

إنْفَاراً [نفر] هُ: او را راند،- القَومُ:

شتران آن قوم دور شدند،- القومُ فلاناً: آن قوم فلانى را يارى و كمك كردند،- الحَاكِمُ فُلاناً على فلانٍ: حاكم بر غلبه ى فلان بر فلانى حكم كرد.

=انْفَرَى-

انْفِرَاءً [فري] الشي ءُ: آن چيز پاره شد.

=الانْفِرَاد-

[فرد]: مص؛ «على انفِرَاد»: به تنهائى؛ «الانْفِرادُ بِالسُّلْطَةِ»: ديكتاتورى، حكومت فردى.

=الانْفِرَاغ-

[فرغ]: «انْفِرَاغُ جسمٍ مكهربٍ أو مِرْكم» (ف): خالى شدن نيروى برق از جسمى، جريان برق در گازى سبك.

=انْفَرَجَ-

انْفِرَاجاً [فرج]: باز شد،- الغَمُّ:

اندوه رفت،- ما بينَ الشَّيئَين: ميان آن دو چيز فراخ شد،- الرَّجُلُ من ضِيقةٍ: آن مرد از گرفتگى رهائى يافت.

=انْفَرَدَ-

انْفِرَاداً [فرد]: تنها شد،- بِالأَمْرِ: در آن كار به تنهائى اقدام كرد، بى همتا بود،- بهِ: با او خلوت كرد.

=انْفَرَطَ-

انْفِرَاطاً [فرط]: گسيخته شد،- عَقْدُهُم: آنها پراكنده شدند.

=انْفَرَقَ-

انْفِرَاقاً [فرق] عنهم: از آنها جدا شد،- لهُ الطريقُ: راه آشكار شد.

=انْفَرَكَ-

انْفِرَاكاً [فرك]: مطاوع (فَرَكَ) و (فَرَّكَ) است.

=أَنْفَزَ-

إنْفَازاً [نفز] السهمَ: تير را بر روى ناخن خود چرخانيد تا كجى و راستى آن را معلوم كند.

=انْفَزَرَ-

انْفِزَاراً [فزر] الشي ءُ: آن چيز پاره شد،- الثَوبُ: جامه كهنه شد.

=أَنْفَسَ-

إنْفَاساً [نفس] الشي ءُ: آن چيز نفيس و گرانبها شد،- فُلاناً فى الشّي ءِ: فلانى را در آن چيز تشويق كرد.

=الأَنْفَسَ-

[نفس]: اسم تفضيل است از (النَّفَاسَة).

=انْفَسَحَ-

انْفِسَاحاً [فسح] صدرُهُ: سينه ى او باز و شادمان شد. اين واژه ضد (ضَاق) است،- المَكَانُ: آن جاى فراخ شد،- طَرْفُهُ: چشم او نگاه دور دست كرد.

=انْفَسَخَ-

انْفِسَاخاً [فسخ] العزمُ أو العقدُ: قصد يا پيمان فسخ شد.

=أَنْفَشَ-

إنْفَاشاً [نفش] الراعي الإبلَ: شتربان شتران را شب هنگام براى چرا فرستاد.

=انْفَشَّ-

انْفِشَاشاً [فشّ] الجرحُ: ورم زخم فرو رفت،- الرَّجُلُ عَن الأَمْرِ: آن مرد در آن كار سست و تنبل شد،- تْ عِلَّةُ فُلانٍ: بيمارى فلان برطرف شد،- اللَّبَنُ: شير روان شد،- تِ الريحُ: باد از مشك و مانند آن بهنگام فشار بر آن خارج شد.

=انْفَشَل-

انْفِشَالًا [فشل]: از چيزى كه ناگهان برايش رخ داد ترسيد. اين واژه در زبان متداول رايج است،- عَلَيْهِ: از او با نگرانى ترسيد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الانْفِصَالِيّ-

[فصل]: آنكه خواهان جدائى از دين يا دولت خود است، آنكه خواهان جدا شدن از گروه يا دسته ايست.

=الانْفِصَالِيَّة-

[فصل]: حالت و نحوه ى جدائى، جدائى طلبى، تجزيه طلبى.

=انْفَصَعَ-

انْفِصَاعاً [فصع] الشي ءُ عن كذا: آن چيز از فلان چيز خارج شد.

=انْفَصَلَ-

انْفِصَالًا [فصل]: اين واژه ضد (اتَّصَلَ) است،- عنه: از او فاصله گرفت و جدا شد.

=انْفَصَمَ-

انْفِصَاماً [فصم] الشي ءُ: آن چيز بريده شد؛ «انْفَصَمَتْ عُرَى الصّدَاقَةِ»: رابطه ى دوستى قطع شد، پراكنده شد، بدون علت شكست.

=أَنْفَضَ-

إنْفَاضاً [نفض] فلاناً عنهُ: او را از خود دور و دوستى با ويرا فراموش كرد،- القَومُ زادَهُم: آن قوم زاد و توشه ى خود را تمام كردند،- القَومُ: توشه و مال آن قوم از دست رفت و نابود شد و بينوا شدند.

=انْفَضَّ-

انْفِضَاضَاً [فضّ]: شكسته شد، پراكنده شد،- تِ الدُّموعُ: اشكها از چشم سرازير و ريخته شدند.

=انْفَضَخَ-

انْفِضَاخاً [فضخ]: مطاوع (فَضَخَ) است، فراخ شد،- تِ القرحةُ: قرحه ى زخم باز و چركى و خونابه از آن بيرون آمد،- تِ الدلْوُ: دلو آب خود را فرو ريخت،- زَبدٌ:

زيد به سختى گريست.

=انْفَطَرَ-

انْفِطَاراً [فطر]: آن چيز شكافته شد،- تِ الأَرضُ بِالنَّبَات: زمين گياه رويانيد،- القضيبُ: چوب درخت برگدار شد.

=انْفَطَمَ-

انْفِطَاماً [فطم]: مطاوع (فَطَمَ) است،- عَنْهُ: از او باز ايستاد.

=أَنْفَعَ-

إنْفَاعاً [نفع] الرجُلُ: آن مرد تجارت عصا كرد.

=الانْفِعَال-

[فعل]: مص، پريشانى و نگراني موقت است كه از ترس يا اندوه يا خشم پديد مىيد.

=انْفَعَلَ-

انْفِعَالًا [فعل]: مطاوع (فَعَلَ) است، دلخور شد.

=انْفَغَرَ-

انْفِغَاراً [فغر] فوهُ: دهان او باز شد،- النَّوْرُ: شكوفه باز شد.

=انْفَغَمَ-

انْفِغَاماً [فغم] المكانُ: بوى خوش در آن مكان پخش شد،- الزُّكَام: زكام و سرما خوردگى افزون شد.

=أَنْفَقَ-

إنْفَاقاً [نفق]: بى نوا شد، زاد و توشه ى او تمام شد، براى توشه ى خود خريدار يافت،- المالَ: همه ى مال را مصرف كرد،- السَّلْعَةَ: كالاى خود را ترويج كرد،- القَومُ: بازار آن قوم رواج و بازرگانى آنها ترويج شد.

=انْفَقَأَ-

انْفِقَاءً [فقأ]: مطاوع (فَقَأَ) و (فَقَّأَ) است، شكافته شد.

=انْفَقَسَ-

انْفِقَاساً [فقس] الشي ءُ: آن چيز وارونه شد.

=انْفَقَصَ-

انْفِقَاصاً [فقص] تِ البيضةُ عن الفرخ:

تخم از جوجه جدا شد و جوجه درآمد.

=انْفَقَعَ-

انْفِقَاعاً [فقع]: شكافته شد.

=انْفكَّ-

انْفِكَاكاً [فكّ]: جدا شد، رها شد، باز شد،- العَظْمُ: استخوان از جاى خود بيرون شد،- العَبْدُ: بنده آزاد شد؛ «ما انْفَكَّ يَفْعَلُ كَذَا»: پيوسته آن كار را انجام

=أنفل-

=الانفلات-

=انفلت-

=انفلج-

=انفلص-

=انفلع-

=انفلق-

=انفهق-

=الأنفوضة-

=أنق-

=أنقى-

=الأنقى-

=الأنقاب-

=انقاد-

=انقار-

=انقاس-

=انقاض-

=أنقب-

=انقبض-

=انقبع-

=أنقح-

=انقحم-

=أنقد-

=الأنقد-

=الإنقدان-

=انقدر-

=أنقذ-

=الأنقذ-

=انقذف-

=أنقر-

=انقرض-

=انقرع-

=الأنقس-

=انقسم-

=أنقش-

=انقشر-

=انقشط-

=انقشع-

مى دهد. اين واژه (ما انْفَكَّ) از افعال ناقصه بشمار است و همواره ملازم نفى است.

=أَنْفَلَ-

إنْفَالًا [نفل] هُ النفَلَ: غنيمت را به او داد،- لهُ: براى او سوگند خورد، قسم ياد كرد.

=انْفَلَّ-

انْفِلَالًا [فلّ] السيفُ: شمشير شكاف برداشت،- القَوْمُ: آن قوم شكست خوردند و گريختند.

=الانْفِلَات-

[فلت] و يقال له ايضاً الانْبِساط (ف): پائين آمدن فشار گاز به مدتى اندك در ماشين آلات و ابزار بخارى.

=انْفَلَتَ-

انْفِلَاتاً [فلت]: رها شد، نجات يافت، در رفت.

=انْفَلَجَ-

انْفِلَاجاً [فلج]: آشكار شد، نمايان شد.

=انْفَلَصَ-

انْفِلَاصاً [فلص]: رها شد، آزاد شد.

=انْفَلَعَ-

انْفِلاعاً [فلع]: شكافته و دو نيم شد.

=انْفَلَقَ-

انْفِلَاقاً [فلق]: شكافته شد.

=انْفَهَقَ-

انْفِهَاقاً [فهق] الحوضُ بالماءِ: حوض از آب لبريز شد،- البرقُ و غيرُهُ: برق و جز آن فراخ و افزون شد.

=الأُنفُوضة-

[نفض]: اين واژه مفرد (الأَنَافِيض) است كه بمعناى ميوه ى ريخته شده از درخت است.

=أَنِقَ-

- أَنَقاً: شادمان شد،- الشي ءَ: آن چيز را دوست داشت،- بِهِ: از او به شگفت آمد و بر ديگران وى را برگزيد،- الشي ءُ:

آن چيز زيبا شد.

=أَنَّقَ-

تَأْنِيقاً هُ: او را به شگفتى درآورد.

=أَنَقَّ-

إنْقَاقاً [نقّ]: آواز نقيق كه ويژه ى برخى از جانوران مانند قورباغه است درآورد يا اينكه به جاى سر و صداى اينگونه جانوران درآمد.

=أَنْقَى-

إنْقَاءً [نقو] هُ: آن چيز را پاك كرد و برگزيد،- البُرُّ: دانه هاى گندم براى آرد درشت شد،- تِ الْإِبِلُ و غيرُها: شتران و جز آنها فربه شدند و استخوانهايشان پر از مغز شد،- العُودُ: آب در شاخه ى درخت روان شد،- الطّعَامَ: غذا را پاك كرد و دانه هاى زائد يا ريزه هاى شن را بيرون كشيد.

=الأَنْقَى-

م نُقْوَى [نقو]: اسم تفضيل است؛ «رَجُلٌ انْقَى»: مرد قلمى و گردن باريك.

=الأَنْقَاب-

[نقب]: گوشها. اين كلمه مفرد ندارد.

=انْقَادَ-

انْقِيَاداً [قود]: مطاوع (قَادَ) است،- لِفُلانٍ: به فلانى فروتنى كرد و فرمانبردار شد،- الطَّريقُ الى كَذَا: راه به سوى جائى هموار و آشكار شد.

=انْقَارَ-

انْقِيَاراً [قور]: افتاد،- تِ الْبِئْرُ: چاه خراب شد،- بِهِ: به سوى او خم شد.

=انْقَاسَ-

انْقِيَاساً [قيس]: مطاوع (قَاسَ) است.

=انْقَاضَ-

انْقِيَاضاً [قوض] البناءُ: ساختمان خراب شد.

=انْقَاضَ-

انْقِيَاضاً [قيض] الحائطُ: ديوار خراب شد و فرو ريخت،- تِ الرُّكْبَةُ اوِ السَّنُّ: زانو يا دندان از درازا شكاف برداشت.

=أَنْقَبَ-

انْقَاباً [نقب] البعيرُ: سپلهاى شتر رقيق و نازك شد،- فُلانٌ: كف پاى شترش سائيده شد،- الرَّجُلُ: آن مرد پيشوا شد،- فى الأرْض: در زمين به سير و سياحت پرداخت.

=انْقَبَضَ-

انْقِبَاضاً [قبض] الشي ءُ: آن چيز تنگ و منقبض شد. اين واژه بر خلاف (اتَّسَعَ وَ انْبَسَطَ) است، پيوست شد،- بَطْنُهُ: شكم او قبض شد،- الرَّجُلُ عن القَومِ: آن مرد از آن قوم كناره گيرى كرد،- القَومُ: آن قوم با شتاب رفتند.

=انْقَبَعَ-

انْقِبَاعاً [قبع] الرجُلُ: آن مرد سر خود را در جامه اش فرو برد،- الطّائِرُ فى وَكْرِهِ:

پرنده به لانه ى خود درآمد،- الشي ءُ: آن چيز كنده شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=أَنْقَحَ-

إنْقَاحاً [نقح] الكلامَ: سخن را آراسته كرد،- الرجُلُ: آن مرد زيور شمشير خود را در قحطى و بى چيزى بركند.

=انْقَحَمَ-

انْقِحَاماً [قحم]: مطاوع (اقْحَمَ) است.

=أَنْقَدَ-

إنْقَاداً [نقد] الشجرُ: درخت برگ درآورد.

=انْقَدَّ-

انْقِدَاداً [قدّ]: شكافته شد.

=الأَنْقَد-

[نقد] (ح): لاك پشت،- (ح):

خارپشت.

=أَنْقَدُ-

[نقد] (ح): خارپشت. اين كلمه معرفه است همچنانكه (الأَسَد) را اسَامَة گويند؛ «باتَ بِلَيلَةٍ انْقَدَ»: شب را نخوابيد.

زيرا خارپشت تمام شب را نخوابد.

=الإنْقِدَانُ-

[نقد] (ح): لاك پشت.

=انْقَدَرَ-

انْقِدَاراً [قدر]: مطاوع (قَدَر) است.

=أَنْقَذَ-

إنْقَاذاً [نقذ] فلاناً من كذا: فلانى را از چيزى رهانيد.

=الأَنْقَذُ-

[نقذ] (ح): خارپشت. اين واژه بسان (الأَنْقَدْ) است.

=انْقَذَفَ-

انْقِذَافاً [قذف]: مطاوع (قَذَفَ) است.

=أَنْقَرَ-

إنْقَاراً [نقر] الرجلُ: زبانش را به سقف دهانش چسبانيد و سوت زد، بشكن زد،- عنه: از او درگذشت و باز ايستاد.

=انْقَرَضَ-

انْقِرَاضاً [قرض]: مطاوع (قَرَضَ) است،- القَومُ: آن قوم نيست و نابود شدند و كسى از آنها نماند.

=انْقَرَعَ-

انْقِرَاعاً [قرع]: واژگون شد،- عن الأَمرِ: از آن كار باز ايستاد،- عن الحَقّ: از حق روى گردان شد.

=الأَنْقَس-

[نقس]: گَر، فرزند كنيز.

=انْقَسَمَ-

انْقِسَاماً [قسم]: مطاوع (قَسَمَ) است.

=أَنْقَشَ-

إنْقَاشاً [نقش]: همواره خرماى تازه خورد،- على غَرِيمِهِ: بر بدهكار خود سخت گرفت.

=انْقَشَّ-

انْقِشَاشاً [قشّ] القومُ: آن قوم پراكنده شدند، رفتند و گريختند.

=انْقَشَرَ-

انْقِشَاراً [قشر]: مطاوع (قَشَرَ و قَشَّرَ) است.

=انْقَشَطَ-

انْقِشَاطاً [قشط]: بمعناى (تَقَشَّطَ) است.

=انْقَشَعَ-

انْقِشَاعاً [قشع] السحابُ: ابر رفت و آسمان باز شد،- اللّيلُ: شب رفت و صبح

=أنقص-

=انقصد-

=انقصف-

=انقصل-

=انقصم-

=أنقض-

=انقضى-

=انقضب-

=انقطع-

=أنقع-

=الأنقع-

=انقف-

=انقفل-

=أنقل-

=الانقلاب-

=انقلب-

=انقلع-

=الأنقليس-

=انقمع-

=أنقه-

=الأنقور-

=الأنقوعة-

=انكب-

=الأنكب-

=انكبى-

=انكبت-

=انكبس-

=انكتم-

=انكثب-

=أنكح-

=أنكد-

=الأنكد-

=انكدر-

=أنكر-

شد،- الهُّم عن الْقَلْبِ: اندوه و غم از دل بيرون رفت،- القَومُ عن امَاكِنِهمْ: آن قوم از خانه هاى خود دور شدند و رفتند.

=أَنْقَصَ-

إنْقَاصاً [نقص] الشي ءَ: اين واژه لغتى است در (نَقَصَهُ) يعنى آن چيز را ناقص كرد.

=انْقَصَّ-

انْقِصَاصاً [قصّ]: اين واژه مطاوع (قَصَّ) است.

=انْقَصَدَ-

انْقِصَاداً [قصد] الرمحُ: نيزه شكسته شد.

=انْقَصَفَ-

انْقِصَافاً [قصف]: شكسته شد،- السَّيْلُ: سيل ناگهان به راه افتاد،- الْقَومُ علَيهِ: آن قوم بر سر او ريختند،- القومُ عَنْهُ: آن قوم از روى خوارى و ناتوانى آن را رها كردند.

=انْقَصَلَ-

انْقِصَالًا [قصل]: آن چيز بريده شد، اين واژه مترادف (تَقَصَّلَ) است.

=انْقَصَمَ-

انْقِصَاماً [قصم]: اين واژه مترادف (تَقَصَّمَ) است.

=أَنْقَضَ-

إنْقَاضاً [نقض] الكَمْ ءُ: زمين براى بيرون آمدن قارچ شكافته شد،- الكَمْأَةَ و عن الكمأةِ: قارچ را از زمين بيرون كشيد،- الحِمْلُ الظَّهْرَ: بار بر روى پشت سنگينى كرد،- تِ العُقابُ: عقاب آواز داد،- اصَابِعَهُ: انگشتان خود را بهم زد تا صدا كند،- بالمَعْزِ: بز را فرا خواند.

=انْقَضَّ-

انْقِضَاضاً [قضّ] البازي على الصيْدِ: باز بر روى شكار فرود آمد،- تِ الخَيلُ على الْقَوم: اسبان بر آن قوم حمله ور شدند،- الجِدَارُ: ديوار فرو ريخت، ترك برداشت،- الشي ءُ: آن چيز شكسته شد.

=انْقَضَى-

انْقِضَاءً [قضي] الشي ءُ: آن چيز منقضى شد و گذشت و نابود گرديد.

=انْقَضَبَ-

انْقِضَاباً [قضب]: بريده شد،- الكوكبُ مِنْ مَكَانِهِ: ستاره از جاى خود منتقل شد.

=انْقَطَعَ-

انْقِطَاعاً [قطع] الشي ءُ: اين واژه مطاوع (قَطَعَ) است؛ «انْقَطَعَ الحبلُ»: ريسمان بريده شد، زمان آن گذشت،- السَّيْفُ: شمشير شكست،- الغَيْثُ: باران نيامد،- الكَلَامُ: سخن بريده شد،- النَّهرُ: رودخانه خشك شد،- اللَّبَنُ: آب شير خشك شد،- ماءُ البِئرِ: آب چاه ته كشيد،- لِسَانُهُ:

روانى زبان از بين رفت،- الى فُلانٍ: به تنهائى همنشينى با فلان را برگزيد.

=انْقُطِعَ-

[قطع] بالمسافر: توشه ى مسافر تمام شد و ستور او ناتوان گرديد و از مسافرت بازماند.

=أَنْقَعَ-

إنْقَاعاً [نقع] الدواءَ و غيرَهُ في الماءِ: دارو و جز آنرا در آب خيسانيد،- تِ الحيَّةُ السمَّ فى أَنْيَابِهَا: مار زهر خود را در دندانهايش جمع كرد،- الميِّتَ: مرده را دفن كرد،- لفُلانٍ شَرّاً: براى فلانى شرّى پنهان داشت،- المَاءُ فُلاناً: آب فلانى را سيراب كرد،- العَطَشُ: تشنگى برطرف شد،- المَاءُ: رنگ آب زرد و دگرگون شد،- الرّجُلُ: آن مرد قربانى ذبيحه كرد،- الصَّارخُ بِصوتِهِ: فرياد كننده در پى صداى خود رفت.

=الأَنْقَع-

[نقع]: اسم تفضيل است از (النَّقْع بِالشَّرابِ).

=انْقَفَ-

إنْقَافاً [نقف] فلاناً العَظْمَ: استخوانرا به فلانى داد تا مغز آنرا بيرون كشد،- الجَرَادُ الوَادِيَ: در ميان دره تخم ملخ زياد شد،- الحَنْظَلَ: تخم حنطل را شكافت.

=انْقَفَلَ-

انْقِفَالًا [قفل] البابُ: درب بسته شد،- الغُزاةُ: حمله كنندگان برگشتند،- الرّجُلُ: آن مرد در پى كار خود رفت.

=أَنْقَلَ-

إنْقالًا [نقل] الخُفَّ أو النعلَ: نعل را اصلاح كرد.

=الانْقِلَاب-

ج انْقِلَابَات [قلب]: مص دست يافتن بر قدرت و حكومت، انقلاب.

=انْقَلَبَ-

انْقِلَاباً [قلب]: مطاوع (قَلَبَ) است، بازگرديد.

=انْقَلَعَ-

انْقِلَاعاً [قلع]: مطاوع (قَلَعَ) است.

=الأَنْقَلِيس-

(ح): گونه اى ماهى از رسته ى الأَنْقِليسِيَّات) است بسان مار. اين واژه يونانى است.

=الإنْقِلِيس-

(ح): مترادف (الانْقَلِيس) است، مار ماهى.

=انْقَمَعَ-

انْقِمَاعاً [قمع]: مطاوع (قَمَعَ) است،- الرّجُلُ: آن مرد به تنهائى نشست.

=أَنْقَهَ-

إنْقَاهاً [نقه] هُ اللّهُ من مرضه: خداوند او را از بيماريش شفا دهد،- فلاناً الحَديثَ:

سخن و حديث را به فلانى فهمانيد.

=الأُنْقُور-

[نقر]: فرو رفتگى در پشت هسته ى خرما.

=الأُنْقُوعَة-

[نقع]: آبراه، آبريز؛ «انْقُوعَةُ الميزابِ»: آبريز ناودان.

=انْكَبَّ-

انْكِبَاباً [كبَ] على أمرٍ: ملازم آن امر شد.

=الأَنْكَب-

[نكب]: شتر كه در اثر بيمارى شانه اش كج شده باشد، مردى كه يكى از دو شانه اش بلندتر از ديگرى باشد، ستمكار و تجاوزگر، آنكه همراه خود كمان نداشته باشد.

=انْكَبَى-

انْكِبَاءً [كبو]: از پيشانى بر زمين افتاد.

=انْكَبَتَ-

انْكبَاتاً [كبت]: مطاوع (كَبَتَ) است.

=انْكَبَسَ-

انْكِبَاسَاً [كبس] النهرُ أو البئرُ:

رودخانه يا چاه پر از خاك شد.

=انْكَتَمَ-

انْكِتَاماً [كتم]: مطاوع (كَتَمَ) است.

=انْكَثَبَ-

انْكِثَاباً [كثب] الرملُ: توده هاى رمل يا شن بر روى هم انباشته شدند. و هر چه كه بر چيزى ريزند در آن انباشته مى شود.

=أَنْكَحَ-

إنْكَاحاً [نكح] هُ المرأَةَ: آن زن را به زناشوئى او درآورد.

=أَنْكَدَ-

إنْكَاداً [نكد] هُ: او را كم خير و بى سود يافت.

=الأَنْكَد-

م نَكدَاء، ج نُكْد [نكد]: كم خير و بخيل.

=انْكَدَرَ-

انْكِدَاراً [كدر] في السَّيْر: در راه شتاب كرد،- عليهِ القومُ: آن قوم بر سر او ريختند،- تِ النّجومُ: ستارگان پراكنده شدند.

=أَنْكَرَ-

إنْكَاراً [نكر] هُ: او را نشناخت،- حَقَّهُ:

=الانكسار-

=انكسر-

=انكسف-

=انكشح-

=انكشط-

=انكشف-

=أنكع-

=الأنكع-

=أنكف-

=انكفأ-

=أنكل-

=الأنكليس-

=انكمى-

=انكمش-

=انلوق-

=أنمى-

=ضد اين كلمه (أصمى) است كه هر گاه شكار را با تير زنند در جا شكار كشته شود،- الحديث: سخن را با سخن چينى پخش كرد،- الراعي الإبل: شتربان شتران را دور كرد،- الكلأ الإبل: گياهان شتران را فربه كردند،-

=الإنماء-

=انمار-

=انماز-

=انماع-

=انمحص-

=انمحق-

=أنمر-

=الأنمر-

=انمرط-

=انمرع-

=انمرق-

=انمزق-

=أنمس-

=الأنمس-

=انمسخ-

=أنمش-

=الأنمش-

=أنمص-

=انمصع-

حق او را منكر شد،- عليهِ فِعْلَهُ: از كار فلانى عيب و ايراد گرفت.

=الانْكِسَار-

[كسر] (ف): تحوّل نور در جهتى از ميان جسمى شفاف به ميان جسم شفافى ديگر مانند آب و هوا كه در اصطلاح فيزيك بر آن (انعكاس نور) يا (شكست نور) اطلاق مى شود.

=انْكَسَرَ-

انْكِسَاراً [كسر]: مطاوع (كَسَرَ) است بمعناى شكسته شد،- العَسْكَرُ: لشكريان شكست خوردند و پراكنده شدند. در اينجا اسم مفعول اين واژه (مَكْسُور) است و (مُنْكَسِرٌ) گفته نميشود،- عن الشّي ءِ: از آن چيز ناتوان شد،- التّاجر: بازرگان ورشكست شد،- الحرَّ: گرما كاسته شد،- العجينُ:

خمير نرم شد.

=انْكَسَفَ-

انْكِسَافاً [كسف] تِ الشمسُ و القمرُ:

خورشيد و ماه گرفته شدند.

=انْكَشَحَ-

انْكِشَاحاً [كشح] القومُ عَن الماءِ: آن قوم از اطراف آب پراكنده شدند.

=انْكَشَطَ-

انْكِشَاطاً [كشط]: مطاوع (كشَطَ) است،- الرَّوعُ: نگرانى و ترس برطرف شد.

=انْكَشَفَ-

انْكِشَافاً [كشف] الشي ءُ: آن چيز آشكار شد.

=أَنْكَعَ-

إنْكَاعاً [نكع] هُ: او را برگردانيد و راند و خسته كرد،- عَن الأَمْرِ: او را با شتاب از آن كار بازداشت،- تْ فلاناً بُغْيَتُهُ: آنچه را كه ميخواست از دستش رفت.

=الأَنْكَعَ-

[نكع]: مرد سرخ پوست كه پوست روى بينىش ريخته شده باشد.

=أَنْكَفَ-

إنْكَافاً [نكف] هُ: او را از آلودگى و ننگ پاك كرد،- اللّهَ: خداوند را پاك و منزّه دانست و او را تقديس كرد.

=انْكَفَّ-

انْكِفَافاً [كفّ]: مطاوع (كَفَّ) است،- عَن الْمَكَانِ: آن مكان را رها كرد.

=انْكَفَأَ-

انْكِفَاءً [كفأ] القومُ: آن قوم پراكنده شدند و برگشتند، گريختند،- إِلى كَذَا: به آن چيز متمايل شد،- اللَّوْنُ: آن رنگ برگشت و دگرگون شد.

=أَنْكَلَ-

إنْكَالًا [نكل] هُ عنهُ: او را از خود دور ساخت، از آن چيز روى گردان كرد.

=انْكَلَّ-

انْكِلَالًا [كلّ] السيفُ: شمشير كند شد،- الرَّجُلُ: آن مرد لبخند زد،- البَرْقُ:

برق كمى درخشيد،- السَّحابُ عن الْبَرقِ:

تاريكى ابر از برق روشن شد.

=الأَنْكَلِيس-

(ح): مترادف (الأَنْقَلِيس) يا (الحَنْكَلِيس) به معناى مارماهى است. اين واژه يونانى است و عربى آن (الجِرّي) است.

=انْكَمَى-

انْكِمَاءً [كمي]: پنهان شد.

=انْكَمَشَ-

انْكِمَاشاً [كمش] الثوبُ بعد الغسل:

جامه پس از شستشوى چروك خورد و كوتاه شد،- على نَفْسِهِ: خود خور شد و در كار تنها و مانده شد.

=انْلَوَقَ-

[لوق]: اين واژه مطاوع (لَوَق) است و در زبان متداول رايج مى باشد.

=أَنْمَى-

إنْمَاءً [نمي] الشي ءَ: آن چيز را تكثير يا فراوان كرد،- الصيدَ: شكار را با تير زد و افتاد ولى شكار از او فرار كرد و سپس مرد.

=ضدّ اين كلمه (أَصْمَى) است كه هر گاه شكار را با تير زنند در جا شكار كشته شود،- الحديثَ: سخن را با سخن چينى پخش كرد،- الرّاعِي الإبِلَ: شتربان شتران را دور كرد،- الكَلأُ الإِبِلَ: گياهان شتران را فربه كردند،- الكرمُ: درخت مو خوشه هاى انگور داد؛ «انْمَيْتُ لِفُلان»: او را در اشتباه كم رها كردم تا به حد اعلا برسد و ديگر عذر او پذيرفته نشود.

=الإنْمَاء-

[نمي]: مص،- الاقتِصَادِي: ترويج و توسعه ى اقتصادى.

=انْمَارَ-

انْمِيَاراً [مور] الشعَرُ: موى ريخته شد.

=انْمَازَ-

انْمِيَازاً [ميز]: برتر از ديگران شد.

=انْمَاعَ-

انْمِيَاعاً [ميع] السمنُ: پيه يا چربى آب شد و روان گرديد.

=انْمَحَصَ-

انْمِحَاصاً [محص] فلانُ من يده: آن چيز از دست وى بيرون شد،- تِ الشَّمْسُ:

خورشيد آشكار و روشن شد،- الْوَرَمُ: ورم فرو نشست و آرام شد.

=انْمَحَقَ-

انْمِحَاقاً [محق]: آن چيز نيست و نابود شد،- الهِلَالُ: هلال در پايان ماه ديده نشد.

=أَنْمَرَ-

إنْمَاراً [نمر]: به آب پاك و گوارا دست يافت.

=الأَنْمَر-

م نَمْرَاء، ج نُمْر [نمر]: آنچه كه بر آن نقطه هاى سفيد و سياه باشد،- مِنَ الْخَيْلَ وَ الغَنَم: اسب يا گوسفندى كه به گونه ى پلنگ سياهى در سفيدى داشته باشد و همچنين ابر كه بر آن برآمدگيهاى سفيد در رنگهاى ديگر باشد.

=انْمَرَطَ-

انْمِرَاطاً [مرط] الشعَرُ: موى فرو ريخته شد.

=انْمَرَعَ-

انْمِرَاعاً [مرع] في البلاد: به شهرها درآمد.

=انْمَرَقَ-

انْمِرَاقاً [مرق] السهمُ: تير به هدف خورد و از پشت آن بيرون شد. اين واژه بمعناى (مَرَق) است،- الشعَرُ: موى ريخته شد.

=انْمَزَقَ-

انْمِزَاقاً [مزق]: آن چيز پاره شد.

=أَنْمَسَ-

إنْمَاساً [نمس] بين القوم: ميان آن قوم فتنه و آشوب افكند.

=انَّمَسَ-

انِّمَاساً [نمس] الرجُلُ: آن مرد پنهان شد،- فى الشي ءِ: به آن چيز درآمد.

=الأَنْمَس-

م نَمْسَاء، ج نُمْس [نمس]: تيره تر.

=انْمَسَخَ-

انْمسَاخاً [مسخ] تِ العضدُ: گوشت بازو كم شد.

=أَنْمَشَ-

إنْمَاشاً [نمش] الرجُلُ: آن مرد سخن چينى كرد.

=انْمَشَّ-

انْمِشَاشاً [مشّ] لهُ الشي ءُ: آن چيز براى او حاصل شد، بدست آمد.

=الأَنْمَش-

م نَمْشَاء، ج نُمْش [نمش]: آنكه بر پوست بدنش نقطه هاى كوچكى به رنگ ديگر باشد.

=أَنْمَصَ-

إنْمَاصاً [نمص] النبتُ: گياه پس از چرا دوباره روئيد.

=انْمَصَعَ-

انْمِصَاعاً [مصع] الحمارُ: خرگوشهاى خود را براى شنيدن دراز كرد،- فى الأَرْضِ:

در زمين به سير و سياحت پرداخت.

=انمعط-

=أنمق-

=أنمل-

=الأنملة-

=انملس-

=انملص-

=انملع-

=انملق-

=الأنموذج-

=أنهى-

=انهار-

=انهاض-

=انهاع-

=انهاك-

=انهال-

=أنهأ-

=أنهب-

=انهبص-

=انهبط-

=انهتك-

=أنهج-

=انهجف-

=انهجم-

=أنهد-

=انهدم-

=انهدن-

=أنهر-

=و همچنين است در (الطعنة) زخم نيزه را فراخ زد،- الدم: خون روان كرد،-

=الأنهر-

=انهرج-

=أنهز-

=انهزع-

=انهزم-

=انهشم-

=انهصر-

=أنهض-

=انهضم-

=انهفت-

=انْمَعَطَ-

انْمِعَاطاً [معط] الشعَرُ: موى كنده شد.

=أَنْمَقَ-

إنْمَاقاً [نمق] تِ النَّخْلَة: رطب نخل بى هسته شد.

=أَنْمَلَ-

إنْمَالًا [نمل]: سخن چينى كرد،- فى الشَّجَر: از درخت بالا رفت.

=الأُنْمُلَة-

ج انَامِل و انْمُلَات [نمل]:

سرانگشت، و گفته مى شود كه نزديكترين مفصل انگشت به ناخن است.

=الأُنمَلَة-

[نمل]: مترادف (الأُنْمُلَة) است.

=الأُنمِلَة-

[نمل]: مترادف (الأُنْمُلَة) است.

=الأُنمُلَة-

[نمل]: مترادف (الأُنْمُلَة) است.

=الأُنمَلَة-

[نمل]: مترادف (الأُنْمُلَة) است.

=الأُنْمِلَة-

[نمل]: مترادف (الأُنْمُلَة) است.

=الإنْمُلَة-

[نمل]: مترادف (الأُنْمُلَة) است.

=الإنْمَلَة-

[نمل]: مترادف (الأُنْمُلَة) است.

=الإنْمِلَة-

[نمل]: مترادف (الأُنمُلَة) است.

=انْمَلَسَ-

انْمِلَاساً [ملس] عن الأمر: از آن كار رها شد.

=انْمَلَصَ-

انْمِلَاصاً [ملص] منهُ: از او رهائى يافت،- الشي ءُ مِنْ يَدِي: آن چيز به سبب نرمى از دستم افتاد و رها شد.

=انْمَلَعَ-

انْمِلَاعاً [ملع] تِ الناقةُ: ماده شتر سبكبال و با شتاب رفت.

=انْمَلَقَ-

انْمِلَاقاً [ملق]: نرم شد،- منه: از او رها شد،- الخِضَابُ: خضاب نرم شد و ريخت يا كم رنگ شد.

=الأنمُوذَج-

ج أُنمُوذَجَات و نَمَاذِج: نمونه ى چيزى- اين واژه فارسى است.

=أَنْهَى-

إنْهَاءً [نهي] الشي ءَ: آن چيز را ابلاغ كرد،- الأمرَ الى الحَاكم: خبر را به حاكم رسانيد،- الرَّجُلُ من اللَّحْم: آن مرد به خوردن گوشت قانع و سير شد.

=انْهَارَ-

انْهِيَاراً [هور] البناءُ: ساختمان ويران شد و فرو ريخت،- الخَرْقُ: سوراخ ديوار آسيب يافت و فرو ريخت.

=انْهَاضَ-

انْهِيَاضاً [هيض] العَظْمُ: استخوان پس از شكسته بندى دوباره شكست.

=انْهَاعَ-

انْهِيَاعاً [هيع] الشي ءُ: آن چيز بر روى زمين گسترده شد.

=انْهَاكَ-

انْهِيَاكاً [هوك]: سرگردان و بى باك شد و بىنديشيدن در آن چيز افتاد، در سخن سرگشته شد و گفتار وى نادرست بود.

=انْهَالَ-

انْهيَالًا [هيل] الترابُ: خاك تكان خورد و ريخته شد،- القومُ على فُلان: آن قوم بر سر فلانى ريختند و او را زدند و ناسزا گفتند؛ «انْهالَ عَلَيْهِ ضَرْباً و شتماً»: او را زد و ناسزا گفت.

=أَنْهَأَ-

إنْهَاءً [نهأ] اللحمَ: گوشت را خوب نپخت،- الأَمْرَ: آن كار را بپايان نرسانيد.

=أَنْهَبَ-

إنْهَاباً [نهب] الرجُلُ مالَهُ: آن مرد دارائى خود را به يغما و چپاول داد،- هُ الْمَالَ: او را به چپاول آن مال وادار كرد.

=انْهَبَصَ-

انْهِبَاصاً [هبص] للضحك: در خنديدن زياده روى كرد.

=انْهَبَطَ-

انْهِبَاطاً [هبط] الرجُلُ: آن مرد پست شد.

=انْهَتَكَ-

انْهِتَاكاً [هتك] السترُ و نحوُهُ: اين واژه مطاوع (هَتَكَ) است.

=أَنْهَجَ-

إنْهَاجاً [نهج] الطريقُ أو الأمرُ: آن راه يا آن كار روشن و آشكار شد،- الطَّريقَ اوِ الأَمْرَ: آن راه يا كار را نمايان و آشكار كرد.

=انْهَجَفَ-

انْهِجَافاً [هجف]: استخوانهاى او از فرط لاغرى نمايان شد.

=انْهَجَمَ-

انْهِجَاماً [هجم] البيتُ: خانه ويران شد،- الدَّمْعُ اوِ الْعَرَقُ: اشك يا عرق روان شد،- تِ العينُ: چشم اشك ريخت.

=أَنْهَدَ-

إنْهَاداً [نهد] العطِيَّةَ: هديه را بزرگ شمرد،- الحوضَ اوِ الْإِنَاءَ: حوض يا ظرف را پر از آب كرد تا آب از آن سرازير شود،- فلاناً: فلانى را به جائى فرستاد،- تِ الْمرأةُ: پستانهاى آن زن برآمده شد.

=انْهَدَّ-

انْهِدَاداً [هدّ] الجبلُ أو البيتُ: كوه يا خانه فرو ريخت.

=انْهَدَمَ-

انْهِدَاماً [هدم] البناءُ: ساختمان ويران شد.

=انْهَدَنَ-

انْهِدَاناً [هدن] الرجُلُ عن عزمهِ: آن مرد از تصميم خود سست شد.

=أَنْهَرَ-

إنْهَاراً [نهر] النهرَ: رودخانه را فراخ كرد.

=و همچنين است در (الطَّعْنَةَ) زخم نيزه را فراخ زد،- الدَّمَ: خون روان كرد،- الدَّمُ:

خون روان شد،- العِرْقُ: خون رگ بند نيامد،- البَطْنُ: شكم روان شد،- الحافرُ:

چاه كن به آب رسيد،- الرَّجُلُ: آن مرد به روز درآمد،- فُلانٌ: فلانى سودى بدست نياورد،- فى العَدْوِ: آهسته دويد.

=الأنهَر-

[نهر]: اسم تفضيل است؛ «نَهَارٌ انْهَرُ»: روزى بسيار روشن. همچنانكه گويند «لَيلٌ الْيَلُ»: شبى بسيار تاريك.

=انْهَرَجَ-

انْهِراجاً [هرج] فلانٌ من النبيذ: فلانى از مي مست و سست شد.

=أَنْهَزَ-

إنْهَازاً [نهز] هُ: او را راند، او را بيدار يا هشيار كرد.

=انْهَزَعَ-

انْهِزَاعاً [هزع] الشي ءُ: آن چيز شكسته شد.

=انْهَزَمَ-

انْهِزَاماً [هزم]: اين واژه مطاوع (هَزَمَ) است،- الجَيْشُ: لشكر شكست خورد،- تِ العَصَا: عصا با صدا شكافته شد.

=انْهَشَمَ-

انْهِشَاماً [هشم] الشي ءُ: اين واژه مطاوع (هَشَمَ) است،- تِ الإِبِلُ: شتران لاغر و ناتوان شدند.

=انْهَصَرَ-

انْهِصَاراً [هصر]: مطاوع (هَصَرَ) است.

=أَنْهَضَ-

إنْهَاضاً [نهض] هُ: او را براى بر پا شدن تكان داد و بر پا ساخت،- هُ بِالشَّي ءِ:

او را در رفتن بر آن چيز نيرومند كرد،- تِ الريحُ السَّحَابَ: باد ابر را با خود برد،- القِرْبَةَ: مشك را پر كرد.

=انْهَضَّ-

انْهِضَاضاً [هضّ] الشي ءُ: آن چيز شكسته شد.

=انْهَضَمَ-

انْهِضَاماً [هضم] الطعامُ: غذا هضم شد. اين واژه مطاوع (هَضَمَ) است،- الشَّي ءُ: آن چيز پيوست شد، به چيزى ديگر آميخته شد.

=انْهَفَتَ-

انْهِفَاتاً [هفت] الشي ءُ: آن چيز پائين آمد و بى ارزش شد.

=أنهك-

=أنهل-

=انهلب-

=انهلت-

=انهلك-

=انهم-

=انهمر-

=انهمز-

=انهمك-

=انهمل-

=انهوى-

=أنوى-

=الأنواط-

=الأنوأ-

=أنور-

=الأنور-

=انورب-

=الأنوس-

=الأنوف-

=الأنوفيليس-

=الأنوق-

=أنوك-

=الأنوك-

=أني-

=الأني-

=الأنيب-

=الأنية-

=الأنيث-

=الأنيس-

=الأنيسون-

=الأنيق-

=الأنين-

=أه-

=أهاب-

=الإهاب-

=أهاج-

=أَنْهَكَ-

إنْهَاكاً [نهك] هُ: در كيفر دادن به او زياده روى كرد،- هُ المَرَضُ اوِ التَّعَبُ:

بيمارى يا خستگى او را خسته و فرسوده كرد.

=انْهَكَّ-

انْهِكَاكاً [هكّ] البعيرُ: شتر هنگام خوابيدن به زمين چسبيد،- الرَّجُلُ: مي در آن مرد اثر كرد و او را مست نمود.

=أَنْهَلَ-

إنْهَالًا [نهل] الإبلَ: شتران را براى اولين بار آب داد،- فُلاناً: فلانى را خشمگين ساخت،- الْقَومُ: شتران آن قوم اولين نوبت آب را خوردند،- القَومُ زرعَهُم:

آن قوم كشتزار خود را براى نوبت اول آبيارى كردند.

=انْهَلَّ-

انْهِلَالًا [هلّ] المطُر: باران با صداى بسيار سخت فرو ريخت،- تِ السَّمَاءُ بِالْمَطَر: آسمان باريد،- تِ الْعَينُ: چشم اشك ريخت.

=انْهَلَبَ-

انْهِلَاباً [هلب] الشعرُ: موى كنده شد.

=انْهَلَتَ-

انْهِلَاتاً [هلت] الشي ءُ: مطاوع (هَلَتَ) است؛ «انْهَلَتَ يَعْدُو»: بيرون شد و مى دويد.

=انْهَلَكَ-

انْهِلَاكاً [هلك]: خود را به نابودى كشانيد.

=انْهَمَّ-

انْهِمَاماً [همّ] الشحمُ أو البَرَدُ: پيه يا برف آب شد،- العَرَقُ فى جبينِهِ: عرق از پيشانى وى روان شد،- تِ البَقُولُ: دانه ها و سبزيها در ديگها پخته شدند،- الشَّيخُ: آن پير سالخورده و ناتوان شد.

=انْهَمَرَ-

انْهِمَاراً [همر] الماءُ: آب ريخته و روان شد،- البِناءُ: ساختمان ويران شد،- تِ الشجَرةُ: درخت برگ ريخت و برگهاى آن پراكنده شدند.

=انْهَمَزَ-

انْهِمَازاً [همز] تِ الكلمةُ أو الحرفُ: كلمه يا حرف با همزه تلفظ شد يا اينكه بر روى كلمه يا حرف علامت همزه قرار گرفت.

=انْهَمَكَ-

انْهِمَاكاً [همك] في الأمر: در آن كار كوشش بسيار كرد.

=انْهَمَلَ-

انْهِمَالًا [همل] تْ عينُهُ: اشك چشم ريخته و روان شد،- تِ السَّماءُ: آسمان پيوسته باريد.

=انْهَوَى-

انْهِوَاءً [هوي] الشي ءُ: آن چيز از بالا به پائين افتاد. اين كلمه بسان (هَوَى) است.

=أَنْوَى-

إنْوَاءً [نوي] الرجُلُ: آن مرد دور شد يا سفرهايش بسيار گرديد،- حاجَتَهُ: نياز او را برآورد،- تِ البُسْرةُ: غوره ى خرما هسته دار شد،- فلانٌ: فلانى هسته ها را بدور ريخت.

=الأَنْوَاط-

[نوط]: جمع (النَّوط) است بمعناى سبدهاى خرما، چيزهاى آويخته شده.

=الأَنْوَأُ-

[نوأ]: مرد داناتر به وضع هوا يا ستاره شناسى؛ «ما بِالْبَادِيَةِ انْوأ من فلانٍ»: در روستا و بيابان كسى از فلانى در هواشناسى داناتر نيست.

=أَنْوَرَ-

إنْوَاراً [نور] الشي ءُ: آن چيز نمايان و آشكار شد.

=الأَنْوَر-

[نور]: اسم تفضيل است، زيباى درخشنده.

=انْوَرَبَ-

انْوِرَاباً [ورب] الشي ءُ: آن چيز پيچيده و كج شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الأَنُوس-

[أنس]: آنكه بسيار مهربان باشد.

=الأَنُوف-

ج أُنُف [أنف]: بزرگمنش، گرانقدر.

=الأَنُوفِيليس-

أو بعوضة الأَجَمِيَّة (ح): پشه ى مالاريا كه در همه جاى جهان پراكنده و حامل ميكروب مالاريا است كه هنگام نيش زدن آنرا به انسان منتقل مى كند.

=الأَنُوق-

[أنق] (ح): عقاب،- (ح):

كركس؛ «هُوَ اعَزُّ من بَيْضِ الأَنُوق»: اين تعبير ضرب المثلى است براى كار نشدنى يا آنچه كه به آن نرسند زيرا كركس روى قله هاى سخت و بلند تخم مى گذارد كه دسترسى به آن دشوار است.

=أَنْوَكَ-

انْوَاكا [نوك] هُ: او را نادان و احمق يافت.

=الأَنْوَك-

ج نَوْكَى و نُوك: م نَوْكَاء ج نُوك [نوك]:

احمق، بسيار احمق، نادان و ناتوان، آنكه هنگام سخن زبانش بند آيد؛ «مَا انْوَكَهُ»: چه قدر احمق است. اين تعبير مترادف «مَا احْمَقَهُ» است و تعبير (انْوِكْ بِهِ) در اينجا گفته نمى شود.

=أَنِيَ-

يَأْنى أُنِياً و إنىً: درنگ كرد و دير آمد.

=الأَنِيّ-

دير آمده، عقب افتاده.

=الأَنْيَب-

م نَيْبَاء، ج نِيبٌ [نيب]: آنكه دندان درشت دارد، درشت دندان.

=الأَنِيَّةُ-

[وني] من النساء: زن سست حركت.

=الأَنِيث-

[أنث]: نرم؛ «سَيْفٌ انِيثُ»: شمشير كند؛ «مكان انيثُ»: زمين بسيار روينده.

=الأَنِيس-

انس گيرنده، مأنوس،- (ح):

پرنده اى آبى است كه صدايش بسان صداى گاو است؛ «ما بِالدّارِ مِنْ انِيسٍ»: در خانه كسى نيست.

=الأَنِيسون-

(ن): گياهى است خوشبو كه دانه هاى آن در ساختن مشروبات و شيرينى بكار برده مى شود. اين واژه يونانى است و در زبان متداول عربى به آن (يانْسون) گويند.

=الأَنِيق-

زيباى خيره كننده، خوشنما روَضَةَ انِيق، انِيقَة»: باغ سرسبز و زيبا.

=الأَنِين-

ناله ى دردمند يا بيمار؛ «انِينُ الأَطْفَال»: ناله ى كودكان؛ «انِينُ الجِيَاع»: آه و ناله ى گرسنگان.

=أَهْ-

اسم فعل است كه هنگام درد گويند و به معناى مضارع است.

=أَهِ-

مترادف (أَهْ) است.

=أَهَّ-

- أَهّاً وَ أَهَّةً و إِهَّةً: به هنگام درد آه كشيد.

=أَهَابَ-

إهَابَةً [هيب] الرامي بغنمهِ: تيرانداز به گوسفندان خود نهيب داد كه بايستند يا برگردند،- بِالْإبلِ: شتران را با تعبير (هابْ) نهيب داد،- بِالْخَيْلِ: اسبان را صدا زد يا نهيب داد و گفت «هَبْ» يا «هَبِي»: اى اسبان برگرديد،- بِصَاحِبِهِ: دوست خود را صدا زد و به او روى آورد.

=الإهَاب-

ج أُهُب و أَهَب و آهِبَة [أهب]: پوست يا پوست دبّاغى نشده.

=أَهَاجَ-

إهَاجَةً [هيج] تِ الريحُ النبتَ: باد گياه را خشك كرد.

=أهاف-

=الأهاليل-

=أهان-

=الأهاند-

=أهب-

=اهبى-

=الأهباء-

=الأهبة-

=أهبر-

=الأهبر-

=أهبط-

=أهبل-

=الأهبل-

=اهتاب-

=اهتاج-

=اهتاض-

=اهتاف-

=اهتال-

=اهتام-

=اهتبد-

=اهتبر-

=اهتبش-

=اهتبص-

=اهتبل-

=اهتج-

=اهتجى-

=الاهتجام-

=اهتجر-

=اهتجم-

=اهتجن-

=اهتدى-

=اهتدب-

=اهتذ-

=أهتر-

=اهترى-

=اهترش-

=اهترع-

=اهتز-

=اهتزع-

=اهتزم-

=اهتش-

=اهتشل-

=أَهَافَ-

إهَافَةً [هيف] الرجُلُ: شتران آن مرد تشنه شدند.

=الأَهَالِيلَ-

[هلّ]: بارانها.

=أَهَانَ-

إهَانَةً [هون] هُ: به او اهانت كرد، او را خوار كرد.

=الأَهَانِد-

[هند]: مردان هندى.

=أَهَّبَ-

تَأْهِيباً [أهب] للامرِ: براى آن امر يا كار آماده شد.

=أَهَبَّ-

إهْبَاباً [هبّ] السيفَ: شمشير را تكان داد،- الرّيحَ: باد را به وزش درآورد،- هُ من نَومِهِ: او را از خواب بيدار كرد.

=اهْبَى-

إهْبَاءً [هبو] الفرسُ: اسب گرد و خاك برانگيخت.

=الأَهْبَاء-

[هبو]: «أَهْبَاءُ الزوبعةِ»: گرد و غبار كه در اثر گرد باد پديد آيد.

=الأُهْبَة-

[أهب]: ساز و برگ؛ «اخَذَ لِلسَّفر اهْبتَهُ»: ساز و برگ مسافرت با خود گرفت، آمادگى؛ «اهْبَةُ الحَرْبِ»: آمادگى جنگى؛ «على اهْبَةِ الرَّحيل» آماده ى رفتن و كوچ كردن.

=أَهْبَرَ-

إهْبَاراً [هبر] الرجُلُ: آن مرد فربه و خوش اندام شد.

=الأَهْبَر-

م هَبْرَاء، ج هُبْرٌ [هبر]: فربه و پرگوشت.

=أَهْبَطَ-

إهْبَاطاً [هبط] هُ: او را پائين آورد،- الثَّمَنَ: بها و نرخ را كاهش داد.

=أَهْبَلَ-

إهْبَالًا [هبل] الرجُلُ: آن مرد بى فرزند شد، خرد خود را از دست داد،- اللّحمُ فُلاناً: گوشت بدن او بسيار شد و بر او سنگينى كرد.

=الأَهْبَل-

ج هُبْل [هبل]: بى عقل و بىدراك.

=اهْتَابَ-

اهْتِيَاباً [هيب] هُ: از او ترسيد.

=اهْتَاجَ-

اهْتِيَاجاً [هيج] الشي ءُ: آن چيز برانگيخته شد.

=اهْتَاضَ-

اهْتِيَاضاً [هيض] العظمَ: استخوان را پس از جوش خوردن شكست.

=اهْتَافَ-

اهْتِيَافاً [هيف]: تشنه شد.

=اهْتَالَ-

اهْتِيَالًا [هول]: ترسيد.

=اهْتَامَ-

اهْتِيَاماً [هيم] لنفسهِ: براى خود چاره جوئى كرد.

=اهْتَبَدَ-

اهْتِبَاداً [هبد] الهَبِيدَ: حنظل را چيد و شكست و پخت.

=اهْتَبَرَ-

اهْتِبَاراً [هبر] فلاناً بالسيف: فلانى را با شمشير به دو نيم كرد،- البعيرُ: گوشت شتر آب و لاغر شد.

=اهْتَبشَ-

اهْتِبَاشاً [هبش] المالُ: مال و ثروت فراهم شد،- الشّي ءَ: آن چيز را گردآورى كرد،- مِنْهُ عَطَاءً: از او عطائي به وى رسيد.

=اهْتَبَصَ-

اهْتِبَاصاً [هبص] في العمل: در آن كار شتاب كرد،- فى الْمَشْي: در راه رفتن شتاب كرد،- لِلضّحْكِ: در خنديدن زياده روى كرد.

=اهْتَبَلَ-

اهْتِبَالًا [هبل] على ولدهِ: فرزند خود را از دست داد و اندوهگين شد،- الشّي ءَ: آن چيز را غنيمت شمرد،- لِعيالِهِ: براى خانواده ى خود كسب روزى كرد،- فُلانٌ:

بسيار دروغ گفت و حيله زد،- الصَّيْدَ:

شكار را با حيله و خدعه گرفت.

=اهْتَجَّ-

اهْتِجَاجاً [هجّ] في الامر: آن كار را ادامه داد بىنكه با كسى مشورت كند.

=اهْتَجَى-

اهْتِجَاءً [هجو] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را هجو كردند.

=الاهْتِجَام-

[هجم]: پايان شب.

=اهْتَجَرَ-

اهْتِجَاراً [هجر] القومُ: آن قوم با هم قطع مراوده كردند،- هُ: از او جدا شد.

=اهْتَجَمَ-

اهْتِجَاماً [هجم] ما في الضرْعِ: آنچه كه در پستان بود دوشيد.

=اهْتُجِمَ-

[هجم] الرجلُ: آن مرد ناتوان شد.

=اهْتُجِنَ-

[هجن] تِ الشاةُ: آبستنى گوسفند آشكار شد.

=اهْتَدَى-

اهْتِدَاءً [هدي]: اين واژه مطاوع (هَدَى) است؛ «اهْتَدَى الى الطَّرِيقِ وَ اهْتَدَى الطَّرِيقَ الى مَكَانِ كذا»: راهى را شناخت كه وى را به آن مكان برساند،- الرَّجُلُ: آن مرد راهنمائى خواست، به راه راست هدايت شد،- الفرسُ الخَيْلَ: آن اسب بر گروه اسبان پيشى يافت،- العَرُوسَ الى بَعْلِها: عروس را به خانه ى شوهر فرستاد.

=اهْتَدَبَ-

اهْتِدَاباً [هدب] الثمرةَ: ميوه را چيد.

=اهْتَذَّ-

اهْتِذَاذاً [هذّ] الشي ءَ: آن چيز را با شتاب بريد.

=أَهْتَرَ-

اهْتَاراً [هتر] الرجُلُ: آن مرد بر اثر سالخوردگى يا بيمارى يا اندوه خرد خود را از دست داد.

=أُهْتِرَ-

[هتر] فلانٌ: دوست داشت تا درباره ى چيزى سخن گويد،- القَوْمُ فى ذِكْرِ اللّهِ:

در حاليكه ذِكر خدا مى كردند عقل خود را از دست داده بودند.

=اهْتَرَى-

اهْتِرَاءً [هري] الثوبُ: جامه كهنه شد.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=اهْتَرَشَ-

اهْتِرَاشاً [هرش] تِ الكلابُ: سگها بر يكديگر پر خاش كردند.

=اهْتَرَعَ-

اهْتِرَاعاً [هرع] العودَ: چوب را شكست.

=اهْتَزَّ-

اهْتِزَازاً [هزّ]: تكان خورد، حركت كرد،- تِ الإبِلُ: شتر با سرود ساربان به راه خود ادامه داد،- النّباتُ: گياه جنبيد و دراز شد،- الماءُ فى جَرَيانِه: آب روان شد،- اليهِ قلبُهُ: دل او براى وى طپيد و شادمان شد،- الكَوْكبُ فى انقِضَاضِه: ستاره در فرو رفتن شتاب كرد،- تِ الأَرضُ: زمين گياه رويانيد.

=اهْتَزَعَ-

اهْتِزَاعاً [هزع]: شتابيد، درهم و پريشان شد،- السَّيْفُ و نحوُهُ: شمشير و مانند آن تكان خورد.

=اهْتَزَمَ-

اهْتِزَاماً [هزم] الشاةَ: گوسفند را ذبح كرد،- تِ السَّحَابَةُ بِالمَاءِ: ابر با صداى تندر يكباره باريد،- الفَرَسُ: صداى گام برداشتن اسب شنيده شد،- الشيْ ءَ: براى گرفتن آن چيز بسوى آن شتابيد.

=اهْتَشَّ-

اهْتِشَاشاً [هشّ] لكذا: آن چيز را خواست و به آن شادمان شد،- فُلانٌ بى:

فلانى به من روى آورد و شادمان شد.

=اهْتَشَلَ-

اهْتِشَالًا [هشل] الفرسَ: اسب را بدون اجازه ى دارنده اش سوار شد.

=اهتشم-

=اهتصر-

=اهتض-

=اهتضم-

=اهتف-

=اهتلع-

=اهتل-

=اهتلب-

=اهتلك-

=أهتم-

=اهتمج-

=اهتمر-

=اهتمش-

=اهتنأ-

=اهتوى-

=اهتور-

=أهجى-

=أهجد-

=أهجر-

=الأهجف-

=أهجم-

=أهجن-

=الأهجوة-

=الأهجية-

=الإهجيج-

=الأهد-

=أهدى-

=الأهداب-

=أهدأ-

=الأهدأ-

=أهدب-

=الأهدب-

=أهدر-

=الأهدر-

=أهدف-

=الأهدل-

=أهدن-

=اهدودر-

=أهذى-

=أهذب-

=أهذر-

=اهْتَشَمَ-

اهْتِشَاماً [هشم] الناقةَ: ماده شتر را دوشيد.

=اهْتَصَرَ-

اهْتِصَاراً [هصر]: مطاوع (هَصَرَ) است،- الغُصْنَ: شاخه ى درخت را پيچانيد،- النَّخْلَةَ: خوشه هاى خرما را فرو آويخت و آنها را هموار كرد.

=اهْتَضَّ-

اهْتِضَاضاً [هضّ] الشي ءَ: آن چيز را شكست؛ «اهْتَضَّ نَفْسَهُ لِفُلان»: خود را فرمانبردار فلانى كرد يا بهر حال از او خوشنود و راضى شد.

=اهْتَضَمَ-

اهْتِضَاماً [هضم] هُ: به او ستم كرد و زور گفت و حق او را كم داد.

=اهْتَفَّ-

اهْتِفَافاً [هفّ] تْ أُذُنُه: گوش او صدا كرد،- السَّرَابُ: سراب درخشيد و برق زد.

=اهْتَلَعَ-

اهْتِلَاعاً [هلع]: زارى و زبونى و فروتنى كرد.

=اهْتَلَّ-

اهْتِلَالًا [هلّ] المطرُ: باران باريد،- الوَجْهُ وَ السَّحَابُ: چهره درخشيد و ابر درخشان شد،- الرَّجُلُ: آن مرد با لبخند دندانهاى خود را نمايان كرد.

=اهْتَلَبَ-

اهْتِلَاباً [هلب] السيفَ من غمدهِ:

شمشير را از غلاف بيرون كشيد.

=اهْتَلَكَ-

اهْتِلَاكاً [هلك]: خود را به نابودى و هلاك افكند.

=أَهْتَمَ-

إهْتَاماً [هتم] هُ: دندانهاى او را شكست.

=اهْتَمَّ-

اهْتِمَاماً [همّ] الرجُلُ: آن مرد اندوهگين شد،- لهُ بِأَمرهِ: به كار او توجه و اقدام كرد.

=اهْتَمَجَ-

اهْتِمَاجاً [همج] الرجُلُ: آن مرد ناتوان شد،- وَجْهُهُ: چهره ى او پژمرده شد.

=اهْتَمَرَ-

اهْتِمَاراً [همر] الفَرَسُ: اسب دويد،- الفَرَسُ الأَرْضَ: اسب سمهاى خود را با سختى بر زمين كوبيد.

=اهْتَمَشَ-

اهْتِمَاشاً [همش] القومُ: آن قوم با هم آميختند و آمدند و رفتند،- تِ الدَّابَّةُ اوِ الْجَرَادُ: ستور يا ملخ به نرمى راه رفت.

=اهْتَنَأَ-

اهْتِنَاءً [هنأ] مالَهُ: دارائى خود را اصلاح كرد.

=اهْتَوَى-

اهْتِوَاءً [هوي] اليهِ بشي ءٍ: با چيزى به سوى او اشاره كرد.

=اهْتَورَ-

اهْتِوَاراً [هور] الشي ءُ: آن چيز نابود شد.

=أَهْجَى-

إهْجَاءً [هجو] القولَ: آن سخن را هجا يافت.

=أَهْجَدَ-

إهْجَاداً [هجد] الرجُلُ: آن مرد خوابيد،- الرَّجُلُ فُلاناً: آن مرد فلانى را خوابانيد يا او را خوابيده يافت.

=أَهْجَرَ-

إهْجَاراً [هجر] هُ: آن را رها كرد،- الْقوْمُ: آن قوم در سختى گرما به راه افتادند،- فى مَنْطِقِهِ: در سخن خود هذيان گفت،- بِفُلانٍ: فلانى را ريشخند كرد و به او ناسزا گفت.

=الأَهْجَف-

م هَجْفَاء، ج هُجْف [هجف]: لاغر و كمر باريك.

=أَهْجَمَ-

إهْجَاماً [هجم] هُ عليهم: او را به حمله بر آنها واداشت،- الإبلَ: شتران را استراحت داد،- اللّهُ المرضَ عنهُ: خداوند او را شفا داد و بيمارى وى را برطرف كرد،- ما فى الضرْع: آنچه را از شير كه در پستان بود دوشيد.

=أَهْجَنَ-

إهْجَاناً [هجن] الرجُلُ: آن مرد داراى شتران سفيد و خوب شد،- الجارِيَةَ:

دختر نابالغ را شوهر داد.

=الأُهْجُوَّة-

ج أَهَاجِيُّ [هجو]: آنچه كه با آن ديگران را هجو كنند مانند شعر و قصيده.

=الأُهْجِيَّة-

ج أَهَاجِيُّ [هجو]: مترادف (الأُهْجُوَّة) است.

=الإهْجِيج-

[هجّ]: دره ى گود و فرو رفته.

=الأَهَدُّ-

[هدّ]: ترسو.

=أَهْدَى-

إهْدَاءً [هدي] العروسَ إلى بعلها:

عروس را به خانه ى شوهر فرستاد،- الهَدْيَ الى الْحَرَم: قربانى حج را به حرم كعبه فرستاد،- لِفُلَانٍ و إلى فلانٍ كَذا: براى تجليل از فلانى چيزى را به وى ارمغان كرد،- الشي ءَ: آن چيز را پخش كرد.

=الأَهْدَاب-

[هدب]: جمع (هُدْبٌ و هُدُبٌ) بمعناى مژگان؛ «تَمَسَّكَ بِاهْدَاب الشي ءِ». به آن چيز آويخت.

=أَهْدَأَ-

إهْدَاءً [هدأ] هُ: او را آرام كرد،- الصَّبِيَّ: كودك را آرام كرد،- الكِبَرُ او الضَّرْبُ فلاناً: پيرى يا زدن فلانى را خميده كرد،- اللّهُ مَنكِبَهُ: خداوند شانه ى او را فروهشته كند،- الثّوبَ: جامه را كهنه كرد.

=الأَهْدَأ-

[هدأ]: آنكه خميده و دو شانه و كتفش به سينه مايل باشد؛ «هُوَ أهَدَأ مِمّا كَانَ»: او آرام تر از آنچه كه بود مى باشد.

=أَهْدَبَ-

إهْدَاباً [هدب] تِ الشجرةُ: شاخه هاى درخت بلند و سست شد.

=الأَهْدَب-

م هَدْبَاء، ج هُدْبٌ [هدب]: آنكه داراى مژگانى بلند و دراز باشد؛ «شَجَرٌ اهْدَبُ»: درختى كه شاخه هاى آن فروهشته باشد؛ «نَسْرٌ اهْدَب»: كركس درازبال و پُر پَر.

=أَهْدَرَ-

إهْدَاراً [هدر] دمَ فلانٍ: خون فلانى را مباح كرد.

=الأَهْدَر-

م هَدْرَاء، ج هُدْر [هدر]: آنكه شكمش باد كرده باشد.

=أَهْدَفَ-

إهْدَافاً [هدف] للخمسين: به سن پنجاه سالگى نزديك شد،- لهُ الشَّي ءُ: آن چيز بر او عرضه و به وى نزديك شد،- مِنْهُ: به او نزديك شد،- على التلَّ:

بر روى تپه رفت،- اليهِ: به او پناه برد.

=الأَهْدَل-

م هَدْلَاء ج هُدْل [هدل]: آنكه داراى لب آويخته باشد،- مِن السَّحَاب: ابر نزديك به زمين؛ «مِشْفَرٌ اهْدَلُ»: لبى فروهشته.

=أَهْدَنَ-

إهْدَاناً [هدن] الخيلَ: اسبان را لاغر كرد.

=اهْدَوْدَرَ-

اهْدِيدَاراً [هدر] المطُر: باران پيوسته فرو ريخت.

=أَهْذَى-

إهْذَاءً [هذي] اللحم: گوشت را بسيار پخت.

=أَهْذَبَ-

إهْذَاباً [هذب]: شتاب كرد،- تِ السّحابةُ ماءَها: ابر با شتاب باران ريخت.

=أَهْذَرَ-

إهْذَاراً [هذر] في منطقهِ و في كلامهِ: اين واژه مرادف (هَذَر) است بمعناى سخن

=أهر-

=الإهراق-

=أهرأ-

=أهرب-

=أهرت-

=الأهرت-

=الأهرد-

=الأهرس-

=أهرع-

=أهرف-

=أهرق-

=أهرم-

=اهرورق-

=أهزأ-

=أهزج-

=الأهزع-

=أهزق-

=أهزل-

=الأهزوجة-

=أهشل-

=أهضب-

=أهضل-

=الأهضم-

=الأهضوبة-

=الأهفاء-

=أهل-

=الأهل-

=أهلا-

بيهوده گفت.

=أَهَرَّ-

إهْرَاراً [هرّ] الكلبَ: سگ را راند و دور كرد،- بِالغَنَمِ: گوسفندان را به آب فرا خواند.

=الإهْرَاق-

[هرق]: ريختن؛ «اهراقُ الدّماءِ»:

خون ريختن.

=أَهْرَأَ-

إهْرَاءً [هرأ] الكلامَ و في الكلامِ: سخن بسيار و نادرست گفت،- هُ البَرْدُ: سرما بر او سخت شد به اندازه اى كه نزديك بود ويرا بكشد يا او را كشت،- فلانُ فلاناً:

فلانى فلان را كشت،- اللحمَ: گوشت را خوب پخت.

=أَهْرَبَ-

إهْرَاباً [هرب] الرجُلُ: با ترس و لرز يا بدون ترس كوشيد و فرار كرد، از آن سرزمين دور شد، تمام وقت خود را صرف آن كار كرد،- فلانٌ فلاناً: او را ناگزير به گريختن كرد،- تِ الرّيحُ: باد خاك از زمين پراكند.

=أَهْرَتَ-

إهْرَاتاً [هرت] اللحمَ: گوشت را بسيار و خوب پخت.

=الأَهْرَت-

[هرت]: آنكه دهان فراخ دارد.

=الأَهْرَد-

[هرد]: «رجُلٌ أَهْرَدُ الشدقِ»: مرد فراخ دهان.

=الأَهْرَس-

[هرس]: سخت و سنگين،- (ح): شير شكار شكن و پرخور.

=أَهْرَعَ-

إهْرَاعاً [هرع] الرجُلُ: آن مرد شتاب كرد،- القَومُ رِمَاحَهُم: آن قوم نيزه هاى خود را راست و استوار كردند.

=أُهْرِعَ-

[هرع] الرجُلُ: آن مرد كم خرد شد، با عجله شتابان شد؛ «اقبل الشَّيْخُ يُهرَعُ»: آن پيرمرد با سرگردانى مى شتابيد، از فرط خشم يا ناتوانى يا ترس يا سرما به لرزه افتاده بود.

=أَهْرَفَ-

اهْرَافاً [هرف] تِ النخلةُ: درخت نخل خرماى خود را زود رسانيد،- الرَّجُلُ:

دارائى و ثروت آن مرد افزون گرديد.

=أَهْرَقَ-

إهْرَاقاً [هرق] الماءَ: آب را ريخت.

=أَهْرَمَ-

إهْرَاماً [هرم] هُ الدهرُ: روزگار او را پير كرد، او را ناتوان كرد.

=اهْرَوْرَقَ-

اهْريرَاقاً [هرق] الدمعُ و المطُر: اشك و باران روان شدند.

=أَهْزَأَ-

إهْزَاءً [هزأ]: به سختى سرما درآمد،- ابِلَهُ: شتران خود را سرما داد و كشت،- تْ بهِ دَابَّتُهُ: ستور او با شتاب وى را برد.

=أَهْزَجَ-

إهْزَاجاً [هزج] الشاعرُ: شاعر در بحر هَزَج شعر گفت همچنانكه گويند «ارْمَلَ وَ ارْجَزَ»: يعنى با رَمَل و رَجَز شعر گفت.

=الأَهْزَع-

[هزع]: آخرين تير كه در تيردان باشد چه خوب يا چه بد.

=أَهْزَقَ-

إهْزَاقاً [هزق] في الضحك: بسيار خنديد.

=أَهْزَلَ-

إهْزَالًا [هزل] فلاناً: فلانى را ناتوان كرد (لغتى است در هَزَلَهُ)، او را شوخ يافت،- القَومُ: دارائى آن قوم كم شد، مال و دام خود را از تنگى و سختى بستند.

=الأُهْزُوجَةِ-

ج أَهَازِيج [هزج]: آهنگهاى گوناگون مانند ترانه، آواز، سرود.

=أَهْشَلَ-

إِهْشَالًا [هشل] الرجُلُ: ستور يا شتران غصبى را برگردانيد.

=أَهْضَبَ-

إهْضَاباً [هضب] القومُ: آن قوم بر روى تپه ها و زمينهاى بلند و قله هاى كوه درآمدند.

=أَهْضَلَ-

إهْضَالًا [هضل] تِ السماءُ: آسمان باران فرو ريخت،- تِ الدَّلْوُ: دلو بر بدنه ى چاه خورد و آب از آن ريخت.

=الأَهْضَم-

م هَضْمَاء، ج هُضْم [هضم]: آنكه ثنايا (دندانهاى پيشين) وى درشت باشد، آنكه شكم وى لاغر و كمر و پهلوى او نيكو و خوش اندام باشد؛ «اهْضَمُ الكَشْحَينِ»: كمر باريك و فرورفته شكم.

=الأَهْضُوبَة-

ج أَهَاضِيب [هضب] من المطر:

يكبار باران درشت.

=الأَهْفَاء-

[هفو]: مردمان احمق.

=أَهَلَ-

- أَهْلًا و أُهُولًا الرجلُ: آن مرد ازدواج كرد،- امْرَأةً: زنى را به همسرى خود برگزيد.

=أَهِلَ-

- أَهَلًا بهِ: با او همدم شد و انس گرفت.

=أُهِلَ-

المكانُ أو البلدُ: آن مكان با مردم خود آباد شد.

=أَهَّلَ-

تَأْهِيلًا بهِ: به او عبارت «اهْلًا وَ سَهْلًا»: خوش آمديد گفت،- هُ لِلأَمر: او را براى آن كار شايسته گردانيد، وى را شايسته ى آن كار يافت.

=أَهَلَّ-

إهْلَالًا [هلّ] اللّهُ السحابَ: خداوند ابر را به باريدن واداشت،- الهِلَالُ: هلال در آمد و نمايان شد،- الشّهرُ: هلال ماه در آمد و آشكار شد،- القَومُ الْهِلالَ: آن قوم بهنگام ديدن هلال صداى خود را بلند كردند،- الشَّهْرَ: هَلال ماه را ديد،- الرَّجُلُ: آن مرد به هلال نگاه كرد،- الصَّبِيُّ: كودك بلند گريست،- المُلَبِّي: لبيك گو صداى خود را با لَبَّيك بلند كرد،- فلانٌ بِذِكْرِ اللّهِ: با صداى بلند نام خدا را بر زبان جارى كرد؛ «اهَلَّ بِالتَّسْمِيَةِ على الذَّبِيحَةِ»: هنگام ذبح قربانى بِسم اللّه گفت،- السيفُ بِفُلانٍ:

فلانى را با شمشير كُشت،- العَطْشَانُ: تشنه زبان خود را در دهان چرخانيد تا آب دهانش گرد آيد.

=أُهِلَّ-

[هلّ] الهلالُ: هلال نمايان و ديده شد،- الشَّهْرُ: هلال ماه درآمد.

=الأَهْل-

ج أَهْلُون و أَهَالٍ و آهَال و أَهْلَات و أَهَلَات:

فاميل و خويشاوندان؛ «اهْلُ الرَّجُلِ»: همسر مرد؛ «اهلُ البيت»: افراد ساكن در خانه؛ «اهلُ الأَمرِ»: اولياء امر؛ «اهلُ الْخِبْرة»:

كارشناسان، متخصصين، آزمودگان؛ «اهلُ الوِجَاهةِ»: بزرگان و صاحب نظران؛ «اهْلُ الْمَذْهَبِ»: همكيشان؛ «اهْلُ الوبَر»:

چادر نشينان؛ «اهْلُ المَدَر اوِ الحَضَر»:

شهرنشينان؛ «اهْلٌ لِكذا»: شايسته ى آن چيز است.

=أَهْلًا-

و سَهْلًا نصب اين دو تعبير بنا بر مفعوليت است و در خوش آمد گوئى بكار مى رود و تقدير آن چنين است:

«صَادَقْتَ اهْلًا لا غُرَبَاء و وَطِئْتَ سَهْلًا لَا وَعْراً» و نيز

=أهلب-

=الأهلب-

=أهلج-

=أهلس-

=أهلك-

=الأهلك-

=الأهلوب-

=الأهلول-

=الأهلي-

=الأهلية-

=الإهليلج-

=الإهليلجي-

=أهم-

=أهمت-

=أهمج-

=أهمد-

=أهمع-

=أهمل-

=الأهمية-

=أهنف-

=أهوى-

=الأهوى-

=أهوج-

=الأهوج-

=الأهوس-

=الأهوم-

=الأهون-

=الأهوية-

=الأهيب-

=الأهيف-

=أهيق-

=الأهيق-

=الأهيم-

=أو-

گفته مى شود «اهلًا بِكَ»: خوش آمدى، از ديدنت خوشحالم.

=أَهْلَبَ-

إهْلَاباً [هلب] تِ السماءُ القومَ: آسمان آن قوم را با اندكى شبنم يا مانند آن خيس كرد،- الفرسُ: اسب به دويدن ادامه داد.

=الأَهْلَب-

[هلب]: پر مو، بى مو؛ «عامٌ اهْلَبُ»:

سال پر باران، سال پر بركت؛ «عيشٌ اهْلَبُ»:

زندگى فراخ و خوش؛ «ذَنَبٌ اهْلَبُ»: دمِ بريده.

=أَهْلَجَ-

إهْلَاجاً [هلج] الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد.

=أَهْلَسَ-

إهْلَاساً [هلس]: با سستى خنديد،- المَرَضُ فُلاناً: بيمارى فلاني را آب و لاغر كرد،- الحَدِيثَ: سخن را پنهان كرد،- الى فُلانٍ: رازى به فلانى گفت.

=أَهْلَكَ-

إهْلَاكاً [هلك] هُ: او را نابود كرد،- المَالَ: اموال خود را فروخت.

=الأَهْلَك-

[هلك]: «أَهْلَكُ الناسِ»: آنكه بيشتر در معرض هلاك و نابودى قرار گيرد.

=الأُهْلُوب-

ج أَهَالِيب [هلب]: فن، هنر، روش، اسلوب.

=الأُهْلُول-

[هلّ]: واحد (الأَهَالِيل) است.

=الأَهْلِيّ-

حيوان اهلي، اين واژه ضد (البرَّيّ) است، آنچه كه ويژه اهل خانه باشد؛ «الإنْتَاجُ الْأَهْلِيّ»: محصول مَحلّى؛ «حربٌ اهْلِيَّة»: جنگ داخلى.

=الأَهْلِيَّة-

شايستگى، صلاحيت در كار؛ «كامِلُ الأَهْلِيَّة»: واجد شرايط؛ «عَدِيمُ الأَهْلِيَّة»: فاقد شرايط.

=الإهْلِيلَج-

هليله، ميوه ايست ريز بشكل بيضى در گونه هاى متعدد، معروفترين آن هليله ى كابلى است.- اين واژه فارسى است-

الإهْلِيلِج-

به معناى (الإهْلِيلَج) است.

=الإهْلِيلَجِيّ-

منسوب به (الإهْلِيلج) است، و در اصطلاح مهندسان: آنچه كه به شكل هليله (دايره ى بيضى) باشد.

=أَهَمَّ-

إهْمَاماً [همّ] الأَمرُ فلاناً: آن امر فلانى را سرگردان و اندوهگين كرد؛ «اهَمَّهُ الأمْرُ حتّى هَمَّهُ»: آن كار او را چندان اندوهگين كرد كه لاغر شد،- الشيْخُ: آن پير سالخورده مشرف به مرگ شد.

=أَهْمَتَ-

إهْمَاتاً [همت] الكلامَ أو الضحكَ:

سخن يا خنده را پنهان ساخت.

=أَهْمَجَ-

إهْمَاجاً [همج] الفرسُ: اسب در دويدن كوشيد،- الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد.

=أَهْمَدَ-

إهْمَاداً [همد] فى المكان: در آن مكان اقامت گزيد،- فلانٌ: فلانى بر چيزى كه نميخواست ساكت شد،- تْ اصْوَاتُ الْقَوم:

سر و صداى آن قوم خاموش شد،- القَحْطُ الأَرْضَ: زمين گياه خود را خشك و نابود كرد،- فى السَّيْرِ: در رفتن شتاب كرد،- القَومُ فى الطَّعَامِ: آن قوم يكباره به سوى غذا شتافتند،- الكَلْبُ: سگ سخت زوزه كشيد.

=أَهْمَعَ-

إهْمَاعاً [همع] الدمعُ و نحوُهُ: اشك و مانند آن سرازير شد،- الطلُّ: شبنم بر روى درختان افتاد.

=أَهْمَلَ-

إهْمَالًا [همل] هُ: آن را رها كرد و از روى عمد يا سهو بكار نبرد،- امْرَهُ:

محكم كارى نكرد،- الحرفَ: حرف را بى نقطه نوشت. اين تعبير ضد (أَعْجَمَ) است.

=الأَهَميَّة-

[همّ]: بودن شخص يا چيزى در مقامى برتر و بالاتر؛ «عَدِيمُ الأَهَمِّيَّة»: ناچيز، بى اهميت؛ «عَلَّقَ اهَمِّيَّةً عَلَى»: به آن چيز اهميت داد؛ «اهَمِّيَّةُ الأَمْر»: مهم بودن امر؛ «هَذا امرٌ على جَانِبٍ كبيرٍ مِنَ الأَهَمِّيَّة»: اين امرى است كه اهميت به سزائى دارد.

=أَهْنَفَ-

إِهْنَافاً [هنف]: با سستى بسان ريشخند كننده خنديد،- تِ الْمَرأةُ: به معناى (هَاتَفَتْ) صدا زدن است،- الرَّجُلُ:

آن مرد شتاب كرد،- الصَّبيُّ: كودك آماده ى گريستن شد.

=أَهْوَى-

إهْوَاءً [هوي] الشي ءُ: آن چيز فرو افتاد،- تِ العُقَابُ: عقاب بر روى شكار فرود آمد،- الشي ءَ: آن چيز را از بالا بر زمين انداخت،- ت يَدِي لهُ: دستم بر ان چيز دراز شد.

=الأَهْوَى-

[هوي]: اسم تفضيل است از (هَوِيَ).

=أَهْوَجَ-

إهْوَاجاً [هوج] هُ: او را نادان يافت.

=الأَهْوَج-

[هوج]: مرد دراز و احمق و نادان و شتابزده، دليرى كه خود را بى پروا به جنگ افكند.

=الأَهْوَس-

م هَوْسَى [هوس]: آنكه سبك مغز و كم عقل باشد، بسيار خورنده، پرخور.

=الأَهْوَم-

[هوم]: آنكه داراى سرى بزرگ است.

=الأَهْوَن-

[هون]: اسم تفضيل است، صفتى است بمعناى سست، سبك؛ «اهْوَنُ الشَّرَّين»: كمترين آن دو زيان يا آن دو شر.

=الأُهْوِيَّة-

[هوي]: هوا، زمين فرو رفته.

=الأَهْيَب-

[هيب]: اسم تفضيل است بمعناى با هيبت تر.

=الأَهْيَف-

ج هِيفٌ [هيف]: فرو رفته شكم و كمر باريك.

=أَهْيَقَ-

إهْيَاقاً [هيق] الظَّلِيمُ: شتر مرغ گردن دراز شد.

=الأَهْيَق-

[هيق]: مرد گردن دراز.

=الأَهْيَم-

م هَيْمَاء، ج هِيم [هيم]: آنكه به بيمارى تشنگى دچار است؛ «رَجُلٌ اهْيَمُ»:

مرد بسيار تشنه؛ «ليلٌ اهْيَمُ»: شب تاريك كه در آن ستاره اى ديده نشود.

=أَو-

حرف عطف است و از معانى آن:

(١) شك است مانند «بِتْنا يَوْماً اوْ يَوْمَيْن»، (٢) ابْهام است مانند «نَحنُ او انتم عَلَى الْحَقِّ»، (٣) إباحة و آن هنگامى است كه جمع بين هر دو جايز باشد مانند: «جَالِسِ الْعُلَمَاءَ أَوِ الزهَّاد»، (٤) تخيير و آن هنگامى است كه جمع بين هر دو ممكن نباشد مانند «سِرْ رَاكِباً اوْ مَاشِياً»، (٥) تقسيم مانند «الكَلِمَةُ اسْمٌ او فِعْلٌ او حَرْف»، و گاهى بمعناى (الى) مىيد مانند «لأَلْزِمَنَّكَ اوْ تَفِينِي حَقِيّ» يعنى (إلى انْ تَفِيِني)، و نيز بمعناى إلّا در استثنا مىيد مانند «لأَقْتلنَّ العَدوَّ أو يَخْضَعَ» اي

=أوى-

=الأواب-

=الأوابد-

=الأوار-

=الأواسي-

=الأوان-

=الأواه-

=أوب-

=الأوب-

=الأوباد-

=أوبأ-

=الأوبة-

=أوبد-

=أوبر-

=الأوبر-

=أوبش-

=أوبص-

=أوبق-

=أوبه-

=الأوبوبانكس-

=أوتح-

=أوتد-

=أوتر-

=الأوتوبوس-

=الأوتوستراد-

=الأوتوماتيكي-

=أوثج-

=أوثف-

=أوثق-

=الأوثق-

=أوثن-

=الأوج-

=أوجى-

=الأوجاق-

=أوجأ-

=أوجب-

=أوجد-

إلّا ان يَخْضَعَ بإضْمَار أن النّاصِبة بعدها.

=أَوَى-

- إوَاءً [أوي] البيتَ و الى البيتِ: به آن خانه درآمد،- أَوْيَةً و مَأْوِيَةً و مَأوَاةً لَهُ: براى او دلسوزى و ترحم كرد.

=أَوَّى-

تَأْوِيَةً [أوي] هُ البيتَ و الى البيتِ: او را به آن خانه درآورد.

=الأَوَّاب-

توبه كننده.

=الأَوَابِد-

[أبد]: جمع (الآبِدَة) است، جانوران وحشى، پرندگانى كه در زمستان و تابستان در يك سرزمين بمانند اين واژه ضد (القَوَاطِع) است؛ «اوَابِدُ الْكَلَام»: سخنان شگفت و كم كاربرد؛ «أوابِدُ الدُّنْيَا»:

سختيها و بلاهاى دنيا.

=الأُوَار-

ج أُور: گرما، تشنگى، دود.

=الأَوَاسِي-

[أسي]: جمع (الآسِيَة) است بمعناى پزشك زن، دكترس؛ «مُلْكٌ ثابتُ الأَوَاسِي»: ملكى پايدار و متين.

=الأَوَان-

ج آوِنَة: زمان، وقت؛ «قَبْلَ أَوَانِهِ»:

قبل از موعد آن؛ «فى اوَانِهِ»: در خلال زمان آن؛ «فى غيرِ اوانهِ»: بى موقع آن.

=الأَوَّاه-

آنكه بسيار آه و ناله كند.

=أَوَّبَ-

تَأْوِيباً [أوب] القومُ: آن قوم تمامى روز را راه رفتند و شب هنگام به استراحت پرداختند،- عنهُ: از او برگشت.

=الأَوْب-

جمع (الآئِب) است، بازگشتن، توبه به درگاه خداوند، قصد، خوى، جهت و راه؛ «جاؤوا من كلّ أوب» و «مِنْ كلّ أَوْبٍ و صَوْبٍ»: از هر سوى و جهت آمدند، رَوش؛ «كنتُ على صَوبِ فُلانٍ وَ أَوْبِهِ»: از روش فلانى پيروى كردم.

=الأَوْبَاد-

[وبد]: «قومٌ أَوْبادٌ»: نيازمندان، بينوايان.

=أَوْبَأَ-

إيبَاءً [وبأ] المكانُ: در آن مكان وباى بسيار پديد آمد.

=الأَوْبَة-

[أوب]: بازگشتن.

=أَوْبَدَ-

إيبَاداً [وبد] هُ: او را تنها كرد.

=أَوْبَرَ-

إيبَاراً [وبر]: كرك آن بسيار شد.

=الأَوْبَر-

م وَبْراء: پُر كرك؛ «بَنَاتُ الأَوْبَرِ و بَنَاتُ أَوْبَرَ»: گونه اى قارچ به رنگ خاك و بدمزه بسان شلغم.

=أَوْبَشَ-

إيبَاشاً [وبش]: شتابيد،- تِ الأَرضُ:

گياهان زمين در هم پيچيدند.

=أَوْبَصَ-

إيبَاصاً [وبص] تِ النارُ: آتش روشن و شعله ور شد،- تِ الأَرضُ: گياه زمين برآمد يا بسيار شد.

=أَوْبَقَ-

إيبَاقاً [وبق] هُ: او را نابود كرد، او را خوار كرد، او را بازداشت كرد.

=أَوْبَهَ-

إيبَاهاً [وبه] لفلانٍ وبهِ: به فلانى توجّه كرد؛ «فُلانٌ لَا يُوبَهُ بهِ أَوْ لهُ»: فلانى را اهميت نميدهند.

=الأُوبُوبانَكس-

(ن): گياهى است داراى شكوفه اى زرد، از آن صمغى استخراج مى شود كه در پزشكى آنرا بكار مى برند.

=أَوْتَحَ-

إيتَاحاً [وتح] العطاءَ: عطا را كم كرد،- الرجُلُ: دارائى او بر اثر آفت كم شد،- لهُ الشي ءَ: آن چيز را براى او كم كرد.

=أَوْتَدَ-

إيتَاداً [وتد] الوتدَ: ميخ را محكم كوبيد.

=أَوْتَرَ-

إيتَاراً [وتر] القوسَ: براى كمان زه ساخت يا زه كمان را بست،- الشي ءَ: آن چيز را تك يا فرد كرد،- بين الأَشْيَاءِ: آن چيزها را رديف كرد و ميان هر دو تاى آنها فاصله قرار داد.

=الأُوتُوبوس-

اتوبوس كه با آن مسافر را حمل و نقل كنند.

=الأُوتُوسْتراد-

اتوبان، بزرگ راه- اين واژه لاتينى است-

الأُوتُوقراطيّ-

مستبد، ديكتاتور؛ «حاكِمٌ اوتُوقْرَاطِيّ»: حاكم خودكامه.- اين واژه يونانى است-

الأُوتُوقْراطِيَّة-

حكومت استبدادى، ديكتاتورى.

=الأُوُتُوماتِيكيّ-

[حي]: هر متحركى كه حركت آن وسيله ى ابزار ماشينى باشد؛ «آلَةٌ اوتُوماتِيكيّة» ابزار يا دستگاه اتوماتيك- اين واژه يونانى است-

أَوْثَبَ-

إيثَاباً [وثب] هُ: او را وادار به جهيدن كرد،- المَوْضِعَ: او را وادار به جهيدن از آن موضع كرد.

=أَوْثَجَ-

إيثَاجاً [وثج] هُ: آن چيز را بسيار كرد.

=أَوْثَفَ-

إيثَافاً [وثف] القِدْرَ: براى ديگ سه پايه ساخت.

=أَوْثَقَ-

إيثَاقاً [وثق] هُ: او را با ريسمان بست.

=الأَوْثَق-

م وُثْقَى [وثق]: اسم تفضيل است.

=أَوْثَنَ-

إِيثَاناً [وثن] هُ: به او عطاى بسيار بخشيد،- مِنَ الْمَالِ: مال فراوان به او داد.

=الأَوْج-

بلندى؛ «اوْجُ الْمَجْد»: والاترين مقام،- (فك): دورترين فاصله ى زمين با ماه،- (مُو): يكى از نغمه هاى موسيقى است.

=أَوْجَى-

إيجَاءً [وجي] الرجُلَ: پاى آن مرد را سائيد تا نتواند راه رود، به آن مرد بخشيد،- الرّجُلُ: آن مرد به دنبال نيازى آمد ولى آنرا بدست نياورد،- عَلَيهِ: بر او بخل ورزيد،- الشّي ءَ: آن چيز را دور كرد،- فُلاناً: او را از نيازى كه داشت بازداشت،- عَنْ كذا: از آن كار باز ايستاد و روى گردانيد.

=الأَوْجَاق-

[وجق]: مترادف (الوُجَاق) است بمعناى اجاق يا منقل، آتش دان. اين واژه تركى است.

=أَوْجَأَ-

إيجَاءً [وجأ] فلاناً عنهُ: فلانى را از او دور كرد و راند،- تِ الْبِئرُ: آب چاه ته كشيد،- الرّجُلُ: آن مرد به نياز خود دست نيافت.

=أَوْجَبَ-

إيجَاباً [وجب] لفلانٍ حَقّهُ: حق فلانى را رعايت كرد،- البَيْعَ: معامله ى فروش را حتمى كرد،- الشّي ءَ: آن چيز را آماده كرد يا واجب شمرد،- عليهِ أنْ: او را ملزم كرد كه ... ،- الرّجُلُ: آن مرد كارى كرد كه سزاوار دوزخ يا بهشت شد،- اللّهُ قَلْبَهُ:

خداوند دل او را به تپش درآورد.

=أَوْجَدَ-

إيجَاداً [وجد] اللّهُ الشي ءَ: آن چيز را خدا آفريد،- هُ مَطْلُوبَهُ: او را به خواسته ى خود رسانيد او را وادار به يافتن خواسته خود كرد،- فُلاناً: فلانى را نيرو و توان بخشيد،

=أوجر-

=الأوجر-

=أوجز-

=أوجس-

=الأوجس-

=أوجع-

=الأوجع-

=أوجف-

=أوجل-

=الأوجل-

=الأوجن-

=أوجه-

=الأوجه-

=أوحى-

=الأوحى-

=أوحد-

=الأوحد-

=أوحر-

=أوحش-

=أوحل-

=أود-

=الأود-

=أودى-

=الأودة-

=أودس-

=أودع-

=الأودع-

=أودق-

=الأودن-

=أوذم-

=أورى-

=اوراق-

=الأورانيوم-

=أورث-

=أورخ-

=أورد-

=أورس-

او را بى نياز كرد،- هُ علَى الأمرِ: آن امر را بروى ناگزير كرد،- هُ الَيهِ: او را به آن چيز ناچار كرد.

=أَوْجَرَ-

إيجَاراً [وجر] هُ الوَجُورَ: دارو را به دهان او ريخت،- هُ الرَّمْحَ: نيزه را بر دهان او زد.

=الأَوْجَرَ-

م وَجْرَاء [وجر]: ترسو، بيمناك.

=أَوْجَزَ-

إيجَازاً [وجز] الكلامُ: سخن كوتاه شد،- الْكَلَامَ و فِى الْكَلَامِ: سخن را كوتاه كرد،- العَطِيَّةَ: عطا را با شتاب داد.

=أَوْجَسَ-

ايْجَاساً [وجس] الرجُلُ: آن مرد چيزى را در دل خود احساس كرد،- تِ الأُذُنُ:

گوش صدائى شنيد.

=الأَوْجَس-

[وجس]: اندكى خوراك و نوشيدنى.

=أَوْجَعَ-

إيجَاعاً [وجع] هُ: او را دردناك ساخت،- فى العَدُوَّ: دشمن را سرسختانه زد.

=الأَوْجَع-

[وجع]: دردناكتر. (اين واژه اسم تفضيل شاذّ است زيرا از اوْجَعَ فعل رباعى گرفته شده است).

=أَوْجَفَ-

إيجَافاً [وجف] الفرسَ: اسب را وادار به شتاب كرد،- البَابَ: درب را بست،- الشّي ءَ: آن چيز را تكان داد و آشفته و لرزان كرد.

=أَوْجَلَ-

إيجَالًا [وجل] هُ: او را ترسانيد.

=الأَوْجَل-

[وجل]: ترسو. (مؤنث اين كلمه (وَجِلَة است نه وَجْلَاء).

=الأَوْجَن-

م وَجْنَاء [وجن]: كوه بزرگ و سخت، آنكه گونه هاى برآمده دارد.

=أَوْجَهَ-

إيجَاهاً [وجه] الرجُلَ: آن مرد را صاحب جاه و عزت كرد، او را با جاه و عزّت يافت، براى او چهره اى خوب ساخت، او را برگردانيد.

=الأَوْجَه-

[وجه]: اسم تفضيل است؛ «هو اوْجَهُ قَومِهِ»: او پر جاهترين قوم خود است.

=أَوْحَى-

إيحَاءً [وحي] الى فلانٍ: به سوى فلانى اشاره كرد، با او پنهانى و پوشيده سخن گفت، او را برانگيخت،- الكتابَ: كتاب را نوشت،- العَمَلَ: در آن كار شتاب كرد،- القَومُ: آن قوم فرياد زدند،- اللّهُ اليهِ بكذا: خداوند آن چيز را به او وحي كرد،- نفسَهُ: در دل او ترس راه يافت،- الدَّوَاءُ المَوْتَ: آن دار و مرگ را زودرس كرد،- الرجُلُ: آن مرد پس از نيازمندى بى نياز و داراى املاك شد.

=الأَوْحَى-

[وحي]: سريعتر، با شتاب تر.

=أَوْحَدَ-

إيحَاداً [وحد] هُ: او را تنها رها كرد، او را يگانه ى زمان خود كرد،- هُ لِلأَعْدَاءِ:

او را تنها بميان دشمن رها ساخت،- تِ الشّاةُ: گوسفند يك بره زائيد.

=الأَوْحَد-

[وحد]: وصف است از (الوَاحِد)؛ «اللّهُ الأَوْحَد»: خداى يگانه،- ج أُحْدَان: آنكه بى همتا باشد؛ «اوْحَدُ اهْلِ زَمانِهِ»: بى همتا و يگانه ى عصر خود.

=أَوْحَرَ-

إيحَاراً [وحر] هُ: به او چيزى گفت تا وى را خشمگين كند.

=أَوْحَشَ-

إيحَاشاً [وحش] المكانُ: آن مكان خالى از مردم شد،- المكَانَ: آن مكان را خالى از مردم يافت،- الرّجُلَ: آن مرد را به وحشت انداخت،- الرّجُلُ: زاد و توشه ى آن مرد تمام شد، گرسنه شد.

=أَوْحَلَ-

إيحَالًا [وحل] هُ: او را در گل و لاى انداخت،- هُ شَرّاً: او را به شرّ و دردسر انداخت.

=أَوَدَ-

- أوداً: آن چيز كج و خميده شد.

=الأَوَد-

كجى؛ «قَوَّمَ اوَدَهُ»: كجى آنرا راست كرد، سختى و خستگى، فقر و بينوائى، روزى يا مزد؛ «قامَ بِأوَدِ عَائِلَتِهِ»: به تهيه رزق و روزى خانواده بخود پرداخت.

=الأَوِد-

م أَوْدَاء: خميده ى كج.

=الأَوَدُّ-

ج أَوَدُّون [ودّ]: اسم تفضيل است بمعناى دوست دارتر.

=أَوْدَى-

إيدَاءً [ودي]: نابود شد،- بهِ المَوْتُ:

مرگ او را برد،- بِالشي ءِ: آن چيز را برد.

=الأَوْدَة-

[أود]: بار كه آنرا حمل كنند.

=أَوْدَسَ-

إيدَاساً [ودس] تِ الارضُ: زمين روى خود را با گياه پوشانيد.

=أَوْدَعَ-

إيدَاعاً [ودع] هُ الشي ءَ: آن چيز را به او داد تا نزد وى وديعه باشد،- هُ السِّرَّ: راز را به او گفت و از او خواست تا آنرا پنهان بدارد،- هُ السجْنَ: او را به زندان افكند،- كتابَهُ كذا: در نامه ى خود چنين نوشت،- الكَلامَ مَعْنى حسَنَاً: در سخن معناى نيكو آورد.

=الأَوْدَع-

[ودع] (ح): كلاكموش- موش صحرائى.

=أَوْدَقَ-

إيدَاقاً [ودق] تِ السماءُ: آسمان باريد.

=الأَوْدَن-

[ودن]: نرم، صاف.

=أَوْذَمَ-

إيذَاماً [وذم] الدلوَ: دوال دلو را بست يا براى آن دوال ساخت.

=أَوْرَى-

إيرَاءً [وري] الزنْدُ: آتش زنه آتش برآورد.

=اوْرَاقَّ-

يَوْرَاقُّ ايريقَاقاً [ورق] العنبُ: انگور رنگ بخود گرفت.

=الأُوْرَانيوم-

(ك): اورانيوم، ماده ايست شيميائى كه در ساختن گونه اى از بمبهاى اتمى بكار مى رود.

=أَوْرَثَ-

إيرَاثاً [ورث] هُ: براى او ميراث تعيين كرد،- فُلاناً مَالًا: براى فلانى مالى به ارث گذارد،- هُ السَّقَمَ: از او بيمارى گرفت،- هُ الشي ءَ: آن چيز را در پى آن آورد،- هُ الحُزْنُ هَمّاً: اندوه باعث آزردگى او شد،- المطرُ النَّبَاتَ نِعْمَةً: باران بر گياهان موجب فراخى نعمت شد،- ولَدَهُ: كسى را در ميراث خود با فرزندش شريك نكرد.

=أَوْرَخَ-

إيرَاخاً [ورخ] العجينَ: خمير را نرم كرد.

=أَوْرَدَ-

إيرَاداً [ورد] هُ: او را به آبشخور درآورد،- البَضَائِعَ: كالاها را از خارج به داخل كشور وارد كرد. ضد اين واژه (أصدَرَ) است،- هُ الماءَ: او را به سوى آب برد،- الكلامَ: به سخن آمد و آنرا بيان كرد،- الشي ءَ: آن چيز را بيان كرد،- عليهِ الخَبَرَ: داستان را براى او گفت.

=أَوْرَسَ-

إيرَاساً [ورس] الشجرُ: درخت برگ

=أورط-

=أورع-

=أورف-

=أورق-

=الأورق-

=الأورك-

=أورم-

=الأوره-

=الأوريوميسين-

=أوزى-

=الأوزار-

=الأوزاع-

=أوزب-

=الإوزة-

=أوزر-

=أوزع-

=أوزن-

=الأوزن-

=الأوزون-

=الأوس-

=أوسى-

=أوسخ-

=أوسد-

=أوسط-

=الأوسط-

=أوسع-

=الأوسع-

=أوسق-

=الأوسم-

=الأوسميوم-

=أوسن-

=أوشى-

=أوشع-

=أوشق-

=أوشك-

=أوشل-

برآورد،- المَكَانُ: آن مكان داراى درختان (وَرْس) به رنگ سرخ و زرد شد.

=أَوْرَطَ-

إيرَاطاً [ورط] هُ: او را به ورطه انداخت،- الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد.

=أَوْرَعَ-

إيرَاعاً [ورع] فلاناً عن كذا: فلانى را از آن چيز بازداشت،- بَيْنَهُما: ميان آندو حايل شد.

=أَوْرَفَ-

إيرَافاً [ورف] الظلُّ: سايه فراخ و كشيده شد.

=أَوْرَقَ-

إيرَاقاً [ورق] الشجرُ: برگهاى درخت آشكار شد،- الرَّجُلُ: پول و دارائى آن شخص فراوان شد،- الطالبُ: خواهان به خواسته ى خود نرسيد،- الصّائدُ: شكارگر شكار نكرد،- الغازي: رزمنده در جنگ غنيمت بدست نياورد، بدست آورد. اين واژه از اضداد است.

=الأَوْرَق-

م وَرْقَاء، ج وُرْق [ورق]: خاكسترى رنگ، خاكستر؛ «عامٌ اوْرَقُ»: سالى كه در آن باران نيايد؛ «زَمانٌ اوْرَقُ»: زمانه اى خشك و بى حاصل.

=الأَوْرَك-

م وَرْكَاء، ج وُرْك [ورك]: مرد بزرگ سرين.

=أَوْرَمَ-

إيرَاماً [ورم] فلاناً و بفلانٍ: به فلانى سخنى گفت كه وى را خشمگين كند.

=الأَوْرَه-

[وره]: احمق، نادان.

=الأُورُيُومِيسِين-

(طب): داروئى است كه معمولا در بيمارى اسهال بكار مى رود.

=أَوْزَى-

إيزَاءً [وزي] ظهَرهُ الى الحائط: با پشت خود به ديوار تكيه داد،- الى فُلانٍ: به فلانى پناه برد،- هُ اليهِ: او را به وى پناه داد،- الشي ءَ: آن چيز را بركند و به چيزى ديگر متكى كرد.

=الأَوْزَار-

[وزر]: «أَوْزَارُ الحربِ»: آلات و ابزار سنگين جنگ؛ «وضعتِ الحربُ اوْزَارَها»:

جنگ تمام شد و بپايان رسيد زيرا جنگجويان سلاحهاى خود را بر زمين مى گذارند.

=الأَوْزَاع-

[وزع]: گروهها، جمعيتها. اين واژه مفرد ندارد.

=أَوْزَبَ-

إيزَاباً [وزب] في الأرض: به زمين فرو رفت همچنانكه آب در آن فرو رود.

=الإوَزَّة-

ج اوَزَ [أوز] (ح): مرغابى، غاز. نام ديگر آن (الوزّة) است. اين واژه فارسى است.

=أَوْزَرَ-

إيزَاراً [وزر] الشي ءَ: آن چيز را برد،- الشي ءَ: آن چيز را پنهان ساخت،- الرجُلَ: آن مرد را در جائى امن قرار داد، براى او دژى ساخت كه به آن پناه برد.

=أَوْزَعَ-

إيزَاعاً [وزع] بينهما: ميان آن دو را آشتى داد، ميان آن دو را تفرقه افكند،- هُ بِكَذَا: او را به آن چيز برانگيخت،- هُ الشي ءَ: آن چيز را به او الهام كرد،- الْمَالَ:

مال را تقسيم و توزيع كرد.

=أُوزِعَ-

[وزع] بهِ: به آن برانگيخته شد،- الشي ءَ: آن چيز به او الهام كرد.

=أَوْزَنَ-

إيزَاناً [وزن] نَفْسَهُ على كذا: بر آن چيز دل بست.

=الأَوْزَن-

[وزن]: اسم تفضيل است؛ «هَذا القَولُ اوْزَنُ من غيرهِ»: اين سخن از ساير سخنان وزين تر و استوارتر است.

=الأُوزُون-

(ك): گاز ازُنْ كه در ضد عفونى كردن هوا و آب آشاميدنى بكار مى رود.

=الأَوْس-

(ح): گرگ.

=أَوْسَى-

إيسَاءً [وسي] الرأسَ: سر را تراشيد،- الشي ءَ: آن چيز را بريد.

=أَوْسَخَ-

إيسَاخاً [وسخ] الشي ءَ: آن چيز را چرك كرد.

=أَوْسَدَ-

إيسَاداً [وسد] في السير: در رفتن شتاب كرد،- الكلْبَ بِالصَّيْدِ: سگ را به شكار برانگيخت.

=أَوْسَطَ-

إيسَاطاً [وسط] القومَ: به ميان آن قوم درآمد.

=الأَوْسَطَ-

ج أَواسِط [وسط]: ميانه، متوسط، معتدل؛ «اوْسَطُ الشَّي ءِ»: ميان دو طرف چيزى؛ «العِلْمُ الأوْسَطُ»: دانش رياضي كه بر آن (الحِكْمَةُ الوُسْطَى) اطلاق مى شود.

=أَوْسَعَ-

إيسَاعاً [وسع]: در فراخ نعمت و توانگرى قرار گرفت. اين واژه ضدّ (ضَيَّق) است،- الموضِعَ: آن جاى را فراخ يافت،- هُ الشي ءَ: او را به فراخ كردن آن چيز واداشت،- النَّفَقَةَ: پرداخت مخارج را افزايش داد،- اللهُ عليهِ: خداوند او را بى نياز گردانيد،- هُ ضَرباً و شَتْماً: او را بسيار زد و ناسزا گفت.

=الأَوْسَع-

[وسع]: افعل تفضيل است؛ «اوْسَعُ صدراً»: شكيباتر و حليم تر؛ «اوْسَعُ مَدىً»:

فراخ تر و طولانى تر.

=أَوْسَقَ-

إيسَاقاً [وسق] الدابَّةَ: ستور را بار كرد،- تِ النَّخْلةُ: درخت نخل خرما پر بار شد.

=الأَوْسَم-

[وسم]: زيباتر، خوش سيماتر.

=الأُوسِمْيُوم-

(ك): معدنى است سفيد و سخت و ساده. اين فلز سنگين ترين فلزات شناخته شده است.

=أَوْسَنَ-

إيسَاناً [وسن] تْهُ البئرُ: بوى چاه او را بيهوش كرد.

=أَوْشَى-

إيشَاءً [وشي] المكانُ: در آن مكان گياه نخستين روئيد،- تِ النَّخْلَةُ: اولين رطب نخل برآمد و آشكار شد،- المَعْدِن:

در آن كان مقدارى كم طلا بدست آمد،- الرَّجُلُ: دام و ستور آن مرد فراوان شدند و تناسل كردند،- الشي ءَ: آن چيز را درآورد، استخراج كرد، دانست.

=أَوْشَعَ-

إيشَاعاً [وشع] البقلُ أو الشجُر: گياه تازه يا درخت شكوفه داد.

=أَوْشَقَ-

إيشَاقاً [وشق] الشي ءُ في الشي ءِ: آن چيز در چيزى فرو رفت و درآويخت.

=أَوْشَكَ-

إيشَاكاً [وشك]: در رفتن شتاب كرد و نزديك شد؛ «اوْشَكَ ان يَمُوتَ»: نزديك به مرگ شد. اين واژه از افعال مقاربه است و معناى آن نزديك شدن به چيزى است كه در فعل مضارع بيش از ماضى بكار برده مى شود و بكار بردن اسم فاعل كمتر است.

و خبر آن بيشتر همراه با (أن) مى باشد.

=أَوْشَلَ-

إيشَالًا [وشل] الماءَ: آب را كم يافت،- حَظَّهُ: بهره ى او را كم كرد.

=أوشم-

=أوصى-

=أوصب-

=أوصد-

=الأوصر-

=أوصف-

=أوصل-

=الأوضاح-

=الأوضأ-

=أوضح-

=أوضع-

=أوضم-

=الأوطاد-

=أوطأ-

=الأوطف-

=أوطن-

=أوعى-

=الأوعى-

=أوعب-

=الأوعب-

=أوعث-

=الأوعث-

=أوعد-

=أوعر-

=الأوعر-

=أوعز-

=أوعك-

=أوغر-

=أَوْشَمَ-

إيشَاماً [وشم] المكانُ: گياهان آن زمين روئيدند،- الكَرْمُ: انگور آغاز به رنگ گرفتن كرد،- الشيبُ فى رأسِهِ: سپيدى موى در سر او پخش شد،- البرقُ: برق سبك درخشيد،- تِ السَّمَاءُ: آسمان برق زد.

=أَوْصَى-

إيصَاءً [وصي] فلاناً بكذا: با فلانى بر سر چيزى پيمان بست، فلانى را براى كارى دستور داد،- لهُ بِكَذا: چيزى را براى او وصيت كرد تا پس از مردنش بگيرد،- اليهِ: او را وصي خود كرد.

=أَوْصَبَ-

إيصَاباً [وصب]: بيمار شد،- اللّهُ فلاناً: خداوند فلان را بيمار كند،- الرَّجُلُ:

آن مرد داراى فرزندانى بيمار شد،- الشي ءُ: آن چيز پا بر جا و استوار شد،- على الأَمْرِ: بر آن كار پيوسته مواظبت كرد.

=أَوْصَدَ-

إيصَاداً [وصد]: براى دام و ستوران آغلى از سنگ در كوهستان ساخت،- البابَ: درب را بست،- القِدْرَ:

در ديگ را بست،- على فُلانٍ: بر فلانى سخت گرفت و او را آزرد،- الكلبُ بِالصَّيْدِ:

سگ را براى گرفتن شكار برانگيخت.

=الأَوْصَر-

[وصر]: پيمان نامه، عهد نامه، قولنامه ى خريد و فروش كه آنرا (الحُجَّة) نامند.

=أَوْصَفَ-

إيصَافاً [وصف] الغلامُ: آن جوان به حد خدمت رسيد.

=أَوْصَلَ-

إيصَالًا [وصل] فلاناً الى كذا: فلانى را به آن چيز رسانيد و آنرا به وى ابلاغ كرد.

=الأَوْضَاح-

[وضح] من الناسِ: گروههاى مردم از قبايل و ايلهاى مختلف. اين واژه مفرد ندارد.

=الأَوْضَأُ-

[وضأ]: زيباتر و پاكيزه تر.

=أَوْضَحَ-

إيضَاحاً [وضح] الأَمرُ: آن امر آشكار و نمايان شد،- الأَمْرَ: آن امر را آشكار كرد،- تِ الشجَّةُ فى الرَّأْسِ: شكافتگى سر استخوان سر را نمايان كرد،- فى رَأسِه: سر او در اثر شكستگى زخمى شد.

=أَوْضَعَ-

إيضَاعاً [وضع] البعيرُ: شتر در پيمودن راه شتاب كرد،- البعيرَ: شتر را وادار به شتاب در راه رفتن كرد،- فى تجارتِه: در تجارت خود زيان كرد.

=أَوْضَمَ-

إيضَاماً [وضم] اللحَم و للحمِ: گوشت را بر روى تخته نهاد،- الشّجَرَ: درختان را بر روى هم انباشت.

=الأَوْطَاد-

[وطد]: كوهها كه داراى ثبات و استحكامند.

=أَوْطَأَ-

إيطَاءً [وطأ] فلاناً الأَرضَ و بالارض:

فلانى را به كوبيدن يا پايمال كردن زمين وادار كرد،- هُ فَرَسَهُ: اسب خود را بار كرد،- هُ على الأَمر: با وى بر سر آن كار موافقت كرد،- الشِّعْرَ و فى الشِّعْر: قافيه ى شعر را آماده و تكرار كرد.

=الأَوْطَف-

م وَطْفَاء، ج وُطْف [وطف]: آنكه موهاى ابروان و مژگانش بلند و بسيار باشد؛ «ظلامُ اوْطفُ»: تاريكى بسيار؛ «سحابٌ اوطفُ»: ابر نزديك به زمين؛ «عامٌ اوْطفُ»:

سال پر خير و بركت؛ «عيشٌ اوْطَفُ»:

زندگانى فراخ و خوش.

=أَوْطَنَ-

إيطَاناً [وطن] بالمكان: در آن مكان اقامت كرد،- البَلَد: آن شهر را وطن خود قرار داد.

=أَوْعَى-

إيعَاءً [وعي] الكلامَ أو الشي ءَ: سخن را ياد گرفت يا آن چيز را فراهم آورد،- الزّادَ و نحوَهُ: توشه و غذا و مانند آن را در ظرفى نهاد،- الشي ءَ: همه ى آن چيز را گرفت،- الرجُلَ و عليهِ: بر آن مرد سخت گرفت و بخل ورزيد.

=الأَوْعَى-

[وعي]: تيزهوش تر و داناتر؛ «هُوَ أَوْعَى من فُلانٍ»: او از فلانى برتر و باهوش تر است.

=أَوْعَبَ-

إيعاباً [وعب] الشي ءَ: همه ى آن چيز را گرفت، آن چيز را گرد آورى كرد،- الشّي ءَ فى الشّي ءِ: همه ى آن چيز را داخل در چيزى كرد،- الأَمْرَ: از آن كار فارغ شد،- الرَّجُلَ: تمام زبان او را بريد،- القومُ: همه ى آن قوم رفتند و كسى از آنها باقى نماند،- فى مالِهِ: دارائى خود را به شيوه هاى گوناگون انفاق و اسراف و زياده روى كرد.

=الأَوْعَب-

[وعب]:؛ «اوْعَبُ لِكذا»: سزاوارتر بر آن چيز.

=أَوْعَثَ-

إيعَاثاً [وعث]: به راه سخت و دشوار افتاد، در راه سخت و دشوار گذر كرد،- المُتَكَلِّمُ: گوينده از سخن درماند،- الرَّجُلُ: كار آن مرد مختلط شد،- فلاناً: فلانى را وادار كرد از راه سخت گذر كند،- الأَمْرَ: آن امر را تباه كرد،- فى مالهِ: در مال خود اسراف كرد.

=الأَوْعَث-

[وعث] من الأمور: كارهاى مختلط و تباه.

=أَوْعَدَ-

إبْعَاداً [وعد] هُ: ويرا وعده و نويد داد، او را تهديد كرد.

=أَوْعَرَ-

إيعَاراً [وعر] بهِ الطريقُ: راه بر او دشوار شد،- المكانَ او الطريقَ: آن جاى يا راه را دشوار يافت،- الرَّجُلُ: آن مرد به زمينى سخت و دشوار درآمد، دارائى آن مرد كم شد،- الشي ءَ: آن چيز را كم كرد.

=الأَوْعَر-

[وعر]: جاى سفت و سخت. اين واژه ضد (السَّهْل) است.

=أَوْعَزَ-

إيعَازاً [وعز] إليه في كذا ان يفعلَهُ أو يتركَه:

به او سفارش و اشاره كرد تا كارى را انجام دهد يا ندهد.

=أَوْعَكَ-

إيعَاكاً [وعك] الشي ءَ في التراب: آن چيز را در خاك ماليد،- تِ الإبِلُ عِنْدَ الْحوْضِ: شتران گرد آبشخور ازدحام كرد.

=أَوْغَرَ-

إيغَاراً [وغر] هُ: او را خشمناك كرد،- صَدْرَهُ: سينه ى او را پر از كينه كرد،- هُ الى كَذَا: او را به آن چيز ناگزير كرد،- المَاءَ: آب را داغ كرد،- الخِنْزِيرَ:

خوك را زنده در آب جوش انداخت و پس از زدودن موى بدنش آنرا سر بريد،- القَومُ:

آن قوم بهنگام سختى گرما درآمدند،- المَلِكُ لِرَجُلٍ ارضاً،- هُ أرضاً:

پادشاه به آن مرد زمين بدون خراج بخشيد،- القَومُ بينهم مِيغَراً: آن قوم با هم

=أوغسطس-

=أوغل-

=أوغم-

=أوفى-

=الأوفاض-

=أوفد-

=أوفر-

=الأوفر-

=أوفض-

=أوفق-

=الأوق-

=الأوقاب-

=أوقب-

=أوقح-

=أوقد-

=أوقر-

=أوقص-

=الأوقص-

=أوقع-

=أوقف-

=أوقن-

=الأوقيانس-

=أوكى-

=الأوكاليبتوس-

=أوكأ-

=أوكب-

=أوكد-

=الأوكد-

=أوكس-

=الأوكس-

=أوكع-

=الأوكع-

وعده و قرارى گذاردند.

=أُوغُسْطُس-

اوگست يا اوت كه بر آن (آب) نيز اطلاق مى شود ماه هشتم از سال ميلادى شمسى است كه معادل مرداد ماه شمسى هجرى مى باشد.

=أَوْغَلَ-

إيغَالًا [وغل] فلاناً في كذا: فلانى را به چيزى درآورد،- فى السَّيْرِ: در رفتن شتاب كرد،- فى البِلاد: به سير و سياحت در كشور پرداخت و دور شد،- فى العِلْمِ و نحوهِ:

در طلب دانش بسيار كوشيد،- القَومُ: آن قوم در ميان كوهها و از سرزمين دشمن با شتاب گذشتند.

=أَوْغَمَ-

إيغَاماً [وغم] هُ: او را كينه توز كرد.

=أَوْفَى-

إيفَاءً [وفي] بالوعد: به عهد وفا كرد،- النَّذْرَ: نذر را ادا كرد،- الكَيْلَ:

پيمانه را تمام كرد،- فُلاناً حَقَّهُ: حق فلانى را تمام و كمال داد،- المكان: به آن مكان آمد،- على الْمَكَانِ: بر آن مكان مشرف شد،- على الشّي ءِ و فى الشّي ءِ: بالاى آن چيز آمد و مشرف شد،- على المِئَة:

بر صد افزود.

=الأَوْفَاض-

[وفض]: گروهى از مردم و بينوايان.

=أَوْفَدَ-

إيفَاداً [وفد] فلاناً إلى أو على الأمير:

فلانى را نزد حاكم فرستاد،- الرَّجُلُ: آن مرد شتاب كرد،- الشّي ءُ: آن چيز بلند شد،- عَلَيْهِ: بر آن مشرف شد،- الرّيمُ: آهو سر خود را بلند و گوشهاى خود را تيز كرد.

=أَوْفَرَ-

إيفَاراً [وفر] فلان الشي ءَ: فلانى آن چيز را فراوان كرد، آن چيز را تمام كرد.

=الأَوْفَر-

[وفر]: آنچه كه كامل و بدون نقص باشد؛ «اوْفَرُ حَظّاً مِنْهُ»: شانس بيشترى از او دارد.

=أَوْفَرَ-

إيفَازاً [وفز] هُ: او را شتابانيد.

=أَوْفَضَ-

إيفَاضاً [وفض]: شتابيد و دويد،- هُ: او را راند،- الإِبِلَ: شتران را پراكنده كرد،- للرّجُلِ: براى آن مرد فرشى گسترد تا روى آن بنشيند.

=أَوْفَقَ-

إيفَاقاً [وفق] القومُ لهُ: آن قوم به او نزديك و همگى با وى هم پيمان شدند،- السَّهمَ و بِالسَّهمِ: سر تير را بر روى زه نهاد تا تير اندازى كند. (اين واژه مقلوب «افْوَقَ» است كه خيلى كم بكار مى رود).

=الأَوْقَ-

بد فالى، نحسى، سنگينى.

=الأَوْقَاب-

[وقب]: متاع و آذوقه ى خانه.

=أَوْقَبَ-

إيقَاباً [وقب]: گرسنه شد،- الشّي ءَ:

آن چيز را داخل شكاف بزرگ ديوار قرار داد،- النّخلُ: شاخه هاى نخل متعفن و بد بوى شد.

=أَوْقَحَ-

إيقَاحاً [وقح] الحافِرُ: سُم سفت و سخت شد.

=أَوْقَدَ-

إيقَاداً [وقد] النارَ: آتش را برافروخت.

=أَوْقَرَ-

إيقَاراً و قِرَةً (شاذّ) [وقر] الدابَّةَ: بار سنگين بر ستور نهاد،- تِ النَّخْلةُ: خرماى نخل بسيار شد،- الدَّينُ فُلاناً: افزونى بدهى فلانى را سنگين بار كرد.

=أُوقِرَ-

[وقر] تِ النخلةُ: نخل خرما پر بار شد.

=أَوْقَصَ-

إيقَاصاً [وقص] هُ: آن را كوتاه كرد.

=الأَوْقَص-

م وَقْصَاء، ج وُقْص [وقص]: آنكه گردنى كوتاه دارد؛ «عُنُقٌ اوْقَصُ»: گردنى كوتاه؛ «خُذْ اوقَصَ الطريقين»: كوتاهترين آن دو راه را برگزين.

=أَوْقَعَ-

إيقَاعاً [وقع] هُ: او را به افتادن انداخت،- بِالعدوِّ: در جنگ با دشمن بسيار كوشيد و كشت،- بهِ الشرَّ: او را به شرّ و درد سر انداخت،- الدَّهرُ به: روزگار بر او چيره شد،- تِ الرَّوْضَةُ: باغ آب را در خود فرو برد،- المُغَنَّي: آواز خوان لحنهاى موسيقى را با وزن صحيح سرود.

=أَوْقَفَ-

إيقَافاً [وقف] هُ: او را ايستاند، متوقف كرد،- تَنفِيذَ الحُكمِ: اجراى حكم را بتأخير انداخت،- اهتِمامَهُ على: كوشش خود را روى كارى استوار كرد،- الدّارَ:

خانه را در راه خدا وقف كرد،- عن الأَمْرِ:

از آن كار روى گردانيد و منصرف شد،- الجارِيَة: براى آن دختر دستبند ساخت.

=أَوْقَنَ-

إيقَاناً [وقن]: پرنده را در آشيانه اش شكار كرد.

=الأُوقِيَانُس-

درياى شگرف، اقيانوس- اين واژه يونانى است-

الأُوقِيَّة-

ج أَوَاقِيّ و أَوَاقٍ [وقي]: مقياس وزن است معادل يك دوازدهم رطل.

=أَوْكَى-

إيكَاءً [وكي] القِرْبة و على ما في القربة:

دهانه ى مشك يا آنچه را كه در آن بود با ريسمان بست،- الرّجُلُ: آن مرد بخل ورزيد، كوشش بسيار كرد،- الفرسُ الميدانَ جَرْياً: اسب ميدان را پر از دويدن كرد.

=الأُوكالِيبتُوس-

أو شجرةُ الكِينا (ن):

اوكاليپتوس، گياهى است زود رشد مى كند و معمولًا در زمينهاى نمناك كشت مى شود كه در خشك كردن آنها سودمند است.

=أَوْكَأَ-

إيكَاءً [وكأ]: براى او تكيه گاه آماده كرد،- على الشّي ءِ: بر آن چيز اتّكال كرد.

=أَوْكَبَ-

إيكَاباً [وكب]: به همراه آن گروه روان شد،- على الأَمْرِ: بر آن كار مواظبت كرد،- هُ: او را خشمگين كرد،- الطّائِرُ:

پرنده آماده ى پرواز شد.

=أَوْكَدَ-

إيكَاداً [وكد] العهدَ أو السرجَ: پيمان يا زين را محكم و استوار بست. (اين واژه با واو فصيحتر است).

=الأَوْكَد-

[وكد]: افعل التفصيل است.

=أَوْكَسَ-

إيكَاساً [وكس] مالُ التاجرِ: دارائى تاجر از بين رفت.

=أُوكِسَ-

[وكس] التاجرُ في تجارتهِ: آن تاجر ورشكست شد و دارائى خود را از دست داد.

=الأَوْكَس-

[وكس]: كمتر؛ «رَجُلٌ اوْكَسُ»: مردى بخيل يا كم شانس

الأُوكْسِيد-

به واژه ى (الأُكْسِيد) رجوع شود.

=أَوْكَعَ-

إيكَاعاً [وكع] الرجُلُ: آن مرد كارى سخت و مهم ارائه داد، كم خير شد،- الشي ءَ: آن كار را محكم و استوار كرد،- تِ القَدَمُ: كف پا درشت و سخت شد.

=الأَوْكَع-

م وَكْعَاء [وكع]: آنكه زير پنجه ى پايش خميدگى به سوى انگشت كوچك

=أوكف-

=أوكل-

=أول-

=الأول-

=أولى-

=الأولى-

=أولاء-

=أولج-

=أولد-

=أولس-

=أولع-

=أولغ-

=أولم-

=أوله-

=أولو-

=الأولية-

=أومأ-

=أومض-

=أونى-

=الأونسكو-

=أوهى-

=أوهب-

=أوهج-

=أوهف-

=أوهق-

=أوهم-

=اوهن-

=الأوهية-

=أي-

آن داشته باشد، مرد پست، احمق.

=أَوْكَفَ-

إيكَافاً [وكف] هُ: او را به گناه كشانيد،- تِ الْمَرْأةُ: آن زن نزديك به زايمان شد،- الدَّمَعُ اوِ الْبَيتُ: اشك چشم اندكى روان شد يا سقف خانه چكه كرد.

=أَوْكَلَ-

إيكَالًا [وكل]: كار را واگذار كرد،- بِاللّه: بر خدا توكل كرد و فرمانبردار شد،- العملَ على فلانٍ: همه ى كار را به فلانى واگذار كرد.

=أَوَّلَ-

تَأْوِيلًا [أول] هُ إليه: آن را به او برگردانيد،- الكَلَامَ: سخن را تفسير كرد،- الرُّؤيا: خواب را تعبير كرد.

=الأَوَّل-

ج أَوَائِل و أَوَالٍ و أَوَّلون، م أُولَى ج أُوَل و أُولَيَات: نخستين. اين واژه ضد (الآخِر) است. اين واژه اگر صفت گردد غير منصرف مى شود مانند (لَقيتُه عاماً اوَّلَ): و در غير اينصورت منصرف است مانند «مَا رَأَيْتُ لهُ أولًا و لَا آخِراً»؛ «لأوّل مَرَّة»: براى نخستين بار؛ «اوّلًا باوَّلٍ» و «اوّلًا فاوّلًا»: به تدريج، يكى پس از ديگرى؛ «اوّلًا و اخيراً»:

در پايان.

=أَوْلَى-

إيلَاءً [ولي] فلاناً الأَمرَ: فلانى را عهده دار آن كار كرد،- هُ ثِقَتَهُ: به او اطمينان داد،- هُ معروفاً: درباره او نيكى كرد،- هُ على اليتيم: درباره آن يتيم به او سفارش كرد.

=الأُولَى-

ج أُوَل و أُولَيَات: مؤنث (الأَوّل) است.

=أُولَى-

اسم اشاره است براى جمع نزديك كه در آن مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود، (أُولى) نيز بمعناى (الَّذينَ) است.

=الأَوْلَى-

مثنَّاه الأَوْلَيَان، ج الأَوْلَون و الأَوَالي [أول]: سزاوارتر، شايسته تر؛ «هو اوْلَى بِكذا» او به آن چيز شايسته تر است؛ «اوْلَى لكَ»: اين تعبير در تهديد و وعده ى بد است بمعناى:

شر به تو نزديك شده پس بر حذر باش، و نيز گويند كه بمعناى واى بر تو مى باشد.

=أُولَاءِ-

اسم اشاره است براى جمع نزديك كه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود. و گاهى در اول آن (هاء تنبيه) در مىيد بگونه ى (هؤلَاءِ) و نيز گاهى (كاف خطاب) به آخر آن وصل مى شود بگونه ى (أُولئِكَ). واژه ى (أُولاء) بمعناى (الذّين) است.

=أَوْلَجَ-

إيلَاجاً [ولج] هُ: آن چيز را داخل كرد.

=أَوْلَدَ-

إيلَاداً [ولد] تِ المرأَةُ: هنگام زائيدن آن زن رسيد،- تِ الشَّاةُ: گوسفند زائيد.

=أَوْلَسَ-

إيلَاساً [ولس] بالحديث: سخن را تصريح نكرد و با كنايه گفت.

=أَوْلَعَ-

إيلَاعاً [ولع] فلاناً بكذا: او را به آن چيز علاقمند كرد، او را بر آن چيز برانگيخت.

=أُولِعَ-

[ولع] بهِ: او را دوست داشت و به وى دلبستگى بسيار نمود.

=أَوْلَغَ-

إيلَاغاً [ولغ] الكلبَ: سگ را سيراب كرد.

=أَوْلَمَ-

إيلَاماً [ولم]: ميهمانى بر پا كرد،- فلانٌ: خلق و خوى و خرد فلانى با هم جمع شدند.

=أَوْلَهَ-

إيلَاهاً [وله] الحزنُ أو الوجدُ فلاناً: اندوه و شيفتگى فلانى را آشفته كردند.

=أُولُو-

اين واژه جمع است بمعناى (ذَوُو) يعنى دارندگان، مفرد اين كلمه (ذو) بمعناى صاحب و مؤنث آن (أُولات) و مفرد آن (ذَات) است؛ «جاءَني أُولُو الْعِلْم و اولَات الفَضْلِ»: مردان دانشمند و زنان فاضله نزد من آمدند.

=الأَوَّلِيّ-

منسوب به (الأوّل) است، اساسى؛ «العددُ الأَوّليّ»: عدد اصلى كه غير قابل تقسيم است مگر بر خود يا يك مانند ١١ و ١٣.

=الأَوَّلِيَّة-

مؤنّث (الأَوَّليّ) است، موضوعى كه نياز به دليل نداشته باشد مانند «الكُلُّ اكبر من الجزءِ»، به آن نيز (البَدِيهِيَّة) گفته مى شود؛ «الموادُّ الأَوَّلِيّة»: مواد اوليه مانند ذغال سنگ و آهن و مس و پنبه.

=أَوْمَأَ-

إيمَاءً [ومأ] بحاجبه أو بيدهِ أو غير ذلك: با ابرو يا دست يا جز آنها اشاره كرد.

=أَوْمَضَ-

إيمَاضاً [ومض] البرقُ: برق درخشيد،- الرجُلُ: آن مرد نور برق يا آتش را ديد، بطور پنهانى با رمز اشاره كرد، لبخند زد.

=أَوْنَى-

إينَاءً [وني] الرجُلَ: آن مرد را خسته و ناتوان كرد.

=الأُونِسْكو-

يونسكو، سازمان تعاون فرهنگى بين المللى است كه داراى هدفهاى صلح و امنيت و آموزش و پرورش و فرهنگ براى مردم جهان است.

=أَوْهَى-

إيهَاءً [وهي] فلاناً: فلانى را ناتوان كرد، او را سست و ناچيز گردانيد.

=أَوْهَبَ-

إيهَاباً [وهب] الأَمرَ لفلانٍ: آن كار را براى فلان آماده كرد،- الشي ءُ لِفُلانٍ: آن چيز امكان يافت كه در اختيار فلانى قرار گيرد، آن چيز براى او هميشه فراخ و فراوان شد و توانست چيزى را از آن ببخشد.

=أَوْهَجَ-

إيهَاجاً [وهج] النارَ: آتش را روشن كرد.

=أَوْهَفَ-

إيهَافاً [وهف] الشي ءُ الى كذا: آن چيز به چيزى نزديك شد،- لهُ الشي ءُ: آن چيز براى او نمايان و آشكار شد.

=أَوْهَقَ-

إيهَاقاً [وهق] الدابَّةَ: بر گردن ستور كمند انداخت.

=أَوْهَمَ-

إيهَاماً [وهم]: در وهم و گمان افتاد،- هُ: او را به وهم و پندار انداخت،- هُ أَنَّ: او را معتقد كرد كه ... ،- هُ بكذا: او را به چيزى تهمت زد و پيرايه بست،- الشي ءَ: همه ى آن چيز را نپذيرفت،- كَذا من الحِسَاب: چيزى را از حساب انداخت.

=اوْهَنَ-

إيهَاناً [وهن] هُ: او را سست و ناتوان كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد به نيمه ى شب درآمد.

=الأُوهِيَّة-

[وهي]: فضا و فاصله ى بالاى كوه تا ته دره.

=أَيْ-

حرف نداء است بمعناى (يا) مانند «ايْ زيدُ»، حرف تفسير است مانند «رأيت غَضَنْفَراً ايْ اسداً»: غضنفرى ديدم يعنى شيرى.

=إي-

=أيا-

=الإياب-

=الأيابس-

=الإياد-

=الأيادي-

=أيار-

=اين ماه داراى سى و يك روز است كه بر آن نيز (مايس يا مايو) اطلاق مى شود- اين واژه سريانى است-

=الأيام-

=أيان-

=أيأس-

=أيب-

=أيبس-

=الأيبس-

=الأيبسان-

=الإيبيكا-

=ايتسر-

=أيتم-

=الإيثار-

=الإيجاب-

=الإيجابي-

=الإيجار-

=الإيحاء-

=أيد-

=الأيد-

=أيدى-

=الأيدع-

=الإيديولوجيا-

=الإيراد-

=إي-

حرف جواب است بمعناى (نَعَم) كه همواره قبل از قسم خوردن مىيد مانند (إي وَ اللّه): قسم به خدا.

=أَيّ-

از ادوات شرط است كه دو فعل را مجزوم مى كند مانند «ايَّا تَضْرِبْ أَضْرِبْ» و نيز ادات استفهام است مانند «ايُّكُم اتَى؟»، اسم موصول است مانند «سَلَّم على أَيِّهِمْ افضل» و «ايّا كان» و «ايُّ مَنْ كانَ» و «على ايّ حال»، و گاهى معناى كمال را ميرساند كه در اينصورت صفت است براى نكره مانند «زيدٌ رَجُلٌ اىُّ رَجُل» يعنى زيد كامل است در صفات مردانگى و همچنين است در جمله ى «إنّ لهُ شَأْناً ايَّ شأن!» و گاهى به آخر آن (ما) ى زائده مىيد مانند «اعْجِبْتُ بِهِ أَيَّمَا إعْجَابَ!»: از او در شگفت شدم چه شگفتى بسيار و كامل، و گاهى صله است براى ندائيكه در آن (أل) پيوسته به (هاء) تنبيه باشد مانند «يا ايُّهَا الرَّجُلُ و يا ايَّتُهَا المرأة» كه در اينصورت هر گاه اسم بعد از آن جامد باشد بدل آن مى شود مانند (الرَّجُلُ) و هر گاه مشتق باشد صفت آن مى شود مانند «يا ايُّهَا الفَاضِلُ».

=أَيَا-

حرف (نداء) است براى دور و گاهى همزه ى آن به (هاء) تبديل مى شود مانند «هَيَا».

=إيَّا-

ضمير منفصل منصوب است كه تمامى ضماير نصب به آن وصل مى شود تا تمييز ضمير شناخته شود مانند «إيّانَا، إيّاكُم، إيَّاهُ ... »؛ «إيَّاكَ أنْ» تو را از چيزى نهي مى كنم؛ «إيّاكَ مِنْ» از چيزى بر حذر باش.

=الإيَاب-

[أوب]: بازگشتن، مراجعت؛ «مَشَوْا ذَهَاباً و إياباً»: رفتند و برگشتند.

=الأَيَابِس-

[يبس]: جمع (الأَيْبَس) است، آنچه از اجسام سفت و سخت كه بر آن شمشيرها را آزمايش كنند.

=الإيَاد-

[أيد]: آنچه كه با آن چيز را تقويت كنند و نيرو بخشند؛ «إيَادَا الْجَيْش»: ميمنه و ميسره يا چپ و راست لشكر، پوشش، پناه، كوه بلند و استوار، هوا.

=الأَيَادِي-

[يدي]: جمع (ايْد) است، نعمتها و فراخهاى زندگى؛ «له أَيَادٍ بَيضَاء»: نعمتها و بخشندگيها دارد؛ «ذَهَبُوا ايَادِي سَبا»: رفتند و پراكنده شدند.

=أَيَّار-

ماه پنجم از سال شمسى ميلادى است كه مطابق با يازدهم ارديبهشت تا دهم خرداد از سال شمسى هجرى است.

=اين ماه داراى سى و يك روز است كه بر آن نيز (مايس يا مايو) اطلاق مى شود- اين واژه سريانى است-

الإِيَارَجَة-

ج أَيَارِج [يرج] (طب): داروئى است مُسْهل.- اين واژه فارسى است-

الإيَالَة-

ج إيَالات [أيل]: ايالت، استان كه زير نظر يك (استاندار) اداره مى شود.

=الأَيَّام-

[يوم]: جمع (يَوم) است؛ «ايَّام اللّه» پاداشها و نعمتهاي الهى يا كيفرهاى او؛ «ايَّامُ العربِ»: جنگها و پيشامدهاى عرب؛ «على توالِي او على ممر الأيّام» روزهاى پياپى و همواره در طول زمان.

=أَيَّانَ-

اسم شرط است براى زمان كه دو فعل را مجزوم مى كند مانند «ايَّانَ تَضْرِبْ اضْرِبْ»: هر گاه بزني مى زنم. اين اسم گاهى در پى آن (ما) مىيد مانند «ايّانَ ما تَذْهَبْ اذْهَبْ»: هر زمان بروى مى روم، و گاهى اسم استفهام است از زمان و بمعناى (مَتى) مى باشد مانند «أَيَّان تَرْجِعُ؟»: كي برميگردى.

=أَيْأَسَ-

إيئَاساً [يأس] هُ: او را به يأس و نوميدى انداخت.

=أَيَّبَ-

تَأْيِيباً [أوب] عنهُ: از وى روى گردان شد.

=أَيْبَسَ-

إيبَاساً [يبس] الشي ءَ: آن چيز را خشك كرد،- المَكَانُ: گياه آن زمين خشك شد،- العودُ: نمِ چوب رفت و خشك شد،- القَومُ: آن قوم در سرزمين خشك و بى آب به راه افتادند.

=الأَيْبَس-

[يبس]: آنچه كه تر بود و خشك شد.

=الأَيْبَسَانِ-

[يبس]: دو استخوان ساق دست يا پا.

=الإيبِيكا-

(طب): داروئى است كه از ريشه هاى گياهى در امريكا بدست مىيد و براى درمان حالت تهوّع و استفراغ بكار مى رود.

=ايتَسَرَ-

ايْتِسَاراً [يسر] القومُ: آن قوم گوشت ميسر (قمار) را ميان خود تقسيم كردند.

=أَيْتَمَ-

إيتَاماً [يتم] هُ: او را يتيم كرد،- تِ الْمرأةُ: فرزندان آن زن يتيم شدند.

=الإيثَار-

[أثر]: ايثار، تفضيل، محبت و گرامى داشتن ديگرى.

=الإيجَاب-

[وجب]: مص، تأييد، قبول. اين واژه ضدّ (النَّفْى و الرَّفْص) است؛ «رَدَّ بِالإيجَاب»: جواب قبول داد، پذيرفت؛ «فَعَلْتُ ذلك ايْجاباً لِحَقِّهِ»: آن كار را براى رعايت حق وى انجام دادم؛ «عَلامةُ الإيجاب» (ع ح): علامت بعلاوه (+) است.

=الإيجَابِيّ-

[وجب]: مثبت. اين واژه ضدّ (السَّلْبِيّ) است بمعناى منفي.

=الإيجَار-

[أجر]: اجاره ى خانه؛ «بِرَسْمِ الإيجَار»: آماده ى اجاره.

=الإيحَاء-

[وحي]: مص،- الذّاتِي: تحت تأثير قرار دادن افكار و انديشه ها.

=أَيَّدَ-

تَأْيِيداً [أيد] هُ: او را نيرومند ساخت، او را تأييد كرد، آن را استوار ساخت.

=الأَيْد-

[أيد]: نيرو.

=الأَيِّد-

[أيد]: نيرومند.

=أَيْدَى-

إيدَاءً [يدي] عند فلانٍ و اليهِ: از فلانى نكوئى ديد و انعام گرفت.

=الأَيْدَع-

[يدع] (ن): زعفران، چوب گياه بَقَمْ.

=الإيدِيُولُوجيا-

ايديولوژى، هنر بحث و مطالعه در تصوّرات و افكار و انديشه ها- اين واژه يونانى است-

ايْرَادَّ-

ايْرِيدَاداً [ورد] الفرسُ: آن اسب سرخ رنگ مايل به زردى شد.

=الإيرَاد-

[ورد]: مص؛ «إيرادُ البَضَائِع مِنَ الخَارج»: وارد كردن كالاهاى تجارى از خارج كشور كه بر آن (الاسْتِيراد) نيز اطلاق

=ايراق-

=أيس-

=أيسر-

=الأيسر-

=الإيصاف-

=الإيصال-

=أيفع-

=الإيقاع-

=أيقظ-

=أيقن-

=الأيك-

=الأيكة-

=إيل-

=الأيل-

=الإيلنطس-

=أيلول-

=أيم-

=الأيم-

=و يمن أيم-

=الأيمان-

=أيمن-

=الأيمن-

=أين-

=أينع-

=إيه-

=الأيهم-

=الإيوان-

=الإيون-

مى شود.

=ايرَاقَّ-

يَوْرَاقُّ ايْرِيقَاقاً [ورق] العنبُ: انگور رنگ بخود گرفت.

=أَيِسَ-

يَيْأَس إيَاساً [أيس] منهُ: از او مأيوس و نااميد شد.

=أَيَّسَ-

تَأْيِيساً هُ: او را نااميد كرد.

=أَيْسَرَ-

إيسَاراً [يسر]: توانگر و پولدار شد،- الرّجُلَ: در مطالبه از آن مرد بدهكار سختگيرى نكرد،- تِ المرأةُ: زائيدن بر آن زن آسان شد.

=الأَيْسَر-

[يسر]: طرف چپ. اين واژه ضدّ (الأَيْمَن) است، آسان تر و خوارتر.

=الإيصَاف-

[وصف]: جوان تازه خدمت. اسم است از (وَصُفَ الغُلامُ): آن جوان به سن خدمت رسيد.

=الإيصَال-

[وصل]: مص، رسيد پول، قبض دريافت، قبض رسيد پول.

أَيْضاً

[أيض]: نيز، همچنين؛ «فَعَلَهُ ايضاً»: نيز آن كار را انجام داد. نصب اين واژه بنا بر مفعوليت مطلق است و يا بر حال بودن.

=أَيْفَعَ-

إيفَاعاً [يفع] الغلامُ: آن جوان پرورش يافت و نوخط شد و به سن بلوغ رسيد،- الجَبَلَ: به بالاى كوه رفت.

=الإيقَاع-

[وقع]: مص هماهنگى آوازها و آهنگها در خواندن و نواختن.

=أَيْقَظَ-

إيقَاظاً [يقظ] فلاناً: فلانى را از خواب بيدار كرد،- الغُبَارَ: گرد و خاك برانگيخت.

=أَيْقَنَ-

إيقَاناً [يقن] الأمرَ و بهِ: آن امر را دانست و متأكد شد.

=الأَيْك-

درخت پر شاخه و برگ.

=الأَيْكة-

واحد (الأَيْك) است.

=إيلٌ-

از نامهاى خداوند متعال است و معناى آن در زبان عبرى نيرومند و تواناست.

=الأُيْل-

ج أَيَائِل (ح): جانورى است از چارپايان سم دار از رسته ى گوزنها جانور نر آن داراى شاخهاى چند شاخه اى مى باشد كه بر آن گوزن يا بز نر كوهى اطلاق مى شود.

=الأَيّل-

ج أَيَائِل (ح): مترادف (الأيّل) است.

=الأَيَّل-

ج أَيَائِل (ح): مترادف (الأَيَّل) است.

=الإيلَنْطُس-

(ن): درختى است زينتى كه با سرعت رشد مى كند و گاهى درازى آن به بيست متر ميرسد.

=أَيْلُول-

ماه نهم از سال شمسى ميلادى است كه مطابق با شهريور ماه سال شمسى هجرى است. اين ماه داراى سى روز است و بر آن نيز (سِبْتَمْبَر) اطلاق مى شود.

=أَيَّمَ-

تَأْييماً [أيم] هُ: او را بى همسر كرد.

=الأَيْم-

ج ايُوم [أيم]: مار نر.

=و يمن أَيْمُ-

[أيم] و يمن: «أَيْمُ اللّهِ»: سوگند به خدا.

=و يمن إيم-

[أيم] و يمن: «إيمِ اللّهِ»: مترادف (ايْمُ اللّهِ).

=الأَيِّم-

للمذكّر و المؤنث، ج أيَائِم و أَيَامَى و أَيِّمُوُن و أَيِّمَات [أيم]: مردى كه همسر خود را از دست داده، زنيكه شوهر خود را از دست داده باشد.

=الأَيْمَان-

[يمن]: جمع (اليَمين) است.

=الإيمان-

[أمن]: ايمان، تصديق، اين واژه ضدّ (الكُفْر) است، گرايش و عقيده ى راسخ به آنچه كه خداوند وحى فرموده است.

=أَيْمَنَ-

إيمَاناً [يمن]: به سمت راست رفت، به جانب يمن رفت، به يمن درآمد.

=الأَيْمَن-

م يَمْنَاء، ج يُمْن و ايَامِن [يمن]: طرف راست. اين واژه بر خلاف (الأَيْسَر) است؛ «نَظَرَ ايْمَنَ مِنْه»: به طرف راست خود نگاه كرد.

=أَيْمُنُ-

[يمن]: «أَيْمُنُ اللّهِ»: اسمى است كه براى سوگند خوردن وضع شده است، و تقدير آن «ايْمُنُ اللّهِ قَسَمى» است. در اين باره تعبيرات بسيارى است از آن جمله: «ايْمُنُ اللّه، ايْمَنُ اللّهِ، ايْمِنُ اللّهِ» و نيز در معناى آن «ايْمُ اللّهِ و ايمِ اللّهِ و امِ اللّهِ و مِنَ اللّهِ و م اللّهِ با تثليث ميم» مى باشد و نيز گفته مى شود «يمينُ اللّهِ لَا افْعَل»: قسم بخدا آن كار را نميكنم.

=أَيْمَنُ-

[يمن]: «أَيْمَنُ اللّهِ»: مترادف (ايْمُنُ اللّهِ) است.

=أَيْمِنُ-

[يمن]: «أَيْمَنَ اللّهِ»: مترادف (ايْمُنُ اللّهِ) است.

=إيمُنُ-

[يمن]: «أَيْمَنَ اللّهِ»: مترادف (ايْمُنُ اللّهِ) است.

=أَيْنَ-

ظرفى است بمعناى كجا مانند «ايْنَ يُوسُفُ؟» يوسف كجاست و «الى ايْن؟» به كجا. و نيز بمعناى شرط مىيد كه در اين صورت دو فعل را مجزوم مى كند و گاهى با (ما) و يا بدون (ما) مىيد مانند: «ايْنَ أو ايْنَما تَقِفْ اقِفْ»: هر كجا به ايستى مىيستم.

=أَيْنَعَ-

إينَاعاً [ينع] الثمَرُ: ميوه رسيده شد و هنگام چيدن آن رسيد.

=إيهِ-

اسم فعل است براى طلب بيشترى از سخن يا فعل.

=الأَيْهَم-

م يَهْمَاء، ج يُهْم [يهم]: مرد كم خرد و نادان، نيكوكار، كوه بلند، مرد كر، مرد شجاعى كه با او مقابله نتوان كرد، سنگ نرم، شهرى كه در آن نشانه اى از علايم راه نباشد؛ «ليلٌ ايْهَمُ»: شب تاريك كه در آن ستاره اى نباشد.

=الإيوَان-

ج إيوَانَات و أَوَاوِين: ايوان، تراس، كاخ؛ «إيوانُ كِسْرَى»: كاخ انوشيروان.

=الإيُون-

ذره يا گروه ذراتى است كه داراى نيروى برق است كه با نوسان عدد ذرات كهربا در صورت نقص (ايُون موجب) و در صورت افزايش (ايُون سَالب) مى شود و آنرا (شَطْر) مى نامند.

ب الباء

ب-

ب-

=باء-

=الباءة-

=البائت-

=البائخ-

=البائد-

=البائر-

=البائس-

=البائض-

=البائع-

=البائقة-

=البائنة-

=باب-

=الباب-

=البابا-

=البابة-

=بابل-

=البابلي-

=البابوج-

=البابونج-

ب الباء

ب-

حرف دوم از حروف مبانى است و از حروف شفوى مى باشد و در حساب جُمَّل عبارت از عدد (٢) است.

ب-

حرف جَرّ است و از معانى آن: (١) الْصَاق است مانند «امْسَكْتُ بِالغُلامِ»، (٢) استعانه است مانند «كَتَبْتُ بِالْقَلَم»، (٣) مصاحبه است ماند «اذْهَبْ بِسَلامٍ» و «بِمَا فِيهِ»، (٤) ظرفيّه است مانند «سَارَ بِاللَّيلِ»، (٥) بدل است مانند «بَاعَ الكُفْرَ بِالإيمانِ» و «هَذا بِذاكَ»، (٦) تَعْدِيه است مانند «ذَهَبْتُ بِه الى الْبَيتِ»، (٧) قَسَم است مانند «بِاللّهِ»، (٨) سَبَبيَّة است مانند «لَقيتُ بِزَيدٍ الاهْوَالَ» يعنى به سبب زيد سختيها كشيدم و «بِحَيثُ انَّ»: زيرا كه ... ، (٩) تأكيد و زائد است كه در خبر (كانَ) منفى مىيد چه در لفظ و چه در معنى، و نيز در خبر «لَيْسَ» و «مَا» ى مُشَبَّهَه به ليس، و نيز در فاعل «افْعِل» از فعل تعجب، و همچنين در تأكيد به (النّفس و الْعَيْنِ»، و نيز در مفعول و فاعل «كَفَى» مانند «كَفَى بِاللهِ دَليلًا» و بعد از (اذَا) ى فجائيّة مانند «خَرَجْتُ فَاذَا بِزَيدٍ فى الطَّرِيق» و در حال كه عامل آن منفى باشد مانند «ما رَجَعْتُ بِخائبٍ» مىيد كه در همه ى اين موارد (بِ) زائده مى باشد، و گاهى بمعناي (عَن، عَلى، الى) نيز آمده است.

=بَاءَ-

يَبُوءُ [بوأ] اليه: بسوى او برگشت،- هُ و بِهِ: او را برگردانيد،- بِالْحَقِّ اوْ بِالذَّنْبِ: به حقيقت يا به گناه اقرار كرد،- بِالْخَيبَةِ وَ الْفَشَل: ناكام و نااميد شد،- بَوَاءً فُلانٌ بِفُلانٍ: فلانى به خون فلانى كشته و قصاص شد. فعل امر اين فعل (بُؤْ) مى باشد و تعبير «بُؤْ بِهِ» بمعناى باش تا به خون او قصاص شوى مى باشد.

=الباءَة-

[بوأ]: خانه، محيط زيست.

=البائِت-

[بيت]: غذا يا شير يا آب كه يكشب بر آن گذشته باشد.

=البائِخ-

[بوخ]: فاسد، گنديده، بى مزه.

=البِائِد-

[بيد]: نابود شده، هلاك شده، از ميان رفته، گذشته.

=البائِر-

ج بُؤر [بور]: زمين باير كه بى آب و گياه است؛ «حَائِرٌ بائِرٌ»: مرد حيران و سرگردان كه از هيچكس شنوائى نداشته و به هيچ چيز گرايش ندارد.

=البائِس-

ج بُؤْس [بأس]: بى چيز و بينواى اندوهگين.

=البائِض-

م بائِض ج بَوَائِض [بيض]: اسم فاعل است از (بَاضَ).

=البائِع-

ج باعَة [بيع]: فروشنده.

=البائِقة-

ج بَوَائِق [بوق]: شرّ؛ «رَفَعْتُ عَنْكَ بَائِقَةَ فُلانٍ»: شرّ فلانى را از تو مرتفع كردم. بلا و آفت.

=البائِنة-

[بين]: آنچه از مال و جهاز كه زن بهنگام ازدواج با خود مىورد.

=بابَ-

- بَوْباً [بوب] لهُ: دربان او شد.

=الباب-

ج أَبْواب و بِيبَان: در، درب، دروازه، جاى داخل شدن،- مِنَ الْكِتَابِ: آغاز فصلهاى كتاب؛ «عَلَى الأَبْوَابِ»: آنچه كه قريب الوقوع باشد، حادثه اى كه در كمين باشد؛ «فَتَحَ بَاباً جَديداً»: روش نوينى كشف يا اتخاذ كرد؛ «فُتِحَ بَابٌ»: راهى باز شد؛ «قَفَلَ بَابَ الشّي ءِ»: كار را به پايان رسانيد، امر را به اجرا درآورد؛ «مِنْ بَابِ الفَضْل»: از راه نكوئى و بزرگوارى؛ «مِنْ بَابٍ اوْلَى»: از نظر اولويّت و شايستگى؛ «فِي هَذَا الْبَابِ»:

در اين باره؛ «مِنْ بَابِ الصُّدْفَة»: ناخودآگاه، ناپايدار؛ «مِنْ بابِ الضَّرُورة أَن»: لازم است كه ... ، ضرورت ايجاد مى كند كه ... ؛

«فرِيد فِى بَابِهِ»: در نوع خود بى همتاست.

=البابا-

ج بابَوَات: پاپ اعظم كه رئيس كليساى كاتوليك در جهان است- اين واژه لاتين است- پدر. بنا به گفته ى فرزندان.

=البابَة-

ج بَابَات [بوب] في الحساب و الحدود:

پايان و نهايت، شرط، صِنف، گونه و نوع، خوى و خصلت؛ «هَذَا شَي ءٌ من بَابَتِكَ»: اين چيز براى تو سودمند است.

=بابِل-

نام شهرى است باستاني در قسمتهاى مركزى كشور عراق كه بر آن (ارْضُ شِنْعَار) اطلاق مى شده و در آن نواده هاى نوح پيغمبر مى زيستند و خداوند زبان آنها را در هم آميخت و گسترده كرد.

=البابِليّ-

افسونگر؛ «عُيونٌ بَابِليّة» چشمهاى افسونگر.

=البابُوج-

ج بَوَابِيج: گونه اى كفش، پاشوش- اين واژه فارسى است-

البابُور-

كشتى بخارى.

=البابُونَج-

(ن): بابونه، گياهى است از

=البابونج-

=البابوي-

=بات-

=البات-

=الباتر-

=الباتولوجيا-

=باتيستا-

=الباثر-

=الباجس-

=الباجل-

=باح-

=باحت-

=الباحة-

=باحث-

=باخ-

=الباخرة-

=الباخل-

=باد-

=بادى-

=بادأ-

=البادئ-

=بادر-

=البادرة-

=بادل-

=البادن-

=البادنة-

=باده-

=البادي-

=البادية-

=باذخ-

=الباذخ-

=الباذنجان-

=بار-

=البار-

=بارى-

=البارئ-

رسته ى (الْمُرَكَّبَات) داراى شكوفه اى زرد رنگ كه در پزشكى بكار مى رود- اين واژه فارسى است.

=البابُونِج-

(ن): مترادف (البَابُونَج) است، بابونه.

=البابَوِيّ-

منسوب به (البَابَا) است؛ «السَّفِيرُ الْبَابويّ»: نماينده ى پاپ.

=باتَ-

- بَيْتاً و بَيَاتاً و بَيْتُوتَةً و مَبيتاً و مَبَاتاً [بيت] في المكان: شب را در آن جاى بسر برد،- فُلَاناً و بِهِ و عِنْدَهُ: نزد فلانى اقامت كرد، نزد فلانى بود كه شب فرا رسيد و ماند،- يَفْعَلُ كذا: آن كار را شبانگاه انجام داد، همچنانكه گويند: «ظَلَّ يَفْعَلُ كَذا»: هرگاه در روز انجام دهد،- بَيْتاً الرَّجُلُ: آن مرد ازدواج كرد،- الرَّجُلَ: براى آن مرد همسرى گرفت.

=الباتّ-

كار قطعى؛ «بَيْعٌ بَاتُّ»: فروش نهائى؛ «مَنْعٌ بَاتٌّ»: ممنوعيت قطعى و آشكار، لاغر و ناتوان.

=الباتِر-

ج بَوَاتِر: شمشير برنده.

=الباتُولُوجيا-

(طب): علم تشخيص بيماريها و نشانه ها و علل و موجبات آن- اين واژه يونانى است، پاتولوژى.

=باتِيستا-

پارچه ايست ظريف و نازك كه از كتان بافند- اين واژه فرانسوى است.

=الباثِر-

رشك كننده، حسود، آب كه بدون كندن زمين بر آيد.

=الباجِس-

ج بُجَّس: بسيار و انبوه؛ «سَحَائِبُ بُجَّس»: ابرهاى انبوه.

=الباجِل-

نيكو حالت.

=باحَ-

- بَوْحاً [بوح] الشي ءُ: آن چيز آشكار و معروف شد،- الَيْهِ بِالسِّرِّ: راز را به او گفت.

=بَاحَتَ-

مُبَاحَتَةً [بحت] فلاناً: با فلانى همصحبت شد،- هُ الْوُدَّ: دوستى خود را بوى آشكار و با او در ميان گذاشت.

=الباحَة-

ج بُوح [بوح]: آب يا بيشترين آن، نخلهاى بسيار، ميدان و حياط خانه؛ «بَاحَةُ الطّرِيق» ميانه ى راه.

=بَاحَثَ-

مُبَاحَثةً [بحث] هُ: با او بحث و مناظره كرد، با وى گفتگو نمود، با او مجادله و مناقشه كرد.

=باخَ-

- بَوْخاً [بوخ] الثوبُ: رنگ جامه رفت.

=الباخِرة-

ج بَوَاخِر [بخر]: كشتى كه با نيروى بخار حركت كند.

=الباخِل-

ج بُخَّل: بخيل و مُمسك، خسيس.

=بادَ-

- بَيْداً و بَيَاداً و بُيُوداً و بَيْدُودَةً [بيد]: نابود شد،- بُيُوداً تِ الشَّمسُ: خورشيد غروب كرد.

=بادَّ-

مُبَادَّةً و بِدَاداً [بدّ] القومُ في السفر: هر يك از افراد آن قوم كه با هم در سفر بودند مقدارى پول در آورده روى هم نهادند سپس ميان خود به مصرف رسانيدند،- هُ:

در فروش با او رقابت كرد.

=بَادَى-

مُبَادَاةً [بدو] هُ: او را به چيزى روشن كرد؛ «بادَى بِالْعَدَاوَةِ»: دشمنى را آشكار كرد.

=بادَأَ-

مُبَادَأَةً [بدأ] بكذا: آغاز به چيزى كرد؛ «بادَاهُ بِالحَدِيث»: با او آغازگر سخن شد.

=البادِئ-

[بدأ]: نخستين، آغازگر؛ «البَادِئُ ذِكرُهُ»: آنچه كه قبلا ذكر شود؛ «فى بَادِئِ الأَمْرِ»: در آغاز كار، آفريدگار.

=بادَرَ-

مُبادَرَةً و بِدَاراً [بدر] الى الشي ء: بسوى آن چيز شتاب كرد؛ «بادَرَ الى انْجَازِ وَعْدِهِ»: به وعده ى خود وفا كرد،- الشّي ءَ: بر آن چيز پيشى گرفت،- فُلاناً الشّي ءَ وَ الَيْهِ: در آن كار بر او پيشى گرفت.

=البادِرَة-

ج بَوَادِر: نشانه؛ «بَادِرَةُ خيرٍ»:

نشانه ى خير و خوبى؛ «بَوَادِرُ الْغَضَبِ»:

نشانه ها و آثار خشم، علامت چيزى كه قريب الوقوع باشد؛ سرتير از جهت پيكان؛ «اصابَتْه بَادِرَةُ السَّهْم»: سرتير از جانب پيكان بر او خورد،- (ع ا): گوشت ميان كتف و گردن.

=بَادَلَ-

مُبَادَلَةً و بِدَالًا [بدل] هُ بكذا: با او مبادله ى بمثل كرد و چيزى داد و چيزى گرفت، با او مبادله ى كالا كرد.

=البادِن-

ج بُدَّن، للمذكّر و المؤنّث: چاق و فربه- اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود.

=البادِنَة-

مؤنث (البَادِن) است.

البادِنْجان (ن):

بادنجان.

=بَادَهَ-

مُبَادَهَةً و بِداهاً [بده] الرجلَ: او را به آن چيز غافلگير كرد.

=البادِي-

ج بادُون و بُدًى و بُدَّى [بدو]:

آشكار،- ج بُداة: باديه نشين، بياباني.

=البادِيَة-

ج بَادِيَات و بَوَادٍ: بيابان، صحرا- اين واژه ضد (الحَاضِرَة) است-

باذَأَ-

مُبَاذَاةً و بِذَاءً [بذأ] هُ: با او سخن دشنام آميز گفت.

=باذَخَ-

مُبَاذَخةً [بذخ] هُ: بر او فخر فروشى كرد.

=الباذِخ-

ج بَوَاذِخ: بلند، بر آمده؛ «جِبَالٌ بَوَاذِخ»: كوههاى بلند؛ «شَرَفٌ بَاذِخ»: شرفى بلند جايگاه، خود بزرگ بين.

=البَاذِنْجان-

(ن): بادنجان كه معمولا دراز يا گرد با رنگ بنفشه اى مى باشد و از رسته ى (البَاذِنْجِانيَّات) است- اين واژه فارسى است-

بارَ-

- بَوْراً و بَوَاراً [بور] تِ السوقُ أو السلعةُ: بازار يا فروش كالا راكد شد،- الْعَمَلُ: آن كار باطل شد،- تِ الأرْضُ: زمين كشت نشد،- الرَّجُلُ: آن مرد هلاك شد،- بَوْراً الرَّجُلَ: آن مرد را امتحان و آزمايش كرد.

=بارَّ-

مُبَارَّةً [برّ] هُ: به او نكوئى كرد، با او مهربانى كرد.

=البار-

ج بَارَات: بار، كلبه ى مشروب فروشى يا پياله زنى، ميز دراز و مستطيل كه پشت آن ايستاده مشروب مى نوشند.

=البارّ-

ج بَرَرَة: فرمانبردار، آنكه به پدر خود نكوئى كند،- ج ابْرَار و بَرَرَة: نيكوكار، بخشنده، بسيار عطا كننده، راستگو.

=بارَى-

مُبَارَاةً [بري] الرجُلَ: با او مسابقه داد، با او رقابت كرد،- امْرأتَهُ: با زن خود مصالحه بر جدائى كرد.

=البارِئ-

[برأ]: آفريدگار، آنكه از عيب و تهمت يا بدهى رهائى يافته باشد، آنكه از بيمارى بهبودى يافته باشد.

=البارة-

=البارجة-

=بارح-

=البارح-

=البارحة-

=البارد-

=بارز-

=البارز-

=البارع-

=البارق-

=البارقة-

=البارقليط-

=البارك-

=البارنامج-

=البارون-

=الباريوم-

=الباز-

=البازغ-

=البازل-

=البازي-

=باس-

=باسط-

=الباسق-

=الباسقة-

=الباسل-

=الباسم-

=الباسور-

=الباسيليق-

=الباشا-

=باشر-

=الباشق-

=باصر-

=الباصرة-

=باض-

=الباض-

=البارَة-

ج بَارَات: يك چهلم از قرش پول تركى است- اين واژه تركى است-

البارِج-

ملوان ماهر.

=البَارِجة-

ج بَوَارِج: كشتى بزرگ جنگى؛ «سَفِينَةٌ بَارِجَةٌ»: كشتى روباز.

=بَارَحَ-

مُبَارَحَةً [برح] المكان: آن جاى را ترك كرد.

=البارِح-

ديروز، ديشب،- بَوارح، مِنَ الصَّيْدِ:

آنچه از شكار كه از سمت راست تو به سمت چپت درآيد.

=البارِحَة-

ديروز، ديشب؛ «البَارِحَةُ الأُولى» و «اوّلُ البَارِحَة»: پريروز، پريشب؛ «هَذِهِ فِعْلَةٌ بَارِحَةٌ»: اين كار بدون قصد و نادرست انجام شده است.

=البارد-

سرد. اين واژه متضاد (الحَارّ) است؛ «الْحَربُ الْبَارِدَة»: جنگ سرد و تبليغاتى ميان دولتها، گوارا؛ «عَيْشٌ بَارِدُ»: زندگى لذت بخش، آسان؛ «غَنِيمَةٌ بَارِدَةٌ»: غنيمت بدست آمده ى بدون جنگ و گريز، ناتوان، سست؛ «حُجَّةٌ باردة» دليلى سست، بُرنده؛ «المُرْهَفَاتُ الْبَوَارِد»: شمشيرهاى برنده.

=بَارَزَ-

مُبَارَزَةً و بِرَازاً [برز] هُ: به سوى وى رفت و او را كشت.

=البارِز-

آشكار، معروف و مشهور.

=البارِع-

ماهر.

=البارِق-

درخشان، درخشنده، شعاع؛ «بَارِقُ الأمَل»: اميدوار، درخشان آرزو.

=البارِقَة-

ابر برق دار، شمشيرها.

=البارَقْلِيط-

اين واژه در اصطلاح مسيحيت بر روح القدس اطلاق مى شود و عبارت از اقنوم سوم از ثالوث اقدس است بمعناى آنكه از او يارى مى خواهند.- اين واژه يونانى است-

بارَكَ-

مُبَارَكَةً [برك] الرجُلَ: آن مرد را به خير و بركت دعا كرد، از او راضى و خورسند شد،- اللّهُ لَكَ و فِيكَ و عَلَيكَ و بَارَكَكَ: خداوند تو را بركت و فراوانى دهد؛ «بارِكْ عَلى الأنْبِيَاءِ و آلِهم»: خدايا بر پيامبران و خانواده ى آنها آنچه را كه از شرف و مجد و بزرگى داده اى همواره بدار.

=البارِك-

فا، واحد (البَرْك) است براى شتران گردهم آمده. مؤنث اين واژه (بَارِكَة) و ج (بُرُوك) است.

=البارِنَامَج-

ج بَرَامِج: برنامه، فاكتور حساب، فهرست مكتوبات و مانند آنها، نسخه اى كه در آن نام راويان و اسناد كتب را نويسند.- اين واژه فارسى است-

البارُود-

(ك): باروت. ماده ايست تركيبى از نمك ويژه و كبريت و زغال كه در ساختن فشنگ بكار مى رود- اين واژه تركى است-

البارُودة-

ج بَوَارِيد: تفنگ يا اسلحه ى كمرى.

=البارُون-

لقب برخى از اعيان و اشراف اروپا در گذشته كه از سوى پادشاه به آنها داده مى شد- اين واژه فرانسوى است-

البارِي-

[بري]: آفريدگار، پيكان تراش؛ «اعْطِ الْقَوسَ بَارِيهَا»: كار خود را به كاردان بسپار.

=البارْيُوم-

(ك): باريم، معدنى است سفيد رنگ و نرم كه در ساختن شيشه و رنگ هاى روغنى و جز آنها بكار مى رود.

=الباز-

ج أَبْوَاز و بَوَازٍ و بِيزَان و بُزَاة (ح): باز، پرنده شكارى معروف.- اين واژه فارسى است-

البازَار-

بازار.- اين واژه فارسى است-

البازِدَار-

ج بَزَادِرة: دارنده ى باز يا جز آن از پرندگان شكارى- اين واژه فارسى است-

البازِرْكان-

تاجر، بازرگان قماش و پارچه.- اين واژه فارسى است و معادل عربى آن (السُّوقِيّ) است.

=البازِغ-

ج بَوَازغ: آشكار، بر آمده؛ «نُجُومٌ بَوَازِغُ»: ستاره هاى روشن و برآمده.

=البازِل-

دندان نيش بر آمده ى شتر دندان شكافته، مرد خبره و كارشناس؛ «رُمِيَ بأَشْهبَ بَازِلٍ»: به كار سختى افتاد.

=البازِي-

ج أَبْوَاز و بَوَازِ و بِيزان و بُزَاة (ح): مترادف (البَاز) است.

=باسَ-

بَوْساً [بوس] هُ: او را بوسيد.

=باسَطَ-

مُبَاسَطةً [بسط] هُ: با او گشاده روى شد.

=الباسِق-

درخت شاخه بلند، آنچه كه بلند و دراز باشد.

=الباسِقَة-

ج بَوَاسِق: بلا و سختى، ابر سفيد و روشن.

=الباسِل-

ج بَوَاسِل: شير دلير، سخت؛ «يَومٌ بَاسِلٌ و غَضَبٌ بَاسِلٌ»: روزى سخت و خشمى سخت،- ج بُسَّل و بُسَلَاء: مرد دلاور و شجاع.

=الباسِم-

خندان، خنده كننده.

=البَاسُور-

ج بَوَاسِير (طب): بيمارى بواسير.

=الباسِيليق-

رگ دست كه در بازو قرار دارد و به (عِرقُ الْبَدَن): رگ تن معروف است- اين واژه يونانى است-

الباش-

رئيس؛ «بَاشْ كاتب»: سر دفتر، رئيس دفتر.- اين واژه تركى است-

البَاشّ-

[بشّ]: گشاده رو، خوش برخورد.

=الباشا-

ج باشَوَات: پاشا، اين لقب را پادشاهان عثمانى به وزيران و فرماندهان لشكر و واليان خود مى دادند.

=باشَرَ-

مُبَاشَرَةً و بِشَاراً [بشر] الأمرَ: آن كار را خود بعهده گرفت، آغاز به آن كار كرد،- هُ النّعيمُ: فراخى زندگى به او روى آورد.

=الباشَق-

ج بَوَاشِق (ح): باشه كه از كوچكترين پرندگان شكارى است.

=الباشِق-

ج بوَاشِق (ح): مترادف (البَاشَق) است.

=باصَرَ-

مُبَاصَرَةً [بصر] الشي ءَ: از دور بر آن چيز مُشرف شد و آنرا نگريست.

=البَاصِرَة-

ج بَوَاصِر: چشم.

=باضَ-

- بَيْضاً بالمكان: در آن مكان اقامت كرد،- الطَّائِرُ: پرنده تخم افكنده،- السَّحَابُ: ابر باريد،- الحَرُّ: گرما سخت شد،- فُلاناً: در سفيدى بر فلانى چيره شد.

=الباضّ-

م باضَّة [بضّ]: آنكه نازك بدن و

=الباضع-

=باطأ-

=الباطح-

=باطش-

=الباطل-

=باطن-

=الباطن-

=الباطنة-

=الباطني-

=الباطون-

=الباطية-

=باع-

=الباع-

=الباعث-

=الباعثة-

=الباعجة-

=باعد-

=الباعد-

=باعل-

=الباعوث-

=باغت-

=باغم-

=باق-

=الباقة-

=الباقر-

=الباقعة-

=الباقلى-

=الباقلاء-

=الباقور-

=الباقول-

=الباقية-

=باكر-

=الباكر-

=الباكرة-

=الباكور-

=الباكورة-

=الباكي-

=الباكية-

=بال-

=البال-

نرم تن و كمى فربه باشد.

=الباضِع-

شمشير برنده، آنكه براى فروش كالا حمل كند.

=باطَأَ-

مُبَاطَأَةً [بطأ] هُ: با وى سهل انگارى كرد و كار را به امروز و فردا كشانيد.

=الباطِح-

آنكه بر روى خوابيده باشد.

=باطَشَ-

مُبَاطَشَةً و بِطَاشاً [بطش] هُ: هر يك از دو طرف به يكديگر حمله كردند.

=الباطِل-

[بطل]: ناحق، باطل، بيهوده، آنكه در راه زندگى با نادانى قدم بردارد؛ «بَاطِلًا»: به ناحق، بيهوده، ملغى شده، غير مشروع،- ج ابَاطِيل: دروغ، شيطان، افسونگر.

=باطَنَ-

مُبَاطَنةً [بطن] هُ: با او راز گفت و دوستى خالصانه كرد.

=الباطِن-

ج بَوَاطِن: داخل، درون؛ «بَاطِنُ الْكَفّ»: كف دست؛ «بَاطِنُ الْقَدَمِ»: كف پا؛ «بَاطِناً»: ضمناً، در باطن، امرى پنهانى، پوشيده و سربسته، ذاتى، جوهرى؛ «فِي بَاطِنِ الْأَمْرِ»: در اصل و در حقيقت.

=الباطِنَة-

راز پنهانى، نيت درونى.

=الباطِنِيّ-

داخلي، درونى؛ «الطِّبُّ البَاطِنِيّ»: پزشكى بيماريهاى داخلى.

=الباطون-

(ب): بتون، آميخته اى از خاك و ماسه و ريك و سيمان در ساختمان؛ «البَاطُونُ المُسَلّح»: بتون ساختمان كه در آن آهن نيز بكار رفته باشد.

=الباطِيَة-

ج بَوَاطِ [بطي]: قرابه ى شيشه اى كه آنرا پر از شراب كنند.

=باعَ-

- بَوْعاً [بوع] الرجُلُ: دست خود را بگونه ى افقى باز كرد، دست خود را براى دادن عطا باز كرد،- الفَرَسُ فى جَرْيِهِ: اسب در دويدن گامهاى خود را بلند برداشت،- الْحَبْلَ: ريسمان را با (باع) خود يعنى به اندازه ى كشيدن دو دست خود اندازه گيرى كرد، براى كوشنده دست خود را بالا برد.

=باعَ-

يَبيعُ بَيْعاً و مَبِيعاً [بيع] فلاناً كتاباً أو من فلان كتاباً: كتاب را به او فروخت و بهايش را دريافت كرد، آنرا از او خريد.

=الباع-

ج أبْوَاع و بَاعَات و بِيعان [بوع]: اندازه و فاصله ى كشيدن دو دست؛ «طَويلُ الْبَاعِ و رَحْبُ البَاعِ» مرد بخشنده و توانا؛ «قَصِيرُ الْبَاعِ ضَيَّقُ الْبَاعِ»: مرد بخيل و ناتوان.

=الباعِث-

ج بَوَاعِث: علّت، سبب، انگيزه.

=الباعِثَة-

ج بَوَاعِث: مترادف (البَاعِث) است.

=الباعِجَة-

ج بَوَاعِج: پهنه ى دره كه سيل در آن راه افتد.

=بَاعَدَ-

مُبَاعَدَةً و بِعَاداً [بعد] هُ: او را دور كرد.

اين واژه ضدّ (قَرَّبَ) است.

=الباعِدُ-

ج بَعَد: نابود شونده، دور.

=باعَلَ-

مُبَاعَلَةً و بِعَالًا [بعل] القومُ قوماً: برخى از افراد آن دو گروه از يكديگر زن گرفته و ازدواج كردند.

=الباعوث-

ج بَوَاعِيث: نماز روز دوم عيد فصح نزد مسيحيان، نماز طلب باران از خدا.- اين واژه سريانى است-

باغَى-

مُبَاغَاةً و بِغَاءً [بغي] تِ الأمَةُ: آن زن زنا كرد، گناه كرد.

=باغَتَ-

مُبَاغَتَةً و بِغَاتاً [بغت] هُ: ناگهان بر او وارد شد، او را غافلگير كرد.

=باغَمَ-

مُبَاغَمَةً [بغم] هُ: با صداى نرم با او سخن گفت.

=باقَ-

- بَوْقاً [بوق] الرجُلُ: آن مرد دروغ گفت،- بَوْقاً و بُؤُوقاً: براى راه انداختن شر و دشمنى آمد،- تِ الْبائِقةُ القومَ: بر آن قوم سختى و بلا فرود آمد،- الْقَوْمَ: آن قوم را فريب داد و از آنها دزدى كرد،- الْقَومُ عَلَيهِ: آن قوم بر آن مرد گرد آمدند و او را به ستم كشتند.

=الباقَة-

ج بَاقَات [بوق]: دسته ى گل، بسته ى گل، باقه ى گل.

=الباقِر-

اين واژه اسم جمع است بمعناى گروه گاوان.

=الباقِعَة-

ج بَوَاقِع: پرنده اى كه از ترس شكار به مردابها و آبهاى راكد درآيد، مرد دانا و با هوش كه فريب نخورد؛ «مَا فُلانٌ الّا بَاقِعَةٌ مِنَ الْبَوَاقِع»: فلانى زيرك و تيزهوشى است كه فريب نمى خورد.

=الباقِلَى-

غول، افسونگر، مار، بلا.

=الباقِلَّى-

مترادف (الباقِلّى) است.

=الباقِلَاء-

مترادف (الباقِلّى) است.

=الباقُور-

مترادف (الْبَاقِر) است.

=الباقُول-

ج بَوَاقِيل: كوزه ى بى دسته، دوات سفالى.- اين واژه يونانى است-

الباقِي-

[بقي]: ثابت، برقرار، پاينده، از نامهاى خداوند متعالى،- (ع ح): حاصل طرح و باقيمانده ى آن.

=الباقِيَة-

ج باقِيَات و بَوَاقٍ [بقي]: ثابت و استوار.

=باكَرَ-

مُبَاكَرَةً [بكر] هُ: بامداد نزد وى آمد، در آغاز حال بسوى او شتافت.

=الباكِر-

[بكر]: فا، آنكه در بامداد و پگاه درآيد؛ «اتَاهُ بَاكِراً»: بهنگام سحر نزد وى آمد.

=الباكِرَة-

مؤنث (البَاكِر) است،- ج بَوَاكِر:

آغاز ميوه و سبزى نوبر.

=الباكُور-

اولين باران بهار، هر چيز زودرس،- عِنْدَ الْعَامَّة: و در زبان متداول بمعناى چوب سر كج است كه با آن شاخه هاى درخت را مى كشند.

=الباكُورَة-

ج بَوَاكِير و باكُورَات: آغاز رسيدن ميوه ها، نخستين هر چيزى؛ «هَذَا باكُورةُ اعْمالِهِ»: اين اولين اثر كارهاى اوست.

=الباكِي-

ج بُكَاة [بكي]: گريه كننده كه اشك ريزد.

=الباكِيَة-

ج باكِيَات و بَوَاكٍ: مؤنث (البَاكِي) است.

=بَالَ-

- بَوْلًا [بول]: ادرار كرد. بول كرد.

=البال-

[بول]: انديشه و فكر؛ «مَا خَطَرَ الأَمرُ بِبَالِي» آن امر به خاطرم نرسيد؛ «مَا بَالِي؟»:

مرا چه مى شود، حال و زندگى؛ «هُوَ مَشْغُولُ الْبَالِ»: او سرگرم زندگى است؛ «رَخِيُّ البَالِ»: او در فراخ زندگى است؛ «كاسِفُ البالِ»: او دل گرفته است، آنچه كه به آن اهميت دهند؛ «ليسَ هذا مِنْ بالِي»:

اين چيزى نيست كه به آن اهميت دهم؛

=بالى-

=البالة-

=بالص-

=بالط-

=البالطو-

=البالغ-

=البالو-

=البالون-

=الباليونتولوجيا-

=بان-

=البان-

=بانى-

=البانطلون-

=البانية-

=باهى-

=باهت-

=الباهت-

=باهج-

=باهر-

=الباهر-

=الباهرة-

=الباهظ-

=الباهظة-

=باهل-

=الباهل-

=الباوباب-

=باي-

=بايض-

=بايع-

=البؤبؤ-

=البئة-

=البئر-

=البؤرة-

=البأز-

=بؤس-

«امْرٌ ذُو بَال»: امر پر اهميت؛ «مَا بَالُكَ»: تو را چه مى شود، شكيبائى؛ «طويلُ الْبَالِ»:

شكيبا،- (ح): گونه اى حوت (نهنگ) بى بال و بى دندان كه بجاى دندانها ماده اى سفت بر لثه دارد كه به آن (البَالِين) اطلاق مى شود. درازى اين نهنگ گاهى به بيش از ٢٥ متر مى رسد. اين واژه لاتينى است.

=بَالَى-

مُبَالاةً و بِلَاءً و بَالَةً و بَلًا [بلي] الأمرَ و بالأمرِ: به آن امر اهتمام ورزيد و مشغول شد.

=البالَة-

[بول]: شيشه ى دارو، عطر دان،- (ت): يك عدل بزرگ از پارچه هاى بافته شده كه محكم آنرا بسته باشند- اين واژه ايتاليائى است-

البالِد-

ج بَلَدَة: آنكه در مكانى اقامت داشته باشد.

=بالَصَ-

مُبَالَصَةً [بلص] هُ: بر او برجست.

=بالَطَ-

مُبَالَطَةً [بلط] هُ: او را رها كرد و از وى گريخت،- فِى امُورِهِ: در كارهاى او كوشش بسيار كرد.

=البالْطُو-

ج بالْطَات: پالتو كه در زمستان بر روى جامه ها پوشند- اين واژه هلندى است-

بالَغَ-

مُبَالَغَةً و بِلَاغاً [بلغ] في الأمرِ: در آن كار بسيار كوشيد و كوتاهى نكرد.

=البالِغ-

نافذ؛ «امْرٌ بالِغٌ»: كارى كه بحد كمال رسيده، دَرْك كننده؛ «غُلَامٌ بَالِغٌ»:

جوانى كه به سن بلوغ رسيده؛ «جَارِيَةُ بَالِغٌ و بَالِغَةٌ»: دخترى كه به حد بلوغ رسيده.

=البالُّو-

پيست، جاى رقص، جشن رقص- اين واژه ايتاليائى است-

البالُوعَة-

ج بَوَالِيع و بَلَالِيع: چاهك يا اگو كه آبهاى آلوده و چرك در آن ريخته شده و يا از آن مى گذرد.

=البالُون-

بالن، توپ بازى- اين واژه فرانسه است-

البالِي-

[بلي]: كهنه، پوسيده، عتيقه.

=البالِيُونْتُولُوجيا-

دانش شناخت بازمانده هاى جانوران سنگ شده كه از زير صخره ها بيرون آورند و تاريخ آن به صدها مليون سال قبل مى رسد- اين واژه يونانى است-

البامْيَا-

(ن): گياه باميه كه از رسته ى (الْخَبّازِيّات) است و شكوفه هاى آن زرد رنگ مى باشد. اين گياه پس از پختن قابل خوردن است و اصل آن از هندوستان مى باشد.

=بانَ-

- بَيَاناً و تَبْيَاناً و تِبْيَاناً [بين]: آن چيز روشن و آشكار شد،- بَيْناً و بُيُوناً و بَيْنُونَةً عَنْه: از او بريد و دورى كرد.

=البان-

(ن): درختى است از رسته ى (البَانِيَّات) داراى برگهاى دراز و گلهاى سفيد رنگ و از آن گونه اى روغن استخراج مى شود.

=بانَى-

مُبَانَاةً و بِنَاءً [بني] هُ: با او در ساختمان سازى رقابت كرد و مسابقه داد.

=البانْطَلون-

ج بانْطَلُونَات: شلوار كه ويژه ى مردان است- اين واژه ايتاليائى است-

البانِي-

ج بُنَاة [بني]: فا، بنا كننده، سازنده ى خانه، مؤسس امرى از امور خيريه.

=البانِيَة-

ج بَوَانٍ: مؤنث (البَانِي) است؛ «بَني الْبَيْتَ عَلَى بَوَانِيهِ»: خانه را بر روى پايه ها و اساس آن ساخت؛ «حَائِطٌ على بَانِيتَيْنِ» (ب):

ديوار مشترك ميان دو خانه ى بهم چسبيده، و در زبان متداول به آن (الكلِّين) گويند.

=باهَى-

مُبَاهَاةً [بهي] هُ في الحُسنِ: در زيبائى بر او فخر كرد.

=باهَتَ-

مُبَاهَتَةً [بهت] الرجُلُ: آن مرد دروغ گفت و بهتان زد،- هُ: بر او بهتان زد.

=الباهِت-

سرگردان، حيران، پريده رنگ.

=باهَجَ-

مُبَاهَجَةً [بهج] هُ: در زيبائى با او مسابقه داد.

=باهَرَ-

مُبَاهَرَةً و بهَاراً [بهر] هُ: بر او فخر فروشى كرد.

=الباهِر-

نورانى و درخشان.

=الباهِرَة-

مؤنث (البَاهِر) است،- (ن):

گياهى است از رسته ى (النَّرجِسيّات) داراى برگهاى درشت و تيغى كه براى زينت كشت مى شود و در عمر خود يك بار شكوفه مى دهد. درخت صبر.

=الباهِظ-

سنگين، سخت، گران، افراط كننده.

=الباهِظَة-

مؤنث (الْبَاهِظ) است، آنچه كه باعث سختى يا آزار باشد، بلا و آفت.

=باهَلَ-

مُبَاهَلَةً [بهل] بعضُهم بعضاً: همديگر را لعنت كردند.

=الباهِل-

ج بُهْل و بُهَّل: چوپان بى عصا، آنكه سلاحى با خود ندارد، مرد دو دل و بى كار،- مِنَ النُّوق: ماده شتر بى پستان بند.

=الباوْبَاب-

(ن): درختى است تنومند كه قطر آن گاهى به هشت متر و محيط دايره ى آن به ٢٤ متر مى رسد. اصل اين درخت از آفريقاى استوائى است و در سرزمينهاى گرم مى رويد.

=بَايْ-

اين واژه تركى است بمعناى توانگر يا صاحب خانه و براى لقب مردان بكار مى برند بمعناى آقا.

=بايَضَ-

مُبَايَضةً [بيض] هُ: در سفيدى بر او غلبه كرد.

=بايَعَ-

مُبايَعَةً [بيع] هُ: با او بيعت كرد، پيمان بست؛ «بايَعُوه بِالْخِلَافَة» و «بُويعَ لَهُ بِالْخِلَافَةِ»:

خليفه شد و زمان خلافت را بدست گرفت.

=البُؤْبُؤ-

[بأبأ]: مردمك چشم، ميانه ى چيزى، اصل و نژاد.

=البِئَة-

[وبأ]: اسم است از (وَبِئَ الْمَكَانُ).

البَأج-

ماليّات بر گوسفندان، گونه و شكل؛ «النَّاسُ بَأجٌ وَاحِدٌ»: مردم از يك گونه و نژادند.

=البِئْر-

ج أبْآر و بِئَار و أَبْؤُر [بأر] و الكلمة من المؤنّث:

چاه آب،- الأَرتوازيّة: چاه گود كه آب از آن با فشار خارج شده و فواره سازد.

=البُؤْرَة-

[بأر]: منقل آتش، كوره ى آتش، كانون نور عدسى، گودال، ذخيره.

=البَأْز-

ج بِئزَان و بُؤُوز و أَبْؤُز [بأز] (ح): مترادف (الْبَاز) است.

=بَؤُسَ-

- بَأْساً [بأس]: سرسخت و دلير شد.

=بئس-

=البأس-

=البؤس-

=البئس-

=البأساء-

=البؤوح-

=البئيس-

=الببر-

=الببغاء-

=الببغائية-

=بت-

=البت-

=البتات-

=البتار-

=بتت-

=البتة-

=بتر-

=البتراء-

=البترول-

=بتل-

=البتلاء-

=البتول-

=البتولا-

=البتولة-

=البتولية-

=البتولوجيا-

=البتيلة-

=بث-

=البث-

=بثث-

=بثر-

=البثر-

=بثق-

=البثق-

=البثير-

=بج-

=البج-

=البجاح-

=البجاد-

=بَئِسَ-

- بُؤْساً و بَئِيساً و بُؤُوساً [بأس]: نيازمندى او سخت و بى چيز شد.

=بِئْسَ-

[بأس]: فعل ماضى و جامد است كه براى (ذَمّ) بكار برده مى شود؛ اين واژه ضد (نِعْمَ) است؛ «بِئْسَ المصيرُ مَصِيرَ الأَشْرارِ» چه بد است عاقبت كار اشرار.

=البَأْس-

دليرى، توانائى، نيرومندى، عذاب، ترس؛ «لَا بَأْسَ بِهِ»: مانع و زيانى ندارد؛ «لَا بَأْسَ فِيهِ»: بر او گناهى نيست؛ «لَا بَأْسَ عَلَيْكَ»: ترسى ندارى؛ «لَا بَأْسَ انْ تَعْرِفُوا»: سختى ندارد كه آن چيز را بشناسيد.

=البُؤْس-

ج أَبْؤُس [بأس]: سختى و بى چيزى و بينوائى.

=البِئْس-

«بِئْسُ العذابِ»: عذابى سخت؛ «بَنَاتُ بِئْسٍ»: سختيها و بلاها.

=البَئِس-

دلير؛ «بَئِسُ الْعَذَابِ»: عذابى سخت.

=البَأْسَاء-

[بأس]: مترادف (البُؤْس) است، جنگ.

=البَؤُوح-

[بوح]: آنكه هر چه در سينه دارد آشكار كند.

=البَئِيس-

[بأس]: قهرمان و دلير.

=البَبْر-

ج بُبُور (ح): ببر كه تيره اى از جانوران درنده است.

=البَبْغَاء-

للمذكّر و المؤنّث ج بَبغَاوَات: طوطي.

=البَبَغَاء-

للمذكّر و المؤنّث، ج بَبَغَاوَات:

مترادف (البَبغَاء) است.

=البَبْغَاء-

للمذكّر و المؤنّث، ج بَبَّغَاوَات: مترادف (البَبَغَاء) است.

=البَبَّغَائِيَّة-

طوطي وار، آنكه سخنى كه معنايش را نداند از ديگرى پيروى كند و بر زبان آورد.

=بَتَّ-

- بَتّاً هُ: آن چيز را بريد،- الأَمْرَ: آن كار را به انجام رسانيد،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را دسته بندى كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را خسته گردانيد.

=البَتّ-

ج بُتُوت: جامه اى كلفت و ضخيم.

=البَتَات-

ج أَبِتَّة: زاد و توشه، اسباب خانه، آمادگى؛ «هو عَلَى بَتَاتِ امرٍ»: او بر آن كار مشرف است؛ «بَتَاتاً»: قطعاً، بى برو و برگرد.

=البَتَّات-

گليم باف، فروشنده ى گليم.

=البَتَار-

ج بَوَاتِر: شمشير بُرَّنده.

=البَتَّار-

ج بَوَاتِر: شمشير بُرّنده.

=بَتَّتَ-

تَبْتِيتاً [بتّ] الشي ءَ: آن چيز را بريد،- هُ: او را امداد كرد، به او توشه داد،- الوَعْدَ: در انجام عهد تأكيد كرد.

=البَتَّة-

اسم مرّه از [بتّ] است؛ «بَتَّةً»: بطور قطعى و بدون برگشت؛ «لَا افْعَلُهُ البَتَّةَ»: آن كار را مطلقا نخواهم كرد. اين واژه مصدرى است منصوب به فعلى مقدّر و تاء براى مبالغه است.

=بَتَرَ-

- بَتْراً هُ: آن را بريد.

=بَتِرَ-

- بَتَراً: آن چيز بريده شد.

=البَتْرَاء-

مؤنث (الأَبْتر) است،- مِنَ الْخُطَبِ:

خطبه يا سخنرانى كه در آن نام خدا و سپاس بر او ذكر نشود.

=البِتْرُول-

نفت خام. اين واژه لاتينى است و معادل عربى آن (النَّفْطِ) است كه در زبان متداول آنرا (الْكَاز) گويند.

=بَتَلَ-

- بَتْلًا الشي ءَ: آن چيز را از چيزى ديگر بريد يا جدا كرد.

=بَتَّلَ-

- تَبْتِيلًا هُ: مترادف (بَتَلَهَ) است.

=البَتْلَاء-

(ز): نهالى كه از بن نخل خرما بر آمده و جدا از مادر نخلى شده باشد.

=البَتُول-

زنى كه از مرد يا ازدواج بريده باشد، بر حضرت مريم (ع) نيز اطلاق مى شود.

=البَتُولا-

(ن): درختى جنگلى است از رسته ى (الحَرَجِيَّة) كه داراى چوبهاى سفت و خوب است اين درخت در روسيه كشت مى شود و از آن عَفْص (رنگ و مركّب) استخراج مى شود.

=البُتُولَة-

حالت (البَتُول) است بمعناى عفت و پاكدامنى.

=البُتُولِيَّة-

مترادف (البُتُولَة) است.

=البَتُولُوجيا-

(طب): دانش تشخيص بيماريها و نشانه ى آنها، پاتوبيولوژى.

=البَتِيلَة-

(ز): مترادف (البَتْلاء) است.

=بَثَّ-

- بَثا الشي ءَ: آن چيز را پخش كرد، پراكنده كرد؛ «بَثَّ الخَبَر»: خبر را همه جا پخش كرد؛ «بَثَّ العيونَ»: به اطراف خود نگاه كرد؛ «بَثَّ الأَلْغَامَ»: مين كار گذاشت،- فلاناً الخَبَرَ: خبر را به فلانى گفت، با وى در ميان گذاشت،- الغُبَارَ:

گرد و غبار برانگيخت.

=البَثّ-

پراكندگى، اندوه سخت، پخش خبر و صدا به وسيله ى راديو.

=بَثَّث-

تَبْثِيثاً الشي ءَ: آن چيز را پخش و پراكنده ساخت،- الخَبَرَ: خبر را پخش و اعلام كرد،- الغُبارَ: گرد و غبار را برانگيخت.

=بَثَرَ-

- بَثْراً و بَثَراً و بُثُوراً وجهُهُ: بر چهره ى او دانه و جوش در آمد.

=بَثِرَ-

- بَثْراً و بَثَراً و بُثُوراً وجهُهُ: مترادف (بَثَرَ) است.

=بَثُرَ-

- بَثراً و بَثَراً و بُثُوراً وجهُهُ: مترادف (بَثَرَ) است.

=البَثْر-

مص، ج بُثُور: جوش ريزه ها كه بر پوست چهره و تن برآيد.

=البَثِر-

[بثر]: آنكه بر پوست بدنش جوش درآمده باشد؛ «وَجْهٌ بَثِر»: صورت پر جوش.

=بَثَقَ-

- بَثْقاً و بِثقاً و تَبْثَاقاً النهَر: سدّ رودخانه را شكست تا از آن آب روان شود،- السَّيْلُ المَوْضِعَ: سيل آن جاى را بركند.

=بَثَّقَ-

تَبْثِيقاً [بثق] السيلُ الموضعَ: سيل آن جاى را بركند.

=البَثْق-

ج بُثُوق: جاى شكستن سد از رودخانه.

=البِثْق-

ج بُثُوق: مترادف (البَثْق) است.

=البَثِير-

مترادف (البَثِر) است، بسيار؛ «كثيرٌ بَثيرٌ»: بسيار فراوان.

=بَجَّ-

- بَجّاً [بجّ] هُ: آن چيز را شكافت،- هُ بِالرُّمحِ: با نيزه او را زد.

=البُجّ-

(ح): جوجه ى پرنده.

=البَجَّاح-

بسيار فخر كننده و خود بزرگ بين.

=البِجَاد-

ج بُجُد: جامه ى راه راه.

=بجبج-

=بجح-

=البجدة-

=البجرة-

=بجس-

=البجس-

=البجع-

=البجعة-

=بجل-

=بجم-

=بجن-

=البجيس-

=البجيل-

=بح-

=البحاث-

=البحاثة-

=البحار-

=البحبوحة-

=بحت-

=البحت-

=البحة-

=البحتر-

=البحتري-

=بحث-

=البحث-

=بحح-

=بحر-

=البحر-

=البحران-

=البحراني-

=البحرة-

=البحري-

=البحرية-

=البحيرة-

=بخ-

=البخار-

=البخت-

=البخترية-

=بَجْبَجَ-

بَجْبَجَةً [بجّ] الصبيَّ: با آن كودك بازى كرد.

=بَجحَ-

- بَجَحاً بِهِ: به او خوشنود شد.

=البُجْدَة-

«بُجْدَةُ الأَمْرِ»: درون امر و حقيقت آن؛ «عِندهُ بُجْدَةُ الأَمْرِ»: حقيقت را او مى داند؛ «هُوَ ابنُ بُجْدَةِ الأَمْرِ»: او دانا و آگاه به آن چيز است.

=البَجْدَة-

«بَجْدَةُ الأمرِ»: مترادف (الْبُجْدَة) است.

=البُجُدَة-

«بُجُدَةُ الأمر»: مترادف (الْبُجْدَة) است.

=البُجْرَة-

ج بُجَر: ناف، عيب؛ «ذَكَرَ عُجَرَهُ وَ بُجَرَهُ»: معايب آشكار و پنهانى او را بيان كرد، چهره و صورت.

=بَجَسَ-

- بَجْساً الماءَ: آب را روان كرد،- الجُرْحَ: زخم را شكافت.

=بَجَّسَ-

تَبْجِيساً الماءَ و الجرحَ: مترادف (بَجَسَ) است.

=البَجِس-

بسيار، روان، سايل.

=البَجَع-

(ح): مرغ ماهى خوار كه داراى نوكى پهن و دراز است و در زير نوك خود چينه دان بزرگى دارد.

=البَجَعة-

(ح): واحد (البَجَع) است

بَجَلَ-

- بَجْلًا و بُجُولًا: شادمان شد، بَجْلًا:

نيكو حال شد.

=بَجِلَ-

- بَجْلًا و بُجُولًا: مترادف (بَجَلَ) است.

=بَجُلَ-

- بَجَالةً و بُجُولًا: آن مرد بزرگوار و گرامى شد.

=بَجَّلَ-

تَبْجِيلًا هُ: او را بزرگداشت، وى را به بزرگى ستود.

=بَجَلْ-

اسم فعل است بمعناى (حَسْبُ)؛ «بَجَلْكَ»: تو را كافى است، بس است، حرف جواب است بمعناى (نَعَم): بله.

=بَجَمَ-

- بَجْماً و بُجُوماً: از ترس يا ناتوانى خاموش شد، دير كرد و مُنْقَبِض و گرفته شد.

=بَجَّنَ-

تَبْجِيناً [بجن] المسمارَ: پس از كوبيدن ميخ سر آنرا كج كرد، از پر خورى به تخمه گرفتار شد.

=البَجِيس-

بسيار؛ «عَينٌ بَجِيسٌ»: چشمه ى پر آب؛ «ماءٌ بَجِيسٌ»: آب فراوان.

=البَجِيل-

بزرگوار، مهتر و سرور.

=بَحَّ-

- بَحّا: صدايش گرفته شد.

=البَحَّاث-

[بحث]: بسيار پژوهنده، پژوهشگر، بسيار بحث كننده.

=البَحَّاثَة-

دانشمند محقق.

=البَحَّار-

ج بَحَّارة: ملوان.

=البُحْبُوحة-

[بحبح]: ميان يا ميانه؛ «بُحْبُوحَةُ الدّار»: وسط خانه؛ «بُحْبُوحَةُ العَيْشِ»: فراخ زندگى و خوشى.

=بَحُتَ-

- بُحُوتَةً: پاك و خالص شد.

=البَحْت-

م بَحْتَة: پاك و خالص از هر چيزى، اين واژه در همه ى حالات يكسان تلفظ مى شود و گاهى بصورت مؤنث و مثنى و جمع نيز بكار برده مى شود؛ «شَرَابُ بَحْتٌ»: نوشابه اى خالص و غير آميخته با چيزى؛ «عَرَبيُّ بَحْتٌ»: عرب اصيل و خالص نژاد.

=البُحَّة-

گرفتگى و خشونت در صدا.

=البُحْتُر-

كوتاه.

=البُحْتُريّ-

كوتاه.

=بَحَثَ-

- بَحْثاً في الأرض: زمين را كند و سوراخ كرد،- هُ: او را خواست،- عنهُ: از او جستجو و بازرسى كرد،- الأمْرَ: در آن امر رسيدگى و كاوش كرد تا حقيقت آنرا دريابد.

=البَحْث-

مص،- ج ابْحَاث: كاوش و بدست آوردن چيزى از زير خاك، معدنى كه براى بدست آوردن زر و مانند آن مورد كاوش قرار گيرد، درس، نگريستن در امرى؛ «القَضِيَّةُ تَحْتَ الْبَحْثِ»: موضوع زير بررسى و مطالعه است، فصل يا گفتار يا مقاله اى كه درباره ى دانش يا ادبيات بحث كند.- ج ابْجَاث و بُحُوثٌ عَنْ: بازرسى از ... ، پژوهش در ...

=بَحَّحَ-

تَبْحِيحاً [بحّ] هُ: باعث گرفتگى صداى او شد.

=بَحِرَ-

- بَحَراً: از ترس سرگشته و حيران شد، تشنگى او سخت شد و از آب سيراب نشد.

=البَحْر-

ج أَبْحُر و بُحُور و بِحَار: دريا، فراخى و فراوانى آب. اين واژه ضد (البَرُّ) است، و درياى بزرگ را (الخِضَمَ) گويند، هر رودخانه ى بزرگ، آب شور، مرد بخشنده و بسيار نيكوكار،- ج بُحُور فى اصْطِلاحِ العَرُوضِيّينَ: و در عرف عروضيان و زن و قافيه ى شعر است؛ «فى بَحْر»: در خلال، در ميان؛ «فى بَحْرِ سَنَتَيْن»: در خلال دو سال.

=البَحِر-

بسيار تشنه.

=البُحْرَان-

(طب): هيجان و نوسان كه در قواى مدركه در اثر سختى بيمارى پديد آيد.

=البَحْرانِيّ-

منسوب به كشور (البَحْرَيْن) است.

=البُحْرَة-

ج بِحَار و بُحْر [بحر]: شهرى كه در زمينى پست و گود قرار داشته باشد، باغ بزرگ.

=البَحْرَة-

ج بِحار و بُحْر: بركه، گودال آب.

=البَحْرِيّ-

منسوب به (البَحْر) است؛ «القُوَّاتُ البَحْرِيَّة»: كشتيهاى جنگى، ملوان.

=البَحْرِيَّة-

نيروى دريائى كه شامل بر رزمندگان و كشتيها و زير دريائيها و ناوهاى هواپيمابر است.

=البُحَيْرَة-

درياچه، آب فراخى كه گرداگرد آن زمين باشد.

=بَخْ-

اسم فعل است بمعناى كار يا پديده اى بزرگ كه بر آن در مقام شگفتى به چيزى يا فخر و ستايش گويند و معمولا به گونه ى تكرار گفته مى شود مانند «بَخٍ بَخٍ» با كسر و تنوين.

=بَخّ-

- بَخّاً: از خشمى كه داشت آرام شد،- فى النَّومِ: در خواب خُرخُر كرد.

=البُخَار-

ج أَبْخِرَة [بخر] (ف): بخار آب، آنچه كه بشكل دود از مايعات گرم بالا رود.

=البَخْت-

شانس و اقبال؛ «سُوءُ البَخْت»:

بدبختى؛ «قَلِيلُ الْبَخت»: كم شانس. اين واژه فارسى است.

=البَخْتَرِيَّة-

راه رفتن مرد متكبر و خود

=بخر-

=بخس-

=البخس-

=بخش-

=بخشش-

=البخشيش-

=بخص-

=البخص-

=بخع-

=بخق-

=بخل-

=البخل-

=البخور-

=البخيت-

=البخيل-

=بد-

=البد-

=بدا-

=البداءة-

=البدائه-

=البدائي-

=البداة-

=البداد-

=بدار-

=البدانة-

=البداهة-

=البداوة-

=البداية-

=البدء-

=البدة-

بزرگ بين؛ «فُلانٌ يَمْشِي البَخْتَرِيَّة»: فلانى به روش متكبران راه مى رود.

=بَخَرَ-

- بَخْراً تِ القِدْرُ: بخار ديگ آشكار شد.

=بَخِرَ-

- بَخَراً الفمُ: دهان بد بوى شد.

=بَخَّرَ-

تَبْخِيراً: بخار بيرون آورد،- هُ و بَخَّرَ عَلَيْهِ: او را با دود بخور خوشبو كرد، او را بخور داد.

=بَخَسَ-

- بَخْساً هُ: آنرا كم كرد، كاهش داد؛ «لا تَبْخَسْ اخَاكَ حَقَّهُ»: حق برادرت را كم نكن، به او ستم كرد.

=البَخْس-

ناقص، كم؛ «بِثَمَنٍ بَخْسٍ»: به بهائى اندك و ناچيز.

=بَخَشَ-

- بَخْشاً الشي ءَ: آن چيز را سوراخ كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=بَخْشَشَ-

بَخْشَشَةً: به او عطا كرد، بخشيد.

اين واژه در زبان متداول رايج و از فارسى گرفته شده است.

=البَخْشِيش-

بخشش و عطا و كرم. اين واژه فارسى است.

=بَخَصَ-

- بَخْصاً عينَهُ: چشم او را در آورد،- الرَّجُلُ: گوشت روى چشم آن مرد متورم شد و باد كرد.

=البَخَص-

گوشت زير پلك پائين چشم كه بهنگام نگريستن آشكار مى شود.

=بَخَعَ-

- بَخْعاً هُ: او را نااميد برگردانيد، او را شرمنده كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=بَخِعَ-

- بُخُوعاً و بَخَاعَةً بالحقِّ: به حق اقرار و اعتراف كرد و به آن تن در داد.

=بَخَّعَ-

تَبْخِيعاً هُ: او را بسيار ملامت و نكوهش كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=بَخَق-

- بَخْقاً عينَهُ: چشم او را كور كرد، از كاسه در آورد.

=بَخِقَ-

- بَخَقاً تْ عينُهُ: چشم او به گونه ى بسيار بدى كور شد.

=بَخِلَ-

- بَخَلًا: بخيل شد،- عليهِ و عنهُ: بر او بخل ورزيد و چيزى به او نداد.

=بَخُلَ-

- بُخْلًا: مترادف (بَخِلَ) است.

=بَخَّلَ-

تَبْخِيلًا هُ: وى را بخيل شمرد.

=البُخْل-

بخل ورزيدن و خسيس بودن، اين واژه ضد (الجُودُ وَ السَّخَاء) است.

=البُخُل-

مترادف (البُخْل) است.

=البَخُور-

ج أَبْخِرَة و بَخُورات: ماده ايست چسبنده كه بهنگام سوختن بوى خوشى از آن بر مىيد؛ «بَخُور مَريم» و «بَخورُ الأَكْراد» و «بَخُور البَرّ» و «بَخُور السُّودَانِ» و «بَخورُ البَرْبَر» (ن): نام گياهانى است عشبى كه براى زينت كشت مى شوند.

=البَخِيت-

خوش شانس، خوش اقبال.

=البَخِيل-

ج بُخَلَاء: بخيل. اين واژه ضد (السَّخِيّ وَ الكَرِيم) است.

=بَدَّ-

- بَدّاً رِجْلَيْه: دو پاى خود را از هم دور داشت،- الرَّجُلَ عَن الشّي ءِ: آن مرد را از آن چيز دور كرد.

=البُدّ-

قسمت، عوض، گريز، چاره؛ «لَا بُدَّ مِن هَذا»: ناگزير از اين چيز است؛ «اذا لم يَكُنْ بُدٌ مِنْ انْ»: اگر چاره اى نباشد كه ... ؛

«مِنْ كُلِّ بُدّ»: در هر حال.

=البِدّ-

همسان، همتا، نظير؛ «هَذَا بِدُّه»:

اين همتاى اوست.

=بَدَا-

- بُدُوّاً و بَدَاءً و بَدْواً و بَدَاءَةً [بدو]: آشكار و نمايان شد،- لهُ فى امرٍ: براى آن كار انديشه اى به يادش آمد،- بَدَاوَةً و بِدَاوَةً: به سوى بيابان رفت، در بيابان اقامت كرد و بيابانى شد.

=البَدَاءَة-

[بدأ]: آغاز هر چيزى، پيدايش هر چيزى.

=البَدَاءَة-

[بدو] مص بَدَا،- ج بَدَوات: رأى صادره، انديشه ى پديد آمده.

=البَدَائِه-

[بده]: جمع (البَدِيِهَة) است؛ «هَذَا مَعْلومٌ فى بَدائِهِ العُقُول»: اين چيز از بديهيات عقلى است كه شناخته شده مى باشد؛ «لِفُلانٍ بَدَائِهُ في الْكَلامِ»: فلانى سخنان بديع و شگفت مىورد.

=البَدَائيّ-

[بدأ]: آغازين، نخستين، طبيعى، فطرى.

=البَدَاة-

ج بَدَوَات [بدو]: آرزو، هوس، دلسردى، خاك، قارچ.

=البُدَاد-

نصيب و قسمت.

=البَدَاد-

[بدّ]: جنگ تن به تن؛ «لَقُوا بَدَادَهُم»: همتايان خود را ديدند.

=بَدَارِ-

اسم فعل است بمعناى (اسْرِعْ):

شتاب كن.

=البَدَانَة-

چاقى، تنومندى.

=البَدَاهَة-

ناگهان آمدن، مترادف (المُفَاجَأة) است، سرعت انديشيدن؛ «بَدَاهَةً و بِالبَدَاهَة»: ناخودآگاه، فرمانبردارى، آغاز هر چيزى؛ «لَحِقَهُ في بَدَاهَةِ جَرْيِهِ»: در آغاز حركت و دويدن به او رسيد و پيوست.

=البَدَاوَة-

[بدو]: زندگى باديه نشينان كوچ كننده، ضد (الْحَضَارَة): شهرنشينى است؛ «بَدَاوةُ الأَمْر»: آغاز آن كار.

=البِدَاوَة-

-[بدو]: زندگى باده نشينان كوچ كننده، بر خلاف شهريگرى و شهرنشينى است.

=البِدَايَة-

[بدأ]: آغاز، ابتداء؛ «فى بَدَايةِ الأَمْرِ»: در آغاز كار.

=بَدَأَ-

- بَدْءًا الشي ءَ و بِهِ: آن كار را آغاز كرد، پيش از همه به آن كار آغاز كرد،- الشّي ءَ:

آن چيز را ساخت، پايه ريزى كرد،- بِفُلانٍ: فلانى را بر ديگران مقدّم داشت،- اللّهُ الْخَلْقَ: خداوند خلق را آفريد.

=بَدَّأَ-

تَبدِئةً هُ: او را وادار بر آغازيدن كرد،- ه على: او را بر ... مقدّم داشت و برتر كرد.

=البَدء-

ج أَبْدَاء و بُدُوء: آغاز كار، پيدايش؛ «افْعَلُهُ بَدْءًا و بَدْءَ بَدْءٍ و اوَّلَ بَدْءٍ و بَادِئَ بَدْءٍ»:

قبل از هر چيزى به آن كار آغاز خواهم كرد؛ «افْعَلُهُ عَوْداً و بَدْءًا او عَوداً الى بَدْءٍ»: آن كار را از آغاز تا پايان انجام مى دهم؛ «مُنْذُ البَدْءِ»: از آغاز كار.

=البَدْأَة-

مترادف (البَدْء) است، آغاز سفر به جائى؛ «اكْتَرَيْتُ الْفَرَسَ لِلْبَدْأَةِ وَ الرَّجْعَة»:

اسب را براى رفت و برگشت كرايه كردم.

=البُدَّة-

ج بُدَد: سهميه، شانس، بخت.

=البدة-

=بدد-

=البدد-

=بدر-

=البدر-

=البدرى-

=البدرة-

=بدع-

=البدع-

=البدعة-

=بدل-

=البدل-

=البدلة-

=بدن-

=البدن-

=بده-

=البدو-

=البدوات-

=البدوان-

=البدوة-

=البدونة-

=البدوي-

=البديد-

=البديع-

=البديل-

=البدين-

=البديه-

=البديهة-

=البديهي-

=البديهيات-

=بذا-

=البذاء-

=البذاءة-

=البذاخ-

=البذال-

=بذئ-

=بذؤ-

=بذخ-

=البذخ-

=بذر-

=البذر-

=البذرة-

=بذرق-

=البِدَّة-

ج بِدَد: سهم، قسمت، توان، نيازمندى.

=بَدَّدَ-

تَبْدِيداً [بدد] هُ: آنرا پراكنده كرد، پريشان گردانيد.

=البَدَد-

نيرو، توان، نيازمندى.

=بَدَرَ-

- بُدُوراً الى الشي ء: شتابيد،- هُ الى الشّي ءِ: به سوى آن چيز بر او سبقت گرفت.

=البَدْر-

ج بُدُور: قرص كامل ماه؛ «لَيْلةُ البَدْر»: شب چهاردهم ماه قمرى، طَبَق.

=البَدَرَى-

مسابقه؛ «اسْتَبَقْنَا البَدَرَى»: در مسابقه برنده شديم.

=البَدْرَة-

ج بِدَر و بُدُور: پول بسيار، كيسه ى پر از پول؛ «فُلانٌ يهبُ البُدُور»: فلانى كيسه هاى پول مى بخشد.

=البَدْرِيّ-

باران پيش از زمستان؛ «جِئتُ بَدْرِي»: در پگاه آمدم.

=بَدَعَ-

- بَدْعاً الشي ءَ: آن چيز را اختراع كرد و ساخت، آن چيز را بنياد و تأسيس كرد.

=بَدَعَ-

- بَدْعاً و بَدَاعَةً: سرآمد و بى مانند شد.

=بَدَّعَ-

تَبْدِيعاً هُ: او را به بدعت گذاردن نسبت داد.

=البِدْع-

ج أَبْداع: چيز نو ساخته، نو ظهور، نوآور؛ «فُلانٌ بِدْعٌ فى الأمْرِ»: فلانى مُبتكر آن كار است، شگفتى؛ «لَا بِدْعَ مِنْ ذَلِكَ» و «لَا بِدْع أَنَّ»: تعجبى از آن نيست.

=البِدْعَة-

ج بِدَع: بدعت، هر كار تازه كه قبلا نبوده، بدعت گذارى در دين.

=بَدَلَ-

- بَدْلًا الشي ءَ: آن چيز را تغيير داد، عوض آن چيز را گرفت.

=بَدَّلَ-

تَبْدِيلًا [بدل] الشي ءَ: آن چيز را تغيير داد،- الشَّيْ ءَ مِنهُ: آن چيز را با او تعويض كرد،- الشَّي ءَ شَيْئاً آخرَ: چيزى را با چيزى تبديل كرد؛ «بَدَّلَ اللّهُ الْخَوْفَ امْناً»: خداوند ترس را به امن و آرامش تغيير داد،- فُلاناً:

بر فلانى لباس پوشانيد.

=البِدْل-

ج أَبْدَال: عوض، جانشين، بخشنده، بزرگوار.

=البَدَل-

ج أبْدَال: عوض؛ «بَدَلًا مِن»: بجاى او؛ «بَدَلُ الاشْتِراك»: آبونمان. جانشين، بخشنده، بزرگوار؛ «رَجُلٌ بَدَلٌ»: مردى بزرگوار.

=البَدْلَة-

پوشاك، رخت؛ «البَدْلَةُ الرَّسْمِيَّة»:

لباس رسمى، مجموعه اى از چيزهاى متناسب با هم كه بيشتر در پوشاك مى باشد.

=بَدَنَ-

- بَدَناً و بُدُوناً: هيكل او بعلت بسيارى گوشت تنومند شد، چاق شد، فربه شد.

=بَدُنَ-

- بَدَانَةً و بَدَاناً: مترادف (بَدَنَ) است.

=البَدَن-

ج أَبْدَان: جسم انسان.

=بَدَهَ-

- بَدها الرجلَ: ناگهان بر آن مرد در آمد.

=البَدو-

[بدو]: باديه نشينان عرب.

=البَدَوَات-

[بدو]: آراء مختلف مردم.

=البَدَوَان-

[بدو]: ستم؛ «السُّلْطَانُ ذُو عَدَوَان و ذُو بَدَوان»: پادشاه بر مردم ستم و تجاوز مى كند.

=البَدْوَة-

[بدو]: كنار درّه.

=البُدُونَة-

مترادف (البَدَانَة) است.

=البَدْوِيّ-

م بَدْوِيَّة ج بَدَاوِيّ [بدو]: منسوب به (البَدْو) است، يكى از باديه نشينان.

=البَدَوِيّ-

م بَدَوِيَّة، ج بَدَاوِيّ: مترادف (البَدْوِيّ) است.

=البَدِيد-

[بدّ]: همتا و همسان؛ «هَذا بَدِيدُهُ»: اين همانند آن است.

=البَدِيع-

نوآور، نو پيدا، آفريدگار، از نامهاى خداوند متعال؛ «اللّهُ بَديعُ السَّمَاوَاتِ وَ الأَرْض»: خداوند آفريدگار آسمانها و زمين است، علم بديع كه از علوم بلاغت و محسنات سخن عربى است.

=البَدِيل-

ج أَبْدَال و بُدَلَاء: عوض،- فِى فَنِّ السَّينَما: دُوبلُور يا آنكه فيلم سينمائى را از زبان اصلى دوبله و به زبان ديگرى گويد و بيان كند؛ «المِفْرَزة البَدِيلة»: لوازم يدكى، احتياطي.

=البَدِين-

تنومند، چاق و فربه.

=البَدِيه-

؛ «بَدِيهاً و عَلَى الْبَدِيهِ»: بى تأمل و بالبداهة و پياپي سخن گفتن.

=البَديهَة-

ج بَدَائِه: سرعت انديشيدن؛ «حاضِرُ البَدِيهَة»: زود فهم و حاضر جواب؛ «اجَابَ عَلَى الْبَدِيهَة»: بدون فكر كردن پاسخ داد، ناگهانى؛ «البَدَائِه»: به اين واژه در جاى خود رجوع شود.

=البَدِيهِيّ-

بدون انديشه ى قبلى، آنچه كه از نظر عقل ضرورى باشد، حضوري، حدسي، آنچه كه خود بخود آشكار باشد.

=البَدِيهِيَّات-

در نزد دانشمندان به معناى (الأَوَّلِيَّات) است.

=بَذَا-

- بَذْواً [بذو] عليه: بر عليه او ناسزا گفت.

=البَذَاء-

[بذو]: سخن زشت و ناروا.

=البَذَاءَة-

[بذأ]: سخن مرد پست و نفهم.

=البَذَّاخ-

متكبّر، خود بزرگ بين.

=البَذَّال-

بسيار بخشنده.

=بَذَأَ-

- بَذَاءً و بَذَاءَةً: دشنام داد، نادان شد.

=بَذِئَ-

- بَذَاءً و بَذَاءَةً: مترادف (بَذَأَ) است.

=بَذُؤَ-

- بَذَاءً و بَذَاءَةً: مترادف (بَذَأَ) است.

=بَذَخَ-

- بَذْخاً: بلند شد، تكبّر كرد، مقام او بالا رفت.

=بَذِخَ-

- بَذَخاً: مترادف (بَذَخَ) است.

=بَذُخَ-

- بَذَاخَةً: مترادف (بَذَخَ) است.

=البَذَخ-

بزرگى و تكبّر، خرج كردن بسيار به حد افراط.

=بَذَرَ-

- بَذْراً الحبّ (ز): دانه را كاشت،- تِ الأرضُ: زمين گياه رويانيد،- الْمَالَ: مال را پخش و اسراف كرد،- الْعِلْمَ: دانش را پخش كرد و گسترد.

=بَذَّرَ-

تَبْذِيراً المالَ: مترادف (بَدَّدَ) است.

=البَذْر-

ج بُذُور و بِذار (ز): دانه ى قابل كشت، تخم گياه، نژاد؛ «انَّهُ بَذْرُ سُوءٍ».

=بَذَرَ-

؛ «ذَهَبُوا شَذَرَ بَذَرَ»: به هر سو رفتند و پراكنده شدند.

=البَذِر-

مرد پُر گوى و بسيار سخن، آنكه در مال خود اسراف و آنرا تباه مى كند.

=بِذَرَ-

؛ «ذَهَبُوا شِذَر بِذَر»: آنها بطور پراكنده به هر سوى رفتند.

=البَذْرَة-

هسته ى ميوه، تخم گياه، دانه و بذر، ميكروب، سلول ميكربى.

=بَذْرَقَ-

بَذْرَقَةً المالَ: مال را تباه و در آن

=بذل-

=البذل-

=بذو-

=البذور-

=البذي-

=البذي ء-

=البذيخ-

=البذير-

=بر-

=البر-

=برى-

=البرى-

=البراء-

=البراءة-

=البرائل-

=البرائلى-

=البراح-

=براح-

=البراد-

=البرادة-

=البراز-

=البراعة-

=البراق-

=البراقة-

=البراك-

=البرام-

=البراني-

=البراية-

=برأ-

=برؤ-

=برئ-

=البرأة-

=برأل-

=بربر-

=البربر-

=البربري-

=البربريس-

اسراف و زياده روى كرد.

=بَذَلَ-

- بَذْلًا الشي ءَ: آن چيز را عطا كرد و بخشيد؛ «بَذَلَ نَفْسَهُ دُون أَو عَن فُلانٍ»: جان خود را به او ارزانى داشت؛ «بَذَلَ جُهْدَه اوْ وُسْعَهُ»:

منتهاى كوشش خود را بكار برد؛ «بَذْلُ المَسَاعِي»: كوشش بسيار بكار بردن،- الشيْ ءَ لهُ: آن چيز را به او بخشيد؛ «بَذَلَ لَهُ الطّاعَةَ»: از او فرمانبردارى كرد،- الثَّوْبَ: جامه را به هنگام كار يا هر روز پوشيد.

=البَذْل-

عطا، كرم، بخشش، بخشنده؛ «رَجُلٌ بَذْلٌ»: مرد بخشنده.

=بَذُوَ-

- بَذَاءً و بَذَاءَةً [بذو]: ناسزاگوى شد.

=البَذُور-

ج بُذُر: سخن چين، آنكه راز خود را نتواند نگاه دارد.

=البَذِيُّ-

ج أَبْذِيَاء، م بَذِيَّة [بذو]: دشنام دهنده، بد روش و زشت گفتار.

=البَذِي ء-

[بذأ]: مرد بد زبان، بد روش و نادان.

=البَذِيخ-

ج بُذَخَاء: مترادف (البَاذِخ) است بمعناى مرد شريف و بزرگوار.

=البَذِير-

ج بُذُر: مترادف (البَذُور) است بمعناى آنكه رازدار نباشد.

=بَرَّ-

- بِرّاً و مَبَرَّةً والدَهُ: از پدر خود فرمانبردارى كرد، با پدر خود نيكى و مهرورزى كرد،– بَرّاً و بِرّاً و بَرَارَةً و بُرُوراً فى قَولِهِ: در سخن و گفتار خود راستگو شد،- تِ الْيَمِينُ: سوگند راست شد،- بِرّاً و بروراً خَالِقَهُ: از آفريدگار خود فرمانبردارى كرد،- بِرّاً اللّهُ الصَّلاةَ: خداوند نماز را قبول كرد،- تِ الصَّلاةُ: نماز قبول شد.

=البُرّ-

ج أَبْرَار و بَرَرَة: مترادف (البَارّ) است بمعناى نيكوكار،- الوَاحِدَة بُرَّة (ن): واحد آن (بُرَّة) است بمعناى گندم.

=البَرّ-

ج أَبْرَار و بُرُور: مترادف (البَارّ) است بمعناى نيكوكار، راستگوى، از نامهاى خداوند متعال است،- ج بُرُور: زمين خشك و بى آب و گياه، بيابان؛ «بَرّاً و بَحْراً»: خشكى و دريائى؛ «جَلَسْتُ بَرّاً»: بيرون از خانه نشستم؛ «خَرَجَ بَرّاً»: به سوى بيابان رفت.

=البِرّ-

طاعت و بندگى، راستگوئى، مصلحت، عطا و بخشش، مهربانى و محبت.

=بَرَى-

- بَرْياً [بري] السهمَ أو القلَم: تير يا قلم را تراشيد،- الشّخْصَ: آن شخص را لاغر و ناتوان كرد.

=البَرَى-

خاك.

=البَرَاء-

[برأ]: مترادف (الْبَرِي ء) است؛ «ذِمَّتُهُ بَرَاءٌ مِنْ»: عهد و پيمان او مُبرّى است از ... ؛ «أنا بَرَاءٌ مِنْه»: من از آن چيز مبرّى هستم اين واژه در مفرد و مثنى و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود.

=البَرَاءَة-

ج بَرَاءَات [برأ]: رهائى از بدهى يا تهمت، اجازه نامه، اعلاميه؛ «بَرَاءَةُ التَّنْفيذ»: حكم اجراء؛ «بَرَاءَةُ الثِّقَة»:

اوراق اعتماد؛ «البَرَاءَةُ البَابويَّة»:

اعلاميه اى كه پاپ اعظم در آن دستورات كليسا را صادر مى كند نام ديگر اين تعبير «بُولَّه» است.

=البرَّاءَة-

[بري]: ابزار تراش، مداد تراش.

=البُرائِل-

[برأل]: پرهاى دور گردن پرنده.

=البُرَائِلَى-

[برأل]: مترادف (البُرَائِل) است.

=البَرَاح-

[برح]: آشكار شدن و بيان كردن؛ «لَا بَرَاحَ»: بى شك و ترديد؛ «بَرَاحاً»:

آشكار، صراحةً؛ «جَاءَنَا الأَمْرُ بَرَاحاً»: امر آشكار به ما رسيد؛ «بَاءَ بِالْكُفْر بَرَاحاً»: كفر را آشكار كرد، زمين فراخ و گسترده كه در آن گياه يا ساختمان نباشد.

=بَرَاحِ-

بالبناء: اسم علم است براى (خورشيد).

=البَرَّاد-

دستگاه سرد كننده، يخچال، فريزر.

=البُرَادَة-

خرده ريزهاى آهن و مانند آن كه پس از تراش ريخته شود.

=البَرَّادة-

يخچال، آب سردكن.

=البَرَاز-

فضاى فراخ كه خالى از درخت باشد، به مُسْتراح رفتن.

=البِرَاز-

مدفوع انسان، رهسپار شدن به سوى جنگ.

=البَرَاعَة-

برترى، فصاحت و بلاغت.

=البَرَّاق-

[برق]: درخشنده، درخشان.

=البَرَّاقَة-

آنچه كه درخشندگى نمايد؛ «سَحَابةٌ بَرَّاقَةٌ»: ابر روشن و درخشنده.

=البَرَّاك-

آسيابان، سازنده ى آرد.

=البَرَام-

ريسمان تافته، نخ و آنچه كه تافته شود.

=البَرَّام-

[برم]: ريسمان تاب، نخ ريس.

=البَرَّانِيّ-

[برّ]: بيروني، خارجى.

=البُرَايَة-

[بري]: تراشه ى هر چيزى.

=البَرَّايَة-

[بري]: مداد تراش.

=بَرَأَ-

- بَرْءًا و بُرُوءًا هُ: او را از عدم به وجود آورد،- بَرْءاً و بُرْءاً و بُرُوءاً مِنَ الْمَرَضِ: از بيمارى شفا يافت.

=بَرُؤَ-

- بَرْءاً و بُرْءاً و بُرُوءاً من المرض: از بيمارى بهبودى يافت.

=بَرِئَ-

- بَرْءاً و بُرْءاً و بُرُوءاً من المرض: از بيمارى بهبودى يافت،- بُرُءاً و بَرَءاً و بَرَاءةً مِنَ العَيْبِ اوِ الدَّين: از عيب يا بدهكارى رهائى يافت.

=بَرَّأَ-

تَبْرِئَةً هُ: او را تبرئه كرد،- هُ مِنَ التُّهْمَةِ:

تهمت را از او بر طرف كرد؛ «بَرَّأَ سَاحَتَهُ»:

او را از تهمت يا گناهى كه به او نسبت داده شده بود تبرئه كرد.

=البُرْأَة-

ج بُرَاء: كلبه ى صياد كه در آن براى پنهان شدن از شكار قرار مى گيرد.

=بَرْأَلَ-

بَرْأَلَةً [برأل] الطائرُ: پرنده پرهاى گردنش را براى حمله كردن و زدن از هم باز كرد.

=بَرْبَرَ-

بَرْبَرَةً [بربر]: سخن بيهوده با داد و فرياد گفت؛ «بَرْبَرَ الْمَعَزُ»: بز صدا كرد.

=البَرْبَر-

قوم برابر كه در مغرب افريقا زندگى مى كنند.

=البَرْبَرِيّ-

ج بَرَابِر و بَرَابِرة: واحد (البَرْبَر) است،- فِى الْمَجَاز: و در مجاز بمعناى وحشى و نادان مى باشد.

=البَرْبَرِيس-

(ن): درختى است خاردار كه

=البرتقال-

=البرتقالة-

=البرتقان-

=البرتقانة-

=البرثن-

=برج-

=البرج-

=البرجاس-

=البرجل-

=البرجمة-

=البرجيس-

=برح-

=البرح-

=البرحاء-

=برد-

=البرد-

=البرداء-

=البرداق-

=البردة-

=البردج-

=البردعة-

=البردي-

=البردية-

=البرديوط-

=برذن-

=البرذون-

=برر-

=برز-

=البرزخ-

=البرزقة-

بر روى آن بعضى از انواع قارچ مى رويد كه براى گندم زيان آور است، زرشك.

=البُرْتُقَال-

(ن): پرتقال كه از تيره ى (البُرتُقَالِيَّات) است و در مناطق گرمسيرى و مديترانه اى كشت مى شود.

=البُرْتُقَالة-

واحد (البُرتُقَال) است.

=البُرْتُقَان-

(ن): بمعناى (البُرتقَال) است.

=البُرْتُقَانة-

واحد (البُرتُقَان) است.

=البُرْثُن-

ج بَرَاثِن [برثن]: چنگال جانوران درنده و پرندگان.

=بَرَجَ-

- بَرَجاً الشي ءُ: آن چيز آشكار و بر آمده شد.

=بَرَّجَ-

تَبْرِيجاً: بُرج ساخت.

=البُرْج-

ج بُرُج و أَبْرَاج و أبْرِجة: قلعه، دژ، كاخ، ساختمان بلندى به گونه ى دايره يا مربع بطور مستقل يا جزئى از ساختمان،- (فك): يكى از برجهاى آسمانى كه معمولا دوازده برج بدين ترتيب مى باشند: حَمَل، ثور، جوزا، سرطان، اسد، سنبله، ميزان، عقرب، قوس، جدي، دلو، حوت؛ «فَلَكُ الْبُرُوج»: به واژه ى (الفَلَكَ) رجوع شود.

=البَرَج-

ج أَبْرَاج: آنچه كه نمايان و هويدا باشد.

=البِرْجَاس-

گونه اى زين كه بر پشت ستوران نهند.

=البَرْجَل-

ج بَرَاجلِ: پرگار كه معمولا در نقشه كشى بكار مى رود، مترادف (البِيكَار) است.

=البُرْجُمَة-

ج بَرَاجِم (ع ا): مفاصل انگشتان يا استخوانهاى كوچك در دست و پا.

=البِرْجِيس-

[فك]: نام ستاره ى مشترى است.- اين واژه فارسى است-

بَرَحَ-

- بُرُوحاً الصيدُ: شكار از سمت راست توبه سمت چپ گذشت.

=بَرَحَ-

- بَرَاحاً و بَرَحاً المكانَ و منه: آن جاى را ترك كرد،- الخَفَاءُ: آن كار پنهان آشكار شد؛ «ما بَرِحَ»: از افعال ناقصه است بمعناى (مَا زَالَ)؛ «ما بَرِحَ يَكْتُبُ»: همچنان پيوسته مى نوشت.

=بَرَّحَ-

تَبْرِيحاً بهِ الأمرُ: آن كار او را خسته و آز رده ساخت،- اللّهُ عَنْكَ: خداوند خستگى و آزاردگى را از تو برطرف كند.

=البَرْح-

ج أَبْرَاح: سختى، آزردگى، شرّ، ستم.

=البُرَحَاء-

اندوه، غم.

=بَرَدَ-

- بَرْداً: سرد شد،- الْعَيْنَ: چشم را سرمه كشيد،- اللَّيْلُ و بَرَدَ عَلَيْنَا: سرماى شب در ما اثر كرد،- الْخُبْزَ: نان را سرد كرد،- الوَجَعَ: درد را ساكن و آرام كرد،- فُلانٌ: فلانى سست شد؛ «جَدَّ فِى الأَمْرِ ثُمَّ بَرَدَ»: در آن كار كوشيد و سپس سست شد،- الحَقُّ عَلَيْهِ او لَهُ: حق بر او ثابت شد،- الحَدِيدَ: آهن را با سوهان ساييد.

=بَرُدَ-

- بُرُودَةً: آن چيز سرد شد.

=بُرِدَ-

تِ الارضُ: زمين تگرگ زده شد،- الْقَومُ: آن قوم سرما زده يا تگرگ زده شدند.

=بَرَّدَ-

تَبْرِيداً هُ: آن چيز را سرد كرد؛ «بَرَّدَ عَنْهُ»: در آن چيز فتور كرد و سست شد،- الحَقَّ: حق را ثابت و لازم كرد.

=البُرْد-

ج بُرُود و أَبْرَاد و أَبْرُد: جامه اى راه راه، پارچه اى از پشم سياه كه بگونه ى لحاف دوزند.

=البَرْد-

سرد، متضاد (الْحَرّ) است.

=البَرَد-

تگرگ و باران منجمد كه بگونه ى دانه بر زمين فرو ريخته مى شود.

=البُرَدَاء-

تب و لرز.

=البَرْدَاق-

ج بَرَادِيق: آفتابه، كوزه.

=البُرْدَة-

ج بُرَد: واحد (البُرْد) است.

=البَرَدَة-

واحد (البَرَد) است.

=البِردْج-

گونه اى بازى ورق كه چهار نفر با هم بازى كنند و ٥٢ ورق مى باشد.

=البَرْدَعة-

پوششى كه بر پشت ستور اندازند.

=البُرْدِيّ-

گونه اى از بهترين خرما.

=البَرْدِيّ-

(ن): گياهى است آبى مانند ني از رسته ى (السُّعْدِيَّات) كه در گذشته از پوست آن براى نوشتن استفاده مى شده است؛ «عِلْمُ البَرْديَّات»: ويژه ى آموزش و مطالعه ى نوشته هاى بر روى اين كاغذ است.

=البَرْدِيَّة-

ترى و خيسى پوست بدن، آغاز تب.

=البَرْدُيوط-

يكى از رتبه هاى كليساى شرقى است- اين واژه يونانى است-

البَرْذَعَة-

مترادف (البَرْدَعَة) است.

=بَرْذَنَ-

بَرْذَنَةً الفرسُ: اسب مانند (البِرْذَوْن) اسب تا تارى راه رفت.

=البِرْذَوْن-

م بِرْذَوْنَة، ج بَرَاذِين (ح): ستورى كه بار سنگين بردارد، اسب تركى يا تاتارى.

خلاف اين اسم (العِراب) است.

=بَرَّرَ-

تَبرِيراً هُ: او را پاك و تزكيه كرد، او را به نيكى ستود.

=بَرَزَ-

- بُرُوزاً: به سوى زمين فراخ درآمد، پس از پنهان شدن نمايان گرديد، آشكار شد.

=بَرِزَ-

- بَرَزاً: پس از پنهان شدن آشكار گرديد.

=بَرُزَ-

- بَرَازَةً: در دانش و دليرى بر ياران خود برترى يافت.

=بَرَّز-

تَبْرِيزاً: مدفوع بيرون افكند،- الشَّيْ ءَ:

آن چيز را آشكار كرد،- الْفَرَسُ: اسب در مسابقه بر ساير اسبان جلو افتاد،- في كَذَا:

در كارى ماهر شد،- عَلَيهِ فِي كَذَا: بر و در كار يا امرى برترى يافت.

=البَرْزَخ-

ج بَرَازخ: حاجز يا حجاب كه ميان دو چيز قرار گيرد، زمينى باريك كه ميان دو دريا قرار گرفته باشد، دماغه، فاصله ى زمانى ميان دنيا و آخرت از هنگام مرگ تا قيامت؛ «بَرَازِخُ الإيمَان»: آنچه كه ميان شك و يقين است.

=البُرْزُقَة-

ج بَرَازق (ط): نوعى نان شيرينى نازك و كنجدى.- اين واژه فارسى است-

البِرْسَام-

(طب): ورم و آماس پرده ى

=البرسكوب-

=برسم-

=برش-

=البرش-

=البرشاء-

=البرشام-

=البرشان-

=البرشانة-

=البرشة-

=برشم-

=برشن-

=البرشيمة-

=برص-

=البرص-

=البرصاء-

=البرطاش-

=برطل-

=البرطيل-

=برع-

=برعم-

=البرعم-

=البرعمة-

=البرعوم-

=البرعومة-

=برغث-

=البرغش-

=البرغشة-

=البرغل-

=البرغوث-

=البرغي-

=- اين واژه تركى است-

=البرفير-

=برق-

=البرق-

=البرقة-

=برقح-

=برقش-

=البرقش-

=برقع-

=البرقع-

=البرقون-

=البرقية-

=البرقيل-

=برك-

(حِجَابِ حَاجِز) كه ميان كبد و قلب است.

=البِرِسْكُوب-

دور بينى كه با آن از پشت حاجز يا حجابى را بينند.

=بَرْسَمَ-

بَرْسَمَةً هُ: در او بيمارى (بِرْسَام) پديد آورد.

=بُرْسِمَ-

به بيمارى (بِرْسَام) دچار شد.

=بَرِشَ-

- بَرَشاً: بر روى پوست آن نقطه هاى سفيد يا مخالف رنگ پوستش درآمد.

=البَرَش-

سفيدى كه در پائين ناخن آشكار مى شود، دانه هاى ريز در موى اسب كه به رنگ مخالف رنگ پوستش در آيد.

=البَرْشَاء-

مؤنث (الأَبْرَش) است؛ «سَنَةٌ بَرْشَاءُ»: سال پر گياه و علف.

=البُرْشَام-

مترادف (البُرْشَان) است.

=البُرْشان-

گونه اى لاك بسان خمير نازك كه از آن براى مهر كردن نامه ها استفاده كنند،- (طب): كپسول خالى كه در آن دارو ريزند،- فِى الطُّقُوس الْكَنَسِيّة: و در اصطلاح كليسا نان نازكى از فطير كه در مراسم مذهبى مى خورند.- اين واژه سريانى است-

البِرْشَان-

مترادف (البُرْشَان) است.

=البُرْشَانة-

واحد (البُرْشَان) است.

=البِرْشَانة-

واحد (البِرْشَان) است.

=البُرْشَة-

مترادف (البَرَش) است.

=بَرْشَمَ-

بَرْشَمَةً و بِرْشَاماً هُ: آن چيز را با ميخهاى سر كج ثابت و استوار كرد،- الَيْهِ: به او تيز نگريست،- الرّجُلُ: آن مرد خاموش ماند و اندوه آشكار كرد.

=بَرْشَنَ-

بَرْشَنَةً الرسالةَ: نامه را با مهر و لاك چسبانيد.

=البِرْشِيْمَة-

كمان حلّاجى كتان. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=بَرَصَ-

- بَرَصاً: به بيمارى پيسى دچار شد.

=البَرَص-

(طب): گونه اى بيمارى پوستى است كه بر جسم پوسته ى سفيد رنگى پديد مىيد و باعث خارش سخت و دردناك مى شود. پيسى.

=البَرْصَاء-

مؤنث (الْأَبْرَص) است؛ «حَيَّةٌ بَرْصَاءُ»: مار كه بر روى پوستش نقطه هاى سفيد باشد؛ «أَرْضٌ بَرْصَاءُ»: زمينى كه گياهان آن چريده شده باشد.

=البَرْطَاش-

عتبه و آستانه ى درب، عربى اين واژه (الأُسْكُفَّة) است.

=بَرْطَلَ-

بَرْطَلَةً هُ: به او رشوه داد. اين واژه بمعناى (رَشَاهُ) است.

=البِرْطِيل-

رشوه.

=بَرَعَ-

- بَرَاعَةً و بُرُوعاً: در دانش يا فضيلت يا زيبائى برترى يافت،- بُرُوعاً هُ: در كمال بر او چيره و از او برتر شد،- الْجَبَلَ: بر بالاى كوه رفت.

=بَرِعَ-

- بَرَاعَةً و بُرُوعاً: در دانش يا فضل يا زيبائى برتر شد.

=بَرُعَ-

- بَرَاعَةً و بُرُوعاً: مترادف (بَرِعَ) است.

=بَرْعَمَ-

بَرْعَمَةً الشَّجَر: غنچه ى درخت بر آمد.

=البُرْعُم-

ج بَرَاعِم: غنچه، شكوفه، غلاف ميوه، جوانه.

=البُرْعُمَة-

ج بَرَاعِم: مترادف (البُرْعُم) است.

=البُرْعُوم-

ج بَرَاعِيم: مترادف (البُرْعُم) است.

=البُرْعُومَة-

ج بَرَاعِيم: مترادف (البُرْعُم) است.

=بَرْغَثَ-

بَرْغَثَةً المكانُ: در آن مكان كيك بسيار شد.

=البَرْغَش-

(ح): پشه كه حشره ايست زيان بار از رسته ى (البَعُوضِيّات).

=البَرْغَشَة-

(ح): واحد (البَرْغَش) است.

=البُرْغُل-

ريزه هاى گندم پوست كنده، برغول.- اين واژه تركى است-

البِرْغِل-

مترادف (البُرْغُل) است.

=البُرْغُوث-

ج بَرَاغِيث (ح): كيك يا كك، حشره ايست از تيره ى (البُرْغُوثيّات) و داراى نيش سمّى است؛ «بُرْغوثُ الْبَحْرِ» يا (القُرَيْدِس) (ح): حشره ايست دريائى به گونه ى ميگو.

=البُرْغِيّ-

ج بَرَاغِيّ (حي): پيچ و مهره.

=- اين واژه تركى است-

البِرْغِيّ-

ج بَرَاغِيّ: مترادف (البُرْغِيّ) است.

=البِرْفِير-

رنگ ارغوانى، جامه ى رنگ شده ى ارغوانى.- اين واژه يونانى است-

بَرَقَ-

- بَرْقاً و بُرُوقاً و بَرِيقاً البَرْقُ: برق نمايان شد،- تِ السَّماءُ: آسمان برق زد،- الشَّيْ ءُ: آن چيز درخشيد،- بَرْقاً الرَّجلُ: آن مرد تهديد كرد و ترسانيد،- تِ الْمَرْأةُ: آن زن آرايش كرد و زيبا شد.

=بَرِقَ-

- بَرَقاً: حيران و سرگردان شد و چيزى را نديد.

=بَرَّقَ-

تَبرِيقاً هُ: او را آرايش كرد،- عَينَيْهِ و بِعَيْنَيهِ: چشمان خود را حدقه كرد و تيز نگريست.

=البَرْق-

ج بُرُوق (ف): برق آسمان كه از لابلاى ابرها پديد آيد،- (ف): تلگراف، دستگاه تلگراف؛ «دائرةُ البرِيد وَ البَرقِ»:

اداره ى پست و تلگراف؛ «بَرْقٌ خُلَّبٌ و بَرْقُ خُلَّبٍ و بَرْقُ الْخُلَّبِ»: برقى كه داراى باران نباشد.

=البُرْقَة-

ج بُرَق: مترادف (الأَبْرَق) است.

=البَرْقَة-

ترس و سرگردانى.

=بَرْقَحَ-

بَرْقَحَةً الثوبُ: جامه چرك و زشت شد،- وَجْهُهُ: چهره ى او زشت شد.

=بَرْقَشَ-

بَرْقَشَةً هُ: آن را با رنگهاى گوناگون آرايش كرد،- فِى الْكَلَامِ: سخن را آميخته با چيز ديگرى گفت.

=البِرْقِش-

(ح): پرنده ايست كوچك و خوش صدا با پرهاى سبز رنگ.

=بَرْقَعَ-

بَرْقَعَةً المرأَةَ: آن زن را روى بند پوشانيد.

=البُرْقُع-

ج بَرَاقِع: نقاب يا رو بند كه زن با آن چهره ى خود را مى پوشاند.

=البُرْقُون-

(ن): گونه اى گوجه يا گلابى ريز.

=البَرْقِيَّة-

تلگراف، نامه ى تلگرافى.

=البِرْقِيل-

(ع): از ابزار جنگى قديم است كه با آن گلوله و يا سنگ و مانند آنها را پرتاب مى كردند.

=بَرَكَ-

- بُرُوكاً بالمكان: در آن مكان اقامت كرد،- بُرُوكاً و تَبْراكاً الْبَعيرُ: شتر فرو خوابيد.

=بَرَّكَ-

تَبْرِيكاً البعيرُ: مترادف (بَرَكَ) است.

=البرك-

=البركار-

=البركة-

=البركية-

=البرلمان-

=البرلنتي-

=برم-

=البرمائي-

=البرمائية-

=البرمق-

=البرميل-

=البرناسية-

=البرنس-

=البرنية-

=البرنيطة-

=البرهان-

=البرهة-

=برهن-

=البرواز-

=البروة-

=البروتستو-

=البروتون-

=البروجي-

=البروح-

=البرود-

=البرودة-

=بروز-

=البروق-

=البروليتاريا-

=- اين واژه لاتين است-

=البرومتر-

=البرومور-

=البري-

=البري ء-

=البريئة-

=البرية-

=البريح-

=البَرْك-

سينه، گروه شتران خفته.

=البِرْكَار-

(ه): پرگار كه براى كشيدن دايره بكار مى رود.- اين واژه فارسى است-

البُرْكَان-

كوه آتش فشان.- اين واژه ايتاليائى است-

البُرْكَة-

ج بُرَك و أَبْرَاك و بُرْكان: آنچه كه آسيابان برآرد مى گيرد، (ح): پرنده اى سفيد رنگ و آبى.

=البِرْكَةِ-

ج بِرَك: كيفيت خوابيدن شتران، گودال آب و باتلاق، حوض؛ «بِرْكَةُ السِّبَاحَةِ»: استخر شنا.

=البَرْكَة-

سعادت، دعاى دسته جمعى پس از اداى نماز، فزوني.

=البِرْكِيَّة-

(ن): گياهانى كه در پيرامون و اطراف باتلاقها و آبهاى راكد مى رويد.

=البَرْلَمَان-

پارلمان، مجلس شورى.- اين واژه فرانسه است-

البَرْلَمَانيّ-

منسوب به پارلمان؛ «النِّظَامُ البَرْلَمَانِيّ»: نظام يا حكومت پارلمانى، مشروطه.

=البِرْلَنْتِي-

الماس. (اين واژه ايتاليائى است).

=بَرَمَ-

- بَرْماً الحبلَ: ريسمان را دولا كرد و تابيد،- الأمْرَ: آن امر را ثابت كرد.

=بَرِمَ-

- بَرَماً: خسته و آزرده شد،- بِحُجَّتِهِ:

در اقامه ى دليل خواست آنرا بگويد ولى به خاطرش نيامد و از يادش رفت.

=بَرَّمَ-

تَبْرِيماً الحبلَ: مترادف (بَرَمَهُ) است.

=البَرْمَائِيّ-

جانوران و حيواناتى كه هم در خشكى و هم در آب زندگى مى كنند.

=البَرّمائِيَّة-

اتومبيلى كه هم در خشكى و هم بر روى آب حركت مى كند.

=البَرْمَق-

ج بَرَامِق: ستون كوچك گچ برى شده، پروانه ى چرخ.

=البِرْمِيل-

ج بَرَامِيل: ظرف چوبى بزرگ، بشكه.

=البَرْنَاسِيَّة-

عقيده ى شاعران مخالف آوازهاى رومانتيكى كه صناعات لفظي و شعرى را ترويج مى دهند.- اين واژه فرانسه است-

البَرْنَامَج-

ج بَرَامِج: برنامه ى جشن، شرايط مسابقه، برنامه ى كار، بودجه.- اين واژه فارسى است-

بَرْنَس-

بَرْنَسَةً [برن] هُ: بر سر او شب كلاه پوشانيد.

=البُرْنُس-

كلاه، كلاه كه پيوست جامه باشد.

=البَرْنِيَّة-

ج بَرَانِي: ظرف سفالى.

=البُرْنَيْطَة-

كلاه فرنگى، شاپو.

=البُرْهَان-

ج بَرَاهِين: دليل، برهان، حُجّت.

=البُرْهَة-

ج بُرَه و بُرْهَات: برهه اى از زمان، جزئى از زمان؛ «بَعْدَ بُرْهَتَيْنِ»: پس از اندكى وقت.

=بَرْهَنَ-

بَرْهَنَةً الشي ءَ و عليهِ و عنهُ: درباره ى آن چيز توضيح داد و آنرا ثابت كرد.

=البِرْوَاز-

قاب، چهارچوب عكس.- اين واژه فارسى است-

البَرْوَاق-

(ن): گياهى است از تيره ى (الزَّنْبَقِيَّات) داراى ساقه ى بلند و شكوفه هاى بسيار. اين گياه زينتى است و بز آن را نمى خورد.

=البَرْوَة-

پاره اى كوچك از صابون. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=البُروتِسْتُو-

مثنّاه بُروتستوان ج بُروتِستَوَات: اين واژه را پُروتِست نيز گويند و بمعناى اخطار به عدم پرداخت بموقع دين است، برگه ى اعتراض كه بمنزله ى واخواست نامه مى باشد؛ «عَمِلَ أو سَحَبَ البُرُوتِستو»:

دادخواهى و واخواست كرد يا برگه ى واخواست تنظيم كرد.- اين واژه لاتين است-

البُروتِسْتانْتِيّ-

پيرو مذهب پروتستانت مسيحى است.- اين واژه فرانسه است-

البُروتُوكُول-

پُروتُكُلْ، آئين تشريفات رسمى ديپلوماتيك، پيش نويس مذاكرات و مقررات كنفرانسى كه بعدا بصورت پيمان در مىيد، مقررات كنفرانس.

=البُروتُون-

(ف): پروتون، ذره ى ايدروژين كه غير قابل تجزيه باشد.

=البُرُوجِيّ-

ج البُرُجيَّة: بوق زن.

=البَرُوحُ-

من الصيد: شكارى كه از سمت راست به چپ درآيد.

=البُرُود-

سستى، بى توجّهى، بى اعتنائي.

=البُرُودَة-

حالت هر چيزى سرد، جفا و سستى؛ «بينهما بُرُودَة»: ميان آن دو سردى و سستى است.

=بَرْوَزَ-

بَرْوَزَةً الشي ءَ: دور آن چيز را قاب گرفت.

=البَرْوَق-

مترادف (البَرْوَاق) است.

=البُروليتَاريا-

طبقه ى زحمتكش از مردم.

=- اين واژه لاتين است-

البُروم-

(ك): بُرم، ماده ايست ساده و بد بوى كه از آب دريا به رنگ سرخ استخراج مى شود. اين ماده سمّى است.

=البَرُومِتْر-

دستگاه شناخت فشار هوا مانند (البَرُومِتْر المُسَجِّل) دستگاه ثبت كنده ى فشار هوا.

=الْبُرُومور-

(ك): تركيبى است از بُرُم و ماده اى ساده.- اين واژه يونانى است-

البُرونْز-

أو الصفْر (ك): مخلوطى است از مس و قلع كه در ريخته گرى بكار مى رود.

=البَرِيّ-

[برأ]: مترادف (البَرِي ء) ست.

=البَرِّيّ-

[برّ]: بر خلاف (البَحْرِي) است.

بمعناى بيابانى و زمينى؛ «الحَيَوانُ البَرِّي»:

جانور وحشى بر خلاف (الأَهْلِيّ) است؛ «النَّباتُ البَرِّي»: گياه صحرائي بر خلاف بوستانى و باغى است.

=البَرِي ء-

ج تَرِيئُون و بُرَآء و بِرَاء و أَبْرَاء و أَبْريَاء [برأ]: بى گناه و پاك، اين واژه ضد (المُذْنِب وَ المُتَّهم) است.

=البَرِيئَة-

ج بَرِيئات و بَرِيَّات و بَرَايَا [برأ]: مؤنث (البَرِي ء) است.

=البَرِيَّةِ-

ج بَرِيئات و بَرِيَّات و بَرَايَا [برأ]: مؤنث (البَرِيّ) است،- ج بَرَايَا: خلق، مخلوق، آفريده شدگان.

=البَرِّيَّةِ-

ج بَرَارِيّ و بَرَارٍ [برّ]: بيابان، صحرا.

=البَرِيحُ-

من الصيد: مترادف (البَرُوح) است.

=البريد-

=البريز-

=البريق-

=البريم-

=البريمة-

=بز-

=البز-

=البزار-

=البزاري-

=البزازة-

=البزاق-

=البزاقة-

=البزال-

=البزبورط-

=البزدرة-

=بزر-

=البزر-

=البزرة-

=بزغ-

=بزق-

=البزق-

=بزل-

=البزل-

=البزلاء-

=البزوري-

=بس-

=البس-

=البسابورط-

=البساط-

=البساطة-

=البسالة-

=البسام-

=بسبس-

=بس بس-

=البستان-

=البستاني-

=البسترينه-

=البستوني-

=البَرِيد-

ج بُرُد: نامه بر، پيك، اداره ى پُست؛ «ادَارَةُ البَرِيد وَ الْبَرْق»: اداره ى پست و تلگراف، دفتر امانات پستى، نامه ها و بسته ها و فرستاده هاى پُستى اعم از زمينى يا دريائى يا هوائى.- اين واژه فارسى است-

البَرِيدِيّ-

منسوب به (البَرِيد) است،- ج بَرِيديون: پيك پست كه با اسب مرسولات پستى را برساند.

=البرِيز-

ج برِيزَات (ف): پريز برق.- اين واژه فرانسه است-

البرِيفِه-

مدرك تحصيلى دوره ابتدائي.

=البَرِيق-

درخشندگى، تابندگى.

=البَرِيم-

ريسمانى كه از دو نخ تابيده شده باشد، نخ و هر چه كه تافته شود.

=البَرِيمَة-

[برم] (حي): مَتّه، وسيله اى كه با آن چيزى را سوراخ كنند.

=بَزَّ-

- بَزّاً و بِزَّيْزَى هُ: بر او چيره شد، او را چپاول و غارت كرد،- الشي ءَ مِنْه: آن چيز را به زور از وى گرفت.

=البُزّ-

ج بَزاز و أَبْزَاز: پستان انسان، سر پستان حيوان، چوب سيگار.- اين تعبيرات در زبان متداول رايج است.

=البَزّ-

ج بُزُوز: جنگ افزار، جامه هاى كتانى يا پنبه اى.

=البَزَّار-

تخمه فروش، فروشنده ى دانه هاى گياهى.

=البَزَارِيّ-

بد ساخت.- اين واژه در زبان متداول رايج است-

البَزَّاز-

پارچه فروش، بزّاز.

=البِزَازَة-

پارچه فروشى، بزّازى.

=البُزَاق-

آب دهان.

=البَزَّاق-

جانورى است از تيره ى رابها يا حلزونيها كه معمولا در مناطق سرد و زمينهاى نمناك زيست مى كند و از گياهان زمين مى خورد.

=البَزَّاقَة-

(ح): واحد (البَزَّاق) است.

=البِزَال-

در شيشه بازكنى، سوراخ كن.

=البَزَبُورط-

گذرنامه.- اين واژه ايتاليائى است-

البِزَّة-

اسلحه، جنگ افزار، لباس رسمى، هيئت، اندام.

=البَزْدَرَة-

شغل و حرفه ى بيزار.- اين واژه فارسى است-

بَزَرَ-

- بَزْراً الحبوبَ: دانه ها را كاشت، بذر افشانى كرد،- الْإنَاءَ: ظرف را پر كرد،- الْقِدْرَ: در ديگ ادويه ى خوشطعم كننده ى غذا ريخت؛ «فُلانٌ بَزَرَ كلامَهُ و تَوْبَلَهُ»: فلانى بسيار سخن گفت و آنرا افزايش داد.

=بَزَّرَ-

تَبْزِيراً القِدْرَ: مترادف (بَزَرَهَا) است.

=البِزْر-

بُزُور: هر دانه ى قابل كِشت،- ج ابْزَار و جج أَبازِير: ادويه ى خوشبو و خوش طعم كننده ى غذا؛ «مِثْلِي لَا يُخْفى عَليهِ ابازِيرُكَ»:

فزونى گفتار تو بر امثال من پوشيده نيست.

=البِزْرَة-

واحد (البِزْر) است.

=بَزَغَ-

- بَزْغاً و بُزُوغاً تِ الشمسُ: خورشيد بر آمد،- الحَاجِمُ اوِ الْبَيْطَارُ: حجامتگر يا دام پزشك نيشتر زد و بريد،- دمَه: خون او را ريخت.

=بَزَقَ-

- بَزْقاً: آب دهان انداخت.

=البُزُق-

طنبور كه از ابزار و آلات موسيقى است؛ «البَاش بُزُق»: گروهى از سربازان اسب سوار- اين تعبير تركى است-

بَزَلَ-

- بَزْلًا الشي ءَ: آن چيز را شقه و دو نيم كرد، سوراخ كرد،- الشرابَ: مى را تصفيه كرد،- الامرَ: آن كار را اجرا و قطعى كرد.

=بَزَّلَ-

تَبْزِيلًا الشي ءَ و الشرابَ: آن چيز يا مي را تصفيه كرد،- رَأيَهُ: انديشه ى نوينى آورد.

=البُزْل-

(ح): گونه اى بز كوهى نر.

=البَزْل-

مص، سختى،- (طبّ): بيرون كشيدن آب از شكم بيمار.

=البَزْلَاء-

انديشه ى خوب؛ «امْرَأَةٌ بَزْلَاءُ الرَّأْيِ»: زن نيكو انديشه، بلاى سخت.

=البُزُورِيّ-

ج بُزُورِيُّون: فروشنده ى دانه ها، فروشنده ى ادويه ى خوشبو كننده ى غذا.

=بَسَّ-

- بَسّا الابلَ: شتران را به آرامى چرانيد، شتران را با گفته ى (بِسْ بِس) نهيب زد.

=بَسْ-

اسم فعل است بمعناى (يَكْفِي):

كافى است.

=البَسّ-

ج بِسَاس (ح): گربه، كوشش.

=البِسّ-

ج بِسَاسِ: مترادف (البَسّ) است.

=البَسَابُورط-

گذرنامه.- اين واژه ايتاليائى است-

البَسَاط-

زمين پهن و فراخ.

=البِسَاط-

ج بُسُط: گليم، حصير؛ «طَرَحَ مَسْأَلَةً على بِسَاطِ الْبَحْثِ»: مسأله را براى مباحثه مطرح كرد؛ «طَوَى البِسَاطَ بِمَا فِيهِ»: امر را قطعى كرد.

=البَسَاطَة-

سادگى- بى آلايشى.

=البَسَالَة-

دليرى- كراهت.

=البَسَّام-

آنكه بسيار لبخند زند.

=بَسْبَسَ-

بَسْبَسَةً بالغنم أو الإبل: گوسفندان يا شتران را با گفتن «بِسْ بِسْ» صدا زد،- بهِ:

به او گفت (بَس) يعنى كافى است.

=بُسْ بُسْ-

مترادف (بِسْ بِسْ) است.

=بِسْ بِسْ-

صدا زدن يا نهيب دادن به گوسفندان و شتران.

=البُسْتان-

ج بَسَاتِين: باغ و بستان كه دور آن را ديوار كشيده باشند.

=البُسْتَانِيّ-

دارنده ى باغ، كارگر باغ و كشاورز،- مِنَ النَّبَاتِ: گياه و درخت كه در باغها كشت شده باشد، بر خلاف (البَرِّيّ) است.

=البِسْتْرَيْنه-

هديه و ارمغان نزد مسيحيان به مناسبت آغاز سال نو.- اين واژه ايتاليائى است-

البَسْتَنَة-

(ز): دانش كشاورزى باغها و بستانها.

=البَسْتُونِيّ-

يكى از نشانه هاى ورق بازى كه بگونه ى سرنيزه است.- اين واژه ايتاليائى است-

بَسَرَ-

- بَسْراً القرحةَ: زخم را فشرد و روى آنرا بست،- هُ: او را آزرد، وى را شتابانيد،- الْحَاجَةَ: رفع نياز را بى موقع خواست،- النَّخْلَةَ: نخل خرما را پيش از موقع پيوند زد،- النَّبَاتَ: گياه تازه را

=البسر-

=البسرة-

=بسط-

=البسط-

=البسطة-

=البسطرما-

=- اين واژه تركى است-

=البسكلت-

=البسكوتي-

=بسل-

=البسل-

=البسلى-

=بسمل-

=البسملة-

=البسيط-

=البسيطة-

=البسيكولوجى-

=البسيكولوجيا-

=بش-

=البش-

=البشارة-

=البشاش-

=البشاشة-

=البشاعة-

=البشام-

=البشامة-

=بشر-

=البشر-

=البشرى-

=البشرة-

=البشرية-

=بشع-

=البشع-

=البشكور-

=البشكير-

چريد،- بَسْراً و بُسُوراً: چهره ى خود را درهم كشيد و ترشروى شد.

=البُسْر-

ج بِسَار: خرماى رنگ بخود گرفته و نارس، تازه و نورس از هر چيزى.

=البُسْرَة-

واحد (البُسْر) است بمعناى يكدانه خرما.

=بَسَطَ-

- بَسْطاً الرجلَ: آن مرد را شاد كرد، وى را گستاخ كرد،- الشيْ ءَ: آن چيز را پخش كرد،- الْيَدَ اوِ الذِّرَاعَ: دست يا بازوى را دراز كرد؛ «بَسَطَ يَدَ المُسَاعَدةِ لِفُلانٍ» به داد فلانى رسيد و او را يارى كرد،- فُلاناً عَلَيه:

فلانى را بر او برترى داد،- الْعُذْرَ: آشكارا پوزش خواست، پوزش را پذيرفت،- الشَّي ءَ لِفُلان: آن چيز را براى فلان توضيح داد، بيان كرد،- المَكَانُ القومَ: آن مكان براى آن قوم فراخ شد،- العَمَلِيَّاتِ الْجَبْرِيَّة فى ضَربٍ وَ جَمعٍ و غَيْرِهِما (ع ج): عمليات جبر در ضرب و جمع و جز آنها حساب را خلاصه كرد.

=بَسُطَ-

- بَسَاطَةً: چهره ى او گشاده و شادمان شد، زبان او براى شوخى باز شد.

=بسَّطَ-

تَبْسِيطاً الثوبَ: جامه را گسترد.

=البَسْط-

شادمانى، گشادگى، فراخى، بيان، آشكار شدن.

=البَسْطَة-

فراخى؛ «بَسْطَةُ العَيْش»: فراخى زندگى؛ «زَادَ بَسْطَةً فِى الْعِلْمِ وَ الجِسْمِ»: در دانش و زيبائى اندام فزونى يافت.

=البَسْطُرْما-

گوشت بريده شده و نمك سود.

=- اين واژه تركى است-

بَسَقَ-

- بَسْقاً: لغتى است در (بَصَق)،- بُسُوقاً الشَّجَرُ: شاخه هاى درخت بلند شد.

=البِسْكلِت-

دوچرخه.

=البِسْكُوتي-

بيسكويت، گونه اى حلوا كه از آرد و شير و شكر سازند.- اين واژه فرانسه است-

بَسَلَ-

- بُسُولًا الرجُلُ: از فرط خشم يا دليرى چهره اش گرفته شد.

=بَسُلَ-

- بَسَالًا و بَسَالَةً: دلير شد.

=بَسَّلَ-

تَبْسِيلًا نفسَه للموت: خود را بدست مرگ سپرد،- هُ: او را مكروه داشت.

=البَسْل-

حلال، حرام. اين واژه در مفرد و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود؛ «هَذا بَسْلٌ عَلَيْكَ»: اين چيز بر تو حرام است؛ «بَسْلًا لَهُ»: واى بر او، آنكه از خشم يا دليرى چهره ى خود را گرفته كند.

=البِسِلَّى-

(ن): گياهى است از تيره ى (القَطّانِيّات) بمعناى نخود فرنگى كه تازه ى آن خوردنى است و خشك آن طبخ مى شود.- اين واژه ايتاليائى است-

بَسَمَ-

- بَسْماً: لبخند زد.

=بَسْمَلَ-

بَسْمَلَةً: بِسْمِ اللّه گفت.

=البَسْمَلَة-

عند النصارى: اين واژه در اصطلاح نصارى بمعناى (آب و ابن و رُوح الْقُدس) است،- عند المسلمين: و در نزد مسلمان بمعناى (بِسْمِ اللّهِ الرَّحمَنِ الرَّحيم) است.

=البَسِيط-

ج بُسَطَاء: مرد فراخ زبان و شوخ، شادمان؛ «بَسِيطُ الوَجْهِ»: گشاده روى، زمين فراخ و پهناور، كشيده، باز شده؛ «بَسِيطُ اليَدَينِ»: بخشنده؛ «بَسِيطُ القَلْبِ»: ساده لوح، سطح هندسه اى مانند «بَسِيطُ اسطوانيّ»:

سطح استوانى، ساده، خلاف (المُرَكَّب) است، بحرى از اوزان شعرى است بدينگونه: «مُسْتَفْعِلُنْ فَاعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ فَعِلُنْ».

=البَسِيطَة-

زمين.

=البسِيكولوجى-

روانشناس.

=البسِيكُولوجيا-

روانشناسي.- اين واژه يونانى است-

البَسِيل-

مترادف (البَسْل) است، زشت روى، بد گل.

=بشَّ-

- بَشّاً و بَشَاشَةً: گشاده روى شد،- للشَّي ءِ: بسوى آن روى آورد و شاد شد،- بِالصَّدِيق: از ديدار دوست شادمند شد.

=البَشّ-

گشاده روى.

=البُشّارَة-

آنچه از پوست كه كنده شده باشد، مژدگانى كه به مژده دهنده داده مى شود.

=البَشَارَة-

ج بَشَائِر: زيبائى و جمال؛ «بَشَائِرُ الوَجْهِ»: زيبائى چهره، نشانه ها؛ «بَشَائِرُ الصُّبح»: سپيده دم.

=البِشَارَة-

ج بِشَارَات و بَشَائِر: خبر خوشحال كننده، مژده.

=البَشَّاش-

مترادف (البَشُوش) است بمعناى مهربان و گشاده روى.

=البَشَاشَة-

گشاده رويى.

=البَشَاعَة-

مترادف (القُبْح) است بمعناى زشتى.

=البَشَام-

(ن): درختى است خوشبوى كه با برگهاى آن موى سر را سياه مى كنند.

دانه هاى اين درخت نزد دارو سازان به (حَبُّ الْبَلَسَان) معروف است.

=البَشَامَة-

(ن): واحد (البَشّام) ست.

=بَشَرَ-

- بَشْراً الجلدَ: روى پوست را كه موى بر مىورد تراشيد،- الشّارِبَ: موسى سبيل را بسيار تراشيد،- الجَرَادُ الأَرْضَ: ملخ آنچه را از مواد غذائى كه بر روى زمين بود خورد،– بَشْراً بهِ: به او خورسند شد.

=بَشِرَ-

- بَشراً بهِ: به او خورسند شد.

=بَشَّرَ-

تَبْشِيراً هُ: به او مژده داد و شادش كرد.

=البِشْر-

گشاده رويى.

=البَشَر-

انسان، آدمى. اين واژه بر مذكر و مؤنث چه مفرد و چه جمع اطلاق مى شود؛ «أَبُو الْبَشَر»: كنيه ى حضرت آدم است؛ «ابنُ البَشَر»: لقب حضرت عيسى مسيح در نزد مسيحيان است.

=البُشْرَى-

ج بُشْرَيَات: مژده، بشارت.

=البَشَرَة-

ج بَشَر: پوست بدن، آنچه از گياهان زمين كه روئيده باشند، دانه و گياه.

=البَشَرِيّ-

منسوب به (البَشَر) است، ويژه ى پوست بدن است؛ «الطَّبِيبُ البَشَرِي»:

پزشك بيماريهاى پوست.

=البَشَرِيَّة-

انسانيت، آدميّت.

=بَشِعَ-

- بَشَعاً و بَشَاعَةً الشي ءُ و المرءُ: آن چيز يا آن مرد زشت و ناپسند شد.

=البَشِع-

زشت، قبيح.

=البَشْكُور-

ج بَشَاكِير: سيخ آتش، سيخ تنور.

=البَشْكِير-

ج بَشَاكِير: حوله ى صورت خشك كن، دستمال. اين واژه فارسى است.

=البشلة-

=بشم-

=البشم-

=البشنة-

=البشير-

=بص-

=البصاصة-

=البصاق-

=بصبص-

=البصة-

=بصر-

=البصر-

=البصرة-

=البصرتان-

=البصريات-

=بصص-

=بصق-

=البصقة-

=البصل-

=البصلة-

=بصم-

=البصما-

=- اين واژه تركى است-

=البصير-

=البصيرة-

=البصيص-

=البصيلة-

=بض-

=البض-

=البضاضة-

=البضاعة-

=بضض-

=البضض-

=بضع-

=البضع-

=البضعة-

=البَشِلَّة-

ج بَشِلّات (طب): گونه اى ميكرُب از تيره ى باكتريها به شكل عصا.- اين واژه ايتاليائى است-

بَشِمَ-

- بَشَماً من الشي ء: خسته و دلخور شد،- مِنَ الطّعَام: از خوردن غذاى بسيار دچار تخمه شد.

=بَشَّمَ-

تَبْشِيماً المسمارَ: سر ميخ را پس از كوبيدن كج كرد.

=البَشِم-

آنكه از خوردن غذاى بسيار تخمه شده باشد.

=البَشْنَة-

(ن): ذرت سفيد، ارزن.- اين واژه در زبان مراكشيان مغرب متداول است-

البَشُوش-

گشاده روى.

=البَشِير-

ج بُشَرَاء: مژده آورنده.

=بَصَّ-

- بَصِيصاً و بَصّاً: برق زد، درخشيد،- الْمَاءُ: آب ترشح كرد؛ «بَصَّ لِي بِيَسِيرٍ»: مقدار كمى چيز به من داد.

=البَصَّاصَة-

چشم.

=البُصَاق-

آب دهان يا خلط سينه و بينى.

=بَصْبَصَ-

بَصْبَصَةً: مترادف (بَصَّصَ) است،- فُلَانٌ: چاپلوسى كرد و تملُّق گفت،- الْكَلْبُ: سگ دُم جنبانيد.

=البَصَّة-

شراره يا جَرَقّه ى آتش، يك پاره آتش.

=بَصَرَ-

- بَصْراً الشي ءَ: آن چيز را بريد، قطع كرد.

=بَصِرَ-

- بَصَراً و بَصَارَةً بهِ: او را ديد، آن را دانست.

=بَصُرَ-

- بَصَراً و بَصَارَةً به: مترادف (بَصِرَ) است.

=بَصَّرَ-

تَبْصِيراً الجَرْوُ: سگ توله چشمانش را باز كرد،- هُ الأَمْرَ: آن امر را به وى شناسانيد و برايش توضيح داد،- لَهُ: از بخت و اقبال و آينده ى او سخن گفت. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- الرّجُلُ:

آن مرد به بصره آمد.

=البَصَر-

ج أَبْصَار: حس بينائى، چشم؛ «قَصِيرُ البَصَرِ»: نزديك بين؛ «لَمْحُ الْبَصَر»: يك چشم برهم زدن؛ «على مَدَى الْبَصَر»:

تا جائيكه چشم ببيند، دانش؛ «لَهُ بَصَرٌ بِكَذَا»: در فلان امر دانش و بينش دارد.

=البَصْرَة-

شهر بصره كه در انتهاى جنوب شرقى كشور عراق است.

=البَصْرَتانِ-

دو شهر كوفه و بصره.

=البَصَرِيَّات-

[بصر]: «عِلم البَصَرِيَّات» (ف):

بخشى از دانش فيزيك است كه درباره ى نور و قوانين آن بحث مى كند.

=بَصَّصَ-

تَبْصِيصاً: براى نخستين بار آشكار شد؛ «بَصَّصَتِ الأَرضُ»: اولين گياه زمين روئيد؛ «بَصَّصَتِ الشَّجَرَةُ»: نخستين برگهاى درخت برآمد؛ «بَصَّصَ الجَروُ»: سگ توله چشمانش را باز كرد.

=بَصَقَ-

- بَصْقاً: آب دهان انداخت.

=البَصْقَة-

آب دهان، خلط سينه.

=البَصَل-

(ن): پياز كه از تيره ى (الزَّنْبَقِيَّات) است. اين گياه بگونه ى خام يا پخته خورده مى شود و سودمند است؛ «بَصَلُ الْفَأْرِ»: پياز دشتى كه در زبان متداول بر آن (البِصَّيْلَة) اطلاق مى شود.

=البَصَلَة-

واحد (البَصَل) است بمعناى يك دانه پياز، بر ساقه ى زير زمينى كه از دايره اى گوشتى و ريشه هائى كه دور آن بهم پيوسته اند اطلاق مى شود.

=بَصَمَ-

- بَصْماً: بر روى آن چيز مُهر يا علامت زد.

=البَصْما-

(ط): گونه اى شيرينى است.

=- اين واژه تركى است-

البَصْمَة-

علامت، نشانه، اثر؛ «بَصْمَةُ الْإِصْبع»: اثر انگشت؛ «بَصْمَةُ الْخَتْم»: جاى مُهر، اثر مُهر.

=البَصِير-

از نامهاى خداوند متعال است، با هوش «بَصيرٌ بِكَذَا»: به آن چيز داناست، آگاه است.

=البَصِيرة-

ج بَصَائِر: خِرد؛ «نَافِذُ البَصِيرَةِ»:

دور انديش، تيز هوشى؛ «عَنْ بَصِيرَةٍ»: از روى عمد، عمداً، قصداً، عبرت، دليل، گواه؛ «جَوَارِحُهُ بَصِيرَةٌ عَلَيْهِ»: اندام و اعضاى او گواه بروى است؛ «فِرَاسَةٌ ذَات بَصِيرة»:

زيركى درست و صادقانه.

=البَصِيص-

درخشندگى و تابندگى.

=البُصَيْلَة-

(بُصَيْلَةُ الشعر» (ع ا): پياز موى سر.

=بَضَّ-

- بَضَاضَةً و بُضُوضَةً: فر به و نرم پوست شد،– بَضّاً و بُضُوضاً و بَضِيضاً تِ العَيْنُ: چشم اشك ريخت؛ «هو ما تَبِضّ عَيْنُهُ»: او بر مصيبت شكيبا است؛ «بَضَّ المَاءُ» آب كم كم روان شد؛ «بَضَّ الحَجَرُ»: آب از سنگ تراوش كرد؛ «فُلانٌ ما يَبِضُّ حَجَرُهُ»: فلانى مردى بخيل است،- لَهُ: چيز اندكى به او داد،- بَضّاً اوْتارَ الْعُود: سيمهاى عود را تكان داد تا آنرا براى نواختن آماده كند.

=البَضّ-

مص،- م بَضَّة: مترادف (البَاضّ) است.

=البُضَاضَة-

مترادف (لبَضَضُ) است.

=البِضَاعة-

ج بَضَائِع: كالاى تجارتى، كالاى آماده براى فروش، سخن؛ «اخْرَجَ مَا عِنْدَهُ مِنْ بِضَاعَةٍ»: هر چه كه در دل داشت بيرون ريخت و گفت.

=بَضَّضَ-

تَبضِيضاً [بضّ]: با ناز و نعمت زندگى كرد.

=البَضَض-

چيزى كم و اندك، آبى كم.

=بَضعَ-

- بَضْعاً الشي ءَ: آن چيز را بريد، با نيشتر آن را بريد،- بُضُوعاً فُلانٌ: فلانى خسته و مانده شد،- الْكَلَامُ: سخن آشكار شد،- الْكَلَامَ: سخن را فهميد.

=بَضَّعَ-

تَبْضِيعاً الشي ءَ: مترادف (بَضَعَهُ) است.

=البَضْع-

پاسى از شب، رقمى ميان سه تا نُه است؛ «بِضْعُ سِنِينَ»: چند سال؛ «بِضْعَ عَشْرَةَ مِنَ النِّسَاءِ»: تعدادى از زنان در حدود سيزده تا نوزده نفر؛ «بِضْعٌ و عِشْروُنَ امْرَأةً»: تعدادى زن حدود بيست و سه تا بيست و نه نفر. در مذكر نيز به همين گونه مىيد: «بِضْعَةَ عَشَرَ مِنَ الرِّجَالِ» و «بِضْعَةٌ و عِشْرُونَ رَجُلًا»: ضمناً نيز يادآور مى شود كه واژه ى بضعٌ همواره مقدم مىيد و نمى توان گفت: «عِشْرونَ و بِضْعٌ».

=البِضْع-

مترادف (البَضْع) است.

=البَضْعَة-

ج بَضْع و بِضَع و بِضَاع و بَضَعَات:

=البضعة-

=البضوض-

=البضيض-

=البضيضة-

=بط-

=البط-

=البطاح-

=البطاحي-

=البطارخ-

=- اين واژه يونانى است-

=البطاقة-

=البطالة-

=البطان-

=البطانة-

=البطانية-

=بطؤ-

=بطأ-

=البطباط-

=بطبط-

=البطة-

=بطح-

=البطحاء-

=البطحة-

=بطر-

=البطر-

=البطرشيل-

=البطرشين-

=البطرك-

=البطريرك-

=البطريركية-

=البطريق-

=بطش-

=البطش-

=البطشة-

=بطط-

=بطل-

=البطل-

=البطم-

پاره اى گوشت.

=البِضْعَة-

مترادف (البَضْعَة) است.

=البَضُوض-

ج بِضَاض: چاه كم آب.

=البَضِيض-

مص،- م بَضِيضَة: مترادف (البَاضّ) است.

=البَضِيضَة-

دارائى و توانگرى؛ «اخْرَجْتُ له بَضِيضَتي»: براى او آنچه از دارائى كه در دست داشتم خرج كردم.

=بَطَّ-

- بَطّاً الجرحَ: زخم را بريد.

=البَطّ-

ج بُطُوط و بِطَاط (ح): مرغابى كه گردن و پاى آن كوتاه است.

=البُطَاح-

(طب): گونه اى بيمارى است كه پس از تب پديد مىيد.

=البُطَاحِيّ-

(طب): گونه اى بيمارى است كه مانند ورم حجاب حاجز است.

=البِطَارِخ-

تخم ماهى كه معمولًا از شكم ماهى رودخانه بيرون آورند و خورند.

=- اين واژه يونانى است-

البَطَّاريَّة-

(ا ع): تعدادى توپ كه در جائى قرار دهند و براى زدن دشمن با خمپاره هاى آن آماده شوند، طبقه ى كشتى،- الكَهْربَائِيّة (ف): باترى برقى.- اين واژه فرانسه است-

البَطَاطا-

(ن): سيب زمينى كه به آن (القَلْقَاسُ الفَرَنْجِيَ) گويند؛ «البُطَاطَا الحُلْوةَ»:

سيب زمينى شيرين كه به آن (القَلْقاسُ الهِنْدِي) گويند: اين گياه گونه هاى بسيارى دارد مانند (سُكَّرِيّ): شيرين و (دَقِيقيّ):

آردى كه در سرزمينهاى گرمسيرى مى رويد؛ «البُطاطَا الصينِيَّة» (ن):

سيب زمينى چينى: اين گياه ريشه هاى باد كرده اى دارد و همانند سيب زمينى خورده مى شود و در كشورهاى گرمسيرى كشت مى شود.

=البِطَاقة-

ج بِطَاقات و بَطَائِق: نامه، ورقه؛ «بِطَاقَةُ الزِّيَارَة»: كارت ويزيت؛ «بِطَاقَةُ الثَّوبِ»: نرخ فروش جامه كه در گوشه ى آن يادداشت كنند؛ «بِطَاقَةُ الهُوِيَّة» كارت شناسائى.- اين واژه آرامى است-

البَطَّال-

بيكار، آنكه شغل و حرفه اى ندارد.

=البِطَالَة-

بيكارى، تعطيلى، فرصت.

=البِطَان-

ج أَبْطِنَة و بُطُن: كمربند كه زير شكم ستور بندند، پارچه اى كه با آن شكم اسب را براى جلوگيرى از مگس بپوشانند؛ «فُلَانٌ عَرِيضُ البِطَان»: فلانى توانگر و آسوده خاطر است.

=البِطَانَةِ-

ج بَطَائِن: راز پنهان؛ «بِطَانَةُ الثَّوبِ»:

آسترى جامه؛ «بِطَانَةُ الرَّجُلِ»: خانواده و نزديكان مرد.

=البَطَّانِيَّة-

ج بَطَّانِيَّات: پتو، لحاف.

=بَطُؤَ-

- بُطْأً و بِطَاءً و بُطُوءًا (بطأ): دير كرد. اين واژه ضد (اسْرَعَ) است.

=بَطَّأَ-

تَبْطِيئاً و تَبْطِئَةً عليه بالامر: كار او را بتأخير انداخت.

=البَطْبَاط-

(ن): گياهى است كه در تمامى سال سبز است و داراى شكوفه هاى سفيد يا گلى رنگ است.

=بَطْبَطَ-

بَطْبَطَةً البَطُّ: مرغابى صدا در آورد، سوت زد، به زير آب فرو رفت،- الرَّجُلُ:

سست رأى شد.

=البَطَّة-

(ح): واحد (البَطّ) است،- (ع ا) ماهيچه ى ساق پاى، ظرفى است بسان قارورة، دبه.

=بَطَحَ-

- بَطْحاً هُ: او را بر روى بر زمين افكند، آن را گسترد.

=بَطَّحَ-

تَبْطِيحاً البيتَ: در آن خانه شن ريزه ريخت و آن را هموار كرد.

=البَطْحَاء-

ج بِطَاح و بَطَائِح و بَطْحَاوَات: دشت، زمين پهن و گسترده، سيلگاه فراخ كه در آن شن و ماسه و سنگريزه باشد.

=البَطْحَة-

مسافت، دبّه ى كوچك، اندازه و قامت.

=بَطِرَ-

- بَطَراً: بر اثر فراخى نعمت شگفت زده شد، بر اثر فراخى نعمت آنرا در غير راه خود صرف كرد و گمراه شد،- النِّعْمَةَ: كفران نعمت كرد،- الحَقَّ: حق را قبول نكرد،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را نپذيرفت و بى جهت مكروه داشت.

=البَطِر-

آنكه كفران نعمت كند و آنرا سبك شمارد.

=البَطْرَشِيل-

پارچه ى بلندى كه كاهن بهنگام خدمت در كليسا بر گردن و سينه ى خود مىندازد.

=البَطْرَشِين-

مترادف (البَطْرَشِيل) است.

=البَطْرَك-

مترادف (البَطْرِيَرْك) است.

=البَطْرِيَرْك-

ج بَطَارِكة: رئيس كل اسقفها در طوايف و تيره هاى مسيحى.

=البَطْرِيَرْكيَّة-

مقام و منصب (البَطْرِيَرْك) است، جايگاه بَطْرِيَرْكى.

=البِطْرِيق-

ج بَطَارِق و بَطَارِقة: فرمانده ى روميان،- (ح): پنگوئن كه از تيره پرده داران است و در مناطق شمالى و سرد زندگى مى كند.

=بَطَشَ-

- بَطْشاً بهِ: بر او سخت گرفت و حمله ور شد،- عَلَيْهِ: بر او چيره شد و غلبه يافت؛ «فلانٌ يَبْطُشُ فِى الْعِلْمِ بِبَاعٍ بَسِيطٍ»: او با شتاب بر دانش دست مى يابد و فرا مى گيرد.

=البَطْش-

نيرومندى، ستم.

=البَطْشَة-

حمله ى ناگهانى، صدمه.

=بَطَّطَ-

تَبْطِيطاً: درمانده و خسته شد.

=بَطَلَ-

- بُطْلًا و بُطُولًا و بُطْلاناً: آن حكم باطل شد، تباه شد، ضايع شد،- بَطَالَةً فى كَلَامِهِ:

سخنان شوخ آميز گفت،- الفَاعِلُ من العَمَلِ:

كارگر از كار بيكار شد.

=بَطُلَ-

- بَطَالَةً و بُطُولَةً: دلير و شجاع شد.

=بَطَّلَ-

تَبْطِيلًا هُ: آن را باطل كرد، از كار انداخت.

=البُطْل-

دروغ، باطل؛ «ذَهَبَ بُطْلًا»: ضايع شد، به هدر رفت.

=البَطَل-

ج أَبْطَال، م بَطَلَة ج بَطَلَات: دلير، برنده ى مسابقه ى ورزشى؛ «بَطَلُ العِلْم»:

قهرمان دانش؛ «بَطَلُ الروَايةِ»: قهرمان داستان، قهرمان فيلم يا هنر پيشه ى اول.

=البُطْم-

(ن): درختى است از رسته ى (البُطْمِيَّات) همانند درخت پسته و داراى برگهاى ريز كه در آن ماده ى (تربِنْتين)

=بطن-

=البطن-

=البطنة-

=البطولة-

=البطي ء-

=البطيحة-

=البطيخ-

=البطين-

=بع-

=البعاد-

=البعاع-

=البعبع-

=البعبعة-

=بعث-

=البعث-

=البعثة-

=بعثر-

=بعج-

=بعد-

=البعد-

=بعر-

=البعر-

=البعرة-

=بعزق-

=بعض-

=البعض-

=بعل-

موجود است. صمغ اين درخت تند بوى است.

=بَطَنَ-

- بُطُوناً و بَطْناً: پنهان شد،- بَطْناً الأَمْرَ:

باطن امر را شناخت،- الوَادِيَ: به درون دره آمد،- هُ و لهُ: بر شكم او زد،- بُطُوناً و بَطَانَةً: شكم او بزرگ شد.

=بَطُنَ-

- بَطَانَةً: شكم گنده شد.

=بُطِنَ-

بَطَناً: به درد دل دچار شد.

=بَطَّنَ-

تَبْطِيناً الثوبَ: براى جامه آسترى ساخت،- الدَّابَّةَ: شكم بند ستور را بست.

=البَطْن-

ج بُطُون و أَبْطُن و بُطْنَان: شكم. اين واژه بر خلاف (الظَّهْر) است، درون هر چيزى؛ «بَطْنُ الأَرْضِ»: زمين فرو رفته و گود؛ «الْقَتِ الدّجَاجةُ ذا بَطْنِها»: مرغ تخم گذاشت؛ «صَاحَتْ عَصَافِيرُ بَطْنِهِ»: گرسنه شد.

=البَطَن-

دل درد.

=البَطِن-

شكم گنده.

=البِطْنَة-

پُر خورى.

=البُطُولَة-

مص، مسابقه ى قهرمانى ورزش؛ «بُطُولَةُ الْعَالَم»: قهرمانى جهانى؛ «دَوْرُ البُطُولَةِ»: قهرمان اول داستان.

=البَطِي ء-

م بَطِيئَة، ج بِطَاء: كند، سست. اين واژه ضد (السَّرِيع) است.

=البَطِيحَة-

ج بَطَائِح: آبراهه ى فراخ سيل كه در آن شن و سنگريزه باشد.

=البِطَّيخ-

(ن): اين گياه از رشته ى (القَرْعِيَّات) است. هندوانه،- الأَصْفَر (ن):

خربوزه.

=البُطَين-

شكم كوچك، مصغر (البَطْن) است،- (ع ا): هر يك از دو حفره ى داخلى قلب كه در مقابل (الْأُذَيْن) دهليز قلب مى باشند. اين دو حفره يكى (البُطَينُ الأيْمن) و ديگرى (البُطَيْنُ الأَيْسَر) مى باشند.

=البَطِين-

شكم گنده، مترادف (الْبَطِن) است، پُر؛ «كِيسٌ بَطِينٌ»: كيسه ى پُر.

=بَعَّ-

- بَعّاً الماء: آب را بسيار ريخت.

=البُعَاد-

دور، مترادف (الْبَعِيد) است.

=البَعَاع-

باران كه در ابر است؛ «الْقى السَّحَابُ بَعَاعَهُ»: ابر باران خود را فرو ريخت، آذوقه و متاع.

=البُعْبُع-

ج بَعَابع: رؤياى ترسناك كه در خواب بينند، آنچه كه هولناك ولى خيالى باشد.

=البَعْبَعَة-

شتاب در سخن گفتن، باز گوئى بعضى آوازها.

=بَعَثَ-

- بَعْثاً و تَبْعَاثاً هُ: او را به تنهائى فرستاد، او را بر انگيخت و به خشم در آورد؛ «بَعَثَهُ مِنْ نَومِهِ»: او را از خواب بيدار كرد؛ «بَعَثَهُ عَلى الشّي ءِ»: او را وادار به انجام آن كار كرد،- بِهِ: او را با ديگرى فرستاد،- المَيْتَ: مرده را بر پاى داشت،- روحَ الْحَيَاةِ فِيهِ: او را زنده كرد،- بَعَثاً: از خواب بيدار شد.

=البَعْث-

ج بُعُوث: لشكر، ارتش، هر قومى كه فرستاده شوند؛ «البُعُوث»: هيئتهاي اعزامى، نمايندگان اعزامى، قيامت؛ «يَومُ البَعْثِ»: روز قيامت.

=البِعْثَة-

نمايندگان اعزامى؛ «بِعْثَةٌ عَسْكَرِيَّة»: هيأت نظامى؛ «بِعْثَةٌ ثقَافِيَّة»:

هيأت فرهنگى.

=بَعْثَرَ-

بَعْثَرَةً هُ: آن را پراكنده ساخت، آن را زيرو رو كرد.

=بَعَجَ-

- بَعْجاً البطنَ: شكم را شكافت،- الأَرضَ آباراً: در آن زمين چاههاى بسيار كند،- المَطَرُ الأَرضَ:

ريزش سخت باران سنگهاى زمين را آشكار كرد.

=بَعَّجَ-

تَبْعِيجاً المطرُ في الأرض: ريزش سخت باران سنگهاى زمين را آشكار كرد.

=بَعُدَ-

- بُعْداً: نابود شد و مرد، روى گردان شد. اين واژه ضد (قَرُبَ) است دور يا پنهان شد.

=بَعَّدَ-

- تَبْعِيداً هُ: او را دور كرد. اين واژه ضد (قَرَّبَ) است.

=البُعْد-

ج أَبْعَاد: دورى. ضد (القُرْب) است؛ «بُعْداً لَهُ!»: رانده شود، مسافت؛ «عَلى بُعْد» و «عَنْ بُعْدٍ»: مسافت دورى، رأى و حزم؛ «بُعدُ الشقَّة»: دورى مسافت؛ «بُعدُ الهِمَّة»:

همت بلند؛ «بُعْدُ الصِّيت»: بلند آوازه گى؛ «بُعدُ النَّظَرِ»: بصيرت در امور؛ «بُعْدُ نُقْطَتَيْنِ على كُرَة» (ه): كوچكترين دو قوس دايره ى بزرگ كه از دو نقطه مى گذرد؛ «بُعدُ المُسْتَطيل» (ه): درازا و پهناى مستطيل؛ «بُعْدُ نُقْطَتَيْنِ» (ه): خط مستقيم ميان دو نقطه مانند خط ١ - دميان ب- ج.

١ ب د ج

بَعْدُ-

ظرف زمان است و متضادّ (قَبْلُ) كه معمولًا اضافه مى شود. و هرگاه اضافه نشود مبنى بر ضم يا منصوب با تنوين مى گردد مانند «بَعْدُ» و «بَعْداً» و «مِن بَعْدُ» و «فيما بَعْدُ»؛ «أمّا بَعْدُ»: بمعناي (ثُمَّ) است، و گاهى بمعناى «حَتّى الْآن» است: تاكنون مىيد؛ «لم يَأْتِ بَعْدُ»: هنوز يا تاكنون نيامده است؛ «هو بَعْدُ صَغِيرٌ»: او هنوز كوچك است.

=بَعْدَ-

ظرف زمان است بمعناى (بَعْدُ)؛ «بَعْدَ ذَلِكَ»: سپس، اضافه بر آن؛ «بَعْدَ انْ»: پس از آن.

=البَعِد-

للمفرد و الجمع: هلاك شونده، دور.

اين واژه ضد (الْقَرِئِب) است.

=بَعِرَ-

- بَعَراً الجملُ: شتر جوان بزرگسال شد.

=بَعَّرَ-

تَبْعِيراً المِعَى: سلاخ پشكل را از ميان روده ى شتر در آورد.

=البَعْر-

ج أَبْعَار: پشكل جانوران سَپَل دار و سم دار.

=البَعْرَة-

ج بَعَرَات: واحد (البَعْر) است.

=بَعْزَقَ-

بَعْزَقَةً هُ: آن چيز را پراكنده ساخت.

=بُعِض-

الرجُلُ: پشه آن مرد را آزرد.

=بَعَّض-

تَبْعِيضاً هُ: آن چيز را ريز ريز كرد.

=البَعْض-

ج أَبْعَاض من الشي ءِ: يك جزء از چيزى؛ «بَعْضُ الْعُلَمَاءِ»: يكى از دانشمندان.

=بَعَل-

- بَعَالَةً و بُعُولَةً تِ المرأَةُ: آن زن شوهردار شد،- الرَّجُلُ لِلْمَرْأةِ: آن مرد شوهر آن زن

=بعل-

=البعل-

=البعلي-

=البعوض-

=البعوضة-

=البعيث-

=البعيج-

=البعيد-

=بعيد-

=البعير-

=بغا-

=بغى-

=البغاث-

=البغال-

=البغام-

=بغت-

=البغتة-

=البغثاء-

=بغش-

=البغشة-

=بغض-

=البغض-

=البغضاء-

=بغل-

=البغل-

=بغم-

=البغمة-

=البغونيا-

=البغي-

=البغية-

=البغيض-

=بق-

=البق-

شد.

=بَعِلَ-

- بَعَلًا بأَمرِه: سرگردان شد و ندانست چه كند.

=البَعْل-

ج بُعُول و بِعَال و بُعُولَة: همسر، شوهر، پرورش دهنده، مهتر، نام خداى بزرگ نزد كنعانيان، زمينى كه بر آن باران نبارد.

=البَعِل-

م بَعِلَة: سرگردان، سرگشته.

=البَعْليّ-

آنچه كه با آب باران آبيارى شده باشد.

=البَعُوض-

(ح): پشه كه از حشرات دو بال است و در آبهاى راكد و گند آب و مردابها تخم ريزى و رشد مى كند. اين حشره با نيش خود بسيارى از بيماريها را به مردم تزريق مى كند. نام ديگر آن (البَرْغَش) است.

=البَعُوضَة-

(ح): واحد (البَعُوض) است؛ «بَعُوضَةُ الْأجْمِيَّة» (ح): به واژه ى (الْأنُوفِيلِيسْ):

پشه ى مالاريا رجوع شود.

=البَعِيث-

مترادف (المَبْعُوث) است بمعناى فرستاده شده.

=البَعِيج-

للمذكّر و للمؤنّث، ج بَعْجَى: مترادف (المَبْعُوج) است بمعناى شكافته شده.

=البَعِيد-

ج بُعَدَاء و بُعُد و بُعْدَان: دور، متضادّ (الْقَرِيب) است، جدا شده؛ «بَعِيدٌ عَن»: دور است از، مخالف است به؛ «مِنْ بَعِيدٍ»: از مسافتى دور؛ «بِعَيدُ الأَثَر»: داراى اثرى بزرگ؛ «بَعِيدُ التّاريخ»: به زمان گذشته و قديم بر مى گردد؛ «بَعِيدُ الغَورِ»: به آن دسترسى نيست، درك نمى شود.

=بُعَيْدَ-

بزودى، در فاصله اى نه چندان دور.

=البَعِير-

ج بُعْرَان و أَبْعِرَة و جج أَبَاعِر و أَبَاعِير: شتر مُسنِ، اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=بَغَا-

- بَغْواً [بغو] عليه: بر او تعدى و ستم كرد،- الشَّيْ ءَ: به آن چيز نگاه كرد تا كيفيت آنرا دريابد.

=بَغَى-

- بِغَاءً و بَغًى و بَغْياً و بُغْيَةً و بِغْيَةً [بغي] الشي ءَ: آن چيز را خواست، طلب كرد،- بَغْياً الرَّجُلُ: آن مرد از حق عدول كرد، گناه كرد،- تِ الْمَرْأةُ: آن زن زنا كرد،- عليهِ: بر او ستم كرد، بر او تكليف شاق و غرضورزى كرد،- الْجَرْحُ: زخم ورم كرد و فاسد و چركين شد.

=البُغَاث-

ج بغْثَان بتثليث الباء (ح): پرنده ايست كند پرواز و در حجم كوچكتر از كركس است.

=البَغَّال-

دارنده ى استر (قاطر)، استر سوار.

=البُغَام-

آواز آهو، آواز ماده شتر.

=بَغَتَ-

- بَغْثاً هُ: ناگهان بر او وارد شد.

=البَغْتَة-

ج بَغْتَات: ناگهاني؛ «بَغْتَةً»:

ناگهان.

=البَغْثَاء-

من الناس: گروههاى مردم آميخته بهم؛ «دَخَلْنَا فِي البَغْثاءِ»: به ميان گروهها و مردم مختلف در آمديم.

=بَغَشَ-

- بَغْشاً [بغش] الصَّبِيُّ إلَى أَمّه: كودك ترسيد و به مادر خود پناه برد،- تِ السَّمَاءُ:

آسمان باران نرمى باريد،- تِ الْأَرْضُ:

بر زمين كمى باران آمد.

=البَغْشَة-

باران نرم و سبك.

=بَغَضَ-

- بَغَاضَةً: مورد بُغض و كينه قرار گرفت،- بُغْضاً هُ: از وى انتقاد كرد و او را مكروه شمرد.

=بَغِضَ-

- بَغَاضَةً: مورد بغض و كينه قرار گرفت.

=بَغُضَ-

- بَغَاضَةً: مترادف (بَغِضَ) است.

=بَغَّضَ-

تَبْغِيضاً هُ اليه: او را نزد وى مكروه داشت.

=البُغْض-

كراهت و انزجار. متضاد (الحُبّ) است.

=البَغْضَاء-

بُغض و كينه ى شديد.

=بَغَلَ-

- بَغْلًا القومَ: فرزندان آن قوم را از ديدگاه پدر بد نژاد كرد.

=بَغَّلَ-

تَبْغِيلًا القومَ: مترادف (بَغَلَ) است،- فِى المَشْي: از راه رفتن مانده و خسته شد.

=البَغْل-

ج بِغَال و أَبْغَال، م بَغْلة ج بَغَلَات و بِغَال (ح): استر، قاطر. حيوانى است كه متولد از دو حيوان مختلف است، و معروف است كه اين واژه بر حيوان اهلى كه از اسب و خر يا بر عكس متولد شده اطلاق مى گردد.

=بَغَمَ-

- بُغَاماً تِ الناقةُ: ماده شتر آواز خود را قطع كرد و آنرا نكشيد،- الرَّجُلُ صَاحِبَهُ: با دوست خود سخن فصيح و آشكار نگفت،- بُغُوماً و بُغَاماً تِ الظّبْيَةُ: آهو با نرمترين صدا آواز داد.

=البُغْمَة-

ج بُغُم: گردن بند زنانه.- اين واژه تركى است-

البَغْوَة-

[بغو]: ميوه قبل از آنكه رسيده شود،- مِنَ النَّبَاتِ: ميوه ى كال و نارس.

=البَغُونيا-

(ن): از گياهان مناطق گرمسيرى است داراى گلهاى رنگارنگ و براى زينت كاشت مى شود.

=البَغْي-

ستم؛ «البَغْيُ مَرْتَعُهُ وَ خيمٌ»: ستم و جنايت پايان بدى دارد، گناه، معصيت، فساد؛ «بَرِئَ جُرْحُهُ عَلَى بَغْيٍ»: زخم او بر پايه ى تباهى و فساد خوب شد.

=البَغِيّ-

ج بَغَايَا: زن زناكار.

=البُغْيَة-

خواسته، آنچه را كه دوست دارند و بخواهند، قصد؛ «بُغيَةَ أَن» به خاطر آنكه.

=البَغِيَّة-

مترادف (البُغْيَة) است.

=البَغِيض-

كينه توز، دشمن سرسخت.

=بَقَّ-

- بَقّاً و بُقُوقاً النبْتُ: گياه روئيد،- الماءَ مِن فِيهِ: آب را با شتاب از دهان بيرون ريخت،- تِ السَّمَاءُ: آسمان پياپي و بسيار باريد،- تِ المَرْأَةُ: آن زن فرزند بسيار آورد،- عَلَى الْقَوم: با آن قوم سخن بسيار گفت،- البَيتُ: پشه در خانه بسيار شد،- بَقّاً الجِرَابَ: توشه دان را شكافت،- مالَهُ: مال خود را تقسيم و پراكنده كرد،- لَنَا الْعَطَاءَ: عطاى بسيار به ما داد.

=البَقّ-

(ح): پشه كه حشره اى از رسته ى (البَقِّيَّات) است و خون انسان را مى مكد و معمولا در اماكن گرم پرورش مى يابد.

گونه ى ديگر اين حشره بر درختان و در باغها زيست مى كنند؛ «شَجَرَة البَقّ» (ن):

درختى است تنومند با گلهائى زرد و معروف به درخت پشه و آنرا در عربى

=بقى-

=البقاء-

=البقار-

=البقاق-

=البقاقة-

=البقال-

=البقالة-

=البقامة-

=البقباق-

=بقبق-

=البقبوقة-

=البقة-

=البقجة-

=البقدونس-

=بقر-

=البقر-

=البقرة-

=البقس-

=البقسة-

=البقسماط-

=بقع-

=البقعاء-

=البقعة-

=بقق-

=بقل-

=البقل-

=البقلاوى-

=البقلة-

=البقلي-

=بقم-

=البقم-

=البقوى-

=البقيا-

=البقية-

=البقيرى-

=البقيع-

=البقيلة-

=البك-

=بكى-

(الدرّدار) نامند.

=بَقَى-

- بَقْياً [بقي]: دوام يافت، باقى ماند، ثابت ماند.

=بَقَّى-

تَبْقِيَةً [بقي] هُ: او را تثبيت كرد، او را بحال خود واگذار كرد تا بماند.

=البَقَاء-

[بقي]: ثبات، باقى ماندن، استمرار، باقى بود؛ «دَارُ البَقَاءِ»: آخرت.

=البَقَّار-

گاودار، گاوچران.

=البَقَاق-

[بقّ] من الرجال: مرد پر سخن، بسيار گوينده.

=البَقَاقة-

[بقّ] من الرجال: مترادف (البَقَاق) است.

=البَقَّال-

بقال، خوار و بار فروش، فروشنده ى مواد غذائى مانند روغن و كره و قهوه و شكر و ادويه و جز آنها.

=البِقَالة-

تجارت ادويه ى خوشبو كننده ى غذا و ساير عطرها.

=البَقَّالة-

مؤنث (البَقَّال) است؛ «ارضٌ بَقَّالَةٌ»:

زمين كه داراى گياهان و دانه هاى سبز باشد.

=البُقَامَة-

مرد ناتوان و كم خرد،- مِنَ الصُّوفِ: ريزه هاى ريخته شده پشم بر زمين بهنگام زدن و ريستن.

=البَقْباق-

مرد پُر حرف؛ «رَجُلٌ لَقْلاقٌ بَقْبَاق»:

مرد پر حرف و ياوه گو.

=بَقْبَقَ-

بَقْبَقَةً الرجُلُ: آن مرد سخن بسيار و بيهوده گفت،- الكُوزُ فى الْمَاءِ: كوزه بهنگام فرو رفتن در آب صداى (بَقْ بَقْ) كرد،- تِ القِدْرُ: ديگ جوش آمد،- تْ يَدُهُ: اين تعبير در زبان متداول بمعناى (دست او خراش برداشت يا پينه بست) مى باشد.

=البَقْبُوقَة-

دانه يا جوش ريز كه زير پوست بدن پديد آيد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=البَقَّة-

(ح): واحد (البَقّ) است.

=البُقْجَة-

بُقجه، بسته ى لباس و مانند آن.

اين واژه تركى است.

=البَقْدُونَس-

(ن): گياهى است از رسته ى (الخَيْمِيَّات) داراى برگهاى خوشبو و خوشمزه كه در سالاد و با غذا خورده مى شود.

جعفرى.

=بَقَرَ-

بَقْراً هُ: آن چيز را شكافت، گشود، فراخ كرد.

=البَقَر-

گاو، اين واژه بر مذكر و مؤنث اطلاق مى شود، ج بَقَرات و بَقَرٌ و بُقَرٌ و ابْقُر و ابْقَار و أَبَاقِر و ابَاقِير (ح): حيوانى است اهلي و شيرده از تيره ى چهار پايان (الفَقَرِيّات)،- الهِنْدِي (ح): گاو هندى كه معمولًا درشت هيكل است،- الوَحْشِيّ (ح):

اين اسم بر گاو وحشى و كوهى و آهوى درشت هيكل و بى شاخ و يا بز كوهى اطلاق مى شود؛ «بَقَرُ الماءِ» (ح): گاو آبى يا دريائى: «عُيُون البَقَرِ»: گرسنگى سخت.

=البَقَرَة-

(ح): واحد (البَقَر) است.

=البَقْس-

(ن): درخت شمشاد كه چوب آن ارزشمند است. اين واژه يونانى است.

=البَقْسَة-

(ن): واحد (البَقْس) است.

=البَقْسِمَاط-

گونه اى نان كيك و خشك است. اين واژه يونانى است.

=بَقَعَ-

- بَقْعاً: رفت؛ «ما ادْرِي ايْنَ بَقَعَ»:

نمى دانم به كجا رفت.

=بَقِعَ-

- بَقَعاً فلانٌ بالشي ء: به آن چيز قانع شد،- الطَّيْرُ: پرنده يا كبوتر دو رنگ شد.

=بَقَّعَ-

تَبْقِيعاً: رفت،- الثَّوبَ: قسمتهائى از جامه را رنگين نكرد.

=البَقْعَاء-

مؤنث (الأبْقَع) است؛ «سَنَةٌ بَقْعَاءُ»:

سالى كه در آن فراخى و خشكسالى با هم باشد.

=البُقْعَة-

ج بِقَاع و بُقَع: قطعه، پاره، قطعه اى زمين، مقام و منزلت.

=البَقْعَة-

ج بِقَاع و بُقَع: مترادف (البُقْعَة) است، گودال آب.

=بَقَّقَ-

تَبْقِيقاً [بقّ] البيتُ: آن خانه پر از پشه شد.

=بَقَلَ-

- بَقْلًا و بُقُولًا الشي ءُ: آن چيز بر آمد و آشكار شد،- وَجْهُ الغُلامِ: موى صورت آن جوان روئيد،- الْمَكَانُ: دانه و گياه آن مكان سبز شد،- بَقْلًا لِبَعِيرِه: براى شترش گياه سبز جمع آورى كرد.

=البَقْل-

ج بُقُول (ن): بر گياهان و تره بار خوردنى اطلاق مى شود، سبزى خوردن.

=البَقْلَاوَى-

باقلوا، گونه اى شيرينى معروف. اين واژه تركى است.

=البَقْلَة-

(ن): واحد (البَقْل) است؛ «بَقْلَة الْحَمْقَاءِ» و «بَقْلَةُ الزَّهرَاء» (ن): گياه كاسنى؛ «البَقْلَةُ اللَّينَةٌ» (ن): خرفه؛ «بَقْلَةُ الأَنْصَارِ» (ن):

كلم پيچ؛ «البَقْلَةُ البَارِدَةُ»: نيلوفر.

=البَقِلَة-

من الأراضي: زمين دانه و گياه دار.

=البَقْلِيّ-

منسوب به (البَقْل) است؛ «الْفَصِيْلَةُ البَقْلِيَّةُ»: تيره اى از گياهان دانه اى كه ميوه ى آن بى برگ يا بدون غلاف است.

=بَقَّمَ-

تَبْقِيماً الثوبَ: جامه را با رنگ سرخ (بَقَّم) رنگين كرد.

=البَقَّم-

(ن): درختى است از رسته ى (القَطَّانِيّات). برگ آن بسان برگ بادام و ساقه ى آن سرخ رنگ است. در چوب اين درخت ماده اى سرخ رنگ است كه در رنگ آميزى بكار مى رود.

=البُقْوَى-

[بقي]: بقيه، بازمانده.

=البَقوَى-

[بقي]: بمعناى (البُقْوى) است.

=بَقِيَ-

- بَقَاءً: ماند، دوام يافت، ثابت ماند.

=البُقْيَا-

[بقي]: باقيمانده، بازمانده.

=البَقِيَّة-

ج بَقَايَا [بقي]: آنچه كه مانده باشد؛ «البَقِيَّةُ الْبَاقِيَةُ»: بهترين بازمانده؛ «فلانٌ بَقِيَّةُ قَومِهِ»: فلانى از بهترين بازمانده ى خانواده ى خود است.

=البُقَّيْرِى-

[بقر]: گونه اى بازى كودكان، خاك بازى.

=البَقِيع-

زمين كه در آن گونه هاى متنوّعى از درختان باشد.

=البَقِيلَة-

من الأراضي: زمين گياه دار و دانه دار و سرسبز.

=البِك-

ج بَكَوَات: اين لقب بر صاحب منصبان دولتى و بزرگان اطلاق مى شده است. تركى است.

=بَكَى-

- بُكَاءً و بُكًى [بكي]: گريه كرد و

=بكى-

=البكاء-

=البكارة-

=البكالة-

=البكالوريا-

=بكأ-

=البكأة-

=البكباشي-

=بكبك-

=بكت-

=البكترية-

=بكر-

=البكر-

=البكرة-

=البكرية-

=بكس-

=بكل-

=البكلة-

=البكلوريا-

=البكليك-

=بكم-

=البكور-

=البكورية-

=البكي-

=البكير-

=البكيرة-

=البكيلة-

=البكيم-

=بل-

=البل-

=بلا-

=بلى-

اشك ريخت،- المَيِّتَ: بر مرده گريست.

=بَكَّى-

تَبْكِيَةً [بكي] الرجُلَ: آن مرد را به گريه در آورد،- المَيِّتَ: بر مرده گريست و شيون كرد.

=البَكَّاء-

[بكي]: آنكه بسيار گريه كند.

=البَكَارَة-

دوشيزه و باكره بودن زن.

=البَكَالَة-

(ط): غذائى است از آرد و روغن كه با هم آميخته مى شوند.

=البَكَالُورِيَا-

گواهى نامه ى امتحانات پاياني دوره ى دبيرستان.- اين واژه يونانى است-

بَكَالُورِيُوس-

دارنده ى گواهينامه ى بكالوريا، ديپلم.

=بَكَأَ-

- بَكْأَ و بَكَاءَةً تِ البئرُ: آب چاه كم شد،- تِ النّاقَةُ: شير ماده شتر كم شد،- تِ العينُ: اشك چشم كم شد.

البَكْ ءُ (ن): گياهى است مانند نخود.

=البَكْأَة-

واحد (البَكْ ء) است.

=البَكْبَاشِي-

افسرى كه فرمانده ى يكهزار سرباز است.- اين واژه تركى است-

البَكْبَاك-

من الجموع: گروه بسيار،- مِنَ الرَّجَالِ: جمع انبوهى از مردان.

=بَكْبَكَ-

بَكْبَكَةً القومُ عليه: آن قوم بر او ازدحام كردند.

=بَكَتَ-

- بَكْتاً هُ: او را با شمشير يا با عصا رد، با آوردن دليل بر او چيره شد؛ «بَكَتَهُ حتّى اسْكَتَهُ»: برايش دليل آورد تا اينكه وى را خاموش كرد.

=بَكَّتَ-

تَبْكِيتاً هُ: مترادف (بَكَتَ) است، او را سرزنش كرد و زد.

=البَكْتِرْيَة-

(طب): باكترى، ميكرب كه با ذرّه بين ميتوان آنرا ديد نام ديگر آن (الجُرثُومَة) است.- اين واژه يونانى است-

البَكْتِرْيُولُوجيا-

باكتريولوژى، علم ميكرب شناسى كه در پزشكى اهميت بسزائى دارد.- اين واژه يونانى است-

بَكَرَ-

- بُكُوراً: به پيش رفت، سپيده دم بيدار شد،- عَلَيهِ وَ اليهِ: پگاه نزد او آمد،- فى الشَّيْ ءِ: آن كار را صبح زود انجام داد.

=بَكِرَ-

- بَكَراً الى الشي ء: شتاب كرد، عجله كرد.

=بَكَّرَ-

تَبْكِيراً: به جلو رفت، شتاب كرد،- المُصَلِّي: نمازگزار در اول وقت نماز آمد،- فُلاناً: در بامداد نزد فلانى آمد،- هُ عَلَيْهِم: او را به سحرخيزى بر آنها وادار كرد.

=البَكْر-

ج أَبكر و بُكْرَان وَ بِكّار و بِكَارة، م بَكْرَة ج بِكَار: شتر نوجوان.

=البِكْر-

ج أَبكار: اولين كودك پدر و مادر، اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود، آغاز هر چيزى، كارى كه پيش از آن انجام نشده باشد، دوشيزه، زن باكره، گوساله؛ «كَرْمٌ بِكْرٌ»: اولين ميوه ى درخت انگور؛ «نارٌ بِكْرٌ»: آتش كه از آن آتشى ديگر روشن نشده باشد؛ «خَلٌّ بِكْرٌ»: سركه ى بسيار ترش؛ «الضَّرْبَةُ الْبِكْر»: ضربه ى كشنده كه در كشتن شتاب شود.

=البُكْرَة-

بامداد؛ «اتَيْتُهُ بُكْرَةً»: سپيده دم نزد او آمدم.

=البَكْرة-

گروه دسته جمعى؛ «جَاؤُوا عَلَى بَكْرَةِ ابِيهِمْ»: همه ى آن گروه با هم آمدند.

=البَكَرَة-

ج بَكَر و بَكَرَات (حي): قرقره، چرخ آب كشى.

=البِكْرِيَّة-

ويژه گى و حقوق اولين فرزند ارشد.

=بَكَسَ-

- بَكْساً هُ: بر او چيره شد.

=بَكَلَ-

- بَكلًا الشى ءَ: آن چيز را آميخت،- الأزْرَارَ: دگمه ها را در مادگى قرار داد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=بَكَّلَ-

تَبْكيلًا الشي ءَ: آن چيز را آميخت.

=البِكْلَة-

دسته، چفت، گيره. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=البَكلُورِيا-

به واژه (البَكَالُوريا) مراجعه شود.

=البَكْلِيك-

آنچه از أملاك كه به دولت تعلق داشته باشد، اصل اين واژه اختصاص به يك تركى دارد.- اين واژه تركى است-

بَكِمَ-

- بَكَماً و بَكَامَةً: گُنگ يا لال شد.

=بَكُمَ-

- بَكَامَةً: از روى عمد ساكت شد و سخن نگفت.

=البَكُور-

آنچه كه از هر چيزى زود رس باشد، اولين باران بهارى.

=البُكُورِيَّة-

مترادف (البِكْرِيّة) است.

=البَكِيّ-

آنكه بسيار گريه كند.

=البَكِير-

مترادف (البَكُور) است.

=البَكِيرَة-

ج بَكَائِر: ميوه يا نخل خرماى زود رس.

=البَكِيلَة-

غنيمت،- (ط): غذائى كه از آرد و روغن آميخته تهيه كنند.

=البَكِيم-

ج بُكْمَان: گنگ يا لال.

=بَلْ-

حرف عطف است كه حكم را از ما قبل خود به ما بعد خود قرار مى دهد اين حرف براى اضراب است كه پس از ايجاب و امر مىيد مانند «قَطَفَ الأزْهَارَ بَلِ الأثْمَارَ»: يعنى گلها را نچيد و بلكه ميوه ها را چيد و گاهى براى استدراك پس از نفى و نهى مىيد مانند «مَا ذَهَبَ زَيْدٌ بَلْ عَمْروٌ»:

زيد نرفت و بلكه عمرو رفت.

=بَلَّ-

- بَلَلًا و بَلّا و بُلُولًا من مرضِه: از بيمارى كه داشت بهبودى يافت و سالم شد،- بَلا فى الأرْض: به مسافرت رفت،- بُلُولًا تِ الرّيحُ:

باد سرد وزيد،– بَلا و بِلّةً و بَلَلًا يَدَهُ: به او چيزى بخشيد،- هُ بِالْمَاءِ: آن را با آب خيس كرد،– بَلَلًا و بَلَالًا بِكَذا: به او دست يافت.

=البِلّ-

شفا و بهبودى- آنچه كه جايز باشد.

=بَلَا-

- بَلْواً و بَلَاءً [بلو] الرجُلَ: آن مرد را آزمايش كرد، آزمود، امتحان كرد.

=بَلَّى-

تَبْلِيَةً [بلي] الثوْبَ: جامه را كهنه كرد.

=بَلَى-

حرف تصديق است مانند (نَعَمْ) به معناى آرى. و بيشتر بعد از استفهام مىيد.

و اختصاص به جواب مثبت دارد چه ما قبل آن مثبت يا منفى باشد مانند «أَ قَامَ زَيْدٌ؟» كه جواب آن بَلَى است يعنى آرى

=البلاء-

=البلاتين-

=البلاخ-

=البلاد-

=البلاذر-

=البلاس-

=البلاستيك-

=البلاعة-

=البلاغ-

=البلاغى-

=البلاغات-

=البلاغة-

=البلال-

=البلالة-

=البلان-

=البلانة-

=البلاهة-

=البلبال-

=بلبل-

=البلبل-

=البلبلة-

=البلة-

=بلج-

=البلج-

=البلجة-

=البلح-

=البلخ-

=بلد-

=البلد-

=البلدان-

=البلدة-

=البلدي-

برخاست؛ «أ مَا قَامَ زَيْدٌ؟»: كه در اينجا نيز جواب بَلَى است يعنى آرى برخاست.

=البَلَاء-

[بلي]: امتحان به خير يا شر است، اندوه كه جسم را مى فرسايد، ايستادگى و مقاومت؛ «الْبَلَاءُ الحَسَن»: آزمايش خوب.

=البلَاتِين-

پلاتين، طلاى سفيد.

=البُلاخ-

(ن): درخت بلوط.

=البِلَاد-

جمع (بَلَد) و (بَلْدَة) است، اين واژه به معناى كشور يا وطن مى باشد؛ «بِلَادُ الْعَالم»: كشورهاى جهان؛ «يَا بِلَادِي»:

اى وطنم.

=البَلَاذُر-

(ن): درختى است از رسته ى (البُطْمِيَّات). چوب اين درخت سرخ و قهوه اى رنگ و ارزشمند است. از ساقه ى اين درخت گونه هائى صمغ استخراج مى شود، درخت بلادر.

=البَلَاس-

ج بُلُس: بساط، پلاس كه از موى بافته شود- اين واژه فارسى است-

البَلَّاس-

پلاس فروش. اين واژه فارسى است.

=البلَاسْتِيك-

(ف ج): فن آرايش اشخاص يا اشياء با تصوير يا ساختن مجسمه هاى كوچك از سفال يا چوب يا سنگ يا فلز،- (ك): ماده ايست ساده يا مركب كه در آن با تاثير دماى حرارت يا فشار تغيير شكل مى دهد و از اين ماده ادوات و ابزار مختلفى ساخته مى شود. پلاستيك.- اين واژه يونانى است-

البَلَاط-

تخته هاى سنگ كه با آن زمين را فرش كنند، زمين هموار و نرم؛ «بَلَاطُ الْمَلِك»: كاخ شاهى يا مجلس و محفل شاه، دربار.- اين واژه لاتينى است-

البَلَاطَة-

واحد (البَلَاط) بمعناى يك تخته سنگ يا موزائيك است.

=البَلَّاعَة-

ج بَوَالِيع وَ بلالِيع مترادف (الْبَالُوعَة) است بمعناى چاهك فاضلاب است.

=البَلَاغ-

ج بَلَاغَات: اسم است از (الإبْلَاغ و التَّبْلِين) رسانيدن پيام، رسيدن به خواسته ها، آگهى، اعلام، اعلان، اطلاعيه، بيانيّه، كتابى كه در آن حكمى از مسأله اى بيان شده باشد، كفايت و بسندگى.

=البُلَاغَى-

مرد بليغ و فصيح كه با سخن خود حق مطلب را ادا كند.

=البَلَاغَى-

مترادف (البُلَاغَى) است.

=البَلَاغَات-

سخن چينى ها و بدگوئيها؛ «لَا يَفْلَحُ اهْلُ البَلَاغَات»: سخن چينان رستگار نمى شوند.

=البَلَاغَة-

فصاحت، هنر نويسندگى، علم بيان، سخنورى.

=البُلَال-

ترى و خيسى، آب، آنچه كه با آن گلو را تر كنند از آب و شير.

=البَلَال-

مترادف (البُلال) است.

=البِلَال-

مترادف (البُلال) است.

=البُلَالَة-

نمناكى، به اندازه ى تر شدن چيزى، چيزى اندك.

=البَلَّان-

[بلّ]: گرمابه، ج بَلَّانات: شست و شو كننده ى در حمام،- (ن): گياهى است خاردار، برگهاى آن ريز و ميوه هاى آن گرد كه در زمين پخش مى شود و زمين را غير قابل كشت مى نمايد.

=البَلَّانة-

واحد (البلّان) براى گياه است.

=البَلَاهَة-

سستى خرد و ناتوانى در انديشه، ساده لوحي؛ «البَلَاهَة المُبْكِرَة»: حماقت و نادانى.

=البَلْبَال-

سختى اندوه، نگرانى و سرگردانى.

=بَلْبَلَ-

بَلْبَلَةً و بِلْبَالًا القومَ: آن قوم را برانگيخت، آنها را در اندوه انداخت،- الألْسِنَةَ: زبانها را درهم آميخت،- الْآرَاء: رأيها را فاسد كرد،- الأَمْتِعَةَ: متاعها را پخش و پراكنده كرد.

=البُلْبُل-

ج بَلَابِل (ح): بُلبل، پرنده ى معروف و خوش آواز؛ «بُلْبُلُ الْإِبْرِيق»: لوله ى آفتابه. و در زبان متداول نوعى بازى كودكان است كه فصيح آن (الدَّوّامَة) است.

=البَلْبَلَة-

مص، نابسامانى، پريشانى.

=البَلَّة-

شادابى جوانى،- مِنَ الرَّيَاح: باد نمناك؛ «زَادَ الطِّينَ بَلَّةً» و «زادَ فى الطين بَلَّةً»: آن كار را بُغرنج و پيچيده كرد.

=البِلَّة-

نمناكى، رزق و روزى و خوبى.

=بَلَجَ-

- بُلُوجاً الصبحُ: بامداد بر آمد و روشن شد.

=بَلِجَ-

- بَلَجاً الحقُّ: نمايان و آشكار شد،- صَدْرُهُ: سينه ى او باز و گشاده شد،- الرَّجُلُ: گشاده روى شد.

=البَلْج-

گشاده رويى.

=البَلج-

گشادگى ميان دو ابرو.

=البَلِج-

مترادف (البَلج) است.

=البُلْجَة-

سپيده دم، مترادف (الْبَلَج) است.

=البَلْجَة-

مترادف (الْبُلْجَة) است.

=البُلَح-

ج بِلْحَان (ح): پرنده ايست درشتتر از كركس.

=البَلَح-

خرماى نارس.

=البَلْخ-

(ن): درخت بلوط.

=بَلَدَ-

- بُلُوداً بالمكان: در آن مكان اقامت كرد، آن جاى را وطن خود برگزيد.

=بَلِدَ-

- بَلَداً: گسسته ابرو شد.

=بَلُدَ-

- بَلَادَةً: خِرِفْت و كودن شد. اين واژه ضد (ذَكِيَ و فَطِنَ) است.

=بَلَّدَ-

تَبْلِيداً هُ: او را با هواى شهرى كه در آنست عادت داد،- الرّجُلُ: آن مرد بخيل شد، سست رأى و بى همّت شد،- الفرسُ:

اسب سبقت نگرفت،- تِ السَّحَابَةُ: ابر نباريد.

=البَلَد-

ج بَلَاد و بُلْدان: شهر، هر جائيكه آباد باشد يا نباشد، قبر.

=البُلْدَان-

مفردها بَلَد و بَلْدَة: شهرها، كشورها؛ «بُلْدانُ العَالَمِ»: كشورهاى جهان.

=البَلَدَانِ-

دو شهر بصره و كوفه.

=البَلْدَة-

ج بِلَاد و بُلْدَان: هر جائى از زمين كه آباد باشد يا نباشد، شهرى كه وسعت آن در حد متوسط باشد، گوشه اى يا منطقه اى از شهر؛ «فى الْبَلْدَة»: شهرى كه در آن مقيم باشى. اين تعبير را بر روى پاكت نامه ها مى نويسند.

=البَلَدِيّ-

منسوب به (الْبَلَد يا الْبَلْدَة) است؛ «الْإنْتَاجُ الْبَلَدِي»: صنايع شهرى؛ «الْمَجْلِسُ

=البلدية-

=البلس-

=البلسام-

=البلسان-

=بلسم-

=البلسم-

=البلشون-

=بلص-

=البلص-

=البلصوص-

=بلط-

=البلطة-

=البلطجي-

=- اين واژه تركى است-

=بلع-

=البلعة-

=بلعم-

=البلعم-

=البلعوم-

=بلغ-

=البلغ-

=البلغم-

=بلف-

=البلف-

=- اين واژه نيز در زبان متداول رايج است-

=بلق-

=البلق-

=البلقاء-

=البلقة-

=بلقع-

=البلقع-

=البلقعة-

الْبَلَدِي»: انجمن شهر؛ «قَرارٌ بَلَدِي»:

مصوبه ى انجمن شهر.

=البَلَدِيَّة-

شهردارى، انجمن محلي كه به امور عمومى شهر اهتمام مى ورزد.

=البَلَس-

آنكه در او خيرى نباشد.

=البَلِس-

آنكه در كار خود سرگردان باشد، آنكه بر اثر اندوه يا ترس خاموش باشد.

=البَلْسَام-

(طب): مترادف (البِرْسَام) است، بيمارى حجاب حاجز.

=البَلَسَان-

[بلس] (ن): درختى است از رسته ى (البُخُورِيّات) داراى شكوفه هاى سفيد بسان خوشه ى انگور و از آن روغن خوشبوى بدست مىيد، بلسان.

=بَلْسَمَ-

بَلْسَمَةً: از ترس خاموش ماند.

=البَلْسَم-

(طب): ماده اى صمغى است كه با آن زخمها را پانسمان مى كنند، مايع خوشبوى- اين واژه يونانى است-

البُلْسُن-

عدس، دانه اى بشكل عدس.

=البَلَشُون-

(ح): مرغ ماهيخوار، پرنده ايست با گردن و بال و دو ساق بلند و معمولا در كنار آبها زندگى مى كند نام ديگر آن (مَالِكُ الْحَزِين) است.

=بَلَصَ-

- بَلْصاً هُ: هر چه كه داشت از او گرفت و ديگر نزد او چيزى باقى نگذاشت.

=بَلَّصَ-

تَبْلِيصاً فُلاناً من مالِهِ: مال فلانى را از او گرفت.

=البَلْص-

گرفتن اموال به زور از رعيت بدون اينكه توجيه قانونى داشته باشد.

=البَلَصُوص-

ج بَلَنْصَى (ح): نام پرنده ايست.

=بَلَطَ-

- بَلْطاً الدارَ: خانه را سنگ فرش كرد.

=بَلَّطَ-

تَبْلِيطاً الرجلُ: در راه رفتن خسته و درمانده شد،- الدَّارَ: خانه را سنگ فرش كرد.

=البَلْطَة-

گونه اى تيشه، تبر.- اين واژه تركى است-

بَلْطَحَ-

بَلْطَحَةً: بر روى زمين افتاد،- الشَّي ءَ: آن چيز را پهن و عريض كرد.

=البَلْطَجِيّ-

تبردار، آنكه براى باز كردن راه لشكريان با بريدن درختان و بر پا داشتن دژها وسايل ارتباطى راهها را فراهم كند.

=- اين واژه تركى است-

البَلْطُو-

ج بَلْطات، بَلَاطِيّ: پالتو، كت كه بر روى جامه پوشند.- اين واژه فارسى است-

البُلْطِيّ-

(ح): گونه اى ماهى كه در آبهاى رودخانه نيل زندگى مى كند. نام ديگر آن (الْمُشْط) است.

=بَلَعَ-

- بَلْعاً الشي ءَ: آن چيز را بلعيد،- رَيْقَهُ:

تنفس كرد، رفت و آمد كرد.

=بَلَّعَ-

تَبْلِيعاً هُ الشي ءَ: آن چيز را به او بلعانيد؛ «بَلَّعَهُ رِيقَهُ»: به اندازه ى بلعيدن آن چيز به وى مهلت داد.

=البُلْعَة-

ج بُلَع: سوراخ سنگ آسياب.

=البُلَعَة-

: مرد پُرخور.

=بَلْعَمَ-

بَلْعَمَةً اللقمةَ: لقمه ى غذا را بلعيد.

=البُلْعُم-

مرى، بلعوم.

=البَلْعَم-

پُر خورى كه لقمه را با شتاب مى بلعد.

=البُلعُوم-

مترادف (الْبُلْعُم) است.

=بَلَغَ-

- بُلُوغاً التمرُ: خرما رسيده شد،- الْغُلامُ:

آن جوان بالغ شد،- أشُدَّهُ: به سن و سال مردى رسيد،- تِ الْعِلَّةُ: بيمارى سخت شد،- مِنّي كَلَامُكَ كُلَّ مَبْلغ: سخن تو در من سخت اثر گذاشت،- السَّيْلُ الزُّبى: امر سخت شد و دامنه پيدا كرد،- هُ: به او رسيد؛ «بَلَغَنِي انّكَ قُلتَ ذَلِك»: به من خبر رسيد كه تو فلان چيز را گفته اى،- بِهِ الى:

او را به چيزى رسانيد،- في او من الشي ءِ: به آن چيز شهرت يافت،- الأمرُ مَبْلَغَ الجِدِّ: آن امر خطرناك و بزرگ شد،- مُنْتَهَاهُ: به حد اعلى رسيد، به اوج رسيد، به بالاترين حدّ رسيد.

=بَلُغَ-

- بَلَاغَةً: آن مرد بليغ و فصيح شد.

=بُلِغَ-

الرجُلُ: بسيار كوشيد، كوشش خود را كرد.

=بَلَّغَ-

تَبْلِيغاً هُ اليه: به او ابلاغ كرد؛ «بَلَّغَ عَنْهُ الرِّسَالَةَ الى الْقَومِ»: پيام و نامه ى او را به آن قوم رسانيد.

=البَلْغ-

مترادف (البَلِيغ) است، آنكه چيزى را بپايان رساند؛ «امْرُ اللّهِ بَلْغٌ»: دستور خداوند نافذ است.

=البِلْغ-

مترادف (البَلْغ) است؛ «هُوَ احْمق بِلغ»:

او در نهايت حماقت و ساده لوحى است.

مؤنث اين تعبير «هى حَمْقاءُ بِلْغة».

=البَلْغَم-

اين واژه در اصطلاح پيشينيان بمعناى يكى از چهار طبع مخالف بدن است، بلغم.

=بَلَفَ-

- بَلْفاً: با چيزهائى دروغ بِلُف زد و فريب داد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=البَلْف-

خدعه، حيله گرى، بكار بردن سخنى يا دست زدن به كارى بقصد ترساندن ديگران.- اين واژه در زبان متداول رايج است-

البَلْفَة-

خدعه، بكار بردن سخنى يا دست زدن به كارى براى ترساندن ديگران.

=- اين واژه نيز در زبان متداول رايج است-

بَلَقَ-

- بُلُوقاً: شتاب كرد.

=بَلِقَ-

- بَلَقاً: سرگردان و حيران شد، مترادف (بَلُقَ) است.

=بَلُقَ-

- بَلَقاً: پوست بدن وى سياه و سفيد شد.

=البَلَق-

سنگ مرمر، سياه و سفيد، چادر و خيمه ى بزرگ.

=البَلّقَاء-

مؤنث (الأبْلَق) است؛ «عَينٌ بَلْقَاءُ»:

پُر رو و بى حيا.

=البُلْقَة-

سياهى و سفيدى.

=بَلْقَعَ-

بَلْقَعَةً المكانُ: آن مكان خشك و بى آب و گياه شد.

=البَلْقَع-

ج بَلَاقِع: سرزمين بى آب و گياه؛ «دَارٌ بَلْقَع»: خانه ى خالى و بى چيز، زن بى خير و بركت.

=البَلْقَعَة-

ج بَلَاقِع: مترادف (البَلْقَع) است؛ «الْمَرْأَةُ الْبَلْقَعَةُ»: زنى كه فاقد هر گونه خير و

=البلكون-

=البلم-

=بله-

=البلهنية-

=البلو-

=البلوى-

=البلوة-

=البلور-

=البلوط-

=البلوطة-

=البلوع-

=البلوعة-

=البلوغ-

=البلوق-

=البلوقة-

=بلي-

=البلي-

=البليار-

=البلية-

=البليحاء-

=البليد-

=البليغ-

=البليل-

=البليلة-

=البم-

=البن-

=بنى-

=البناء-

=بنات الأرض-

=بنات الأوبر-

=بنات بئس-

=بنات درزة-

=بنات الدهر-

=بنات الصدر-

=بنات طبق-

=بنات الليل-

=بنات نعش الكبرى-

=البنادورة-

=البنان-

=البنانة-

خوبى باشد.

=البَلْكُون-

بالكن خانه، تراس.- اين واژه فرانسه است-

بَلَّلَ-

تَبْلِيلًا [بلّ] الثوبَ: جامه را خيس كرد.

=البَلَم-

(ح): گونه اى ماهى ريز دريائى.

=بَلِهَ-

- بَلَهاً و بَلَاهَةً: سست خرد و ناتوان رأى شد.

=بَلْهَ-

اسم فعل است بمعناى (دَعْ يا اتْرك):

ترك كن؛ «بَلْهَ هَذا الأمْرَ»: اين كار را ترك و رها كن.

=البُلَهْنِيَة-

«بُلَهْنِيَةُ العيشِ»: فراخ و خوشى زندگانى.

=البِلْو-

ج أَبْلَاء [بلي]: كهنه و فرسوده، آزموده و با تجربه؛ «هُو بِلْوُ اسْفارٍ»: آنكه سختيها كشيده و سفرها ديده و تجربه ها اندوخته است؛ «بِلْوُ شَرٍّ» او چيره بر مشكلات است، با سختيها دست و پنجه نرم مى كند.

=البَلْوَى-

[بلي]: آزمايش، سختى، اندوه و مصيبت.

=البِلْوَة-

ج بِلْى: مترادف (الْبَلْوَى) است.

=البَلور-

بلور، گوهرى است سفيد رنگ و برّاق و روشن.- اين واژه فارسى است-

البِلَّوْر-

مترادف (البَلور) است.- اين واژه فارسى است-

البَلُّوصِي-

(مو): قسمت دهنى ني يا قره نى كه در دهان قرار مى گيرد و با آن مى نوازند.

=البَلُّوط-

(ن): درخت بلوط، ميوه ى بلوط؛ البَلُّوطُ العَقْصِيُّ» (ن): بلوطى كه از چكيده ى آن رنگ و يا مركب سازند؛ «بَلُّوطُ الأَرضِ» (ن): گياهى است كه برگهاى آن مانند برگ كاسنى است؛ «شَاه بَلُّوط» (ن): دانه ى درشت بلّوط است كه به (الكَسْتَنَة) معروف است.

=البَلُّوطَة-

يك دانه بلوط.

=البَلُوع-

آنكه بسيار مى بلعد.

=البَلوعَة-

ج بَوَالِيع و بَلَالِيع: مترادف (الْبَالوُعَة) است بمعناى چاه فاضلاب.

=البُلُوغ-

رسيدن به ... ، پايان يافتن به ... ،

بالغ شدن، رسيدن به سنّ رشد و بلوغ.

=البَلُّوق-

ج بَلَالِيق: بيابان، زمينى كه در آن، گياه نرويد.

=البَلُّوقَة-

ج بَلَالِيق: مترادف (البَلُّوق) است.

=بَلِيَ-

- بِلًى و بَلَاءً الثوبُ: جامه يا پيراهن كهنه و فرسوده شد.

=بُلِيَ-

الرجُلُ: آن مرد در سختيها مورد آزمايش قرار گرفت.

=البِلْيُ-

ج أَبْلَاء: مترادف (البِلْو) است؛ «هُوَ بِلْيُ اسْفَار»: امتحان يافته ى اندوهها و مسافرتها و تجربه ها است؛ «بِلْيُ شَرٍّ»: مبتلا به شر است، بر شَرّ پر توان است.

=البَلِيّ-

مترادف (الْبَالِي) است.

=البِلْيَار-

بازى بليارد.- اين واژه فرانسه است-

البِلْيَة-

[بلي]: مترادف (البلوَى) است.

=البَلِيَّة-

ج بَلَايَا [بلي]: مترادف (البَلْوَى) است،- (ح): ماده شترى كه در دوره ى جاهليت پس از مرگ صاحبش بر سر قبر وى بسته مى شد و به آن آب و آذوقه نمى دادند تا اينكه مى مرد.

=البُلَيْحَاء-

(ن): گونه اى گل است از رسته ى (الْبُلَيْحَاوِيَّات) كه داراى عطرى خوشبو است. اين بوته در مصر كشت مى شود.

=البَلِيد-

پليد، كودن، سست همت، بى نشاط.

=البَلِيغ-

ج بُلَغَاء: فصيح، سخنور.

=البَلِيل-

[بلّ]: باد سردى كه همراه با نم باشد.

=البَلِيلَة-

البَلِيل: مترادف (الْبَلِيل) است.

=البَمّ-

ج بُمُوم (مو): درشتترين تارهاى عود، سنگين ترين آواى عود، آواز بم عود.

=البُنّ-

(ن): قهوه، درختى است از رسته ى (الفَوِّيَّات) داراى دانه هاى ريز است و از آن قهوه بعمل مىيد. از انواع آن قهوه ى عدن و قهوه ى برازيل است.

=بَنَى-

- بَنْياً و بِنَاءً و بُنْيَاناً و بِنْيَة و بِنَايَةً البيتَ: خانه را ساخت، اين واژه ضدّ (هَدَم) است،- الأرضَ: در آن زمين خانه اى ساخت،- على: بر پايه چيزى تأسيس كرد،- الرَّجُلَ: به آن مرد احسان و نكوئى كرد،- الطَّعَامُ بَدَنَهُ: غذا بدن او را فربه كرد،- عَلَى كَلَامِهِ: سخن خود را دنبال كرد،- الكَلِمَةَ: كلمه را مبنى كرد، صيغه ى آن كلمه را بيان كرد.

=بَنَّى-

تَبْنِيَةً هُ: مترادف (بَنَى) است و تشديد براى فزونى است.

=البِنَاء-

ج أَبْنِيَةَ و جج أَبْنِيَات: آنچه كه ساخته شده باشد؛ «بِناءً عليه»: بنا بر اين. نصب اين واژه بعلت (مفعول له) بودن است؛ «بِنَاءُ الكَلِمَةِ على حَرَكَةٍ مِن حَركاتِ الإعْراب»: حركت آخر كلمه ى مبنى مانند «امْسِ» كه مبنى بر كسر است.

=البَنَّاء-

ج بَنَّاؤون: بنّا، سازنده ى ساختمان، آنكه حرفه ى بنّائى دارد.

=بَنَاتُ الأَرْضِ-

رودخانه هاى كوچك.

=بَنَاتُ الأَوْبَر-

و بَنَاتُ أَوْبَر قارچ دنبلان.

=بَنَاتُ بِئْسٍ-

[بأس]: بلاها، سختيها، مشكلات.

=بَنَاتُ دَرْزَةَ-

[درز]: شپش و رشك و كنه.

=بَنَاتُ الدهْرِ-

[دهر]: مصيبتها، آزردگيها.

=بَنَاتُ الصدْرِ-

[صدر]: غمها، اندوهها.

=بَنَاتُ طَبَق-

[طبق]: مارها، بلاها، لاكپشتها.

=بَنَاتُ الليلِ-

[ليل]: اندوهها، ناراحتيها.

=بَنَاتُ نَعْشِ الكبرى-

[نعش] (فك): نام هفت ستاره است در جهت قطب شمالى، و همچنين است در (الصُّغرى) و آن ستاره اى كه درشتتر است همان ستاره ى قطبى است كه با آن به نقطه ى قطب شمال راهنما مى شوند.

=البَنَادُورَة-

(ن): گوجه فرنگى كه به آن (الطَّمَاطِم) نيز گويند.

=البَنَان-

[بنّ]: اطراف انگشتان، انگشتان؛ «يُشَارُ عليهِ بالبَنَانِ»: آن مرد انگشت نما و معروف و مشهور است؛ «انا طَوعُ بنَانِكَ»: من در خدمت تو هستم.

=البَنَانَة-

ج بَنَانَات [بنّ]: انگشت، يك

=البناية-

=البنت-

=البنة-

=البنتوغراف-

=البنتي-

=بنج-

=البنج-

=البنجرة-

=البند-

=- اين واژه فارسى است-

=البندقية-

=البندول-

=البندير-

=البنسلين-

=البنصر-

=البنط-

=البنطلون-

=البنك-

=البنوار-

=البنوي-

=البني-

=البنيات-

=البنيان-

=البنية-

=بها-

=البهات-

انگشت، بند بالاى انگشت.

=البِنَايَة-

[بني]: مص،- ج بِنَايَات: ساختمان چند طبقه، شرافت، بزرگى.

=البِنْت-

ج بَنَات [بني]: دختر؛ «بِنْتُ الْعُنْقُودِ اوِ الْكَرْمِ»: مي؛ «بِنْتُ الْكُرُوم»: مي؛ «بِنْتُ الْعَيْنِ»: اشك؛ «بِنْتُ الْفِكْرِ» ج بَنَاتُ الأَفكَارِ:

تصوير ذهنى از چيزى؛ «بِنْتُ القُنْصُل» (ن):

نام گياهى است از رسته ى (الفَرْبيونِيات) اصل آن از كشور مكزيك است و در مناطق گرمسيرى و مديترانه كِشت مى شود؛ «بنْتُ وَرْدَان» (ح): حشره ايست بدبوى كه در اماكن كثيف و چرك زندگى مى كند.

=البَنّة-

بوى چه خوش باشد و چه بد.

=البَنْتُوغراف-

(حي): ابزارى است كه تصويرها را بگونه ى مكانيكى منتقل مى كند.

=البِنْتِيّ-

منسوب به (البِنْت) است.

=بَنَّجَ-

تَبْنِيجاً هُ: او را با داروى بنگ خوابانيد.

=البَنْج-

(ن): گياهى است سمّى از تيره ى بادنجانيها. برگهاى آن درشت و چسبنده است و شكوفه هاى آن سفيد يا زرد يا بنفشه رنگ است. از اين گياه در پزشكى براى بيهوش كردن استفاده مى شود.

=البَنْجَرَة-

ج بَنَاجِر: دهانه ى توپ.- اين واژه فارسى است.

=البَنْد-

ج بُنُود: پرچم بزرگ، فصلى از كتاب، قيد، حيله و فريب؛ «فلانٌ كَثِير البُنُود»: فلانى حيله هاى بسيار دارد.

=- اين واژه فارسى است-

البَنْدَر-

ج بَنَادِر: بندر، لنگرگاه كشتيها در ساحل، شهرك كنار دريا. نام عربى آن (المَرْسى) است،- (ت): كوى بازرگانان در شهرها؛ «الشَّاه بَنْدَر»: رئيس و پيش كسوت بازرگانان.- اين واژه فارسى است-

البُنْدُق-

(ن): فندق، درختى است از رسته ى بَلّوطيها كه در مناطق معتدل مى رويد ميوه آن بادامى و ريز و خوشمزه است و گونه هاى بسيارى دارد، آنچه كه پرتاب مى شود مانند فشنگ.- اين واژه فارسى است-

البُنْدُقَة-

واحد (البُندُق) است.

=البُنْدُقِيَّة-

تفنگ؛ «الْبُنْدُقِيَّةُ الرَّشَّاشَة» (اع):

مسلسل كه با شتاب گلوله پخش مى كند كه بر آن (الرَّشِيش) اطلاق مى شود؛ «البُنْدُقِيَّةُ المُتَوَاتِرَة» (اع): تفنگ خودكار كه بطور اتوماتيك از خود گلوله رها مى كند.

=البَنْدُول-

بندول ساعت، رقّاص ساعت.-

اين واژه فرانسه است.

=البَنْدِير-

(مو): طبل بزرگ و تنومند.- اين واژه فارسى است-

البِنْدَيْرَة-

پرچم.- اين واژه ايتاليائى است-

البِنْزِين-

(ك): بنزين كه از نفت استخراج مى شود.- اين واژه فرانسه است-

البِنْس-

گونه اى پول خُرد ويژه ى انگلستان.

=البِنِسِلِين-

(طب): پنسيلين. داروئى است معروف كه در پزشكى مصرف دارد.

=البِنْصِر-

ج بَنَاصِر (ع ا): انگشت ميان انگشت وسطى و كوچك (الْخِنْصِرْ). اين واژه مؤنث است.

=البُنْط-

ج بُنُوط (ت): جُزئى از يكصد جزء است.

=البَنْطَلُون-

شلوار مردانه و زنانه كه در عربى به آن (سَرَاوِيل) گويند.- اين واژه ايتاليائى است-

البَنَفْسَج-

(ن): گل بنفشه كه به رنگهاى سفيد و زرد و بنفش مى باشد. از گونه هاى اين گياه (البَنَفْسَجُ الْعَطِر): بنفشه ى عطرى است كه داروئى مليّن مى باشد و (بَنَفْسَج الثَّالُوث): بنفشه ى فرنگى است كه شكوفه هاى درشت دارد.- اين واژه فارسى است-

البَنَفْسَجَة-

واحد (الْبَنَفْسَج) است.

=البَنْك-

ج بُنُوك (ت): بانك كه در آن پول و اموال امانت نهند، و اعتبار و قرضه به مشتريان در برابر اخذ سود مى دهد. بانك گونه هاى بسيارى دارد از آن جمله «بَنْكُ التَّسْلِيف»: بانك پيش خريد محصولات كشاورزى يا فرآورده هاى صنعتى در برابر پرداخت وام يا اعتبار و جز آن؛ «بَنْكُ التَّوفِير»: بانك پس انداز يا صندوق پس انداز پول؛ «الْبَنْكُ الْمَركَزِي»: بانك مركزى؛ «بَنْكُ الدَّم»: بانك خون كه وظيفه ى گرفتن خون و نگهدارى آن و توزيع بين بيماران را دارد.- اين واژه ايتاليائى است-

البَنْكرِيَاس-

أو لَوْزة المِعْدة (ع ا): لوز المعدة.

غده ايست بزرگ در پشت معده كه عصاره ى سودمند از خود مى چكاند.

=البِنْوَار-

اطاق ويژه ايست در تماشاخانه يا كاباره يا سينما و تئاتر.- اين واژه فرانسه است-.

=البَنَوِيّ-

نسبت به (الْابْن وَ الْبِنْت) است.

=البُنَيّ-

اسم مصغّر (الْابْن) است.

=البُنَيَّات-

[بني]: «بُنَيَّاتُ الطريق»: راههاى فرعى كه از جادّه ى اصلى منشعب شود؛ «دَعْ بُنَيَّاتِ الطَّرِيق»: از كارهاى كوچك دست بردار و به كارهاى بزرگ بپردازد.

=البُنْيان-

[بني]: مص، ساختمان بنا شده؛ «كَأنّهُم الْبُنْيانُ المَرصُوصُ»: آنها مانند ساختمان بهم پيوسته اند.

=البُنْيَة-

ج بُنى [بني]: آنچه كه ساخته شده باشد.

=البِنْيَة-

ج بِنًى [بني]: مترادف (البُنْيَة) است، خوى، سرشت، جسم؛ «فُلَانٌ ضَعِيفُ أَوْ سَلِيمُ اوْ قَوِيُّ اوْ صَحِيحُ الْبِنْيَةِ»: فلانى ناتوان يا سالم يا نيرومند يا تندرست است،- فِي الْكَلِمَةِ:

صيغه يا ماده اى كه از آن كلمه مبنى مى شود مانند مبنى شدن فعل امر،- (ف ج): روش تنظيم اجزاء مجسمه يا تمثال.

=بَهَا-

- بَهَاءً [بهو]: زيبا و ظريف شد،- هُ:

بر او در زيبائى چيره شد.

=البَهَّات-

ج بُهُت: دروغگو، آنكه مردم را

=البهار-

=البهام-

=بهت-

=البهتان-

=بهج-

=البهج-

=البهجة-

=بهدل-

=بهر-

=البهر-

=البهرة-

=البهرج-

=البهرجان-

=البهرجة-

=بهظ-

=البهق-

=بهل-

=البهلة-

=البهلوان-

=البهلول-

=البهم-

=البهمة-

=بهو-

=البهو-

=البهوت-

=بهي-

=البهي-

=البهيتة-

=البهيج-

=البهير-

=البهيم-

=البهيمة-

=البهيمية-

=البو-

=البواء-

=البواب-

=البوابة-

تهمتى زند كه آن كار را نكرده باشند.

=البُهَار-

بُت، پرستو، پنبه ى زده شده،- (ح): ماهى بزرگ و سفيد دريائى.

=البَهَار-

زيبائى،- (ن): گياهى است خوشبو كه به آن (عَيْنُ الْبَقَر) يا (بَهَارُ البَرّ) گويند.

=البِهَام-

مترادف (الْبَهْم) است. بمعناى گوساله و بزغاله و برّه ...

=بَهَتَ-

- بَهْتاً هُ: او را ناگهان گرفت،- بَهْتاً وَ بُهْتَاناً هُ: بر او تهمت دروغ وارد كرد.

=بَهِتَ-

- بَهْتاً و بَهَتاً: در شگفتى افتاد، با سرگردانى خاموش شد،- اللّونُ: رنگ او پريد.

=بَهُتَ-

- بَهْتَاً و بَهَتاً: در شگفتى شد، سرگردان خاموش شد.

=بُهِتَ-

مترادف (بَهُتَ) است.

=بَهَّتَ-

تبْهِيتاً هُ: از تهمت و دروغى كه بر او بسته بود او را سرگردان و سرگشته كرد.

=البُهْتَان-

دروغ، افترا.

=بَهَجَ-

- بَهْجاً هُ: او را شادمان كرد.

=بَهِجَ-

- بَهَجاً به: به آن چيز شادمان شد.

=بَهُجَ-

- بَهَاجَةً و بَهَجَاناً: زيبا شد.

=بَهَّجَ-

تَبْهِيجاً هُ: او را زيبا كرد؛ «بَهَّجَ اللّهُ وَجْهَهُ»: خداوند چهره ى او را روشن و زيبا كند.

=البَهِج-

شادمان.

=البَهْجَة-

شادمانى؛ «بَهْجَةُ الأَنْظارِ»:

شادمانى چهره ها، نمايان شدن خورسندى، زيبائى، شادابى.

=بَهْدَلَ-

بَهْدَلَةً هُ: او را نكوهش و تنبيه كرد، او را ناچيز و مهمل دانست. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=بَهَرَ-

- بَهْراً و بُهُوراً تِ الشمسُ: خورشيد روشنائى داد،- الْقَمَرُ: نور ماه بر نور ستارگان غلبه كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد بر ساير رقيبان خود برترى يافت،- بَهْراً فُلاناً:

بر او غلبه و برترى يافت، او را تهمت زد، او را به شگفتى انداخت،- تْ فُلَانَةُ النّسَاءَ: آن زن از ساير زنان زيباتر شد.

=بُهِرَ-

از زيادى كوشش نفسش بريد.

=البُهْر-

بريدن نفس از خستگى، «بُهْراً لَهُ» نگون بختى باد او را.

=الْبُهْرَة-

من المكان و الزمان: وسط و ميان مكان يا زمان.

=البَهْرَج-

باطل، بد؛ «لُؤْلُؤ بَهْرَجٌ»: مرواريد تقلّبى، پول جعلى.

=البَهْرَجَان-

نخهاى فلزى برّاق، پارچه اى كه با نخلهاى فلزى آراسته شده.

=البَهْرَجَة-

شكوه و شوكت باطل.

=بَهَظَ-

- بَهْظاً هُ الحِمْلُ أو الأمرُ: آن بار يا كار بر او سنگينى كرد و باعث سختى وى شد.

=البَهَق-

سفيدى در پوست بدن بجز پيسى؛ «بَهَقُ الْحَجَرِ» (ن): گياهى است كه بر سنگها مى رويد بسان خزه.

=بَهَلَ-

- بَهْلًا هُ: او را رها كرد،- الْوَالِي رَعِيَّتَهُ: حاكم رعيت خود را رها كرد تا هر كارى كه بخواهند انجام دهند،- هُ اللّهُ:

خدا او را لعنت كند.

=بَهِلَ-

- بَهَلًا تِ الناقةُ: ريسمان پشت ماده شتر باز شد و بچه اش را شير داد.

=البُهْلَة-

لعنت، نفرين.

=البَهْلَة-

لعنت، نفرين.

=البَهْلَوَان-

بندباز، پهلوان.- اين واژه فارسى است-

البَهْلَوانِيّ-

منسوب به (البَهلْوَان) است؛ «الْحَركَات الْبَهْلَوَانيّة»: ورزش پهلواني؛ «الطَّيَران الْبَهْلَوانِيّ»: پرواز پهلوانى.

=البُهْلُول-

ج بَهَالِيل: مرد جامع هرگونه خير و نيكى، آنكه بسيار مى خندد.

=البَهْم-

گوساله و بزغاله و گوسفند و جز آنها.

=البُهَم-

سختيهاى امور.

=البَهَم-

مترادف (الْبَهْم) است.

=البُهْمَة-

ج بُهَم: نقشه ى سخت، دليرى كه همگنان او بروى دست نيابند.

=البَهْمَة-

واحد (الْبَهَم) است.

=البَهَمَة-

واحد (الْبَهَم) است.

=بَهُوَ-

- بَهَاءً [بهو]: زيبا و نيكو شد.

=البَهْو-

ج أبْهَاء و بُهُوّ و بُهِيّ: خانه اى كه براى ميهمانان و مسافران بيگانه بر پا مى كردند، سالن پذيرائى يا استقبال ميهمانان و دعوت شدگان.

=البَهُوت-

ج بُهُت: دروغگو، دروغگوئى كه از تهمت زدن به دروغ شنونده را حيران نمايد.

=بَهِيَ-

- بَهَاءً: زيبا و ظريف شد.

=البَهِيّ-

م بَهِيَّة، ج أَبْهِيَاء [بهو و بهي]: نيكو و زيبا.

=البَهِيتَة-

سرگردانى، حيرت، دروغ، تهمت.

=البَهِيج-

خورسند، شادمان،- م مبهاج: زيبا.

=البَهِير-

آنكه بر اثر كوشش يا دويدن بسيار نفسش بند آمده باشد.

=البَهِيم-

ج بُهْم و بُهُم: سياه؛ «فَرَسٌ بَهِيم»:

اسب يك رنگ؛ «لَيْلٌ بَهِيم»: شبى كه تا بامداد تاريك و بى روشنائى باشد.

=البَهِيمَة-

ج بَهَائِم: چهار پايان اعم از ستوران خشكى يا آبى بجز درندگان و پرندگان، هر چيزى كه صامت بوده و نتواند سخن گويد و يا نطق كند.

=البَهِيمِيَّة-

وحشيگرى، خوى و صفت حيوانى، به غريزه ى حيوانى گرايش كردن.

=البَوُّ-

بچه ى ناقه (ماده شتر)، پوست بدن حُوار (بچه ى ناقه) كه آنرا پر از كاه يا جز آن كنند و به ماده شتر نزديك كنند تا گول خورد و شير دهد؛ «فُلَانٌ اخْدَعُ مِنَ الْبَوّ»:

فلانى فريبكارتر از بوّ است.

=البُوَاء-

[بوأ] (ح): مار بزرگ (اژدها) كه از تيره ى (الأَصَلِيّات) است- اين واژه لاتين است-

البَوَاء-

[بوأ]: برابر، مساوى؛ «دَمٌ بَوَاءُ دَمٍ»:

خونى در برابر خون.

=البَوَّاب-

[بوب]: پرده دار، دربان.

=البِوَابَة-

[بوب]: شغل دربانى، مزد دربان.

=البَوَّابَة-

[بوب]: درب بزرگ، دربان زن، اطاق دربان.

=البواح-

=البوار-

=البواري-

=البواطن-

=البواق-

=البواكر-

=البوال-

=البوان-

=البواني-

=بوأ-

=بوب-

=البوبلين-

=البوت-

=البوتاس-

=البوتاسيوم-

=البوتان-

=البوتقة-

=البودرة-

=البودقة-

=بور-

=البور-

=البورجوازية-

=بورك-

=البوري-

=بوز-

=البوز-

=البوزة-

=البوش-

=البوصلة-

=البوع-

=البوغاز-

=البَوَاح-

[بوح]: نمايان و آشكار؛ «فَعَلَهُ بَوَاحاً»: آن كار را آشكار كرد.

=البَوَار-

[بور]: مص، كساد، ركود، نابودى؛ «دَارُ الْبَوَارِ»: دوزخ.

=البَوَّاريّ-

فروشنده ى بوريا.- اين واژه فارسى است-

البَوازِغ-

من النجوم: ستاره هاى برآمده و روشن

البَوَاسِق-

جمع (الْبَاسِقَة) است؛ «بَوَاسِقُ السَّحَابِ»: آغاز ابر شدن هوا.

=البَواطِن-

جمع (الْبَاطِن) است «بَوَاطِنُ الامور»: باطن امرها و كارها،- «بَوَاطِنُ الأرضِ»:

غارها و رخنه ها و شكافها در زير زمين.

=البَوَّاق-

(مو): بوقزن، آنكه در بوق مى دمد.

=البَوَاكِر-

جمع (الْبَاكِرَةُ) است، عشوه گران برتر.

=البُوَال-

(طب): بيماري ادرار و پيشاب بسيار و پيوسته، ديابت.

=البُوَان-

ج أَبْوِنة و بُون و بُوَن: ستون برافراشته كه چادر را بر روى آن نصب كنند.

=البِوَان-

مترادف (الْبُوَان) است.

=البَوَانِي-

[بني] (ع): استخوانهاى سينه، دست و پاى شتر؛ «بَوَانِي الْبَيْتِ»: ستونهاى خانه؛ «بَنَى الْبَيْتَ عَلَى بَوَانِيهِ»: خانه را بر روى ستونهايش بنا كرد و ساخت.

=بَوَّأَ-

تَبْوِيئاً و تَبْوِئَةً [بوأ] الرمحَ نحوَه: نيزه را به سوى او راست و استوار كرد،- هُ وَ لَهُ مَنْزِلًا:

براى او خانه اى آماده كرد و او را سكونت داد، الْمَكَانَ: به آن مكان درآمد.

=بَوَّبَ-

تَبْوِيباً الكتابَ: كتاب را به بابها تقسيم كرد.

=البُوبِلِين-

پارچه ايست كه از ابريشم و پشم بافته مى شود. پوپلين.

=البُوت-

(ن): درختى است از رسته ى ورديّات بسان زالزالك، داراى برگهاى ريز و شكوفه هاى سفيد يا گلى رنگ و در مناطق معتدل كاشت مى شود.

=البُوتَاس-

(ك): پوتاس، جسمى است جامد و سفيد مكنده ى نم است و در آب به آسانى ذوب مى شود،- و در اصطلاح متداول بمعناى كاربنات پوتاسيوم است كه در امور پاكيزگى و نظافت بكار مى رود.

=البُوتَاسْيُوم-

(ك): پوتاسيوم، جسمى است ساده و سفيد رنگ نقره اى و نرم. اين ماده در بسيارى از تركيبات بكار مى رود و از املاح آن كود ساخته مى شود.

=البُوتَان-

(ك): گاز بوتان كه در سوخت از آن استفاده مى شود.

=البُوتَقَة-

بوته ى گداختن فلزات.- اين واژه فارسى است-

البَوْحى-

افتادِگان بر روى زمين؛ «تَرَكَهُم بَوْحَى»: آنها را افتاده بر زمين رها كرد.

=البُودْرَة-

پودر، گردى است كه معمولًا زنان در آرايش بكار مى برند.

=البُودَقة-

مترادف (البُوتَقَةُ) است.

=بَوَّرَ-

تَبْوِيراً [بور] الارضَ: زمين را بى كشت و باير كرد.

=البُور-

للمفرد و الجمع [بور]: زمين كه در آن كشت نشده باشد، تباه و نابود شده، آنكه در او خيرى نباشد؛ «امْرَأةٌ بُورٌ و قومٌ بُورٌ»: زنى بى خير و قومى بى خبر و بى فايده.

=البورجُوَازِيَّة-

طبقه ى مردم متوسطِ جامعه كه شامل كارگران و كارمندان و توانگران و سرمايه داران مى باشد. اين گروه از مردم معمولًا از نظر فراخى و دخل و خرج در يك سطح زندگى مى كنند.- اين واژه فرانسه است-

البُورْصَة-

بورس، مجتمع بازرگانان و نمايندگان بانكها و پيشه وران و اصناف بازاريان براى تجارت و مضاربه و خريد و فروش.- اين واژه ايتاليائى است-

البُورَق-

(ك): بوره، بوره ى ارمنى. گويند كه از نمك قويتر است ولى سفت نمى شود. (اين واژه فارسى است و بنا بقولى يونانى است).

=بُورِكَ-

[برك] فيكَ: اين تعبير براى دعا نيست و بلكه براى جواب رد به سئوال كننده است، بمعناى (خدا بدهد، برو روزيت را از جاى ديگر بخواه و مانند آن) مى باشد.

=البُوري-

بوق.- اين واژه تركى است-

البُورِيّ-

ج بَوَارِيّ (ح): گونه اى ماهى كه از رودخانه بدست مىيد- اين واژه فارسى است-

البُورِيَّة-

حصير بوريا، فرش بوريا.

=بَوَّزَ-

تَبْوِيزاً فلانٌ: فلانى اخم كرد و ترش روى شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=البُوز-

پوزه كه معمولًا بر پوزه ى خوك اطلاق مى شود. اين واژه در زبان متداول رايج است،- (ط): گونه اى شيرينى كه از شير و شكر يخ زده تهيه مى شود. اين واژه فارسى بمعناى يخ زده است.

=البُوزَة-

(ط): مترادف (البُوز) است بمعناى پوزه.- اين واژه فارسى است-

البُوسْطَة-

پُست كه نام ديگر آن (الْبَريد) است.- اين واژه ايتاليائى است-

البُوسِير-

ج بَوَاسِير (طب): مترادف (الْبَاسُور) بمعناى بيمارى بواسير است.

=البَوْش-

مطلق دام و ستور.- اين واژه در زبان متداول رايج است-

البُوصَة-

ج بُوصَات: مقياس قديمى براى طول است كه با ٢٧ ميليمتر مساوى است.

=البُوصُلَة-

قطب نما، نام ديگر آن (الْحُكّ) است.- اين واژه ايتاليائى است-

البُوط-

گونه اى كفش ساقه بلند است، پوتين.- اين واژه فرانسه است-

البُوظَة-

گونه اى بستنى است كه از شير و شكر و مواد ديگر تهيه مى شود.

=البُوع-

[بوع]: مترادف (الْبَاع) است،- (ع ا): استخوانى كه زير انگشت ابهام پاست؛ «لَا يَعْرِفُ كُوعَهُ مِنْ بُوعِهِ»: اين مثل درباره ى جهل كامل زده مى شود.

=البَوْع-

مترادف (الْبَاع) است.

=البُوغَاز-

ج بَوَاغِيز: تنگه، آبى كه در ميان دو خشكى قرار دارد و دريا را به هم وصل مى كند.- اين واژه تركى است-

البُوغَنْفيلية-

(ن): گياهى است از رسته ى

=بوق-

=البوق-

=البوقال-

=بول-

=البول-

=البولاد-

=البولصة-

=البولفار-

=البوليسي-

=البوليصة-

=البومة-

=البون-

=البونسيانة-

=البوبا-

=البويجي-

=البويضة-

=البيات-

=البيادة-

=البياضة-

=البياع-

=البياعة-

=بياك-

=البيان-

=البيانو-

=البيئة-

=بيت-

=البيت-

(شَبِّيَّات) داراى گلهاى لوله اى كه دور آنها را برگهاى رنگارنگ پوشانيده است. اين گياه زينتى است، گل كاغذى.

=بَوَّقَ-

تَبْوِيقاً [بوق] في البوق: در بوق دميد، بوق زد.

=البُوق-

ج أَبْوَاق و بِيقَان و بُوقَات (مو): بوق شيپور؛ «بُوقُ الصَّوتِ»: بلندگو؛ «جَاءَ بِالْبُوق و نَفَخَ فى الْبُوق»: با بوق و كرنا آمد يا سخن باطل و بيهوده گفت.

=البُوقَال-

ج بَوَاقِيل: مترادف (البَاقُول) است بمعناى كوزه ى بى دسته.- اين واژه يونانى است-

البُوقِيصا-

(ن): درختى جنگلى و زينتى است از رسته ى (بُوقيصيَّات) اين درخت تنومند است و چوب آن نرم و در قطب شمال مى رويد.

=بَوَّل-

تَبْوِيلًا [بول] هُ: او را به ادرار كردن واداشت.

=البُول-

«ورقُ البُول»: تمبر پست.- اين واژه در زبان متداول رايج است-

البَوْل-

ج أبْوَال: ادرار، پيشاب؛ «البَوْلُ السكريّ»: بيمارى قند.

=البُولاد-

ج بَوَالِيد: اين واژه در زبان متداول بمعناى پولاد و تيغ سلمانى است.

=البُولصَة-

ج بَوالِص: مترادف (الْبُوليصَة) است.

=البُولْفار-

بُولوار، خيابان بولوار.- اين واژه فرانسه است-

البُولِيس-

پليس، پاسبان، شهربانى؛ «بُولِيسُ الأَداب»: پليس انتظامات؛ «الْبُولِيسُ الجنائي»: پليس جنائى كه بدنبال كشف جرم و دستگيرى بزهكاران است؛ «الْبُولِيسُ الحَرْبي»: پليس رزمنده كه با ارتش همكارى مى كند؛ «الْبُولِيسُ السِّرِّي»:

مأمورين آگاهى و بازرسي و كشف جرم؛ «بُولِيسُ الْمُرُور»: پليس راهنمائى و رانندگى. اين واژه يونانى است.

=البُوليسِيّ-

آنچه به پليس اختصاص داشته باشد، هر كارى كه بوسيله ى پليس كشف شود و در رابطه ى با جرم باشد؛ «رِوَايَة، بُولِيسِيَّة»: داستان پليسى.

=البُوليصَة-

ج بَوالِص: وَصْل، رسيد، حواله، سفته، وثيقه ى تأمين، اعلاميه؛ «بُولِيصَةُ الشَّحن»: بارنامه- اين واژه ايتاليائى است-

البُوم-

(ح): جُغد كه ضرب المثل فال بد است. كاربرد اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان است؛ «الْبُومُ الصَّغِير أَوِ الخَبَل» (ح):

گونه اى پرنده از رسته ى جغدها كه در جنگلهاى بزرگ در اروپا زندگى مى كند.

=البُومَة-

(ح): واحد (الْبُوم) است.

=البُون-

فضيلت، برترى، فزونى، فاصله ى ميان دو چيز، دورى.

=البَوْن-

مترادف (الْبُون) است.

=البُوَنْسِيَانة-

(ن): درختى است از رسته ى (القَرْنِيّات)، درازى آن بين هشت تا ده متر است و برگهاى آن درشت و گلهاى آن بشكل خوشه اى و سرخرنگ است، اين درخت براى زينت كشت مى شود.

=البُوبَا-

واكس كفش.- اين واژه تركى است-

البُويَاجِي-

واكسى.- اين واژه تركى است-

البُويَة-

مترادف (الْبُويَاجي) است.

=البُوَيْجي-

مترادف (الْبُويَاجي) است.

=البُوَيْضة-

ج بُوَيْضات [بيض]: مترادف (الْبُيَيْضَة) است.

=البَيَات-

يورش شبانه بر دشمن.

=البَيَّادَة-

(ا ع): پياده لشكر.- اين واژه فارسى است-

البَيَّادِيّ-

واحد (البَيَّادَة) است بمعناى پياده.- اين واژه فارسى است-

البَيَاض-

سفيدى، اين واژه ضد (السَّوَاد) است؛ «بَيَاضُ العَيْن»: سفيدى چشم؛ «بَيَاضُ البَيْضَةِ»: سفيدى تخم مرغ،- (ط):

شير،- (ط): غذاى بى گوشت كه مسيحيان در ايام روزه خورند؛ «بَيَاضُ النَّهارِ»: روشنائى روز؛ «ظَلَّ يَعْمَلُ بَيَاضَ يَوْمِهِ وَ سَوَادَ لَيْلِه»: شب و روز كار مى كرد؛ «بياضُ الوَجْه»: ستايش نيكو؛ «بَيَاضُ الأَظْفَار»: بيخ يا اطراف ناخنها؛ «بَيَاضُ الْبَطْنِ» پيه درون شكم و مانند آن؛ «بَيَاضُ الجِلْدِ»:

پوست كه بر روى آن موى نباشد؛ «بَيَاضُ الأرْضِ» زمين بدون ساختمان؛ «بَيَاضُ اليوم»: طول روز؛ «على بَيَاضٍ»: بدون نوشته؛ «وَقَّعَ على بَيَاضٍ»: ورقه ى سفيد را امضاء كرد.

=البَيَّاضَة-

مرغ يا پرنده اى كه بسيار تخم گذارد.

=البَيَّاع-

فروشنده، خريدار.

=البِيَاعة-

ج بِيَاعَات: آنچه كه فروش رود، كالاى فروختنى.

=بَيَّاكَ-

[بيي] اللّهُ: بمعناى (بَوَّأَكَ) يعنى خداوند تو را مقام و منزلت و ملك دهد.

=البَيَان-

[بين]: مص، بيان كردن، آشكار كردن، سخن فصيح و مستدلّ؛ «بَيَانُ الْحَقِيقَةِ»: حقيقت گفتن؛ «غَنِىٌّ عَنِ الْبَيَان»:

نياز به گفتن ندارد، منطق فصيح كه از ضمير خبر دهد؛ «انّ مِنَ الْبَيَان لسحْراً»: برخى از سخنها اثر جادوئى دارند، گواهينامه و بارنامه ى كالاى فرستاده شده با كشتى؛ «بَيَانُ حَقِيقَةٍ»: توضيح.

=البيَانو-

(مو): پيانو كه در زبان عربى به آن (الْمِعْزَفُ) گويند. اين واژه ايتاليائى است.

=البِيئَة-

ج بِيئَات [بوأ]: محيط؛ «الْإِنْسَانُ ابْنُ بِيئَتِهِ»: انسان فرزند محيط خود است؛ «الْبيئَةُ الاجْتِمَاعِيَّةُ»: محيط اجتماعى، جامعه مردم، حالت؛ «إنَّهُ حَسَنُ الْبِيئَةٍ»: او در حال خوشى است.

=بَيَّتَ-

تَبْيِيتاً [بيت] الشي ءَ: آن كار را شبانه ساخت يا تدبير كرد،- الْعَدُوَّ: بر دشمن شبانه تاخت،- رأيَهُ: در آن چيز انديشيد،- البَيْتَ: خانه را ساخت.

=بُيِّتَ-

[بيت] الشي ءُ: آن چيز تقدير و تخمين زده شد.

=البَيْت-

ج بُيُوت و أَبْيَات: و جج بُيُوتَات و أَبَايِيت:

گويند كه اين دو جمع اخير ويژه ى بزرگان و اشراف است، مسكن، خانه؛ «اهْلُ

=البيت-

=البيتة-

=البيجاما-

=- اين واژه هندى است-

=البيداء-

=البيداغوجيا-

=بيدر-

=البيدر-

=البيدق-

=البيذار-

=البيذق-

=- اين واژه فارسى است-

=البيرة-

=البيزر-

=البيش-

=البيص-

=بيض-

=البيض-

=البيضاء-

=البيضان-

=البيضة-

=البيطار-

=بيطر-

=البيطرة-

=البيطري-

=البيع-

=البيعة-

=البيقة-

=البيقور-

=البيك-

=البيلسان-

=البيمارستان-

الْبَيْتِ»: خانواده؛ «هُوَ جَارِي بَيْتَ بَيْتَ»: او همسايه ى ديوار بديوار من است؛ «بَيْتُ الرَّجُل»: خانواده ى مرد؛ «بَيْتُ المَقْدِس» و «البَيْتُ المُقَدَّسُ»: قُدس، اورشليم؛ «البَيْتُ العَتِيق» و «الْبَيْتُ الحَرام»: كعبه ى مُعظّمه؛ «بَيْتُ الْمَال» خزانه ى دولت؛ «بَيْتُ العَنْكَبُوتِ»: خانه ى عنكبوت (كاردونك)؛ «بَيْتُ الخَلَاء»: مستراح؛ «بَيْتُ الشِّعْرِ»: بيت شعرى؛ «بيتُ القَصِيدِ اوِ الْقَصِيدةِ»: ابيات شعرى يك قصيده يا بيت شعر كه متضمن بيان غرض شاعر باشد.

=البِيت-

قوت؛ «لَهُ بِيتُ لَيْلَةٍ»: او قوت يك شب را دارد.

=البِيتَة-

مترادف (البِيت) است.

=البِيجَاما-

ج بِيجَامَات: لباس خواب، پيژاما.

=- اين واژه هندى است-

بَيْدَ-

اسمى است ملازم با اضافه ى به (أنَّ) و دو معمول آن و معناى آن «غير» است. اين واژه همواره منصوب است و هيچگاه صفت و استثناى متصل نمى باشد و بلكه با آن استثناى مُنقطع مىيد مانند «فُلَانٌ كَثيرُ الْمَالِ بَيْدَ أَنَّهُ بِخيلُ»: فلانى توانگر و ثروتمند است ولى بخيل است.

=البَيْدَاء-

ج بِيد و بَيْدَوَات: بيابان.

=البِيداغُوجيا-

فن تربيت فرزندان و آموزش آنها. اين واژه يونانى است.

=بَيْدَرَ-

بَيْدَرَةً الحنطةَ: گندم را خرمن كرد.

=البَيْدَر-

ج بَيَادِر (ز): خرمنگاه، جائيكه گندم درو شده را گرد آورند و كوبند.

=البَيْدَق-

(ح): پرنده ايست شكارى بسان باشه.

=البَيْذَار-

آنكه مال خود را بيهوده خرج كند، مرد پُرگوى و ياوه گوى.

=البَيْذَق-

ج بَيَاذِق: راهنماى سفر، مرد پياده؛ «بَيْذَقُ الشَّطْرَنْج»: يكى از قطعات شطرنج.

=- اين واژه فارسى است-

البَيْرَق-

ج بَيَارِق: پرچم.- اين واژه تركى است-

البَيْرَقْدَار-

پرچمدار.- اين واژه تركى است-

البَيْرَمُون-

روز پيش از بعضى اعياد مسيحيان است. اين واژه يونانى است.

=البِيرَة-

آب جو.- اين واژه ايتاليائى است-

البَيْزَار-

ج بَيَازِرَة: دارنده ى باز، بازدار، كشاورز.

=البَيْزَر-

شيشه ى بذر و دانه فروش، چوب گازر.

=البِيش-

ج أَبْياش (ز): گودالى كه در آن نهالهاى كشاورزى را قرار مى دهند. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- (ن):

گياهى است علفى از رسته ى حَوذانيات كه در مناطق كوهستانى مى رويد. اين گياه داراى زهرى كشنده است كه در پزشكى از آن براى بيمارى تشنج استفاده مى كنند.

=البِيص-

تنگى و سختى؛ «وَقَعُوا فِى حِيصِ بِيصِ»: در تنگنائى افتادند كه راه گريز ندارند.

=بَيَّضَ-

تَبْيِيضاً [بيض] هُ: آن را سفيد كرد،- اللّهُ وَجْهَهُ: خداوند او را منزّه و مبرّى گرداند،- صَحِيفَتَهُ: آنرا بگونه ى زيبائى درآورد،- الإناءَ: ظرف را با قلع سفيد كرد،- الكِتَابَةَ: نوشته را با خطى واضح و روشن نوشت.

=البِيض-

من الليالي: شبهاى مهتابى؛ «الأَيَّامُ الْبِيض»: روزهاى روشن.

=البَيْضَاء-

مؤنث (الأَبْيَض) است؛ «ارضٌ بَيْضَاء»: سرزمين خشك و باير؛ «الْيَدُ البَيْضَاء»: نعمت و بخشندگى و نكوئى؛ «ثَوْرَةٌ بَيْضَاءُ»: انقلاب سفيد و بدون خونريزى؛ «صَحِفَتُهُ بَيْضَاء»: نام او نيك است؛ «اكْذوُبَةٌ بَيْضَاءُ»: شوخى و مزاح؛ «ليْلَةٌ بَيْضَاء»: شبى كه در آن نخوابند و بيدار مانند.

=البِيضَان-

من الناس: مردم سفيد پوست. اين واژه ضدّ (السُّودَان) است.

=البَيْضَة-

ج بَيْضَات و بَيْض و بُيُوض [بيض]: تخم، تخم مرغ،- (ا ع): كلاه خود آهنى كه از ابزار جنگى است، بيضه ى انسان ج بِيضَان؛ «بَيْضَةُ الديكِ»: ضرب المثلى است براى كسى كه كارى را يكبار انجام دهد و ديگر ندهد؛ «بَيْضَةُ الدّارِ»: ميان خانه يا بيشترين قسمت آن؛ «بَيْضَةُ الْقَومِ»: ساحت و محدوده ى آن قوم؛ «بَيْضةُ الْبَلَدِ»: بزرگترين خانواده ى شهر؛ «بَيْضَةُ الحَرِّ»: سختى گرما؛ «بَيْضَةُ النَّهارِ»: سپيدى و روشنائى روز؛ «اتَاه فى بَيْضَةِ النَّهارِ»: در روشنائى روز نزد او آمد.

=البَيْطار-

ج بَيَاطِرَة: دام پزشك.

=بَيْطَرَ-

بَيْطَرَةً الدابَّةَ: ستور را درمان كرد و نعل آنرا استوار گردانيد.

=البَيْطَرة-

دام پزشكى.

=البَيْطَرِيّ-

منسوب به (البَيْطَرَة) است؛ «الطَّبِيبُ البَيْطَرِيّ»: پزشك دام و ستور؛ «الطِّبُّ الْبَيْطَرِيّ»: پزشكى حيوانات.

=البَيْع-

ج بُيُوع و بُيُوعَات (ت): فروش كالا و گرفتن بهاى آن، خريد.

=البَيِّع-

[بيع]: فروشنده.

=البَيْعَة-

اسم مرّه از (باعَ) است، بيعت و توليت.

=البِيعة-

ج بِيَع و بِيعات: كليساى مسيحيان.

=البِيقَة-

(ن): گياهى است از رسته ى قَطّانيات. داراى شكوفه اى بنفش اين گياه براى علوفه ى حيوانات كِشت مى شود.

=البَيْقُور-

مترادف (الْبَاقِر) است.

=البَيْك-

مترادف (الْبِك) است.- اين واژه تركى است-

البِيكَار-

(ه): پرگار رسم دايره.- اين واژه فارسى است-

بيْكَرَ-

بَيْكَرَةً: پرگار بكاربرد.

=البَيْلَسَان-

(ن): درخت بلسان كه از رسته ى (الْخَمَانِيَّات) است شكوفه هاى آن سفيد رنگ و پهن است و براى زينت كشت مى شود و داراى خواص بسيارى است.

=البِيمارِسْتان-

بيمارستان كه عربى آن (الْمُسْتَشْفَى) است. اين واژه فارسى است.

=بين-

=البين-

=بين بين-

=البينة-

=البيوت-

=البيوتات-

=البيوض-

=البييت-

=البييضة-

=بَيَّنَ-

تَبيِيناً [بين] الشي ءُ: آن چيز آشكار و روشن شد،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را توضيح داد،- الشَّجَرُ: برگ درخت درآمد و سبز شد.

=البَيْن-

جدائى، فساد، دشمنى؛ «ذَاتُ الْبَيْنِ»: نسب، خويشاوندى، دوستى، پيوستگى؛ «تَقَطَّعَ بَيْنَهُما»: دوستى آنها قطع شد؛ «سَعَى فِي إِصْلَاحِ ذَاتِ بَيْنِهم»: در اصلاح و آشتى دادن آنها كوشيد.

=بَيْنَ-

ظرف است بمعناى ميان؛ «بَيْنَا اوْ بَيْنَمَا نَحنُ نَضْرِبُ»: ميان اوقات زدن ما. كه در اينجا كلمه ى (اوقات) محذوف است و بجاى آن الف يا (مَا) آمده است؛ «فِيمَا بَيْنَ»: در خلال، در ميان؛ «مِن بَيْنِهم»: در زمره ى آنها؛ «بَينَ وَقْتٍ وَ آخَر»: از هنگامى تا بهنگامى ديگر.

=بَيْنَ بَيْنَ-

ميانه، بين خوب و بد. اين واژه مبنى بر فتح است.

=البَيِّن-

آشكار، نمايان.

=البَيِّنة-

ج بَيِّنَات: دليل و برهان؛ «البَيِّنَةُ الظَّرْفِيَّة»: دليل و ثابت نمودن غير مستقيم.

=البَيُّوت-

[بيت]: چيز مانده و بيات مانند شير و غيره، كارى كه صاحبش به آن اهميت دهد و شب را در انديشه ى آن بپايان رساند، اندوهى كه در دل انسان مانده است.

=البُيُوتَات-

[بيت]: خانواده هاى معتبر،- التجارِيَّة: مغازه ها و نمايشگاههاى بازرگانى.

=البَيُوض-

[بيض] من الطير: پرنده يا مرغى كه بسيار تخم گذارد ج بُيُض و بِيض، اين واژه بر جانورانى كه تخم گذارى مى كنند نيز اطلاق مى شود.

=البُيَيْت-

خانه ى كوچك.

=البُيَيْضَة-

ج بُيَيْضَات [بيض]: تخمِ ريز،- (ع ا): سلول تخمى ماده (زن).

ت التّاء

ت-

=تُ-

تْ، ة-

ت، ت-

ة-

=تا-

=تآج-

=تآخى-

=التآخي-

=تآدى-

=تآزى-

=تآزر-

=التآزر-

=تآسى-

=تآصر-

=التآكيد-

=تآلف-

=التآلف-

=تآمر-

=تآوى-

=التائب-

=التائق-

=تاءم-

=التائه-

=التائي-

=تاب-

=تابع-

=التابع-

=التابعة-

=التابعي-

=التابعية-

ت التّاء

ت-

حرف سوم از حروف مباني و مؤنث است، و از حروف نِطْعِي است، شماره اين حرف در حساب جُمَّل عبارت از چهارصد (٤٠٠) است.

=تُ-

ضميرى است در آخر فعل ماضى براى متكلم و مخاطب مانند «قُمتُ و قُمْتَ و قُمْتِ و قُمْتُمَا و قُمتُم و قُمْتُنَّ»

تْ، ة-

حرفى است كه نشانه ى تأنيث است مانند «ضَرَبَتْ» و «قَائِمَة»

ت، ت-

اين حرف در ابتداى فعلها يا ميان آنها مىيد مانند «تَقَاتَلَ» و «اقْتَتَلَ» و در آخر اسمها نيز مىيد مانند تاء در «مَلَكوت».

ت-

حرف جرّ است كه براى سوگند مىيد مانند «تَاللّهِ» و «تَرَبِّي».

ة-

تاء واحد يا وحدت از جنس است مانند «شجرة» كه واحد شجر است، حرف مبالغه است مانند «فَهَّامَة»، اين حرف گاهى زائده است كه به آخر صيغه ى منتهى الجموع وصل مى شود و بر دو گونه است يا براى دلالت نسب است مانند «مَهَالِبَة» كه جمع منسوب مهلّبيّ است و يا عوض از حرفى محذوف است مانند «زَنَادِقَة» كه جمع زنديق است، و گاهى عوض از حرف محذوفى از اول كلمه يا آخر آن مىيد مانند «عِظَة» كه اصل آن (وَعْظ) است يا «شَفَةٌ» كه اصل آن (شَفَهٌ) است كه در اين صورت آنرا (تاء زائدة) نامند.

=تا-

ج أُولاءِ، و المثنَّى تانِ: اسم اشاره است براى مفرد مؤنث كه در اول آن (هاء تنبيه) مىيد مانند «هَاتَا و هَاتَانِ وَ هؤلَاءِ». و در مخاطب به آخر آن (كاف) ملحق مى شود مانند «تَاكَ و تلْكَ و تيكَ و تِلْكَ» كه در مثنى «تَانِكَ و تَانِّكَ»: و در جمع «اولئِكَ و اولَاكَ و اولَالِكَ» مى باشد و هاء تنبيه نيز بر آنها بجز (تِلكَ) مىيد.

=تَآجَّ-

تَآجّاً [أجّ]: افروخته شد،- تِ النّارُ: گرمِي آتش بسيار شد.

=تَآخَى-

تَآخِياً [أخو] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم برادر شدند.

=التَّآخِي-

دوستى و برادرى.

=تَآدَى-

تَآدِياً [أدو]: ابزار براى خود برگزيد، آن مرد آماده شد.

=تَآزَى-

تَآزياً [أزي] القومُ: آن قوم به يكديگر نزديك شدند.

=تَآزَرَ-

تَآزَراً [أزر] الرجُلانِ: آن دو مرد به يكديگر كمك كردند.

=التَّآزُر-

[أزر]: تعاون و همكارى افراد با يكديگر.

=تَآسَى-

تَآسِياً [أسو] القومُ: آن قوم به يكديگر سر سلامتى و تسليت گفتند.

=تَآصَرَ-

تَآصُراً [أصر] القومُ: آن قوم با هم مجاور و همسايه شدند.

=التَّآكِيد-

[وكد]: مترادف (التَّوَاكِيد) است.

=تَآلَفَ-

تَآلُفاً [ألف] القومُ: آن قوم گرد هم آمدند و دوستى كردند.

=التَّآلُف-

مص، بهم پيوستگى، مهربانى و دوستى متقابل.

=تَآمَرَ-

تَآمُراً [أمر] القومُ: آن قوم با هم مشورت كردند.

=تَآوَى-

تَآوِياً [أوي] تِ الطيورُ: پرندگان گردهم آمدند و به هم پيوستند.

=التَّائِب-

[توب]: پشيمان، مترادف (النّادِم) است.

=التَّائِق-

[توق]: آرزومند، مشتاق.

=تَاءَمَ-

مُتَاءَمَةً [تأم] أخاهُ: با برادر خود دوقلو زائيده شد.

=التَّائِه-

[توه و تيه] فا: گم گشته، خود بزرگ بين، متكبر.

=التَّائِيّ-

نسبت به (التّاء) است.

=تابَ-

- تَوْباً و تَوْبَةً [توب] الى اللّهِ: از گناهى كه مرتكب شده بود توبه كرد، پشيمان شد،- اللّهُ عليهِ: خدا از تقصير او گذشت و او را آمرزيد.

=تابَعَ-

مُتابَعَة و تِبَاعاً [تبع] الحديثَ: سخن را بگونه اى نيكو ادامه داد،- العملَ: آن كار را استوار كرد،- فلاناً على الأَمْر: با فلانى درباره ى آن كار توافق كرد؛ «تابَعَنِي بِمَا لَهُ عِنْدي»: چيزى را كه نزد من داشت مطالبه كرد.

=التَّابِع-

ج تَبَع و تَوَابِع و تُبَّاع: دنباله رو، خدمتگزار، پيرو، جِنّي.

=التَّابِعَة-

مؤنث (التَّابِع) است.

=التَّابِعِيّ-

نسبت به (التّابِع و التّابِعَة) است،- فى الشّرع الإسلامي: آنكه در زندگى خود ياران پيغمبر اسلام را كه از دنيا رفته باشند ديده باشد.

=التَّابِعيَّة-

[تبع]: نژاد، تابعيت.

=تابل-

=التابل-

=التابوت-

=التابور-

=تاج-

=التاج-

=تاجر-

=التاجر-

=تاخم-

=تاح-

=تار-

=التار-

=تارب-

=التارة-

=التارس-

=تارك-

=التاريخ-

=تاس-

=التاسع-

=تاع-

=التافه-

=تاق-

=تالى-

=التالد-

=التالي-

=تام-

=التام-

=التامر-

=تاه-

=تاهم-

=التاوي-

=تأبى-

=تأبد-

=تأبط-

=تأبه-

=التأبين-

=تأتى-

=التأتاء-

=تأتأ-

=تأثث-

=تأثر-

=التأثر-

=تأثل-

=تأثم-

=التأثير-

=تأجج-

=تأجل-

=التأجيل-

=تأجم-

=تابَلَ-

مُتَابَلَةً و تِبَالًا [تبل] الطعامَ: در غذا ادويه ى خوشبو و خوشمزه كننده ريخت.

=التَّابَل-

ج تَوَابِل: ادويه ى خوشبو كننده و اشتها آور مانند فلفل.

=التَّابِل-

ج تَوَابِل: مترادف (التّابَل) است.

=التَّابُوت-

ج تَوَابِيت: صندوق چوبى؛ «تَابوتُ الميِّت»: تابوت مرده.

=التَّابُور-

ج تَوَابِير: گروهى از لشكريان- اين واژه تركى است-

التَّابِير-

(ح): جانورى است از رسته ى (التَّابِيريّات) كه در جنگلهاى امريكا و آسياى استوائى زندگى مى كند. گوشت اين حيوان مانند گوشت گاو است و خورده مى شود.

=تاجَ-

- تَوْجاً [توج]: تاج بر سر نهاد.

=التّاج-

ج تِيجان: تاج، اكِليلِ؛ «تاجُ العمود» (ب): سر ستون؛ «تاجُ الجَبَّارِ»: نام ستاره هائى است.

=تاجَرَ-

مُتَاجَرَةً [تجر]: تجارت كرد.

=التَّاجِر-

ج- تِجَار و تُجَّار: تاجر، بازرگان؛ «تَاجِرُ الجُمْلَة»: تاجر عمده فروش؛ «تَاجر التجزِئة او المُفَرّق»: خرده فروش،- ج تَواجِر:

رايج؛ «بِضَاعَةٌ تاجِرة»: كالاى رايج و پُر فروش ضد اين واژه (كَاسِدَة) است.

=تاخَمَ-

مُتَاخَمَةً [تخم] مُلْكى مُلْكَك: حدود ملك تو به ملك من رسيد.

=تاحَ-

- تَيْحاً [تيح]: آماده شد،- لَهُ: براى او آماده شد،- فى مَشْيِهِ: در راه رفتن متمايل شد و تكبر كرد.

=تارَ-

- تَيَرَاناً [تير] البحرُ: دريا متلاطم شد.

=التَّارّ-

[ترّ]: مرد فربه و سست.

=تارَبَ-

مُتَارَبَةً [ترب] هُ: هم سن و سال او بود.

=التَّارَة-

ج تَارَات [تور]: زمان و يكبار؛ «فعلتُ تارةً هذَا و تَارةً (او طوراً) ذاك»: گاهى اين كار و گاهى آن كار را انجام دادم؛ «تارةً بعد تارةٍ»: گهگاه، گاه و بيگاه.

=التَّارِس-

آنكه با خود سپر داشته باشد، سپردار.

=تارَكَ-

مُنَارَكَةً و تِرَاكاً [ترك] هُ: او را رها كرد، تنها گذاشت،- الرَّجُلَ: با آن مرد صلح كرد.

=التَّارِيخ-

ج تَوَارِيخ [أرخ]: تاريخ، گاهشناسى؛ «تاريخُ الشَّىْ ءِ»: هنگام حدوث آن چيز؛ «علمُ التّاريخ»: دانش شناخت پيشامدها و حادثه هاى تاريخى و زمان وقوع و علل و موجبات آنها.

=تاسَ-

- تَيْسا [تيس] الجديُ: بزغاله بُز شد.

=التَّاسِع-

نهم، عددى كه پس از هشتم آيد.

=تاعَ-

- تَيْعاً [تيع] القي ءُ: قي بيرون آمد.

=التَّافِه-

كم عقل، آنچه كه مزه يا طعمى نداشته باشد.

=تَاقَ-

- تَوقاً [توق] هُ و اليه: مترادف (اشْتَاق) است، به او گرائيد،- الى الغَايَةِ: به غايت آن چيز شتافت،- تْ عينُهُ بِالدمُوع: چشم او اشك ريخت،- مِنْهُ: از او ترسيد و رام شد،- بنفسِهِ: جان خود را رايگان كرد.

=تالَى-

مُتَالاةً [تلو] هُ: بدنبال وى رفت، با او برابرى كرد.

=التَّالِد-

هر چيز قديمى و تاريخى اعم از مال يا شرافت و بزرگي.

=التَّالِي-

ج تالِيَات، م التَّالِية، ج تَوَالٍ [تلو]:

پيرو، دنباله رو؛ «بالتّالى»: در پايان، سپس، چهارمين اسب مسابقه دهنده.

=تامَ-

- تَيْماً [تيم] هُ الحبُّ: عشق او را بنده و مطيع و رام كرد.

=التَّامّ-

تمام، كامل.

=التَّامِر-

دارنده ى خرما، خرما فروش.

=تاهَ-

- تَوْهاً [توه]: رفت و نابود شد، خود بزرگ بين شد، گمراه شد، سرگشته و سرگردان شد، عقل او مختلّ شد.

=تاهَ-

- تِيهاً [تيه]: تكبّر كرد،- تَيهاً و تَيَهَاناً:

سرگردان و نگران رفت، گمراه شد.

=تاهَمَ-

مُتَاهَمَةً [تهم]: تهمت زد.

=التَّاويّ-

نسبت به (التَاء) است.

=تَأَبَّى-

تَأَبياً [أبي]: خوددارى كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را رد كرد، قبول نكرد، به آن چيز راضى نشد.

=تَأَبَّدَ-

تَأَبُّداً [أبد]: جاودانى شد، متوحش شد، وحشى شد،- المكانُ: آن جاى ويرانه و خشك و مسكن حيوانات وحشى شد.

=تَأَبَّطَ-

تَأَبُّطاً [أبط] الشي ءَ: آن چيز را زير بغل گرفت.

=تَأَبَّهَ-

تَأَبُّهاً [أبه] عن كذا: از آن چيز پاك و منزه شد.

=التأْبِين-

[أبن]: ستايش از مرده؛ «حَفْلَةُ تَأْبِين»: مراسم ياد بود و سوگوارى بر مرده.

=تَأَتَّى-

تَأَتّياً [أتي] الأمرُ: آن كار آسان و آماده شد،- للأمرِ: بسوى آن كار رفت و خود را آماده كرد،- لِمَعْرُوفِه: نكوئى و احسان او را خواست،- لهُ: آن چيز براى وى تحقق يافت،- الشّي ءُ مِنَ الشّي ءِ: آن چيز از چيزى بدست آمد، حاصل گشت.

=التَّأْتَاء-

آنكه لفظ تاء را بهنگام سخن تكرار كند.

=تَأْتَأَ-

تَأْتَأَةً [تأتأ]: بهنگام سخن (تاء) را تكرار كرد.

=تَأَثَّثَ-

تَأَثُّثاً [أثّ]: نيكى بدست آورد.

=تَأَثَّرَ-

تأَثُّراً [أثر] منهُ و بهِ: از آن چيز اثر پذير شد، منفعل شد،- فلاناً: در پى فلانى يا بدنبال اثر وى رفت.

=التَّأَثُّر-

اثر پذيرى، احساس، انفعال.

=تَأَثَّلَ-

تَأَثلًا [أثل]: اصيل و ريشه دار شد.

=تَأَثَّمَ-

تَأَثُّماً [أثم]: از ارتكاب گناه روى گردانيد و منصرف شد.

=التَّأثِير-

[أثر] في أو على: اثر گذاشتن در چيزى، مفعول نمودن يا وقوع فعل بر چيزى،- (ف): اثر برق در چيزى.

=تَأَجَّجَ-

تَأَجُّجاً [أجّ]: افروخته شد،- تِ النّارُ: گرمى آتش افزون شد.

=تَأَجَّلَ-

تَأَجُّلًا [أجل] الى: بتأخير افتاد، عقب افتاد.

=التَّأْجِيل-

[أجل]: تأخير، عقب افتادن؛ «تأجيلُ الجلسَة او المُحَاكمَة»: تأخير جلسه يا محاكمه، تجديد جلسه يا محاكمه براى تاريخى ديگر.

=تَأَجَّمَ-

تَأَجُّماً [أجم] الأَسَدُ: شير به بيشه ى خود درآمد.

=تأخى-

=تأخر-

=تأدى-

=تأدب-

=التؤدة-

=التأديب-

=التأديبات-

=التأديبي-

=تأذى-

=تأرب-

=تأرج-

=تأرجح-

=التأريخ-

=تأزر-

=تأزز-

=تأزم-

=تأسى-

=تأسد-

=تأسس-

=تأسف-

=تأسل-

=تأسن-

=التأسيسي-

=تأشب-

=التأشير-

=التأشيرة-

=تأصل-

=تأفف-

=تأكد-

=تأكر-

=تأكسد-

=التأكيد-

=التأكيدات-

=تألى-

=تألب-

=تألف-

=تألق-

=التألق-

=تألم-

=تأله-

=التأليف-

=التؤم-

=التئم-

=تأمر-

=تأمرك-

=التأمري-

=تأمل-

=تَأَخَّى-

تَأَخِّياً [أخو] هُ: او را برادر خود خواند يا گرفت،- الشي ءَ: قصدِ بدست آوردن حقيقت آن چيز را نمود.

=تَأَخَّى-

تَأَخِّياً [أخو و وخي] الأَمرَ: مترادف (تَوَخّى) است: آهنگ انجام آن كار را كرد.

=تَأَخَّرَ-

تَأَخُّراً [أخر]: عقب افتاد، به عقب برگشت. اين واژه ضد (تَقَدَّم) است.

=تَأَدَّى-

تَأَدِّياً [أدو]: وسيله و ابزارى براى خود گرفت، آماده شد،- اليهِ الخبرُ: خبر به او رسيد،- لهُ من حَقِّهِ: دين او را پرداخت.

=تَأَدَّبَ-

تَأَدُّباً [أدب]: فرهنگ و ادب آموخت، مهذّب شد،- عن فُلان: از اخلاق فلانى اثرپذير شد، تحت تأثير اخلاق فلانى قرار گرفت،- بِهِ: از او پيروى نمود؛ «تأدّب بِأَدَبِهِ»: ادب از او آموخت.

=التُّؤَدة-

[وأد]: متانت و شكوه و بردبارى.

=التَّأْدِيب-

[أدب]: مجازات و كيفر دادن؛ «مَجْلِسُ التّأدِيب»: دادگاه ادارى.

=التَّأْدِيبات-

مقررات و قوانين كيفرى.

=التأْدِيبِيّ-

نسبت به (التَّأدِيب) است؛ «مَجْلِسٌ تَأْدِيبِيّ»: جلسه ى انتظامى، شوراى دادگاه ادارى.

=تَأَذَّى-

تَأَذِّياً [أذي]: آزرده شد، آزردگى در او اثر كرد.

=تَأَرَّبَ-

تَأَرباً [أرب]: با تكلّف به زيركى پرداخت،- تِ العُقْدَةَ: گره سفت و محكم شد،- الأَمْرَ: آن كار مشكل و سخت گرديد.

=تَأَرَّجَ-

تَأَرُّجاً [أرج]: از آن بوى خوش پخش شد.

=تَأَرْجَحَ-

تَأَرْجُحاً [رجح] الشي ءُ: آن چيز تكان خورد و لرزيد.

=التَّأْريخ-

ج تَوَارِيخ [أرخ]: معرّفى وقت و زمان؛ «تَارِيخُ الشي ءِ»: زمان حدوث آن چيز.

=تأَزَّرَ-

تَأَزُّراً [أزر]: شلوار پوشيد.

=تَأَزَّزَ-

تَأَزُّزاً [أزّ] المجلسُ: مجلس پُر از مردم شد.

=تَأَزَّمَ-

تَأَزُّماً [أزم] القومُ: آن قوم دچار سختى شدند،- تِ الحالةُ: وضع وخيم شد.

=تَأَسَّى-

تَأَسِّياً [أسو]: بردبار شد و تسلّى يافت.

=تَأَسَّدَ-

تأَسُّداً [أسد]: بسان شير شد،- عَلَيه:

بر او دلير شد.

=تَأَسَّسَ-

تَأَسُّساً [أسّ] البيتُ: اساس خانه ساخته شد.

=تَأَسَّفَ-

تَأَسُّفاً [أسف]: افسوس خورد، اندوهگين شد.

=تَأَسَّلَ-

تَأَسُّلًا [أسل] هُ: در اخلاق و عادات و رفتار او بسان وى شد.

=تَأَسَّنَ-

تَأَسُّناً [أسن] الماءُ: آب دگرگون شد،- وِدُّهُ: دوستى او تغيير يافت.

=التَّأْسِيسِيّ-

آنچه كه اساس ساختمان يا پى ريزى انجمن يا پروژه اى را وضع كند؛ «المَجلِسُ التَّأْسِيسِيّ»: مجلس مؤسسان يا مجلس خبرگان كه قانون اساسى كشور را وضع مى كند.

=تَأَشَّبَ-

تَأَشُّباً [أشب] القومُ: آن قوم با هم آميختند،- الشّجرُ: درختان در هم پيچيده و به هم پيوسته شدند.

=التَّأْشِير-

مص، نشان، علامت، مهر كه بر روى اسناد زننده،- ج تَآشير: آنچه را كه ملخ و مانند آن نيش زند.

=التَّأْشِيرَة-

نشان زده شده بر روى اوراق و اسناد رسمى مانند امضا و مهر؛ «تأشيرةُ المرور»: اجازه ى ورود به كشورى، ويزا.

=تَأَصَّلَ-

تَأَصُّلًا [أصل]: ريشه دار شد.

=تَأَفَّفَ-

تَأَفُّفاً [أف]: بر اثر سختى و اندوه «أُف» گفت.

=تَأَكَّد-

تَأَكُّداً [أكد]: آن چيز استوار و سخت شد،- مِنْ: از ... يقين حاصل كرد.

=تَأَكَّرَ-

تَأَكُّراً [أكر] الأرضَ: زمين را كند و شخم زد.

=تَأَكْسَدَ-

تَأَكْسُداً (ك): آن چيز با اكسيژن پيوسته شد، زنگ زد- اين واژه يونانى است-

تَأَكَّلَ-

تَأَكُّلًا [أكل] تِ السنُّ: دندان سائيده شد و پوسيد و افتاد.

=التَّأْكِيد-

[أكد]: اثبات، تضمين، متأكد شدن، تأكيد كردن.

=التَّأْكِيدَات-

تضمينات.

=تَأَلّى-

تَأَلِّياً [ألو]: سوگند خورد،- على نفسِهِ أن: خود را ملزم و متعهد ساخت كه ...

=تَأَلَّبَ-

تَأَلُّباً [ألب]: جمع و انبوه شد،- على: بر چيزى توطئه كرد.

=تَأَلَّفَ-

تَأَلُّفاً [ألف] هُ: با او همصحبت شد و مدارا كرد،- الشي ءُ: آن چيز تأليف و يا تنظيم شد،- تِ الوزارةُ: هيأت وزيران يا كابينه تشكيل شد،- القومُ: آن قوم گردهم آمدند.

=تَأَلَّقَ-

تَأَلُّقاً [ألق] البرقُ: برق درخشيد،- تِ المَرْأةُ: آن زن خود را آراست.

=التَّأَلُّق-

[ألق] (ف): درخشندگى و تابندگى بعضى از مواد بدون ايجاد حرارت. از اين وسيله براى نشان دادن علامات رانندگى در راهها و همچنين كشتيها استفاده مى شود و گونه هاى بسيارى دارد مانند تابندگى فُسفُر كه اثر دراز مدت دارد و نيز تابندگى فلور كه زود خاموش مى شود.

=تَأَلَّمَ-

تَأَلُّماً [ألم]: دردمند شد.

=تَأَلَّهَ-

تَأَلُّهاً [أله]: ادعاى خدائى كرد، عابد و زاهد و نيايشگر شد.

=التَّأْلِيف-

مص،- ج تَآليف: كتاب كه مسائل علمى در آن گردآورى شده باشد.

=التُّؤْم-

[تأم]: يكى از دو قلوها؛ «هو تُؤْمُهُ»:

با او دو قلو است.

=التِّئْمُ-

مترادف (التُّؤْم) است.

=تَأَمَّرَ-

تَأَمُّراً [أمر] عليهِ: بر او چيره شد و امر و نهى كرد،- هُ: با او مشورت كرد.

=تَأَمْرَكَ-

تَأَمْرُكاً الرجُلُ: آن مرد آمريكائى شد، او با اخلاق و روش آمريكائيان پرورش يافت و عادت كرد.

=التَّأْمُرِيّ-

إنسان، آدمى زاده.

=تَأَمَّلَ-

تَأَمُّلًا [أمل] الأمرَ و فيهِ: در آن كار انديشيد و تأمّل كرد؛ «تَأمَّلَ جَمَالَ الطَّبِيعَةِ»:

=التأمل-

=تأمم-

=التأميم-

=التأمين-

=تأنى-

=تأنث-

=تأنس-

=تأنق-

=التأنيب-

=تأهب-

=تأهل-

=تأوب-

=تأوى-

=تأود-

=تأوه-

=تأيد-

=تب-

=التب-

=تباءس-

=التباب-

=تباث-

=تباجح-

=تباحث-

=تباخس-

=تباد-

=تبادى-

=تبادر-

=تبادل-

=التبادل-

=تباده-

=تبارى-

=تبارأ-

=تبارد-

=تبارز-

=تبارك-

=التباريج-

=تباشر-

=التباشير-

=تباصر-

=تباطأ-

=التباع-

=تباعد-

=التباعد-

=تباغى-

=تباغض-

=تباكى-

=التبال-

=تبالط-

=تبالغ-

در زيبائى طبيعت انديشيد؛ «تَأَمَّلَ فى حَقِيقَةِ او مَسْأَلةِ»: براى پى بردن به حقيقت يا حلّ مسأله اى انديشه بكار برد.

=التَّأَمُّل-

انديشيدن و فكر كردن در امور و حقايق، پرستش و نيايش عقلى بدرگاه خداوند. نماز اشراق.

=تَأَمَّمَ-

تَأَمُّماً [أمّ] هُ: به سوى او شتافت،- به: به او اقتدا كرد،- المرأةَ: آن زن را مادر گرفت.

=التَّأمِيم-

[أمّ]: ملى كردن املاك بخش خصوصى و اموال شركتهاى توليدى و صنعتى زير نظر دولت.

=التَّأْمِين-

[أمن]: مص، بيمه، بيمه شدن، بيمه درآوردن كه در برابر پرداخت مبلغى در برابر حوادث و پيشامدها انجام مى شود.

بيمه گونه هاى متعددى دارد از قبيل: بيمه عمر، بيمه ى اتومبيل، بيمه ى شخص ثالث، بيمه ى آتش سوزى و جز آنها.

=تَأَنَّى-

تَأَنِّياً [أني] الرجلَ: از آن مرد پيشى نگرفت،- فى الأَمْرِ و بهِ: در آن كار تأمل و درنگ كرد.

=تَأَنَّثَ-

تَأَنُّثاً [أنث]: مؤنث شد،- الرّجلُ: آن مرد در نرمى استخوان و باريكى سخن همانند مؤنث شد،- لهُ: در برابر او نرمى و سستى كرد.

=تَأَنَّسَ-

تَأَنُّساً [أنس]: اين واژه ضد (تَوَحَّشَ) است، انسان شد،- بِهِ: با او انس گرفت و هم صحبت شد،- السّبعُ: آن جانور وحشى از دور احساس به شكار كرد.

=تَأَنَّقَ-

تَأَنُّقاً [أنق]: در جستجوى آن چيز پسنديده شد،- فى الكلامِ او العملِ: در سخن و گفتار و كردار اتقان و حكمت كرد،- المكانَ: آن جاى را پسنديد و از آن دورى نكرد.

=التَّأْنِيب-

ملامت و نكوهش سخت.

=تَأَهَّبَ-

تَأَهُّباً [أهب] للامرِ: براى آن كار آماده شد.

=تَأَهَّلَ-

تَأَهُّلًا [أهل]: ازدواج كرد، متأهّل شد،- لِلأَمْرِ: شايسته ى آن كار شد.

=تَأَوَّبَ-

تَأَوُّباً [أوب]: برگشت،- المَاءَ:

شبانگاه به سوى آب رفت.

=تَأَوَّى-

تَأَوِّياً [أوي] تِ الطيورُ: پرندگان جمع شدند.

=تَأَوَّدَ-

تَأَوُّداً [أود]: كج و خميده شد،- هُ الأَمرُ: آن كار بر او شاق و سنگين شد.

=تَأَوَّهَ-

تَأَوُّهاً [أوه]: آه كشيد و دردمند شد.

=تَأَيَّدَ-

تَأَيُّداً [أيد]: نيرومند شد.

=تَبَّ-

- تَبّاً الشي ءَ: آن چيز را بريد،- تَبّاً و تَبَباً و تَبَاباً: هلاك شد،- تْ يداهُ: دو دست او زيان ديدند،- فلاناً: او را نابود كرد.

=التَّبّ-

مص؛ «تبّاً لهُ» با نصب بر مصدر و اضمار فعل: خداوند او را زيانكار و نابود كند.

=تَبَاءَسَ-

تَبَاؤُساً [بأس]: آن مرد به تنگدستى و فقر تظاهر كرد.

=التَّبَاب-

زيان، نابودى، هلاك، نقص.

=تَبَاثَّ-

تَبَاثّاً [بثّ] القومُ الأَسرارَ: آن قوم رازها را بر يكديگر آشكار كردند.

=تَبَاجَحَ-

تَبَاجُحاً [بجح]: فخر فروشى و مباهات كرد؛ «النِّسَاءُ يَتَبَاجَحْنَ فيما بَيْنَهُنَّ»:

زنان نسبت به يكديگر فخر فروشى مى كنند.

=تَبَاحَثَ-

تَبَاحُثاً [بحث] القومُ: آن قوم با هم مباحثه و مجادله و گفتگو كردند.

=تَبَاخَسَ-

تَبَاخُساً [بخس] القومُ: آن قوم مغبون شدند، در خريد و فروش يكديگر را فريب دادند و گول زدند.

=تَبَادَّ-

تَبَادّاً [بدّ] القومُ: آن قوم با هم مبارزه كردند، آن قوم دو نفر به دو نفر رفتند.

=تَبَادَى-

تَبادِياً [بدو]: خود را به شكل مردم بيابان درآورد.

=تَبَادَرَ-

تَبَادُراً [بدر]: شتافت؛ «تَبادَرَ الْقومُ»: آن قوم شتافتند،- الى الذّهن: به خاطر آمد، بياد آمد.

=تَبَادَلَ-

تَبَادُلًا [بدل]: با يكديگر چيزى را مبادله كردند.

=التَّبَادُل-

مشاركت، داد و ستد؛ «تبادُل السّلام» به يكديگر درود گفتن؛ «تبادُل الخواطر» با هم انديشيدن.

=تَبَادَهَ-

تَبادُهاً [بده] القومُ الشعْرَ أو الخُطَبَ: بطور ارتجالى شعر گفتند يا سخنرانى كردند.

=تَبَارَى-

تَبَارِياً [بري] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم مسابقه دادند و معارضه نمودند.

=تَبَارَأَ-

تَبَارُؤاً [برأ] الزوجان: زن و شوهر از هم جدا شدند.

=تَبَارَدَ-

تَبَارُداً [برد]: سرما را تحمّل كرد.

=تَبَارَزَ-

تَبَارُزاً [برز] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم مبارزه و زد و خورد كردند.

=تَبَارَكَ-

تَبَارُكاً [برك] اللّهُ: خداوند برتر و مقدس است،- بهِ: به آن فال نيك زد.

=التَّبَارِيج-

[برج]: «تَبَارِيجُ النباتِ»:

شكوفه هاى درخت.

=تَبَاشَرَ-

تَبَاشُراً [بشر] القومُ بالأمر: آن قوم درباره امر به يكديگر بشارت دادند.

=التَّبَاشِير-

[بشر]: بشارت، مژده؛ «تَبَاشِيرُ الشي ءِ»: آغاز آن چيز؛ «تباشير الصُّبح»: آغاز بامداد.

=تَبَاصَرَ-

تَبَاصُراً [بصر] القومُ: در نگاه كردن به دور با هم مسابقه دادند، برخى از آنها برخى ديگر را ديدند.

=تَبَاطَأَ-

تَبَاطُؤاً [بطأ] في كذا: در آن كار سستى و كندى كرد.

=التَّبَاع-

[تبع]: مص؛ «تِبَاعاً»: يكى پس از ديگرى، پياپى.

=تَبَاعَدَ-

تَبَاعُداً [بعد] القومُ: از يكديگر دورى جستند.

=التَّبَاعُد-

[بعد]: مص، دورى، نفرت.

=تَبَاغَى-

تَبَاغِياً [بغي] القومُ: آن قوم نسبت به يكديگر ستم كردند.

=تَبَاغَضَ-

تَبَاغُضاً [بغض] القومُ: آن قوم با يكديگر كينه ورزيدند.

=تَبَاكَى-

تَبَاكِياً [بكي]: خود را به گريه درآورد.

=التَّبَّال-

دارنده ى توابل (ادويه ى خوشبو و خوشمزه كننده ىِ غذا)، توابل فروش.

=تَبَالَطَ-

تَبَالُطاً [بلط] القومُ: آن قوم با شمشيرها بجان يكديگر افتادند و جنگيدند.

=تَبَالَغ-

تَبَالُغاً [بلغ] الرجلُ في كلامِهِ: در سخن

=تباله-

=التبان-

=التبانة-

=تباهج-

=تباوأ-

=تبايع-

=تباين-

=التباين-

=تبب-

=تبتل-

=تبشر-

=تبجبج-

=تبجح-

=تبجس-

=تبحر-

=تبختر-

=التبخترية-

=تبخر-

=تبدى-

=تبدد-

=تبدع-

=تبدل-

=التبذار-

=تبذخ-

=تبذر-

=تبذل-

=التبر-

=تبرى-

=تبرأ-

=تبرأل-

=تبربر-

=التبرة-

=تبرج-

=تبرد-

=تبرر-

=تبرص-

=تبرطل-

=تبرع-

=التبرع-

=تبرعم-

=تبرقح-

=تبرقع-

=تبرك-

=تبرم-

=تبرنس-

=تبرنط-

=تبرهن-

=التبريد-

=التبرير-

=تبزل-

=تبسر-

=تبسط-

=تبسل-

=تبسم-

=التبسيط-

=تبشع-

خود اظهار بلاغت كرد در حاليكه بليغ نبود،- فيهِ المرضُ: بيمارى در او شدت يافت.

=تَبَالَهَ-

تَبَالُهاً [بله]: خود را به نادانى و ابلهى زد.

=التُّبَّان-

شلوار كوتاه، شورت، مايو، شلوار ورزش، تنبان- اين واژه فارسى است-

التَّبَّان-

كاه فروش، كاهدان.

=التَّبَّانة-

«دَرْبُ التَّبَّانةِ» (فك): كهكشان.

=تَبَاهَجَ-

تَبَاهُجاً [بهج] بِهِ: به او شادمان شد،- المكانُ: آن مكان نيكو شد.

=تَبَاوَأَ-

تَبَاوُؤاً [بوأ] الشيئان: آن دو چيز با هم برابر شدند.

=تَبَايَعَ-

تَبَايُعاً [بيع] الرجُلانِ: آن دو مرد به يكديگر چيز فروختند.

=تَبَايَنَ-

تَبَايُناً [بين] الرجُلانِ: آن دو مرد از يكديگر جدا شدند، دور شدند،- الشَّيْئانِ:

آن دو چيز با هم اختلاف داشتند.

=التَّبَايُن-

اختلاف، تفاوت، دورى.

=تَبَّبَ-

تَتْبِيباً [تبّ] فلاناً: به فلانى (تبّاً لك):

نابود شوى گفت، او را نابود كرد.

=تَبَتَّلَ-

تَبَتُّلًا [بتل]: از همه چيز بريد و به خدا روى آورد، ازدواج نكرد.

=تَبَشَّر-

تَبَشُّراً [بشر] وجهُهُ: چهره ى او شادمان گرديد.

=تَبَجْبَجَ-

تَبَجْبُجاً [بجبج] اللحمُ: گوشت بسيار و سست شد.

=تَبَجَّحَ-

تَبَجُّحاً: فخر كرد.

=تَبَجَّسَ-

تَبَجُّساً [بجس] الماءُ: آب روان شد.

=تَبَحَّرَ-

تَبَحُّراً [بحر] في العِلْم: در دانش پژوهش بسيار كرد.

=تَبَخْتَرَ-

تَبَخْتُراً [بختر]: به گونه اى نيكو راه رفت، در راه رفتن به راست و چپ مايل شد، بگونه اى متكبرانه و خود بزرگ بين راه رفت.

=التَّبَخْتَرِيَّة-

مترادف (البَخْتَرِيّة) بمعناى با ناز و تكبر راه رفتن است.

=تبَخَّرَ-

تَبَخُّراً [بخر] الماءُ: آب بخار شد،- الرّجُلُ: آن مرد با بخور دود كرد، با بوى خوش بخور و دود كرد.

=تَبَدَّى-

تَبَدِّياً [بدو]: آشكار شد.

=تَبَدَّدَ-

تَبَدُّداً [بدّ]: پراكنده شد،- القومُ الشَّي ء: آن قوم آن چيز را به بخشهائى تقسيم كردند.

=تَبَدَّعَ-

تَبَدُّعاً [بدع]: چيز نو آورد، بدعت گذارد.

=تَبَدَّلَ-

تَبَدُّلًا [بدل]: تغيير يافت، كُت پوشيد،- عِندَ الْعَامّة: و در زبان متداول بمعناى خود را آرايش كرد مى باشد،- هُ بِكذا:

آن را با چيزى عوض كرد؛ «تَبَدَّلا ثوبَيْهما»:

پيراهن يكديگر را با هم عوض كردند؛ «تَبَدَّلت الدّارُ بانْسِها وَحْشاً»: آن خانه پس از انس و شادى بگونه ى وحشتناك درآمد.

=التَّبذَار-

[بذر]: آنكه در اموال خود اسراف كند، پُر حرفِ بسيار ياوه گو.

=تَبَذَّخَ-

تَبَذُّخاً [بذخ]: بلند شد، بالا آمد، متكبّر شد، مقام او بالا رفت.

=تَبَذَّرَ-

تَبَذُّراً [بذر]: متفرق شد، پراكنده شد.

=تَبَذَّلَ-

تَبَذُّلًا: ترك احتشام كرد و متواضع شد.

=التِّبْر-

طلاى ريخته نشده و سكّه نخورده يا طلائى كه در خاك معدنش باشد.

=تَبَرَّى-

تَبَرِّياً [بري] لمعروفِه: متعرض نكوئى او شد.

=تَبَرَّأَ-

تَبَرُّؤاً [بَرْأ] من الذنب: از گناه تبرئه شد.

=تَبَرْأَلَ-

تَبَرْؤُلًا [برأل] الطائرُ: پرنده پرهاى گردنش را براى جنگ از هم باز كرد.

=تَبَرْبَرَ-

تَبَرْبُراً: به بربريان پيوست و وحشى شد.

=التَّبْرَة-

واحد (التِّبر) است.

=تَبَرَّجَ-

تَبَرُّجاً [برج] تِ المرأةُ: زن خود را آرايش كرد.

=تَبَرَّدَ-

تَبَرُّداً [برد]: خواست كه خنك شود؛ «نَزَلَ فى المَاءِ يَتَبَرَّدُ»: خود را به آب زد تا خنك شود.

=تَبَرَّرَ-

تَبَرُّراً [برّ]: نيكوكار شد، خواست كه نيكوكاريش آشكار شود،- هُ: از او اطاعت و فرمانبردارى كرد.

=تَبَرَّصَ-

تَبَرُّصاً [برص] الأرضَ: ستور هر كجا كه گياه و علف بود چريد.

=تَبَرْطَلَ-

تَبَرْطُلًا [برطل]: رشوه گرفت.

=تَبَرَّعَ-

تَبَرُّعاً [برع] بالعطاءِ: بطور رايگان عطا و تبرّع كرد.

=التَّبرُّع-

ج- تَبَرُّعات [برع]: بخشش، هبه؛ «فَعلَهُ تبرُّعاً»: آن را به رايگان كمك كرد، مشاركت در سهام.

=تَبَرْعَمَ-

تَبَرْعُماً [برعم] الشجرُ: گياه غنچه برآورد.

=تَبَرْقَحَ-

تَبَرْقُحاً [برقح] الثوبُ: جامه چرك و آلوده شد.

=تَبَرْقَعَ-

تَبَرْقُعاً [برقع] تِ المرأةُ: آن زن روبند يا نقاب بست.

=تَبَرَّكَ-

تَبَرُّكاً [برك] بِه: از آن بركت گرفت، تبرّك كرد.

=تَبَرَّمَ-

تَبَرُّماً [برم]: دلتنگ و خسته شد.

=تَبَرْنَسَ-

تَبَرْنُساً: جامه ى كلاهدار پوشيد.

=تَبَرْنَطَ-

تَبَرْنُطاً: كلاه شاپو بر سر نهاد.

=تَبَرْهَنَ-

تَبَرْهُناً [برهن]: با دليل و برهان آشكار شد.

=التَّبْرِيد-

[برد]: مص؛ «جهاز التَّبْرِيد»:

دستگاه خنك كننده ى آب؛ «غُرْفَةُ التَّبْرِيد»: سردخانه.

=التَّبْرِير-

[برّ]: مص، مبرّى كردن نفس.

=تَبَزَّلَ-

تَبَزُّلًا [بزل]: سوراخ شد، شكافته شد،- هُ: آن را سوراخ كرد.

=تَبَسَّرَ-

تَبَسُّراً [بسر] الحاجةَ: حاجت را در غير موقع خود خواست.

=تَبَسَّطَ-

تَبَسُّطاً [بسط]: گردش و تفريح كرد، آن مرد گستاخ شد و شرم و حيا را كنار گذاشت، پخش شد، كشيده شده، امتداد يافت.

=تَبَسَّلَ-

تَبَسُّلًا [بسل]: از خشم يا دليرى ترشروى شد.

=تَبَسَّمَ-

تَبَسُّماً [بسم]: لبخند زد.

=التبسيط-

[بسط]: مص، آسان كردن، سهل كردن.

=تَبَشَّعَ-

تَبَشُّعاً [بشع]: زشت و ترشروى شد،

=التبشير-

=تبصبص-

=تبصر-

=التبصر-

=التبصير-

=تبضض-

=تبضع-

=تبطأ-

=تبطح-

=تبطل-

=تبطن-

=التبطيط-

=تبع-

=التبع-

=التبعة-

=تبعث-

=تبعثر-

=تبعج-

=تبعد-

=تبعض-

=تبعل-

=التبعيض-

=التبغ-

=تبغى-

=تبغدد-

=تبغض-

=تبغم-

=التبغية-

=تبقى-

=تبقع-

=تبقل-

=التبكاء-

=تبكبك-

=تبكر-

=التبكيت-

=تبل-

=التبل-

=تبلبل-

=تبلج-

=تبلد-

خود را به ترشروئى زد.

=التَّبْشِير-

[بشر]: مص، پند و موعظه و تبليغ در مسيحيّت.

=تَبَصْبَصَ-

تَبَصْبُصاً [بصبص] الكلبُ: سگ دم خود را تكان داد.

=تَبَصَّرَ-

تَبَصُّراً [بصر] الشي ءَ: با دقت آن چيز را نگريست،- في: در آن چيز انديشيد و تأمل كرد.

=التَّبَصُّر-

[بصر]: انديشيدن، تيزبينى و تيزهوشى.

=التَّبْصِير-

[بصر]: نگريستن به بخت و اقبال. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=تَبَضَّضَ-

تَبَضُّضاً [بضّ] حقَّهُ من فلان: حق خود را از فلانى بتدريج و كم كم گرفت،- فلاناً: هر چه كه فلانى داشت از او گرفت.

=تَبَضَّعَ-

تَبَضُّعاً [بضع]: به تجارت و بازرگانى مشغول شد،- العرقُ: عرق از بيخ مويها كم كم سرازير شد.

=تَبَطَّأَ-

تَبَطُّؤاً [بطأ]: عقب افتاد، دير كرد، درنگ كرد.

=تَبَطَّحَ-

تَبَطُّحاً [بطح] الوادي: دره پهن و فراخ شد.

=تَبَطَّلَ-

تَبَطُّلًا [بطل]: دلير شد، بيكار شد،- القومُ بينهم: آن قوم ميان خود ترويج باطل كردند.

=تَبَطَّنَ-

تَبَطُّناً [بطن] الأمرَ: حقيقت آن كار را دانست، الشي ء: به درون آن چيز در آمد.

=التَّبْطِيط-

[بطّ]: «تَبْطِيطُ أو تَفَلْطُحُ الأرضِ»:

فرق بين دو قطر استوائى و قطبي زمين و بخش بر قطر استوائى آن است كه بالغ بر ١/ ٢٩٧ مى شود.

=تَبِعَ-

- تَبَعاً و تَبَاعاً و تَبَاعَةً هُ: بدنبال او راه رفت، با او پيوست و رفت، فرمانبردار او شد،- الشي ءَ: در پى اثر آن چيز رفت،- الدروسَ: جلسات درس را با نظم حاضر شد،- سَيْرَهُ: به راه خود ادامه داد و همچنان رفت.

=تَبَّعَ-

تَتْبِيعاً هُ: از او پيروى كرد،- بِهِ كذا:

به او چيزى را پيوست داد.

=التَّبْع-

مترادف (التّابع) است بمعناى پيرو، عاشق، دلباخته؛ «هو تِبْعُ الكَرَمِ»: او عاشق عطا و بخشندگى است.

=التَّبَع-

مص،- ج أتباع: پيرو يا پيروان. اين واژه در مفرد و جمع يكسان بكار مى رود.

=التَّبِع-

آنكه پيروان بسيار دارد.

=التُّبَّع-

ج تَبَابِيع: درشتترين زنبور،- ج تَبَابِعَة:

لقب پادشاهان يمن قديم است.

=التَّبِعَة-

ج تَبِعَات: عاقبت، پايان؛ «لِهَذَا الْفِعْل تَبِعَةُ»: عاقبت اين كار زيان آور است، مسئوليت؛ «القى التبِعَةَ عليهِ»: مسئوليت را بعهده ى او گذاشت.

=تَبَعَّثَ-

تَبَعُّثاً [بعث] الشي ءُ: آن چيز روان شد، خارج شد.

=تَبَعْثَرَ-

تَبَعْثُراً [بعثر]: پراكنده شد، زير و رو شد؛ «تَبَعْثَرتْ نَفْسِي»: دل من نگران و منقلب و متهوّع شد.

=تَبَعَّجَ-

تَبَعُّجاً [بعج]: مترادف (تَفَجَّر) است؛ «تَبَعَّجَ السَّحَابُ»: ابر باران ريخت؛ «تَبَعَّجَ السَّيْلُ»: سيل به شدت روان شد؛ «تَبَعَّجَ عَلَيَّ بِالكلامِ»: سخن بسيار گفت.

=تَبَعَّدَ-

تَبَعُّداً [بعد]: دور شد. اين واژه ضدّ (تَقَرَّبَ) است.

=تَبَعَّضَ-

تَبَعُّضاً [بعض]: آن چيز تقسيم شد، تجزيه شد.

=تَبَعَّلَ-

تَبَعُّلًا [بعل] تِ المرأَة: زن از شوهر خود فرمانبردار شد.

=التَّبْعِيض-

[بعض]: تقسيم و تجزيه.

=التَّبْغ-

(ن): توتون و تنباكو. اين گياه از امريكا به ساير جهان برده شده و در آن ماده اى سمى مى باشد.- اين واژه اسپانيائى است.

=التِّبْغ-

(ن): مترادف (التَّبْغ) است.

=تَبَغَّى-

تَبَغِّياً [بغي] الشي ءَ: آن چيز را خواست، طلبيد.

=تَبَغْدَدَ-

تَبَغْدُداً: به شهر بغداد منسوب شد، بسان مردم بغداد شد.

=تَبَغَّضَ-

تَبَغُّضاً [بغض] إليه: با او دشمنى كرد. اين واژه ضدّ (تَحَبَّبَ) است.

=تَبَغَّمَ-

تَبَغُّماً [بغم] تِ الظبيةُ: آهو صداى نرم از خود درآورد.

=التَّبْغِيَّة-

(ن): شكوفه هائى است از رسته ى (الباذ نجانيّات) كه اصل آن از كشور آرژانتين و به رنگهاى مختلف است. اين گياه براى زينت در باغچه ها كِشت مى شود.

=تَبَقَّى-

تَبَقِّياً [بقي]: مرادف (بَقِيَ) است بمعناى باقيمانده،- هُ: او را باقى گذاشت.

تَبَقَّطَ-

تَبَقُّطاً [بقط] الشي ءَ: آن چيز را بتدريج و اندك اندك گرفت،- الخَبَرَ:

خبر را كم كم گرفت.

=تَبَقَّعَ-

تَبَقُّعاً [بقع] الثوبُ: قسمتهائى از جامه رنگين نشد، آب بر آن پاشيده و قسمتهائى از آن خيس شد.

=تَبَقَّلَ-

تَبقُّلًا [بقل]: در پى بدست آوردن گياه تازه بيرون شد، ستور گياه تازه چريد.

=التَّبْكَاء-

[بكي]: گريه، گريه ى بسيار.

=تَبَكْبَكَ-

تَبَكْبُكاً [بكبك] القومُ عليهِ: آن قومَ بر او ازدحام كردند.

=تَبَكَّرَ-

تَبَكُّراً [بكر]: مترادف (تَقَدَّم) است بمعناى جلو رفت.

=التَّبْكِيت-

[بكت]: نكوهش، چيزى اندك؛ «تَبْكِيتُ الضَّمِير»: سرزنش نفس.

=تَبَلَ-

- تَبْلًا هُ الحُبُّ: عشق او را بيمار كرد، عقل او را گرفت،- الدّهرُ القومَ: روزگار آنها را به سختى كشانيد و نابود كرد.

=تَبَّلَ-

تَتْبِيلًا الطعامَ: در غذا ادويه ى خوشمزه و خوشبو كننده ريخت.

=التَّبْل-

ج أَتْبَال و تُبُول: كينه و دشمنى.

=تَبَلْبَلَ-

تَبَلْبُلًا [بلبل]: آميخته شد؛ «تَبَلْبَلَتِ الأَلْسُنُ فى بَابِل»: زبانها در بابل با هم آميخته شدند.

=تَبَلَّجَ-

تَبَلُّجاً [بلج] الصبحُ: بامداد روشن شد،- اليهِ: به او خنديد و شادمانى كرد.

=تَبلَّدَ-

تَبلُّداً [بلد]: با هواى شهرى كه در آن زندگى مى كند عادت كرد، كودن و خنگ

=تبلر-

=تبلص-

=تبلطح-

=تبلع-

=تبلغ-

=تبلل-

=تبله-

=تبلور-

=التبليد-

=التبليط-

=التبليغ-

=تبن-

=التبن-

=تبنى-

=التبنة-

=التبني-

=تبهج-

=تبهر-

=تبهرج-

=تبهم-

=تبوا-

=تبوب-

=تبور-

=تبوق-

=التبولة-

=التبويب-

=تبيض-

=التبيع-

=التبيل-

=تبين-

=تتابع-

=تتارك-

=تتالى-

=التتالي-

=تتام-

=تتايس-

=تتبع-

=التتر-

=تترى-

=تترب-

=تترتر-

=تترس-

=تترف-

=التتري-

=التتفل-

=تتلع-

=تتلمذ-

=التتمة-

=تتمر-

=التتن-

شد، خود را به خنگى زد، سرگردان شد، آه كشيد، بر اثر اندوه و درد با دو دست خود كف زد،- القومُ: آن قوم به شهرى آمدند كه در آن كسى نبود،- الصُّبْحُ: بامداد روشن شد.

=تَبَلَّرَ-

تَبَلُّراً [بلر]: بسان شيشه ى بلور شد.

=تَبَلَّصَ-

تَبلُّصاً [بلص] الشي ءَ: آن چيز را پنهانى خواست،- تِ الغَنَمُ: شير گوسفندان كم شد.

=تَبَلْطَحَ-

تَبَلْطُحاً [بلطح] الشي ءُ: آن چيز پهن شد.

=تَبَلَّعَ-

تَبَلُّعاً [بلع] هُ: آن چيز را بلعيد، سر كشيد.

=تَبَلَّغَ-

تَبَلُّغاً [بلغ] بالشي ءِ: به آن چيز بسنده كرد و قانع شد.

=تَبَلَّلَ-

تَبَلُّلًا [بلّ] الثوبُ: جامه خيس شد.

=تَبَلَّهَ-

تَبَلُّهاً [بله]: نادان شد، نتوانست دليل بياورد، جوياى گمشده شد،- الطّرِيقَ:

بيراهه رفت و هدايت نشد.

=تَبَلْوَرَ-

تَبَلْوُراً [بلور]: آن چيز واضح و روشن شد؛ «تَبَلْوَرَ المَوقِفُ اوْ الاتجَاهُ»: موضوع يا مقصود روشن شد.

=التَّبْلِيد-

[بلد]: مص، عادت كردن و خوى گرفتن گياه يا حيوان بيگانه با آب و هواى كشورى كه بدان برده مى شوند؛ «حَدِيقة التَّبْلِيد»: باغچه ى پرورش گياهان.

=التَّبْلِيط-

[بلط]: اسفالت زمين.

=التَّبْلِيغ-

[بلغ]: خبر دادن، اعلام، اخطار، انذار، ابلاغ.

=تَبَنَ-

- تَبْناً الدابَّةَ: به ستور كاه خورانيد.

=تَبَّنَ-

تَتْبِيناً: كاه را در كاهدان ريخت.

=التِّبْن-

كاه.

=تَبَنَّى-

تَبَنِّياً [بني] هُ: او را فرزند خود خواند.

=التِّبْنَة-

يك ريزه كاه.

=التِّبْنِيّ-

آنچه به رنگ كاه باشد.

=التَّبَنِّي-

[بني]: گرفتن فرزند خوانده، پسر خوانده، دختر خوانده.

=تَبَهَّجَ-

تَبَهُّجاً [بهج] بِهِ: به او شادمان شد.

=تَبَهَّرَ-

تَبَهُّراً [بهر] الإناءُ: ظرف پر شد،- السَّحَابَةُ: ابر روشنائى داد.

=تَبَهْرَجَ-

تَبَهْرُجاً [بهرج]: متكبر شد، خود بزرگ بين شد،- تِ المرأةُ: آن زن آرايش و زينت كرد.

=تَبَهَّمَ-

تَبَهُّماً [بهم] الأمرُ عليه: امر بر او مبهم و پوشيده شد.

=تَبَوَّا-

تَبوُّؤاً [بوأ] المكانَ و بهِ: در آن جاى اقامت كرد،- الشي ءَ: آن چيز را تسليم گرفت؛ «تَبَوّأ العَرْشَ»: بر تخت نشست؛ «تَبَوَّأَ الحُكْمَ»: زمام امور مملكت را بدست گرفت.

=تَبَوَّبَ-

تَبَوُّباً [بوب] الرجلَ: آن مرد را دربان گرفت.

=تَبَوَّرَ-

تَبَوُّراً [بور] نفسَهُ: بر خود مرثيه خواند و از نابودى شيون كرد.

=تَبَوَّقَ-

تَبَوُّقاً [بوق]: دروغ گفت،- الوَبَاءُ فى المَاشِيَة: در دام و با افتاد.

=التَّبُّولَة-

(ط): غذائى است كه از برغول و جعفرى و نعناع و پياز و ادويه ى خوشبو كننده و آب ليمو و روغن زيتون تهيه كنند.

=التَّبْوِيب-

[بوب]: تقسيم كردن چيزى به بابها.

=تَبَيَّضَ-

تَبَيُّضاً [بيض]: سفيد شد.

=التَّبِيع-

ج تِبَاع و تَبَائِع: ياور و پيرو، همراه و همنشين و هم صحبت، كمك كار.

=التَّبِيل-

مترادف (المَتْبُول) است.

=تَبَيَّنَ-

تَبَيُّناً [بين] الشي ءُ: آن چيز واضح شد،- الشي ءَ: آن چيز را توضيح داد، آن چيز را انديشيد و شناخت.

=تَتَابَعَ-

تَتَابُعا [تبع]: دنباله روى كرد،- تِ الأخبارُ: برخى اخبار در پى برخى ديگر از آن رسيد.

=تَتَارَكَ-

تَتَارُكاً [ترك] القومُ الأمرَ بينهم: آن قوم آن كار را از ميان خود رها كردند.

=تَتَالَى-

تَتَالِياً [تلو]: دنباله روى كرد، آن كار را پياپى انجام داد.

=التَّتَالِي-

پى در پى؛ «جَاءَتِ الخَيلُ تَتَالِياً»:

اسبان در پى يك ديگر آمدند.

=تَتَامَّ-

تَتَامّاً [تمّ] القومُ: همه ى آن قوم آمدند.

=تَتَايَسَ-

تَتَايُساً [تيس] الماءُ: موجهاى آب به هم خوردند،- تِ العَنْزُ: بز پرورش يافت و تيس (بز نر) شد.

=تَتَبَّعَ-

تَتَبُّعاً [تبع] الأمرَ: بدنبال آن چيز رفت و تتبّع كرد؛ «تَتَبَّعْتُ احْوَالَه» گاه و بيگاه جوياى احوال او بودم و پيگيرى كردم.

=التَّتَر-

مردم تاتارند كه در محدوده ى ميان درياى خزر و هند و چين سكونت دارند.

=تَتْرَى-

[تتر و وتر]: اصل اين واژه [وَتْرَى] است. بمعناى پياپى و آمدن يكى پس از ديگرى است؛ «ارْسَلْنَا رُسُلَنا تَتْرى»: ما پيامبران خود را يكى پس از ديگرى فرستاديم؛ «جاءَ القومُ تَتْرَى و تَتْرًى»: آن قوم بدنبال هم آمدند.

=تَتَرَّبَ-

تَتَرُّباً [ترب]: آن چيز خاك شد، آن چيز خاكى شد.

=تَتَرْتَرَ-

تَتَرْتُراً [ترتر]: لرزيد و تكان خورد.

=تَتَرَّسَ-

تَتَرُّساً [ترس]: زره پوشيد، در ميان زره پنهان شد.

=تَتَرَّفَ-

تَتَرُّفاً [ترف]: بهره مند شد، در فراخ و نعمت قرار گرفت.

=التَّتَريّ-

واحد (التَّتَر) است، تاتارى.

=التُّتْفُل-

(ح): روباه

تَتَلَّى-

تَتَلِّياً [تلو] هُ: آن را پيگيرى كرد؛ «تَتَلَّيْتُ حَقِّي»: براى بدست آوردن حق خود پيگيرى كردم تا آنرا گرفتم.

=تَتَلَّعَ-

تَتَلُّعاً [تلع] في مِشْيتهِ: در راه رفتن سر و گردن خود را بالا گرفت. اين واژه بيشتر درباره ى گاو و آهو و مانند آن بكار مى رود.

=تَتَلْمَذَ-

تَتَلْمُذاً [تلمذ] الولدَ: آن جوان را دانش آموخت،- لِفُلانٍ: دانش آموز او شد.

=التَّتِمَّة-

[تمّ]: تتمه، تكمله، پاياني.

=تَتَمَّرَ-

تَتَمُّراً [تمر] اللحمُ: گوشت ريزريز شد.

=التُّتُن-

(ن): مترادف (التَّبغ) است- اين واژه تركى است-

تَتَهَّمَ-

تَتَهُّماً [تهم]: بر او تهمت زد، به تهامه درآمد.

=تتوج-

=تتوق-

=تثاءب-

=تثاقف-

=تثاقل-

=تثانى-

=تثألل-

=تثبت-

=تثبج-

=تثبط-

=تثبن-

=التثبيت-

=تثعلب-

=تثقف-

=تثلل-

=تثلم-

=التثليث-

=تثنى-

=التثنية-

=تجاب-

=تجاحف-

=تجادع-

=تجادل-

=تجاذب-

=تجارى-

=التجارة-

=التجاري-

=تجارز-

=تجازى-

=تجازر-

=تجاسر-

=تجاعل-

=التجاعيد-

=تجافى-

=تجال-

=تجالى-

=تجالد-

=تجالس-

=تجان-

=تجانب-

=تجانس-

=التجانس-

=تجانف-

=التجانف-

=تجانن-

=تجاهد-

=تجاهر-

=تجاهل-

=تَتَوَّجَ-

تَتَوُّجاً [توج]: تاجگذارى كرد.

=تَتَوَّقَ-

تَتَوُّقاً [توق] الى الشي ءِ: به آن چيز گرايش نمود، مشتاق آن شد.

=تَثَاءَبَ-

تَثَاؤُباً [ثأب]: خميازه كشيد.

=تَثَاقَفَ-

تَثَاقُفاً [ثقف] الرجُلان: در مهارت و دانش بر يكديگر چيره شدند، با يكديگر خصومت و مبارزه كردند.

=تَثَاقَلَ-

تَثَاقُلًا [ثقل]: سنگينى را بر خود هموار كرد،- عنهُ: از او عقب افتاد و پس ماند،- القومُ: آن قُوم بهنگام يارى خواستن از ايشان سنگينى كردند و يارى ندادند.

=تَثَانَى-

تَثَانِياً [ثني] القومُ عليه: آن قوم مهربانى و الطاف او را آشكار كردند.

=تَثَألَلَ-

تَثَالَلًا [ثأل]: بر پوست بدن او دانه و زگيل برآمد.

=تَثَبَّتَ-

تَثَبُّتاً [ثبت]: استوار شد، متين شد،- فى الأَمْرِ و الرَّأْي: در آن كار يا امر انديشيد و تأمل كرد، مشورت و بررسى كرد.

=تثَبَّجَ-

تَثَبُّجاً [ثبج] الراعي بالعصا: چوپان عصا را بر پشت گردن نهاد و با دو دست خود دو طرف آنرا گرفت.

=تَثَبَّطَ-

تَثَبُّطاً [ثبط] عن الأمر: از كار باز ايستاد.

=تَثَبَّنَ-

تَثَبُّناً [ثبن] الشي ءَ: آن چيز را در دامن خود نهاد و با دستهاى خود حمل كرد.

=التَّثْبِيت-

[ثبت]: مص، يكى از اسرار هفتگانه ى مسيحيت است، مُتمّم معموديه.

=تَثَعْلَبَ-

تَثَعْلُباً [ثعلب]: در نيرنگ بسان روباه شد.

=تَثَقَّفَ-

تَثَقُّفاً [ثقف] الولدُ: آن جوان دانش و فرهنگ آموخت.

=تَثَلَّلَ-

تَثَلُّلًا [ثلّ] البيتُ: آن خانه اندك اندك و بتدريج ويران شد.

=تَثَلَّمَ-

تَثَلُّماً [ثلم] الإناءُ: لب جام شكست.

=التَّثْلِيث-

[ثلث]: مص؛ «سِرُّ التثْليث»: به واژه ى (سِرّ) رجوع شود.

=تَثَنَّى-

تَثَنِّياً [ثني] الشي ءُ: آن چيز خم شد،- في مَشْيِهِ: در راه رفتن به سمت راست و چپ مايل شد،- فى صدري كذا: در سينه ام چيزى خطور و تردد كرد.

=التَّثْنِيَة-

[ثني]: يك چيز را دو چيز كردن، و در علم صرف مُثنّى شدن مفرد است. و علامت آن در اسم «انِ» در حال رفع و «ينِ» در حال نصب و جرّ است؛ «تَثْنِيَةُ الإشتراعِ»: سِفْر پنجم از اسفار حضرت موسى است.

=تَجَابَّ-

تَجَابّاً [جبّ] الرجُلانِ: آن دو مرد با خواهران يكديگر ازدواج كردند.

=تَجَاحَفَ-

تَجَحُفاً [جحف] القومُ: آن قوم با چوب و شمشير به جان هم افتادند،- القَومُ بِالكرةِ: آن قوم چوگان بازى كردند.

=تَجَادَعَ-

تَجَادُعاً [جدع] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم ستيز كردند و به يكديگر ناسزا گرفتند.

=تَجَادَلَ-

تَجَادُلًا [جدل] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم ستيز و دشمنى كردند.

=تَجَاذَبَ-

تَجَاذُباً [جذب] الرجُلانِ الشي ءَ: آن دو مرد چيزى را در كشيدند،- القومُ اطرافَ الحَدِيثِ:

آن قوم با هم به سخن و گفتگو پرداختند.

=تَجَارَى-

تَجَارِياً [جري] الرجُلانِ أو الشيئان:

آن دو مرد با هم براه افتادند يا آن دو چيز با هم روانه شدند؛ «الدَّيْنُ و الرَّهْنُ يَتَجَارَيَان» بدهكارى و رهن با هم در يك مسيراند،- الرجلان فى الامر:

آن دو مرد با هم در آن كار توافق كردند.

=التِّجارَة-

[تجر]: تجارت، بازرگانى، خريد و فروش كالا براى بدست آوردن سود، آنچه كه با آن تجارت كنند.

=التِّجَارِيّ-

نسبت به (التّجارة) است؛ «المَحَلّ التجاريّ»: تجارتخانه؛ «الاتّفاق التّجارى»: پيمان اقتصادى؛ «الحركة التجاريّة»: رواج داد و ستد بازرگانى؛ «الشّركة التجاريّة»: شركت بازرگانى.

=تَجَارَزَ-

تَجَارُزاً [جرز] القومُ: آن قوم به يكديگر دشنام دادند.

=تَجَازَى-

تَجَازِياً [جزي] دَيْنَهُ و بدَيْنِه على فلانِ: از فلانى خواست تا طلب وى را بپردازد.

=تَجَازَرَ-

تَجَازُراً [جزر] الرجُلانِ: آن دو مرد به يكديگر دشنام دادند.

=تَجَاسَرَ-

تَجَاسُراً [جسر]: گستاخى كرد، دليرى كرد.

=تَجَاعَلَ-

تجاعُلًا [جعل] القومُ الشي ءَ: آن قوم آن چيز را در ميان خود گرفتند.

=التْجَاعِيد-

[جعد]: چين و چروك صورت.

=تَجَافَى-

تَجَافياً [جفو] عن مكانه: از مكان خود اطمينان و آرامش نداشت.

=تَجَالَّ-

تَجَالَّا [جلّ] عن كذا: از آن چيز دور و برتر شد،- عليه: بر او بزرگى كرد.

=تَجَالَى-

تَجَالِياً [جلو] القومُ: حال هر يك از آن قوم بر دوست خود آشكار شد.

=تَجَالَدَ-

تَجَالُداً [جلد] القومُ بالسيوف: آن قوم با شمشيرها بجان هم افتادند.

=تَجَالَسَ-

تَجَالُساً [جلس] القومُ في المحاكم: آن قوم با هم در دادگاه حاضر و محاكمه شدند.

=تَجَانَّ-

تَجَانّاً [جنّ]: خود را ديوانه نشان داد.

=تَجَانَبَ-

تَجَانُباً [جنب] هُ: از او فاصله گرفت و دور شد.

=تَجَانَسَ-

تَجَانُساً [جنس] الرجُلانِ أو الشيئانِ: آن دو مرد يا آن دو چيز با هم از نظر جنس يكسان شدند.

=التجَانُس-

[جنس]: مص؛ «مع التَّجَانُس التَّآنُس»: همجنسى و همانندى انس و الفت مىورد.

=تَجَانَفَ-

تَجَانُفاً [جنف] عن الطريق: از آن راه برگشت،- لِلإثْم: ميل به گناه كرد.

=التَّجَانُف-

[جنف] (ف. ج): تمايل اجزاى عكس يا جز آن از يكديگر در نظام مجموعه ى آن. ضد اين كلمه (التَّراصُف) است.

=تَجَانَنَ-

تَجَانُناً [جنّ]: خود را ديوانه وانمود كرد.

=تَجَاهَدَ-

تَجَاهُداً [جهد] فى الامر: در آن كار هر چه توانست كوشيد.

=تَجَاهَرَ-

تَجاهُراً [جهر] بالأمر: به آن كار تظاهر كرد.

=تَجَاهَلَ-

تَجَاهُلًا [جهل]: خود را نادان وانمود كرد. خود را به نادانى زد.

=تجاه-

=تجاوب-

=التجاوب-

=تجاود-

=تجاور-

=تجاوز-

=تجاول-

=التجاويد-

=تجبر-

=تجبل-

=تجبن-

=تجحر-

=تجحفل-

=تجحم-

=تجدب-

=تجدد-

=التجدد-

=تجدل-

=التجديد-

=التجديف-

=تجذذ-

=تجذف-

=تجذم-

=التجذير-

=تجر-

=التجربة-

=تجرجر-

=تجرد-

=التجرد-

=تجرس-

=تجرع-

=تجرف-

=تجرم-

=التجريب-

=التجريبي-

=التجريبية-

=التجريح-

=التجريد-

=التجريدة-

=تجزأ-

=التجزئة-

=تجزر-

=تجزع-

=تجزم-

=تجسد-

=التجسد-

=تجسس-

=تجسم-

=تُجَاهَ-

[وجه]: روبرو، مقابل؛ «تُجَاهَهُ»:

روبروى آن.

=تِجَاه-

[وجه]: مترادف (تُجاه) است.

=تَجَاوَبَ-

تَجَاوُباً [جوب] القومُ: آن قوم به هم پاسخ دادند و با هم گفتگو كردند.

=التَّجَاوُب-

[جوب]: مص، توافق و تناسب.

=تَجَاوَدَ-

تَجَاوُداً [جود] القومُ: آن قوم نگريستند تا به بينند كداميك دليل واضحترى دارند؛ «هم يَتَجَاوَدُونَ الحَديثَ»: آنها مسابقه ى بهترين سخن را مى دهند.

=تَجَاوَرَ-

تَجَاوُراً [جور] القومُ: آن قوم با يكديگر همسايه شدند.

=تَجَاوَزَ-

تَجَاوُزاً [جوز] المكانَ: از آن مكان گذشت،- عنهُ: از او چشم پوشى كرد و او را بخشيد،- فى الشي ءِ: در آن چيز افراط كرد، زياده روى كرد.

=تَجَاوَلَ-

تَجَاوُلًا [جول] القومُ في الحرب: برخى از آن قوم در جنگ بر برخى تاختند.

=التَّجَاوِيد-

[جود]: بارانهاى خوب و سودمند. اين واژه مفرد ندارد.

=تَجَبَّرَ-

تَجَبُّراً [جبر]: تكبر كرد و گردنكشى سخت شد،- العَظْمُ: استخوان پس از شكستن جوش خورد و نيكو شد،- المريضُ:

بيمار بهبودى يافت.

=تَجَبَّلَ-

تَجَبُّلًا [جبل] المسافِرُ: مسافر به كوه درآمد.

=تَجَبَّنَ-

تَجَبُّناً [جبن] الرجُلُ: آن مرد كلفت و سنگين شد،- اللّبَنُ: شير پنير شد يا مانند پنير سفت شد.

=تَجَحَّرَ-

تَجَحُّراً [جحر] تِ العينُ: چشم فرو رفت.

=تَجَحْفَلَ-

تَجَحْفُلًا [جحف] القومُ: آن قوم گردهم آمدند.

=تَجَحَّمَ-

تَجَحُّماً [جحم]: آن مرد از حرص و بخل سوخت، در تنگى قرار گرفت.

=تَجَدَّبَ-

تَجَدُّباً [جدب] المكانُ: آن مكان بر اثر نيامدن باران خشك شد.

=تَجَدَّدَ-

تَجَدُّداً [جدّ] الشي ءُ: آن چيز نو شد.

=التَّجَدُّد-

[جدّ]: مص، نوآورى و به وجود آوردن و نوين ساختن.

=تَجَدَّلَ-

تَجَدُّلًا [جدل]: بر زمين افتاد.

=التَّجْدِيد-

[جدّ]: مص، ابتكار، تجديد حيات بخشيدن، احياء، اعاده ى نظم، اصلاح در هر چيزى.

=التَّجْدِيف-

ج تَجَادِيف [جدف]: ناسپاسى و كفر و ناسزاگوئى به درگاه خداوند.

=تَجَذَّذَ-

تَجَذُّذاً [جذّ]: بريده شد.

=تَجَذَّفَ-

تَجَذُّفاً [جذف] في مشيهِ: در راه رفتن شتاب كرد.

=تَجَذَّمَ-

تَجَذُّماً [جذم] الشي ءُ: آن چيز بريده شد.

=التَّجْذِير-

[جذر] (ع ح): در علم حساب به معناى بدست آوردن جذر عددى است.

=تَجَرَ-

- تَجْراً و تِجَارَةً: به داد و ستد بازرگانى مشغول شد، تجارت كرد.

=التَّجْرِبَة-

ج تَجَارِب [جرب]: آزمايش، آزمودن، امتحان، تجربه، اندوه و سختى.

=تَجَرْجَرَ-

تَجَرْجُراً [جرجر] الماءَ: آب را در گلو ريخت و آنرا به صدا درآورد.

=تَجَرَّدَ-

تَجَرُّداً [جرد]: برهنه شد،- للأَمْرِ: به آن كار پرداخت و همّت گماشت،- الفَرَسُ: اسب در مسابقه بر ساير اسبان سبقت گرفت و از ميان آنها بيرون شد.

=التَّجَرُّد-

[جرد]: مص، تنهائى، بى طرفى،- عَنْ او مِنْ: آزاد شدن از ...

=تَجَرَّسَ-

تَجَرُّساً [جرس]: سخن گفت و آواز خواند.

=تَجَرَّعَ-

تَجَرُّعاً [جرع] الماءَ: آب را جُرعه جُرعه نوشيد،- الغَيْظَ: خشم را فرو نشاند.

=تَجَرَّفَ-

تَجَرُّفاً [جرف] الطينَ: گل و لاى را با بيل بركند و پاك كرد،- الشي ءَ: بيشتر آن چيز يا همه ى آنرا برد.

=تَجَرَّمَ-

تَجَرُّماً [جرم] الزمانُ أو الشتاءُ: روزگار يا زمستان گذشت،- عليهِ: بر او تهمت بزهكارى زد.

=التَّجْرِيب-

[جرب]: آزمايش و آزمون و امتحان.

=التَّجْرِيبِيّ-

آزمايشى؛ «عِلْمُ النَّفس التَّجْريبيّ»: روانشناسى آزمايشگاهى پيرامون روش يابى در مجال زندگى عقلى و روانى و رفتار انساني.

=التَّجْرِيبيَّة-

[جرب]: يكى از مذاهب فلسفى است كه پيروان آن آزمون و آزمايش را اساس هر دانشى مى دانند.

=التَّجْرِيح-

[جرح]: مص، زخم زبان گفتن، بد زبانى و آبرو ريختن.

=التَّجْرِيد-

[جرد]: مص،- عند النُّحاة: در اصطلاح نحويان مجرّد شدن كلمه از عوامل لفظى مانند «زيدٌ قامَ»،- من السّلاح: خلع سلاح، كنار گذاردن اسلحه.

=التَّجْرِيدة-

[جرد]: گروهى پراكنده از لشكريان.

=تَجَزَّأَ-

تَجَزُّؤاً [جزأ]: آن چيز تقسيم شد،- بالشي: به آن چيز بسنده كرد و قانع شد.

=التَّجْزِئَة-

[جزأ]: مص؛ «تاجِرُ التَّجْزِئةِ»:

بازرگان يا پيشه ور خرده فروش يا جزئي فروش.

=تَجَزَّرَ-

تَجَزُّراً [جزر] القومُ القومَ في القتال: آن گروه در جنگ گروه ديگر را كشتند و كشته هاى پاره پاره شده را براى درندگان گذاشتند.

=تَجَزَّعَ-

تَجَزُّعاً [جزع]: پاره شد، شكسته شد.

=تَجَزَّمَ-

تَجَزُّماً [جزم] العودُ: آن چوب شكاف برداشت.

=تَجَسَّدَ-

تَجَسُّداً [جسد]: داراى جسم شد.

=التَّجَسُّد-

[جسد]: مص؛ «سِرُّ التَّجَسُّد»: به واژه ى (سِرّ) رجوع شود.

=تَجَسَّسَ-

تَجَسُّساً [جسّ] الأخبارَ و الأمورَ: در پى بدست آوردن اخبار يا امور شتافت، جاسوسى كرد، آن چيز را جستجو كرد.

=تَجَسَّمَ-

تَجَسُّماً [جسم]: تنومند شد،- الأَمْرَ أو الرَّمْلَ: بدنبال آن كار بزرگ يا چيز افزون رفت،- الأرضَ: زمين را زير پاى خود گرفت و رفت- فلاناً مِن بَين القَوم: از ميان آن قوم فلانى را برگزيد،- فى عَينى كذا: آن چيز در چشمان من شكل گرفت و مجسم

=تجشأ-

=تجشع-

=تجعب-

=تجعجع-

=تجعد-

=التجعدات-

=التجفاف-

=تجفجف-

=تجفف-

=تجفل-

=تجفن-

=التجفيف-

=تجلى-

=تجلبب-

=التجلة-

=تجلجل-

=تجلد-

=تجلس-

=تجلف-

=تجلل-

=التجلي-

=التجليد-

=تجمجم-

=تجمر-

=تجمع-

=تجمل-

=تجمم-

=تجمهر-

=التجميد-

=التجميل-

=تجنى-

=تجنب-

=تجنن-

=التجنيد-

=تجهز-

=تجهم-

=التجهيز-

=التجوال-

=تجود-

=تجور-

=تجورب-

=تجوز-

=تجوع-

=تجوف-

=تجول-

=التجول-

شد.

=تَجَشَّأَ-

تَجَشُّؤاً [جشأ]: آروغ زد.

=تَجَشَّعَ-

تَجَشُّعاً [جشع]: به گونه ى سختى آزمند و حريص شد.

=تَجَعَّبَ-

تَجَعُّباً [جعب]: بر زمين افتاد.

=تَجَعْجَعَ-

تَجَعْجُعاً [جعجع] البعيرُ و نحوُهُ: شتر و مانند آن از سختى درد خود را بر زمين زد.

=تَجَعَّدَ-

تَجَعُّداً [جعد] الشعرُ: موى مُجعّد شد،- الشي ءُ: آن چيز ترنجيده شد.

=التَّجَعُّدَات-

[جعد]: فرورفتگيها و تاخوردگيها.

=التَّجْفَاف-

ج تَجَافِيف [جفّ]: مترادف (التِّجْفَاف) است.

=التِّجْفَاف-

ج تَجَافِيف [جفّ]: ابزارى جنگى است كه خود را در پناه آن گيرند مانند سپر براى اسب و انسان.

=تَجَفْجَفَ-

تَجَفْجُفاً [جفجف] الطائرُ: مرغ بالهاى خود را بر روى تخم گسترانيد.

=تَجَفَّفَ-

تَجَفُّفاً [جفّ]: خشك شد.

=تَجَفَّلَ-

تَجَفُّلًا [جفل] القومُ: آن قوم با شتاب گريختند،- الدّيكُ: خروس پرهاى گردن خود را راست كرد.

=تَجَفَّنَ-

تَجَفُّناً [جفن] الكرمُ: درخت انگور بخود ريشه گرفت.

=التَّجْفِيف-

[جفّ]: مص، برگردانيدن آبهاى زائد از روى زمين و پاك كردن آن.

=تَجَلَّى-

تَجَلِّياً [جلو] الشي ءُ: آن چيز آشكار و نمايان شد،- الشي ءَ: به آن چيز نگاه كرد،- المكانَ: بر بالاى آن چيز رفت.

=تَجَلْبَبَ-

تَجَلْبُباً [جلبب]: روپوش بر روى لباس پوشيد.

=التَّجِلَّة-

[جلّ]: جلال و شكوه و بزرگى.

=تَجَلْجَلَ-

تَجَلْجُلًا [جلجل] في الأرض: به زمين فرو رفت،- الأمرُ فى نفسِهِ: آن امر در دل او خطور كرد،- تْ قواعدُ البيت: پايه هاى خانه فرو نشست.

=تَجَلَّدَ-

تَجَلُّداً [جلد]: تحمّل صبر و شكيبائى كرد.

=تَجَلَّسَ-

تَجَلُّساً [جلس] الأَمرُ: آن كار درست و برابر شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=تَجَلَّفَ-

تَجَلُّفاً [جلف]: لاغر و ناتوان شد.

=تَجَلَّلَ-

تَجَلُّلًا [جلّ]: بزرگوار شد،- بالثّوب:

جامه پوشيد،- هُ: بر بالاى آن رفت.

=التَّجَلِّي-

[جلو]: ظهور، آشكار شدن، حالت نورانى حضرت عيسى مسيح كه بر سه نفر از پيروانش بر كوه طابور تجلّى كرد؛ «عيدُ التجَلِّي»: در مسيحيت عيد تجلّى مسيح است.

=التَّجْلِيد-

[جلد]: مجلّد ساختن كتاب، صحّافى كتاب.

=تَجَمْجَمَ-

تَجَمْجُماً [جمجم] الكلامَ: سخن را به وضوح بيان نكرد.

=تَجَمَّرَ-

تَجَمُّراً [جمر] الجيشُ: لشكر در سرزمين دشمن محاصره شد و برنگشت،- تِ القَبائِلُ: ايلها گردهم آمدند،- بالمِجْمَرَة: با آتشدان بخور كرد.

=تَجَمَّعَ-

تَجَمُّعاً [جمع] القومُ: آن قوم آمدند و بهم پيوستند.

=تَجَمَّلَ-

تَجَمُّلًا [جمل]: آرايش كرد و زيبا شد، با زمانه ساخت و اظهار زبونى نكرد،- آزرمى و شكيبائى پيشه كرد و اندوه سخت را آشكار نكرد.

=تَجَمَّمَ-

تَجَمُّماً [جمّ] النبتُ: گياه فراوان شد و روى زمين را پوشانيد.

=تَجَمْهَرَ-

تَجَمْهُراً [جمهر] القومُ: آن قوم گردهم آمده و جمع شدند.

=التَّجْمِيد-

[جمد]: «تَجْمِيدُ الأموال» (ت):

سپردن نقدى پول در بانك براى دراز مدت همانند سپردن وثيقه ى ملكى در برابر استفاده از اعتبارات بانكى.

=التَّجْمِيل-

[جمل]: مص، آرايش و نقش و نگار كردن؛ «فَنُّ التَّجْمِيل»: هنر آرايش و زيبائى، فن نقاشى، توجه و رعايت زيبائى جسم.

=تَجَنَّى-

تَجَنِّياً [جني] عليه: او را به گناهى كه نكرده بود متهم كرد،- الثَّمَرَ: ميوه را چيد.

=تَجَنَّبَ-

تَجَنُّباً [جنب] هُ: از او فاصله گرفت، دور شد:

تَجَنَّدَ-

تَجَنُّداً [جند]: سرباز شد، سرباز گرفت،- للأمر: براى آن كار آماده شد.

=تَجَنَّنَ-

تَجَنُّناً [جنّ]: ديوانه شد.

=التَّجْنِيد-

[جند]: سربازگيرى،- الإجْبَارى:

خدمت زير پرچم الزامى، بسيج عمومى.

=تَجَهَّزَ-

تَجَهُّزاً [جهز] للسفر: براى مسافرت خود را آماده و مجهّز كرد،- لِلأَمْرِ- براى آن كار آماده شد.

=تَجَهَّمَ-

تَجَهُّماً [جهم] هُ و لهُ: با چهره اى گرفته و زشت از او استقبال كرد.

=التَّجْهِيز-

ج تَجْهِيزَات [جهز]: آماده كردن، آنچه كه براى هدفى يا كارى بكار گرفته مى شود.

=التَّجْوَال-

[جول]: مصدر (جَوَّلَ) است، نقل و انتقال همانند بيابان نشينان كه از جائى به جاى ديگر روند.

=تَجَوَّدَ-

تَجَوُّداً [جود]: كار خوب را برگزيد،- فى صنعتِهِ: در صنعت خود مهارت بكار برد.

=تَجَوَّرَ-

تَجَوُّراً [جور] الرجُلُ: آن مرد زمين خورد،- على الفِرَاش: بر بستر دراز كشيد، البناءُ: ساختمان ويران شد و فرو رفت.

=تَجَوْرَبَ-

تَجَوْرُباً [جورب]: جوراب پوشيد.

=تَجَوَّزَ-

تَجَوُّزاً [جوز] في الأَمر: احتمال آن كار را داد و از آن چشم پوشى كرد،- عنهُ: از او چشم پوشيد و او را بخشيد،- فى الكلام:

سخن به مجاز گفت،- فى كذا: از آن چيز به كمى بسنده كرد،- فى الصَّلاة: اندكى نماز گذارد،- الدَّراهِمَ: پولها را با درمهاى ناخالص كه داشت پذيرفت و بر نگردانيد.

=تَجَوَّعَ-

تَجَوُّعاً [جوع]: خود را گرسنه نگهداشت.

=تَجَوَّفَ-

تَجَوُّفاً [جوف]: آن چيز خالى و ميان تهى شد،- هُ: به ميان آن چيز درآمد.

=تَجَوَّلَ-

تَجَوُّلًا [جول]: مسافرت كرد يا از جائى به جاى ديگر رفت.

=التَّجَوُّل-

[جول]: مص؛ «مَنْعُ التجوّل»:

=تجوه-

=التجويد-

=تجيش-

=تجيف-

=تحاب-

=تحات-

=تحاث-

=تحاج-

=تحاجى-

=تحاجز-

=تحاد-

=تحادب-

=تحادث-

=تحادر-

=تحادق-

=تحاذى-

=تحارب-

=تحارض-

=تحارف-

=تحازن-

=تحاسى-

=تحاسب-

=تحاسد-

=التحاسير-

=التحاسين-

=تحاشى-

=تحاشد-

=تحاص-

=تحاصب-

=تحافى-

=تحاق-

=تحاقد-

=تحاقر-

=تحاك-

=تحاكم-

=تحالف-

=تحالم-

=تحامى-

=تحامس-

=تحامق-

=تحامل-

=تحان-

=تحاور-

=تحاوش-

=تحايد-

=تحايص-

=تحبب-

=تحبر-

=تحبس-

=تحبش-

=تحبك-

=تحبل-

خاموش كردن روشنائى در شب و ممنوعيت رفت و آمد مردم در كوچه و خيابان بهنگام وضع غير عادى.

=تَجَوَّهَ-

تَجَوُّهاً [جوه]: خود را بزرگ كرد، بزرگى نشان داد در حاليكه به او نمىمد.

=التَّجْوِيد-

[جود]: مص،- فى القراءة: درست خواندن كلمات و حروف بمقتضاى قواعد زبان، و در قرائت قرآن فن درست خواندن آيات و سوره هاى قرآن كريم است.

=تَجَيَّش-

تَجَيُّشاً [جيش] تْ نفسُهُ: حال او بد و منقلب شد،- القومُ: آن قوم گردهم آمدند.

=تَجَيَّفَ-

تَجَيُّفاً [جيف] تِ الجُثَّةُ: لاشه بوى بد گرفت.

=تَحَابَّ-

تَحَابّاً [حبّ] القومُ: آن قوم يكديگر را دوست داشتند.

=تَحَاتَّ-

تَحَاتّاً [حتّ] الورقُ من الشجر: برگ از درخت فرو ريخت،- شَعْرُهُ عن رأسه: موى سر او ريخت،- تِ الأسنانُ: دندانها كرم خوردگى پيدا كرد.

=تَحَاثَّ-

تَحَاثّاً [حثّ] القومُ: آن قوم برانگيخته شدند.

=تَحَاجَّ-

تَحَاجّاً [حجّ] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم ستيز و دشمنى كردند.

=تَحَاجَى-

تَحَاجِياً [حجو] القومُ: آن قوم در هوشيارى و زيركى بر هم چيره شدند.

=تَحَاجَزَ-

تَحَاجُزاً [حجز] القومُ: آن قوم از يكديگر جدا شدند.

=تَحَادَّ-

تَحَادّاً [حدّ] الرجُلانِ: آن دو مرد بر يكديگر خشم كردند.

=تَحَادَبَ-

تَحَادُباً [حدب]: گوژ پشت شد.

=تَحَادَثَ-

تَحَادُثاً [حدث] القومُ: آن قوم با يكديگر سخن گفتند.

=تَحَادَرَ-

تَحَادُراً [حدر]: فرود آمد؛ «رأيتُ الدّمعَ يتحادُر على لِحْيَتِهِ»: اشك را ديدم كه بر ريش او مى ريزد.

=تَحَادَقَ-

تَحَادُقاً [حدق] القومُ: آن قوم يكديگر را نگريستند.

=تَحَاذَى-

تَحَاذِياً [حذو] القومُ الماءَ: آن قوم آب را بطور مساوى ميان خود تقسيم كردند،- الرجلان: آن دو مرد با هم روبرو شدند.

=تَحَارَبَ-

تَحَارُباً [حرب] القومُ: آن قوم آتش جنگ برافروختند.

=تَحَارَضَ-

تَحَارُضاً [حرض] القومُ على العمل: آن قوم بر كار كردن تشويق شدند.

=تَحَارَفَ-

تَحَارُفاً [حرف] عليهِ في البيع و غيرِهِ: در فروش و جز آن به او حيله زد.

=تَحَازَنَ-

تَحَازُناً [حزن]: اندوهگين شد.

=تَحَاسَى-

تَحَاسِياً [حسو] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم سوپ يا آش خوردند.

=تَحَاسَبَ-

تَحَاسُباً [حسب] الرجُلانِ: آن دو مرد به حساب يكديگر رسيدگى كردند.

=تَحَاسَدَ-

تَحَاسُداً [حسد] الرجُلانِ: هر يك از آن دو مرد بر ديگرى حسادت كردند.

=التَّحَاسِير-

[حسر]: مصيبتها و پيشامدها.

=التَّحَاسِين-

[حسن]: چيزهاى خوب و نيكو.

=تَحَاشَى-

تَحَاشِياً [حشي] عن الشي ءِ: از آن چيز منزه شد، از او دور شد.

=تَحَاشَدَ-

تَحَاشُداً [حشد] القومُ: آن قوم براى كارى گرد هم آمدند.

=تَحَاصَّ-

تَحَاصّاً [حصّ] القومُ الشي ءَ: آن قوم آن چيز را بطور مساوى ميان خود تقسيم كردند.

=تَحَاصَبَ-

تَحَاصُباً [حصب] القومُ: آن قوم بسوى يكديگر سنگريزه پرتاب كردند.

=تَحَافَى-

تَحَافِياً [حفو] الرجُلانِ الى السلطان: آن دو مرد از يكديگر نزد سلطان شكايت كردند.

=تَحَاقَّ-

تَحَاقّاً [حقّ] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم نزاع و دشمنى كردند.

=تَحَاقَدَ-

تَحَاقُداً [حقد] القومُ: برخى از آن قوم بر برخى ديگر كينه ورزيدند.

=تَحَاقَرَ-

تَحَاقُراً [حقر]: خود را خوار و كوچك كرد.

=تَحَاكَّ-

تَحَاكّاً [حكّ] الشيئانِ: آن دو چيز با هم برخورد كردند،- الرَّجُلانِ: آن دو مرد با هم مسابقه دادند.

=تَحَاكَمَ-

تَحَاكُماً [حكم] القومُ الى الحاكم: آن قوم از يكديگر نزد حاكم دادخواهى كردند.

=تَحَالَفَ-

تَحَالُفاً [حلف] القومُ: آن قوم با هم پيمان بستند.

=تَحَالَمَ-

تَحَالُماً [حلم]: خود را به شكيبائى زد.

=تَحَامَى-

تَحَامِياً [حمي] هُ: خود را از وى نگاهداشت و دورى كرد.

=تَحَامَسَ-

تَحَامُساً [حمس] القومُ: آن قوم بر يكديگر سخت گرفتند و جنگيدند.

=تَحَامَقَ-

تَحَامُقاً [حمق]: خود را به حماقت و نادانى زد.

=تَحَامَلَ-

تَحَامُلًا [حمل] في الأمر و بالأمر: آن كار را با سختى و مشقت تحمل كرد،- على نفسِهِ: آن چيز را با زحمت و مشقت به عهده گرفت،- على فلانٍ: فلانى را تكليف شاق كرد،- الشَّيْخُ فى مَشْيِهِ: آن پيرمرد به سنگينى راه رفت،- اليهِ: بسوى او آمد،- عَنهُ: از وى روى گردانيد.

=تَحَانَّ-

تَحَانّاً [حنّ]: مشتاق شد.

=تَحَاوَرَ-

تَحَاوُراً [حور] القومُ: آن قوم با هم سخن و گفت و شنود كردند.

=تَحَاوَشَ-

تَحَاوُشاً [حوش] القومُ عليهِ: آن قوم او را در ميان خود گرفتند.

=تَحَايَدَ-

تَحَايُداً [حيد] هُ: از او دورى كرد.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=تَحَايَصَ-

تَحَايُصاً [حيص] عن كذا: از چيزى عدول كرد و برگشت.

=تَحَبَّبَ-

تَحَبُّباً [حبّ] اليهِ: با او مهربانى و محبت نمود، دوست او شد.

=تَحَبَّرَ-

تَحَبُّراً [حبر]: زيبا و آراسته شد،- السحَابُ: ابر پديد آمد و پخش شد.

=تَحَبَّسَ-

تَحَبُّساً [حبس] في الكلام: از سخن باز ايستاد،- على كذا: خود را از آن چيز دور كرد.

=تَحَبَّشَ-

تَحَبُّشاً [حبش] القومُ: آن قوم گردهم آمدند.

=تَحَبَّكَ-

تَحَبُّكاً [حبك]: خود را در جامه اش پيچيد، كمربند بست.

=تَحَبَّلَ-

تَحَبُّلًا [حبل] الصيدُ: شكار در دام

=تحت-

=التحتاني-

=تحتم-

=تحثر-

=تحجب-

=تحجر-

=تحجل-

=تحجن-

=التحجيل-

=تحدى-

=تحدب-

=تحدث-

=تحدد-

=تحدر-

=تحدس-

=تحدم-

=التحديد-

=تحذر-

=تحذق-

=تحذلق-

=تحرى-

=تحرج-

=تحرر-

=تحرز-

=تحرس-

=تحرش-

=تحرص-

=تحرف-

=تحرق-

=تحرك-

=تحركش-

=تحرم-

=التحري-

=التحريج-

=التحرير-

=تحزى-

=تحزب-

=تحزز-

=تحزم-

=تحزن-

افتاد،- تِ الدَّابَّةُ: دست و پاى ستور در ريسمان افتاد.

=تَحْتَ-

ج تُحُوت: ظرف مكان بمعناى زير است، اين واژه ضدّ (فوق) است و معمولًا اضافه مى شود و هرگاه از اضافه قطع شود مبنى بر ضَمّ خواهد شد مانند «جَاءَ مِن تَحتُ»؛ «تحتَ التّجرِبةِ»: زير آزمايش است «تحتَ التحْضِير»: در شرف آماده شدن است؛ «تَحتَ الحِفْظ»: زير نظر؛ «تَحتَ السِّلاح»:

آماده ى جنگ با افزار جنگى؛ «تحتَ اشْراف»: با رعايت؛ «تحتَ تصرُّفِهِ»: زير امر و اشاره ى او؛ «تحتَ الطّبعِ»: زير چاپ؛ «تحتُ عُنوانِ كذا»: با عنوان و نشانه ى فلان؛ «تحتَ يَدِهِ»: در حوزه و دسترس وى است.

=التَّحْتَانِيّ-

نسبت به (التّحت) است؛ «المَلابِسُ التحْتَانِيَّة»: لباسهاى زير ساير جامه ها.

=تَحَتَّمَ-

تَحَتُّماً [حتم] الشي ءَ على نفسهِ: آن چيز را بر خود حتمى و لازم كرد.

=تَحَثَّرَ-

تَحَثُّراً [حثر] النخلُ: ميوه ى نخل آشكار شد.

=تَحَجَّبَ-

تَحَجباً [حجب]: پنهان شد، در پس پرده رفت.

=تَحَجَّر-

تَحَجُّراً [حجر]: بسان سنگ شد،- الرجُل: آن مرد اطاقى براى خود گرفت،- على فلانٍ: بر او سخت گرفت، او را محروم كرد.

=تَحَجَّلَ-

تَحَجُّلًا [حجل] الفرسُ: دست و پاى اسب سفيد شد.

=تَحَجَّنَ-

تَحَجُّناً [حجن] العودُ: چوب كج و خميده شد.

=التَّحْجِيل-

[حجل]: سفيدى در پاى اسب.

=تَحَدَّى-

تَحَدِّياً [حدي] هُ: با او مسابقه داد و بر او چيره شد؛ «تَحَدَّى خَصْمَهُ»: از دشمن خود خواست تا با وى مسابقه دهد،- فلاناً:

به فلانى اخطار كرد تا در آن كار جرأت و دليرى نكند زيرا توانائى آن را ندارد،- الموتَ: آهنگ مرگ كرد.

=تَحَدَّبَ-

تَحَدُّباً [حدب]: آن مرد گوژپشت شد، تِ المرأةُ: آن زن پس از مرگ شوهرش ازدواج نكرد و با فرزندانش روز گذرانيد،- عليهِ: بر او مهربانى كرد،- بهِ: به آن چيز آويخت و دل بست.

=تَحَدَّثَ-

تَحَدُّثاً [حدث] بالشي ءِ و عن الشي ءِ:

از آن چيز سخن گفت و خبر داد،- الى فلانٍ: با فلانى مذاكره كرد.

=تَحَدَّدَ-

تَحَدُّداً [حدّ] بهم: به آنها تعرّض كرد.

=تَحَدَّرَ-

تَحَدُّراً [حدر]: فرود آمد، پائين آمد.

=تَحَدَّسَ-

تَحَدُّساً [حدس] الأخبارَ و عن الأخبارِ:

براى بدست آوردن خبر كوشيد تا آنرا مخفيانه بداند.

=تَحَدَّمَ-

تَحَدُّماً [حدم] الرجُلُ: از فرط خشم آتش گرفت.

=التَّحْدِيد-

مص، تعيين؛ «على التَّحْدِيد» أو «على وجهِ التَّحْدِيد»: بطور دقيق، بطور واقع.

=تَحَذَّرَ-

تَحَذُّراً [حذر] منهُ: از او بر حذر شد.

=تَحَذَّقَ-

تَحَذُّقاً [حذق]: حاذق شد،- عليه:

مهارت آشكار كرد.

=تَحَذْلَقَ-

تَحَذْلُقاً [حذلق]: مدّعى مهارت شد؛ «انَّهُ يَتَحَذْلَق فى كلامِهِ»: در سخن خود ظرافت و مهارت بكار مى برد.

=تَحَرَّى-

تَحَرِّياً [حري]: آنچه را كه شايسته تر باشد خواست يا شايسته تر آن دو امر را برگزيد،- الأَمْرَ: آن كار را طلب كرد و برترى داد،- عنه: درباره ى او تحقيق و بررسى كرد.

=تَحَرَّجَ-

تَحَرُّجاً [حرج]: از گناه دورى نمود.

=تَحَرَّرَ-

تَحَرُّراً [حرّ] العبدُ: آن بنده آزاد شد.

=تَحَرَّزَ-

تَحَرُّزاً [حرز] منه: از آن پرهيز كرد و خود را نگهداشت.

=تَحَرَّسَ-

تَحَرُّساً [حرس] منه: از او خود را محافظت كرد.

=تَحَرَّشَ-

تَحَرُّشاً [حرش] الضبَّ و بالضبّ:

سوسمار را شكار كرد،- بهِ: او را ترسانيد، به او تعرّض كرد تا وي را برانگيزد.

=تَحَرَّصَ-

تَحَرُّصاً [حرص]: تظاهر به آزمندى كرد، بدنبال بدست آوردن فرصت شد.

=تَحَرَّفَ-

تَحَرُّفاً [حرف] لعيالهِ: براى خانواده ى خود از هر شغلى استفاده كرد،- عنه: از آن برگشت و عدول كرد.

=تَحَرَّقَ-

تَحَرُّقاً [حرق]: آتش او را سوزانيد؛ «تحرّق شوقاً»: شوق بسيار او را فرا گرفت، از بسيارى شوق آب شد.

=تَحَرَّكَ-

تَحَرُّكاً [حرك]: تكان خورد. اين واژه ضد (سَكَنَ) است.

=تَحَرْكَشَ-

تَحَرْكُشاً بهِ: به او معترض شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=تَحرَّمَ-

تَحَرُّماً [حرم] بهِ: با او معاشرت كرد و حرمت يكديگر را نگاهداشتند،- منهُ بحُرْمَةٍ: از صحبت و حمايت او برخوردار شد.

=التَّحَرِّي-

[حري]: مص،- ج تَحَرِّيَاتٍ:

پژوهش، بحث، تحقيق؛ «رِجَالُ التحَرِّي»:

مأمورين آگاهى شهربانى كه بدنبال كشف جرم و مجرم مى باشند؛ «شرطة التحَرِّي»: پليس تحقيق و آگاهى؛ «مَصْلَحَةُ التحَرِّي»: سازمان پليس مخفى.

=التَّحْرِيج-

[حرج]: كاشت درختان جنگلى، جنگل كارى مصنوعي.

=التَّحْرِير-

[حرّ]: آزاد كردن بنده، رهائى از اشغال بيگانه، نوشتن؛ «رئيس التحرير»:

سردبير روزنامه يا مجله؛ «ادارة التحرير»:

دفتر روزنامه يا مجله،- ج تحارير: نامه، رساله، كتاب.

=تَحَزَّى-

تَحَزِّياً [حزو]: پيشگوئى كرد، از غيب خبر داد،- الشي ءَ: آن چيز را تخمين زد.

=تَحَزَّبَ-

تَحَزُّباً [حزب] القومُ: آن قوم به دور هم جمع شدند،- لفلانٍ: به او گرويد و در يارى وى كوشيد.

=تَحَزَّزَ-

تَحَزُّزاً [حزّ] العودُ: اين واژه مطاوع (حَزَّهُ) است.

=تَحَزَّمَ-

تَحَزُّماً [حزم]: كمر خود را با ريسمان يا مانند آن بست.

=تَحَزَّنَ-

تَحَزُّناً [حزن]: اندوهگين شد،- عليهِ و لِأَمْرِه: بر او و اندوه وى غمين شد.

=تحسى-

=تحسب-

=تحسر-

=تحسس-

=تحسف-

=تحسن-

=التحسن-

=التحسير-

=التحسين-

=تحشى-

=تحشد-

=تحشف-

=تحشك-

=تحشم-

=تحصى-

=تحصحص-

=تحصل-

=تحصن-

=التحصيل-

=تحضر-

=التحضير-

=التحضيري-

=تحطم-

=التحطيم-

=تحفى-

=التحفة-

=تحفر-

=تحفز-

=تحفش-

=تحفظ-

=التحفظ-

=التحفظي-

=تحفل-

=تحقد-

=تحقق-

=التحقيق-

=تحكر-

=تحكك-

=تحكل-

=تحكم-

=التحكيم-

=تحلى-

=تَحَسَّى-

تَحَسِّياً [حسو] المرقَ: شوربا را اندك اندك آشاميد، الطائرُ المَاءَ: پرنده با نوك خود آب خورد.

=تَحَسَّبَ-

تَحَسُّباً [حسب]: كفايت كرد.

=تَحَسَّرَ-

تَحَسُّراً [حسر] تِ المرأةُ: آن زن با روى باز نشست و افسوس خورد،- الشَّعَرُ و الرِّيشُ: موى يا پر ريخته شد،- الطّائرُ:

پرنده پر خود را انداخت،- عليه: بر او افسوس خورد.

=تَحَسَّسَ-

تَحَسُّساً [حسّ]: شنيد و ديد،- الشي ءَ: آن چيز را احساس كرد و شناخت،- الخَبَرَ: براى شناخت خبر كوشيد،- مِنْهُ: از او خبر خواست.

=تَحَسَّفَ-

تَحَسُّفاً [حسف] الجلدُ: پوست پوسته پوسته شد.

=تَحَسَّنَ-

تَحَسُّناً [حسن]: زيبا شد، آرايش كرد.

=التَّحَسُّن-

[حسن]: مص؛ «فى تَحَسُّن»: در حال پيشرفت.

=التَّحسِير-

[حسر]: واحد (التحاسير) است.

=التَّحْسِين-

ج تَحْسِينَات [حسن]: مص، نيكو كردن، اصلاح؛ «تَحسينُ النَّسْل»: دانشى است كه درباره ى نيكو كردن نسل و نژاد بحث مى كند.

=تَحَشَّى-

تَحَشِّياً [حشي] فلاناً: فلانى را جدا كرد، استثنا كرد،- فلانٌ: حرمت دوستى را حفظ كرد،- من الشّي ءِ: از آن چيز دور و منزّه شد.

=تَحَشَّدَ-

تَحَشُّداً [حشد] القومُ: آن قوم براى يك كار گرد هم آمدند.

=تَحَشَّفَ-

تَحَشُّفاً [حشف]: جامه ى كهنه پوشيد.

=تَحَشَّكَ-

تَحَشُّكاً [حشك] الضرْعُ: پستان پر از شير شد.

=تَحَشَّمَ-

تَحَشُّماً [حشم] من فلان: از فلانى شرم كرد.

=تَحَصَّى-

تَحَصِّياً [حصي]: پرهيز كرد، خود را حفظ كرد.

=تَحَصْحَصَ-

تَحَصْحُصاً [حصحص]: به زمين چسبيد و استوار شد،- الوبرُ او الزّئبُر: پشم و پر زه از روى پارچه فرو ريخت.

=تَحَصَّلَ-

تَحَصُّلًا [حصل] الشي ءُ: آن چيز جمع شد، ثابت شد،- مِن الْمَسْألةِ كذا: از آن مسأله رهائى يافت.

=تَحَصَّنَ-

تَحَصُّناً [حصن]: براى خود پناهى گرفت،- تِ المرأةُ: آن زن مُحصنه شد،- الفرس: آن اسب، اسبِ نر شد.

=التَّحْصِيل-

[حصل]: مص، كسب كردن، بدست آوردن؛ «من تَحْصِيل الحَاصِلِ انْ يُقَال ... »: آنچه كه در آن شكى نيست آنست كه گفته شود ...

=تَحَضَّرَ-

تَحَضُّراً [حضر]: حاضر شد. اين واژه ضدّ (تَغَيّبَ) است،- الرَّجُلَ: آن مرد را حاضر كرد،- البَدَوِيُّ: آن بيابانى به شهرنشين همانند شد.

=التَّحْضِير-

[حضر]: مص،- ج تحضيرات:

استعداد و آمادگى.

=التَّحْضِيرِيّ-

نسبت به (التَّحْضِير) است؛ «مؤتمرٌ تحضيريّ»: كنفرانس آمادگى و اوليّه.

=تَحَطَّمَ-

تَحَطُّماً [حطم]: شكسته شد.

=التَّحْطِيم-

[حطم]: مص؛ «سفينةُ تَحطيمِ الجَلِيد»: كشتى يخ شكن در درياها.

=تَحَفَّى-

تَحَفِّياً [حفو] لهُ: او را بسيار گرامى داشت،- فى الشي ءِ: در آن چيز كوشيد.

=التُّحْفَة-

ج تُحَف: هديه، ارمغان، چيز گرانبها و ارزشمند؛ «تُحْفَةٌ فَنِّيَّةٌ»: هديه اى ارزنده.

=التُّحَفَة-

ج تُحَف: مترادف (التحْفَة) است.

=تَحَفَّرَ-

تَحَفُّراً [حفر] السيْلُ: سيل بر روى زمين حفره ها بوجود آورد.

=تَحَفَّزَ-

تَحَفُّزاً [حفز]: براى آن كار آماده شد، دو زانو نشست.

=تَحَفَّشَ-

تَحَفُّشاً [حفش] الرجلُ: در خانه ى كوچكى نشست.

=تَحَفَّظَ-

تَحَفُّظاً [حفظ] الكتابَ: كتاب را اندك اندك حفظ كرد،- بهِ: در حفظ آن عنايت و توجه كرد،- عنهُ و منهُ: از او پرهيز كرد و خود را محافظت كرد.

=التَّحَفُّظ-

[حفظ]: مص،- ج تَحَفُّظات:

احتياط، چاره جوئى، «مع التحفظُ»: با توجه و عنايت. ضد اين تعبير «بِدُون تَحَفُّظ» است.

=التَّحَفُّظِيّ-

[حفظ]: نسبت به (التحَفُّظ) است؛ «إجْرَاءَات تَحَفُّظِيَّة»: تدابير احتياطي و امنيتى.

=تَحَفَّلَ-

تَحَفُّلًا [حفل]: آرايش كرد،- اللبنُ: شير فراوان شد،- المَجْلِسُ: نشستگان در مجلس بسيار شدند.

=تَحَقَّدَ-

تَحَقُّداً [حقد]: مترادف (حَقَدَ) است با تمام معانى آن.

=تَحَقَّقَ-

تَحَقُّقاً [حقّ] الخبرُ: آن خبر ثابت شد،- الرجُلُ الأمرَ: آن مرد خبر را درست دانست.

=التَّحْقِيق-

[حقّ]: مص، تحقيق، بحث، رسيدگى، بررسى و انجام، بررسيهاى مقامات قضائى يا ادارى كشور؛ «قاضي التَّحْقِيق»: بازپرس دادگسترى.

=تَحَكَّرَ-

تَحَكُّراً [حكر] الشي ءَ: آن چيز را احتكار كرد و بانتظار گران شدن بهاى آن شد.

=تَحَكَّكَ-

تَحكُّكاً [حكّ] بهِ: متعرض او شد و برايش شر آفريد.

=تَحَكَّلَ-

تَحَكُّلًا [حكل]: از روى نادانى با وى ستيزه كرد.

=تَحَكَّمَ-

تَحَكُّماً [حكم] في الأمرِ: از پيش خود حكم كرد بدون اينكه توجيهى بكند، به رأى خود در آن چيز تصرف كرد، حكم خود را در او اجراء كرد.

=التَّحْكِيم-

[حكم]: مص، حل و فصل اختلاف يا دعوى بوسيله ى حَكَم؛ «هَيْئَة التَّحْكِيم»: هيأت حكميّت در برقرارى خلاف، نام ديگر اين هيأت «لُجْنَةُ التَّحْكيم» است.

=تَحَلَّى-

تَحَلِّياً [حلو] الشي ءَ: آن چيز را شيرين يافت.

=تَحَلَّى-

تَحَلِّياً [حلي]: آرايش كرد و لباس نو پوشيد،- تِ المرأةُ: آن زن زيورآلات بر تن

=تحلب-

=تحلحل-

=تحلق-

=تحلل-

=تحلم-

=التحليف-

=التحليل-

=تحمى-

=تحمحم-

=تحمد-

=تحمس-

=تحمص-

=تحمض-

=تحمط-

=تحمق-

=تحمل-

=تحمم-

=التحميلة-

=تحنى-

=التحنان-

=تحنث-

=تحنط-

=تحنف-

=تحنن-

=تحوى-

=تحوب-

=تحوج-

=تحوش-

=تحوض-

=تحوط-

=تحوف-

=تحول-

=التحول-

=التحويطة-

=التحية-

=تحير-

=تحيز-

=تحيف-

=تحين-

كرد.

=تَحَلَّبَ-

تَحَلُّباً [حلب] العَرَقُ أو الدمعُ أو الماءُ أو النَّدَى: عرق يا اشك يا آب يا شبنم روان شد،- تْ عينُهُ: چشم او اشك ريخت،- فَمُهُ: آب دهان او روان شد؛ «تَتَحَلَّب لهُ الأَفْواه»: دهانها برايش آب مىفتد.

=تَحَلْحَلَ-

تَحَلْحُلًا [حلحل]: از جاى تكان خورد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- عن مكانِه: از جاى خود جنبيد و دور شد.

=تَحَلَّقَ-

تَحَلُّقاً [حلق] القومُ: آن قوم حلقه وار گردهم نشستند،- القمرُ: دور ماه دايره پديد آمد.

=تَحَلَّلَ-

تَحَلُّلًا [حلّ] هُ: از او خواست تا وى را حلال كند،- مِن يَمِينِهِ: براى سوگندى كه خورده بود كفاره داد،- فى يمينِهِ: سوگند استثنا و مشروط خورد باين گونه كه بگويد: «و اللّهِ لأفْعَلنّ ذلك انْ شَاءَ اللّهُ أو إلَّا ان يكونَ كَذَا»: قسم به خدا آن كار را خواهم كرد اگر خدا بخواهد. يا مگر آنكه به آن گونه باشد.

=تَحَلَّمَ-

تَحَلُّماً [حلم]: ادّعاى خواب ديدن كرد،- الحِلْمَ: خواب ديد.

=التَّحْلِيف-

[حلف]: مص؛ «لجنةُ التَّحْلِيفِ»:

گروهى كه براى شركت در دستگاه قضائى كشور و شغل قضاوت دعوت مى شوند.

=التَّحْلِيل-

[حلّ]: مص، تجزيه ى عناصر چيزى براى مطالعه و آزمايش؛ «التَّحْلِيلُ الكهربائيّ» (ف): تجزيه بعضى از مواد تركيبى اجسام بوسيله برق مانند تجزيه ى آب به اكسيژن و ايدروژين.

=تَحَمَّى-

تَحَمِّياً [حمي] المريضُ: بيمار آن چيز را نخواست، امتناع كرد، پرهيز كرد.

=تَحَمْحَمَ-

تَحَمْحُماً [حمحم]: سياه شد،- البِرْذَوْنُ او الفرسُ: اسب شيهه كشيد.

=تَحَمَّدَ-

تَحَمُّداً [حمد] بالشي ءِ على فلانٍ: بر او منّت نهاد.

=تَحَمَّسَ-

تَحَمُّساً [حمس]: سختى كرد، براى كارى خشم كرد و به هيجان آمد، سخت شد.

=تَحَمَّص-

تَحَمُّصاً [حمص] الرجُلُ: آن مرد ترنجيده شد،- اللّحمُ: گوشت خشك شد و ترنجيد.

=تَحَمَّضَ-

تَحَمُّضاً [حمض] الرجُلُ: آن مرد از حالى به حال ديگر درآمد، دگرگون شد.

=تَحَمَّطَ-

تَحَمُّطاً [حمط] لهُ: كينه ى او را به دل گرفت. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=تَحَمَّقَ-

تَحَمُّقاً [حمق]: خود را به حماقت زد.

=تَحَمَّلَ-

تَحَمُّلًا و تِحِمَّالًا [حمل] هُ: آن را برداشت،- الأَمْرَ: آن كار را بعهده گرفت،- مسؤُولِيَّةَ الأمرِ: مسئوليت آن كار را بعهده گرفت.،- الرَّجُلُ: آن مرد بردبار و شكيبائى كرد،- القومُ: آن قوم كوچ كردند و رفتند.

=تَحَمَّمَ-

تَحَمُّماً [حمّ]: سياه شد،- بالماء: با آب شست و شوى كرد، به گرمابه شد.

=التَّحْمِيلة-

ج تَحَامِيل [حمل] (طب): داروى شياف كه از عقب استعمال كنند.

=تَحَنَّى-

تَحَنِّياً [حنو]: كج و خميده شد،- عليه: با او مهربانى كرد.

=التَّحْنَان-

[حنّ]: رحمت

تَحَنَّأَ-

تَحَنُّؤاً [حنأ] بالحِنَّاء: با حنا خضاب كرد.

=تَحَنَّثَ-

تَحَنُّثاً [حنث]: از گناه و خلاف روى گردان شد؛ عبادت و بندگى كرد، بت پرستى را كنار گذارد و از عبادت بتها روى گردان شد.

=تَحَنَّطَ-

تَحَنُّطاً [حنط]: بر مرده حَنوط ريخت.

=تَحَنَّفَ-

تَحَنُّفاً [حنف]: حنيفى شد يا به روش حنيفيان عمل كرد، دين حنيف اختيار كرد،- اليهِ: به سوى او گرايش كرد، ميل كرد،- فى الأَمْرِ: در آن كار دقت بسيار كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=تَحَنَّنَ-

تَحَنُّناً [حنّ] عليهِ: بر او ترحّم كرد.

=تَحَوَّى-

تَحَوِّياً [حوي]: منقبض و گِرد شد، تِ الحَيَّةُ: مار جمع شد و چنبر زد،- الشي ءَ: آن چيز را جمع و جور كرد.

=تَحَوَّبَ-

تَحَوُّباً [حوب]: از گناه دورى كرد- منهُ: دردمند و غمگين شد،- فى دُعَائِهِ: در دُعاى خود ناليد.

=تَحَوَّجَ-

تَحَوُّجاً [حوج]: حاجت خود را خواست؛ «خَرَجَ فُلانٌ يَتَحَوَّج»: فلانى براى خريد نيازمنديهاى خود بيرون رفت.

=تَحَوَّشَ-

تَحَوُّشاً [حوش] عنهُ: از او دور شد،- منهُ: از او شرم كرد.

=تَحَوَّضَ-

تَحَوُّضاً [حوض]: حوض ساخت.

=تَحَوَّطَ-

تَحَوُّطاً [حوط] هُ: از وى نگهدارى كرد.

=تَحَوَّفَ-

تَحَوُّفاً [حوف] الشي ءَ: كناره ى آن چيز را گرفت.

=تَحَوَّلَ-

تَحَوُّلًا [حول] الرجلُ: آن مرد از جائى به جاى ديگر منتقل شد،- مَجْرىَ النَّهْرِ: مجراى آب رودخانه به سوئى ديگر منتقل شد،- عنهُ: از او روى گردانيد و به ديگرى روى آورد،- في الأمرِ: در آن كار زيركى نمود.

=التَّحَوُّل-

[حول]: مص؛ «نُقْطَةُ التحَوُّلِ»:

مرحله ى سرنوشت ساز.

=التَّحْوِيطة-

[حوط]: تعويذ كه براى چشم زخم بر كودك آويزند.

=التَّحِيَّة-

[حيي]: مص،- ج تحيَّات و تَحَايَا:

درود، سلام؛ «التَّحِيَّةُ العَسْكَرِيّة»: سلام نظامى؛ «تَحِيَّةً لذكراهُ»: به ياد او درود گفتن.

=تَحَيَّرَ-

تَحَيُّراً [حير]: سرگشته شد؛ «تَحيَّرَ فى امْرِهِ»: در كار خود سرگردان شد و ندانست چه كند،- الماءُ: آب ثابت و راكد ماند،- المكانُ بالماءِ: آن مكان پر از آب شد.

=تَحَيَّزَ-

تَحَيُّزاً [حيز] لفلانٍ: به فلانى پيوست و يار او شد، طرفدار و فرمانبردار او شد، هواخواه او شد،- الشّي ءُ: آن چيز در يكجا قرار گرفت.

=تَحَيَّفَ-

تَحَيُّفاً [حيف] الشي ءَ: آن چيز را كم كرد و از اطراف آن گرفت.

=تَحَيَّنَ-

تَحَيُّناً [حين] منه غفلةً: در انتظار هنگام غفلت او شد،- الفُرصَةَ: مترصد و

=تخ-

=التخ-

=تخابث-

=تخابر-

=تخاتل-

=تخاد-

=تخادع-

=تخاذل-

=تخارج-

=تخارس-

=تخارش-

=التخاريب-

=تخازر-

=تخازم-

=تخاسأ-

=تخاشع-

=تخاشن-

=تخاصر-

=تخاصل-

=تخاصم-

=تخاطأ-

=تخاطب-

=تخاطر-

=تخاف-

=تخال-

=تخالج-

=تخالس-

=تخالص-

=تخالط-

=تخالع-

=تخالف-

=تخاور-

=تخاوص-

=تخاوض-

=تخايل-

=تخبى-

=تخبث-

=تخبر-

=تخبش-

=تخبص-

=تخبط-

=التخت-

=التختاخ-

=تختخ-

=التختخاني-

=التختخة-

=تختر-

=تختم-

=تخثر-

=تخدد-

مراقب آن فرصت شد.

=تَخَّ-

- تُخُوخَةً العجينُ: خمير ترش شد،- تخّاً الْعَجينَ او الطَّينَ: آب خمير يا گِل را زياد كرد تا نرم شود.

=التَخّ-

خمير ترش، عصاره ى كنجد، ارده.

=تَخَابَثَ-

تَخَابُثاً [خبث]: خباثت آشكار كرد و به آن پرداخت.

=تَخَابَرَ-

تَخَابُراً [خبر] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم سخن گفتند و بحث كردند.

=تَخَاتَلَ-

تَخَاتُلًا [ختل] القومُ: آن قوم يكديگر را فريب دادند.

=تَخَادَّ-

تَخَادّاً [خدّ] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم معارضه كردند.

=تَخَادَعَ-

تَخَادُعاً [خدع]: خود را فريب خورده نشان داد در حاليكه فريب نخورده بود،- القَوْمُ: آن قوم يكديگر را فريب دادند.

=تَخَاذَلَ-

تَخَاذُلًا [خذل] القومُ: آن قوم يكديگر را رها كردند و به هم يارى نكردند،- تْ رِجْلاه: دو پاى او ناتوان شدند.

=تَخَارَجَ-

تَخَارُجاً [خرج] الشركاءُ: شركا مال را ميان خود تقسيم كردند و بعضى خانه را و بعضى زمين را گرفتند.

=تَخَارَسَ-

تَخَارُساً [خرس]: خود را لال وانمود كرد در حاليكه لال نبود.

=تَخَارَشَ-

تَخَارُشاً [خرش] تِ الكلابُ: سگها بجان هم افتادند و يكديگر را پاره كردند.

=التَّخَارِيب-

[خرب] و الأصحّ النَّخَارِيب:

سوراخهائى مانند خانه هاى زنبور، سوراخهائى كه زنبور عسل در آن عسل مى چكاند.

=تَخَازَرَ-

تَخَازُراً [خزر]: پلك چشم خود را تنگ كرد تا تيز بنگرد.

=تَخَازَمَ-

تَخَازُماً [خزم] الجيشان: آن دو لشكر با هم جنگيدند.

=تَخَاسَأَ-

تَخَاسُؤاً [خسأ] القومُ: آن قوم يكديگر را با سنگ زدند.

=تَخَاشَعَ-

تَخَاشُعاً [خشع]: با تكلّف فروتنى كرد.

=تَخَاشَنَ-

تَخَاشُناً [خشن]: سختى را تحمل كرد، خشونت و سختى آورد.

=تَخَاصَرَ-

تَخَاصُراً [خصر]: دست خود را بر پهلو گذاشت،- القومُ: آن قوم دست يك ديگر را گرفتند.

=تَخَاصَلَ-

تَخَاصُلًا [خصل] القومُ: آن قوم بر مسابقه و تيراندازى با هم شرط بستند.

=تَخَاصَمَ-

تَخَاصُماً [خصم] القومُ: آن قوم با يكديگر دشمنى و ستيز كردند.

=تَخَاطَأَ-

تَخَاطُؤاً [خطأ]: خطا كرد،- هُ: او را به خطا انداخت،- السّهمُ الرميَّةَ: تير به شكار نخورد و از آن گذشت.

=تَخَاطَبَ-

تَخَاطُباً [خطب] الرجُلان: آن دو مرد با هم گفتگو كردند.

=تَخَاطَرَ-

تَخَاطُراً [خطر] القومُ على شي ءٍ: آن قوم درباره چيزى با هم شرط بستند.

=تَخَافَّ-

تَخَافّاً [خفّ]: سبك و كم وزن شد. اين واژه ضدّ (تَثَاقَلَ) است.

=تَخَالَّ-

تَخَالًّا [خلّ] القومُ: آن قوم با هم دوست شدند.

=تَخَالَجَ-

تَخَالُجاً [خلج] تهُ الهمومُ: غم و اندوه او را فرا گرفت.

=تَخَالَسَ-

تَخَالُساً [خلس] القومُ الشي ءَ: آن قوم آن چيز را به يغما گرفتند و از هم ربودند.

=تَخَالَصَ-

تَخَالُصاً [خلص] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را دوست داشتند و بهم اخلاص ورزيدند.

=تَخَالَطَ-

تَخَالُطاً [خلط] القومُ: آن قوم بهم پيچيدند و درگير شدند.

=تَخَالَعَ-

تَخَالُعاً [خلع] الزوجُ و الزوجةُ: زن و شوهر يكديگر را خُلع كردند (طلاق دادند) و از هم جدا شدند،- القومُ: آن قوم عهد و پيمان خود را با هم شكستند.

=تَخَالَفَ-

تَخَالُفاً [خلف] القومُ: آن قوم با هم مخالفت كردند. اين واژه ضدّ (تَوَافَق) است.

=تَخَاوَرَ-

تَخَاوُراً [خور] تِ الثيرانُ: گاوها بر يكديگر بانگ زدند و صدا كردند.

=تَخَاوَصَ-

تَخَاوُصاً [خوص]: چشم خود را كمى فرو بست و تيز نگريست همانگونه كه به خورشيد نگاه كنند،- تِ النجومُ: ستارگان ميل به غروب كردند.

=تَخَاوَضَ-

تَخَاوُضاً [خوص] القومُ في الحديث:

آن قوم با هم به سخن و مشورت پرداختند.

=تَخَايَلَ-

تَخَايُلًا [خيل]: ناز و تكبر كرد.

=تَخَبَّى-

تَخَبياً [خبي] الخِباءَ: چادر را زد و نصب كرد.

=تَخَبَّثَ-

تَخَبُّثاً [خبث]: از خود پستى و خباثت نشان داد.

=تَخَبَّرَ-

تَخَبُّراً [خبر] الأمرَ: حقيقت آن امر را دانست،- هُ: از وى جوياى خبر شد.

=تَخَبَّشَ-

تَخَبُّشاً [خبش] الأشياءَ: آن چيزها را از اينجا و آنجا جمع آورى كرد، مترادف (خَبَشَ) است.

=تَخَبَّصَ-

تَخَبُّصاً [خبص]: حلواى خرما و روغن ساخت.

=تَخَبَّطَ-

تَخَبُّطاً [خبط] هُ: او را سخت زد، آنرا پايمال كرد،- فى الصُّعُوبات: كوشيد تا خود را از سختيها برهاند،- تِ البلاد: در كشور فتنه ها و چپاولها بپا شد،- الشيطانُ زَيْداً: شيطان زيد را آزرده ساخت.

=التَّخْت-

ج تُخُوت: تخت، جاى نشستن، سرير، كمد لباس؛ «تختُ المَمْلكةِ»:

پايتخت كشور؛ «تَختُ المَلِكِ»: تخت سلطنت.- اين واژه فارسى است.

=التَّخْتَاخ-

آنكه در زبانش گرفتگى و لكنت باشد.

=تَخْتَخَ-

تَخْتَخَةً: كهنه و پوسيده شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=التَّخْتَخَانِيّ-

مترادف (التَّخْتاخ) است.

=التَّخْتَخَة-

لكنت و سنگين زبان.

=تَخَتَّرَ-

تَخَتُّراً [ختر]: سست شد، بدن او از بيمارى يا جز آن سست شد.

=تَخَتَّمَ-

تَخَتُّماً [ختم]: عمامه بر سر بست،- الخاتَم و بهِ: انگشتر را به انگشت خود كرد،- بِامْرِهِ: راز او را فاش نكرد،- عنهُ: غفلت كرد و خاموش شد.

=تَخَثَّرَ-

تَخَثُّراً [خثر] اللبنُ: شير بسته شد.

=تَخَدَّدَ-

تَخَدُّداً [خدّ] لحمُهُ: گوشت بدنش از لاغرى سست و متشنج شد،- القومُ: آن قوم

=تخدر-

=تخدع-

=التخدير-

=تخذ-

=تخرب-

=تخرج-

=تخرس-

=التخرسة-

=تخرص-

=تخرط-

=تخرق-

=تخرم-

=التخروب-

=التخريب-

=تخزل-

=تخزم-

=تخشى-

=تخشب-

=تخشخش-

=تخشع-

=تخشن-

=التخشيبة-

=تخصر-

=تخصص-

=التخصيص-

=التخصيصات-

=تخضب-

=تخضد-

=تخضع-

=تخطى-

=تخطأ-

=تخطف-

=التخطيط-

=تخفى-

=تخفر-

=تخفض-

=تخفف-

=التخفيف-

=تخلى-

=تخلخل-

=تخلج-

=تخلص-

=تخلع-

=تخلف-

چند گروه شدند.

=تَخَدَّرَ-

تَخَدُّراً [خدر]: پنهان شد.

=تَخَدَّعَ-

تَخَدُّعاً [خدع] هُ: او را فريب داد،- لهُ: با تكلف خدعه و نيرنگ زد.

=التَّخْدِير-

[خدر]: مص،- (طب): بيهوش كردن جسم بيمار يا عضوى از اعضاى آن موقتاً با داروهاى بيهوش كننده.

=تَخِذَ-

تَخَذاً [تخذ] هُ: آنرا گرفت،- تَخْذاً فلاناً صديقاً له: فلانى را دوست خود گرفت.

=تَخَرَّبَ-

تَخَرُّباً [خرب] الدودُ الشجرةَ: كرم درخت را سوراخ كرد.

=تَخَرَّجَ-

تَخَرُّجاً [خرج] من: در كانون يا دانشگاهى تحصيلات خود را بپايان رسانيد،- في: تحصيلات خود را در رشته ى پزشكى يا مهندسى يا حقوق پايان داد.

=تَخَرَّسَ-

تَخَرُّساً [خرس] تِ النُّفَساءُ: زن زائو غذاى ويژه ى خود را خورد.

=التَّخْرِسَة-

[خرس]: مترادف (الخُرْسة) است.

=تَخَرَّصَ-

تَخَرُّصاً [خرص]: در سبد خود آنچه را كه خواست نهاد،- عليهِ: بر او افترا و دروغ بست.

=تَخَرَّطَ-

تَخَرُّطاً [خرط] في الأمور: با تهور و نادانى مبادرت به آن كارها كرد.

=تَخَرَّقَ-

تَخَرُّقاً [خرق]: پاره شد،- تِ الريحُ:

وزش باد سخت شد،- فى الكَرَمِ:

بخشندگى بسيار كرد،- الكذبَ: دروغ بافت.

=تَخَرَّمَ-

تَخَرُّماً [خرم]: آن چيز شكاف برداشت،- هُ: آنرا نابود كرد و از بيخ بركند،- هُ الموتُ: مرگ او را فرا گرفت.

=التُّخْرُوب-

[خرب]: واحد (التخَارِيب) است.

=التَّخْرِيب-

ج تَخْرِيبات [خرب]: خراب كردن، ويران نمودن، خرابكارى.

=تَخَزَّلَ-

تَخَزُّلًا [خزل]: بريده شد، سنگين راه رفت،- السّحابُ: ابر سنگين حركت مى كرد.

=تَخَزَّمَ-

تَخَزُّماً [خزم] الشوكُ في رِجْلهِ: خار در پاى او فرو رفت.

=تَخَشَّى-

تَخَشِّياً [خشي] هُ: از او ترسيد.

=تَخَشَّبَ-

تَخَشُّباً [خشب]: ستور گياه خشك را چريد،- السيْفَ: شمشير را بسان چوب برداشت.

=تَخَشْخَشَ-

تَخَشْخُشاً [خشخش]: صدا درآورد.

=تَخَشَّعَ-

تَخَشُّعاً [خشع]: فروتنى كرد، با تكلف فروتنى كرد.

=تَخَشَّنَ-

تَخَشُّناً [خشن]: خشونت وى بسيار شد، زندگى خشن كرد، جامه ى زبر پوشيد.

=التَّخْشِيبَة-

[خشب]: كوخ چوبى.

=تَخَصَّرَ-

تَخَصُّراً [خصر]: دست خود را بر روى پهلو گذارد،- بالمِخْصَرَة: عصا بدست گرفت.

=تَخَصَّصَ-

تَخَصُّصاً [خصّ] الرجُلُ: آن مرد از جمله ى خواصّ شد،- بالشّي ءِ: در آن چيز بى همتا شد،- ب أوفى: در رشته اى از دانش يا هنر متخصص شد.

=التَّخْصِيص-

[خصّ] مص، تعيين، امتياز دادن، اختصاص دادن؛ «على وَجه التَّخْصِيص»: بويژه، بنا بر ويژگى.

=التَّخْصِيصَات-

كمكها و همياريها، اعتبارات پولى.

=تَخَضَّبَ-

تَخَصُّباً [خضب] بالحنَّاء: با حنا خضاب كرد، رنگ حنا بخود گرفت.

=تَخَضَّدَ-

تَخَضُّداً [خضد] العودُ: چوب شكست.

=تَخَضَّعَ-

تَخَضُّعاً [خضع]: با تكلف فروتنى كرد.

=تَخَطَّى-

تَخَطِّياً [خطو] هُ الى كذا: بر او سبقت گرفت و از وى گذشت.

=تَخَطَّأَ-

تَخَطُّؤاً [خطأ]: خطا كرد،- لهُ فى الْمَسْأَلةِ و بها: از او خواست تا خطاى او را بدست آورد،- هُ: او را به خطا افكند،- السَّهْمُ الرَّمِيَّةَ: تير از شكار گذشت و به آن نخورد.

=تَخَطَّفَ-

تَخَطُّفاً [خطف] الشي ءَ: آن چيز را ربود، آن چيز را به سوى خود كشيد و بركند.

=التَّخْطِيط-

[خطّ]: مص، تعيين مرزها، وضع پروژه هاى عمرانى و آبادى براى راهها و شهرها.

=تَخَفَّى-

تَخَفِّياً [خفي]: پنهان شد و گريخت،- الوالي: حاكم يا امير با تغيير شكل و قيافه شبانه به گشت در شهر پرداخت تا از حال مردم آگاه باشد.

=تَخَفَّرَ-

تَخَفُّراً [خفر] بهِ: از فلانى پناه خواست، او را پناه داد، از او خواست تا نگهبان و پاسدار او باشد،- تِ الجاريةُ: آن زن بسيار شرمگين شد.

=تَخَفَّضَ-

تَخَفُّضاً [خفض] الأمرُ: آن كار سبك شد.

=تَخَفَّفَ-

تَخَفُّفاً: شتاب كرد، كفش پوشيد.

=التَّخْفِيف-

[خفّ]: مص؛ «ظُروفُ التَّخْفِيفِ»: موارد تخفيف كيفر در دادگاه.

=تَخَلَّى-

تَخَلِّياً [خلو]: به تنهائى خلوت گرفت، براى آن فرصت يافت،- منهُ و عنهُ:

او را رها كرد.

=تَخَلْخَلَ-

تَخَلْخُلًا [خلخل] الشي ءُ: اجزاى آن چيز بهم پيوسته نشد و فراخ در آن ايجاد گرديد،- من مكانهِ: از جاى خود جنبيد و برخاست،- تِ المرأةُ: آن زن خلخال به پاى كرد،- الثوبُ: جامه كهنه و نازك شد.

=تَخَلَّجَ-

تَخَلُّجاً [خلج]: تكان خورد و به راست و چپ متمايل شد، تكان خورد و سرگردان شد،- الشي ءَ: آن چيز را كشيد و بركند.

=تَخَلَّصَ-

تَخَلُّصاً [خلص] منهُ: از او رهائى يافت، جدا و تنها شد،- من كذا الى كذا: از كارى به كارى ديگر پرداخت.

=تَخَلَّعَ-

تَخَلُّعاً [خلع] في المشي: در راه رفتن پاها را از هم جدا داشت،- فى الشَّراب: به نوشيدن مى خوى گرفت.

=تَخَلَّفَ-

تَخَلُّفاً [خلف] القومَ: از آن قوم سبقت گرفت و آنها را پشت سر خود گذاشت،- عنهم: از آنها عقب افتاد؛ «تخلّف عن المجي ءِ»: حاضر نشد؛ «تَخَلَّفَ

=تخلق-

=تخلل-

=التخليص-

=تخم-

=التخم-

=التخمة-

=تخمر-

=تخنث-

=التخنيق-

=تخود-

=تخوض-

=تخوف-

=تخول-

=تخون-

=تخيب-

=تخير-

=تخيط-

=تخيف-

=تخيل-

=تخيم-

=تدابر-

=تداثر-

=تداخل-

=تدارس-

=تدارك-

=تداعى-

=تداعب-

=التداعة-

=تداعك-

=تداعم-

=تداغش-

=تداف-

=تدافع-

=تداك-

=تدالح-

=تدامج-

=تدامل-

=تدانى-

=تداوى-

=تداوك-

=تداول-

عَن العَودة»: برنگشت.

=تَخَلَّقَ-

تَخَلُّقاً [خلق]: با خَلُوق (عطرى آميخته با زعفران) خود را خوشبو كرد،- بِغَيْر خُلقهِ: خود را با خلق و خوئى كه از آن او نبود وانمود كرد،- الكذبَ: دروغ گفت.

=تَخَلَّلَ-

تَخَلُّلًا [خلّ] القومَ: به ميان آن قوم درآمد،- الرَّجُلُ: آن مرد دندانهاى خود را خلال كرد،- الشي ءُ فيه: آن چيز در او نفوذ كرد،- هُ بالرمح: او را با نيزه طعنه هاى پى در پى زد،- المطرُ: باران در يكجا باريد و همگانى نشد.

=التَّخْلِيص-

[خلص]: مص؛ «تَخْلِيصُ البضائعِ»: پرداخت عوارض گمركى براى بيرون آوردن كالا از گمرك.

=تَخَمَ-

- تَخْماً هُ: براى آن نشان و علامتى نهاد.

=تَخِمَ-

- تَخَماً: بر اثر پرخورى دچار تخمه شد.

=التُّخْم-

ج تُخُوم: حد، مرز، نشانه.

=التَّخْم-

ج تُخُوم: مترادف (التخْم) است.

=التُّخَمَة-

ج تُخَمَات و تُخُم [وخم]: بيمارى امتلاء كه بر اثر پرخورى در شخص پديد مىيد. (اصل اين كلمه الوُخَمَة) است.

=تَخَمَّرَ-

تَخَمُّراً [خمر] تِ المرأَةُ: آن زن روسرى بست، خود را پوشانيد.

=تَخَنَّثَ-

تَخَنُّثاً [خنث]: مترادف (خَنِثَ) است بمعناى سست شد.

=التَّخْنِيق-

[حنق]: مص؛ «تخنيقُ الشَّرانِقِ»:

گذاردن پيله هاى عسل كرم ابريشم در آفتاب يا بر روى بخار آب جوش بهنگام جوشيدن تا كرمهاى آن مرده و بيفتند.

=تَخَوَّدَ-

تَخَوُّداً [خود] الغضنُ: شاخه ى درخت كج شد.

=تَخَوَّضَ-

تَخَوُّضاً [خوض]: به تكلف در آن خوض كرد يا داخل شد.

=تَخَوَّفَ-

تَخَوُّفاً [خوف]: ترسيد، اين واژه ضد (أمِنَ) است، پرهيز كرد،- عليه شيئاً: بر او از چيزى ترسيد،- الشي ءَ: آن چيز را كم كرد،- الحقَّ: حق او را نداد و غصب كرد.

=تَخَوَّلَ-

تَخَوُّلًا [خول] فلاناً: او را تعهد كرد،- فيهِ خالًا من الخَيْرِ: با فراست در او نشان خير ديد،- خالًا: او را دائى خود خواند.

=تَخَوَّنَ-

تَخَوُّناً [خون] هُ الدهرُ: زمانه با او ناسازگارى كرد،- هُ: آن را كم كرد، وى را تعهد كرد.

=تَخَيَّبَ-

تَخَيُّباً [خيب]: نااميد شد.

=تَخَيَّرَ-

تَخَيُّراً [خير] هُ: آن را برگزيد،- الشي ءَ: آن چيز را ذخيره كرد.

=تَخَيَّطَ-

تَخَيُّطاً [خيط] رأْسُهُ بالشَّيب: موى سفيد بسان نخ در سر او پديد آمد.

=تَخَيَّفَ-

تَخَيُّفاً [خيف] ألواناً: رنگ به رنگ شد، رنگهاى آن گوناگون شد.

=تَخَيَّلَ-

تَخَوُّلًا و تَخَيُّلًا [خول] فيهِ خالًا من الخير: به فراست نشان و علامت خير را در او دريافت.

=تَخَيَّلَ-

تَخَيُّلًا [خيل] لَهُ أَنَّهُ كذا: چيزى به خيال وى آمد،- تِ السَّحَابَةُ: ابر كه در آن نشانه ى باران بود نمايان شد،- هُ: با فراست او را دريافت،- فيهِ الخيرَ: اثر خوبى را در او ديد،- عليهِ: با فراست در او نشانه ى خير ديد، او را برگزيد،- الرّجلُ:

آن مرد خود بزرگ بين شد.

=تَخَيَّمَ-

تَخَيُّماً [خيم] المكانَ و بالمكانِ و فيهِ: در آن مكان چادر خود را برافراشت،- تِ الريحُ الطَّيِّبَةُ بِالثَّوبِ وَ فيهِ: نسيم خوشبوى جامه ى او را خوشبوى كرد.

=تَدَابَرَ-

تَدَابُراً [دبر] القومُ: آن قوم با هم دشمن شدند، با هم مخالفت كردند و از هم بريدند.

=تَدَاثَرَ-

تَدَاثُراً [دثر] الرسمُ: اثر كهنه شد و از بين رفت.

=تَدَاخَلَ-

تَدَاخُلًا [دخل] هُ: داخل آن شد،- الشّي ءُ: بعضى از آن چيز در بعضى تداخل كرد و بهم آميخته شدند،- تِ الأمورُ: آن كارها با هم مشتبه و مشكل شد.

=تَدَارَسَ-

تَدَارُساً [درس] الطلبةُ الكتابَ: آن دانشجويان آن كتاب را با هم آموختند و خواندند.

=تَدَارَكَ-

تَدَارُكاً [درك] القومُ: آن قوم بهم پيوستند،- ما فاتَ: طلب آنچه را كه گذشته و از دست رفته كرد،- الخَطَأَ بِالصّوابِ: خطا را با صواب جبران كرد.

=تَدَاعَى-

تَدَاعِياً [دعو] تِ الحيطانُ: ديوارهاى ساختمان خراب و شكاف برداشت ولى فرو نريخت.،- القومُ: آن قوم يكديگر را فراخواندند،- القومُ الشى ءَ: آن قوم ادّعاى آن چيز را كردند.

=تَدَاعَبَ-

تَدَاعُباً [دعب] القومُ: آن قوم با يكديگر مزاح و شوخى كردند.

=التَّدَاعَة-

[ودع]: فراخ و آرامش، مترادف (الدعَة) است.

=تَدَاعَكَ-

تَدَاعُكاً [دعك] القومُ: دشمني آن قوم با يكديگر سخت شد.

=تَدَاعَمَ-

تَدَاعُماً [دعم] الأمرُ فلاناً: آن كار برفلانى متراكم شد.

=تَدَاغَشَ-

تَدَاغُشاً [دغش] القومُ: آن قوم در جنگ و ستيز با هم درآميختند.

=تَدَافَّ-

تَدَافّاً [دفف] القومُ: آن قوم بر يكديگر سوار شدند.

=تَدَافَعَ-

تَدَافُعاً [دفع] القومُ: آن قوم يكديگر را راندند و دور كردند.

=تَدَاكَّ-

تَدَاكّاً [دكّ] عليه القومُ: آن قوم بر او ازدحام كردند.

=تَدَالَحَ-

تَدَالُحاً [دلح] الرجُلانِ الشي ءَ بينهما:

آن دو مرد آن چيز را بر روى چوب برداشتند.

=تَدَامَجَ-

تَدَامُجاً [دمج] القومُ: آن قوم با هم گرد آمدند،- القومُ عليهِ: آن قوم بر عليه او قيام كردند و پيروز شدند.

=تَدَامَلَ-

تَدَامُلًا [دمل] القومُ: آن قوم با هم صلح و آشتى كردند.

=تَدَانَى-

تَدَانِياً [دنو] القومُ: آن قوم به يكديگر نزديكى كردند.

=تَدَاوَى-

تَدَاوِياً [دوي]: خود را درمان كرد.

=تَدَاوَكَ-

تَدَاوُكاً [دوك] القومُ: آن قوم در دشمنى و ستيز نسبت به هم سختگيرى كردند.

=تَدَاوَلَ-

تَدَاوُلًا [دول] تِ الأيدي الشي ءَ: دستها

=التداول-

=تداين-

=تدبر-

=تدبق-

=التدبير-

=تدثر-

=تدجى-

=تدجج-

=التدجيل-

=تدحى-

=تدحرج-

=تدخل-

=التدخل-

=تدخن-

=التدخين-

=تدرى-

=تدرأ-

=تدرج-

=التدرج-

=- اين واژه فارسى است-

=التدرن-

=تدروش-

=التدريب-

=التدريج-

=التدريجي-

=التدريس-

=تدسس-

=تدسم-

=تدشن-

=التدشين-

=تدعى-

=تدعب-

=التدعة-

=تدعر-

=تدفأ-

=التدفئة-

=تدفع-

=تدفق-

=تدفن-

=التدقيق-

=تدكدك-

=تدلى-

=تدلدل-

آن چيز را بطور متناوب گرفتند،- تْهُ الأَلْسُن:

زبانها آن چيز را به يكديگر گفتند.

=التَّدَاوُلُ-

[دول]: پى در پى شدن چيزى يا كارى؛ «تَداوُلُ النَّقدِ»: رواج پول؛ «بالتداول»: متناوب، پياپى.

=تَدَايَنَ-

تَدَايُناً [دين] القومُ: بعضى از آن قوم از بعضى ديگر وام گرفتند، با نسيه گرفتن يا دادن خريد و فروش كردند.

=تَدَبَّرَ-

تَدَبُّراً [دبر] الأمرَ: درباره ى آن امر انديشيد و عواقب آنرا در نظر گرفت.

=تَدَبَّقَ-

تَدَبُّقاً [دبق] الطيرُ: پرنده با چسب شكار شد،- الشي ءُ: آن چيز چسبنده شد.

=التَّدْبِير-

[دبر]: مص،- ج تدبيرات:

چاره جوئى، تنظيم، اداره كردن،- ج تدابير:

به جريان انداختن؛ «التّدبير الاحْتِيَاطِيّ»:

چاره انديشي و احتياط؛ «تدبيرُ المَنْزِل أو التّدبير المَنْزِلِي»: عنايت و توجه به امور خانه و پاكيزگى آن.

=تَدَثَّرَ-

تَدَثُّراً [دثر] فرسَهُ: بر روى اسب جهيد و سوار آن شد،- بِالثَّوب: خود را در جامه پوشانيد.

=تَدَجَّى-

تَدَجِّياً [دجو] الليلُ: شب تاريك شد.

=تَدَجَّجَ-

تَدَجُّجاً [دجّ]: اسلحه ى خود را در بر كرد.

=التَّدْجِيل-

[دجل]: مص، فريب، دروغ گوئى و دروغ پردازى.

=تَدَحَّى-

تَدَحِّياً [دحي] الشي ءُ: آن چيز گسترده شد.

=تَدَحْرَجَ-

تَدَحْرُجاً [دحرج]: غلطيد.

=تَدَخَّلَ-

تَدَخُّلًا [دخل] الشي ءُ: آن چيز كم كم داخل شد،- فى الأُمور: خود را در آن كارها دخالت داد، در ان كارها مداخله كرد، با تكلف داخل آن كارها شد،- فى الحديث: در سخن گفتن شركت كرد،- عليه: به او پناه برد و متوسل شد اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=التَّدَخُّل-

[دخل]: مص؛ «عَدَمُ التَّدَخُّلِ»:

عدم دخالت دولتى در امور دولتهاى ديگر بهنگاميكه منفعت مستقيم نداشته باشد.

=تَدَخَّنَ-

تَدَخُّناً [دخن] الشي ءُ: بر آن چيز دود نشست.

=التَّدْخِين-

[دخن]: مص، تدخين، سيگار يا قليان كشيدن.

=تَدَرَّى-

تَدَرِّياً [دري] الصيدَ: شكار را فريب داد.

=تَدَرَّأَ-

تَدَرُّؤاً [درأ] الصائدُ: شكارگر خود را پنهان كرد تا شكار را بفريبد.

=تَدَرَّجَ-

تَدَرُّجاً [درج] إلى كذا: بتدريج بسوى او آمد،- في المَنَاصِب: در مناصب دولتى همواره ارتقاء درجه يافت،- في المُحَامَاة: در حرفه وكالت دادگسترى ورزيده شد.

=التَّدْرُج-

ج تَدَارِج (ح): پرنده ايست زيبا و داراى پرهاى سفيد و سياه و دمى بلند.

=- اين واژه فارسى است-

تَدَرَّعَ-

تَدَرُّعاً [درع]: زره پوشيد.

=التَّدَرُّن-

[درن]: بيمارى سلّ كه بر آن «التَّدَرُّن الرئَويّ» يا «تَدَرُّنِ الرئَة»: اطلاق مى شود.

=تَدَرْوَشَ-

تَدَرْوُشاً [دروش]: درويش شد و خود را به گونه ى درويشها درآورد.

=التَّدْرِيب-

[درب]: مص، تمرين و آمادگى، آماده كردن بعضى از افزارهاى جنگى،- العسكريّ: تمرين نظامى و آموزش فنون جنگى.

=التَّدْرِيج-

[درج]: مص، درجه بندى و تقسيم كردن؛ «على التَّدْرِيج، بِالتَّدْرِيج، مع التَّدْرِيج»:

بتدريج، اندك اندك، گام به گام.

=التَّدْرِيجِيّ-

[درج]: نسبت به (التَّدْريج) است؛ «تدريجياً»: كم كم، گام به گام.

=التَّدْرِيس-

[درس]: مص، آموزش، تعليم؛ «هيئةُ التَّدْرِيس»: هيأت آموزشى، معلمان و مدرسان.

=تَدَسَّسَ-

تَدَسُّساً [دسّ] بهِ إلى أعدائهِ: بر عليه او توطئه و دسيسه كرد.

=تَدَسَّمَ-

تَدَسُّماً [دسم]: چهره ى او تيره و مايل به سياهى شد،- الشي ءُ: روى آن چيز چركى نشست،- الشي ءَ: روى آن چيز را چرب كرد.

=تَدَشَّنَ-

تَدَشُّناً [دشن] الشي ءَ: آن چيز را گرفت.

=التَّدْشِين-

[دشن]: جشن افتتاح يا بازگشائى سازمان يا مؤسسه اى، آغاز بكار براى اولين بار؛ «تَدْشِينُ الكنيسةِ»: اولين نماز در كليساى نو بنياد.

=تَدَعَّى-

تَدَعِّياً [دعو] تِ النائحةُ: زن نوحه خوان صداى خود را بلند كرد و تكان خورد.

=تَدَعَّبَ-

تَدَعُّباً [دعب] عليه: براى او ناز كرد.

=التُّدْعَة-

[ودع]: مترادف (الدَّعَة) است بمعناى آرامش و فراخى.

=التُّدَعَة-

[ودع]: مترادف (الدَّعة) است.

=تَدَعَّرَ-

تَدَعُّراً [دعر] الرجُلُ: آن مرد خبيث شد،- وجهُهُ: چهره ى او زشت و كريه شد.

=تَدَفَّأَ-

تَدَفُّؤاً [دفأ]: گرم شد، جامه ى گرم پوشيد.

=التَّدْفِئَة-

[دفأ]: مص،- المركزيّة: حرارت مركزى، شوفاژ.

=تَدَفَّعَ-

تَدَفُّعاً [دفع] السيلُ: سيل به راه افتاد و امواج آن بر يكديگر فشار آوردند.

=تَدَفَّقَ-

تَدَفُّقاً [دفق] الماء: آب با شتاب روان شد.

=تَدَفَّنَ-

تَدَفُّناً [دفن]: پنهان شد، ناپديد شد.

=التَّدْقِيق-

[دقّ]: مص،- عِندَ العُلَمَاءِ: اثبات دليل با دليل يا اثبات مسأله اى با دقت و تيزنگرى. همچنانكه تحقيق اثبات مسأله ايست با دليل. از اينرو مدفق از نظر دانش برتر از محقق است؛ «بالتَّدْقِيق»: با دقت كامل.

=تَدَكْدَكَ-

تَدَكْدُكاً [دكدك] تِ الجبالُ:

كوهها از جاى بركنده و پاشيده شدند.

=تَدَلَّى-

تَدَلِّياً [دلو] الثمرُ من الشجر: ميوه بر درخت آويخته شد،- مِنَ الْجَبَل: از كوه پائين آمد.

=تَدَلْدَلَ-

تَدَلْدُلًا [دلدل]: آويخته حركت كرد،- فى مَشْيِهِ: در راه رفتن خود سرگردان شد و

=تدلس-

=تدلف-

=تدلق-

=تدلك-

=تدلل-

=تدله-

=التدليل-

=تدمج-

=التدمري-

=تدمس-

=تدملك-

=تدمن-

=تدنى-

=تدنأ-

=تدندل-

=تدنس-

=التدني-

=تدهقن-

=تدهده-

=تدهن-

=تدهور-

=التدهور-

=تدوح-

=تدور-

=تدوم-

=التدوين-

=تدين-

=تذاءب-

=تذابح-

=تذارع-

=تذاكر-

=تذام-

=تذامر-

=تذانب-

=تذاوق-

=تذايل-

=تذأب-

=تذبذب-

=تذبل-

=تذرى-

=التذرج-

=تذعر-

=التذكار-

=التذكاري-

=تدكر-

=التذكرة-

لرزيد،- الشّي ءُ: آن چيز سست شد.

=تَدَلَّسَ-

تَدَلُّساً [دلس] الرجُلُ: كتمان كرد و پنهان شد،- الطّعَامَ: غذا را كم كم گرفت،- تِ الدابَّةُ: ستور با چيز كمى كه در چراگاه بود چريد.

=تَدَلَّفَ-

تَدَلُّفاً [دلف] إليهِ: بسوى او رفت و نزديك شد.

=تَدَلَّقَ-

تَدَلُّقاً [دلق] السيلُ عليهِ: سيل بر او رسيد.

=تَدَلَّك-

تَدَلُّكاً [دلك]: اندام خود را بهنگام شستن كيسه كشيد،- بالطِّيبِ: خود را عطرآگين كرد.

=تَدَلَّلَ-

تَدَلُّلًا [دلّ] عليهِ: سبكبال و دلير شد،- تِ المرأةُ على زَوْجِها: آن زن بر شوهر خود ناز و گستاخى كرد.

=تَدَلَّهَ-

تَدَلُّهاً [دله]: عقل و هوش از سرش بدر شد.

=التَّدْلِيل-

[دلّ]: مص،- على: دليل آوردن بر چيزى، ثابت كردن.

=تَدَمَّجَ-

تَدَمُّجاً [دمج] في ثيابه: خود را در جامه هايش پيچيد.

=التَّدْمُرِيّ-

[دمر]: آنكه منسوب به شهر (تَدمُر) است، لئيم،- (ح): موش صحرائى بد ريخت و پنجه شكسته و سخت گوشت؛ «ما في الدار تَدْمُرِيّ»: در خانه كسى نيست.

=تَدَمَّسَ-

تَدَمُّساً [دمس]: به چيزى آلوده شد.

=تَدَمْلَكَ-

تَدَمْلُكاً [دملك] الشي ءُ: آن چيز نرم و صاف شد.

=تَدَمَّنَ-

تَدَمُّناً [دمن] المكانُ أو الماءُ: آن جاى يا آن آب پر از سرگين شتران و گوسفندان شد.

=تَدَنَّى-

تَدَنِّياً [دنو]: اندك اندك نزديك شد، پائين آمد.

=تَدَنَّأَ-

تَدَنُّؤاً [دنأ] هُ: او را به فرومايگى وادار كرد.

=تَدَنْدَلَ-

تَدَنْدُلًا [دندل]: آويخته شد، آويزان شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=تَدَنَّسَ-

تَدَنُّساً [دنس]: چرك و آلوده شد.

=التَّدَنِّي-

[دنو]: مص پائين آمدن، فرود،- الأَخْلاقيّ: كاهش اخلاقي.

=تَدَهْقَنَ-

تَدَهْقُناً [دهقن]: آن مرد دهقان شد.

=تَدَهْدَهَ-

تَدَهْدُهاً [دهده] الحجرُ: آن سنگ غلطيد.

=تَدَهَّنَ-

تَدَهُّناً [دهن]: به خود روغن ماليد.

=تَدَهْوَر-

تَدَهْوُراً [دهور]: از جاى بلند افتاد، به گودالى فرو افتاد.

=التَّدَهْوُر-

[دهور]: مص فرومايگى، عقب افتادگى؛ «تَدَهْوُرُ الأَخْلاق»: فساد اخلاق.

=تَدَوَّحَ-

تَدَوُّحاً [دوح] البطنُ: شكم نفخ كرد و پائين افتاد.

=تَدَوَّرَ-

تَدَوُّراً [دور]: گِرد شد.

=تَدَوَّمَ-

تَدَوُّماً [دوم]: منتظر شد.

=التَّدْوِين-

[دون]: مص، نوشتن چيزى، ثبت، مطلق نوشتن.

=تَدَيَّنَ-

تَدَيُّناً [دين]: وام گرفت، قرض كرد،- بِدِينٍ: براى خود دينى اختيار كرد.

=تَذَاءَبَ-

تَذَاؤُباً [ذأب] للناقة: خود را براى ماده شتر بسان گرگ درآورد،- تْهُ الجِنُّ: جن فلانى را ترسانيد،- تْهُ الرّيحُ: بادها از هر سو به وى وزيدند،- تِ الريحُ عليهِ: باد بر آن وزيد.

=تَذَابَحَ-

تَذَابُحاً [ذبح] القومُ: برخى از افراد آن قوم برخى ديگر را كشتند.

=تَذَارَعَ-

تَذَارُعاً [ذرع] تِ الإِبلُ المُفازةَ: شتران بيابان را پيمودند و رفتند.

=تَذَاكَرَ-

تَذَاكُراً [ذكر] القومُ الشي ءَ: آن قوم ان چيز را بياد هم آوردند،- فى الأمرِ: در آن كار با هم مذاكره و تبادل نظر كردند.

=تَذَامَّ-

تَذَامّاً [ذمّ] القومُ: آن قوم يكديگر را مذمت و بدى گفتند.

=تَذَامَرَ-

تَذَامُراً [ذمر] القومُ: مترادف (تَذَمَّرَ) است، آن قوم يكديگر را به جنگ برانگيختند.

=تَذَانَبَ-

تَذَانُباً [ذنب] السحابُ: ابرها بهم پيوستند.

=تَذَاوَقَ-

تَذَاوُقاً [ذوق] القومُ الشي ءَ: آن قوم آن چيز را چشيدند.

=تَذَايَلَ-

تَذَايُلًا [ذيل] حالُهُ: حال او پست شد.

=تَذَأّبَ-

تَذَوُّباً [ذأب]: براى فريب دادن خود را به گرگ درآورد،- لِلنّاقَة: خود را از ماده شتر پنهان كرد و صداى گرگ درآورد تا آنرا بر بچه ى غير خودش برانگيزد،- تْهُ الجِنُّ: جن او را ترسانيد،- تْهُ الرِّيح: باد از هر سو بر او وزيد،- تِ الريحُ عليهِ: باد گاهى از اين سو و گاهى از آن سو وزيد.

=تَذَبْذَبَ-

تَذَبْذُباً [ذبّ]: تكان خورد، ميان دو امر متردّد شد.

=تَذَبَّلَ-

تَذَبُّلًا [ذبل] في المشي: با ناز و فخر راه رفت.

=تَذَرَّى-

تَذَرِّياً [ذرو]: مطاوع (ذَرَّى) است،- المكانَ اوِ الْجَبَلَ: بالاى آن مكان يا آن كوه رفت.

=التَّذْرُج-

ج تَذَارَجِ (ح): مترادف (التَّدْرُج) است. اين واژه فارسى است-

تَذَرَّعَ-

تَذَرُّعاً [ذرع] الشَّي ءُ: آن چيز به اندازه ى يك ذرع يك ذرع شكافته شد،- الشَّي ءَ: آن چيز را ذرع كرد،- تِ الإِبلُ الماءَ: شتران تا ساق پاى به آب فرو رفتند،- فى الكلام: سخن بسيار گفت و زياده روى كرد،- بِذَرِيعَةٍ: به چيزى متوسل شد و پناه برد.

=تَذَعَّرَ-

تَذَعُّراً [ذعر]: ترسيد.

=التَّذْكَار-

[ذكر]: بياد آوردن چيزى در ذهن،- ج تَذْكَارَات: يادگارى، اشياء و سوغات كه جهانگردان به يادگار با خود مى برند؛ «تَذْكارُ الموتى»: يادبود درگذشتگان.

كليساى كاتوليك در دوم نوامبر هر سال ميلادى اين روز را بعنوان يادبود در گذشته گان جشن مى گيرند.

=التّذْكاريّ-

يادگارى، برسم يادگار.

=التِّذْكارِيّ-

مترادف (التّذكارى) است.

=تَدَكَّرَ-

تَذَكُّراً [ذكر] الشي ءَ: آن چيز را بياد آورد.

=التَّذْكِرَة-

ج تَذَاكِر [ذكر]: هر چه كه انسان را بياد و به خاطر آورد، گواهى نامه،

=تذلل-

=التذليل-

=تذمر-

=التذمر-

=تذمم-

=تذنب-

=تذوق-

=تذيل-

=تر-

=التر-

=ترى-

=الترى-

=تراءى-

=تراءف-

=التراب-

=الترابة-

=التراتب-

=التراتر-

=التراث-

=تراجز-

=تراجع-

=تراجم-

=التراجيل-

=تراحب-

=تراحم-

=تراخى-

=التراخوما-

=التراخي-

=تراد-

=ترادع-

=ترادف-

=ترازح-

=تراس-

=التراس-

=تراسل-

=تراشق-

=تراص-

=تراصد-

=تراصف-

=تراضى-

=تراضح-

گذرنامه؛ «تَذْكِرةُ ذهابٍ و ايابٍ»: گذرنامه رفت و برگشت؛ «تَذْكِرَةُ المُرورِ»: نامه ى اجازه ى خروج از كشور.

=تَذَلَّلَ-

تَذَلُّلًا [ذلّ] لهُ: فروتنى به او كرد.

=التَّذْلِيل-

[ذلّ]: مص، تحقير؛ «تَذْليل الصّعوباتِ او العَقَبات»: پيروز شدن بر سختيها و ناراحتيها.

=تَذَمَّرَ-

تَذَمُّراً [ذمر]: خود را از چيزى كه گذشت ملامت كرد، خشمگين شد،- على فلانٍ: او را ترسانيد و تهديد كرد،- القومُ: آن قوم يكديگر را نكوهش كردند، يك ديگر را بر جنگ تشويق كردند.

=التَّذَمُّر-

[ذمر]: مص، افسوس خوردن و ناليدن.

=تَذَمَّمَ-

تَذَمُّماً [ذمّ] منهُ: امتناع كرد و شرمسار شد.

=تَذَنَّبَ-

تَذَنُّباً [ذنب] الرجُلُ: بر عمامه ى خود دنباله نهاد،- عليهِ: بر او ستم و تعدى كرد،- الطريقَ: راه را گرفت.

=تَذَوَّقَ-

تَذَوُّقاً [ذوق] الشي ءَ: آن چيز را اندك اندك چشيد.

=تَذَيَّلَ-

تَذَيُّلًا [ذيل] تِ الجاريةُ: آن زن دامن كشان راه رفت،- فى الكَلَامِ: سخن را به درشتى و گستاخى بيان كرد،- الفرسُ فى استنانِهِ أى فى عَدْوِه: اسب در دويدن دم خود را تكان داد.

=تَرَّ-

- تَرَارَة: الرجُلُ: آن مرد چاق و فربه شد،- تَرّاً و تُرُوراً عن قومِهِ: از قوم خود دور و تنها شد،- العَظْمُ: استخوان قطع شد و افتاد.

=التُّرّ-

اصل، ريسمان ساختمان كه در بنائى آن را بكار مى برند. اين واژه فارسى است.

=تُرَى-

[رأي]: فعل مضارع مجهول است؛ «يا تُرى» و «يا هل تُرى»: اى مرد آيا مى بينى و گمان مى كنى، مضارع (رأى) بمعناى ظنّ و گمان بگونه ى مجهول مىيد.

=التُّرَّى-

من الأيدي: دستهاى بريده.

=تَرَاءَى-

تَرَائِياً [رأي] الناسُ: مردم به يكديگر نگريستند،- لهُ: بسوى وى رفت تا او را ببيند،- فى المِرآةِ: در آئينه نگاه كرد؛ «تَرَاءَيْنا فى الأَمْر»: در آن امر نگريستيم؛ «تَرَاءَيْنا الهِلالَ»: به هلال ماه نگريستيم تا به بينيم ديده مى شود يا خير،- ليَ ان الأمرَ كيتَ و كيتَ: بنظرم آمد كه آن كار چنين است و چنان است.

=تَرَاءَفَ-

تَرَاؤُفاً [رأف] القومُ: آن قوم با هم مهربان شدند.

=التُّرَاب-

ج أَتْرِبَة و تِرْبَان: زمين، خاك زمين.

=التُّرَابَة-

سيمان.

=التَّرَاتُب-

[رتب] (اع): سلسله مراتب نظامى.

=التَّرَاتِر-

[ترتر]: سختيها.

=التُّرَاث-

[ورث]: مص، ارث، بازمانده، اثر.

=تَرَاجَزَ-

تَرَاجُزاً [رجز] القومُ: آن قوم رجزخوانى كردند،- بِفُلان: درباره ى فلانى رجز گفت،- الرجَزَ فى القتال: در جنگ رجزخوانى كرد،- الرعدُ: صداى رعد پياپى شنيده شد.

=تَرَاجَعَ-

تَرَاجُعاً [رجع] القومُ: آن قوم به مواضع خود بازگشتند،- القومُ الكلامَ بينهم: ان قوم سخن را ميان خود رد و بدل كردند،- العدُوّ: دشمن با نظم و ترتيب به عقب برگشت،- عن قرارِهِ: از تصميم خود عدول كرد و برگشت.

=تَرَاجَمَ-

تَرَاجُماً [رجم] القومُ: آن قوم بر يكديگر سنگ انداختند،- القومُ بالكلام: آن قوم بهم دشنام دادند.

=التَّرَاجِيل-

[رجل] (ن): كرفس.

=تَرَاحَبَ-

تَرَاحُباً [رحب]: فراخ شد.

=تَرَاحَمَ-

تَرَاحُماً [رحم] القومُ: آن قوم نسبت به يكديگر مهربانى كردند.

=تَرَاخَى-

تَرَاخِياً: دير كرد، عقب انداخت، تنبل و سست شد،- عنهُ: از او دور شد،- الفرسُ: آن اسب در دويدن سست شد.

=التّراخُومَا-

(طب): تراخم، گونه اى بيمارى كه در چشم پديد مىيد اين واژه يونانى است.

=التَّرَاخِي-

[رخي]- مص؛ «انَّ فى الأمرِ تَرَاخِياً»: در اين كار فراخى است،- الأخلاقِيّ: سستى و ناپايداري اخلاق.

=تَرَادَّ-

تَرَادا [ردّ] الماءُ: آب از مجراى خود بعلت وجود مانعى بازگشت،- فى الجواب:

زبان او در پاسخ دادن لغزيد و نتوانست سخن گويد،- الرجُلانِ البيعَ: آن دو مرد با رضايت هم معامله ى فروش را فسخ كردند.

=تَرَادَعَ-

تَرَادُعًا [ردع] القومُ: آن قوم يكديگر را منع كردند.

=تَرَادَفَ-

تَرَادُفاً [ردف] الرجُلانِ: آن دو مرد در پى يكديگر شدند، يكى از آن دو نفر پشت ديگرى سوار شد، بهم يارى كردند،- تِ الكلماتُ: آن كلمات با هم تشابه در معنى داشتند.

=تَرَازَحَ-

تَرَازُحاً [رزح] ت حالُهُ: حال او بد شد،- المريضُ عند العَامّة: بيمار از فرط ناتوانى نتوانست برخيزد. و همچنين است در (الماشِي من الإعْياءِ) آنكه از پياده روى خسته شده باشد.

=تَرَاسَّ-

تَراسّاً [رسّ] القومُ الخبَرَ: آن قوم خبر را با هم راز گفتند.

=التَّرَّاس-

سپرساز، سپردار، دارنده سپر

الترَاسَة-

سپرسازى.

=تَرَاسَلَ-

تَرَاسُلًا [رسل] القومُ: آن قوم با يكديگر نامه نگارى كردند.

=تَرَاشَقَ-

تَرَاشُقاً [رشق] القومُ: آن قوم با هم پيكار كردند،- القومُ بِالْسِنَتِهِمْ: به يكديگر زخم زبان زدند و ناسزا گفتند:؛- «تَرَاشَقُوا بِاعْيُنِهِمْ»: بِه يكديگر چشم غره زدند.

=تَرَاصَّ-

تَرَاصّاً [رصّ] القومُ: آن قوم بيكديگر پيوستند.

=تَرَاصَدَ-

تَرَاصُداً [رصد] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را مراقبت كردند.

=تَرَاصَفَ-

تَرَاصُفاً [رصف]: مترادف (تَرَصَّفَ) است.

=تَرَاضَى-

تَرَاضِياً [رضي] القومُ الشي ءَ: آن قوم به آن چيز رضايت دادند.

=تَرَاضَحَ-

تَرَاضُحاً [رضح] القومُ بالنشَّاب: آن قوم

=تراضخ-

=تراطن-

=التراع-

=تراغب-

=ترافأ-

=ترافد-

=ترافع-

=ترافق-

=تراقى-

=تراقب-

=تراقد-

=التراقي-

=تراكب-

=تراكض-

=تراكل-

=تراكم-

=ترامى-

=ترامح-

=ترامز-

=الترامواي-

=ترانى-

=الترانزيت-

=تراهى-

=تراهن-

=تراوح-

=تراوض-

=تراوغ-

=التراويح-

=ترأى-

=تراس-

=تراف-

=ترب-

=الترب-

=تربى-

=تربب-

=التربة-

=تربح-

=تربص-

=تربع-

به يكديگر تير انداختند.

=تَرَاضَخَ-

تَرَاضُخاً [رضخ] القومُ بالحجارة: آن قوم به يكديگر سنگ انداختند.

=تَرَاطَنَ-

تَرَاطُناً [رطن] القومُ فيما بينهم: آن قوم با يكديگر به زبان غير عربى سخن گفتند.

=الترَّاع-

دربان،- من السَّيْل: سيلى كه درّه را پر كند.

=تَرَاغَبَ-

تَرَاغُباً [رغب] الناسُ في الخير: مردم خواهان نيكى شدند،- الوادي: آن دره فراخ شد.

=تَرَافَأَ-

تَرَافُؤاً- تَرَافُؤاً [رفأ] القومُ على الشي ء: آن قوم با هم بر چيزى توافق و هميارى كردند.

=تَرَافَدَ-

تَرَافُداً [رفد] القومُ: آن قوم به هم كمك و يارى كردند.

=تَرَافَعَ-

تَرَافُعاً [رفع] الخصمان الى الحاكم: آن دو خصم براى دادخواهى نزد حاكم رفتند،- الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را بلند كردند.

=تَرَافَقَ-

تَرَافُقاً [رفق] الرجلانِ: آن دو مرد با هم دوستى و رفاقت كردند.

=تَرَاقَى-

تَرَاقِياً [رقي] أمرُهم الى الفساد: كارِ آنها به فساد و تباهى كشيده شد.

=تَرَاقَبَ-

تَرَاقُباً [رقب] الرجلانِ: آن دو مرد يكديگر را مراقبت كردند.

=تَرَاقَدَ-

تَرَاقُداً [رقد]: پشيمان شد،- القومُ على فلانٍ: آن قوم يكديگر را بر عليه فلانى يارى دادند.

=التَّراقِي-

جمع (التَّرْقُوَة) است؛- «بَلَغَتْ رُوحُهُ التَّراقي»: مشرف به مرگ شد.

=تَرَاكَبَ-

تَرَاكُباً الأمْرُ: آن كار بر روى هم انبوه شد.

=تَرَاكَضَ-

تَرَاكُضاً [ركض] القومُ: آن قوم با هم دويدند.

=تَرَاكَلَ-

تَرَاكُلًا [ركل] القومُ: آن قوم بر يكديگر لگد زدند.

=تَرَاكَمَ-

تَرَاكُماً [ركم] الشي ءُ: آن چيز انبوه و متراكم شد.

=تَرَامَى-

تَرَامِياً [رمي] القومُ: آن قوم به هم تيراندازى كردند،- تْ بِهِ البلادُ: شهرها او را به بيرون راندند،- الأمرُ: آن كار به طول انجاميد،- الشي ءُ: آن چيز بدنبال هم آمد،- السّحابُ: ابرها به يكديگر پيوستند،- عليه: با او زد و خورد كرد و اظهار التماس و زارى كرد،- إِلَيْنا أَنَّ: بما خبر رسيد كه ...

=تَرَامَحَ-

تَرَامُحاً [رمح] القومُ: آن قوم با نيزه به هم يورش بردند.

=تَرَامَزَ-

تَرَامُزاً [رمز] القومُ: آن قوم با هم رمز و اشاره بكار بردند؛- «دَخَلْتُ عليهم فَتَغَامَزوا و تَرَامَزوا»: بر آن قوم وارد شدم آنها به يكديگر اشاره مى كردند.

=التّرامْوَاي-

ترن برقى، مترو- اين واژه انگليسى است-.

=تَرَانَى-

تَرَانِياً [رنو] عنهُ: از او غفلت كرد.

=التّرانْزِيت-

(ت): ترانزيت، عبور كالا از كشورى بدون پرداختن عوارض دخول- اين واژه لاتين است-.

=تَرَاهَى-

تَرَاهِياً [رهو] القومُ: آن قوم نسبت به هم مرافقت و مهربانى كردند.

=تَرَاهَنَ-

تَرَاهُناً [رهن] القومُ: آن قوم با يكديگر گرو بستند.

=تَرَاوَحَ-

تَرَاوُحاً [روح] الرجُلانِ الأمرُ: آن دو مرد كارى را بطور متناوب با هم انجام دادند،- بَينَ كَذَا ... و كَذَا: در پى كارى به كار ديگر پرداخت.

=تَرَاوَضَ-

تَرَاوُضاً [روض] الرجُلانِ في البيع و الشراء: آن دو مرد در امر خريد و فروش كالا با هم چانه زدند،- القومُ فى الأمرِ: آن قوم در آن كار با هم مناظره كردند.

=تَرَاوَغَ-

تَرَاوُغاً [روغ] الرجُلان: آن دو مرد با هم كشتى گرفتند، آن دو مرد يكديگر را فريب دادند.

=التَّرَاويح-

[روح]: جمع (التَّرْوِيحَة) است.

=تَرَأَّى-

تَرَئّياً [رأى] في المِرآة: در آئينه نگاه كرد،- لهُ: بسوى او رفت تا ويرا ببيند.

=تَرَاَّسَ-

تَرَؤُّساً [رأس]: رئيس شد.

=تَرَاَّف-

تَرَؤُّفاً [رأف] بِهِ: به او مهربانى بسيار كرد.

=تَرِبَ-

- تَرَباً المكانُ: خاك آن مكان بسيار شد،- الشي ءُ: آن چيز خاكى شد،- الرجُلُ: آن مرد بى چيز و بينوا شد چنانكه گوئى خاك نشين شده است؛- «تَرِبَ بَعْد ان اتْرَب»: پس از توانگرى فقير شد.

=تَرَّبَ-

تَتْريباً: مال و دارائى او بسيار شد چنانكه گوئى به اندازه ى خاك ثروتمند شد، دارائى او كم شد،- الشي ءَ: روى آن چيز خاك ريخت.

=التُّرْب-

مترادف (التُّراب) است.

=التَّرْب-

مترادف (التُّراب) است.

=التِّرْب-

ج أَتْرَاب: همسنّ و سال. اين واژه بيشتر درباره ى مؤنث بكار مى رود؛- «هذه تِربُ فلانة»: اين زن همسال فلانه است.

=التَّرِب-

فقير؛- «مَكانُ تَرِبٌ»: جاى پر از خاك.

=تَرَبَّى-

تَرَبِّياً [ربو] الولدَ: آن جوان را تربيت كرد،- الوَلَدُ: ان جوان تربيت و با فرهنگ شد.

=تَرَبَّبَ-

تَرَبُّباً [ربّ] الصبيَّ: آن كودك را پرورش داد تا به سن بلوغ رسيد،- القومُ: آن قوم با هم جمع شدند.

=التُّرْبَة-

ج تُرَب: بمعناى (التُّراب) است، قبر؛- «تُربةُ الإنْسان» خاك قبر يا باقيمانده انسان.

=التَّرِبَة-

مؤنث (التَّرِب) است؛- «رِيحٌ تَرِبَة»: باد كه همراه با خاك باشد،- ج تَرِبَات: اطراف انگشتان.

=تَرَبَّحَ-

تَرَبُّحاً [ربح]: خواستار ربح شد.

=تَرَبَّصَ-

تَرَبُّصاً [ربص]: منتظر شد؛- «تَرَبَّصَ الفرصةَ»: در پى فرصت شد،- عن الأمرِ: از آن كار باز ايستاد،- فى المكانِ: در آن مكان توقف كرد،- بِفلان: در انتظار فلانى شد،- بِسلعتِهِ الغلاءَ: كالايش را براى گران شدن احتكار كرد.

=تَرَبَّعَ-

تَرَبُّعاً [ربع] في جلوسِه: چهار زانو نشست،- على العرَش: بر روى تخت نشست

=التربنتين-

=التربية-

=ترتب-

=ترتر-

=ترتل-

=ترتم-

=الترتيب-

=الترتيل-

=الترتيلة-

=ترثي-

=ترجى-

=ترجب-

=ترجح-

=ترجرج-

=ترجز-

=ترجع-

=ترجف-

=ترجل-

=ترجم-

=الترجمان-

=الترجمة-

=الترجي-

=الترجيل-

=ترح-

=الترح-

=ترحى-

=الترحاب-

=الترحال-

=ترحرح-

=ترحل-

=ترحم-

=ترخص-

=الترخوم-

=الترخيص-

=تردى-

=الترداد-

=تردع-

=تردف-

،- بالمكان: در آن جاى فصل بهار را بسر برد،- الجملُ: شتر گياه بهارى خورد و فربه شد.

=التَّربَنْتِين-

صمغ بنه.

=التَّرْبِيَة-

[ربو]: پرورش فكرى و اخلاقى؛- «سَيِّئُ التَّرْبِية» و «قليلُ التَّربِيَة»:

بى تربيت،- البدنيَّة: ورزش بدنى؛- «عِلم التربِيَة»: آموزش و پرورش؛- «تَرْبِيةُ الحيوانِ او النبات»: هنر پرورش يا تربيت حيوان يا پرورش گياهان

التَّرْبِيع-

[ربع] (ع ح): مربّع عدد است.

=تَرَتَّبَ-

تَرَتُّباً [رتب]: ايستاد و تكان نخورد، در رتبه ى او بود،- عليه: بر او لازم شد؛- «تَرَتَّبَ عَلَيه ان يَعْمل كذا»: بر او لازم شد كه آن كار را بكند،- على كذا: بر چيزى مترتب شد،- بِذِمَّتِهِ: بدهكار فلانى شد.

=تَرْتَرَ-

تَرْتَرَةً [ترتر]: بسيار سخن گفت و در آن شتاب كرد، در جسم و سخن خود سست شد،- الشي ءَ: آن چيز را تكان داد.

=تَرَتَّلَ-

تَرَتُّلًا [رتل] في القول: آراسته سخن گفت.

=تَرَتَّمَ-

تَرَتُّماً [رتم]: مترادف (ارْتَم) است بمعناى بر انگشت خود رشته بست.

=التَّرْتيب-

[رتب]: مص؛- «بِالتَّرْتيب»: يكى پس از ديگرى با نظم؛- «مِنْ غير ترتيب»:

بدون نظم.

=التَّرْتِيل-

[رتل]: تلحين و آهنگ در آواز، خواندن نماز، خوش خوانى، خواندن آرام و آهسته.

=التَّرْتِيلَة-

ج تَرَاتِيل [رتل]: نمازى كه با لحن و ترتيل خوانند و اين در اصطلاح مسيحيان است.

=تَرَثَّي-

تَرَثياً [رثو] الميتَ: بر مرده مرثيه خوانى كرد.

=تَرَجَّى-

تَرَجِّياً [رجو] الشي ءَ: آرزوى آن چيز را كرد،- فلاناً: از فلانى چيزى خواهش كرد.

اين تعبير از كوچكتر به بزرگتر گفته مى شود. و در زبان متداول رايج است.

=تَرَجَّبَ-

تَرَجُّباً [رجب]: ترسيد و هيبت گرفت،- الرَّجُلَ: از آن مرد ترسيد، او را بزرگداشت.

=تَرَجَّحَ-

تَرَجُّحاً [رجح] الرأيُ عندهُ: آن رأى نزد وى از ديگر رأيها برتر شد،- فى القول:

به آن سخن تمايل كرد،- الشي ءُ: آن چيز تكان خورد و لرزيد،- تِ الأُرْجوحة به: تاب او را مايل كرد.

=تَرَجْرَجَ-

تَرَجْرُجاً [رجرج]: حركت كرد- سرگردان شد، به راه افتاد،- الشي ءُ فى مَحَلّهِ: آمد و رفت.

=تَرَجَّزَ-

تَرَجُّزاً [رجز]: شعرى از بحر رجز سرود،- الرعدُ: صداى رعد پياپى شنيده شد،- السحابُ: ابر آهسته و كند حركت كرد.

=تَرَجَّعَ-

تَرَجُّعاً [رجع] في صدري كذا:

انديشه اى در سينه ام خطور و آمد و شد كرد،- فى المُصيبة: بهنگام مصيبت: «انّا لِلّه و انّا اليهِ راجعون» گفت،- تِ الدابَّةُ: ستور گام برداشت،- النّاقة: ماده شتر را با بهاى فروش ماده شترى ديگرى خريد.

=تَرَجَّفَ-

تَرَجُّفاً [رجف]: لرزيد و سخت سرگردان شد.

=تَرَجَّلَ-

تَرَجُّلًا [رجل]: از ستور خود پياده شد و راه رفت،- البِئر و فى البئرِ: بداخل چاه درآمد،- الشي ءَ: آن چيز را زير پاى خود نهاد،- تِ الشمسُ: خورشيد برآمد،- تِ المرأةُ: آن زن مانند مرد شد.

=تَرْجَمَ-

تَرْجَمَةً الكلامَ: سخن يا نوشته را از زبانى به زبان ديگر برگردانيد.؛- «ترجمَهُ بالفَرَنْسِيَّة»: آن را به زبان فرانسه ترجمه كرد،- عنهُ: درباره ى او توضيح داد،- الرّجلَ و له و عنهُ: سيرت و رفتار آن مرد را بيان كرد.

=تُرْجِمَ-

الكلامُ: سخن مبهم و پوشيده شد.

=الترْجُمَان-

ج تَرَاجِمة: مُترجم، برگرداننده ى كلام از زبانى به زبان ديگرى.

=التَّرْجُمَان-

ج تَرَاجِمة: مترادف (التُّرْجُمان) است.

=التَّرْجَمَة-

ج تَرَاجمِ: ترجمه، نقل كلام از زبانى به زبان ديگرى، تفسير، زندگينامه ى شخص؛- «تَرْجَمةُ الكِتاب»: آغاز و پيش گفتار كتاب.

=التَّرجِّي-

[رجو]: اميد و آرزو به چيزى كه حصول آن ممكن و ميسّر باشد.

=التَّرْجِيل-

[رجل]: سفيدى در يكى از پاهاى ستور.

=تَرِحَ-

- تَرَحاً: اندوهگين شد.

=تَرَّحَ-

تَتْريحاً هُ: او را اندوهگين كرد.

=التَّرَح-

ج أَتْراح: غم و اندوه، فقر و بينوائى.

=التَّرح-

بسيار اندوهگين، كم خير.

=تَرَحَّى-

تَرَحِّياً [رحو] تِ الحيَّةُ: مار چنبر زد.

=التَّرْحَاب-

[رحب]: دعاى خير كردن، خوش آمد گفتن.

=التَّرْحَال-

[رحل]: مصدر (رَحَلَ) است،- «حَيَاةُ التَّرْحَالِ»: زندگى باديه نشينان.

=تَرَحْرَحَ-

تَرَحْرُحاً [رحرح] تِ الفرسُ: اسب پاهاى خود را فراخ كرد تا بشاشد.

=تَرَحَّلَ-

تَرَحُّلًا [رحل] القومُ عن المكان: آن قوم از آن جاى رفتند،- فلاناً: فلانى را به كار بد فرستاد، ويرا دچار بدى كرد.

=تَرَحَّمَ-

تَرَحُّماً [رحم] عليهِ: بر او رحمت فرستاد و گفت «رَحمهُ اللّهُ»: خدا او را بيامرزد.

=تَرَخَّصَ-

تَرَخُّصاً [رخص] في الامر: در آن كار اجازه يافت، آسان گرفت.،- فى كذا:

بر آن كار به او اجازه داده شد،- فى حقّهِ:

حق خود را تا حدود امكان گرفت.

=التَّرْخُوم-

[رخم] (ح): كركس نر.

=التَّرْخِيص-

[رخص]: مص، پروانه و اجازه.

=تَرَدَّى-

تَرَدِّياً [ردي]: جامه پوشيد،- فى البِئرِ:

در چاه افتاد.

=التَّرْدَاد-

[ردّ]: باز گرداندن، تكرار، پياپى

تَرَدَّدَ-

تَرَدُّداً [ردّ]: مطاوع (رَدَّدَ) است،- اليهِ: پياپى نزد او رفت،- فى الأَمْر: دچار دودلى و سرگردانى شد،- فى الجَوَاب:

زبانش گرفته شد و نتوانست پاسخ دهد،- على الأَلْسِنةُ: آن امر زبانزد همه شد، بر سر زبانها افتاد.

=تَرَدَّعَ-

تَرَدُّعاً [ردع]: مطاوع (رَدَّعَ) است.

=تَرَدَّفَ-

تَرَدُّفاً [ردف] ه: در پشت سر او سوار

=تردم-

=ترزن-

=ترس-

=الترس-

=الترسانة-

=الترسخانة-

=ترسم-

=ترشى-

=ترشح-

=ترشرش-

=ترشش-

=ترشف-

=ترصد-

=ترصص-

=ترصع-

=ترصف-

=ترضى-

=ترضب-

=ترضح-

=ترضخ-

=ترضرض-

=ترطب-

=ترع-

=الترع-

=ترعبل-

=الترعة-

=ترعد-

=ترعرع-

=الترغلة-

=ترغم-

=ترف-

=الترف-

=الترفاس-

=ترفت-

=الترفة-

=ترفض-

=ترفع-

شد.

=تَرَدَّمَ-

تَرَدُّماً [ردم] ثوبَهُ: پيراهن خود را وصله زد،- الثَّوبُ: پيراهن كهنه و پوسيده شد،- تِ الخصومةُ: دشمنى به درازا كشيد،- تِ النّاقة على ولدها: ماده شتر نسبت به بچه ى خود مهربانى كرد،- هُ: او را تعقيب و دنبال كرد و از چگونگى وى آگاه شد،- القومُ الأرضَ: آن قوم چراگاه آن زمين را دوباره چرانيدند.

=تَرَزَّنَ-

تَرَزُّناً [رزن] في الأمر أو في مجلسهِ:

در آن كار يا در نشستن خود با وقار و متين شد.

=تَرَّسَ-

تَتْريساً هُ: بر او سپر آويخت يا به او سپر داد، او را وادار به گرفتن سپر كرد.

=التُّرْس-

ج أَتْراس و تُرُوس و تِرَسَة: سپر كه معمولًا از فولاد ساخته مى شود،- «تُرسُ الشّمسِ»: قرص خورشيد،- ج تُرُوس: چرخ دندانه دار.

=التَّرَسَانة-

انبار اسلحه، قورخانه، كارخانه ى كشتى سازى- اين واژه تركى است-

تَرَسَّخَ-

تَرَسُّخاً [رسخ] في التُّقى: در زهد و پرهيزكارى استوار شد.

=التَّرَسْخانة-

مترادف (التَّرَسَانة) است- اين واژه تركى است-

تَرَسَّلَ-

تَرسُّلًا [رسل]: مهلت گرفت و آسانى يافت، ادعاى پيغام برى كرد، نامه يا رساله نوشت،- فى الرُّكُوب: دو پاى خود را بر روى ستور دراز كرد و آنرا با جامه هاى خود پوشانيد،- فى القُعُود: چهار زانو نشست و با جامه اش روى پاهاى خود را پوشانيد.

=تَرَسَّمَ-

تَرَسُّماً [رسم] الدارَ: به نقش و نگار و آثار آن خانه نگريست،- الشي ءَ: آن چيز را بياد آورد،- البانى او الحافرُ: بنّا يا چاه كن نگريست تا به بيند كه كجا بسازد يا كجا را بكند.

=تَرَشى-

تَرَشِّياً [رشو] الرجُلَ: با آن مرد به نرمى رفتار كرد.

=تَرَشَّحَ-

تَرَشُّحاً [رشح] الماءُ: آب از لابلاى سنگ تراوش كرد،- الرَّجُلُ الأَمرَ: آن مرد شايستگى آن كار را داشت،- لِلْإنتِخَابَاتِ او لِغَيرِهَا: براى انتخابات يا جز آن خود را نامزد كرد.

=تَرَشْرَشَ-

تَرَشْرُشاً [رشرش] الماءُ: آب روان شد.

=تَرَشَّشَ-

تَرَشُّشاً [رشش] الماءُ: آب روان شد،- عليهِ الماءُ: آب بر او پاشيده و پراكنده شد.

=تَرَشَّفَ-

تَرَشُّفاً [رشف] الماءَ: آب را بسيار مكيد.

=تَرَصَّدَ-

تَرَصُّداً [رصد] هُ: مترقّب و منتظر او شد، بر سر راه او نشست.

=تَرَصَّصَ-

تَرَصُّصاً [رصّ]: آن چيز به چيزى ديگر چسبيد.

=تَرَصَّعَ-

تَرَصُّعاً [رصع]: مُرصّع و جواهرنشان شد، با نشاط شد.

=تَرَصَّفَ-

تَرَصُّفاً [رصف] تِ الحجارةُ: سنگها با نظم و ترتيب بهم پيوستند،- القومُ فى الصَّفَ: آن قوم در صف كشيدن و بغل هم ايستادن منظم شدند،- ت اسْنانُهُ: دندانهاى او مرتّب شد.

=تَرَضَّى-

تَرَضياً [رضو] الرجُلَ: از آن مرد رضايت خواست.

=تَرَضَّبَ-

تَرَضُّباً [رضب] الريقَ: آب دهان را مكيد.

=تَرَضَّحَ-

تَرَضُّحاً [رضح] الحصى: ريگ شكسته شد،- الخُبْزَ: نان را پاره كرد.

=تَرَضَّخَ-

تَرَضُّحاً [رضخ] الحصى: ريگ شكسته شد،- الخُبْزَ: نان را خرد كرد و خورد،- الخبرَ: خبر را شنيد ولى باور نكرد.

=تَرَضْرَضَ-

تَرَضْرُضاً [رضرض]: آن چيز تكان خورد و آرامش نيافت،- الحجرُ: سنگريزه شكست.

=تَرَطَّبَ-

تَرَطُّباً [رطب]: خيس شد؛- «ترطّبَ لِسَانى بِذِكْرِكَ»: بياد تو دهانم آب افتاد.

=تَرَعَ-

- تَرْعاً هُ عن الأمر: او را از آن كار باز گردانيد.

=تَرعَ-

- تَرَعاً الكوزُ أو الحوْضُ: كوزه يا حوض پر از آب شد،- الرَّجُلُ: آن مرد براى بپا كردن شرّ شتاب كرد.

=التَّرَع-

مص،- «كوزٌ تَرَعٌ»: كوزه ى پُر.

=تَرَعْبَلَ-

تَرَعْبُلًا [رعبل] اللحمُ: آن گوشت روى آتش پاره شد تا پخته شود،- الثّوبُ:

جامه پاره شد.

=التُّرْعة-

ج تُرَع: باغچه، مسيل آب به باغچه، كانال، قنات، درب؛- «فَتَحَ تُرعَةَ الدّار»:

درب خانه را باز كرد.

=تَرَعَّدَ-

تَرَعُّداً [رعد]: جنبيد و لرزيد.

=تَرَعْرَعَ-

تَرَعْرُعاً [رعرع] الماءُ أو السرابُ: آب يا سراب تكان خورد،- تِ السنُّ: دندان تكان خورد و لق شد،- الصبيُّ: آن كودك پرورش يافت و جوان شد.

=التَّرْغَلَّة-

(ح): كبوتر بيابانى، پرنده ى دشتى.

=تَرَغَّمَ-

تَرَغُّماً [رغم] عليهِ: خشم كرد؛- «تَرَغَّمْتُ الرجُلَ»: كارى كردم كه آن مرد آزرده شد.

=تَرِفَ-

- تَرَفاً: در ناز و نعمت قرار گرفت.

=تَرَّفَ-

تَتْريفاً هُ المالُ: مال و ثروت او را بى خيال كرد، فاسد كرد.

=التَّرِف-

آنكه در فراخ و رفاه زندگى است.

=التَّرْفَاس-

(ن): گونه اى قارچ است كه در بيابانهاى آسيا و افريقا مى رويد اين قارچ در زيرزمين و بر ريشه هاى لادنيها رشد مى كند و از آن غذاى خوشمزه اى بدست مىيد.

=تَرَفَّتَ-

تَرَفُّتاً [رفت]: آن چيز شكست و خرد شد،- الحبلُ: ريسمان بريد،- العَظْمُ:

استخوان پوسيده شد.

=التُّرْفَة-

نعمت و روزى فراخ، برآمدگى ميانه ى لب بالا.

=تَرَفَّضَ-

تَرَفُّضاً [رفض]: آن چيز پراكنده و شكسته شد،- الدمعُ: اشك ريخته و پراكنده شد،- فلانٌ فى المذهب: فلانى در مذهب تعصب بسيار ورزيد.

=تَرَفَّعَ-

تَرَفُّعاً [رفع]: بالا رفت،- الشي ءَ او الرَّجُلَ: آن چيز يا آن مرد را بالا برد.

=ترفغ-

=ترفق-

=ترفل-

=ترفه-

=ترقى-

=ترقب-

=ترقرق-

=ترقش-

=ترقص-

=ترقط-

=ترقق-

=الترقوة-

=الترقيد-

=ترك-

=تركى-

=تركب-

=التركة-

=تركل-

=تركن-

=التركيب-

=ترمى-

=ترمرم-

=ترمز-

=ترمس-

=الترمس-

=ترمق-

=ترمل-

=ترمم-

=الترمومتر-

=الترنج-

=ترنح-

=ترنم-

=الترنوق-

=الترنوقاء-

=الترنيمة-

=تره-

=التره-

=ترهب-

=الترهة-

=ترهدن-

=ترهره-

=ترهل-

=الترهل-

=تروى-

=التروب-

=تَرَفَّغَ-

[رفغ]: با فراخ روزى و سربلندى زندگى كرد.

=تَرَفَّقَ-

تَرَفُّقاً [رفق] بهِ: به او مهربانى كرد،- عليه: بر او متكى شد،- فى سيره: آهسته راه رفت.

=تَرَفَّلَ-

تَرَفُّلًا: با ناز و تكبر راه رفت،- عليهِ: بر او رياست و سرورى كرد.

=تَرَفَّهَ-

تَرَفُّهاً [رفه]: در آرامش و فراخ روزى بسر برد.

=تَرَقَّى-

تَرَقِّياً [رقي]: به مقام يا رتبه ى بالاتر ارتقاء يافت،- الرَّجُلَ: به ترقوه ى آن مرد زد.

=تَرَقَّبَ-

تَرَقُّباً [رقب] هُ: منتظر او شد.

=تَرَقْرَقَ-

تَرَقْرُقاً [رقرق] الماءُ: آب درخشيد و رفت و برگشت، آب به آسانى روان شد،- تِ العينُ: چشم اشك ريخت،- الدَّمْعُ:

اشك در چشم او حلقه زد،- تِ الشَّمْسُ:

خورشيد چنان بنظر رسيد كه گوئى دور مى زند.

=تَرَقَّشَ-

تَرَقُّشاً [رقش]: آراسته شد.

=تَرَقَّصَ-

تَرَقُّصاً [رقص] الشي ءُ: آن چيز با شتاب بالا و پايين رفت.

=تَرَقَّطَ-

تَرَقُّطاً [رقط]: خالهاى سياه و سفيد در آن پديد آمد.

=تَرَقَّقَ-

تَرَقُّقاً [رقق] الشّي ءُ: آن چيز نرم و رقيق شد،- لَهُ: دل او برايش نرم شد و به او مهربانى كرد.

=التَّرْقُوَة-

ج تَرَاقٍ و تَرَايِق (ع ا): استخوان ترقوه كه در بالاى قفسه ى سينه بين رخنه ى گلو و كتف قرار دارد و يك جفت مى باشند.

=التَّرْقِيد-

[رقد]: گونه اى راه رفتن است؛ «تَرْقِيدُ البيضِ»: قرار دادن تخم زير مرغ تا جوجه درآورد.

=تَرَكَ-

- تَرْكاً و تِرْكاناً هُ: او را رها كرد؛ «تَرَكَهُ و شَأنَهُ»: او را در پى كار خود رها كرد، او را فراموش كرد،- المَيِّتُ امْوالًا: مرده مال و ثروت بجاى گذاشت.

=تَرَكَّى-

تَرَكِّياً [ركو] عليهِ: بر او اعتماد كرد.

=تَرَكَّبَ-

تَرَكُّباً [ركب] الشي ءُ: آن چيز تركيب شد،- الشي ءُ من كذا: آن چيز از چيز ديگرى تأليف و آماده شد.

=التَّرْكَة-

زنى كه در خانه ى پدرش مانده باشد و كسى با او ازدواج نكند.، تخم شتر مرغ كه رها شده باشد، تخم پس از خروج جوجه از آن، كلاه خود آهنى كه جنگجو بر سر مى نهد.

=التِّرْكَة-

آنچه كه ترك شده باشد، ميراث؛ «تِركة المَيّت».

=التَّركَة-

مترادف (التِّركة) است.

=تَرَكَّلَ-

تَرَكُّلًا [ركل] الحافرُ بالمِسْحاة و عليها:

بر بيل با پايش فشار آورد تا به زمين فرو رود،- تِ الأرضُ: زمين با سم چهار پايان كنده شد.

=تَرَكَّنَ-

تَرَكُّناً [ركن]: استوار و باوقار شد.

=التَّرْكِيب-

[ركب]: مص، به هم پيوستن اجزاء چيزى، آميخته شدن.

=تَرَمَّى-

تَرَمِّياً [رمي]: تير انداخت و شكار كرد.

=تَرَمْرَمَ-

تَرَمْرُماً [رمرم]: دهان باز كرد تا سخن گويد ولى چيزى نگفت.

=تَرَمَّزَ-

تَرَمُّزاً [رمز] القومُ: آن قوم بعلت دشمنى و مانند آن در مجالس خود جنب و جوش داشتند.

=تَرْمَسَ-

تَرْمَسَةً تِ الدابَّةُ: در درون فك ستور دانه هائى ريز برآمد.

=التُّرْمُس-

(ن): گياهى است از رسته ى (القَطّانيات). اين گياه داراى ساقه اى استوار و مستقيم است و شكوفه ى آن بزرگ و بنفش و داراى دانه هاى ريز و تلخ است.

=التَّرْمُس-

(ف): ترموس آب، فلاسك كه در آن گرمى و سردى آب را حفظ مى كنند- اين واژه يونانى است-

تَرَمَّضَ-

تَرَمُّضاً [رمض] الصيدَ: شكار را بر روى زمين گرم شكار كرد.

=تَرَمَّقَ-

تَرَمُّقاً [رمق] الماءَ أو اللبنَ: آب يا شير را اندك اندك نوشيد.

=تَرَمَّلَ-

تَرَمُّلًا [رمل] بالدم: به خون آلوده شد،- تِ المرأةُ: آن زن بى شوهر شد.

=تَرَمَّمَ-

تَرَمُّماً [رمّ] الشي ءَ: آن چيز را ترميم و اصلاح كرد،- العَظْمَ: گوشت روى استخوان را بر كند.

=التِّرْمُومِتْر-

(طب): ترمومتر، ميزان الحرارة، دماسنج- اين واژه يونانى است-

تَرَنَّى-

تَرَنِّياً [رنو]: به محبوب خود پيوسته نگاه كرد.

=التُّرَنْج-

ترنج، بالنگ. نام ديگر آن (الاتْرَجّ) است و در زبان متداول به آن (الكَبَّاد) گويند.

=تَرَنَّح-

تَرَنُّحاً [رنح]: در اثر مستى و مانند آن به چپ و راست متمايل شد.

=تَرَنَّمَ-

تَرَنُّماً [رنم]: صداى خود را طرب انگيز كرد و آواز خوش خواند.

=التُّرْنَوْق-

[رنق]: گِل رودخانه، مسيل پس از فرو نشستن آب.

=التَّرْنُوق-

[رنق]: مترادف (التُّرنُوق) است.

=التُّرْنُوقاء-

[رنق]: مترادف (التُّرنوق) است.

=التَّرْنِيمَة-

[رنم] (مو): سرود، نغمه، ترانه.

=تَرِهَ-

- تَرَهاً: در تُرّهات و كارهاى پوچ و فاسد قرار گرفت.

=التُّرَّه-

ج- تَرَارِيه: باطل، فاسد.

=تَرَهَّبَ-

تَرَهُّباً [رهب]: راهب و نيايشگر شد،- هُ: او را وعده ى بد داد و ترسانيد.

=التُّرَّهَة-

ج تُرَّهَات: باطل، بلا، راه فرعى.

=تَرَهْدَنَ-

تَرَهْدُناً عليهِ: با او شوخى كرد يا او را به شوخى گرفت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=تَرَهْرَهَ-

تَرَهْرُهاً [رهره] جسمهُ: پوست بدن او سفيد و نرم شد،- السَّرابُ: سراب پيوسته درخشيد.

=تَرَهَّلَ-

تَرَهُّلًا [رهل]: نرم گوشت شد.

=التَّرَهُّل-

[رهل]: نرمى و سستى گوشت.

=تَرَوَّى-

تَرَوِّياً [روي]: انديشيد،- الحديثَ:

حديث را روايت و نقل كرد،- من الماءِ:

سيراب شد،- القومُ: آن قوم آب مورد نياز خود را برداشتند،- تْ مفاصلُهُ: مفصلهاى او استوار و درشت شد.

=التَّرُوب-

ج تِرَاب: فقير، بينوا.

=تروح-

=تروع-

=تروض-

=تروق-

=التروية-

=الترويقة-

=تريب-

=التريب-

=التريبة-

=تريث-

=تريش-

=تريض-

=تريف-

=التريف-

=تريق-

=التريك-

=التريكة-

=تزابن-

=تزاجر-

=تزاحف-

=تزاحم-

=تزاهد-

=تزاهر-

=تزاوج-

=تزاور-

=تزاوف-

=تزاول-

=تزايد-

=تزايغ-

=تزايل-

=تزأر-

=تزبى-

=تزبب-

=تزبد-

=تزجى-

=تزحزح-

=تزحف-

=تزحل-

=تزحلف-

=تزحلق-

=تزحلك-

=تزخر-

=تزخرف-

=تزرى-

=تزرد-

=تزرر-

=تزرزر-

=تزرع-

=تزعب-

=تَرَوَّحَ-

تَرَوُّحاً [روح]: در شبانگاه سفر يا كار كرد،- القومَ: شبانگاه بسوى آن قوم رفت،- الماءُ: آب بوى چيزى را كه نزديك به آن بود گرفت،- الشَّجَرُ: آن درخت پس از فصل گرما برگ برآورد،- النَّبْتُ: آن گياه روئيد و بلند شد.

=تَرَوَّعَ-

تَرَوُّعاً [روع] منهُ و لهُ: از او ترسيد.

=تَرَوَّضَ-

تَرَوُّضاً [روض]: تمرين كرد، ورزش كرد.

=تَرَوَّقَ-

تَرَوُّقاً [روق]: كمى صبحانه خورد.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=التَّرْوِيَة-

[روي]: مص؛ «يومُ التَّرْوِيَة»: روز هشتم ماه ذى الحجّه از هر سال است كه در آن حاجيان توشه ى آب برمى دارند.

=التَّرْوِيقَة-

[ورق]: صبحانه.- اين واژه در زبان متداول رايج است-

التِّرْيَاق-

داروى ضد زهر، پادزهر، مي- اين واژه يونانى است-

التِّرْيَاقة-

مي. اين واژه يونانى است.

=تَرَيَّبَ-

تَرَيُّباً [ريب] منهُ: از او ترسيد،- بِهِ: از او چيزى ديد كه باعث ترس وى شد.

=التَّرِيب-

ج تِرَاب: فقير، بينوا.

=التَّرِيبَة-

ج تَرَائِب: استخوان سينه، استخوان بالاى سينه.

=تَرَيَّثَ-

تَرَيُّثاً [ريث]: دير كرد، درنگ كرد، منتظر شد.

=تَرَيَّشَ-

تَرَيُّشاً [ريش]: نكو حال شد و اثر آن ديده شد.

=تَرَيَّضَ-

تَرَيُّضاً [روض]: تمرين ورزش كرد.

=تَرَيَّفَ-

تَرَيُّفاً [ريف]: به روستا درآمد.

=التَّرِيف-

[ترف]: مترادف (التَّرِف) و بمعناى آنكه در فراخ و آسايش زندگى است.

=تَرَيَّقَ-

تَرَيُّقاً [ريق] السرابُ: سراب بر روى زمين تكان خورد.

=التَّرِيكَ-

مترادف (المَتْرُوك) است بمعناى رها شده، خوشه ى انگور يا خوشه ى خرما كه دانه هاى آن خورده شده يا چيز كمى از آن بازمانده باشد.

=التَّريكَة-

مترادف (التَّرْكة) است.

=تَزَابَنَ-

تَزَابُناً [زبن] القومُ: آن قوم يكديگر را راندند.

=تَزَاجَرَ-

تَزَاجُراً [زجر] القومُ عن الشرّ: آن قوم يكديگر را از بر پا كردن شر باز داشتند.

=تَزَاحَفَ-

تَزَاحُفاً [زحف] القومُ الى الحرب: آن قوم براى جنگ بسوى هم روانه و نزديك شدند.

=تَزَاحَمَ-

تَزَاحُماً [زحم] القومُ: آن قوم بر يكديگر تنگ گرفتند و انبوهى نمودند،- الرَّجُلانِ:

آن دو مرد با هم ستيز كردند،- تِ الأَمْوَاجُ:

موجهاى دريا بر روى هم فرود آمدند.

=تَزَاهَدَ-

تَزَاهُداً [زهد] القومُ فلاناً: آن قوم فلانى را ناچيز و خرد شمردند.

=تَزَاهَرَ-

تَزَاهُراً [زهر] السراجُ و نحوُهُ: چراغ و مانند آن درخشيد.

=تَزَاوَجَ-

تَزَاوُجاً [زوج] القومُ: برخى از آن قوم با خانواده هاى يكديگر وصلت كردند و ازدواج نمودند،- الكلامُ: كلمات آن سخن در وزن و سجع با هم شبيه شدند.

=تَزَاوَرَ-

تَزَاوُراً [زور] القومُ: آن قوم از يكديگر بازديد كردند،- عنهُ: از او روى گردانيد و منحرف شد.

=تَزَاوَفَ-

تَزَاوُفاً [زوف]: براى كم كردن وزن بعضى از تمرينات ورزشى كرد.

=تَزَاوَلَ-

تَزَاوُلًا [زول] القومُ: آن قوم با هم پيكار كردند.

=تَزَايَدَ-

تَزَايُداً [زيد] في حديثه: در سخن خود زياده روى كرد،- القومُ في ثَمَنِ السلْعَةِ: هر يك از آن قوم بر قيمت كالا افزودند.

=تَزَايَغَ-

تَزَايُغاً [زيغ]: تمايل كرد.

=تَزَايَلَ-

تَزَايُلًا [زيل] القومُ: آن قوم پراكنده شدند،- القومُ عنهُ: آن قوم از او شرم داشتند؛ «انا أَتَزَايلُ عنك فلا أَتَجَاسر عليك»: من از تو شرم دارم و بر تو جسارت نمى كنم.

=تَزَأَّرَ-

تَزَؤُّراً [زأر] الأسدُ: شير غرّيد.

=تَزَبّى-

تَزَبِّياً [زبي] الزُّبْيَةَ: كمينگاه در زمين كند،- فى الزُّبْية: در كمينگاه پنهان شد.

=تَزَبَّبَ-

تَزَبُّباً [زبّ] الرجُلُ: آن مرد پُر از خشم شد،- فى الكلامِ: بسيار سخن گفت بحدى كه دهانش كف كرد،- العِنَبُ: انگور كشمش شد.

=تَزَبَّدَ-

تَزَبُّداً [زبد] الشدقُ: دهان كف برآورد،- الرَّجُلُ: آن مرد خشمناك شد و تهديد كرد،- الزُّبْدَةَ: كره گرفت،- الشّي ءَ:

برگزيده يا خلاصه و چكيده ى آن چيز را گرفت، آن چيز را بلعيد.

=تَزَجَّى-

تَزَجِّياً [زجو] بالشي ءِ: به آن چيز بسنده كرد.

=تَزَحْزَحَ-

تَزَحْزُحاً [زحزح] عن مكانهِ: از جاى خود تكان خورد و دور شد.

=تَزَحَّف-

تَزَحُّفاً [زحف] إليه: بسوى او رفت.

=تَزَحَّلَ-

تَزَحُّلًا [زحل] عن مكانه: از جاى خود دور شد و فاصله گرفت.

=تَزَحْلَفَ-

تَزَحْلُفاً [زحلف]: غلطيد، دور شد،- تِ الشَّمْسُ: خورشيد رو به غروب رفت يا در نيمروز از ميان آسمان گذشت.

=تَزَحْلَقَ-

تَزَحْلُقاً [زحلق]: ليز خورد،- على الجَلِيد: بر روى يخ اسْكي بازى كرد.

=تَزَحْلَكَ-

تَزَحْلُكاً [زحلك]: ليز خورد. سُر خورد.

=تَزَخَّرَ-

تَزَخُّراً [زخر] البحرُ أو الوادي: دريا يا دره پُر آب شد.

=تَزَخْرَفَ-

تَزَخْرُفاً [زخرف] الرجُلُ: آن مرد خود را آرايش كرد.

=تَزَرَّى-

تَزَرِّياً [زري] عليهِ عملَهُ: او را از كارى كه كرده بود نكوهش يا سرزنش كرد.

=تَزَرَّدَ-

تَزَرُّداً [زرد] اللقمةَ: لقمه را بلعيد،- اليَمِينَ: بى باكانه سوگند خورد و از گناه آن ترس نداشت.

=تَزَرَّرَ-

تَزَرُّراً [زرّ] القميصُ: پيراهن دگمه دار شد.

=تَزَرْزَرَ-

تَزَرْزُراً [زرزر]: جنبيد و تكان خورد.

=تَزَرَّعَ-

تَزَرُّعاً [زرع] الى الشرّ: بسوى شرّ شتافت.

=تَزَعَّبَ-

تَزَعُّباً [زعب]: با نشاط شد، خشم گرفت،- فى أَكْلِهِ اوْ شرِبِهِ: در خوردن و نوشيدن زياده روى كرد،- القومُ المالَ: آن قوم مال را ميان خود تقسيم كردند.

=تزعزع-

=تزعفر-

=تزعم-

=تزفر-

=تزقم-

=تزكى-

=تزكر-

=تزكزك-

=تزلج-

=التزلج-

=تزلحف-

=تزلزل-

=تزلف-

=تزلق-

=تزمت-

=تزمجر-

=تزمخر-

=تزمزم-

=تزمل-

=تزند-

=تزندق-

=تزنر-

=تزهد-

=تزوى-

=تزوج-

=تزود-

=تزور-

=التزوير-

=تزيا-

=تزيد-

=تزيغ-

=تزيف-

=تزيق-

=تزين-

=التزيين-

=تساءل-

=تساب-

=تسابى-

=تسابق-

=تساجل-

=تساجم-

=تساحق-

=تساخى-

=تسار-

=تساع-

=التساعي-

=التساعية-

=تسافه-

=تساقى-

=تساقط-

=تَزَعْزَعَ-

تَزَعْزُعاً [زعزع]: تكان سخت خورد و لق شد؛ «لَا يَتَزَعْزَعُ»: ثابت و استوار و پا برجاست.

=تَزَعْفَرَ-

تَزَعْفُراً [زعفر]: خوشبو و آميخته با زعفران شد.

=تَزَعَّمَ-

تَزَعُّماً [زعم]: دروغ و دلنگ گفت،- القومُ على الأَمْرِ: آن قوم بر سر امرى كه راست و دروغ آن معلوم نباشد گفتگو كردند،- القومَ: مهتر و رهبر آن قوم شد،- حزباً او نَحْوَهُ: رئيس حزب يا مانند آن شد.

=تَزَفَّرَ-

تَزَفُّراً [زفر]: گوشت و شير خورد- اين واژه سريانى است-

تَزَقَّفَ-

تَزَقُّفاً [زقف] اللقمةَ: لقمه را بلعيد.

=تَزَقَّمَ-

تَزَقُّماً [زقم]: آن چيز را با شتاب خورد،- اللّبنَ: در خوردن شير زياده روى كرد.

=تَزَكَّى-

تَزَكِّياً [زكو]: صدقه داد، پاكيزه شد،- الشي ءُ: آن چيز رشد و نموّ كرد.

=تَزَكَّرَ-

تَزَكُّراً [زكر] الإناءُ: آن ظرف يا جام پر شد.

=تَزَكْزَكَ-

تَزَكْزُكاً [زكزك]: مطاوع (زَكْزَكَ) است او را قلقلك داد و نيشگون گرفت و او خنديد. اين واژه در زبان متداول رايج است-

التَّزْكِيَة-

[زكو]: مص، زكات؛ «تَزْكِيَةُ الشُّهُودِ»: تزكيه و تعديل گواهان؛ «فازَ بالتَّزْكِيَة»: بدون رقيب پيروز شد. اين تعبير معمولًا براى برنده شدن نمايندگى مجلس گفته مى شود.

=تَزَلَّجَ-

تَزَلُّجاً [زلج]: ليز خورد،- على الجَلِيدِ و غيرِه: بر روى يخ و جز آن بازى اسكى كرد.

=التَّزلُّج-

[زلج]: مص،- المَائيّ: اسكى بازى بر روى اب.

=تَزَلْحَفَ-

تَزَلْحُفاً [زلحف]: دور شد.

=تَزَلْزَلَ-

تَزَلْزُلًا [زلزل] تِ الأرضُ: زمين لرزيد،- تْ نفسُهُ: جان او بهنگام مرگ در سينه تكان خورد.

=تَزَلَّفَ-

تَزَلُّفاً [زلف]: به پيش رفت و نزديك شد،- الى فلان: به فلانى تملّق و چاپلوسى كرد.

=تَزَلَّقَ-

تَزَلُّقاً [زلق]: خود را آرايش و زيبا كرد تا چهره اش برافروخته باشد.

=تَزَمَّتَ-

تَزَمُّتاً [زمت]: بزرگوار و با وقار شد.

=تَزَمْجَرَ-

تَزَمْجُراً [زمجر] الأَسدُ: شير پياپي غرّيد.

=تَزَمْخَرَ-

تَزَمْخُراً [زمخر] النمرُ: پلنگ خشمگين شد و نعره كشيد.

=تَزَمْزَمَ-

تَزَمْزُماً [زمزم] الجملُ: شتر بانگ كرد،- بِهِ شَفَتَاه: دو لب شتر جنبيد.

=تَزَمَّلَ-

تَزَمُّلًا [زمل] بثوبهِ: خود را در جامه اش پيچيد.

=تَزَنَّدَ-

تَزَنُّداً [زند]: خشمگين شد، پاسخ دادن بر او سخت شد،- فى امرٍ كَذَا:

درباره ى فلان امر خسته و گرفته شد.

=تَزَنْدَقَ-

تَزَنْدُقاً [زندق]: زنديق شد؛ «مَنْ تَمَنْطَق تَزَنْدَقَ»: آنكه علم منطق آموزد گرايش به زنديقى كند زيرا علم منطق باعث فساد عقايد دينى مى گردد.

=تَزَنَّرَ-

تَزَنُّراً [زنر]: آن مرد زُنّار بر خود آويخت،- الشي ءُ: آن چيز نرم و باريك شد.

=تَزَهَّدَ-

تَزَهداً [زهد]: آن مرد زاهد و پارسا شد.

=تَزَوَّى-

تَزَوِّياً [زوي]: آن چيز ترنجيده و درهم كشيده شد، گوشه گير شد.

=تَزَوَّجَ-

تَزَوُّجاً [زوج] امرأَةً و بامرأَةٍ: زن گرفت،- فى قوم: از آن قوم زن گرفت و ازدواج كرد.

=تَزَوَّدَ-

تَزَوُّداً [زود]: توشه گرفت،- بِكّذا: به آن چيز خود را مجهّز كرد، آنچه كه ضرورى و سودمند بود براى خود گرفت.

=تَزَوَّرَ-

تَزَوُّراً [زور]: دروغ گفت، آن چيز را براى خود آراست.

=التَّزْوِير-

[زور]: مص، گمراه كردن، تزوير كردن، چيزى را بَدَلى و تقليدى ساختن كه به سازنده يا مخترع اصلى آن زيان رساند.

=تَزَيَّا-

تَزَيِّياً [زيّ]: جامه و لباس پوشيد،- بِزِيّ القومِ: همانند آن قوم جامه پوشيد.

=تَزَيَّدَ-

تَزَيُّداً [زيد] السعرُ: بها گران شد،- فى الشَّي ءِ: با تكلف آن چيز را گرانقيمت كرد،- الرّجُلُ فى حديثِهِ: آن مرد در سخن خود گزافه گوئى كرد.

=تَزَيَّغَ-

تَزَيُّغاً [زيغ]: آرايش و خودنمائى كرد.

=تَزَيَّفَ-

تَزَيُّفاً [زيف] تِ الدراهمُ: درهمها ناسره و تقلبي شد.

=تَزَيَّقَ-

تَزَيُّقاً [زيق] تِ المرأةُ: آن زن آرايش كرد و سرمه كشيد.

=تَزَيَّنَ-

تَزَيُّناً [زين]: مطاوع (زَيَّنَ) است.

=التَّزْيين-

[زين]: مص، فن آرايش است.

آرايشگرى.

=تَسَاءَلَ-

تَسَاؤُلًا [سأل] القومُ: آن قوم از يكديگر پرسش كردند.

=تَسَابَّ-

تَسَابّاً [سبّ] الرجُلانِ: آن دو مرد به يكديگر دشنام دادند.

=تَسَابى-

تَسَابِياً [سبي] القومُ: بعضى از آن قوم بعضى را اسير كردند.

=تَسَابَقَ-

تَسَابُقاً [سبق] القومُ: آن قوم با هم مسابقه دادند.

=تَسَاجَلَ-

تَسَاجُلًا [سجل] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم مبارزه كردند.

=تَسَاجَمَ-

تَسَاجُماً [سجم] تِ الدموعُ: اشكها روان شد.

=تَسَاحَقَ-

تَسَاحُقاً [سحق] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را لگدمال كردند.

=تَسَاخَى-

تَسَاخِياً [سخو]: با تكلّف سخاوت و بخشندگى كرد.

=تَسَارَّ-

تَسَارّاً [سرّ]: القومُ: آن قوم با هم راز گفتند و يكديگر را به رازى آگاه ساختند.

=تُسَاعَ-

نُه تا نُه تا؛ «جاء القومُ تُساعَ»: آن قوم نه نفر نه نفر آمدند.

=التُّسَاعِيّ-

نه گانه.

=التُّسَاعِيَّة-

نماز مسيحيان است كه در ظرف نه روز بر پا مى شود.

=تَسَافَهَ-

تَسَافُهاً [سفه] علينا: بر ما تجاهل كرد، خود را بنادانى زد.

=تَسَاقَى-

تَسَاقِياً [سقي] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را نوشانيدند.

=تَسَاقَطَ-

تَسَاقُطاً [سقط] الشي ءُ: آن چيز

=تساكب-

=تساكر-

=تساكن-

=تسالف-

=تسالم-

=تسامى-

=تسامح-

=تسامر-

=تسامع-

=تساند-

=تساهل-

=تساهم-

=تساوق-

=تساول-

=تساوم-

=تساير-

=تسايف-

=تسايل-

=تسأل-

=تسبى-

=تسبب-

=التسبحة-

=تسبخ-

=تسبسب-

=تسحسح-

=تسحن-

=تسخى-

=تسخر-

=تسخط-

=تسخم-

=تسدد-

=تسدر-

=التسديد-

=تسرى-

=تسرب-

=تسربل-

=تسرح-

=تسرد-

=تسرر-

=تسرط-

=تسرع-

=تسرق-

=تسرول-

=التسريج-

=التسريحة-

پياپى بر زمين افتاد.

=تَسَاكَبَ-

تَسَاكُباً [سكب] الدمعُ: اشك روان شد.

=تَسَاكَرَ-

تَسَاكُراً [سكر]: اظهار مستى كرد، مست شد.

=تَسَاكَنَ-

تَسَاكُناً [سكن] القومُ في الدار: آن قوم با هم در آن خانه سكونت كردند.

=تَسَالَفَ-

تَسَالُفاً [سلف] الرجُلانِ: آن دو مرد باجناق هم شدند.

=تَسَالَمَ-

تَسَالُماً [سلم] القومُ: آن قوم با هم آشتى و توافق كردند،- تِ الخَيْلُ: اسبان بى آنكه يكديگر را برانگيزند به راه افتادند.

=تَسَامَى-

تَسَامِياً [سمو] القومُ: آن قوم با هم مفاخرت كردند، همديگر را با نام خواندند،- القومُ على الخيلِ: آن قوم سوار بر اسبان شدند.

=تَسَامَحَ-

تَسَامُحاً [سمح] في كذا: آن كار را سهل و آسان گرفت.

=تَسَامَرَ-

تَسَامُراً [سمر] القومُ: آن قوم شبانگاه با هم سخن گفتند.

=تَسَامَعَ-

تَسَامُعاً [سمع] بهِ الناسُ: مردم از آن چيز با خبر شدند و به يكديگر گفتند.

=تَسَانَدَ-

تَسَانُداً [سند] اليهِ: بر او اعتماد كرد.

=تَسَاهَلَ-

تَسَاهُلًا [سهل] الرجُلانِ: آن دو مرد بر هم آسان گرفتند و نرمى كردند،- الأمرُ عليه: امر بر او آسان شد. اين واژه ضدّ (تَعَاسَرَ) است.

=تَسَاهَمَ-

تَسَاهُماً [سهم] القومُ: آن قوم با هم قرعه كشى كردند،- القومُ الشي ءَ: آن قوم آن چيز را بين خود تقسيم كردند.

=تَسَاوَقَ-

تَسَاوُقاً [سوق] تِ الماشيةُ: چارپايان بدنبال هم به راه افتادند، در رفتن انبوهى كردند.

=تَسَاوَلَ-

تَسَاوُلًا [سأل] القومُ: آن قوم از يكديگر سؤال كردند.

=تَسَاوَمَ-

تَسَاوُماً [سوم] البائعُ و المشتري السلعةَ:

فروشنده و خريدار معامله را قولنامه كردند،- الرَّجُلانِ فى السّلعةِ: آن دو مرد (فروشنده و خريدار) در معامله با هم چانه زدند.

=تَسَايَرَ-

تَسَايُراً [سير] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم مسايرت كردند و رفتند،- عن وجهِهِ الغَضَبُ:

خشم از او برطرف گرديد.

=تَسَايَفَ-

تَسَايُفاً [سيف] القومُ: آن قوم با شمشيرها بر يكديگر تاختند.

=تَسَايَلَ-

تَسَايُلًا [سيل] القومُ: آن قوم از هر طرف آمدند.

=تَسَأَّلَ-

تَسَؤلًا [سأل]: چيزى خواست، تقاضا كرد، گدائى نمود.

=تَسَبَّى-

تَسَبِّياً [سبي] فلانٌ لفلان: از فلانى استمالت و با او دوستى كرد.

=تَسَبَّبَ-

تَسَبُّباً [سبّ] الرجُلُ: در طلب اسباب برآمد، كمى تجارت كرد،- بالأَمرِ:

او علت و سبب ان امر شد،- بهِ اليهِ: به او پناه برد،- عن كذا: از آن چيز حاصل شد، بدست آمد.

=التَّسْبِحَة-

[سبح]: مص، ج تَسَابِيح: ستايش با تسبيح.

=تَسَبَّخَ-

تَسَبُّخاً [سبخ] الحرُّ أو الغضبُ: گرما يا خشم آرام شد.

=تَسَبْسَبَ-

تَسَبْسُباً [سبسب] الماءُ: آب روان شد،- الشَّعْرُ: موى افشان و فروهشته شد اين تعبير در زبان متداول رايج است-

تَسَتَّرَ-

تَسَتُّراً [ستر]: پوشيده شد.

=تَسَحْسَحَ-

تَسَحْسُحاً [سحسح] الماءُ: آب از بالا روان شد.

=تَسَحَّنَ-

تَسَحُّناً [سحن] هُ: به آب و رنگ چهره ى او نگاه كرد.

=تَسَخَّى-

تَسَخِّياً [سخو]: خود را به سخاوت و بخشندگى وانمود كرد.

=تَسَخَّرَ-

تَسَخُّراً [سخر] هُ: او را بدون مزد بكار گرفت،- بهِ و منهُ: او را ريشخند كرد.

=تَسَخَّطَ-

تَسَخُّطاً [سخط] هُ: از او راضى نشد و بر او خشم گرفت،- العطاءَ: عطا را كم كرد و او را خشنود نكرد.

=تَسَخَّمَ-

تَسَخُّماً [سخم] عليهِ: بر او كينه و خشم گرفت.

=تَسَدَّدَ-

تَسَدُّداً-[سدّ]: مطاوع (سَدَّدَهُ) است،- الشي ءُ: آن چيز راست و استوار شد.

=تَسَدَّرَ-

تَسَدُّراً [سدر] بثوبهِ: خود را با جامه پوشانيد.

=التَّسْدِيد-

[سدّ]: مص؛ «تسديدُ الحسابِ عند التُّجَّار»: تسويه ى حساب در نزد بازرگانان.

=تَسَرَّى-

تَسَرِّياً [سرو]: به بخشندگى و جوانمردى خود را وانمود كرد، چيزى را برگزيد.

=تَسَرَّبَ-

تَسَرُّباً [سرب] من الماءِ: از آب پُر شد،- الواحشُ فى جُحرِهِ: آن جانور وحشى بداخل سوراخش شد،- فى البلاد: بطور پنهانى وارد كشور شد؛ «تَسَرَّيَتِ الجواسيس»:

جاسوسان به داخل كشور نفوذ كردند.

=تَسَرْبَلَ-

تَسَرْبُلًا [سربل] بالسربال: شلوار پوشيد،- الرّجُلُ: آن مرد در كار خود سرگشته و دو دل شد بطوريكه نمى دانست چه كند.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=تَسَرَّحَ-

تَسَرُّحاً [سرح] من المكان: از آن مكان خارج شد،- عنهُ: اندوه از او رفت،- الكتَّانُ: رشته هاى كتان از هم جدا شدند.

=تَسَرَّدَ-

تَسَرُّداً [سرد] الدرُّ: مرواريد در رشته منظّم شد.

=تَسَرَّرَ-

تَسَرُّراً [سرّ]: كنيزكى براى خود گرفت.

=تَسَرَّطَ-

تَسَرُّطاً [سرط] الشي ءَ: آن چيز را بلعيد.

=تَسَرَّعَ-

تَسَرُّعاً [سرع]: بدون انديشيدن در كارى شتاب كرد،- الأَمْرُ: آن كار شتابان شد،- الى الأمرِ: به آن كار مبادرت و شتاب كرد،- بالأمرِ: به آن كار دست زد.

=تَسَرَّقَ-

تَسَرُّقاً [سرق]: اندك اندك دزديد،- النظرَ او السمعَ: او استراق سمع و يا نظر كرد،- عليه: خواست تا مشرف و مسلّط بر او شود.

=تَسَرْوَلَ-

تَسَرْوُلًا [سرول]: شلوار پوشيد.

=التَّسْرِيج-

[سرج]: درشت دوزى، كوك زدن. اين واژه در زبان متداول رايج است و فصيح آن (التَّشْرِيج) است.

=التَّسْرِيحة-

[سرح]: اسم نوع است از (سَرَّحَ).

=تسطح-

=تسع-

=التسع-

=التسعة-

=تسعد-

=تسعر-

=تسعف-

=التسعون-

=التسعوية-

=تسفر-

=تسفع-

=تسفل-

=تسفه-

=تسقى-

=تسقط-

=تسقف-

=تسكع-

=تسكف-

=تسكن-

=تسلى-

=تسلح-

=تسلخ-

=تسلس-

=تسلسل-

=التسلسل-

=تسلط-

=التسلطية-

=تسلع-

=تسلف-

=تسلق-

=تسلل-

=تسلم-

=التسليف-

=التسليم-

=تسمى-

=تسمح-

=تسمر-

=تسمع-

=تسمك-

=تسمل-

=تسمن-

=التسميط-

=تسنى-

=تَسَطَّحَ-

تَسَطُّحاً [سطح]: مطاوع (سَطَحَ) است،- الرّجُلُ: آن مرد بر پشت خوابيد- اين تعبير در زبان متداول رايج است-

التَّسْطِيح-

[سطح]: مص؛ «تَسْطِيحُ الكُرةُ»:

ترسيم كره ى زمين بر روى سطح مستوى با رعايت قواعد تعيين شده در نقشه هاى جغرافيائى.

=تَسَعَ-

- تَسْعاً القومَ: آن مرد نهمين نفر آن قوم بود، آن قوم را نه نفر گردانيد، يك نهم مال آنها را گرفت،- المالَ: يك نهم آن مال را گرفت.

=التُّسْع-

ج أَتْساع: يك نهم هر چيزى.

=التِّسْعَة-

ج تِسْعَات، مؤنَّثُهُ تِسْعٌ (ع ح): سه سه تا؛ «تِسْعَة رجال»: نه نفر مرد؛ «تِسْعُ نساء»: نه نفر زن و «تسعَةَ عَشَرَ رجلًا»: نوزده مرد و «تِسْعَ عَشرةَ امرأةً»: نوزده نفر زن.

=تَسَعَّدَ-

تَسَعُّداً [سعد]: فال خوب زد. اين واژه ضد (تَشَاءَمَ) است،- الراعي: چوپان بدنبال گياه (سَعْدان) شد.

=تَسَعَّرَ-

تَسَعُّراً [سعر] تِ النارُ: آتش روشن شد،- الحَطَبُ: هيزم آتش گرفت.

=تَسَعَّفَ-

تَسَعُّفاً [سعف] تْ أظفارُه: ناخنهاى او شكاف برداشت.

=التِّسْعُون-

نه ده تا، نود.

=التِّسْعَوِيّة-

مترادف (التُّساعِيّة) است.

=تَسَفَّرَ-

تَسَفُّراً [سفر] المرأَةَ: از آن زن خواست تا روى خود را باز نگاهدارد.

=تَسَفَّعَ-

تَسَفُّعاً [سفع] بالنار: با آتش خود را گرم كرد.

=تَسَفَّلَ-

تَسَفُّلًا [سفل]: پائين آمد، فرود آمد.

=تَسَفَّهَ-

تَسَفُّهاً [سفه] الرجُلُ: خود را به نادانى زد،- تِ الرّيجُ: باد به سختى وزيد،- تِ الرّيحُ الغُصُون: باد شاخه هاى درخت را كج كرد،- فلاناً عن مالِهِ: او را در مال خود فريب داد.

=تَسَقَّى-

تَسَقِّياً [سقي]: نوشيدن را پذيرفت و سيراب شد.

=تَسَقَّطَ-

تَسَقُّطاً [سقط] هُ: خطا و لغزشهاى او را پيگيرى كرد،- الخَيْرَ: اندك اندك از نكوئى بهره مند شد.

=تَسَقَّفَ-

تَسَقُّفاً [سقف]: اسْقف مسيحيان شد.

=تَسَكَّعَ-

تَسَكُّعاً [سكع]: مدتى را در كارهاى باطل گذرانيد،- الظُّلْمةَ: به تاريكى زد،- فى امرِهِ اوْ مسيرِهِ: در كار و رفتار خود سرگردان شد،- لهُ: نسبت به او چاپلوسى و اظهار زبونى كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=تَسَكَّفَ-

تَسَكُّفاً [سكف] البابَ: پاى بر روى آستانه ى درب گذاشت.

=تَسَكَّنَ-

تَسَكُّناً [سكن]: آرامش يافت و با وقار شد، بينوا شد.

=تَسَلَّى-

تَسَلِّياً [سلو]: مطاوع (سَلَّى و أَسْلَى) است؛ «سَلَّاهُ و اسْلَاهُ فَتَسَلَّى» او را آرامش خاطر داد پس او آرام شد،- الهَمُّ: اندوه دور شد.

=تَسَلَّحَ-

تَسَلُّحاً [سلح]: آن مرد سلاح در بر كرد.

=تَسَلَّخَ-

تَسَلُّخاً [سلخ] جلدُهُ: پوست او خراشيده شد.

=تَسَلَّسَ-

تَسَلُّساً [سلسل] الشي ءُ: آن چيز نرم و روان شد.

=تَسَلْسَلَ-

تَسَلْسُلًا [سلسل] الماءُ: آب در سرازيريها به راه افتاد،- فِرِندُ السيف: تيغه ى شمشير درخشيد،- الثّوبُ: پيراهن پوشيده شد تا اينكه نرم گرديد.

=التَّسَلْسُل-

[سلسل]: مص، ترتيب، تسلسل؛ «تَسَلْسُلُ الأَفكارِ»: تتابع و پياپى شدن انديشه ها.

=تَسَلَّطَ-

تَسَلُّطاً [سلط] عليه: بر او مسلّط شد و توان يافت.

=التَّسَلُّطِيَّة-

[سلط]: سياست توسع استعمارى يا (امپرياليسم).

=تَسَلَّعَ-

تَسَلُّعاً [سلع] عَقِبُهُ: پشت آن چيز شكاف برداشت.

=تَسَلَّفَ-

تَسَلُّفاً [سلف] الرجُلُ: آن مرد پيش غذا خورد،- المالَ: وام گرفت.

=تَسَلَّقَ-

تَسَلُّقاً [سلق]: بر پشت خوابيد،- على فراشِه: از درد يا اندوه ناآرام شد،- الجدارَ: از ديوار بالا رفت.

=تَسَلَّلَ-

تَسَلُّلًا [سلّ] من الزحام: از ميان جمعيت آهسته و پنهانى بيرون رفت.

=تَسَلَّمَ-

تَسَلُّماً [سلم] الشي ءَ: آن چيز را گرفت، تحويل گرفت،- منهُ: از او دورى كرد،- الرّجلُ: آن مرد مسلمان شد.

=التَّسْلِيف-

[سلف]: مص، پيش پرداخت مدت دار پرداخت وام، مساعدة.

=التَّسْلِيم-

[سلم]: مص، تسليم شدن،- عِند ارباب السَّياسَة: و در اصطلاح سياستمداران دست از جنگ كشيدن و اعلام آتش بس و تسليم شدن به دشمن است.

=تَسَمَّى-

تَسَمِّياً [سمو]: ناميده شد، اين واژه مطاوع (سَمَّى) است،- الى او بالْقَومِ: به آن قوم مُنتسب شد.

=تَسَمَّحَ-

تَسَمُّحاً [سمح] في كذا: در آن كار آسان گرفت.

=تَسَمَّرَ-

تَسَمُّراً [سمر]: مطاوع (سَمَّرَ) است.

=تَسَمَّعَ-

تَسَمُّعاً [سمع] الرجُلَ و اليه: به سخنان آن مرد گوش داد؛ و در زبان متداول تعبير «تَسَمَّعَ عليه» را موقعى گويند كه شخصى بخواهد چيزى را كه ديگرى آهسته مى گويد بشنود.

=تَسَمَّكَ-

تَسَمُّكاً [سمك]: بلند شد و مرتفع گرديد.

=تَسَمَّلَ-

تَسَمُّلًا [سمل]: ته مانده ى آب را نوشيد،- النَّبِيذَ: در نوشيدن مى پافشارى كرد.

=تَسَمَّنَ-

تَسَمُّناً [سمن]: چاق و فربه شد، به آنچه كه نداشت از خير و بزرگوارى ادّعا كرد.

=التَّسْمِيط-

[سمط]: مص،- (طب): التهابى است كه در بالاى رانها بعلت سائيده شدن بهم از بسيارى راه رفتن پديد آيد.

=تَسَنَّى-

تَسَنِّياً [سني] الأمرُ: آن كار آماده شد،- الرَّجُلُ: آن مرد در كارهاى خود سهل و آسان شد،- القُفْلُ: قفل باز شد،- الرَّجُلَ:

=تسنح-

=تسنم-

=تسنن-

=تسنه-

=تسهد-

=تسهل-

=تسوى-

=تسور-

=تسوس-

=تسوق-

=تسوك-

=تسول-

=تسوم-

=التسوية-

=التسيار-

=تسير-

=تسيطر-

=تسيع-

=تسيف-

=تشاءم-

=التشاؤم-

=تشابر-

=تشابك-

=تشابه-

=تشاتم-

=تشاج-

=تشاجى-

=تشاجب-

=تشاجر-

=تشاح-

=تشاحن-

=تشاد-

=تشار-

=تشارب-

=تشارس-

=تشارط-

=تشارك-

=التشارين-

=تشازر-

=تشاعر-

=تشاغب-

=تشاغل-

=تشاف-

آن مرد را راضى و خوشنود كرد،- لَهُ انْ:

برايش امكان يافت كه ... ، برايش آسان شد كه ...

=تَسَنَّحَ-

تَسَنُّحاً [سنح] من الريح: پشت خود را به طرف باد گرفت،- هُ عن كذا: از آن چيز پيگيرى و كاوش كرد.

=تَسَنَّمَ-

تَسَنُّماً [سنم] الناقةَ: بر كوهان شتر سوار شد،- الشَّي ءَ: بر آن كار يا چيز قرار گرفت يا سوار بر آن شد،- هُ الشَّيْبُ:

نشانه ى پيرى و سفيدى موى سر او افزون شد،- فلاناً: فلانى را ناگهان گرفت.

=تَسنَّنَ-

تَسَنُّناً [سنّ] بسُنَّتهِ: به روش او عمل كرد،- فى عَدْوِه: دويدن خود را به پيش ادامه داد و گذشت و رفت.

=تَسَنَّهَ-

تَسَنُّهاً [سنه]: سالها بر او گذشت،- عِنْدَهُ: يكسال نزد او ماند،- الخُبزُ: نان گنديد و بدبوى شد.

=تَسَهَّدَ-

تَسَهُّداً [سهد]: بيدار ماند، به خواب نرفت.

=تَسَهَّلَ-

تَسَهُّلًا [سهل] الأمرُ: آن امر آسان شد؛ «ما تَسَهَّلَ لي ان افْعَلَهُ»: برايم مُيسّر نشد كه آن كار را انجام دهم،- الأَمْرُ عليه: كار بر او آسان شد. اين واژه ضد (تَعَاسَرَ) است.

=تَسَوَّى-

تَسَوياً [سوي]: هموار و صاف شد.

=تَسَوَّرَ-

تَسَوُّراً [سور]: دستبند پوشيد،- الحائِطَ و عليه: از ديوار بالا رفت.

=تَسَوَّسَ-

تَسَوُّساً [سوس] الطعامُ: در آن غذا كرم افتاد،- الخَشَبُ: چوب پوسيده شد،- تِ الشَّاةُ: شپش بسيار در گوسفند افتاد.

=تَسَوَّق-

تَسَوُّقاً [سوق]: خريد و فروش كرد،- الرّجُلُ: براى خريد متاع يا لوازم خانه ببازار رفت. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=تَسَوَّكَ-

تَسَوُّكاً [سوك]: دندانها را مسواك زد.

=تَسَوَّلَ-

تَسَوُّلًا [سأل]: گدائى كرد، چيزى خواست.

=تَسَوَّلَ-

تَسَوُّلًا [سول] البطنُ: شكم سست شد و فرو افتاد.

=تَسَوَّمَ-

تَسَوُّماً [سوم]: نشانى براى خود برگزيد.

=التَّسْوِيَة-

[سوي]: مص، حلّ و فصل، تسويه، پايان دادن به اختلاف.

=التَّسْيَار-

[سير]: مص بسيار راه رفتن.

=تَسَيَّرَ-

تَسَيُّراً [سير] الجلدُ: پوست يا چرم شكاف برداشت و پوسته پوسته شد.

=تَسَيْطَرَ-

تَسَيْطُراً [سيطر] عليهم: بر آنها توان يافت و مسلّط شد، فرمانده شد.

=تَسَيَّعَ-

تَسَيُّعاً [سيع] الماءُ: آب بهر سوى بر روى زمين روان شد.

=تَسَيَّفَ-

تَسَيُّفاً [سيف] هُ: با شمشير او را زد.

=تَشَاءَمَ-

تَشَاؤُماً [شأم]: به سمت چپ او رفت،- بِهِ: به آن فال بد زد. اين واژه ضدّ (تفاءَلَ) است،- الرّجُلُ: آن مرد بسوى شام رفت، وى منتسب به شام شد.

=التَّشَاؤُم-

[شأم]: مص، حس بد بينى در دنيا و فال بد زدن، حالتِ آنكه همواره در زندگى بد بين و ناراضى باشد.

=تَشَابَرَ-

تَشَابُراً [شبر] الفريقان في الحرب: آن دو گروه در جنگ بقدرى نزديك بهم شدند چنانكه گوئى يك وجب فاصله ميان آنهاست.

=تَشَابَكَ-

تَشَابُكاً [شبك] تِ الامُورُ: كارها درهم آميخته شد و بهم خورد.

=تَشَابَهَ-

تَشَابُهاً [شبه] الرجُلانِ: آن دو مرد به يكديگر شبيه شدند،- الأَمْرُ: آن امر مانند چيزى شد، سُست شد.

=تَشَاتَمَ-

تَشَاتُماً [شتم] القومُ: آن قوم به يكديگر دشنام دادند.

=تَشَاجَّ-

تَشَاجّاً [شجّ] القومُ: آن قوم بهم افتادند و برخى سرهاى برخى ديگر را شكستند.

=تَشَاجَى-

تَشَاجِياً [شجو]: خود را غمگين وانمود كرد.

=تَشَاجَبَ-

تَشَاجُباً [شجب] الشي ءُ: آن چيز درهم آميخته شد.

=تَشَاجَرَ-

تَشَاجُراً [شجر] الشي ءُ: آن چيز درهم برهم شد،- القومُ: آن قوم بسان درختان درهم آميختند و به زد و خورد با هم پرداختند،- القومُ بالرِّماح: آن قوم با نيزه ها بر يكديگر طعنه زدند.

=تَشَاحَّ-

تَشَاحّاً [شحّ] الخصمان في الجدَل: هر يك از دو خصم خواستند تا در جدال و مناقشه بر يكديگر چيره شوند،- القومُ على الأمرِ و فيهِ: آن قوم بر سر آن كار بر يكديگر بخل ورزيدند،- الرَّجُلانِ على الشي ءِ: هر يك از آن دو مرد خواست تا آن چيز را ويژه ى خود گرداند.

=تَشَاحَنَ-

تَشَاحُناً [شحن] القومُ: آن قوم با يكديگر دشمنى كردند.

=تَشَادَّ-

تَشَادّاً [شدّ] الشي ءُ: آن چيز محكم شد.

=تَشَارَّ-

تَشَارّاً [شرّ] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم خصومت ورزيدند.

=تَشَارَبَ-

تَشَارُباً [شرب] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم نوشيدند.

=تَشَارَسَ-

تَشَارُساً [شرس] القومُ: آن قوم با هم دشمنى نمودند.

=تَشَارَطَ-

تَشَارُطاً [شرط] القومُ: آن قوم بر يكديگر شرط و پيمان بستند،- القومُ على الشي ءِ: آن قوم خود را ملزم و مقيد به آن چيز كردند.

=تَشَارَكَ-

تَشَارُكاً [شرك] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم شريك شدند.

=التَّشَارِين-

فصل پائيز، برگ درخت توت كه در دو ماهه ى تشرين براى آذوقه ى گاو و جز آن چيده مى شود.

=تَشَازَرَ-

تَشَازُراً [شزر] القومُ: آن قوم يكديگر را با نظر دشمنى نگاه كردند.

=تَشَاعَرَ-

تَشَاعُراً [شعر]: با تكلّف شعر گفت و خود را شاعر نشان داد.

=تَشَاغَبَ-

تَشَاغُباً [شغب] الرجُلُ: آن مرد اخلال كرد و فتنه برانگيخت.

=تَشَاغَلَ-

تَشَاغُلًا [شغل] بكذا: به كارى مشغول شد،- عنهُ: خود را به كارى وانمود كرد.

=تَشَافَّ-

تَشَافّاً [شفّ] ما في الإناء: آنچه كه در جام بود نوشيد.

=تشاق-

=تشاكى-

=تشاكس-

=تشاكل-

=تشام-

=تشان-

=تشانأ-

=تشانق-

=تشاور-

=تشاوس-

=تشاوظ-

=تشايع-

=تشبب-

=تشبث-

=تشبح-

=تشبر-

=تشبع-

=تشبك-

=تشبه-

=التشبير-

=التشبيه-

=تشتى-

=تشتت-

=تشتم-

=تشجب-

=تشجع-

=تشجن-

=تشحج-

=تشحذ-

=تشحر-

=التشحيل-

=تشخص-

=التشخيص-

=تشدخ-

=تشدد-

=تشدق-

=تشذب-

=تشذر-

=تشرى-

=تَشَاقَّ-

تَشَاقّاً [شقّ] القومُ: آن قوم با هم مخالفت و دشمنى كردند،- الرَّجُلانِ: آن دو مرد با هم در خصومت اصرار ورزيدند،- القومُ ثِيَابَهُم: آن قوم با هم گلاويز شدند و جامه هاى يكديگر را پاره كردند.

=تَشَاكَى-

تَشَاكِياً [شكو] القومُ: آن قوم به يكديگر شكايت كردند.

=تَشَاكَسَ-

تَشَاكُساً [شكس] القومُ: آن قوم مخالف يكديگر شدند.

=تَشَاكَلَ-

تَشَاكُلًا [شكل] الشيئانِ أو الرجُلانِ: آن دو چيز يا آن دو نفر با هم همسان و همانند شدند.

=تَشَامَّ-

تَشَامّاً [شمّ] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را بوئيدند.

=تَشَانَّ-

تَشَانّاً [شنّ] الجلدُ: پوست خشك و ترنجيده شد،- جلدُ الإنْسَان: پوست بدن انسان بهنگام پيرى چروكيده شد،- السِّقَاءُ:

مشك كهنه و پوسيده شد،- الشَّيْئَانِ: آن دو چيز با هم مخلوط و آميخته شدند.

=تَشَانَأَ-

تَشَانُؤاً [شنأ] القومُ: آن قوم نسبت به هم كينه ورزيدند.

=تَشَانَقَ-

تَشَانُقاً [شنق] الرجُلانِ: يكى از آن دو مرد مالِ خود را با مال ديگرى درآميخت.

=تَشَاوَرَ-

تَشَاوُراً [شور] القومُ: آن قوم با هم مشورت و تبادل نظر كردند.

=تَشَاوَسَ-

تَشَاوُساً [شوس]: با گوشه ى چشم از روى تكبر يا خشم نگاه كرد، چشم خود را كوچك كرد و پلكها را براى نگريستن بر هم نهاد،- القومُ: آن قوم بهم درآميختند.

=تَشَاوَظَ-

تَشَاوُظاً [شوظ] القومُ: آن قوم بهم دشنام دادند.

=تَشَايَعَ-

تَشَايُعاً [شيع] تِ الإبلُ: شتران پراكنده شدند،- القومُ: آن قوم به گروههاى مختلف درآمدند،- القومُ على الأمرِ: آن قوم بر آن كار با هم توافق كردند،- القومُ فى دارٍ: آن قوم در خانه اى با هم شريك شدند.

=تَشَأمَ-

تَشَؤُّماً [شأم]: بسوى شمال خود رفت، بسوى شام رفت، منسوب به شام شد.

=تَشَبَّبَ-

تَشَبُّباً [شبّ]: بياد دوران جوانى افتاد،- تِ النّارُ: آتش روشن شد،- الشّاعِرُ بالفَتاةِ: شاعر به آن دختر تشبيب كرد و غزل گفت.

=تَشَبَّثَ-

تَشَبُّثاً [شبث] بكذا: خود را به آن چيز آويخت،- بِرأيهِ: بر رأى و عقيده ى خود اصرار ورزيد.

=تَشَبَّحَ-

تَشَبُّحاً [شبح] الحِرْباءُ على العود:

حرباء بر روى چوب نشست و كشيده شد.

=تَشَبَّرَ-

تَشَبُّراً [شبر]: بزرگ شد.

=تَشَبَّعَ-

تَشَبُّعاً [شبع]: بسيار خورد و سير شد، خود را سير وانمود كرد در حاليكه گرسنه بود،- ب: به اشباع رسيد و پر شد؛ «تَشَبَّعَتِ الإسْفَنْجَةُ بالماءِ»: اسفنج به حد اشباع بخود آب گرفت.

=تَشَبَّكَ-

تَشَبُّكاً [شبك]: آن چيز بهم پيوسته و درهم شد، آميخته شد،- الكلامُ و الأمورُ:

آن سخن يا كارها درهم شد،- فلانٌ: از سرما متشنج و بى حس شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=تَشَبَّهَ-

تَشَبُّهاً [شبه] بهِ: همانند و همسان او در كارها شد.

=التَّشْبِير-

[شبر]: مص، بهنگام سخن گفتن اشاره با دست و انگشتان كردن است.

=التَّشْبِيه-

مص، به گونه ى رمز و مجاز چيزى را به چيزى تشبيه كردن.

=تَشَتَّى-

تَشَتِّياً [شتو] بالبلد: در زمستان به آن شهر آمد،- المكانَ: در زمستان در آن مكان اقامت كرد.

=تَشَتَّتَ-

تَشَتُّتاً [شتّ] الشملُ: همبستگى از هم گسيخته و پراكنده شد.

=تَشَتَّمَ-

تَشَتُّماً [شتم]: آن مرد با دشنام دادن به او متعرّض شد.

=تَشَجَّبَ-

تَشَجُّباً [شجب]: اندوهگين شد.

=تَشَجَّعَ-

تَشَجُّعاً [شجع]: مطاوع (شَجَعَ) است، خود را به دليرى وانمود كرد.

=تَشَجَّنَ-

تَشَجُّناً [شجن]: اندوهگين شد، تكان خورد،- الأَمْرَ: آن امر را بياد آورد،- الشَّجَرُ: درخت درهم پيچيده و شاخه هايش انبوه شد.

=تَشَحَّجَ-

تَشَحُّجاً [شحج] البغلُ أو الغرابُ: استر يا كلاغ صدا درآورد و بانگ زد.

=تَشَحَّذَ-

تَشَحُّذاً [شحذ] هُ: او را راند و بيرون كرد،- الرّجُلُ: آن مرد در پرسش و گدائى اصرار ورزيد.

=تَشَحَّرَ-

تَشَحُّراً [شحر]: به سياهى دود آلوده شد.- اين واژه سريانى است-

تَشَحَّطَ-

تَشَحُّطاً [شحط] بالدم: به خون آغشته شد، در خون طپيد.

=التَّشْحِيل-

[شحل] (ز): مترادف (التَّقْلِيم) است بمعناى زدن شاخه هاى درخت. اين واژه در زبان متداول رايج است و سريانى است.

=تَشَخَّصَ-

تَشَخُّصاً [شخص]: مطاوع (شَخَّصَ) است،- لهُ: به صورت شخص بر او نمايان شد.

=التَّشْخِيص-

[شخص]: مص؛ «تشخيص الأَمْراض»: تشخيص بيمارى و شناخت علل و موجبات آن.

=تَشَدَّخَ-

تَشَدُّخاً [شدخ] الرأْسُ: آن سر شكسته شد.

=تَشَدَّدَ-

تَشَدُّداً [شدّ]: نيرومند شد، در كارهاى خود سخت شد.

=تَشَدَّقَ-

تَشَدُّقاً [شدق]: براى فصيح خواندن گوشه ى دهان را پيچانيد، با پيچانيدن گوشه ى دهان مردم را مسخره كرد،- بالكلام و فيهِ: بدون احتياط سخن بدرازا گفت.

=تَشَذَّبَ-

تَشَذُّباً [شذب]: مطاوع (شَذَّبَ) است،- القومُ: آن قوم پراكنده شدند.

=تَشَذَّرَ-

تَشَذُّراً [شذر]: براى بپا كردن شر يا جنگ آماده شد، خشمگين شد، با نشاط شد و بسوى آن كار شتافت،- هُ: او را وعده ى بد داد و ترسانيد،- القومُ: آن قوم پراكنده شدند و بهر سوى رفتند،- القومُ فى الحرب: آن قوم در جنگ بر يكديگر درشتى كردند و تعدّى كردند.

=تَشَرَّى-

تَشَرِّياً [شري]: پراكنده شد، او از خوارج شد.

=تشرب-

=تشرج-

=تشرد-

=تشرر-

=تشرشر-

=تشرط-

=تشرف-

=تشرق-

=تشرم-

=التشريج-

=التشريح-

=التشريع-

=التشريعي-

=التشريفات-

=التشريق-

=تشرين-

=تشطب-

=تشظى-

=تشعب-

=تشعث-

=تشعشع-

=تشعل-

=التشعيث-

=تشغل-

=تشفى-

=تشفع-

=تشقق-

=التشقيف-

=تشكى-

=تشكك-

=تشكل-

=التشكيلة-

=تشلشل-

=تَشَرَّبَ-

تَشَرُّباً [شرب] الثوبُ العَرَقَ: پيراهن عرق بدن را بخود گرفت و خشك كرد چنانچه گوئى آنرا بتدريج آشاميد.

=تَشَرَّجَ-

تَشَرُّجاً [شرج] الشي ءُ في الشي ءِ:

چيزى در چيزى ديگر فرو رفت و بهم آميخته شدند.

=تَشَرَّد-

تَشَرُّداً [شرد]: بگونه ى آواره زندگى كرد،- القومُ: آن قوم رفتند و پراكنده شدند

التَّشَرُّد-

[شرد]: آوارگى، بيخانمانى، آنكه براى زيستن وسايل زندگى نداشته و مسكنى ندارد.

=تَشَرَّرَ-

تَشَرُّراً [شرّ]: با تكلّف شرّ بپا كرد.

=تَشَرْشَرَ-

تَشَرْشُراً [شرشر]: منهُ: از او جدا شد، دور شد.

=تَشَرَّطَ-

تَشَرُّطاً [شرط]: با تكلّف شروطي را پذيرفت،- فى العَمَلِ: در آن كار نيك انديشيد.

=تَشَرَّفَ-

تَشَرُّفاً [شرف] الرجُلُ: شرف و بزرگى يافت،- بِكَذَا: آن چيز را براى خود شرفى شمرد؛ «تَشَرَّفْنَا»: مشرَّف شديم و بزرگى يافتيم،- البيتُ: خانه داراى تراس و بالكون شد،- المكانَ: بر بالاى آن مكان رفت،- الشي ءَ: دست را بر بالاى ابر و بسان كسيكه از آفتاب سايه بگيرد نهاد و به آن چيز نگريست،- لِلشّي ءِ: در آن چيز نگريست،- على الشي ءِ: از جاى بلند بر آن چيز نگاه كرد.

=تَشَرَّقَ-

تَشَرُّقاً [شرق]: آن مرد در آفتاب نشست، آفتاب گرفت.

=تَشَرَّمَ-

تَشرُّما [شرم]: از هم گسيخته و پاره شد.

=التَّشْرِيجِ-

[شرج]: خياطى و كوك زدن درشت بر روى پارچه، اين واژه را در زبان متداول [تَسْرِيج] گويند.

=التَّشْرِيح-

[شرح]: مص؛ «عِلْمُ التَّشْرِيح» (طب): كالبد شكافى براى پژوهش و بررسى علل و عوامل مرگ.

=التَّشْرِيع-

[شرع]: مص قانون گذارى؛ «سُلْطَةُ التَّشْريع»: هيأت قانون گذارى.

=التَّشْرِيعيّ-

[شرع]: آنچه كه در رابطه ى با قانون گذارى باشد؛ «السُّلْطَة التَّشْرِيعِيَّة»: نيروى قانون گذارى، پارلمان يا مجلس.

=التَّشْرِيفَات-

[شرف]: اصول و روشهاى متداول در جشنهاى مذهبى يا سياسى ... ؛

«رئيسُ التَّشْرِيفات» و «مُدِير التَّشْرِيفات»: رئيس يا مدير تشريفات.

=التَّشْرِيق-

[شرق]: مص، نماز عيد نزد مسيحيان كه پس از برآمدن خورشيد بجاى آورند؛ «ايّامُ التّشْرِيق»: سه روز پس از عيد قربان است كه گوشتهاى قربانى را در آن خرد و ريز يا خشك كنند.

=تِشْرِين-

ج تَشَارِين: نام دو ماهى است كه بين ايلول و كانون اول از سال شمسى ميلادى قرار دارد. اين دو ماه از فصل سال معادل ماههاى مهر و آبان از سال شمسى هجرى مى باشد؛ «تشرين الأَوَّل»: ماه دهم از سال ميلادى است و داراى ٣١ روز مى باشد كه به آن نيز (اكْتُوبر) گويند؛ «تشرين الثّانى»: ماه يازدهم از سال ميلادى است و داراى ٣٠ روز است كه به آن نيز (نوفمبر) گويند.

=تَشَطَّبَ-

تَشَطُّباً [شطب]: مطاوع (شَطَّبَ) است،- الماءُ و نحوهُ: آب يا مانند آن جارى شد.

=تَشَظَّى-

تَشَظِّياً [شظي]: شكافته شد، پراكنده شد،- العودُ: پاره هاى چوب به هوا پاشيده شد؛ «كالدُّرَّتَينِ تَشَظَّى عنهما الصَّدَف»: بسان دو مرواريد كه صدف شكاف برداشت و آنها نمايان شدند.

=تَشَعَّبَ-

تَشَعُّباً [شعب] القومُ: آن قوم به گروههاى مختلف درآمدند و پراكنده شدند،- تْهُمُ الفِتْنَةُ: فتنه و آشوب آنها را پراكنده كرد،- عَنْهُ: از او دور شد،- تْ اغْصَانُ الشَّجَرَةِ: شاخه هاى درخت پخش و از هم جدا شدند،- الزَّرْعُ: گياهان به گونه هاى مختلفى درآمدند،- النَّهْرُ: از رودخانه نهرهائى جدا شد،- الشي ءُ: آن چيز اصلاح شد.

=تَشَعَّثَ-

تَشَعُّثاً [شعث]: متفرق و پراكنده شد،- الشَّعَرُ: موى پريشان و تيره شد،- من الطّعام: از آن غذا كمى خورد.

=تَشَعْشَعَ-

تَشَعْشُعاً [شعشع] الشهرُ: روزهاى ماه بجز چند روزى سپرى شد.

=تَشَعَّلَ-

تَشَعُّلًا [شعل] تِ النارُ: آتش برافروخته شد.

=التَّشْعِيث-

[شعث]: مص، در اصطلاح عروضيان حذف يكى از دو حرف متحرك از وَتَدِ (فاعلاتُنْ) است كه به (مَفْعولُن) درآيد.

=تَشَغَّلَ-

تَشَغُّلًا [شغل] بكذا: به آن كار مشغول شد.

=تَشَفَّى-

تَشَفِّياً [شفي] من غيظهِ: از خشمى كه داشت آرام شد؛ «تَشَفّى من فلانٍ»: از فلانى انتقام گرفت و خوشنود شد.

=تَشَفَّعَ-

تَشَفُّعاً [شفع] لي و اليَّ بفلان أو في فلان: از فلانى براى من طلب شفاعت كرد.

=تَشَقَّقَ-

تَشَقُّقاً [شقّ] الحطبُ: مطاوع (شَقَّق) است،- الفرسُ: اسب لاغر شد.

=التَّشْقِيف-

«تَشْقِيفُ الحطب»: خرد كردن هيزم به قطعه هاى ريز. اين واژه در زبان متداول رايج است و سريانى است.

=تَشَكَّى-

تَشَكِّياً [شكو]: بيمار شد،- اليهِ: از او شكايت كرد،- من جرحٍ: از زخمى درد كشيد-

تَشَكَّرَ-

تَشَكُّراً [شكر] لهُ: او را سپاسگزارى كرد.

=تَشَكَّكَ-

تَشَكُّكاً [شكّ]: در آن چيز شك كرد.

=تَشَكَّلَ-

تَشَكُّلًا [شكل]: آن چيز بخود شكل گرفت،- تِ المرأةُ: آن زن دسته گلى بر سر نهاد،- العنبُ: انگور رسيده شد.

=التَّشْكِيلة-

(اع): مجموعه؛ «تَشْكِيلَةٌ مِنَ الدبَّابَات»: مجموعه اى از تانكها،- فى اصْطلاح العَامّة: و در زبان متداول بر شكوفه يا گل كه زن بر سر مى نهد اطلاق مى شود، شكوفه و گل.

=تَشَلْشَلَ-

تَشَلْشُلًا [شلشل] الماءُ: آب پخش و پراكنده شد،- السَّيْفُ بِالدَّمِ: شمشير خون

=تشمت-

=تشمخ-

=تشمر-

=تشمس-

=تشمعل-

=تشمل-

=تشمم-

=تشنج-

=التشنج-

=تشنع-

=تشنف-

=تشنن-

=تشهد-

=تشهق-

=تشوش-

=تشوف-

=تشوق-

=تشوه-

=التشويش-

=تشيخ-

=تشيط-

=تشيطن-

=تشيع-

=تشيم-

=التشييط-

=تصاءى-

=تصابى-

=تصاحب-

=تصاخب-

=تصادر-

=تصادف-

=تصادق-

=تصادم-

=تصارخ-

=تصارع-

=تصارم-

=التصاريف-

=تصاعب-

=تصاعد-

=التصاعدي-

=تصاعر-

=تصاغر-

ريخت.

=تَشَمَّتَ-

تَشَمُّتاً [شمت] القومُ: آن قوم دست خالى و بدون غنيمت بازگشتند.

=تَشَمَّخَ-

تَشَمُّخاً [شمخ] بأنفه: تكبر كرد.

=تَشَمَّرَ-

تَشَمُّراً [شمر]: آن مرد با شتاب رفت،- للأمرِ: آن چيز را خواست و آماده ى آن شد.

=تَشَمَّسَ-

تَشَمُّساً [شمس]: آفتاب گرفت، در آفتاب نشست، در آفتاب ايستاد.

=تَشَمْعَلَ-

تَشَمْعُلًا [شمعل] القومُ: آن قوم پراكنده و پخش شدند.

=تَشَمَّلَ-

تَشَمُّلًا [شمل] بالشمْلة: خود را در چادر پيچيد.

=تَشَمَّمَ-

تَشَمُّماً [شمّ] هُ: آنرا آهسته بوئيد.

=تَشَنَّجَ-

تَشَنُّجاً [شنج] الجلدُ: پوست مُتشَنّج و درهم كشيده شد.

=التَّشَنُّج-

[شنج]: مص،- (طب): انقباض عضله و تشنج آن.

=تَشَنَّعَ-

تَشَنُّعاً [شنع] القومُ: امر آن قوم بعلت اختلاف آراء كه با هم داشتند زشت و قبيح شد،- الثَوبُ: جامه كهنه شد،- الرجُلُ: آن مرد به كارى زشت اهتمام ورزيد، در راه رفتن كوشيد،- للأمر: براى آن كار آماده شد،- السلاحَ: اسلحه در بر كرد،- الفرسَ:

بر روى اسب سوار شد،- الغارةَ: به غارت و چپاول پرداخت.

=تَشَنَّفَ-

تَشَنُّفاً [شنف] تِ الجاريةُ: آن زن گوشواره گرفت و به گوش خود آويخت.

=تَشَنَّنَ-

تَشَنُّناً [شنّ] الجلدُ: پوست خشك و ترنجيده شد،- جلدُ الإنسانِ: پوست بدن انسان بهنگام پيرى چروكيده شد،- السِّقَاءُ:

مشك پوسيده و چروكيده شد

تَشَهَّى-

تَشَهِّياً [شهو] الشي ءَ: آن چيز را دوست داشت و ميل به آن كرد،- عليهِ كذا: خواسته اى پس از خواسته اى به او پيشنهاد كرد و خواست.

=تَشَهَّدَ-

تَشَهُّداً [شهد]: شهادت خواست،- المسلمُ: مسلمان بهنگام اداى نماز شهادتين گفت.

=تَشَهَّقَ-

تَشَهُّقاً [شهق] عليه: نگاه را بر او ادامه داد تا به وى چشم زخم زند.

=تَشَوَّشَ-

تَشَوُّشاً [شوش] عليهِ الأمرُ: آن كار بر او نابسامان و شوريده گشت.

=تَشَوَّفَ-

تَشَوُّفاً [شوف]: آرايش كرد،- الشي ءُ: آن چيز برآمد،- مِن السَّطْح: از بالاى بام نگريست،- الى الشي ءِ: بسوى آن چيز چشم داشت و نگريست.

=تَشَوَّقَ-

تَشَوُّقاً [شوق] الشي ءَ و إليهِ: اشتياق بسيار خود را به آن آشكار كرد.

=تَشَوَّهَ-

تَشَوُّهاً [شوه]: مطاوع (شَوَهَ) است،- لفلانٍ: چهره ى خود را از فلانى درهم كشيد، چشم خود را بسوى او گشود تا وى را تيز بنگرد،- الرّجُلُ شاةً: آن مرد گوسفندى را شكار كرد.

=التَّشْويش-

[شوش]: مص پارازيت كه در موجهاى راديوئى ايجاد كنند تا خبرها شنيده نشوند.

=تَشَيَّخَ-

تَشَيُّخاً [شيخ]: آن مرد پير شد، مهتر شد.

=تَشَيَّطَ-

تَشَيُّطاً [شيط]: آن چيز سوخت.

=تَشَيْطَنَ-

تَشَيْطُناً [شطن]: شيطانى كرد، كار بد كرد.

=تَشَيَّعَ-

تَشَيُّعاً [شيع]: ادعاى شيعه گرى كرد،- لِفلانٍ: پيرو فلانى شد و از وى جانبدارى كرد،- هُ الشَّيْبُ: پيرى در او پديدار شد،- هُ الغَضَبُ: خشم دل او را آتشين كرد،- فلانٌ فى الشي ءِ: فلانى در هوا و هوس به آن چيز خود را به نابودى كشانيد،- اللَّبَنُ فى الماءِ:

شير در آب پراكنده شد.

=تَشَيَّمَ-

تَشَيُّماً [شيم] أباهُ: در خوى و سرشت مانند پدر خود شد،- الشَّيْبُ فلاناً: پيرى بر فلانى چيره شد،- الشي ءُ فى الشي ءِ: آن چيز در آن چيز داخل شد.

=التَّشْييط-

[شيط]: مص، گوشت كه براى قوم يا ميهمان بريانى كنند.

=تَصَاءَى-

تَصَائِياً [صأي] الفرخُ: جوجه يا عقرب صدا كرد.

=تَصَابَى-

تَصَابِياً [صبو]: به بازى و سرگرمى و هوى پرداخت،- المَرْأَة: آن زن را گول زد و به فتنه انداخت.

=تَصَاحَبَ-

تَصَاحُباً [صحب] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم دوستى كردند،- معهُ: او را دوست و يار خود گرفت- اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=تَصَاخَبَ-

تَصَاخُباً [صخب] القومُ: آن قوم سر و صدا راه انداختند و با هم پيكار كردند.

=تَصَادَرَ-

تَصَادُراً [صدر] القومُ على ما شاؤُوا:

آنقوم هر چه كه خواستند فرستادند يا انجام دادند.

=تَصَادَفَ-

تَصَادُفاً [صدف] الرجُلانِ: آن دو مرد با يكديگر روبرو شدند.

=تَصَادَقَ-

تَصَادُقاً [صدق] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم يكدلى و دوستى كردند،- الرَّجُلانِ الحديثَ او المودَّة و فيهما: آن دو مرد در گفتگو و اظهار دوستى و مودت يكديگر را تصديق و تأييد نمودند.

=تَصَادَمَ-

تَصَادُماً [صدم] الفارسانِ: آن دو اسب سوار بر يكديگر تاختند و زد و خورد كردند.

=تَصَارَخَ-

تَصَارُخاً [صرخ] القومُ: برخى از آن قوم برخى ديگر را فرياد زدند و يارى طلبيدند.

=تَصَارَعَ-

تَصَارُعاً [صرع] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم كشتى گرفتند.

=تَصَارَمَ-

تَصَارُماً [صرم] القومُ: آن قوم با هم قطع رابطه كردند.

=التَّصَارِيف-

[صرف]: «تَصَاريفُ الدهرِ»: غم و اندوه و حوادث روزگار.

=تَصَاعَبَ-

تَصَاعُباً [صعب]: سخت گرفت.

اين واژه ضد (تساهل) است.

=تَصَاعَدَ-

تَصَاعُداً [صعد]: بالا رفت،- هُ الأمرُ: آن كار بر او دشوار شد.

=التَّصَاعُدِيّ-

[صعد]: تدريجى، تصاعدى؛ «الضَّرِيبَة التَّصَاعُدِيّة»: ماليات تصاعدى كه هر چه درآمد بيشتر شود افزون گردد.

=تصَاعَرَ-

تَصَاعُراً [صعر]: روى خود را كج كرد و تكبّر ورزيد.

=تَصَاغَرَ-

تَصَاغُراً [صغر] الرجُلُ: آن مرد خود را خوار و زبون و كوچك شمرد.

=تصاف-

=تصافى-

=تصافح-

=تصافع-

=تصافق-

=تصافن-

=تصاك-

=تصالح-

=تصام-

=التصانيف-

=تصاهل-

=تصاول-

=تصاون-

=تصايح-

=تصأصأ-

=تصبى-

=تصبب-

=تصبح-

=تصبر-

=التصبن-

=تصحح-

=تصحف-

=تصدى-

=التصداع-

=تصدأ-

=تصدد-

=تصدر-

=تصدع-

=تصدف-

=تصدق-

=التصدير-

=التصديق-

=تصرح-

=تصرخ-

=تصرع-

=تصرف-

=التصرف-

=تصرم-

=التصريح-

=تصعد-

=التصعد-

=تصعر-

=تصعلك-

=تَصَافَّ-

تَصَافّاً [صفّ] القومُ: آن قوم در يك صف گردهم آمدند.

=تَصَافَى-

تَصَافِياً [صفو] القومُ: آن قوم نسبت به هم اظهار دوستى و صفا و محبت كردند.

=تَصَافَحَ-

تَصَافُحاً [صفح] القومُ: آن قوم با يكديگر مصافحه نمودند؛ «تَصَافَحَتِ الأَجْفان»: پلكهاى چشم به روى هم بسته شد.

=تَصَافَعَ-

تَصَافُعاً [صفع] الرجُلانِ: آن دو مرد بر يكديگر سيلى زدند.

=تَصَافَقَ-

تَصَافُقاً [صفق] القومُ: آن قوم با هم بيعت كردند و متفق شدند.

=تَصَافَنَ-

تَصَافُناً [صفن] القومُ الماءَ: آن قوم آبرا ميان خود سهم بندى و تقسيم كردند.

=تَصَاكَّ-

تَصَاكّاً [صكّ] تِ الركَبُ: زانوها سابيده شدند.

=تَصَالَحَ-

تَصَالُحاً [صلح] القومُ: آن قوم با هم آشتى كردند. اين واژه ضدّ (تَخَاصَم) است.

=تَصَامَّ-

تَصَامّاً [صمّ] عن الحديث: خود را از سخن گفتن بازداشت و وانمود كرد كه كر است.

=التَّصَانِيف-

[صنف]: كتابهاى تصنيف و نوشته شده.

=تَصَاهَلَ-

تَصَاهُلًا [صهل] تِ الخيلُ: اسبان بر يكديگر شيهه كشيدند.

=تَصَاوَلَ-

تَصَاوُلًا [صول] الرجُلانِ: آن دو مرد بر يكديگر پرخاش و حمله نمودند.

=تَصَاوَن-

تَصَاوُناً [صون] من العيب: از بدى و عيب خود را پاك نگهداشت.

=تَصَايَحَ-

تَصَايُحاً [صيح] القومُ: آن قوم بر يكديگر داد و فرياد كشيدند،- جَفنُ السَّيفِ: غلاف شمشير شكاف برداشت.

=تَصَأْصَأَ-

تَصَأْصُؤاً [صأصأ] منهُ: از او ترسيد،- لَهُ: به او خردى و زبونى كرد.

=تَصَبَّى-

تَصَبِّياً [صبو]: به بازى و لهو و لعب گرائيد،- المَرأةَ: آن زن را فريب داد و به فتنه انداخت،- هُ الشي ءُ: آن چيز را خواست و به آن گرايش كرد.

=تَصَبَّبَ-

تَصَبُّباً [صبب] الماءُ و نحوُهُ: آب و مانند آن سرازير شد،- العَرَقَ من جَبِينِهِ: عرق از پيشانى وى ريخت و سرازير شد.

=تَصَبَّحَ-

تَصَبُّحاً [صبح]: كمى پيش غذاى صبحانه خورد تا غذا حاضر شود، در بامداد خوابيد،- بهِ: او را در بامداد ديد و ملاقات كرد.

=تَصَبَّرَ-

تَصَبُّراً [صبر]: شكيبائى بخود گرفت،- عليه: بر آن چيز شكيبائى كرد.

=التَّصَبُّن-

[صبن] (ك): آميختگى اتر نمك و آب است كه از آن الكل و اسيد بدست مىيد، اين واژه را (تَصَبُّن) ناميده اند بدليل اينكه از اينگونه تفاعلات صابون ساخته مى شود.

=تَصَحَّحَ-

تَصَحُّحاً [صحّ] بكذا: به چيزى معالجه و درمان كرد.

=تَصَحَّفَ-

تَصَحُّفاً [صحف] القَارِئُ: خواننده در خواندن كتاب خطا و اشتباه كرد.

=تَصَدَّى-

تَصَدِّياً [صدي] لهُ: متعرّض او شد،- للأمر: سر خود را بسوى آن بلند كرد.

=التَّصْدَاع-

[صدع]: جدائى افكندن، پراكندگى.

=تَصَدَّأَ-

تَصَدُّؤاً [صدأ] لهُ: متعرّض او شد، آهنگ او كرد، جلو او را گرفت.

=تَصَدَّدَ-

تَصَدُّداً [صدد] لهُ: مترادف (تَصَدَّأَ) است.

=تَصَدَّرَ-

تَصَدُّراً [صدر]: در صدر مجلس نشست؛ «تَصَدَّرَ الْمَجْلِسَ»: رئيس مجلس شد، بهنگام نشستن سينه ى خود را به جلو آورد،- الفَرْسَ: آن اسب در پيشاپيش اسبان شد.

=تَصَدَّعَ-

تَصَدُّعاً [صدع] القومُ: آن قوم پراكنده شدند،- تِ الأَرْضُ بهِ: از آن مكان ناپديد شد و گريخت،- الشي ءُ: آن چيز شكافته شد؛ «تَصَدَّعتِ الأرضُ بالنَّبَاتِ»:

زمين از بسيارى گياه شكافته شد.

=تَصَدَّفَ-

تَصَدُّفاً [صدف]: متعرض او شد،- عنه: از او روى گردانيد،- الأَمْرُ: آن امر اتفاق افتاد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=تَصَدَّقَ-

تَصَدُّقاً [صدق]: صدقه داد،- على الفقير بِكَذَا: چيزى به فقير بعنوان صدقه داد.

=التَّصْدِير-

[صدر]: مص، كمربند شتر،- (ت): صادر كردن محصولات و فراورده هاى داخلى به خارج از كشور.

=التَّصْدِيق-

[صدق]: مص؛ «سَرِيعُ التَّصْدِيقِ»:

زود باور.

=تَصَرَّحَ-

تَصَرُّحاً [صرح] الزبَدُ عن الخمر: كفِ روى مي رفت و مي خالص شد.

=تَصَرَّخَ-

تَصَرُّخاً [صرخ]: با تكلّف فرياد كشيد.

=تَصَرَّعَ-

تَصَرُّعاً [صرع] لصاحبه: بدوست خود فروتنى نمود.

=تَصَرَّفَ-

تَصَرُّفاً [صرف] تْ بهِ الأحوالُ:

روزگار بر او دگرگون شد،- فى الأَمرِ: در آن كار دسيسه و تقلب بكار برد.

=التَّصَرُّف-

[صرف]: مص راه و روش؛ «حُرِّيَّةُ التَّصَرُّف»: آزادى عمل و كار؛ «وَضَعَهُ تحت التصَرُّف»: آنرا زير تصرّف خود قرار داد.

=تَصَرَّمَ-

تَصَرُّماً [صرم]: پاره پاره شد،- تِ السَّنَةُ: سال بپايان رسيد،- الرَّجُلُ: آن مرد شكيبائى كرد.

=التَّصْرِيح-

[صرح]: مص، اجازه، پروانه ى كار، اعلاميه پرداخت ماليات، اطلاعيه ى اداره ى گمرك درباره كالا به بازرگان يا مسافر، بيانيه ى دولتى:

تَصَعَّبَ-

تَصَعُّباً [صعب]: آن چيز سخت و مشكل شد،- الأَمرَ: آن چيز را سخت كرد.

=تَصَعَّدَ-

تَصَعُّداً [صعد]: بالا رفت،- النَّفْسُ: نفس كشيدن سخت شد،- هُ الأمرُ:

آن كار بر او سخت شد.

=التَّصَعُّد-

[صعد]: مص،- (ك): تبديل حالت جسم جامد به گاز بى آنكه مايع شود مانند يُد و كافور.

=تَصَعَّرَ-

تَصَعُّراً [صعر]: آن مرد روى خود را از تكبر و خودپسندى كج كرد.

=تَصَعْلَكَ-

تَصَعْلُكاً [صعلك]: فقير شد، بينوا شد.

=التصغير-

=تصفح-

=التصفية-

=التصفيح-

=تصقر-

=تصلى-

=تصلب-

=تصلصل-

=تصلع-

=تصلف-

=تصمد-

=التصميم-

=تصنع-

=تصنف-

=التصنيع-

=التصنيف-

=تصوب-

=تصوبن-

=تصوح-

=تصور-

=التصوري-

=تصوف-

=التصوف-

=تصون-

=التصويت-

=التصوير-

=التصويرة-

=التصوينة-

=تصيح-

=تصيد-

=تصير-

=تصيف-

=تضاءل-

=تضاحك-

=تضاد-

=تضارب-

=تضارس-

=تضارع-

=التضاريس-

=تضاعف-

=التَّصْغِير-

[صغر]: مص، افزودن ياء ساكنى است پس از حرف دوم اسم با ضمّ حرف اول و فتح حرف دوم مانند (رُجَيْل) كه تصغير (رَجُل) است و دلالت بر تقليل يا كوچك بودن را دارد.

=تَصَفَّحَ-

تَصَفُّحاً [صفح] الشي ءَ: در آن چيز تأمل كرد و نگريست،- الكتابَ: بر مطالب كتاب آگاهى يافت،- القومَ: در رفتار و كردار آن قوم نگريست تا امور آنان را دريابد.

=التَّصْفِيَة-

[صفو]: مص، تسويه ى حسابها، فروش سريع كالا بابهاى كم و نرخ ارزان، حلّ و فصل مشكلات؛ «تَصْفِيَة مَشَاكِل مُعَلَّقَة»: تسويه ى مشكلات ايجاد شده.

=التَّصْفِيح-

[صفح]: مص نهادن روكش فلزى و فولادى بر چيزى مانند كشتيها يا تانكها براى محافظت آنها از بمبهاى دشمن.

=تَصَقَّرَ-

تَصَقُّراً [صقر]: آن مرد بوسيله ى باز شكارى شكار كرد.

=تَصَلَّى-

تَصَلِّياً [صلي] النارَ و بالنارِ: از گرمى آتش رنج برد، خود را با آتش گرم كرد،- عَصَاهُ: عصاى خود را بر روى آتش گردانيد.

=تَصَلَّبَ-

تَصَلُّباً [صلب]: آن چيز سخت و سفت شد.

=تَصَلْصَلَ-

تَصَلْصُلًا [صلصل] اللِّجامُ أو الحُلِيُّ:

لگام پا زيور آلات صدا كرد.

=تَصَلَّعَ-

تَصَلُّعاً [صلع] تِ الشمسُ: خورشيد از زير ابر درآمد،- تِ السَّمَاءُ: ابر آسمان پراكنده شد و رفت،- تِ الحَيَّةُ: مار بدون گرد و خاك آشكار شد.

=تَصَلَّفَ-

تَصَلُّفاً [صلف]: آن مرد خود را به چاپلوسى زد، چاپلوسى كرد.

=تَصَمَّدَ-

تَصَمُّداً [صمد] لهُ بالعصا: با عصا قصد او كرد.

=التَّصْمِيم-

[صمّ]: مص، عزم، قرار، تعمّد و قصد قبلى؛ «عن سَابِقِ تَصَوُّر وَ تَصْمِيم»: با تصميم گيرى قبلى،- ج تصاميم:

برنامه ريزى يا نقشه كشى براى ساختمان يا راه و جز آنها، آهنگ و اقدام به كار يا پروژه اى از پروژه هاى علمى يا ادبى و جز آنها.

=تَصَنَّعَ-

تَصَنُّعاً [صنع]: آن مرد تظاهر به چيزى كرد كه در آن نبود، آن مرد وادار به آرايش شد،- تِ المرأةُ: آن زن خود را آرايش و زيبا كرد.

=تَصَنَّفَ-

تَصَنُّفاً [صنف] الشجرُ أو النباتُ:

درختان يا گياهان بگونه هاى مختلفى درآمدند، گياه براى برگ در آوردن شكافته شد،- الشَّفَةُ: لب پوست انداخت،- تِ السّاقُ: ساقه ى درخت شكافته شد.

=التَّصْنِيع-

[صنع]: مص تطبيق روش و اسلوب فنى صنايع.

=التَّصْنِيف-

[صنف]: مص مفرد (التَّصَانِيف) است.

=تَصَوَّبَ-

تَصَوُّباً [صوب]: به پائين رفت. اين واژه ضد (تَصَعَّدَ) است.

=تَصَوْبَنَ-

تَصَوْبُناً: خود را با صابون شست.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=تَصَوَّحَ-

تَصَوُّحاً [صوح]: آن چيز شكافته شد، آن چيز خشك شد.

=تَصَوَّرَ-

تَصَوُّراً [صور] الشي ءَ: تصوير آن چيز به ذهن و خيال او آمد،- لهُ الشي ءُ: آن چيز در ذهن او شكل و صورت گرفت،- الرَّجُلُ: بر زمين افتاد يا كج شد تا بيفتد؛ «طعنهُ فَتَصَوَّر»: او را با نيزه زد و افتاد يا اينكه مايل به افتادن شد.

=التَّصَوُّريّ-

[صور]: آنچه كه به فنّ بحث در تصوّرات و افكار ويژه گى داشته باشد.

=تَصَوَّفَ-

تَصَوُّفاً [صوف]: آن مرد صوفى شد، به اخلاق و روش صوفيان درآمد.

=التَّصَوُّف-

[صوف]: مذهب صوفيان، تصوّف.

=تَصَوَّنَ-

تَصَوُّناً [صون] من العيب: از عيب و بدى خود را كنار گرفت.

=التَّصْوِيت-

[صوت]: دادن رأى در انتخابات.

=التَّصْوير-

مص،- (ف ج): فن تصوير رنگى اشخاص و اشياء،- الشمْسِى: عكاسى، عكسبردارى كه به آن نيز (التَّصْوير الفُوتوغرافى) گويند،- الجَوِّيّ: عكسبردارى هوائى از شهرها و مكانها بوسيله ى هواپيما؛ «آلةُ تصوير»: دستگاه عكاسى، دوربين عكاسى.

=التَّصْوِيرة-

ج تَصَاوِير-[صور]: تمثال، مجسّمه.

=التَّصْوِينة-

[صون]: ديوار كه اطراف خانه كشيده شود كه برخى آنرا (الحوش) نامند يا ديوار اطراف باغ و مزرعه و مانند آن. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=تَصَيَّحَ-

تَصَيُّحاً [صيح]: شكافته شد،- البَقْلُ: بالاى گياه خشك شد در حاليكه هنوز نم داشت.

=تَصَيَّدَ-

تَصَيُّداً [صيد] الطيرَ: پرنده را با نيرنگ شكار كرد و گرفت.

=تَصَيَّرَ-

تَصَيُّراً [صير] هُ: شبيه و همشكل وى شد.

=تَصَيَّف-

تَصَيُّفاً [صيف] المكانَ و بهِ: در تابستان در آن مكان اقامت كرد.

=تَضَاءَلَ-

تَضَاؤُلًا [ضأل]: خرد و لاغر شد، كوچك شد،- الشي ءُ: آن چيز ترنجيد و چروكيده شد.

=تَضَاحَكَ-

تَضَاحُكاً [ضحك] الرجُلُ: آن مرد خنديد، خود را به خنده زد،- القومُ: آن قوم يكديگر را خنداند.

=تَضَادَّ-

تَضَادّاً [ضدّ] الرجُلانِ: آن دو مرد مخالف يكديگر شدند.

=تَضَارَبَ-

تَضَارُباً [ضرب] القومُ: آن قوم با هم به زد و خورد پرداختند.

=تَضَارَسَ-

تَضَارُساً [ضرس] القومُ: آن قوم با هم دشمنى و جنگ كردند،- البناءُ: ساختمان ناهموار ساخته شد و بگونه اى دندانها نامرتب گرديد.

=تَضَارَعَ-

تَضَارُعاً [ضرع] الرجُلانِ: آن دو مرد همسان و مشابه يكديگر شدند.

=التَّضَارِيس-

[ضرس]: «تَضَاريسُ الارضِ»: پست و بلنديهاى زمين كه دندانه وار باشد.

=تَضَاعَفَ-

تَضَاعُفاً [ضعف] الشي ءُ: آن چيز دو

=تضاغى-

=تضاغط-

=تضاغن-

=تضافر-

=تضال-

=تضام-

=تضامن-

=تضايق-

=تضبب-

=تضجر-

=تضجع-

=تضحى-

=تضحضح-

=تضحك-

=التضخم-

=تضرب-

=تضرج-

=تضرر-

=تضرع-

=تضرغم-

=تضرم-

=التضريس-

=تضعضع-

=تضعف-

=تضلع-

=تضمخ-

=تضمد-

=تضمر-

=تضمن-

=تضنى-

=تضوأ-

=تضور-

=تضوع-

=تضيع-

=تضيف-

=تضيق-

=تطابق-

=تطارح-

=تطارد-

=تطارش-

=تطارق-

=تطاعن-

=تطاغى-

برابر شد.

=تَضَاغَى-

تَضَاغِياً [ضغو]: آن مرد از فرط گرسنگى يا از سختىِ زدن فرياد كشيد.

=تَضَاغَطَ-

تَضَاغُطاً [ضغط] القومُ: آن قوم انبوه شدند و بر هم تنگ آوردند.

=تَضَاغَنَ-

تَضَاغُناً [ضغن] القومُ: آن قوم بهم كينه ورزيدند و دشمنى را با دشمنى مقابله ى بمثل كردند.

=تَضَافَرَ-

تَضَافُراً [ضفر] القومُ على الأمر: آن قوم بر آن كار بهم يارى و كمك كردند.

=تَضَالَّ-

تَضَالًا [ضلّ]: آن مرد تظاهر به گمراهى كرد.

=تَضَامَّ-

تَضَامّاً [ضمّ] القومُ: آن قوم بهم پيوستند.

=تَضَامَنَ-

تَضَامُناً [ضمن] الغرماءُ: بدهكاران در برابر وام دهنده يكديگر را ضمانت كردند،- القومُ على امرٍ: آن قوم بر سر كارى با هم متفق شدند.

=تَضَايَقَ-

تَضَايُقاً [ضيق]: تنگ شد. اين واژه ضد (اتَّسَعَ) است،- القومُ: آن قوم از نظر اخلاقى و يا محل سكونت با هم سازگار نشدند،- الأمرُ بهِ او عليهِ: آن كار بر او تنگ آمد.

=تَضَبَّبَ-

تَضَبُّباً [ضبّ] الصبيُّ: كودك رو به فربهى رفت.

=تَضَجَّرَ-

تَضَجُّراً [ضجر] منهُ و بهِ: مترادف (ضَجِرَ) است بمعناى از او خسته و زده شد.

=تَضَجَّعَ-

تَضَجُّعاً [ضجع] في الأمر: در آن كار كوتاهى كرد و اقدامى ننمود.

=تَضَحَّى-

تَضَحِّياً [ضحو]: در چاشت غذا خورد، بهنگام چاشت خوابيد، در آفتاب قرار گرفت.

=تَضَحْضَح-

تَضَحْضُحاً [ضحضح] السرابُ:

سراب حركت كرد،- الأمرُ: آن كار آشكار شد.

=تَضَحَّكَ-

تَضَحُّكاً [ضحك]: مترادف (ضَحِكَ) است بمعناى خنديد.

=التَّضَخُّم-

[ضخم]: افزايش بسيار در وزن يا حجم، النَّقْدِيّ: تورّم پول و زياده روى در چاپ اسكناس كه باعث گرانى نرخها شود.

=تَضَرَّبَ-

تَضَرُّباً [ضرب] الشي ءُ: آن چيز تكان خورد و درهم آميخت.

=تَضَرَّجَ-

تَضَرُّجاً [ضرج]: آن چيز شكافته شد،- الزَّهْرُ: شكوفه باز شد،- الشي ءُ: آن چيز آلوده شد،- الخَدُّ: گونه سرخ شد،- تِ المرأةُ: آن زن آرايش كرد.

=تَضَرَّرَ-

تَضَرُّراً [ضرّ]: زيان كرد؛ زيان به او رسيد.

=تَضَرَّعَ-

تَضَرُّعاً [ضرع]: با ترس به او نزديك شد، خوار و زبون شد،- الى اللّهِ: بدرگاه خدا نيايش كرد و از او حاجت خواست.

=تَضَرْغَمَ-

تَضَرْغُماً [ضرغم]: بسان شير آن كار را انجام داد.

=تَضَرَّمَ-

تَضَرُّماً [ضرم] تِ النارُ: آتش شعله ور شد، الرّجُلُ عليه: آن مرد بر او سخت خشمگين شد.

=التَّضْرِيس-

ج تَضَارِيس [ضرس]: نازك شدن لبه ى ياقوت يا مرواريد يا چوب بسان دندان؛ «فى الْيَاقُوتَة تَضْرِيس»: در آن دانه ى ياقوت دندانه اى موجود است.

=تَضَعْضَعَ-

تَضَعْضُعاً [ضعضع]: فروتن شد، خوار شد؛ «تَضَعْضَعَ بهِ الدَّهْرُ»: زمانه او را خوار و زبون كرد، بعلت بيمارى يا اندوه لاغر و ناتوان شد،- مالُهُ: دارائى او كم شد.

=تَضَعَّفَ-

تَضَعُّفاً [ضعف] هُ: او را ناتوان يافت يا ناتوان شمرد.

=تَضَلَّعَ-

تَضَلُّعاً [ضلع]: از خوردنى و نوشيدنى سير و پر شد؛ «تَضَلَّعَ من العلومِ»:

از دانشهاى مختلف بهره مند و پُر شد.

=تَضَمَّخَ-

تَضَمُّخاً [ضمخ] بالطِّيب: به خود عطر زد.

=تَضَمَّدَ-

تَضَمُّداً [ضمد] الجرحُ: زخم پانسمان شد. اين واژه مطاوع (ضَمَّدَ) است.

=تَضَمَّرَ-

تَضَمُّراً [ضمر] وجهُهُ: پوست روى او پرچين و چروك شد.

=تَضَمَّنَ-

تَضَمُّناً [ضمن] الشي ءَ: شامل بر آن چيز شد،- الشي ءَ عَنِّى: آن چيز را از من به التزام و ضمانت گرفت.

=تَضَنَّى-

تَضَنِّياً [ضنو]: خود را به بيمارى زد.

=تَضَوَّأَ-

تَضَوُّؤاً [ضوأ]: در تاريكى ايستاد تا آنها را كه در روشنائى مى باشند به بيند،- هُ:

خود را كنار كشيد تا وي را با نور چراغى كه در دست دارد به بينند.

=تَضَوَّرَ-

تَضَوُّراً [ضور]: از سختى درد يا گرسنگى به خود پيچيد،- الذّئبُ و نحوُهُ:

گرگ و مانند آن از گرسنگى زوزه كشيد.

=تَضَوَّعَ-

تَضَوُّعاً [ضوع] المسكُ: بوى مشك پخش و پراكنده شد،- الفَرخُ: جوجه بالهاى خود را گسترد تا مادرش به آن غذا بدهد.

=تَضَيَّعَ-

تَضَيُّعاً [ضيع] المسكُ: بوى مشك پراكنده و پخش شد.

=تَضَيّفَ-

تَضَيُّفاً [ضيف] هُ: از او خواست تا مهمانش شود، بعنوان ميهمان بر او وارد شد،- الرَّجُلُ: آن مرد كج شد،- تِ الشمسُ:

خورشيدى رو به غروب رفت.

=تَضَيَّقَ-

تَضَيُّقاً [ضيق]: تنگ شد. اين واژه ضد (اتَّسَعَ) است.

=تَطَابَقَ-

تَطَابُقاً [طبق] القومُ: آن قوم با هم متفق شدند.

=تَطَارَحَ-

تَطَارُحاً [طرح] القومُ الكلامَ أو الغناءَ: آن قوم با هم سخن گفتند و نغمه سرودند.

=تَطَارَدَ-

تَطَارُداً [طرد] القومُ: آن قوم بر يكديگر تاختند.

=تَطَارَشَ-

تَطُارُشاً [طرش]: آن مرد خود را به كرى زد.

=تَطَارَقَ-

تَطَارُقاً [طرق] الشي ءُ: آن چيز پياپى شد،- تِ الإبلُ: شتران بدنبال يكديگر به راه افتادند.

=تَطَاعَنَ-

تَطَاعُناً [طعن] القومُ: آن قوم يكديگر را با نيزه زدند.

=تَطَاغَى-

تَطَاغِياً [طغو] الموجُ: موج آب بلند شد و به جوش و خروش افتاد.

=تطال-

=تطانب-

=تطاوح-

=تطاول-

=تطايح-

=تطاير-

=تطأطأ-

=تطأمن-

=تطبب-

=تطبع-

=اين واژه مطاوع (طبع) است و در زبان متداول رايج است،-

=تطبق-

=التطبيق-

=التطبيقي-

=تطحن-

=تطرب-

=تطرز-

=تطرف-

=تطرق-

=التطريز-

=تطعم-

=التطعيم-

=تطفل-

=تطلب-

=تطلس-

=تطلع-

=تطلق-

=تطمس-

=تطمش-

=تطمع-

=تطهر-

=تطوى-

=التطواف-

=تطوح-

=تطور-

=تطوس-

=تطوع-

=تطوق-

=تَطَالَ-

تَطَالًا [طلّ]: گردن خود را كشيد تا از دور آن چيز را به بيند.

=تَطَانَبَ-

تَطَانُباً [طنب] القومُ: آن قوم طنابهاى چادرهايشان را نزديك بهم بستند.

=تَطَاوَحَ-

تَطَاوُحاً [طوح] القومُ فلاناً بالأَمر أو بالضرب: آن قوم با فلانى بر سر آن كار ستيز كردند،- تْ بهِ النّوى: دورى او را جدا افكند.

=تَطَاوَلَ-

تَطَاوُلًا [طول]: خود را بلند نشان داد، تكبّر كرد و خود بزرگ بين شد، خود را بلند كرد تا از دور به چيزى نگاه كند،- عليه العمرُ: عمر او دراز شد،- عليه: بر او تعدى كرد، بى احترامى كرد،- الرجُلانِ: آن دو مرد با هم مقابله و مفاخرت كردند.

=تَطَايَحَ-

تَطَايُحاً [طوح] الشي ءُ: آن چيز پراكنده شد.

=تَطَايَرَ-

تَطَايُراً [طير]: پراكنده شد،- السحابُ فى السَّماء: ابر در آسمان گسترده شد.

=تَطَأْطَأَ-

تَطَأْطُؤاً [طأطأ]: فروتن شد، سرازير شد.

=تَطَأْمَنَ-

تَطَأْمُناً [طمن]: سرازير شد، فرود آمد.

=تَطَبَّبَ-

تَطَبُّباً [طبّ]: مطاوع (طَبَّبَ) است، ادعاى طبابت كرد در حاليكه از پزشكى چيزى نمى داند،- لِفُلان: براى او پزشك خواست.

=تَطَبَّعَ-

تَطَبُّعاً [طبع]: خلق و خوى پذيرفت.

=اين واژه مطاوع (طَبَّعَ) است و در زبان متداول رايج است،- بِطبَاع ابيهِ: به سرعت و اخلاق پدرش خوى گرفت.

=تَطَبَّقَ-

تَطَبُّقاً [طبق] الشي ءُ: آن چيز بسته شد، روى هم افتاد. اين واژه ضد (انْقَتَحَ و انبَسَطَ) است.

=التَّطْبِيق-

[طبق]: مص، تنفيذ، چيزى را بر چيزى بگونه ى برابر نهادن، استمالت و دلجوئى از افراد.

=التَّطْبِيقيّ-

[طبق]: تطبيق عملى در كارها و دستورها؛؛ «الأَشْغَالُ التَّطْبِيقِيَّة»: آموزشهاى علمى تطبيقى، آزمايشهاى تطبيقى بر روى مواد گوناگون.

=تَطَحَّنَ-

تَطَحُّناً [طحن]: اين واژه مطاوع (طَحَّنَ) است.

=تَطَرَّبَ-

تَطَرُّباً [طرب] هُ: او را شادمان كرد.

=تَطَرَّزَ-

تَطَرُّزاً [طرز] الثوبُ: آن جامه نگارين شد،- فى لبسِهِ: همواره لباس فاخر و نو پوشيد.

=تَطَرَّفَ-

تَطَرُّفاً [طرف]: به كنار چيزى آمد، از حد ميانه روى بيرون شد؛ «تَطَرَّفَ فى آرائِهِ»: در آراء خود زياده روى بخرج داد،- تِ الشمسُ: خورشيد نزديك به غروب شد،- الشي ءُ: آن چيز در يك گوشه قرار گرفت،- الشي ءَ: اطراف آن چيز را گرفت، آن چيز را برگزيد.

=تَطَرَّقَ-

تَطَرُّقاً [طرق] اليهِ: به سوى او به راه افتاد تا نزد وى رسيد،- الى الأمرِ: راهى براى انجام آن كار خواست،- الى الموضوع:

به موضوع رسيدگى كرد، آن موضوع را در اختيار گرفت.

=التَّطْرِيز-

[طرز]: آراستن پارچه يا جامه با گلدوزى يا مليله دوزى و مانند آن.

=تَطَعَّمَ-

تَطَعُّماً [طعم] الشي ءَ: آن چيز را چشيد.

=التَّطْعِيم-

[طعم] (ز): پيوند زدن شاخه يا ساق درخت به درختى ديگر، واكسن كوبى به بيماران براى درمان و بهبودى.

=تَطَفَّلَ-

تَطَفُّلًا [طفل]: به اخلاق كودكان خوى گرفت، ناخوانده به ميهمانى رفت، طفيلى شد.

=تَطَلَّبَ-

تَطَلبُّاً [طلب] الشي ءَ: آن چيز را با تكلف پياپى خواست.

=تَطَلَّسَ-

تَطَلُّساً [طلس] الرجُلُ: آن مرد جبه بر تن كرد،- الكِتابُ: نوشته ى كتاب پاك شد.

=تَطَلَّعَ-

تَطَلُّعاً [طلع] هُ: به چهره ى او نگاه كرد، آن چيز را دانست،- على الشي ءِ: از بالا بر آن چيز نگريست،- الى الشَّخْصِ او الشي ءِ: به آن شخص يا آن چيز نگريست،- الى كذا: به آن چيز عشق ورزيد،- الرَّجُلَ: به آن مرد رسيد و بر او چيره شد،- المِكْيَالُ: پيمانه پر شد،- الماءُ من الإناءِ:

آب از دور ظرف بيرون ريخت.

=تَطَلَّقَ-

تَطَلُّقاً [طلق] وجهُهُ: چهره ى او باز شد. اين واژه ضد (تَقَبَّضَ) است،- تِ الخيلُ: اسبان تا پايان راه بدون توقف دويدند.

=تَطَمَّسَ-

تَطَمُّساً [طمس]: آن چيز كهنه و محو شد.

=تَطَمَّشَ-

تَطَمُّشاً [طمش]: تا روى سر خود را پوشانيد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=تَطَمَّعَ-

تَطَمُّعاً [طمع]: آن چيز را طمع كرد و خواست، بر آن چيز آزمند شد.

=تَطَهَّرَ-

تَطَهُّراً [طهر]: از چركى و پليدى پاك شد، خود را شست، غسل كرد.

=تَطَوَّى-

تَطَوِّياً [طوي] تِ الحيَّةُ: مار بدور خود چرخيد و چنبر زد.

=التَّطْواف-

[طوف]: مصدر [طَوَّف] است، گرداگرد چيزى گشتن، طواف كردن كه معمولًا با دعا و صلوات انجام مى شود و جنبه ى دينى دارد.

=تَطَوَّحَ-

تَطَوُّحاً [طوح] في البلاد: با سرگردانى خود را بشهرها درآورد، فى البِئرِ:

در چاه افتاد.

=تَطَوَّرَ-

تَطَوُّراً [طور] الشي ءُ: مطاوع (طَوَّرَ) است.

=تَطَوَّسَ-

تَطَوُّساً [طوس] تِ المرأةُ: آن زن همانند طاووس خود را آرايش و زيبا كرد،- لِلْحَمَامَة: كبوتر نر براى كبوتر ماده بال جنبانيد.

=تَطَوَّعَ-

تَطَوُّعاً [طوع]: فرمانبردارى كرد،- فى الجُندِيَّة: داوطلب سربازى شد،- بالشي ءِ و للشي ءِ: خود را تواناى بر آن چيز وانمود كرد،- بالشي ءِ: آن چيز را كمك كرد و بخشيد.

=تَطَوَّقَ-

تَطَوُّقاً [طوق]: گردن بند بست،- تِ الحَيَّةُ: مار بسان دايره بر خود پيچيد و طوق زد.

=تطول-

=التطويح-

=تطيب-

=تطير-

=تطيف-

=تطيلس-

=تطين-

=تظارف-

=تظافر-

=تظالم-

=تظاهر-

=التظاهرة-

=تظرف-

=تظلل-

=تظلم-

=تظمأ-

=تظنى-

=تظنن-

=تعاتب-

=التعاتع-

=تعاجم-

=التعاجيب-

=تعاد-

=تعادى-

=تعادل-

=التعادل-

=تعاذل-

=تعارج-

=تعارض-

=تعارف-

=تعارك-

=تعازى-

=تعازف-

=تعازل-

=تعاسر-

=تعاشى-

=تعاشر-

=التعاشيب-

=تعاض-

=تعاضد-

=تعاطى-

=تعاطف-

=تعاظم-

=تعاف-

=تعافى-

=تعاقب-

=تَطَوَّلَ-

تَطَوُّلًا [طول] عليه: با آن چيز بر او فضل و كرم كرد.

=التَّطْوِيح-

[طوح]: مص؛ «تطوِيحُ الصّوتِ»:

كشش صدا، آخرين حد صدا، ششدانگ خواندن آواز.

=تَطَيَّبَ-

تَطَيُّباً [طيب] بالطِّيب: خود را با عطر خوشبو كرد.

=تَطَيَّرَ-

تَطَيُّراً [طير] بالشي ءِ و منهُ: به آن چيز فال بد زد.

=تَطَيَّفَ-

تَطَيُّفاً [طوف]: طواف بسيار كرد.

=تَطَيْلَسَ-

تَطَيْلُساً [طلس] الرجُلُ: آن مرد ردا يا جُبّه پوشيد.

=تَطَيَّنَ-

تَطَيُّناً [طين]: مطاوع (طَيَّنَ) است، خود را گِل آلود كرد.

=تَظَارَفَ-

تَظَارُفاً [ظرف]: آن مرد خود را ظريف نشان داد.

=تَظَافَرَ-

تَظَافُراً [ظفر] القومُ: آن قوم با يكديگر كمك و هميارى كردند.

=تَظَالَمَ-

تَظَالُماً [ظلم] القومُ: بعضى از آن قوم بر بعضى ديگر ستم كردند.

=تَظَاهَرَ-

تَظَاهُراً [ظهر]: آشكار شد،- بالشي ءِ:

به آن چيز تظاهر كرد،- القومُ: آن قوم به يكديگر پشت گردانيدند و از هم دور شدند؛ يارى كردند؛ «تَظَاهَرَ النَّاسُ»: مردم در كوچه و خيابان تظاهرات كردند.

=التَّظَاهُرة-

ج تَظَاهُرَات [ظهر]: تظاهرات مردم در كوچه و خيابان براى خواستن چيزى يا تأييد موضوعي يا انتقاد بر شخصى يا چيزى.

=تَظَرَّفَ-

تَظَرُّفاً [ظرف]: آن مرد خود را ظريف نشان داد.

=تَظَلَّلَ-

تَظَلُّلًا [ظلّ] بالشجرة: در زير سايه ى درخت نشست.

=تَظَلَّمَ-

تَظَلُّماً [ظلم] منهُ: از ستم وى دادخواهى كرد،- هُ حَقَّهُ: حق او را كم داد،- الرَّجُلُ: بر ستم شكيبائى كرد.

=تَظَمَّأَ-

تَظَمُّؤاً [ظمأ]: بر تشنگى صبر كرد.

=تَظَنَّى-

تَظَنِّياً [ظنّ]: گمان كرد، خيال كرد.

=تَظَنَّنَ-

تَظَنُّناً [ظنّ]: از روى خيال و گمان كارى كرد.

=تَعَاتَبَ-

تَعَاتُباً [عتب] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را عتاب كردند، بر يكديگر گستاخى كردند.

=التَّعَاتِع-

[تعتع]: خبرهاى پوچ و سخنان دروغ.

=تَعَاجَمَ-

تَعَاجُماً [عجم] الرجُلُ: ناشناس شد و خود را بيگانه نشان داد،- القومُ: آن قوم پنهان گرديدند.

=التَّعَاجِيب-

[عجب]: شگفتيها. اين واژه مفرد ندارد.

=تَعَادَّ-

تَعَادّاً [عدّ]: بر عدد افزود؛ «هم يتَعَادُّونَ على الف»: آنها بيش از يكهزار نفرند.

=تَعَادَى-

تَعَادِياً [عدو] القومُ: آن قوم در دويدن با هم مسابقه دادند و ستيز كردند،- تِ النّوائبُ: مصيبتها پياپى آمدند،- ما بينهم: در ميان آنها اختلاف و فساد افتاد،- الرّجُلُ:

آن مرد دور شد،- المكانُ: آن مكان ناهموار شد.

=تَعَادَلَ-

تَعَادُلًا [عدل] الشيئانِ: آن دو چيز هموزن شدند،- الشخصانِ او الشَّيْئانِ: آن دو شخص يا دو چيز با هم مساوى و برابر شدند.

=التَّعَادُل-

-[عدل]: مص؛ «تعادُلُ الأَصْوَات»: برابر شدن آراء در انتخابات براى دو نفر نامزد نمايندگى كه مستلزم تجديد اخذ آراء مى شود.

=تَعَاذَلَ-

تَعَاذُلًا [عذل] القومُ: آن قوم يكديگر را نكوهش كردند.

=تَعَارَجَ-

تَعارُجاً [عرج]: بىنكه لنگ باشد خود را به لنگى وانمود كرد.

=تَعَارَضَ-

تَعَارُضاً [عرض] الرجُلانِ: آن دو مرد معترض يكديگر شدند و در برابر هم ايستادگى نمودند.

=تَعَارَفَ-

تَعارُفاً [عرف] القومُ: آن قوم يكديگر را شناختند.

=تَعَارَكَ-

تَعَارُكاً [عرك] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم جنگ كردند.

=تَعَازَى-

تَعَازياً [عزي] القومُ: آن قوم يكديگر را تسليت گفتند.

=تَعَازَفَ-

تَعَازُفاً [عزف] القومُ: آن قوم سرود و رجز خواندند، بر يكديگر فخر فروشى كردند، برخى از آنها برخى ديگر را هجو كردند.

=تَعَازَلَ-

تَعَازُلًا [عزل] القومُ: آن قوم از هم جدا گشتند.

=تَعَاسَرَ-

تَعَاسُراً [عسر] عليهِ الأمرُ: امر بر او سخت و پيچيده شد،- عليه القولُ: سخن بر او مشكوك شد،- البَيِّعانِ: خريدار و فروشنده با هم به توافق نرسيدند.

=تَعَاشَى-

تَعَاشِياً [عشو]: خود را به شب كورى زد،- عنهُ: خود را بنادانى زد.

=تَعَاشَرَ-

تَعَاشُراً [عشر] القومُ: آن قوم با هم دوستى و آميزش كردند.

=التَّعَاشِيب-

[عشب]: پاره هاى پراكنده از گياه بر روى زمين.

=تَعَاضَّ-

تَعَاضّاً [عضّ] المتنازعانِ: آن دو نزاع كننده يكديگر را دندان گرفتند.

=تَعَاضَدَ-

تَعَاضُداً [عضد] القومُ: آن قوم بهم يارى و كمك نمودند.

=تَعَاطَى-

تَعَاطِياً [عطو] الشي ءَ: آن چيز را گرفت،- الأمرَ: به آن كار شتافت،- مِهْنَةً:

به كارى اشتغال ورزيد،- الرجُلُ: آن مرد بر سر انگشتان پا ايستاد و دستهايش را براى گرفتن چيز بلند كرد.

=تَعَاطَفَ-

تَعَاطُفاً [عطف] في مِشْيتهِ: در راه رفتن سر خود را تكان داد و به راست و چپ متمايل شد،-،- القومُ: آن قوم بر يكديگر مهربان شدند.

=تَعَاظَمَ-

تَعَاظُماً [عظم]: تكبر و بزرگى كرد،- هُ الأمرُ: آن كار بر او بزرگ شد.

=تَعَافَّ-

تَعَافّاً [عفّ] المريضُ: آن بيمار درمان يافت.

=تَعَافَى-

تَعَافِياً [عفو]: بهبودى يافت.

=تَعَاقَبَ-

تَعَاقُباً [عقب] الرجُلانِ أو الليلُ و النهارُ:

آن دو مرد يا شب و روز در پى هم آمدند،- القومُ فى الشّي ءِ او الأَمرِ: آن قوم آن چيز يا آن

=تعاقد-

=تعاقر-

=تعاقل-

=تعاكر-

=تعاكس-

=تعاكظ-

=تعال-

=تعالى-

=تعالج-

=تعالم-

=تعامى-

=تعامش-

=تعامل-

=تعامه-

=تعاند-

=تعانق-

=تعاهد-

=تعاود-

=تعاور-

=تعاون-

=التعاونية-

=تعايا-

=تعايب-

=تعاير-

=تعايش-

=التعايش-

=تعب-

=التعب-

=تعبى-

=التعبئة-

=تعبب-

=تعبد-

=التعبيدة-

=التعبير-

=تعتب-

=تعتع-

=تعته-

=تعثر-

=تعجب-

=التعجب-

=تعجرف-

=تعجز-

=تعجل-

=تعجن-

=تعدى-

كار را متداول و بطور متناوب درآوردند،- الرَّجُلانِ على الرَّاحِلَة: آن دو مرد بطور متناوب بر ستور سوار شدند،- القومُ على فلانٍ بالضَّربِ:

آن قوم در زدن فلانى با هم معاونت كردند.

=تَعَاقَدَ-

تَعَاقُداً [عقد] القومُ: آن قوم با هم پيمان بستند.

=تَعَاقَرَ-

تَعَاقُراً [عقر] الرَّاعِيَان: آن دو شتربان در پي كردن شتران با هم رقابت كردند.

=تَعَاقَلَ-

تَعَاقُلًا [عقل]: خود را خردمند جلوه داد در حاليكه بى خرد بود،- القومُ دَمَ القَتيل:

آن قوم در پرداخت خونبهاى كشته با هم شركت كردند.

=تَعَاكَرَ-

تَعَاكُراً [عكر] القومُ في الحرب: آن قوم در جنگ با هم گلاويز شدند و درآميختند.

=تَعَاكَسَ-

تَعَاكُساً [عكس]: آن چيز منقلب شد، سروته شد، زير و رو شد.

=تَعَاكَظَ-

تَعَاكُظاً [عكظ] القومُ: آن قوم با هم نزاع و مجادله كردند.

=تَعَالَ-

[علو]: فعل امر است بمعناى (بيا).

=تَعَالَى-

تَعَالِياً [علو]: بلند مرتبه شد، بالا رفت.

=تَعَالَجَ-

تَعَالُجاً [علج]: به معالجه و درمان پرداخت،- القومُ: آن قوم با هم نبرد كردند.

=تَعَالَمَ-

تَعَالُماً [علم] القومُ الشي ءَ: آن قوم بر آن چيز آگاه شدند.

=تَعَامَى-

تَعَامِياً [عمي]: خود را كور وانمود كرد.

=تَعَامَشَ-

تَعَامُشاً [عمش] عن الشي ءِ: از آن چيز غفلت ورزيد.

=تَعَامَلَ-

تَعَامُلًا [عمل] القومُ: آن قوم با هم داد و ستد كردند.

=تَعَامَهَ-

تَعَامُهاً [عمه]: سرگشته و سرگردان شد.

=تَعَانَدَ-

تَعَانُداً [عند] القومُ: برخى از آن قوم با برخى ديگر عناد كردند.

=تَعَانَقَ-

تَعَانُقاً [عنق] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را در آغوش گرفتند و معانقه كردند.

=تَعَاهَدَ-

تَعَاهُداً [عهد] القومُ: آن قوم با هم پيمان بستند،- الشي ءَ: آن چيز را تعهد كرد،- املاكَهُ: بر املاك خود سركشى و مواظبت كرد.

=تَعَاوَدَ-

تَعَاوُداً [عود] القومُ في الحرب: هر يك از افراد آن قوم به گروه خود پيوستند.

=تَعَاوَرَ-

تَعَاوُراً [عور] القومُ الشي ءَ: آن قوم آن چيز را داد و ستد نمودند.

=تَعَاوَنَ-

تَعَاوُناً [عون] القومُ: برخى از آن قوم به برخى ديگر كمك و يارى كردند.

=التَّعَاوُنِيَّة-

[عون]: فروشگاه تعاونى ويژه ى شركاء و سهامداران خود.

=تَعَايَا-

تَعَايِياً [عيّ] هُ و عليهِ الأمرُ: او را ناتوان كرد،- بالأمرِ: آن كار را استوار نساخت.

=تَعَايَبَ-

تَعَايُباً [عيب] القومُ: آن قوم بر يكديگر عيب گرفتند.

=تَعَايَرَ-

تَعَايُراً [عير] القومُ: آن قوم از يكديگر عيبجوئى كردند، برخى از آنها بر برخى ديگر عيب گرفتند.

=تَعَايَشَ-

تَعَايُشاً [عيش] القومُ بالأُلفة و المودَّة: آن قوم با مهر و محبت با هم زندگى كردند.

=التَّعَايُش-

[عيش]: مص، همزيستى مشترك مردم بدون در نظر گرفتن دين و مذهب؛ «التَّعَايش السِّلْمِيّ»: زندگى و همزيستى مسالمت آميز در ميان دولتها كه داراى نظامهاى سياسى و مخالف با يكديگرند.

=تَعِبَ-

- تَعَباً: خسته شد. اين واژه ضد (اسْتَرَاحَ) است، درمانده و رنجور شد،- فى كذا: در آن چيز كوشش كرد.

=التَّعَب-

ج أَتْعَاب: خستگى. اين واژه ضد (الرَّاحَة) است.

=التَّعِب-

خسته و درمانده.

=تَعَبَّى-

تَعَبِّياً [عبي]: آماده شد.

=التَّعْبِئَة-

[عبأ]: مص، (اع): بسيج عمومى، آماده كردن قواى نظامى براى جنگ.

=تَعَبَّبَ-

تَعَبُّباً [عبّ] النبيذَ: در نوشيدن اصرار ورزيد و زياده روى كرد.

=تَعَبَّدَ-

تَعَبُّداً [عبد]: عبادت و بندگى كرد،- هُ: او را به فرمانبردارى دعوت كرد، او را به بندگى گرفت، مانند برده با او رفتار كرد.

=التَّعْبِيدة-

[عبد]: فرمانبردارى، اطاعت، بندگى.

=التَّعْبِير-

ج تَعْبِيرَات [عبر]: مص،- ج تعابير: لفظ و عبارت كلامى؛ «بِتَعْبِيرٍ آخر»: به عبارت ديگرى «ان صَحَّ التَّعْبِير»: اگر گفته صحيح باشد يا جايز باشد.

=تَعَتَّبَ-

تَعَتُّباً [عتب] القومُ: آن قوم خشم خود را نكوهيدند،- بابَ فلانٍ: بر آستانه ى درب فلانى پاى نهاد، ملازم آستانه ى درب او شد.

=تَعْتَعَ-

تَعْتَعَةً [تعتع]: بر اثر گرفتگى زبان سخن خود را تكرار كرد،- ه در سخن گفتن زبانش گرفت و به سختى بيان كرد.

=تَعَتَّهَ-

تَعَتُّهاً [عته]: ديوانه شد، خود را بنادانى زد،- عنهُ: خود را از او ناشناس گرفت.

=تَعَثَّرَ-

تَعَثُّراً [عثر] الرجُلُ و الفرس و الجَدُّ: آن مرد يا اسب يا بخت دچار سختى و مانع شد،- لسانُهُ: زبان او بهنگام سخن گرفت.

=تَعَجَّبَ-

تَعَجُّباً [عجب] منهُ: از او در شگفت شد.

=التَّعَجُّبَ-

[عجب]: شگفتى، تعجب، انفعال نفس از آنچه سبب آن پنهان باشد، ديدن چيزى شگفت آور.

=تَعَجْرَفَ-

تَعَجْرُفاً [عجرف]: تكبر كرد، ستم و جنايت كرد.

=تَعَجَّزَ-

تَعَجُّزاً [عجز]: ادعاى ناتوانى كرد، البعيرُ: بر عقب شتر سوار شد.

=تَعَجَّلَ-

تَعَجُّلًا [عجل] في الأمر: در آن كار شتاب كرد،- الأمرَ: آن كار را با تكلف و شتاب انجام داد،- هُ الجوابَ: از او پاسخ سريع خواست.

=تَعَجَّنَ-

تَعَجُّناً [عجن] الشي ءُ: آن چيز خمير شد.

=تَعَدَّى-

تَعَدِّياً [عدو] الشي ءَ: از آن چيز گذشت،- الشي ء الى آخر: از آن چيز به چيز ديگرى روى آورد،- عليهِ: بر او ستم كرد،

=التعداد-

=تعدد-

=التعديل-

=التعدين-

=التعذال-

=تعذر-

=تعذل-

=تعرى-

=تعرب-

=تعرج-

=تعرض-

=تعرف-

=اين واژه ضد (تنكر) است،- الشي ء: بدنبال آن چيز رفت تا اينكه آن را شناخت،- الضالة: گمشده را خواست،- بفلان: با فلانى آشنا شد،-

=التعرفة-

=تعرق-

=تعرقب-

=تعرقل-

=التعريض-

=التعريفة-

=تعزى-

=تعزب-

=تعزز-

=تعزل-

=تعزم-

=تعس-

=التعس-

=التعسة-

=تعسر-

=تعسف-

=تعشى-

=تعشب-

=تعشق-

=تعصى-

=تعصب-

=التعصب-

=تعصر-

=تعصفر-

=تعضل-

=تعطى-

=تعطر-

=تعطش-

=تعطف-

- الفِعْلُ: فعل متعدّى شد.

=التَّعْدَاد-

مصدر (عَدَّ) است.

=تَعَدَّدَ-

تَعَدُّداً [عدّ]: بر عدد افزود.

=التَّعْدِيل-

[عدل]: مص،- الوزاريّ: ترميم كابينه كه با كنار رفتن بعضى از وزيران و جايگزينى آنها به اشخاصى ديگر بدون استعفاى هيأت وزيران انجام مى گردد.

=التَّعْدِين-

[عدن] (ك): دانش بهره بردارى يا استخراج معادن.

=التَّعْذَال-

[عذل]: نكوهش، سرزنش.

=تَعَذَّرَ-

تَعَذُّراً [عذر] عليه الأمرُ: امر بر او سخت و دشوار شد، امتناع كرد،- عن الأَمْرِ: در آن كار سستى كرد،- الرَّجُلُ: براى خود عذر آورد،- فلانٌ من الذَّنب: فلانى خود را بى گناه خواند،- فلانٌ: فلانى گريخت،- الرسمُ: نشان خانه محو شد،- الشي ءُ: آن چيز به پليدى آلوده شد.

=تَعَذَّلَ-

تَعَذُّلًا [عذل]: خود را نكوهيد و ملامت كرد، نكوهش پذيرفت.

=تَعَرَّى-

تَعَرِّياً [عري] من ثيابه: جامه هاى خود را بدر آورد، برهنه شد.

=تَعَرَّبَ-

تَعَرُّباً [عرب]: با اخلاق عرب خوى گرفت و بسان آنها شد، در باديه و بيابان زندگى كرد و اعرابي شد.

=تَعَرَّجَ-

تَعَرُّجاً [عرج]: كج شد، شل شد،- على المكان: به آن مكان رسيد و ستور خود را بست و در آن اقامت گزيد.

=تَعَرَّضَ-

تَعَرُّضاً [عرض] الأمرَ و للأَمرِ و الى الأمرِ:

آن كار را خواست و بسوى آن رفت.

=تَعَرَّفَ-

تَعَرُّفاً [عرف] الاسمُ: اسم معرفه شد.

=اين واژه ضد (تَنَكَّرَ) است،- الشي ءَ: بدنبال آن چيز رفت تا اينكه آن را شناخت،- الضَّالَّةَ: گمشده را خواست،- بِفلانٍ: با فلانى آشنا شد،- اليهِ: او را به وى معرفى كرد.

=التَّعْرِفَة-

ج تَعْرِفَات [عرف]: تعرفه ى نرخهاى كالا و اجرت وسائط نقليّه، تعرفه ى مالياتى كالا اعم از صادرات يا واردات؛ «التَّعْرِفةُ الجمركيَّة»: تعرفه گى گمركى.

=تَعَرَّقَ-

تَعَرُّقاً [عرق] العَظْمَ: گوشت روى استخوان را با دندان كند،- الشَّجَرُ:

ريشه هاى درخت در زمين كشيده شد.

=تَعَرْقَبَ-

تَعَرْقُباً [عرقب]: حيله گرى كرد، از راههاى تنگ و باريك كوهستانى رفت،- در اخلاق و دروغگوئى همانند عُرقوب (مرد دروغگوئى كه ضرب المثل بود) شد، پنهانى از راهى ناشناخته رفت،- عن الأَمْرِ: از آن كار بازگشت.

=تَعَرْقَلَ-

تَعَرْقُلًا [عرقل] الأمرُ: آن امر دشوار شد،- الكلامُ: سخن نارسا شد.

=التَّعْرِيض-

[عرض]: مص،- فى الكلام: با گوشه و كنايه سخن گفتن بگونه اى كه شنونده امر را درك كند.

=التَّعْرِيفَة-

ج تَعْرِيْفات [عرف]: مترادف (التَّعْرِفَة) است.

=تَعَزَّى-

تَعَزِّياً [عزو] لفلانٍ و الى فلان: خود را به راست يا دروغ به وى نسبت داد،- عنه: از او شكيبائى كرد.

=تَعَزَّبَ-

تَعَزُّباً [عزب]: تا مدتى بطور مجرد زندگى كرد و سپس ازدواج نمود.

=تَعَزَّزَ-

تَعَزُّزاً [عزّ]: آن مرد عزيز و گرامى شد،- بهِ: از او بزرگى يافت،- لحمُهُ: گوشت او سفت و سخت شد.

=تَعَزَّلَ-

تَعَزُّلًا [عزل] الشي ءَ و عنهُ: از آن چيز دور شد.

=تَعَزَّمَ-

تَعَزُّماً [عزم] الأمرَ و على الأمر: آن كار را خواست انجام دهد.

=تَعَسَ-

- تَعْساً و تَعَساً: نابود شد، لغزيد و از روى بر زمين خورد،- هُ اللّهُ: خداوند او را بدبخت و نابود كند.

=تَعِسَ-

- تَعْساً و تَعَساً: نابود شد، بد طينت شد، لغزيد و از روى بر زمين خورد.

=التَّعْس-

مص، نابودى، شرّ، فرومايگى، پستى؛ «تَعْساً لهُ»: خداوند او را نابود كند، نصب اين واژه بنا بر مفعوليت مطلق است كه عامل آن محذوف است.

=التَّعِس-

بدبخت، شقِيّ.

=التَّعْسة-

پستى و فرومايگى.

=تَعَسَّرَ-

تَعَسُّراً [عسر] عليه الأَمرُ: آن كار بر او سخت و پيچيده شد،- عليهِ القولُ: آن سخن بر او پوشيده و مشكل شد.

=تَعَسَّفَ-

تَعَسُّفاً [عسف] عن الطريق: از راه برگشت و عدول كرد،- الأمرَ: بدون انديشيدن به آن كار دست زد،- فلاناً: بر او ستم كرد، او را بكار گرفت،- فى القولِ:

بدون انديشيدن سخن گفت، سخن را بر معنائى كه دلالت آشكار ندارد بيان كرد.

=تَعَشَّى-

تَعَشياً [عشو]: شام خورد.

=تَعَشَّبَ-

تَعَشُّباً [عشب]: ستور با گياه تازه چريد، فربه شد.

=تَعَشَّقَ-

تَعَشُّقاً [عشق]: با تكلّف عشق ورزيد، به او دل بست و عشق ورزيد.

=تَعَصَّى-

تَعَصِّياً [عصي] عليه: از او نافرمانى كرد،- الأَمْرُ: آن كار دشوار شد.

=تَعَصَّبَ-

تَعَصُّباً [عصب]: عصابه بر سر بست، سرور و مهتر شد، تعصب بخرج داد،- عليهِ: با او مخالفت ورزيد،- لهُ و معهُ: به او گرايش و يارى كرد،- في دينِهِ و مذهبهِ:

در دين و مذهب خود تعصب ورزيد و از آن دفاع كرد،- بالشي ءِ: به آن چيز راضى شد.

=التَّعَصُّب-

[عصب]: مص،- ج تَعَصُّبَات: تعصب ورزيدن به چيزى و نپذيرفتن حق و دليل بنا بر تمايلات شخصى.

=تَعَصَّرَ-

تَعَصُّراً [عصر]: مطاوع (عَصَّرَ) است.

=تَعَصْفَرَ-

تَعَصْفُراً [عصفر] الثوبُ: جامه با عُصفر (رنگ زرد) رنگين شد.

=تَعَضَّلَ-

تَعَضُّلًا [عضل] الداءُ الأَطبَّاءَ: معالجه و درمان آن بيمارى پزشكان را خسته كرد.

=تَعَطَّى-

تَعَطِّياً [عطو]: درخواست عطا كرد، شتابيد،- الأمرَ: به آن كار مشغول شد.

=تَعَطَّرَ-

تَعَطُّراً [عطر]: خوشبو شد.

=تَعَطَّشَ-

تَعَطُّشاً [عطش]: تظاهر به تشنگى كرد،- الى كذا: به آن چيز ميل و رغبت بسيار كرد.

=تَعَطَّفَ-

تَعَطُّفاً [عطف]: خم شد و تواضع كرد،- عليهِ: بر او مهربانى و نرمى كرد،-

=تعطل-

=التعطيل-

=تعظم-

=تعفف-

=تعفر-

=تعفرت-

=تعفن-

=تعقب-

=تعقد-

=تعقر-

=تعقف-

=تعقل-

=تعكز-

=تعكس-

=تعكش-

=تعكف-

=تعلى-

=التعلامة-

=التعلة-

=تعلج-

=تعلف-

=تعلق-

=التعلق-

=تعلل-

=تعلم-

=التعليق-

=التعليقة-

=التعليم-

=التعليمات-

=تعمى-

=تعمد-

=التعمد-

=تعمق-

=تعمل-

=تعمم-

=التعميم-

=تعنى-

الثوبَ و بالثّوبِ: جامه را پوشيد.

=تَعَطَّلَ-

تَعَطُّلًا [عطل]: بيكار شد؛ «تَعَطَّلَ عن العمل»: از كار بر كنار شد،- تِ الْمَرْأةُ:

آن زن بى زيور شد.

=التَّعْطِيل-

[عطل]: مص؛ «مذهبُ التَّعْطِيل»:

مذهب كسانى است كه صفات خدا را نفى مى كنند و منكر آن هستند.

=تَعَظَّمَ-

تَعَظُّماً [عظم]: تكبر كرد.

=تَعَفَّفَ-

تَعَفُّفاً [عفّ]: عفيف و پارسا شد، تظاهر به عفت كرد،- عن كذا: از آن چيز خوددارى كرد.

=تَعَفَّرَ-

تَعَفُّراً [عفر] في التراب: در خاك غلطيد،- الشي ءُ: آن چيز خاك آلود شد.

=تَعَفْرَتَ-

تَعَفْرُتاً [عفرت]: آن مرد ديو شد.

=تَعَفَّنَ-

تَعَفُّناً [عفن] الشي ءُ: آن چيز گنديد،- اللَّحْمُ: گوشت بد بوى شد.

=تَعَقَّبَ-

تَعَقُّباً [عقب] هُ: او را پيگيرى كرد، او را به گناهى بازخواست كرد،- عن الخَبرِ: در آن خبر شك كرد و دوباره پرسيد، از ديگرى درباره ى آن خبر پرسيد.

=تَعَقَّدَ-

تَعَقُّداً [عقد] السحابُ: ابر مانند طاق بسته شد،- الإخاءُ: برادرى استوار شد،- الأَمْرُ: آن كار سخت شد،- الدّبسُ: شيره سفت شد،- الرَّمْلُ: شن متراكم و انبوه شد.

=تَعَقَّرَ-

تَعَقُّراً [عقر] ظهرُ الدابَّةِ من الرحل أو السرج: پشت ستور از زين زخم شد،- الغَيْثُ: باران ادامه يافت،- الرَّجُلُ: املاك آن مرد بسيار شد،- النّباتُ: گياه بلند شد و رشد كرد،- شَحْمُ النَّاقَةِ: پيه شتر در اندامش ذخيره شد.

=تَعَقَّفَ-

تَعَقُّفاً [عقف] العودُ و نحوهُ: چوب و مانند آن كج و خم شد.

=تَعَقَّلَ-

تَعَقُّلًا [عقل] هُ: او را بازداشت و زندانى كرد،- الرّجْلَ: پاى را خم كرد و بر روى پاى انداخت،- الرَّجْلَ او السَّرجَ: پاى را خم كرد و بر قربوس زين نهاد،- الغُلامُ:

آن جوان خردمند شد، تظاهر به خردمندى كرد.

=تَعَكَّزَ-

تَعَكُّزاً [عكز] قوسَهُ: كمان خود را چوبدستى گرفت،- على عُكَّازتِهِ: بر چوب دستى خود تكيه كرد.

=تَعَكَّسَ-

تَعَكُّساً [عكس] في مِشْيته: بسان مار پيچيد و راه رفت.

=تَعَكَّشَ-

تَعَكُّشاً [عكش] الأمرُ: آن امر دشوار شد،- الشي ءُ: آن چيز ترنجيده شد و درهم فرو رفت،- الشَّعَرُ: موى پيچيده و انبوه شد.

=تَعَكَّفَ-

تَعَكُّفاً [عكف] في المكان: در آن جاى ماند و خود را بازداشت نمود.

=تَعَلَّى-

تَعَلِّياً [علو] الرجُلُ: آهسته بالا رفت.

=التَّعْلامة-

[علم]: مترادف (العَلّامَة) است.

=التَّعِلَّة-

[علّ]: غذائى كه آنرا اندك اندك خورند.

=تَعَلَّجَ-

تَعَلُّجاً [علج] الرملُ: ريگ انبوه شد.

=تَعَلَّفَ-

تَعَلُّفاً [علف]: به دنبال گياه گشت.

=تَعَلَّقَ-

تَعَلُّقاً [علق] الشي ءَ: آن چيز را آويخت،- الشوكُ بالثّوبِ او الصَّيدُ بالحبالة: خار بر جامه يا شكار در دام آويخته شد،- فلاناً و به: او را دوست داشت و به وى عشق ورزيد؛ «فِيما يَتَعَلَّق بِ»: آن چه كه به چيزى بستگى دارد.

=التَّعَلُّق-

[علق]: مص؛ «ليس لهُ تَعَلقٌ بِهِ»: به او ارتباطى ندارد، به او دخلى ندارد.

=تَعَلَّلَ-

تَعَلُّلًا [علّ] بكذا: به آن چيز خود را سرگرم و مشغول كرد.

=تَعَلَّمَ-

تَعَلُّماً [علم]: مطاوع (عَلَّمَ) است؛ «عَلَّمْتُهُ فَتَعَلَّمَ»: او را آموزش دادم پس آموخت،- الأَمْرَ: آن كار را محكم و استوار ساخت.

=تَعَلَّمْ-

[علم]، بصيغة الأمر: بدان. اين واژه از اخوات (ظنَّ) است.

=التَّعْلِيق-

[علق]: مص،- ج تَعْلِيقات و تَعَالِيق:

توضيح يا ملاحظه اى بر نَصّ براى روشن شدن مطلب،- على الأَنْبَاء: پيرامون اخبار، در حاشيه ى خبر، شرح خبر و دانستن علل و موجبات آن.

=التَّعْلِيقَة-

ج تَعَالِيق [علق]: پاورقى كتاب، حاشيه ى كتاب؛ «تَعْلِيقَةُ الثّياب»: اين تعبير در زبان متداول بمعناى گيره ى لباس است.

=التَّعْلِيم-

[علم]: مص، آموزش دادن معارف و دانشهاى مختلف؛ «التَّعلِيمُ الابْتِدَائي»:

آموزش دوره ى ابتدائى؛ «التَّعلِيمُ الثّانوِي»:

آموزش دوره ى دبيرستان؛ «التَّعْلِيمُ العَالي»:

آموزش دوره هاى عالى و دانشگاهى؛ «التّعليمُ المِهَني»: آموزش حرفه اى، حرفه ى معلّم؛ «فلانٌ يُمارِسُ التَّعْليم»: فلانى به معلمى اشتغال دارد.

=التَّعْلِيمَات-

[علم]: دستورات، امريه ها، فرمانها كه به شخص براى انجام كارى يا اجراى آن داده مى شود، دستور العمل كار و نتيجه گيرى.

=تَعَمَّى-

تَعَمِّياً [عمي]: كور شد، نابينا شد.

=تَعَمَّدَ-

تَعَمُّداً [عمد]: غسل تعميد كرد (اين تعبير در ميان مسيحيان متداول است)،- الأمرَ: آهنگ آن كار كرد.

=التَّعَمُّد-

[عمد]: مص؛ «تَعَمُّداً و بِتَعَمُّد»: از روى قصد و تعمّد.

=تَعَمُّقَ-

تَعَمُّقاً [عمق] في الأمر: در آن كار بسيار دور انديشى و پيگيرى كرد،- فى كَلَامِهِ: در سخن خود دقت و مهارت و فصاحت بكار برد.

=تَعَمَّلَ-

تَعَمُّلًا [عمل] لكذا: در آن كار سختى كشيد،- مِن اجْلِ فلانٍ او فى حاجَتِهِ:

بخاطر فلانى يا برآوردن نياز او سخت كوشيد.

=تَعَمَّمَ-

تَعَمُّماً [عمّ]: عمامه بر سر نهاد،- تِ الآكامُ بِالنَّبْتِ: گياهان بر روى تپه بسان عمامه روئيدند،- هُ: او را عموى خود خواند.

=التَّعْمِيم-

[عمّ]: مص، آگهى عمومى، اعلاميه ى عمومى كه معمولًا از طرف دولت و مسئولين امر صادر مى شود؛ «تعميمٌ اداري»: بخشنامه ادارى.

=تَعَنَّى-

تَعَنِّياً [عني]: خسته شد و رنج كشيد،- الأمرَ: سختى آن كار را تحمل كرد

=تعنت-

=تعنفص-

=تعهد-

=التعهد-

=تعوج-

=تعود-

=تعوذ-

=تعور-

=تعوض-

=تعوق-

=تعوه-

=التعويذ-

=التعويض-

=تعيا-

=تعيب-

=التعيس-

=تعيش-

=تعيط-

=تعيل-

=تعين-

=تغابى-

=تغابن-

=تغازل-

=تغاضى-

=تغاضض-

=تغاط-

=تغاطس-

=تغافر-

=تغافل-

=تغالى-

=تغالب-

=تغالط-

=تغالق-

=تغام-

=تغامز-

=تغانى-

=تغاوى-

=تغاور-

=تغايا-

=تغايب-

=تغايد-

=تغاير-

=تغبى-

=تغبق-

=تغدى-

=تغدر-

،- تِ الحمَّى فلاناً: تب بر فلانى ادامه يافت،- فى الأَمْرِ: آهنگ آن كار كرد.

=تَعَنَّتَ-

تَعَنُّتاً [عنت] هُ: بر او ستم كرد، لغزش و سختى او را خواهان شد،- الرجُلَ و عليهِ فى السُّؤال: او را سؤال پيچ و خسته كرد.

=تَعَنْفَصَ-

تَعَنْفُصاً [عنفص]: لاف زن و سبكسر و خودپسند شد، به چيزى ادعا كرد كه ندارد. اين واژه را در زبان متداول (عَنْفَصَ) گويند.

=تَعَهَّدَ-

تَعَهُّداً [عهد] هُ: از او نگهدارى و دلجوئى كرد،- الشَّيْ ءَ: با آن چيز تجديد عهد كرد،- أَمْلَاكَهُ: به املاك خود سركشى و آنها را ترميم كرد،- بِكذا. خود را ملزم و متعهد به چيزى كرد.

=التَّعَهُّد-

[عهد]: مص، تعهد، التزام، تضمين، عهد و پيمان.

=تَعَوَّجَ-

تَعَوُّجاً [عوج] العودُ: چوب كج شد،- الشي ءُ: آن چيز خم يا كج شد. اين واژه ضدّ (اعْتَدَلَ) است.

=تَعَوَّدَ-

[عود] الشي ءَ: به آن چيز عادت كرد،- المريضَ: از بيمار عيادت كرد.

=تَعَوَّذَ-

تَعَوُّذاً [عوذ] بفلان من كذا: از چيزى به فلانى پناه برد.

=تَعَوَّرَ-

تَعوُّراً [عور] القومُ الشي ءَ: آن قوم با آن چيز داد و ستد كردند.

=تَعَوَّضَ-

تَعَوُّضاً [عوض] منهُ: از او عوض گرفت.

=تَعَوَّقَ-

تَعَوُّقاً [عوق]: آن چيز بازماند و عقب افتاد،- فلاناً: فلانى را از چيزى كه مى خواست بازگردانيد.

=تَعَوَّهَ-

تَعَوُّهاً [عوه]: در كِشت و دام و ستوران او آفت افتاد.

=التَّعْوِيذ-

[عوذ]: مص،- ج تعاويذ: دعا، افسون، وِرد.

=التَّعْوِيض-

[عوص]: مص،- ج تَعْوِيضَات:

تاوان دادن بر ضرر و زيان، باز خريد خدمات كارمند يا كارگر بهنگام اخراج.

=تَعَيَّا-

تَعَيِّياً [عيّ] الأمرُ عليهِ: آن امر وى را ناتوان كرد،- بِالأَمْرِ: آن كار را نتوانست استوار كند.

=تَعَيَّبَ-

تَعَيُّباً [عيب] الرجُلَ: آن مرد را به عيب نسبت داد،- الشّي ءَ: آن چيز را عيبدار كرد.

=التَّعِيس-

مترادف (التَّعِس) است.

=تَعَيَّشَ-

تَعَيُّشاً [عيش]: براى بدست آوردن وسائل زندگى كوشيد.

=تَعَيَّطَ-

تَعَيُّطاً [عيط]: خشمگين شد،- القومُ: آن قوم داد و فرياد زدند،- العُودُ: از چوب مايعى بيرون آمد و صمغ شد، تِ العُنُقُ: آن گردن دراز شد.

=تَعَيَّلَ-

تَعَيُّلًا [عيل] في المشي: در راه رفتن متمايل شد و فخرفروشى كرد.

=تَعَيَّنَ-

تَعَيُّناً [عين] هُ: او را چشم زخم زد،- الشي ءَ: آن چيز را ديد،- الرَّجُلَ: آن مرد را به يقين ديد،- الرَّجُلُ: آن مرد درنگ كرد تا چيزى را با چشم خود به بيند،- عليهِ الشَّي ءُ: آن چيز بر او لازم شد،- في منصب:

در مقام و منصبى قرار گرفت،- الجلدُ:

بر روى پوست دايره هاى كوچكى پيدا شد،- السِّقاءُ: مشك از كهنگى نازك شد و بر پوست آن دايره هاى كوچكى پديد آمد.

=تَغَابَى-

تَغَابِياً [غبو] عنهُ و- هُ: از وى غفلت كرد.

=تَغَابَنَ-

تَغَابُناً [غبن] القومُ: آن قوم در خريد و فروش يكديگر را به زيان انداختند.

=تَغَازَلَ-

تَغَازُلًا [غزل] القومُ: آن قوم نسبت به هم عشق ورزيدند.

=تَغَاضَى-

تَغَاضِياً [غضي]: پلكهاى چشمان خود را روى هم نهاد و بست تا چيزى را نبيند،- عنه: از او غفلت كرد.

=تَغَاضَضَ-

تَغَاضُضاً [غضّ] عنهُ: از او غفلت ورزيد.

=تَغَاطَّ-

تَغَاطّاً [غطّ] الرجُلانِ في الماءِ: آن دو مرد يكديگر را در آب فرو بردند.

=تَغَاطَسَ-

تَغَاطُساً [غطس] القومُ في الماءِ: آن قوم خود را به آب انداختند،- الرّجُلُ: آن مرد غفلت كرد.

=تَغَافَرَ-

تَغَافُراً [غفر] القومُ: آن قوم براى يكديگر طلب آمرزش كردند.

=تَغَافَلَ-

تَغَافُلًا [غفل]: خود را به غفلت زد،- هُ: او را غافلگير كرد،- عن الأَمْرِ: از آن كار غفلت ورزيد.

=تَغَالَى-

تَغَالِياً [غلو] الشجرُ: آن درخت بزرگ و پيچيده شد.

=تَغَالَبَ-

تَغَالُباً [غلب] القومُ على البلد: آن قوم بر سر آن شهر با هم چيرگى نمودند.

=تَغَالَطَ-

تَغَالُطاً [غلط] القومُ: آن قوم يكديگر را به غلط انداختند.

=تَغَالَقَ-

تَغَالُقاً [غلق] القومُ: آن قوم با هم شرط و گرو بستند.

=تَغَامَّ-

تَغَامّاً [غمّ]: خود را به اندوه وانمود كرد.

=تَغَامَزَ-

تَغَامُزاً [غمز] القومُ: آن قوم با چشمان خود به يكديگر اشاره كردند.

=تَغَانَى-

تَغَانِياً [غني]: آن مرد توانگر شد،- القومُ: آن قوم از يكديگر بى نياز شدند.

=تَغَاوَى-

تَغَاوِياً [غوي]: خود را به گمراهى و نادانى زد،- القومُ عليهِ: آن قوم بر عليه او متفق شدند تا وى را بكشند. اصل اين كلمه از (الغَوَاية يا الغَيّ) است.

=تَغَاوَرَ-

تَغَاوُراً [غور]: برخى از آنها برخى ديگر را چپاول كردند.

=تَغَايَا-

تَغَايِياً [غيي] تِ الطيرُ على الشي ءِ:

پرندگان دور آن چيز گشتند.

=تَغَايَبَ-

تَغَايُباً [غيب] القومُ: آن قوم غيبت كردند.

=تَغَايَدَ-

تَغَايُداً [غيد] في مِشْيته: در راه رفتن متمايل و كج شد.

=تَغَايَرَ-

تَغَايُراً [غير] تِ الأشياءُ: آن چيزها گوناگون شدند.

=تَغَبَّى-

تَغَبِّياً [غبو] هُ: او را كودن شمرد يا او را كودن يافت.

=تَغَبَّقَ-

تَغَبُّقاً [غبق] النَّاقَةَ: ماده شتر را در شامگاه دوشيد.

=تَغَدَّى-

تَغَدِّياً [غدو]: صبحانه خورد.

=تَغَدَّرَ-

تَغَدُّراً [غدر]: عقب افتاد، درنگ كرد.

=تغذى-

=تغرب-

=تغرد-

=تغرر-

=تغرض-

=تغرغر-

=تغرف-

=تغرم-

=التغريز-

=تغزل-

=تغشى-

=تغشم-

=تغضب-

=تغضر-

=تغضن-

=تغطى-

=تغطرس-

=تغطرف-

=التغطية-

=التغطيس-

=تغفل-

=تغلى-

=تغلب-

=تغلغل-

=تغلف-

=تغلل-

=تغمى-

=التغماض-

=تغمد-

=تغمر-

=تغمط-

=تغمغم-

=تغنى-

=تغندر-

=تغنم-

=تغور-

=تغول-

=تغيب-

=تغير-

=تغيض-

=تغيظ-

=تغيل-

=تغيم-

=تف-

=التف-

=تفاءل-

=تفاتى-

=تَغَذَّى-

تَغَذِّياً [غذو]: غذا خورد.

=تَغَرَّبَ-

تَغَرُّباً [غرب]: از كشورش خارج شد، با غير از فاميل ازدواج كرد، از سوى مغرب آمد.

=تَغَرَّدَ-

تَغَرُّداً [غرد] الطائرُ: پرنده آواز داد و چه چه زد.

=تَغَرَّرَ-

تَغَرُّراً [غرّ] الفرسُ: آن اسب پيشانى سفيد شد.

=تَغَرَّضَ-

تَغَرُّضاً [غرض] الغصنُ: شاخه ى درخت تا شد و شكست ولى جدا نشد.

=تَغَرْغَرَ-

تَغَرْغُراً [غرغر] بالماءِ أو الدواءِ: آب يا دارو را در گلوى خود غرغره كرد؛ «تَغَرْغَرَتِ العينُ بالدّمع»: چشم پر از اشك شد ولى روان نگرديد.

=تَغَرَّفَ-

تَغَرُّفاً [غرف] هُ: هر چه را كه با خود داشت از وى گرفت.

=تَغَرَّمَ-

تَغَرُّماً [غرم]: غرامت را تحمل كرد و پرداخت.

=التَّغْرِيز-

ج تَغَارِيز [غرز]: نهال خرما را از جايش برداشتن و بجاى ديگر كاشتن.

=تَغَزَّلَ-

تَغَزُّلًا [غزل] فلانٌ: فلانى با تكلّف عشق ورزيد.

=تَغَشَّى-

تَغَشِّياً [غشي] بثوبهِ: جامه ى خود را پوشيد،- هُ الأمرُ: آن امر بر او پوشيده شد.

=تَغَشَّمَ-

تَغَشُّماً [غشم] هُ: بر او ستم كرد.

=تَغَضَّبَ-

تَغَضُّباً [غضب] عليهِ: بر او خشم گرفت.

=تَغَضَّرَ-

تَغَضُّراً [غضر] عنهُ: از او روى گردانيد، عدول كرد.

=تَغَضَّنَ-

تَغَضُّناً [غضن]: خميده و ترنجيده و پر چين و چروك شد.

=تَغَطَّى-

تَغَطياً [غطو]: خود را پوشانيد، پنهان شد.

=تَغَطْرَسَ-

تَغَطْرُساً [غطرس]: تكبر كرد، تبختر و فخرفروشى كرد؛ «تَغَطْرَسَ في مِشيَتِهِ»: در راه رفتن تبختر كرد، خشمناك شد، بخيل شد.

=تَغَطْرَفَ-

تَغَطْرُفاً [غطرف]: با ناز و تكبر راه رفت، تكبر كرد.

=التَّغْطِيَة-

[غطو]: مص؛ «تَغْطِيَةُ انْباءِ المؤْتمِر»:

كنفرانس محرمانه كه مذاكرات در آن بطورِ محرمانه بوده و افشا نمى شود.

=التَّغْطِيسَ-

[غطس] عند المسيحيين: در نزد مسيحيان يكى از غسلهاى عماد است و دو نوع ديگر آن (السَّكْب) و (الرَّشّ) است.

=تَغَفَّلَ-

تَغَفُّلًا [غفل] هُ: از روى عمد منتظر غفلت او شد.

=تَغَلَّى-

تَغَلِّياً [غلي]: آن مرد خود را با عطر غاليه خوشبو كرد.

=تَغَلَّبَ-

تَغَلُّباً [غلب] على البلد: با زور شهر را تصرّف كرد،- على المَصَائب: بر سختيها چيره شد،- عليه النعاسُ: چرت بر او غلبه كرد و نتوانست با آن مقاومت كند.

=تَغَلْغَلَ-

تَغَلْغُلًا [غلغل]: در راه خود شتابيد،- في الشّي ءِ: در آن چيز داخل شد.

=تَغَلَّفَ-

تَغَلُّفاً [غلف]: آن چيز در غلاف شد،- الرَّجُلُ: آن مرد ريش خود را با عطر غاليه خوشبوى كرد.

=تَغَلَّلَ-

تَغَلُّلًا [غلّ] في الشي ءِ: داخل آن چيز شد.

=تَغَمَّى-

تَغَمِّياً [غمي] تِ المرأة: آن زن خراميد و زيبائى خود را نشان داد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=التَّغْمَاض-

[غمض]: بستن پلكهاى چشم، خواب.

=تَغَمَّدَ-

تَغَمُّداً [غمد] هُ: روى آنرا پوشانيد،- هُ اللّه برحمتِه: خداوند او را در پوشش رحمت خود قرار دهد،- الإناءَ: ظرف را پر كرد.

=تَغَمَّرَ-

تَغَمُّراً [غمر]: بر گونه هاى خود سرخاب ماليد.

=تَغَمَّطَ-

تَغَمُّطاً [غمط] عليه الترابُ: او را زير خاك كرد تا كشته شد.

=تَغَمْغَمَ-

تَغَمْغُماً [غمغم] الغريقُ تحت الماء: آنكه در آب غرق شده صدا كرد،- الرّجُلُ: آن مرد سخن خود را آشكار نكرد.

=تَغَنَّى-

تَغَنِّياً [غني]: آن مرد توانگر شد،- بالمرأةِ و بِالشِّعْر و بِفُلان: به آن زن يا شعر يا فلانى عشق ورزيد و آواز خواند،- تِ المرأةُ: آن زن ازدواج كرد.

=تَغَنْدَرَ-

تَغَنْدُراً [غندر] تِ المرأَةُ: آن زن با ناز و تبختر راه رفت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=تَغَنَّمَ-

تَغَنُّماً [غنم] الشي ءَ: آن چيز را غنيمت شمرد، آن چيز را غنيمت گرفت،- فلانٌ: فلانى به غنيمت رسيد.

=تَغَوَّرَ-

تَغَوُّراً [غور]: به زمين پست درآمد،- ظاهرُ الْعَيْنِ: چشم به گودى افتاد.

=تَغَوَّلَ-

تَغَوُّلًا [غول] تِ الأرضُ بفلانٍ: آن زمين فلانى را نابود و گمراه كرد،- تِ الغِيلَانُ القومَ: غولها آن قوم را گمراه كردند،- تِ المرأةُ: آن زن دو رو و متلوّن شد،- الأَمْرُ: آن كار دگرگون شد.

=تَغَيَّبَ-

تَغَيُّباً [غيب] عنهُ: از او پنهان يا ناپديد شد.

=تَغَيَّرَ-

تَغَيُّراً [غير]: دگرگون شد، تبديل يا تغيير يافت.

=تَغَيَّضَ-

تَغَيُّضاً [غيض] الماءُ: آب كم شد يا به زمين فرو رفت،- الثَّمَنُ: نرخ پائين آمد.

=تَغَيَّظَ-

تَغَيُّظاً [غيظ]: خشمگين شد،- الحَرُّ: گرما سخت شد.

=تَغَيَّلَ-

تَغَيُّلًا [غيل] القومُ: اموال آن قوم بسيار شد،- تِ الشجَرَةُ: شاخه هاى درخت بهم پيچيدند.

=تَغَيَّمَ-

تَغَيُّماً [غيم] تِ السماءُ: آسمان ابرى شد.

=تَفَّ-

- تَفّاً: آب دهان انداخت.

=التُّفّ-

ج تِفَفَة: چركى ناخن؛ «تُفّاً لكَ»:

چركين و دور باشى؛ «تُفٍّ لكَ» مترادف (تُفّاً لكَ) است.

=تَفَاءَلَ-

تَفَاؤُلًا [فأل] بهِ: به او فال خوب زد.

اين واژه ضد (تَشَاءَمَ) است.

=تَفَاتَى-

تَفَاتِياً [فتو]: جوانمردى داشت، جوانمرد شد،- القومُ الى العالِم: آن قوم براى محاكمه بنزد عالم رفتند و از او فتوى خواستند.

=تفاجر-

=التفاح-

=التفاحة-

=التفاحتان-

=تفاحش-

=تفاخر-

=تفادى-

=تفار-

=تفارز-

=تفارص-

=تفارط-

=تفارق-

=التفاريج-

=التفاريق-

=تفاز-

=تفاسح-

=تفاصح-

=تفاصل-

=تفاضل-

=تفاعل-

=التفاعل-

=التفاعيل-

=التفاف-

=تفاقد-

=تفاقر-

=تفاقس-

=تفاقم-

=تفاكه-

=التفال-

=تفالى-

=تفانى-

=التفاهة-

=تفاهم-

=التفاهم-

=تفاوت-

=تفاوض-

=تفاوه-

=تفايد-

=تفأل-

=تفتى-

=التفتا-

=تفتت-

=تفتح-

=تَفَاجَرَ-

تَفَاجُراً [فجر] القومُ: آن قوم مرتكب گناه و معصيت شدند.

=التُّفَّاح-

ج تَفَافِيح (ن): درخت سيب، سيب.

=التُّفَّاحة-

يك دانه سيب.

=التُّفَّاحَتَانِ-

(ع ا): دو قسمت بالاى دو ران.

=تَفَاحَشَ-

تَفَاحُشاً [فحش]: دشنام داد، به كار زشت مبادرت كرد،- الأَمْرُ: آن امر بسيار قبيح شد.

=تَفَاخَرَ-

تَفَاخُراً [فخر] القومُ: برخى از آن قوم بر برخى ديگر تفاخر كردند، هر يك از آنها افتخارات خود را بيان كرد.

=تَفَادَى-

تَفَادِياً [فدى] القومُ: آن قوم نسبت به يكديگر فداكارى كردند، هر يك ديگرى را همچون سپر در برابر دشمن گرفت،- الرَّجُلُ من كذا: خود را از آن چيز نگهداشت و بر كنار گرفت.

=تَفَارَّ-

تَفَارّاً [فرّ] القومُ: آن قوم از هم گريختند.

=تَفَارَز-

تَفَارُزاً [فرز] الشريكانِ الشركةَ: آن دو شريك شركت خود را با هم فسخ كردند.

=تَفَارَصَ-

تَفَارُصاً [فرص] القومُ البئرَ: آن قوم بطور متناوب از آب آن چاه استفاده كردند.

=تَفَارَطَ-

تَفَارُطاً [فرط]: شتابيد و پيشدستى كرد،- القومُ: آن قوم با هم مسابقه دادند،- تْهُ الهمومُ: غم و اندوه بر وى رسيد،- الشي ءُ: زمان آن چيز بتأخير افتاد.

=تَفَارَقَ-

تَفَارُقاً [فرق] القومُ: آن قوم از يكديگر جدا شدند.

=التَّفَارِيج-

[فرج]: سوراخهاى نرده ها، گشادگى ميان انگشتان؛ «تَفَاريج القَبَاءِ»:

سوراخهاى قبا يا جُبّه.

=التَّفَارِيق-

[فرق]: «تَفَارِيقُ المتاعِ»: آنچه از متاع كه پراكنده شود، «ضمّ تفاريق متَاعِه»:

خورده هاى متاع خود را جمع كرد؛ «اخَذَ حَقَّهُ بِالتَّفَارِيق»: حق خود را بگونه ى خرده و نه جمله گرفت.

=تَفَازَّ-

تَفَازّاً [فزّ] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم جنگيدند.

=تَفَاسَحَ-

تَفَاسُحاً [فسح] القومُ في المجلس: آن قوم در مجلس فراخ نشستند.

=تَفَاصَحَ-

تَفَاصُحاً [فصح]: آن مرد با تظاهر به فصاحت خود را همانند فصيحان كرد.

=تَفَاصَلَ-

تَفَاصُلًا [فصل] تِ الأشياءُ: آن چيزها از يكديگر جدا شدند.

=تَفَاضَلَ-

تَفَاضُلًا [فضل] الرجُلانِ: آن دو مرد بر يكديگر اظهار فضل و برترى كردند.

=تَفَاعَلَ-

تَفَاعُلًا [فعل] الرجُلانِ أو الشيئانِ: هر يك از آن دو مرد يا آن دو چيز در يكديگر اثر كردند.

=التَّفَاعُل-

[فعل]: مص،- الكيماويّ (ك):

اثر پذيرى متقابل ميان دو مادّه يا بيشتر كه در نتيجه تغييرى در طبيعت اجسام شيميائى مى شود، مانندِ تفاعل اكسيژن و ايدروژِن كه در نتيجه آب شكل مى گيرد.

=التَّفَاعِيل-

[فعل] عند العروضيّين: مثالهاى اجزاء شعر است كه چهارگونه است «مفعُولُنْ مَفَاعِيلُنْ مُفَاعَلَتُنْ و فاعِلاتُن» است و بقيه ى اجزاء از اينها گرفته مى شود.

=التِّفَاف-

(ن): گياهى است از رسته ى گلهاى زبانى داراى ساقه اى تو خالى و برگهاى دندانه اى شكل و هرگاه شكسته شود مايع شيرى از آن خارج مى شود.

=تَفَاقَدَ-

تَفَاقُداً [فقد] القومُ: برخى از آن قوم برخى ديگر را از دست دادند.

=تَفَاقَرَ-

تَفَاقُراً [فقر]: آن مرد تظاهر به نداشتن و فقر كرد.

=تَفَاقَسَ-

تَفَاقُساً [فقس] الرجُلانِ: آن دو مرد موى سر يكديگر را گرفتند و به زير كشيدند،- الولدانِ عند العَامَّة: و در زبان متداول باين معنى است كه آن دو پسر هر يك تخم مرغى را بدست گرفته و بر تخم مرغ هم زنند و هر يك از آن تخم مرغها شكسته شود از آنِ زننده خواهد شد.

=تَفَاقَمَ-

تَفَاقُماً [فقم] الأمرُ: آن كار بزرگ شد و استوار نگرديد.

=تَفَاكَهَ-

تَفَاكُهاً [فكه] القومُ: آن قوم با هم مزاح و شوخى نمودند.

=التُّفَال-

مترادف (التُّفْل) است بمعناى آب دهان.

=تَفَالَى-

تَفَالِياً [فلي]: خواست تا شپش از سر او بزدايد،- تِ النساءُ: زنان موى سر يكديگر را از شپش زدودند،- تِ الحُمُرُ: الاغها خود را بهم سابيدند چنانكه گوئى خود را از شپش مى زدايند.

=تَفَانَى-

تَفَانِياً [فني] القومُ: بعضى از آن قوم بعضى ديگر را نابود كردند،- فى عملهِ: در كار خود منتهاى كوشش را نمودند.

=التُّفَاهَة-

اهميت ندادن، ناچيز شمردن، خردى و كوچكى.

=التَّفَاهَة-

ج تَوافِه: آنچه كه بىهميت باشد، ناچيز.

=تَفَاهَمَ-

تَفَاهُماً [فهم] القومُ: آن قوم با هم تفاهم كردند.

=التَّفَاهُم-

[فهم]: مص؛ «سُوءُ التَّفَاهُم»:

سخنى كه درست فهميده نشده باشد.

=تَفَاوَتَ-

تَفَاوُتاً و تَفَاوِتاً و تَفَاوَتاً [فوت] الشيئانِ: آن دو چيز از هم جدا و متفاوت شدند،- الرَّجُلانِ في الفَضْل: آن دو مرد در دانش و فضل با هم متفاوت شدند.

=تَفَاوَضَ-

تَفَاوُضاً [فوض] القومُ في كذا: آن قوم درباره ى چيزى با هم مذاكره كردند،- الشريكانِ فى المال: آن دو شريك از نظر سرمايه با هم مساوى شدند،- القومُ فى الحَدِيث: آن قوم با هم به سخن پرداختند.

=تَفَاوَهَ-

تَفَاوُهاً [فوه] القومُ بكذا: آن قوم با هم گفتگو كردند.

=تَفَايَدَ-

تَفَايُداً [فيد] القومُ بالمال: آن قوم در مال و دارائى بهم سود رسانيدند.

=تَفَأّلَ-

تَفَؤُلًا [فأل] بهِ: براى او فال نيك زد.

ضِدّ (تَشَاءَم) است.

=تَفَتَّى-

تَفَتِّياً [فتو]: جوانمرد شد،- الرَّجُلُ:

آن مرد داراى جوانمردى شد، خود را همانند جوانان به جوانمردى تظاهر كرد.

=التَّفْتَا-

پارچه ى تافته از ابريشم.

=تَفَتَّتَ-

تَفَتُّتاً [فتّ] الشي ءُ: آن چيز از هم پاشيده شد.

=تَفَتَّحَ-

تَفَتُّحاً [فتح]: مطاوع (فَتَّحَ) است،- تِ الأَكَمَةُ عَنِ النَّوْرِ: غلاف شكوفه باز شد

=تفتخ-

=تفتر-

=تفتق-

=تفتك-

=تفتل-

=تفتن-

=تفجر-

=تفجع-

=تفحج-

=تفحش-

=تفحص-

=تفحل-

=تفخت-

=تفخر-

=تفدر-

=تفر-

=تفرى-

=التفراج-

=التفرة-

=تفرج-

=التفرجة-

=تفرد-

=تفرزن-

=تفرس-

=تفرش-

=تفرص-

=تفرط-

=تفرع-

=تفرعن-

=تفرغ-

=تفرق-

=تفرقع-

=تفرك-

=تفرنس-

=تفزر-

=تفسح-

=تفسخ-

=تفسر-

=التفسرة-

=التفسير-

=تفشى-

=التفشي-

=التفشيط-

و شكوفه برآمد،- فِى الْكلامِ و بِالمال على فلانٍ. آن مرد سخن بسيار گفت و از دارائى خود بر ديگرى تفاخر كرد.

=تَفَتَّخَ-

تَفَتُّخاً [فتخ]: آن مرد انگشترى به انگشت كرد.

=تَفَتَّرَ-

تَفَتُّراً [فتر]: پس از خشم و تندى آرام و پس از سختى نرم شد،- الماءُ: آب پس از جوشش ولرم شد،- عن العمل: در آن كار كوتاهى كرد.

=تَفَتَّقَ-

تَفَتُّقاً [فتق]: آن چيز شكافته شد،- فُلانٌ بِالكَلَام: زبان وى به سخن باز شد.

=تَفَتَّكَ-

تَفَتُّكاً [فتك] بأَمرهِ: در كار خود بدون مشورت با كسى اقدام كرد.

=تَفَتَّلَ-

تَفَتُّلًا [فتل] الحبلُ: ريسمان تابيده شد.

=تَفَتَّنَ-

تَفَتُّناً [فتن] هُ: او را با تكلّف به فتنه انداخت.

=تَفَجَّرَ-

تَفَجُّراً [فجر] الماءُ: آب روان شد،- الصُّبْحُ: سپيده دم شد،- بِالْعَطَاءِ: كرم كرد و بخشنده شد.

=تَفَجَّعَ-

تَفَجُّعاً [فجع]: دردمند شد.

=تَفَحَّجَ-

تَفَحُّجاً [فحج] الرجُلُ: آن مرد ميان دو پاى خود را گشود و راه رفت.

=تَفَحَّشَ-

تَفَحُّشاً [فحش] عليهم بلسانهِ: بر آنها زبان زشتى و ناسزاگوئى كرد.

=تَفَحَّصَ-

تَفَحُّصاً [فحص] عنهُ: از او تَفَحُّص و جستجوى كرد.

=تَفَحَّلَ-

تَفَحُّلًا [فحل]: همانند نر پرتوان شد،- الشَّجَرُ: درخت ميوه نداد.

=تَفَخَّتَ-

تَفَخُّتاً [فخت]: مانند كبوتر طوق دار خراميد، در شگفتى شد.

=تَفَخَّرَ-

تَفَخُّراً [فخر] منه: بر او تكبر كرد.

=تَفَدَّرَ-

تَفَدُّراً [فدر] الحجرُ: سنگ شكسته شد.

=تَفَرَ-

تَفَرَاناً تِ القِدْرُ: ديگ به جوش آمد.

=تَفَرَّى-

تَفَرِّياً [فري]: آن چيز شكاف برداشت.

=التَّفْرَاج-

[فرج]: واحد (التَّفَاريج) است بمعناى شكاف يا سوراخ روزنه.

=التِّفْرَة-

فرورفتگى در ميان لب بالا.

=التَّفِرَة-

(ز): اولين برگ درآمده از درخت.

=تَفَرَّجَ-

تَفَرُّجاً [فرج] الغَمُّ: اندوه از دل بيرون رفت و باز شد.

=التِّفْرجَة-

ج تَفَارِج [فرج]: فاصله ى ميان دو انگشت يا دو ستون.

=تَفَرَّدَ-

تَفَرُّداً [فرد] بالأمرِ: در آن كار به تنهائى عمل كرد، در آن كار تنها شد.

=تَفَرْزَنَ-

تَفَرْزُناً [فرزن] البَيْذَقُ: نشانه ى بازى در شطرنج ملكه شد.

=تَفَرَّسَ-

تَفَرُّساً [فرس] فيهِ: در آن چيز نگريست و با فراست آن را دريافت،- فيه الخَيْرَ: با فراست نكوئى و خير در او يافت،- الرَّجُلُ: به مردم نشان داد كه اسب سوارى ماهر است.

=تَفَرَّشَ-

تَفَرُّشاً [فرش] الطائرُ: پرنده بالهاى خود را بر روى چيز تكان داد و باز كرد و نيفتاد.

=تَفَرَّصَ-

تَفَرُّصاً [فرص] الفُرْصَةَ: فرصتى بدست آورد.

=تَفَرَّطَ-

تَفَرُّطاً [فرط] الشي ءُ: زمان آن چيز گذشت،- الفَرَسُ الخَيْلَ: آن اسب، بر ساير اسبان پيشى گرفت.

=تَفَرَّعَ-

تَفَرُّعاً [فرع] تِ الأغصانُ: شاخه هاى درخت بسيار شد،- تِ الْمَسَائِلُ: آن مسائل پراكنده و از اصل خارج شد،- الشي ءُ من الشّي ءِ: آن چيز از چيزى درآمد يا مترتب بر آن چيز شد،- الشي ءَ: آن چيز بر روى آن چيز قرار گرفت،- القَوْمَ: بر آن قوم برترى يافت، به آنها ناسزا گفت و دشنام داد.

=تَفَرْعَنَ-

تَفَرْعُناً: به اخلاق فرعونها خوى گرفت،- فلَانٌ عَلَينَا: فلانى بر ما طغيان كرد و مستبد شد،- النّباتُ: گياه بلند شد و نيرو يافت.

=تَفَرَّغَ-

تَفَرُّغاً [فرع]: از كار بيكار شد، كناره گرفت،- للأمرِ: در آن كوشش بسيار نمود.

=تَفَرَّقَ-

تَفَرُّقاً وَ تِفِرَّاقاً [فرق]: پراكنده شد. اين واژه ضدّ (تَجَمَّعَ) است؛ «تَفَرَّقَتْ بِهم الطُّرق»: هر يك از آنها به راهى رفتند.

=تَفَرْقَعَ-

تَفَرْقُعاً [فرقع]: مطاوع (فَرْقَعَ) است.

=تَفَرَّكَ-

تَفَرُّكاً [فرك]: مطاوع (فَرَكَ و فَرَّكَ) است، در سخن يا راه رفتن خود سستى نمود.

=تَفَرْنَسَ-

تَفَرْنُساً الرجُلُ: فرانسوى شد يا با اخلاق مردم فرانسه خوى گرفت.

=تَفَزَّرَ-

تَفَزُّراً [فزر]: آن چيز شكافته و بريده شد،- الثوبُ: جامه كهنه و پوسيده شد.

=تَفَسَّحَ-

تَفَسُّحاً [فسح]: فراخ شد،- لهُ: آنجا براى وى فراخ شد،- القومُ فى المجلس: آن قوم در آن مجلس فراخ نشستند.

=تَفَسَّخَ-

تَفَسُّخاً [فسخ]: آن چيز تكّه تكّه شد،- الشَّعَرُ عَن الْجلْد: موى از روى پوست جدا و ريخته شد (اين حال ويژه ى مرده است).

=تَفَسَّرَ-

تَفَسُّراً [فسر] فلاناً عن الأمرِ: از فلانى خواست تا آن امر را تفسير و توضيح دهد.

=التَّفْسِرَة-

[فسر]: «تَفْسِرةُ الشي ءِ»: آنچه كه درباره ى چيزى دليل آورند و شرح دهند.

=التَّفْسِير-

[فسر]: مص،- ج تَفَاسِير: تأويل، كشف كردن، روشن كردن مطلب، بيان كردن، شرح دادن، توضيح و ايضاح؛ «حَرْفَا التَّفْسِير: دو حرف تفسير عبارتند از حرف «أَيْ» كه با آن مورد ابهامى را تفسير كنند مانند «هَذَا عَسْجَدٌ» أي ذَهَبٌ: يعنى طلاست.

و حرف «أَنْ» كه با آن معناى قول و سخن را بدون تلفظ بيان كنند مانند «نَادَيْتُكَ أن افْعَلْ كَذَا»: از تو خواستم كه فلان كار را انجام دهي.

=تَفَشَّى-

تَفَشِّياً [فشو] تِ القرحةُ: زخم فراخ شد،- المَرَضُ القَومَ و بِهم: بيمارى در ميان آن قوم بسيار شد و شيوع پيدا كرد.

=التَّفَشِّي-

[فشو]: مص،- عِنْدَ اهْل الْعَرَبِيَة: و در نزد علماى عربي بمعناى تفخيم حرف يعنى درشت تلفظ كردن حرف بهنگام سخن است.

=التَّفْشِيط-

[فشط]: افتخار كردن به كارهاى

=تفصح-

=تفصد-

=تفصفص-

=تفصل-

=تفصم-

=التفصيل-

=تفضى-

=تفضض-

=تفضل-

=تفطر-

=تفطن-

=تفظع-

=تفعى-

=تفغم-

=تفف-

=التففة-

=تفقأ-

=تفقح-

=تفقد-

=تفقس-

=تفقفق-

=تفقم-

=تفقه-

=تفكر-

=تفكك-

=تفكه-

=تفل-

=التفل-

=تفلى-

=تفلت-

=التفلة-

=تفلج-

=تفلسف-

=تفلص-

=التفلطح-

=تفلع-

=تفلفل-

=تفلق-

=تفلك-

=تفلل-

=التفليسة-

=تفنن-

=تفه-

=التفه-

=تفهق-

=تفهم-

=تفوز-

=تفوع-

=تفوق-

باطل و حرام. اين واژه سريانى است.

=تَفَصَّحَ-

تَفَصُّحاً [فصح]: بسيار فصيح شد، آن مرد تظاهر به فصاحت كرد و خود را مانند فصيحان درآورد.

=تَفَصَّدَ-

تَفَصُّداً [فصد] الدمُ: خون روان شد.

=تَفَصْفَصَ-

تَفَصْفُصاً [فصفص] القومُ عن فلانٍ:

آن قوم از دور فلانى پراكنده شدند و رفتند.

=تَفَصَّلَ-

تَفَصُّلًا [فصل]: آن چيز عُضو عُضو پاره يا بريده شد.

=تَفَصَّمَ-

تَفَصُّماً [فصم]: آن چيز بى آنكه از هم جدا شود شكسته شد، پراكنده شد، بريده شد.

=التَّفْصِيل-

[فصل]: مص،- ج تَفَاصِيل: جزء يا عنصرى از مجموعه ايست؛ «بِالتفصيل»: با ترتيب و فصل فصل.

=تَفَضَّى-

تَفَضِّياً [فضو] للأمر: براى آن كار فرصت يافت و آماده شد.

=تَفَضَّضَ-

تَفَضُّضاً [فضّ]: متفرق و پراكنده شد.

=تَفَضَّلَ-

تَفَضُّلًا [فضل] الرجُلُ: آن مرد پيراهن خواب يا لباس كار پوشيد،- عليه:

به او نكوئى كرد، ادعاي برترى از او را كرد؛ «تَفَضَّلْ»: بفرمائيد، تشريف بياوريد.

=تَفَطَّرَ-

تَفَطُّراً [فطر]: آن چيز شكافته شد،- تِ الْأَرضُ بِالنَّبَاتِ: زمين گياه رويانيد،- القَضِيبُ: روئيدن برگ درخت آغاز شد.

=تَفَطَّنَ-

تَفَطُّناً [فطن] لكلامهِ: سخن او را دريافت و فهميد.

=تَفَظَّعَ-

تَفَظُّعاً [فظع] الأمرَ: آن امر را بزرگ و فظيع يافت.

=تَفَعَّى-

تَفَعِّياً [فعي]: همانند اژدها در بد اخلاقى شد.

=تَفَغَّمَ-

تَفَغُّماً [فغم] الوردُ: گلُ باز شد.

=تَفَّفَ-

تَتْفِيفاً هُ: به او «تُفّاً يا تُفٍّ لكَ»: غلط كردى و بيجا كردى گفت.

=التُّفَفَة-

(ح): كِرِم چرم يا پوست.

=تَفَقَّأَ-

تَفَقُّؤاً [فقأ]: مطاوع (فَقَأَ) است، شكافته شد.

=تَفَقَّحَ-

تَفَقُّحاً [فقح]: سخن آغاز كرد يا بطور كلى هر چيزى آغاز شد، براى شرّ آماده شد.

=تَفَقَّدَ-

تَفَقُّداً [فقد] هُ: بهنگام غيبت او را خواست.

=تَفَقَّسَ-

تَفَقُّساً [فقس] الشي ءُ: آن چيز منقلب شد، زير و رو شد.

=تَفَقْفَقَ-

تَفَقْفُقاً [فقفق] الرجُلُ في كلامهِ: آن مرد سخن را از حلق خارج كرد.

=تَفَقَّمَ-

تَفَقُّماً [فقم] الرجُلَ أو الكلبَ: چانه ى آن مرد يا پوزه ى آن سگ را گرفت.

=تَفَقَّهَ-

تَفَقُّهاً [فقه] الرجُلُ: آن مرد علم فقه آموخت و فقيه شد،- الشَّي ءَ: آن چيز را فهميد.

=تَفَكَّرَ-

تَفَكُّراً [فكر] في الأمر: در آن چيز انديشيد و تأمل كرد.

=تَفَكَّكَ-

تَفَكُّكاً [فكّ]: مطاوع (فَكَّكَ) است،- المخنَّثُ: آن دلقك حماقت كرد، با هرزگى و هوسبازى راه رفت.

=تَفَكَّهَ-

تَفَكُّهاً [فكه]: ميوه خورد، پشيمان شد،- بِالشَي ءِ: از آن چيز بهره مند شد،- منه: از وى در شگفتى شد،- بفلانٍ:

از فلانى غيبت كرد و بدى گفت.

=تَفَلَ-

- تَفْلًا: آب دهان افكند، تُف كرد.

=تَفِلَ-

- تَفَلًا الرجُلُ: آن مرد بسبب بكار نبردن بوى خوش بد بوى شد.

=التُّفْل-

آب دهان، كف.

=التَّفِل-

بد بوى.

=تَفَلَّى-

تَفَلِّياً [فلي]: سرو جامه ى خود را از شپش زدود،- الطَّائِرُ: پرنده با نوك خود ميان پرهايش را خاراند.

=تَفَلَّتَ-

تَفَلُّتاً [فلت]: رهائى يافت، رها شد،- الى الشَّي ءِ: بر سر آن چيز درگير شد و نزاع كرد،- عَلَيْهِ: بر او حمله كرد.

=التَّفِلَة-

مؤنث (التَّفِل) است.

=تَفَلَّجَ-

تَفَلُّجاً [فلج]: شكافته شد.

=تَفَلْسَفَ-

تَفَلْسُفاً [فلسف]: به فلسفه و حكمت پرداخت، در مسائل علمى غور و تحقيق كرد و مهارت يافت، ادعاى مهارت و دانش كرد.

=تَفَلَّصَ-

تَفَلُّصاً [فلص]: رها شد، آزاد شد.

=التَّفَلْطُحَ-

«تَفَلْطُحُ الأرض»: پستى و بلنديهاى زمين و سختيهاى آن.

=تَفَلَّعَ-

تَفَلُّعاً [فلع]: شكاف برداشت.

=تَفَلْفَلَ-

تَفَلْفُلًا [فلفل] شَعْرُ الأَسْوَدِ: موى سر سياه بسيار مجعّد شد.

=تَفَلَّقَ-

تَفَلُّقاً [فلق] الشي ءُ: آن چيز شكافته شد،- الصبحُ: بامداد روشن شد،- فلانٌ:

فلانى در دويدن كوشيد.

=تَفَلَّكَ-

تفلُّكاً [فلك] فلانٌ: فلانى از غيب خبر داد گوئى كه از اوضاع فلك سخن مى گويد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=تَفَلَّلَ-

تَفَلُّلًا [فلّ] القومُ: آن قوم شكست خوردند و فرارى شدند.

=التَّفْلِيسَة-

[فلس] (ت): حكم ورشكستگى بازرگان، افلاس نامه.

=تَفَنَّنَ-

تَفَنُّناً [فنّ] الشي ءُ: آن چيز گوناگون شد،- في الحديث او في عَمَلِهِ: در سخن يا كار خود از فنون و روشهاى خوب استفاده كرد.

=تَفِهَ-

- تُفُوهاً الرجُلُ: آن مرد كم خرد شد،- تَفَاهَةً الطّعامُ: غذا بى مزه شد،- تَفْهاً و تُفُوهاً الشي ءُ: آن چيز كم و ناچيز شد؛ «تَفِهَ عَطَاءُ فلانٍ»: عطاى فلانى كم و ناچيز شد.

=التَّفِه-

مترادف (التّافِه) است.

=تَفَهَّقَ-

تَفَهُّقاً [فهق] الحوضُ بالماء: حوض از آب لبريز شد،- البرقُ و غيرهُ: برق آسمان و جز آن فراخ شد.

=تَفَهَّمَ-

تَفَهُّماً [فهم] الكلامَ: سخن را بتدريج فهميد.

=تَفَوَّزَ-

تَفَوُّزاً [فوز]: از سرزمينى به سرزمين ديگر رفت.

=تَفَوَّعَ-

تَفَوُّعاً [فوع] المريضُ: آن بيمار قي كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=تَفَوَّقَ-

تَفَوُّقاً [فوق] على قومهِ: بر قوم خود برترى يافت،- الشرابُ: شراب را پى در پى نوشيد،- النّاقَةَ: ماده شتر را دوشيد و ساعتى رها كرد تا بچه اش را شير دهد و

=تفوه-

=تفيأ-

=تفيض-

=تفيل-

=تفيهق-

=تقى-

=تقابض-

=تقابل-

=التقاة-

=تقاتر-

=تقاتل-

=تقادر-

=تقادم-

=تقاذف-

=تقار-

=تقارب-

=تقارش-

=تقارص-

=تقارض-

=تقارظ-

=تقارع-

=تقادح-

=تقارن-

=تقاسم-

=تقاص-

=تقاصر-

=تقاصف-

=تقاضى-

=تقاطر-

=تقاطع-

=التقاطيع-

=تقاعد-

=التقاعد-

=تقاعس-

=تقافى-

=تقافز-

=تقافص-

=تقالى-

=التقاليد-

سپس آن را دوشيد-،- الفَصِيلُ: بچه ى شتر شير خورد،- مالَه: دارائى خود را با فاصله و بتدريج انفاق كرد.

=تَفَوَّهَ-

تَفَوُّهاً [فوه] بكذا: به آن چيز سخن گفت،- المكانَ: به دهانه ى آنجا رسيد.

=تَفَيَّأَ-

تَفَيُّؤاً [فيأ] الظلُّ: سايه جابجا شد،- الشَّجَرَةَ و في الشَّجَرَةِ: از سايه ى آن درخت استفاده كرد،- فلانٌ: فلانى سايه گرفت،- الأَخْبارَ: بدنبال اخبار شد.

=تَفَيَّضَ-

تَفَيُّضاً [فيض] الجفنُ: پلكهاى چشم اشك فرو ريختند.

=تَفَيَّلَ-

تَفَيُّلًا [فيل] رأيُهُ: رأى و انديشه ى او سست شد،- الرجُلُ: آن مرد فربه شد،- النَّبَاتُ: گياه شكوفه داد،- الشَّبَابُ:

جوانى افزون شد.

=تَفَيْهَقَ-

تَفَيْهُقاً [فيهق] في الكلام: سخن را بدرازا گفت،- فى مِشْيَتهِ: در راه رفتن ناز و تبختر كرد،- عليهِ بكذا: با آن چيز بر او برترى و بزرگى يافت.

=تَقَى-

يَتْقِي تُقًى و تِقَاءً و تَقِيَّةً [وقي]:

پرهيزگارى كرد.

=تَقَابَضَ-

تَقَابُضاً [قبض] المُتبايعانِ: فروشنده بها و مشترى كالا را قبض كردند.

=تَقَابَلَ-

تَقَابُلًا [قبل] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم روبرو شدند.

=التُّقَاة-

ج تُقًى [وقي]: مترادف (التَّقوى) است بمعناى پرهيزگارى.

=تَقَاتَرَ-

تَقَاتُراً [قتر] القومُ: آن قوم يكديگر را فريفتند.

=تَقَاتَلَ-

تَقَاتُلًا [قتل] القومُ: آن قوم با هم جنگيدند و بعضى از انها بعضى ديگر را كشتند.

=تَقَادَرَ-

تَقَادُراً [قدر] الرجُلانِ: هر يك از آن دو مرد خواهان برابرى با يكديگر شدند.

=تَقَادَمَ-

تَقَادُماً [قدم]: قديمى و كهنه شد؛ «تَقَادَمَ العَهْدُ او الزَّمَنُ»: عهد يا زمان قديمى و دراز شد.

=تَقَاذَفَ-

تَقَاذُفاً [قذف] الماءُ أو الفرسُ: آب يا اسب با شتاب روان شدند،- القومُ: آن قوم به يكديگر دشنام دادند،- القومُ بالحِجارة: آن قوم بر يكديگر سنگ انداختند،- تْ بِه الأَمْواجُ: موجها آن چيز را به سوى هم انداختند.

=تَقَارَّ-

تَقَارّاً [قرّ] في المكان: در آن مكان ماند و اقامت كرد.

=تَقَارَبَ-

تَقَارُباً [قرب] هُ: آن چيز به او نزديك شد،- الرجُلانِ: آن دو مرد بهم نزديك شدند. اين واژه ضد (تَبَاعَدَ) است،- الزَّرْعُ:

زمان برداشت كشت نزديك شد.

=تَقَارَشَ-

تَقَارُشاً [قرش] تِ الرماحُ: نيزه ها در جنگ بهم خوردند.

=تَقَارَصَ-

تَقَارُصاً [قرص] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را نيشگون گرفتند.

=تَقَارَضَ-

تَقَارُضاً [قرض] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را پاداش نيك يا جزاى بد دادند،- الرَّجُلانِ الثَّنَاءَ: آن دو مرد يكديگر را ستايش كردند،- الرّجُلانِ الشعْرَ: آن دو مرد براى هم شعر سرودند يا خواندند.

=تَقَارَظَ-

تَقَارُظاً [قرظ] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را ستودند.

=تَقَارَعَ-

تَقَارُعاً [قرع] القومُ: آن قوم ميان خود قرعه زدند، بعضى از آنها بعضى ديگر را زدند،- القومُ بِالرِّمَاح: آن قوم با نيزه ها يكديگر را زدند.

=تَقَادَحَ-

تَقَادُحاً [قدح] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را طعنه زدند يا با هم مناظره كردند.

=تَقَارَنَ-

تَقَارُناً [قرن] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم دوستى و رفاقت كردند.

=تَقَاسَمَ-

تَقَاسُماً [قسم] القومُ المالَ: هر يك از آن قوم سهم خود را از آن مال گرفتند،- القَومُ: آن قوم براى هم سوگند خوردند.

=تَقَاصَّ-

تَقَاصّاً [قصّ] القومُ: آن قوم در حسابرسى يا جز آن از هم قصاص گرفتند.

=تَقَاصَرَ-

تَقَاصُراً [قصر] الرجُلُ: آن مرد اظهار كوتاهى كرد،- الظِّلُّ: سايه نزديك و كوتاه شد،- تْ نَفْسُهُ: كوچك و حقير شد،- عن الأَمرِ: در آن كار با توانائى كه داشت كوتاهى كرد.

=تَقَاصَفَ-

تَقَاصُفاً [قصف] القومُ: آن قوم گرد هم آمدند و افزون شدند.

=تَقَاضَى-

تَقَاضِياً [قضي] هُ الديْنَ و غيرَهُ و بالديْنِ:

وام را از او مطالبه و دريافت كرد.

=تَقَاطَرَ-

تَقَاطُراً [قطر] القومُ: آن قوم آمدند يا پى درپى و گروه گروه آمدند،- المَاءُ: آب قطره قطره چكيد و روان شد،- الرجُلانِ: آن دو مرد در كنار يكديگر قرار گرفتند.

=تَقَاطَعَ-

تَقَاطُعاً [قطع] الشي ءُ: بعضى از آن چيز از بعضى ديگر جدا شد،- الرجُلان: آن دو مرد از يكديگر جدا شدند. اين واژه ضدّ (تَوَاصَلَ) است.

=التَّقَاطِيع-

[قطع]: جمع (التقْطِيْع) است؛ «تَقَاطِيعُ الوَجْهِ»: خطهائى كه در چهره پديد مىيد.

=تَقَاعَدَ-

تَقَاعُداً [قعد] بهِ فلانٌ: حق را به او نداد،- فلانٌ في الاصْطِلاح: و در اصطلاح بمعناى از شغل خود بازنشسته شد مى باشد.

=التَّقَاعُد-

[قعد]: مص بازنشستگى؛ «مَعَاشُ التَّقَاعُد»: حقوق بازنشستگى؛ «احِيلَ الى التَّقَاعُد»: بازنشسته شد.

=تَقَاعَسَ-

تَقَاعُساً [قعس]: سينه ى خود را بيرون داد،- فُلانٌ: آن مرد داراى قوز سينه و سخت شد،- العِزُّ: عزت پايدار و استوار شد،- عن الأمر: از آن كار عقب افتاد،- الفرسُ و غيرُهُ: اسب و جز آن رام نشد.

=تَقَافَى-

تَقَافِياً [قفو] الرجُلَ: بر آن مرد تهمت و افترا زد،- القومُ: آن قوم يكديگر را تهمت زدند.

=تَقَافَزَ-

تَقَافُزاً [قفز] القومُ: آن قوم بر يكديگر يورش بردند.

=تَقَافَصَ-

تَقَافُصاً [قفص]: آن چيز درهم و درآميخته شد.

=تَقَالَى-

تَقَالِياً [قلو] الرجُلانِ: آن قوم با هم كينه توزى كردند.

=التَّقَالِيد-

[قلد] عند المسيحيّين: مفهوم اين واژه در نزد مسيحيان عبارت است از عقايد يا امور عبادت كه از گذشتگان بعنوان

=تقامر-

=التقانة-

=تقاوى-

=تقاول-

=تقاوم-

=تقايض-

=تقايل-

=تقبى-

=تقبب-

=تقبض-

=تقبل-

=تقتر-

=تقتل-

=التقتير-

=تقحل-

=تقحم-

=تقدد-

=تقدر-

=تقدس-

=تقدم-

=التقدمة-

=التقدير-

=التقديف-

=تقذر-

=تقذع-

=تقرى-

=تقرأ-

=تقرب-

=تقرح-

=تقرد-

=تقرر-

=تقرش-

وحي خدا به كليسا گرفته اند بدون اينكه در كتاب مقدس آمده باشد.

=تَقَامَرَ-

تَقَامُراً [قمر] القومُ: آن قوم رهن بستند يا قماربازى كردند.

=التَّقَانَة-

[تقن]: متانت، استوارى، محكم شدن.

=تَقَاوَى-

تَقَاوِياً [قوي]: شب را گرسنه بسر برد،- القومُ المتَاعَ بينهم: آن قوم براى خريد آن متاع با هم به مزايده پرداختند تا آخرين بهاى آن را مشخص كنند،- القومُ الدَّلْوَ: در اطراف آن قوم گرد آمدند و لبهاى خود را بر لب دلو گذاشته و هر قدر آب خواستند نوشيدند.

=تَقَاوَلَ-

تَقَاوُلًا [قول] القومُ في الأمرِ: آن قوم در آن كار با هم مذاكره كردند.

=تَقَاوَمَ-

تَقَاوُماً [قوم] القومُ الشي ءَ بينهم: آن قوم براى آن چيز بهائى تخمين زدند،- القَومُ فى الْحَربِ: بعضى آن قوم در جنگ بنفع برخى ديگر بپا خاستند و جنگيدند.

=تَقَايَضَ-

تَقَايُضاً [قيض] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم مبادله و معاوضه كردند.

=تَقَايَلَ-

تَقَايُلًا [قيل] الرجُلانِ البيعَ: آن دو مرد معامله ى فروش را با هم فسخ كردند.

=تَقَبَّى-

تَقَبِّياً [قبو] الشي ءُ: آن چيز مانند گنبد شد،- القَبَاءَ: قبا پوشيد.

=تَقَبَّبَ-

تَقَبُّباً [قبّ] القُبَّةَ: داخل آن گنبد شد.

=تَقَبَّضَ-

تَقَبُّضاً [قبض]: جمع يا فراهم شد،- الجِلدُ فى النَّار: پوست از آتش ترنجيده شد،- على الْأَمر: بر آن كار توقف كرد،- الْوَجْهُ: چهره گرفته و عبوس شد،- الَيهِ:

بر او برجست،- الرَّجُلُ عَن الأَمْرِ: آن مرد از آن كار ناخورسند و مُشمئِز شد.

=تَقَبَّلَ-

تَقَبُّلًا [قبل] العملَ: آن كار را بعهده گرفت،- اباهُ: همانند پدرش شد،- هُ: آن چيز را گرفت يا قبول كرد،- اللهُ دُعَاءَهُ:

خداوند دعاى او را مستجاب كرد،- تْهُ السَّعَادةُ: سعادت و نيكبختى به آن مرد روى آورد و آشكار شد.

=تَقَتَّرَ-

تَقَتُّراً [قتر]: خشمگين و آماده ى جنگ شد،- للأمرِ: براى آن امر آماده شد،- لِأمرِ كَذَا: در آن كار مهر ورزيد،- فُلاناً:

خواست فلانى را فريب دهد،- لِلصَّيْدِ: در كمينگاه پنهان شد تا شكار را بفريبد،- عَنهُ: از او دور شد و كناره گرفت.

=تَقَتَّلَ-

تَقَتُّلًا [قتل] القومُ: آن قوم با يكديگر جنگيدند و برخى از آنها برخى ديگر را كشتند.

=التَّقْتِير-

[قتر]: مص، معيشتى اندك يا با كمى در زندگى ساختن.

=تَقَحَّلَ-

تَقَحُّلًا [قحل] الشيخُ: پوست بر استخوان آن پيرمرد از فرط ناراحتى و نداشتن و سالمندى خشك شد،- فى لبوسِه و حالِهِ: آن مرد بد لباس و بد حال شد.

=تَقَحَّمَ-

تَقَحُّماً [قحم] الفرسُ النهرَ: اسب داخل رودخانه شد،- الأَمْرَ: خود را با سختى و مشقت به آن كار انداخت،- الفَرَسُ بِرَاكِبِه اسب سوار خود را از روى برزمين انداخت.

=تَقَدَّدَ-

تَقَدُّداً [قدّ]: آن چيز شكاف برداشت،- الشيْ ءُ: آن چيز خشك شد،- الثَّوبُ: آن پيراهن پوسيده و پاره شد،- القَومُ: آن قوم پراكنده شدند، به چند گروه مختلف با هم درآمدند،- الثوبُ عَلَيهِ:

آن پيراهن به اندازه ى قد و قامت او شد.

=تَقَدَّرَ-

تَقَدُّراً [قدر] الثوبُ عليه: پيراهن به اندازه تن او بود،- لهُ كذا: آن چيز براى وى آماده شد.

=تَقَدَّسَ-

تَقَدُّساً [قدس]: پاكيزه شد و طهارت يافت.

=تَقَدَّمَ-

تَقَدُّماً [قدم]: اين واژه بر ضد (تَأَخّرَ) است يعنى به پيش آمد، پيشاپيش شد، به پيش آمد،- الْقَومَ: از آن قوم پيشى گرفت،- فى السِّنِّ: آن مرد پير شد،- اليهِ بِكذا: به چيزى او را فرمان داد، چيزى از او خواست؛ «كما تَقَدّمَ»: به روش پيش يا گذشته.

=التَّقْدِمَة-

[قدم]: مص،- ج تَقَادِم: هديه و ارمغان.

=التَّقْدِير-

[قدر]: مص،- ج تقادِير: آنچه كه خداوند مقدّر كند،- عِند النُّحَاةِ: و در اصطلاح نحويان بمعناى حذف كلمه در لفظ و ابقاى آن در باطن يا نيّت همچنانكه گفته شود: «مَنْ مَعَكَ»؟: چه كسى با تو است و جواب دهى «اخِي»: برادرم. كه تقدير آن «مَعِي اخي» مى باشد،- عند المتكلِّمِين: و در نزد متكلّمان هر مخلوقى را در حدّ خود نگاهداشتن است.

=التَّقْدِيف-

[قدف] عند البَحْريَّة: اين واژه تحريف (التَّقْذيف) است بمعناى پارو زدن دريا نوردان.

=تَقَذَّرَ-

تَقَذُّراً [قذر] الشي ءَ و منه: آن چيز را بعلت پليدى و آلودگى نخواست و مكروه دانست.

=تَقَذَّعَ-

تَقَذُّعاً [قذع] لهُ بالشرّ: براى او آماده ى شرّ شد،- الرّجُلُ: آن مرد چيزى را نخواست و از آن بيزار شد.

=تَقَرَّى-

تَقَرِّياً [قري] البِلادَ: در شهرها و كشورها به گشتن پرداخت.

=تَقَرَّأَ-

تَقَرُّؤاً [قرأ]: فقيه شد، عابد و زاهد شد.

=تَقَرَّبَ-

تَقَرُّباً و تِقِرَّاباً [قرب]: قربانى كرد،- الى اللّهِ بالقُربان: به سوى خداوند متعال آمد و تقاضاى نزديكى به او كرد،- الرَّجُلُ:

آن مرد دست خود را بر پهلويش نهاد.

=تَقَرَّحَ-

تَقَرُّحاً [قرح] للأمرِ: آماده ى آن كار شد،- الجسدُ: جسد و اندام پر از قُرحه و جوش شد.

=تَقَرَّدَ-

تَقَرُّداً [قرد] الشَّعْرُ: موى جمع شد و تابيده گرديد، مجعّد شد.

=تَقَرَّرَ-

تَقَرُّراً [قرّ]: ثابت شد،- الأَمْرُ: تصميم بر آن كار گرفته شد، آن كار قطعى شد؛ «تَقَرّرَ ان يَنْعَقِدَ المُؤْتمرُ»: قرار شد تا آن كنفرانس بر پا شود،- القُرَّةَ: غذاى ته ديگ را برداشت و با نان خورش خورد.

=تَقَرَّشَ-

تَقَرُّشاً [قرش] المالَ: مال اندوخت،- لِعيالِهِ: براى خانواده ى خود كسب روزى

=تقرط-

=تقرع-

=تقرف-

=تقرم-

=التقريب-

=تقزح-

=تقزز-

=تقسط-

=تقسم-

=التقسيم-

=تقشب-

=تقشر-

=تقشش-

=تقشط-

=تقشف-

=تقشع-

=تقشقش-

=تقصى-

=التقصبة-

=تقصد-

=تقصص-

=تقصف-

=تقصل-

=تقصم-

=التقصيبة-

=تقضي-

=تقضب-

=تقضض-

=تقضقض-

=تقطر-

=تقطع-

=التقطيع-

=تقعد-

=تقعر-

=تقعقع-

=تقفى-

=تقفر-

=تقفز-

=تقفص-

=تقفع-

=تقفقف-

=تقفل-

كرد،- الرّماحُ: نيزه ها در جنگ بهم خوردند.

=تَقَرَّطَ-

تَقَرُّطاً [قرط] تِ المرأةُ: آن زن گوشواره در گوش كرد.

=تَقَرَّعَ-

تَقَرُّعاً [قرع]: پشت و رو شد،- الجلد:

پوست بركنده شد.

=تَقَرَّفَ-

تَقَرُّفاً [قرف] الجرحُ: زخم پوست انداخت.

=تَقَرَّمَ-

تَقَرُّماً [قرم] الصبيُّ أو البَهْمُ: كودك يا بچه ى جانور در نخستين بارى كه به غذا افتاد آهسته و كم خورد.

=التَّقْرِيب-

[قرب]: مص، گونه اى دويدن؛ «تقريباً»: تقريبى؛ «على وَجهِ التقريب» بطور تقريب و تخمين.

=تَقَزَّحَ-

تَقَزُّحاً [قزح] النباتُ أو الشجرُ: از گياه يا درخت شاخه هاى بسيارى روئيد.

=تَقَزَّزَ-

تَقَزُّزاً [قزّ] من الدنس و كل ما يُسْتَقْذَر و يُسْتَخْبَث: از هر بدى و پستى و پليدى متنفر شد و دورى كرد.

=تَقَسَّطَ-

تَقَسُّطاً [قسط] القومُ الشي ءَ بينهم: آن قوم آن چيز را بطور مساوى ميان هم تقسيم كردند.

=تَقَسَّمَ-

تَقَسُّماً [قسم] الشي ءُ: آن چيز پراكنده شد،- الشي ءَ: آن چيز را پراكنده كرد.

=التَّقْسِيم-

[قسم]: مص،- ج تَقَاسِيم (مو):

نواختن موزيك به تنهائى با لحن ويژه اى بر روى يك ابزار موسيقى،- على المَجْنُون عندَ المَسِيحِيّين: و در نزد مسيحيان نمازى است كه كاهن براى راندن ارواح خبيثه از ديوانه بجاى مىورد.

=تَقَشَّبَ-

تَقَشُّباً [قشب]: مترادف (قَشَّبَ) است.

=تَقَشَّرَ-

تَقَشُّراً [قشر]: مطاوع (قَشَرَ و قَشَّرَ) است.

=تَقَشَّشَ-

تَقَشُّشاً [قشّ] ما وَجَدَ: آنچه كه بدست آورد خورد.

=تَقَشَّطَ-

تَقَشُّطاً [قشط]: مطاوع (قَشَطَ) است،- تِ السَّمَاءُ: آسمان باز شد.

=تَقَشَّفَ-

تَقَشُّفاً [قشف]: مترادف (قَشِفَ) است، اين واژه ضد (تَنَعَّمَ) است،- فى لِباسِهِ: جامه ى وصله دار و چركين پوشيد.

=تَقَشَّعَ-

تَقَشُّعاً [قشع] القومُ: آن قوم پراكنده شدند،- السَّحَابُ: ابر رفت و هوا باز شد.

=تَقَشْقَشَ-

تَقَشْقُشاً [قشقش] من الجَرَب أو الجُدَريّ: از بيمارى گال يا آبله بهبودى يافت.

=تَقَصَّى-

تَقَصِّياً [قصو]: دور شد،- المَسْألَةَ و فيها: منتهى درجه ى بحث را در آن مسأله بكار برد،- القَومَ: يكايك آن قوم را از راههاى دور خواست كه بيايند.

=التَّقْصِبَة-

ج تَقَاصِب [قصب]: موى پيچيده و بافته شده.

=تَقَصَّدَ-

تَقَصُّداً [قصد] هُ: آهنگ وى كرد، در جاى خود او را كشت،- الرمحُ: نيزه شكسته شد.

=تَقَصَّصَ-

تَقَصُّصاً [قصّ] الكلامَ: سخن را حفظ كرد،- اثَرَهُ: بدنبال او رفت.

=تَقَصَّفَ-

تَقَصُّفاً [قصف]: شكست،- القومُ:

آن قوم در دشمنى و تهديد بهم داد و فرياد به راه انداختند،- عليهِ القومُ: آن قوم بر عليه او گرد آمدند.

=تَقَصَّلَ-

تَقَصُّلًا [قصل]: بريده شد، قطع شد.

=تَقَصَّمَ-

تَقَصُّماً [قصم]: شكسته شد.

=التَّقْصِيبَة-

ج تَقَاصِيب [قصب]: مترادف (التَّقْصِبَة) است.

=تَقَضَّي-

تَقَضِّياً [قضي] الشي ءُ: آن چيز نيست و نابود شد،- البازي: باز از هوا فرود آمد. اصل اين واژه (تَقَضَّضَ) است كه ضاد دوم بعلت تخفيف در نطق به (ي) تبديل شده است.

=تَقَضَّبَ-

تَقَضُّباً [قضب] الشي ءُ: آن چيز بريده شد،- شُعَاعُ الشمسِ: شعاع خورشيد مانند ستونها دراز شد.

=تَقَضَّضَ-

تَقَضُّضاً [قضّ] الطائرُ: پرنده براى نشستن فرود آمد.

=تَقَضْقَضَ-

تَقَضْقُضاً [قضقض]: آن چيز شكسته شد، پراكنده شد.

=تَقَطَّرَ-

تَقَطُّراً [قطر]: با عود بخور كرد،- الماءُ: آب قطره قطره روان شد،- الرَّجُلُ:

آن مرد خود را از بلندى برزمين انداخت، آن مرد افتاد،- بهِ: او را بر پهلو انداخت،- عن كذا: از آن چيز تخلّف كرد.

=تَقَطَّعَ-

تَقَطُّعاً [قطع]: مطاوع (قَطَعَ) و (قَطَّعَ) است،- الظِّلُّ: سايه كوتاه شد،- القومُ أمرَهُم بينهم: آن قوم كار خود را ميان هم تقسيم كردند.

=التَّقْطِيع-

ج تَقَاطِيع: مص، بيمارى پيچش شكم؛ «تَقْطِيعُ الرَّجُلِ»: قد و بالاى مرد.

=تَقَعَّدَ-

تَقَعُّداً [قعد]: بازماند، متوقف شد،- هُ: او را از نيازى كه داشت بازداشت، به كار فلانى اقدام كرد،- عن الأَمْرِ:

خواسته ى او را رها كرد.

=تَقَعَّرَ-

تَقَعُّراً [قعر]: آن چيز مصدوم و واژگون شد، آن چيز گود شد،- في كلامه:

سخن خود را از بيخ حلق گفت.

=تَقَعْقَعَ-

تَقَعْقُعاً [قعقع]: تكان خورد، بهنگام تكان خوردن صدا داد،- تْ عُمُدُهم: آن قوم كوچ كردند و رفتند.

=تَقَفَّى-

تَقَفِّياً [قفو] الرجُلَ: پيگير آن مرد شد،- الأَكَمَةَ: از پشت تپه يا تل سواره رفت،- فلاناً بِالعَصَا: از پشت سر فلانى آمد و با چوبدستى بر پس سر او زد،- الشّي ءَ: آن چيز را برگزيد،- بِفُلانٍ: با فلانى بسيار مهربانى كرد.

=تَقَفَّرَ-

تَقَفُّراً [قفر]: مترادف (قَفَرَ) است.

=تَقَفَّزَ-

تَقَفُّزاً [قفز] بالحِنَّاء: دست و پاى خود را حنا بست.

=تَقَفَّصَ-

تَقَفُّصاً [قفص]: آن چيز فراهم و جمع آورى شد.

=تَقَفَّعَ-

تَقَفُّعاً [قفع] تِ الأُذنُ و الرجْلُ و الشاةُ:

مترادف (قَفِع) است بمعناى گوش يا پاى ترنجيده و دمبه ى گوسفند كوتاه شد،- الشي ءُ: آن چيز خشك و ترنجيده شد.

=تَقَفْقَفَ-

تَقَفْقُفاً [قفقف]: مترادف (قَفْقَفَ) است.

=تَقَفَّلَ-

تَقَفُّلًا

البابُ: درب بسته شد

=التقفية-

=تقلى-

=تقلب-

=تقلد-

=تقلس-

=تقلص-

=تقلع-

=تقلعط-

=تقلف-

=تقلقل-

=تقلل-

=تقلنس-

=التقليد-

=التقليف-

=التقليم-

=تقمح-

=تقمر-

=تقمش-

=تقمص-

=تقمع-

=تقمقم-

=تقمم-

=تقنى-

=تقنص-

=تقنع-

=التقني-

=التقنية-

=تقهقر-

=تقوى-

=التقوى-

=التقوالة-

=تقوت-

=تقوح-

=تقور-

=تقوس-

=تقوض-

=تقوف-

=تقول-

=التقولة-

=تقوم-

،- فى الجَبَلِ: بالاى كوه رفت.

=التَّقْفِيَة-

[قفو]: مص،- عندَ الشُّعَرَاء: و در اصطلاح شاعران قافيه شعر است و آن تطابق حرف آخر شعر با ساير ابيات شعرى است.

=تَقَلَّى-

تَقَلِّياً [قلو] اليهِ: با او دشمنى كرد،- على فِرَاشِهِ: در بستر خود غلطيد.

=تَقَلَّبَ-

تَقَلُّباً [قلب]: از روى به پشت شد،- على فراشه: از سوئى بسوى ديگر شد،- فى الأمور: در كارها تصرف كرد و از كارى بكار ديگر پرداخت،- في وظائف عَدِيدَة: در شغلها و سمتهاى بسيارى انجام وظيفه كرد.

=تَقَلَّدَ-

تَقَلُّداً [قلد] السيفَ: شمشير را با حمايل بر دوش افكند،- الأَمْرَ: آن كار را خود بر عهده گرفت، احتمال آن كار را داد،- تِ المرأة القِلادةَ: آن زن گردنبند بر گردن بست.

=تَقَلَّسَ-

تَقَلُّساً [قلس]: كلاه قلنسوه پوشيد.

=تَقَلَّصَ-

تَقَلصُّاً [قلص]: درهم كشيده و گوشه نشين شد، نزديك شد،- (فى عِلْمِ الطَّبِيعِيَّات) و در علوم طبيعى بمعناى كوتاه شد است.

=تَقَلَّعَ-

- تَقَلُّعاً [قلع]: مطاوع (قَلَعَ) است،- في مَشْيِهِ: راه رفت به گونه كسى كه به سرازيرى مى رود.

=تَقَلْعَطَ-

تَقَلْعُطاً [قلعط]: چرك و آلوده شد.

اين واژه در زبان متداول رايج است و سريانى است.

=تَقَلَّفَ-

تَقَلُّفاً [قلف] القشرُ عن الشجرة: پوست درخت باز شد.

=تَقَلْقَلَ-

تَقَلْقُلًا [قلقل]: تكان خورد، سبكبال شتابيد،- فى الْبِلَادِ: در شهرها به راه افتاد.

=تَقَلَّلَ-

تَقَلُّلًا [قلّ] الشي ءَ: آن چيز را كم ديد، كم شمرد.

=تَقَلْنَسَ-

تَقَلْنُساً [قلنس]: كلاه قَلَنسُوة پوشيد.

=التَّقْلِيد-

[قلد]: مص،- ج تَقَالِيد و تَقْلِيدَات:

فرمان حكومت كه از پادشاه يا امير به حاكم نوشته مى شود، آنچه از رفتار و كردار و عقايد و عادات و علوم و اعمال كه انسان از پدران يا معلمين يا جامعه ى خود مىموزد يا فرا مى گيرد.

=التَّقْلِيف-

[قلف]: ميوه اى كه هسته ى آنرا درآورند و در ظرفهاى برگ خرما ذخيره كنند.

=التَّقْلِيم-

[قلم]: مص،- اين واژه را بعضى (التَّشْحِيلُ) گويند (ز): هرس كردن درختان، شاخه هاى زيادى درخت را بمنظور زيبائى آن زدودن، شاخه هاى خشك درختان را براى رشد آن بريدن.

=تَقَمَّحَ-

تَقَمُّحاً [قمح] السوِيقَ: آرد خوب سابيده نشده را مصرف كرد،- الشَّرابَ: مى را در كف دست ريخت و آشاميد.

=تَقَمَّرَ-

تَقَمُّراً [قمر]: در شب مهتابى بدنبال شكار رفت،- الطّيرَ و الظّباءَ: پرنده و آهو را در روشنائى ماه شكار كرد،- الطَّيرَ:

شبانگاه پرندگان را با آتش گرم و گردآورى كرد تا بامداد آنها را شكار كند،- الرجُلَ: در شب مهتابى نزد آن مرد رفت، قمار را از او برد.

=تَقَمَّشَ-

تَقَمُّشاً [قمش]: آنچه را كه بدست آورد خورد گرچه ناچيز بود.

=تَقَمَّصَ-

تَقَمُّصاً [قمص]: مطاوع (قَمَّصَ) است، آن مرد پيراهن پوشيد،- تِ الرّوحُ:

روح از جسمى به جسمى ديگر منتقل شد.

اين عقيده ى پيروان مذهب تناسخ ارواح است كه ارواح از جسدى به جسدى ديگر منتقل مى شوند.

=تَقَمَّعَ-

تَقَمُّعاً [قمع]: خوار و زبون شد، به تنهائى نشست، سرگردان و شگفت زده،- الذُّبَابَ: مگس را زدود،- الشي ءَ: آن چيز را برگزيد.

=تَقَمْقَمَ-

تَقَمْقُماً [قمقم] منه: از او ناراحت شد و نكوهش كرد. اين واژه در زبان متداول رايج كرد.

=تَقَمَّمَ-

تَقَمُّماً [قمّ] ما على المائدة: هر چه كه بر روى سفره ى غذا بود خورد.

=تَقَنَّى-

تَقَنِّياً [قنو]: آن مرد با درآمد خود قانع شد و بازمانده ى آن را پس انداز كرد.

=تَقَنَّصَ-

تَقَنُّصاً [قنص] الطيرَ أو الظبيَ: پرنده يا آهو را شكار كرد.

=تَقَنَّعَ-

تَقَنُّعاً [قنع]: قناعت كرد، جامه اى پوشيد،- فى السِّلّاجِ: سلاح در بر كرد،- تِ المرأةُ بِالقِناعِ: آن زن مقنعه پوشيد.

=التِّقْنِيّ-

تكنيكى.

=التِّقْنِيَّة-

تكنيك.

=تَقَهْقَرَ-

تَقَهْقُراً [قهقر]: به عقب برگشت.

=تَقَوَّى-

تَقَوِّياً [قوي]: سخت و نيرومند شد.

=التَّقْوَى-

[وقي]: اسم است از (اتَّقى)، ترس از خداوند و عمل به طاعت او و پرهيزگارى.

=التِّقْوَالَة-

[قول]: خوش سخن، خوش بيان.

=تَقَوَّتَ-

تَقَوُّتاً [قوت] بالشي ءِ: از آن چيز خورد.

=تَقَوَّحَ-

تَقَوُّحاً [قوح] الجرحُ: زخم ورم كرد.

=تَقَوَّرَ-

تَقَوُّراً [قور] السَّحَابُ: ابر از هم گسيخته و دايره وار پراكنده شد،- اللّيلُ:

شب نزديك بپايان شد،- تِ الْحيَّةُ: مار دور خود پيچيد.

=تَقَوَّسَ-

تَقَوُّساً [قوس]: خم شد و مانند كمان گرديد،- قَوْسَهُ: كمان خود را برداشت،- هُ الشَّيْبُ: موى سر او سفيد و سياه و پيرى آشكار شد.

=تَقَوَّضَ-

تَقَوُّضاً [قوض]: رفت و آمد كرد و در يكجا نماند،- تِ الحَلَقُ او الصفوفُ:

حلقه ها يا صفها پراكنده شدند،- البناءُ:

خانه ويران شد.

=تَقَوَّفَ-

تَقَوُّفاً [قوف] أَثَرَ فلانٍ: در پى فلانى رفت.

=تَقَوَّلَ-

تَقَوُّلًا [قول] عليهِ القولَ: از زبان او دروغ گفت.

=التِّقْوَلَة-

[قول]: زيبا سخن، خوش بيان.

=تَقَوَّمَ-

تَقوُّماً [قوم]: آن چيز راست شد،- الشّي ءُ: آن چيز برابر و معتدل شد؛ «قَوَّمْتُهُ فَتَقَوَّمَ»: آن چيز را راست كردم پس راست شد.

=التقويم-

=التقي-

=تقيأ-

=تقيح-

=تقيد-

=تقيض-

=تقيظ-

=تقيل-

=تقين-

=تك-

=تكاب-

=تكابر-

=تكاتب-

=تكاتع-

=تكاتم-

=تكاثر-

=تكاثف-

=تكادم-

=تكاذب-

=التكاذيب-

=تكارى-

=تكارم-

=تكاره-

=تكاسل-

=تكاش-

=تكاشف-

=تكاظ-

=تكاف-

=تكافأ-

=التكافؤ-

=تكافح-

=تكافل-

=تكالب-

=تكالم-

=تكامل-

=تكايد-

=تكايل-

=تكئ-

=التكأة-

=تكبى-

=تكبب-

=تكبد-

=تكبر-

=تكبس-

=تكبكب-

=التَّقْوِيم-

[قوم]: مص. تقويم تاريخ، گاهنامه، سالنامه كه در آن تاريخ روزها و ماهها و تطبيق آن با سالهاى مختلف ثبت مى شود؛ «تَقْوِيمُ البُلدانِ»: بيان طول و عرض شهرها و كشورها از نظر موقعيتهاى جغرافيائى.

=التَّقِيّ-

ج أَتْقِيَاء و تُقَوَاء [وقي]: پرهيزگار، با تقوى.

=تَقَيَّأَ-

تَقَيُّؤاً [قيأ]: تظاهر به قي و استفراغ كرد.

=تَقَيَّحَ-

تَقَيُّحاً [قيح] الجرحُ (طب): زخم چرك كرد، از زخم چرك روان شد.

=تَقَيَّدَ-

تَقَيُّداً [قيد]: اين واژه مطاوع (قَيَّدَ) است.

=تَقَيَّضَ-

تَقَيُّضاً [قيض] تِ البَيْضَةُ: تخم مرغ شكسته شد،- الحَائِطُ: ديوار فرو ريخت و ويران شد،- أباه: همانند پدرش شد،- لَهُ كَذَا: آن چيز براى وى مُيسّر شد.

=تَقَيَّظَ-

تَقَيُّظاً [قيظ] القومُ بالمكان: در آن مكان در فصل تابستان اقامت كردند.

=تَقَيَّلَ-

تَقَيُّلًا [قيل]: در نيمروز خوابيد،- ابَاهُ: مانند پدرش شد،- المَاءُ: آب گرد آمد.

=تَقَيَّنَ-

تَقَيُّناً [قين]: آرايش كرد.

=تَكَّ-

- تَكّاً تِ الساعةُ: ساعت زنگ زد.

=تَكَابَّ-

تَكَابّاً [كبّ] القومُ على الشي ءِ: آن قوم بر آن چيز ازدحام كردند.

=تَكَابَرَ-

تَكَابُراً [كبر]: تكبر كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد خود را بزرگ قدر و بزرگسال نشان داد.

=تَكَاتَبَ-

تَكَاتُباً [كتب] القومُ: آن قوم با يكديگر نامه نگارى كردند.

=تَكَاتَعَ-

تَكَاتُعاً [كتع] الرجُلانِ: آن دو مرد بدنبال هم رفتند.

=تَكَاتَمَ-

تَكَاتُماً [كتم] الرجُلانِ الحديثَ: آن دو مرد سخن را در ميان خود راز نگهداشتند.

=تَكَاثَرَ-

تَكَاثُراً [كثر] القومُ: آن قوم بسيار شدند، آن قوم بر بسيارى افراد بر يكديگر فخر كردند،- الشيْ ءَ: آن چيز را بسيار ديد.

=تَكَاثَفَ-

تَكَاثُفاً [كثف]: آن چيز ستبر و غليظ و بهم پيچيده شد.

=تَكَادَمَ-

تَكَادُماً [كدم] المتنازعون بالأَفواهِ: ستيز كنندگان يكديگر را با دندان گاز گرفتند.

=تَكَاذَبَ-

تَكَاذُباً [كذب] القومُ: بعضى از افراد آن قوم بر بعضى ديگر دروغ گفتند.

=التَّكَاذِيب-

[كذب]: سخنان بيهوده و دروغ.

=تَكَارَى-

تَكَارِياً [كري] الدارَ و غيرَها: خانه و جز آنرا اجاره كرد.

=تَكَارَمَ-

تَكَارُماً [كرم] عن كذا: از چيزى پاك و منزّه شد.

=تَكَارَهَ-

تَكَارُهاً [كره]: ناخوش و ناپسند شمرد.

=تَكَاسَلَ-

تَكَاسُلًا [كسل]: تنبلى و سستى كرد.

=تَكَاشَّ-

تَكَاشّاً [كشّ] تِ الأَفاعي: افعيها بر يكديگر بانگ زدند.

=تَكَاشَفَ-

تَكَاشُفاً [كشف] القومُ: معايب و بديهاى آن قوم بر يكديگر آشكار شد، آن قوم رازهاى يكديگر را آشكار كردند.

=تَكَاظَّ-

تَكَاظّاً [كظّ] القومُ: آن قوم در جنگ و پيكار بر يكديگر سخت گرفتند، دشمنى با هم را از حد گذرانيدند.

=تَكَافَّ-

تَكَافّاً [كفّ] القومُ: آن قوم در جنگ و پيكار بر يكديگر سخت گرفتند، دشمنى با هم را از حدّ گذرانيدند.

=تَكَافَأَ-

تَكافُؤاً [كفأ] القومُ: آن قوم با هم برابر شدند يا مساوى كردند.

=التَّكَافؤُ-

[كفأ]: مص؛ «تَكَافُؤُ شكلين مساحة» (أَو حَجْماً)، (ه): در اصطلاح هندسه بمعناى دو شكلى است كه از نظر مساحت با هم برابر يا داراى حجم واحدى باشند بىنكه بر روى هم منطبق يا قرار گيرند مانند مربّع يا مستطيلى كه مساحت هر يك از آنها يك متر مربع باشد.

=تَكَافَحَ-

تَكَافُحاً [كفح] القومُ: آن قوم يكديگر را كتك زدند،- تِ الأَمْواجُ: موجهاى دريا متلاطم شدند،- تِ الكباشُ: قوچها يكديگر را شاخ زدند.

=تَكَافَلَ-

تَكَافُلًا [كفل] القومُ: بعضى از آن قوم كفيل بعضى ديگر شدند.

=تَكَالَبَ-

تَكَالُباً [كلب] القومُ: آن قوم دشمنى را آشكار كردند.

=تَكَالَمَ-

تَكَالُماً [كلم] الرجُلانِ: آن دو مرد پس از دورى و مهاجرت با يكديگر سخن گفتند.

=تَكَامَلَ-

تَكَامُلًا [كمل]: آن كار انجام و تكميل شد.

=تَكَايَدَ-

تَكَايُداً [كيد] الرجُلانِ: آن دو مرد بيكديگر نيرنگ زدند.

=تَكَايَلَ-

تَكَايُلًا [كيل] الرجُلانِ: آن دو مرد با دشنام دادن يكديگر را تهديد كردند، براى يكديگر كيل يا پيمانه كردند.

=تَكِئَ-

يَتْكَأُ تَكْأ [وكأ] الرجُلُ: آن مرد به چيزى تكيه كرد.

=التُّكَأَة-

[وَكأ]: آنچه كه بر آن تكيه كنند از قبيل چوب دستى يا كمان و مانند آنها، مرد سنگين و كم حركت و بسيار تكيه كننده.

=تَكَبَّى-

تَكَبِّياً [كبو] على المجمرة: جامه ى خود را بر روى بخوردان گرفت تا بخور دهد.

=تَكَبَّبَ-

تَكَبُّباً [كبّ]: خود را در جامه اش پيچيد،- تِ الإبلُ: شتر بر اثر بيمارى و مانند آن بر زمين خورد،- الرملُ او الشجَرُ: ريگ توده يا درختان انباشته شدند.

=تَكَبَّدَ-

تَكَبُّداً [كبد] اللبنُ: شير سفت و غليظ شد،- الأَمْرَ: از آن كار رنج كشيد، قصد آن كار را كرد،- المَكَانَ: در وسط آن مكان قرار گرفت،- تِ الشمْشُ السَّمَاءَ:

خورشيد در ميان آسمان قرار گرفت.

=تَكَبَّرَ-

تَكَبُّراً [كبر]: متكبر شد.

=تَكَبَّسَ-

تَكَبُّساً [كبس] الرجُلُ: آن مرد سر خود را داخل پيراهن خود كرد،- على الشَّي ء: بر او وارد شد،- النّهرُ او البِئرُ:

رودخانه يا چاه پر از خاك شد.

=تَكَبْكَبَ-

تَكَبْكُباً [كبكب] القومُ: آن قوم گردهم آمدند،- في ثيابهِ: جامه اش را بر خود

=تكبل-

=التكة-

=تكتب-

=تكتف-

=تكتك-

=تكتل-

=التكتيك-

=تكثر-

=تكثلك-

=تكحل-

=تكدى-

=تكدد-

=تكدح-

=تكدر-

=تكدس-

=تكدش-

=التكذاب-

=تكذب-

=تكرى-

=التكرار-

=تكرب-

=تكردس-

=تكرر-

=تكرس-

=تكرش-

=تكرع-

=تكرفس-

=تكركر-

=تكرم-

=التكرمة-

=تكره-

=التكريشة-

=تكزم-

=تكسى-

=تكسب-

=تكسر-

=التكسر-

=تكسع-

=تكسف-

=التكسير-

=تكشأ-

=تكشر-

=تكشط-

=تكشف-

=التكعيب-

پيچيد.

=تَكَبَّلَ-

تَكَبُّلًا [كبل]: مطاوع «كَبَّلَ) است.

=التِّكَّة-

ج تِكَّات: كوبيدن، صداى تك تك ساعت،- ج تِكَك: بند شلوار.

=تَكَتَّبَ-

تَكَتُّباً [كتب]: الرّجلُ آن مرد كمربند پوشيد و جامه هايش بر تن او جمع شد،- تِ الكَتائِبُ: لشكرها فراهم شدند.

=تَكَتَّفَ-

تَكَتُّفاً [كتف]: دستهاى خود را بر سينه اش نهاد،- تِ الخَيْلُ: سرشانه هاى اسبان بهنگام راهپيمائى برجسته شد.

=تَكْتَكَ-

تَكْتَكَةً [تكتك] تِ الساعةُ: صداى تك تك ساعت شنيده شد.

=تَكَتَّلَ-

تَكَتُّلًا [كتل] الشي ءُ: آن چيز جمع و فراهم و گرد شد. اين واژه را در زبان متداول (تَكَبْتَلَ) گويند،- الْقَومُ: آن قوم بر سر يك رأى توافق كردند،- الْقَصِيرُ: شخص كوتاه اندام با گامهاى كوچك و نزديك بهم راه رفت چنانكه گوئى مى غلطد.

التَّكْتِيَّة مترادف (التكْتِيك) است.

=التَّكْتِيك-

ابزارى كه براى پيشرفت در كارى بكار گرفته مى شود،- (اع): فن آرايش حركت لشكريان- اين واژه يونانى است.

=تَكَثَّرَ-

تَكَثُّراً [كثر] فلانٌ: تظاهر به افزونى كرد،- بِمَالِ غَيرِه: از بسيارى مال ديگرى سخن گفت،- منَ الشي ءِ: بسيارى از آن چيز را گرفت،- بالكَلَام: سخن بدرازا گفت.

=تَكَثْلَكَ-

تَكَثْلُكاً: آن مرد مسيحى كاتوليك شد.

=تَكَحَّلَ-

تَكَحُّلًا [كحل]: سرمه به چشم خود كشيد،- المَكَانُ بالخُضْرة: در آن مكان اولين سبزى گياه آشكار شد.

=تَكَدَّى-

تَكَدِّياً [كدي]: با تكلّف گدائى و دريوزگى كرد.

=تَكَدَّدَ-

تَكَدُّداً [كدّ]: رنج كشيد و آزرده شد.

=تَكَدَّحَ-

تَكَدُّحاً [كدح] الجلدُ: پوست خراشيده شد.

=تَكَدَّرَ-

تَكَدُّراً [كدر] الشي ءُ: آن چيز كدر و تيره شد،- عَلَيهِ: از او خشمگين شد.

=تَكَدَّسَ-

تَكَدُّساً [كدس]: مطاوع (كدَّسَ) است،- الرَّجُلُ: آن مرد سينه ى خود را برجسته و دوشهاى خود را تكان داد و با شتاب راه رفت،- الفَرَسُ: اسب سنگين راه رفت،- تِ الخَيْلُ: بعضى از اسبان بهنگام رفتن بر بعضى ديگر سوار شدند.

=تَكَدَّشَ-

تَكَدُّشاً [كدش] الرجُلُ: آن مرد از پشت ضربه خورد و بر زمين افتاد.

=التِّكِذَّاب-

[كذب]: بسيار دروغگو.

=تَكَذَّبَ-

تَكَذُّباً [كذب]: خود را وانمود به دروغ گفتن كرد،- فلاناً و عليه: فلانى را دروغگو پنداشت.

=تَكَرَّى-

تَكَرِّياً [كري]: خوابيد.

=التَّكْرَار-

[كرّ]: مص؛ «تَكْراراً»: بارها؛ «مِرَاراً او تَكْراراً»: بارها و بارها.

=تَكَرَّبَ-

تَكَرُّباً [كرب]: خرما از بيخ شاخه ى خرما چيد.

=تَكَرْدَسَ-

تَكَرْدُساً [كردس]: آن چيز منقبض و درهم كشيده شد.

=تَكَرَّرَ-

تَكَرُّراً [كرّ]: مطاوع (كرّر) است.

=تَكَرَّسَ-

تَكَرُّساً [كرس]: مطاوع (كَرَّسَ) است.

=تَكَرَّشَ-

تَكَرُّشاً [كرش] القومُ: آن قوم گرد هم آمدند،- وجهُهُ: چهره اش گرفته شد.

=تَكَرَّعَ-

تَكَرُّعاً [كرع] الرجُلُ: بر روى دست و پاى خود آب ريخت.

=تَكَرْفَسَ-

تَكَرْفُساً [كرفس]: آن چيز درهم شد و بعضى از آن به بعضى ديگر پيوست.

=تَكَرْكَرَ-

تَكَرْكُراً [كركر] في الأمرِ: در آن كار دو دل و مردد شد،- الماءُ: آب به مسيل خود بازگشت،- الطائرُ: پرنده بهنگام پرواز فرو افتاد.

=تَكَرَّمَ-

تَكَرُّماً [كرم]: تظاهر به بخشندگى كرد،- عن كذا: از چيزى دور و بيزار شد.

=التَّكْرِمَة-

[كرم]: مص، بالشى كه انسان از نظر وقار و احترام بر آن مى نشيند.

=تَكَرَّهَ-

تَكَرُّهاً [كره] الشي ءَ: آن چيز را نپسنديد،- هُ: از آن چيز بيزار شد.

=التَّكْرِيشَة-

[كرش] (ط): غذائى كه در شكنبه مى پزند.

=تَكَزَّمَ-

تَكَزُّماً [كزم] الفَاكِهةَ: ميوه را با پوست خورد.

=تَكسَّى-

تكسِّياً [كسو] بالكساء: جامه و يا ردا پوشيد.

=تَكَسَّبَ-

تَكَسُّباً [كسب] مالًا أو عِلْماً: مال يا دانش اندوخت و سود برد،- الرّجُلُ: آن مرد تظاهر به كاسبى كرد،- فلاناً: او را وادار به كسب كرد.

=تَكَسَّرَ-

تَكَسُّراً [كسر]: مطاوع (كَسَّرَ) است،- الشَّي ءَ: آن چيز را شكست.

=التَّكَسُّر-

[كسر]: مص،- (طب): حالتى است در انسان كه درجه ى حرارت بدن وى كم و در پوست و عضله ى او ترنجيدگى پديد مىيد.

=تَكَسَّعَ-

تَكَسُّعاً [كسع] في ضلاله: بدنبال گمراهى خود رفت.

=تَكَسَّف-

تَكَسُّفاً [كسف] تِ الشمسُ: خورشيد گرفته شد.

=التَّكْسِير-

[كسر]: مص،- (ه): مساحت.

=تَكَشَّأ-

تَكَشُّؤاً [كشأ] الشي ءُ: پوست آن چيز كنده شد،- الرّجُلُ من الطَّعَامِ: آن مرد از خوردن غذا سير و پر شد.

=تَكَشَّرَ-

تَكَشُّراً [كشر]: دندانهاى خود را نشان داد.

=تَكَشَّطَ-

تَكَشُّطاً [كشط] السحابُ في السماء:

ابر در آسمان بريده و پراكنده شد.

=تَكَشَّفَ-

تَكَشُّفاً [كشف] الشي ءُ: آن چيز آشكار و نمايان شد،- البرقُ: برق آسمان را پر كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد رسوا شد،- الأَمرُ عن لَا شَي ء: نتيجه از آن كار گرفته نشد.

=التَّكْعِيب-

[كعب]: مص؛ «تَكْعِيبُ عددٍ ما» (ع ح): حاصل ضرب سه عدد مساوى در يكديگر مانند تكعيب عدد ٦ كه مى شود ٦ ٦ ٦ - ٢١٦

تَكَفَّى-

تَكَفِّياً [كفي] النباتُ: گياه بلند شد.

=تكفأ-

=تكفت-

=تكفف-

=تكفكف-

=تكفل-

=تكفن-

=التكلان-

=تكلأ-

=التكلة-

=تكلح-

=تكلس-

=تكلف-

=التكلفة-

=تكلل-

=تكلم-

=التكليف-

=تكمى-

=تكمأ-

=تكمش-

=تكمل-

=التكملة-

=تكمم-

=تكمن-

=تكمه-

=تكنى-

=التكنة-

=تكنس-

=التكنيك-

=تكهرب-

=تكهف-

=تكهل-

=تكهم-

=تكهن-

=تكوى-

=تكوثر-

=تكور-

=تكوز-

=تكوسج-

=تكوع-

=تكوف-

=تَكَفَّأَ-

تَكَفُّؤاً [كفأ] في مِشْيته: خراميد و با ناز راه رفت.

=تَكَفَّتَ-

تَكَفُّتاً [كفت] الثوبُ: جامه چروكيده شد،- الطَّائرُ و غيرُهُ: پرنده و جز آن در پرواز يا دويدن شتاب كرد و گرفته و ترنجيده شد،- فى مَسِيرِه: در راه رفتن خود شتابيد.

=تَكَفَّفَ-

تَكَفُّفاً [كفّ] الناسَ: دست خود را براى درخواست چيزى به سوى مردم دراز كرد،- الرّجُلُ: آن چيز را با كف دست گرفت يا كفى طعام خواست يا مقدارى غذا كه وى را كفاف دهد خواست،- دَمْعُهُ: اشك او باز ايستاد،- عن الأَمْرِ: آن امر را رها كرد.

=تَكَفْكَفَ-

تَكَفْكُفاً [كفكف] عنهُ: از او منصرف و روى گردان شد.

=تَكَفَّلَ-

تَكَفُّلًا [كفل] البعيرُ: بر كوهان شتر پارچه اى انداخت و بر روى آن نشست،- لهُ بكذا: آن چيز را براى وى ضمانت كرد؛ «تَكَفَّلَ بِالْمَال»: آن مال را تضمين كرد و بعهده گرفت.

=تَكَفَّنَ-

تَكَفُّناً [كفن] بكذا: خود را با چيزى پوشانيد و از چشمها پنهان شد.

=التُّكْلَان-

[وكل]: اعتماد و اتكال و تفويض امر به ديگرى.

=تَكَلَّأَ-

تَكَلُّؤاً [كلأ] الكلأةَ بيعانه گرفت، مهلت خواست.

=التُّكَلَة-

[وكل]: ناتوانى كه كار خود را بديگرى واگذار كند و بر او اعتماد نمايد.

=تَكَلَّحَ-

تَكَلُّحاً [كلح] البرقُ: برق پياپى درخشيد،- الوَجْهُ: چهره ترشروى شد،- الرَّجُلُ: آن مرد لبخند زد.

=تَكَلَّسَ-

تَكَلُّساً [كلس]: آن چيز آهك يا بسان آهك شد،- من الْمَاءِ: از آن سيراب شد.

=تَكَلَّفَ-

تَكَلُّفاً [كلف] الأمرَ: عهده دار آن كار شد و در آن رنج كشيد.

=التَّكْلِفَة-

ج تَكَالِيف [كلف]: سختى؛ «سَئِمْتُ تَكَالِيفَ الحَيَاةِ»: از سختيهاى زندگى خسته شدم.

=تَكَلَّلَ-

تَكَلُّلًا [كلّ]: تاج بر سر نهاد،- الشَّابُّ و الآنِسَة: آن جوان و آن دوشيزه با هم ازدواج كردند. به واژه ى (الإكْلِيل) رجوع شود،- هُ القَومُ: آن قوم گرداگرد او قرار گرفتند،- الشي ءُ بهِ: آن چيز به دور او قرار گرفت،- بِالنَّجَاح: كامياب شد، عاقبت بخير شد،- السَّحَابُ عن البرق: ابر از برق درخشنده شد و لبخند زد.

=تَكَلَّمَ-

تَكَلُّماً و تَكِلَّاماً [كلم] الرجُلُ كلمةً و بكلمة: آن مرد سخن گفت.

=التَّكْلِيف-

ج تَكَالِيف [كلف]: مص؛ «بِلَا تَكْلِيف»: به سادگى، بدون تكليف؛ «تَكَالِيفُ المَعِيشَة»: هزينه ى زندگى.

=تَكَمَّى-

تَكَمِّياً [كمي] الشي ءُ: آن چيز پوشيده شد،- الشي ءَ: آن چيز را نگهداشت و پنهان كرد،- تِ الفِتْنَةُ النّاسَ: فتنه در مردم افتاد.

=تَكَمَّأَ-

تَكَمُّؤاً [كمأ] تْ عليهِ الأرضُ: زمين آنرا ناپديد كرد؛ «خَرَجَ النّاسُ يَتَكَمَّأونَ»:

مردم براى چيدن و برداشت قارچ بيرون آمدند.

=تَكَمَّشَ-

تَكَمُّشاً [كمش] الجلدُ و نحوُهُ: پوست و مانند آن چروكيده شد.

=تَكَمَّلَ-

تَكَمُّلًا [كمل]: آن چيز تمام و كمال شد.

=التَّكْمِلَة-

[كمل]: «تَكْمِلَةُ الشي ءِ»: پايان چيزى، متمّم هر چيزى.

=تَكَمَّمَ-

تَكَمُّماً [كمّ] بثيابه: با جامه هايش خود را پوشانيد،- هُ: آن چيز را بست و گل اندود كرد.

=تَكَمَّنَ-

تَكَمُّناً [كمن]: خود را پنهان كرد.

=تَكَمَّهَ-

تَكَمُّهاً [كمه] في الأرض: بىنكه بداند به كجا مى رود به سفر پرداخت.

=تَكَنَّى-

تَكَنِّياً [كنّ] خانه نشين شد. اصل اين واژه (تَكَنَّنَ) است.

=تَكَنَّى-

تَكَنِّياً [كني] بكذا: به نامى كينه گرفت،- الرّجُلُ: آن مرد كينه ى خود را گفت تا شناخته شود، خود را پنهان كرد.

=التَّكَنَةَ-

ج تَكَنَات: ساختمان چوبى كه سقف آنرا با گچ و آجر بپوشانند- اين واژه تركى است-

تَكَنَّزَ-

تَكَنُّزاً [كنز] لحمُهُ: گوشت او گرد آمد و سخت شد.

=تَكَنَّسَ-

تَكَنُّساً [كنس] الظبيُ: آهو ناپديد و در لانه اش پنهان شد،- الرَّجُلُ: آن مرد داخل خيمه شد،- تِ المرأةُ: آن زن به درون هودج درآمد.

=التِّكْنِيك-

آنچه كه ويژگى به فن و هنر و دانش داشته باشد، روشهاى فنى يا حرفه اى در كارها، تكنيك. اين واژه يونانى است-

التِّكْنِيكيّ-

منسوب به (التّكْنيك) است.

=تَكَهْرَبَ-

تَكَهْرُباً [كهرب] فلانٌ أو الشي ءُ: در فلانى يا آن چيز نيروى برق بعلت اتصال سيم برق يا جز آن دميد و سرايت كرد،- فلانٌ: فلانى از خشم برافروخته شد.

=تَكَهَّفَ-

تَكَهُّفاً [كهف] الجبلُ: در آن كوه غارها پديد آمد.

=تَكَهَّلَ-

تَكَهُّلًا [كهل] النباتُ: گياه به رشد طبيعى خود رسيد.

=تَكَهَّمَ-

تَكَهُّماً [كهم] الرجُلُ: از جنگيدن و يارى كردن سستى نمود.

=تَكَهَّنَ-

تَكَهُّناً و تَكْهِيناً [كهن] لفلانٍ: براى فلانى پيشگوئى كرد و فال زد.

=تَكَوَّى-

تَكَوِّياً [كوي] الرجُلُ: به جاى تنگى درآمد كه در آن گرفته و بد حال شد.

=تَكَوْثَرَ-

تَكَوْثُراً [كوثر] الغبارُ: گرد و خاك بسيار و انباشته شد.

=تَكَوَّرَ-

تَكَوُّراً [كور]: بر زمين افتاد، زمين خورد، در هم كشيده شد.

=تَكَوَّزَ-

تَكَوُّزاً [كوز] القومُ: آن قوم گرد هم آمدند.

=تَكَوْسَجَ-

تَكَوْسُجاً [كوسج] الرجُلُ: آن مرد كوسه شد.

=تَكَوَّعَ-

تَكَوُّعاً [كوع] تْ يَدُهُ: دست او كج شد.

=تَكَوَّفَ-

تَكَوُّفاً و كَوْفَافاً على غير القياس [كوف]

=تكون-

=التكوين-

=التكية-

=تكيف-

=التكييف-

=تل-

=التل-

=تلا-

=تلى-

=تلاءم-

=تلاثغ-

=تلاثم-

=تلاحى-

=تلاحز-

=تلاحظ-

=تلاحق-

=تلاحم-

=تلاخ-

=تلاذ-

=تلاشى-

=التلاشي-

=تلاطف-

=تلاطم-

=تلاعب-

=تلاعن-

=تلاف-

=التلاف-

=تلافى-

=تلافق-

=التلافي-

=التلافيف-

=تلاقى-

=تلاقب-

=التلاقي-

=تلاكز-

=تلاكم-

=تلاكن-

=تلاهى-

=تلاوى-

=تلاوم-

=التلاويح-

=تلايس-

=تلألأ-

=تلأم-

=تلبب-

=تلبث-

=تلبخ-

القومُ: آن قوم دايره وار گرد هم آمدند،- الرَّجُلُ: آن مرد همانند كوفيان يا منتسب به آنها شد.

=تَكَوَّنَ-

تَكَوُّناً [كون]: اين واژه مطاوع (كَوَّنَ) است، تكان خورد يا جنبيد.

=التَّكْوِين-

[كون]: به وجود آوردن چيزى، به هستى در آوردن؛ «سِفْرُ التَّكْوِين»: اوّلين سِفر از اسفار پنجگانه ى حضرت موسى است،- ج تَكَاوِين: چهره، هيأت، شكل؛ «جميل التَّكْوِين»: زيباروى و خوش اندام.

=التَّكِيَّة-

ج تَكَايَا: خانقاه صوفيان و درويشان، تكيه- اين واژه تركى است-

تَكَيَّسَ-

تَكَيُّساً [كيس]: ظريف و زيرك شد.

=تَكَيَّفَ-

تَكَيُّفاً [كيف]: آن چيز قطع شد، آن چيز بگونه اى غير از خود در آمد.

=التَّكْيِيف-

[كيف]: مص؛ «تَكييفُ الهواء»: تغيير درجه ى گرما يا سرماى هوا در مكانى بوسيله ابزارى ويژه.

=تَلَّ-

- تَلًّا هُ: او را بر زمين زد،- الشي ءَ الَيْه:

آن چيز را به طرف وى افكند،- الشي ءَ في يَدِه: آن چيز را در دست خود نهاد،- الحَبْلَ فى البِئرِ: طناب را در چاه فرو آويخت.

=التلّ-

ج تِلَال و تُلُول من الأرض: زمينى كه بلندتر از زمينهاى دور خود باشد، تپه.

=تَلَا-

- تُلُوًّا [تلو] هُ: بدنبال او رفت،- عنه: او را رها كرد و يارى نكرد،- تِلَاوَةً الكِتابَ: آن كتاب را خواند.

=تَلَّى-

تَتْلِيَةً [تلو] هُ: در پى او رفت.

=تَلَاءَمَ-

تَلَاؤُماً [لأم] الشي ءُ الفاسدُ: آن چيز فاسد نيكو و اصلاح شد.

=تَلَاثَغَ-

تَلَاثُغاً [لثغ]: در زبان وى شكستگى پديد شد.

=تَلَاثَمَ-

تَلَاثُماً [لثم] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را قبول كردند و با هم كنار آمدند.

=تَلَاحَى-

تَلَاحِياً [لحي] القومُ: آن قوم يكديگر را نفرين و سرزنش كردند، آن قوم با هم نزاع و ناسزاگوئى و كينه توزى كردند.

=تَلَاحَزَ-

تَلَاحُزاً [لحز] القومُ: آن قوم بر خلاف يكديگر سخن گفتند،- الصِّبْيَانُ: كودكان با هم نقل شعر كردند و شعر خواندند.

=تَلَاحَظَ-

تَلَاحُظاً [لحظ] تِ الأشياءُ: آن چيزها بسان هم شد.

=تَلَاحَقَ-

تَلَاحُقاً [لحق]: آن چيز پياپى شد،- تِ المَطَايَا: ستوران به يكديگر رسيدند و ملحق شدند.

=تَلَاحَمَ-

تَلَاحُماً [لحم] القومُ: آن قوم با هم جنگيدند،- تِ الشُّجَّةُ: زخم سر التيام يافت و خوب شد،- الشي ءُ: آن چيز چسبيد و پيوست شد.

=تَلَاخَّ-

تَلَاخّاً [لخّ] الوادي: دره تنگ و پر از درخت شد.

=تَلَاذَّ-

تَلَاذّاً [لذّ] الشخصانِ: آن دو نفر از مصاحبت با هم لذت بردند.

=تَلَاشَى-

تَلَاشِياً [لشو] الشي ءُ: آن چيز نابود و پراكنده شد،- المَرِيضُ: بيمار نيروى بدنى خود را از دست داد و نزديك به مرگ شد،- من التَّعَبِ: نيروى بدنى وي از فرط خستگى تحليل رفت.

=التَّلَاشِي-

[لشو]: مص، از بين رفتن، متلاشى شدن، نابودى قوا.

=تَلَاطَفَ-

تَلَاطُفاً [لطف] القومُ: آن قوم به هم پيوستند،- القَومُ فِى الأَمْرِ: آن قوم بر سر آن كار با هم توافق و مهربانى كردند.

=تلاطَمَ-

تَلاطُما [لطم] تِ الأمواجُ: موجهاى دريا متلاطم شدند و به هم خوردند،- القَومُ:

آن قوم بر يكديگر سيلى زدند.

=تَلَاعَبَ-

تَلَاعُباً [لعب]: مترادف (لَعِبَ) است.

=تَلَاعَنَ-

تَلَاعُناً [لعن] القومُ: آن قوم يكديگر را لعنت و نفرين كردند.

=تَلَافَّ-

تَلَافّاً [لفّ] القومُ: آن قوم به همه آميختند.

=التَّلَّافَ-

بسيار تلف كننده، بسيار هدر دهنده، بسيار نابود كننده.

=تَلَافَى-

تَلَافِياً [لفو] الأمرَ: ان امر را تدارك كرد، آن را دريافت.

=تَلَافَقَ-

تَلَافُقاً [لفق] القومُ: كارهاى آن قوم متلاتم و آراسته شد.

=التَّلافِي-

[لفو]: مص؛ انتقام گرفتن، تلافى جوئى.

=التَّلَافِيف-

[لفّ]: گياه درهم پيچيده،- مِن الأَمْعَاءِ و الدّمَاغ (طب): پيچ و خمهاى روده و چين خوردگيهاى مغز.

=تَلَاقَى-

تَلَاقِياً [لقي] القومُ: آن قوم با هم روبرو شدند، آن قوم با هم احتجاج و ستيزه كردند.

=تَلَاقَبَ-

تَلاقُباً [لقب] القومُ: آن قوم يكديگر را با لقبهاى زشت و ناستوده بد گفتند.

=التَّلَاقِي-

[لقي]: مص؛ «يومُ التَّلاقِي»: روز قيامت.

=تَلَاكَزَ-

تَلَاكُزاً [لكز] الرجُلانِ: آن دو مرد با دست يكديگر را زدند.

=تَلَاكَمَ-

تَلَاكُماً [لكم] الرجُلان: آن دو مرد با مشت يكديگر را زدند.

=تَلَاكَنَ-

تَلَاكُناً [لكن] في كلامِه: تظاهر به لكنت زبان كرد تا به خنداند.

=تَلَاهَى-

تَلَاهِياً [لهو] القومُ: آن قوم با هم سرگرم بازى شدند.

=تَلَاوَى-

تَلَاوِياً [لوو] تِ الحيَّتانِ: آن دو مار برهم پيچيدند،- القومُ على فلَان: آن قوم بر فلانى گرد آمدند.

=تَلَاوَمَ-

تَلَاوُماً [لوم] القومُ: بعضى از آن قوم برخى ديگر را سرزنش و ملامت كردند.

=التَّلَاوِيح-

[لوح]: خوشه هاى انگور قبل از آنكه رسيده شود. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=تَلَايَسَ-

تَلَايُساً [ليس] عنهُ: از وى چشم پوشيد،- الرجُلُ: آن مرد خوش خوى شد.

=تَلَأْلَأَ-

تَلَأْلُؤاً [لألأ] النجمُ و البرقُ و النارُ: ستاره و برق و آتش درخشيدند،- وجهُهُ: چهره ى او نورانى شد.

=تَلأَّمَ-

تَلَوُّماً [لأم] الشي ءُ الفاسدُ: آن چيز فاسد نيكو شد،- لَأْمَتَهُ أي درعَهُ: زره خود را پوشيد.

=تَلَبَّبَ-

تَلَبُّباً [لبّ] للقتال: كمر خود را بست و آماده ى جنگ شد،- الرجُلانِ: آن دو مرد گردن يكديگر را گرفتند.

=تَلَبَّثَ-

تَلَبُّثاً [لبث] بالمكان: در آن مكان درنگ كرد.

=تَلَبَّخَ-

تَلَبُّخاً [لبخ] جسمُه من الضرب: بر روى بدن او آثار زدن آشكار شد. اين واژه در

=تلبد-

=تلبس-

=تلبط-

=تلبك-

=التلبيب-

=التلبية-

=التلبيس-

=التلبين-

=التلبينة-

=التلة-

=تلثم-

=تلجأ-

=التلجئة-

=تلجج-

=تلجلج-

=تلجن-

=تلحى-

=تلحج-

=تلحح-

=تلحز-

=تلحظ-

=تلحف-

=التلحيظ-

=التلحين-

=تلد-

=تلدد-

=تلدن-

=تلذذ-

=تلذع-

=تلزج-

=التلسكوب-

=تلصص-

=تلطخ-

=تلطف-

=تلطم-

=التلطيف-

=تلظى-

زبان متداول رايج است.

=تَلَبَّدَ-

تَلَبُّداً [لبد] الصوفُ و نحوُهُ: پشم و مانند آن در هم شد و بهم پيوست،- تِ الأرضُ بِالْمَطَرِ: باران بر زمين نشست و خاك آن بهم چسبيد،- الطَّائِرُ بِالأَرْض: پرنده سينه ى خود را بر زمين نهاد،- الرّجُلُ: آن مرد با هوشيارى نگريست.

=تَلَبَّسَ-

تَلَبُّساً [لبس] عليَّ الأمرُ: آن امر بر من مبهم و با اشكال روبرو شد،- بِالأَمْرِ و بِالثَّوبِ: به آن كار مبادرت كرد و يا جامه را پوشيد،- الطَّعَامُ بِاليد: غذا به دست چسبيد،- بي الْأَمْرُ: آن كار بر من پيچيده شد.

=تَلَبَّط-

تَلَبُّطاً [لبط] الرجُلُ: بر پهلو روى زمين دراز كشيد، سرگشته و حيران شد،- في الأَمْر: در آن كار كوشيد و چاره جوئى كرد،- البَعيرُ: شتر دويد و دست و پاى خود را بر زمين مى كوبيد.

=تَلَبَّكَ-

تَلَبُّكاً [لبك] الأمرُ: كار درهم بر هم شد.

=التَّلْبِيب-

[لبّ]: مص، خردمندى بى تكلّف و غير طبيعى،- ج تَلَابيب: پوسته هاى نازك داخل مغز كه آنرا (طوق) نيز نامند؛ «اخَذَه بِتَلَابِيِبِه»: در حاليكه بر او مسلط بود وي را گرفت.

=التَّلْبِيَة-

[لبي]: پاسخ مثبت دادن، موافقت كردن، لبيك گفتن؛ «تَلْبِيَةً لِلدَّعوةِ او لِلرَّغْبَةِ»: پذيرش دعوت يا قبول آن.

=التَّلْبِيس-

[لبس]: مص، حقيقت را پوشانيدن و بر خلاف واقع چيزى گفتن يا اظهار نمودن،- پوشانيدن،- فى اصْطِلَاحِ النَّجَّارِين اوِ البَنَّائين: و در اصطلاح نجاران و بنايان روكش ساختن چوبى يا سنگى.

=التَّلْبِين-

[لبن]: شوربا يا غذائى كه از سبوس و شير و عسل تهيه كنند.

=التَّلْبِينَة-

[لبن]: مترادف (التَّلْبِين) است.

=التَّلَّة-

تپه ى روى زمين، بر زمين افتادن.

=التَّلَّة-

مترادف (الصَّرْعَة) است، حالت.

=تَلَثَّمَ-

تَلَثُّماً [لثم] الرجُلُ: نقاب بر دهان و، بينى خود افكند.

=تَلَجَّأَ-

تَلَجُّؤاً [لجأ] إِليهِ: به او استناد كرد،- مِنَ الْقَوم: از آن قوم خود را جدا و كنار گرفت و از زمره ى آنها خارج شد.

=التَّلْجِئَة-

[لجأ]: مص،- عِندَ الفُقَهاء: و در نزد فقيهان امرى است كه تو را وادار به كارى بر خلاف باطن آن كند.

=تَلَجَّجَ-

تَلَجُّجاً [لجّ] متاعَ فلان: آن مرد ادعاى متاع فلانى را كرد،- تِ الأَرضُ:

گياه زمين انبوه و روئيده و بسيار شد.

=تَلَجْلَجَ-

تَلَجْلُجاً [لجلج]: سخن را در دهان گردانيد و گفت،- بِالشّي ءَ: به آن چيز مبادرت ورزيد،- فى صَدْرِهِ شي ءٌ: در سينه ى او چيزى متردّد شد.

=تَلَجَّنَ-

تَلَجُّناً [لجن] الشي ءُ: آن چيز چسبنده شد،- رأسُهُ: سر او چرك و كثيف شد.

=تَلَحَّى-

تَلَحِّياً [لحي]: دنباله ى عمامه را زير چانه قرار داد.

=تَلَحَّجَ-

تَلَحُّجاً [لحج] الأمرَ على فلان:

بر خلاف باطن خود چيزى را آشكار كرد.

=تَلَحَّحَ-

تَلَحُّحاً [لحّ] عليهِ: بر او اصرار ورزيد، الحاح كرد.

=تَلَحَّزَ-

تَلَحُّزاً [لحز]: بخيل شد، بر اثر خوردن انار يا گلابى و مانند آن دهان وى آب افتاد، جامه هاى خود را براى جنگ يا مسافرت پوشيد،- عَنهُ: از آن كار بازگشت.

=تَلَحَّظَ-

تَلَحُّظاً [لحظ] الشي ءُ: آن چيز تنگ شد.

=تَلَحَّفَ-

تَلَحُّفاً [لحف]: براى خود لحاف تهيه كرد،- بِاللِّحَافِ و غَيرِهِ: با لحاف و جز آن خود را پوشانيد.

=التَّلْحِيظ-

[لحظ]: مص، نشانه يا داغى است زير چشم.

=التَّلْحِين-

[لحن]: آهنگ موسيقى ساختن، آواز و نغمه.

=تَلَدَ-

- تُلُوداً: از گذشته در خانه ى ما بود يا تولد يافت،- فِي الْقَومِ وَ بِالْمَكَان: در آن مكان اقامت گزيد.

=تَلِدَ-

- تُلُوداً: مترادف (تَلَدَ) است.

=تَلَّدَ-

تَتْلِيداً: مال و ثروت اندوخت.

=تَلَدَّدَ-

تَلَدُّداً [لدّ]: به راست و چپ توجّه و نگاه كرد، سرگردان شد،- في المكَانِ: در آن جاى درنگ كرد.

=تَلَدَّنَ-

تَلَدُّناً [لدن]: درنگ كرد،- بِالمكَان:

در آن مكان اقامت كرد،- عليه: پس افتاد و تأخير كرد.

=تَلَذَّذَ-

تَلَذُّذاً [لذّ] الشي ءَ و بهِ: آن چيز را خوشمزه يافت.

=تَلَذَّعَ-

تَلَذُّعاً [لذع]: ذهن او روشن شد، به چپ و راست توجه و نگاه كرد،- تِ النَّارُ:

آتش روشن شد.

=تَلَزَّجَ-

تَلَزُّجاً [لزج]: آن چيز ليز و چسبنده شد،- البَقْلُ: گياهان تازه و نرم و بر روى هم كج شدند،- تِ الدَّابَّةُ الْبَقُولَ: ستور بدنبال گياه تازه روان شد.

=التِّلِسْكُوب-

تلسكوب، دوربين بزرگ كه اجسام بسيار دور را با آن مى نگرند و بيشتر در ستاره شناسى بكار مى رود.- اين واژه يونانى است-

تَلَسَّنَ-

تَلَسُّناً [لسن] على فلان: بر فلانى دروغ و تهمت بست،- الجَمْرُ: شعله ى آتش زبانه كشيد.

=تَلَصَّصَ-

تَلَصُّصاً [لصّ]: دزد شد، به اخلاق دزدان خوى گرفت، جاسوسى كرد.

=تَلَطَّخَ-

تَلَطُّخاً [لطخ]: آلوده شد،- بِامْرٍ قَبِيح:

به كارى زشت آلوده شد،- بِشَرّ: شر به راه انداخت، بدى كرد.

=تَلَطَّفَ-

تَلَطُّفاً [لطف] الأمرَ و في الأمرِ: در آن كار نرمى و مهربانى كرد،- فُلَانٌ: فلانى فروتنى كرد.

=تَلَطَّمَ-

تَلَطُّماً [لطم] وجهُهُ: چهره ى او تيره شد.

=التَّلْطِيف-

[لطف]: مص،- عِندَ القُرَّاءِ: و در نزد سخنوران و قاريان امَاله است.

=تَلَظَّى-

تَلَظِّياً [لظي] تِ النارُ: آتش شعله كشيد،- فُلانٌ: فلانى برافروخته و

=تلع-

=التلع-

=تلعى-

=التلعاب-

=التلعابة-

=تلعب-

=التلعة-

=تلعثم-

=تلعسم-

=تلعلع-

=تلعن-

=التلعيبة-

=تلغب-

=التلغراف-

=تلف-

=التلفاز-

=تلفت-

=تلفز-

=التلفزة-

=تلفع-

=تلفف-

=تلفق-

=تلفلف-

=تلفم-

=تلفن-

=التلفون-

=التلفيعة-

=تلقى-

=التلقاء-

=التلقائي-

=التلقام-

=التلقامة-

=تلقب-

=تلقط-

=تلقف-

=تلقلق-

=تلقم-

=تلقن-

=التلقيح-

=تلك-

=تلكأ-

=تلكد-

خشمگين شد،- تِ المَفَازةُ: گرماى بيابان سخت شد،- تِ الحَيَّةُ مِنَ السَّمِّ: مار از زهر جنبيد.

=تَلَعَ-

- تَلْعاً و تُلُوعاً الرجُلُ أو الظبيُ: آن مرد يا آهو سر خود را از آنچه كه در آن بود بيرون آورد.

=تَلِعَ-

- تَلَعاً و تَلَاعَةً الرجُلُ: گردن آن مرد يا قامت او بلند شد،- تْ عُنقُهُ: گردن آن مرد بلند شد، تَلَعاً الإناءُ: ظرف پر شد.

=التَّلِع-

آنكه به اطراف خود بسيار توجه و نگاه كند،- من الآنِيَة: ظرف پُر.

=تَلَعَّى-

تَلَعِّياً [لعو] العسلُ: عسل سفت شد،- اللُعَاعَ أي اوّلَ النباتِ: گياه نرم و تازه را چيد.

=التَّلْعَاب-

[لعب]: مرد بسيار بازيگر.

=التِّلْعَاب-

مترادف (اللِّعِّيب) است.

=التِّلِعَّاب-

مترادف (اللِّعِيب) است.

=التَّلْعَابَة-

مترادف (اللِّعِّيب) است.

=التَّلِعَّابَة-

مترادف (اللِّعِّيب) است.

=تَلَعَّبَ-

تَعَلُّباً [لعب]: مترادف (لَعِبَ) است.

=التَّلْعَة-

ج تَلَعَات و تِلَاع و تِلَع: زمين بلند زمين پست.

=تَلَعْثَمَ-

تَلَعْثُماً [لعثم] في الأمر: در آن امر هوشيارى كرد، از آن امر باز ايستاد، درنگ و سستى كرد؛ «سَألْتُهُ عن شي ءٍ فلم يَتَلَعْثَمْ»: از او سؤال كردم و بلا درنگ جواب داد.

=تَلَعْسَمَ-

تَلَعْسُماً [لعسم] في أمره: مترادف (تَلَعْثَمَ) است.

=تَلَعْلَعَ-

تَلَعْلُعاً [لعلع] السرابُ: سراب درخشيد،- الرّجُلُ: آن مرد از سختى يا بيمارى ناتوان شد،- من الْجُوع: از گرسنگى ناآرام و سرگردان شد،- الكلبُ: سگ از تشنگى زبان از دهان بيرون آورد.

=تَلَعَّنَ-

تَلَعُّناً [لعن] القومُ: آن قوم يكديگر را لعنت كردند.

=التِّلْعِيبَة-

[لعب]: مترادف (اللِّعِّيب) است.

=تَلَغَّبَ-

تَلَغُّباً [لغب] الدابَّةَ: ستور را ناتوان يافت،- سَيْرَ القَوم: آن قوم را تا آنجا كه خسته شدند راه برد،- السَّيرُ فُلاناً: راه رفتن او را بسيار خسته كرد.

=التِّلِغْرَاف-

تلگراف.- اين واژه يونانى است-

تَلَغَّمَ-

تَلَغُّماً [لغم] بالطِّيب: عطر براطراف بينى و دهان خود ماليد،- القَومُ بِالْكَلَام: آن قوم بهنگام سخن دهان و بينى خود را جنبانيدند،- تِ الغَنَمُ بِالعُشْبِ و بِالشَّرَابِ: لب و دهان گوسفندان با آب و گياه تر شد.

=تَلِفَ-

- تَلَفاً: نابود شد.

=التِّلْفَاز-

مترادف (التِّلِفيزْيُون) است.

=تَلَفَّتَ-

تَلَفُّتاً [لفت] اليه: به سوى او توجه كرد و نگريست.

=تَلْفَزَ-

تَلْفَزَةً: با تلويزيون چيزى را نمايش داد.

=التَّلْفَزَة-

از دور نگاه كردن- اين واژه يونانى است-

تَلَفَّظَ-

تَلَفُّظاً [لفظ] بالكلام: سخن گفت، كلام را تلفظ كرد.

=تَلَفَّعَ-

تَلَفُّعاً [لفع]: پيرى آن مرد را فرا گرفت،- تِ النّارُ: آتش شعله ور شد،- تِ الحربُ بِالشَّرّ: شرّ جنگ همه را گرفت و كسى را رها نكرد،- القَومُ على جَيشِ العَدُوّ:

آن قوم بر لشكر دشمن شتافتند و آنها را از ميان برداشتند و كشتند،- الرجُلُ بالثَّوبِ او الشَّجَرُ بِالْوَرَقِ: آن مرد خود را با جامه يا درخت خود را با برگ پوشانيد.

=تَلَفَّفَ-

تَلَفُّفاً [لفّ] في ثوبه: خود را در جامه اش پيچيد،- عليهِ الْقومُ: آن قوم بر او گرد آمدند.

=تَلَفَّقَ-

تَلَفُّقاً [لفق] بهِ: به او پيوست،- ما بَيْنَهم: ميان آنها تلفيق شد.

=تَلَفْلَفَ-

تَلَفْلُفاً [لفلف] بثوبه: خود را در جامه اش پوشانيد.

=تَلَفَّمَ-

تَلَفُّماً [لفم] تِ المرأةُ: آن زن روى بينى خود را پوشانيد.

=تَلْفَنَ-

تَلفَنَةً: با تلفن گفتگو كرد.

=التِّلِفُون-

تلفن، مترادف (الهَاتِف) است- اين واژه يونانى است-

التِّلِفيزيون-

تلويزيون.

=التَّلْفِيعَة-

[لفع]: شال گردن.

=تَلَقَّى-

تَلَقِّياً [لقي] الشي ءَ: آن چيز را ديد يا پيدا كرد، از او استقبال كرد،- امْراً:

كارى را عهده دار شد،- الشي ءَ مِنهُ: آن چيز را از او فرا گرفت،- العُلومَ فى الجامِعَةِ:

درسهاى دانشگاه را تكميل و بپايان رسانيد.

=التِّلْقَاء-

[لقي]: اسم است از (اللِّقَاء)، جاى ديدار و ملاقات؛ «جَلَسَ تِلْقاءَهُ»: به سوى او نشست؛ «فَعَلَ الْأَمْرَ مِنْ تِلقاءِ نَفْسِهِ»: آن كار را از پيش خود كرد بدون آنكه كسى ويرا ملزم به آن كند.

=التِّلْقَائيّ-

[لقي]:؛ «تِلْقَائيّاً»: خود به خود، با رضايت.

=التِّلْقَام-

[لقم]: آنكه لقمه ى بزرگ بردارد.

=التِّلِقَام-

[لقم]: مترادف (التلقَام) است.

=التِّلْقَامَة-

[لقم]: مترادف (التِّلقَام) است.

=التِّلِقَامَة-

[لقم]: مترادف (التِّلقَام) است.

=تَلَقَّبَ-

تَلَقُّباً [لقب] بكذا: به نامى لقب يافت.

=تَلَقَّطَ-

تَلَقُّطاً [لقط] الشي ءَ: آن چيز را از اينجا و آنجا گردآورى كرد.

=تَلَقَّفَ-

تَلَقُّفاً [لقف] الشي ءُ: آن چيز را با شتاب گرفت،- الطعامَ: غذا را بلعيد،- الحَائِطُ و الحَوضُ ديوار و حوض فرو ريختند.

=تَلَقْلَقَ-

تَلَقْلُقاً [لقلق] الشي ءُ: آن چيز جنبيد.

=تَلَقَّمَ-

تَلَقُّما [لقم] الشي ءَ: آن چيز را با شتاب خورد،- الماءُ فى بَطْنِهِ: آب در شكم او از بسيارى صدا كرد.

=تَلَقَّنَ-

تَلَقُّناً [لقن] الكلام من فلانٍ: سخن را از زبان فلانى فرا گرفت.

=التَّلْقِيح-

[لَقَحَ]-: مص، تزريق واكسن بيمارى براى پيشگيرى بيماريها.

=تِلْكَ-

مث تانِّكَ و ج أولالِك: اسم اشاره ى مفرد مؤنث است براى دور.

=تَلَكَّأَ-

تَلَكُّؤاً [لكأ] عن الأمر: در آن كار درنگ كرد و باز ايستاد،- عَلَيه: او را از آن كار بازداشت.

=تَلَكَّدَ-

تَلَكُّداً [لكد] فلانٌ: گوشت بدن

=التلم-

=التلماظ-

=التلماظة-

=تلمج-

=تلمذ-

=تلمز-

=تلمس-

=تلمظ-

=تلمع-

=تلملم-

=التلمود-

=التلميذ-

=التلميع-

=تلهى-

=تلهب-

=تلهذم-

=تلهف-

=تلهق-

=تلهم-

=تلهن-

=تلهوج-

=التلهية-

=التلو-

=تلوى-

=اين واژه مطاوع (لوى) است،-

=التلوة-

=تلوث-

=تلوح-

=تلوص-

=تلوم-

=التلويحات-

=التلوين-

=تلي-

=التلية-

=التليد-

=تليس-

=التليع-

=التليفة-

=التليفيزون-

=التليل-

=تلين-

=اين واژه ضد (تخشن) است،-

=تم-

=التم-

=تماتن-

=تماثل-

=تماجد-

فلانى سفت و غليظ شد،- الشي ءُ:

قسمتهائي از آن چيز به قسمتهاى ديگر چسبيد،- بهِ او عَليهِ الْوَسَخُ: روى آن چيز چركى نشست.

=التَّلَم-

ج أَتْلَام: ابزار يا گاوآهن كه با آن كشاورز زمين را شيار كند.

=التَّلِمَّاظ-

[لمظ]: آنكه در دوستى با كسى ثبات نداشته و پايدار نباشد.

=التِّلِمَّاظَة-

[لمظ]: مؤنث (التِّلِمَّاظ) است، زن پرگوى و بيهوده گوى.

=تَلَمَّجَ-

تَلَمُّجاً [لمج] الرجُلُ: آن مرد قبل از تناول غذا، پيش غذائى خورد.

=تَلْمَذَ-

تَلْمَذَةً الولدَ: آن پسر را شاگرد خود كرد، دانش آموز خود گرفت.

=تَلَمَّزَ-

تَلَمُّزاً [لمز] هُ: آن چيز را پياپى جستجو كرد،- في السَّيْرِ: در راه رفتن شتاب كرد.

=تَلَمَّسَ-

تَلَمُّساً [لمس] الشي ءَ: آن چيز را پى در پى خواست.

=تَلَمَّظَ-

تَلَمُّظاً [لمظ] الرجُلُ: آن چيز را زبان زد و چشيد، زبان خود را براى چشيدن تكان داد،- بِذِكْرِهِ: او را به بدى ياد كرد،- تِ الحَيَّةُ: مار زبان خود را بيرون آورد.

=تَلَمَّعَ-

تَلَمُّعاً [لمع] البرقُ و غيرُهُ: برق و جز آن درخشيد،- الشَّي ءَ: آن چيز را دزديد.

=تَلَمْلَمَ-

تَلَمْلُماً [لملم]: مطاوع (لَمْلَمَ) است.

=التَّلْمُود-

كتاب دينى و شريعت و دستورات يهوديان.

=التِّلْميذ-

ج تَلَامِيذ و تَلَامِذة: دانش آموز، شاگرد مدرسه، آنكه علم يا صفتى را بياموزد.

=التَّلْمِيع-

[لمع]: مص،- ج تَلَامِيع فى الخَيْلِ وَ غيْرهَا: لك و پيسها به رنگهاى مختلف بر پوست بدن اسب و جز آن.

=تَلَهَّى-

تَلَهِّياً [لهو] بكذا: به چيزى روى آورد يا از آن چيز روى گردانيد،- بِالشّي ءِ:

به آن چيز روز گذراند و ملازم آن شد.

=تَلَهَّبَ-

تَلَهُّباً [لهب] تِ النارُ: آتش روشن شد.

=تَلَهْذَمَ-

تَلَهْذُماً [لهذم] هُ: آن چيز را بريد،- الشّي ءَ: آن چيز را خورد.

=تَلَهَّفَ-

تَلَهُّفاً [لهف] عليهِ: بر آن چيز اندوهگين شد و افسوس خورد.

=تَلَهَّقَ-

تَلَهُّقاً [لهق] الشي ءُ: آن چيز بسيار سفيد شد،- الرَّجُلُ: آن مرد سخن بسيار گفت.

=تَلَهَّمَ-

تَلَهُّماً [لهم] الشي ءَ: آن چيز را يكجا بلعيد. اين واژه كمتر بكار مى رود و معمولًا گفته مى شود: (الْتَهَمَهُ).

=تَلَهَّنَ-

تَلَهُّناً [لهن] الرجُلُ: صبحانه خورد.

=تَلَهْوَجَ-

تَلَهْوُجاً [لهوج] الشي ءَ: آن چيز را شتابانيد،- اللَّحْمَ: گوشت را خوب نپخت.

=التَّلْهِيَة-

[لهو]: مص بازيچه، اسباب بازى.

=التِّلْو-

ج أَتْلَاء: آنچه كه از چيزى پيروى كند؛ «ارْسَلَ كِتاباً تِلْوَ كِتَابٍ»: پياپى نامه فرستاد، شتر بچه كه از شير مادر بريده شده باشد.

=تَلَوَّى-

تَلَوِّياً [لوو] الشي ءُ: آن چيز پيچيده و خم شد،- البَرْقُ في السَّحابِ: برق از لابلاى ابر درخشيد،- الحَبْلُ: ريسمان پيچيده شد.

=اين واژه مطاوع (لَوَى) است،- تِ الحَيَّةُ: مار به دور خود پيچيد.

=التِّلْوَة-

مؤنث (التِّلْو) است بمعناى بچه ى ماده شتر.

=تَلَوَّثَ-

تَلَوُّثاً [لوث] زيدٌ بعمرو: زيد به عمرو پناه برد و براى بدست آوردن سود با وى هم صحبت شد،- ثوبُهُ بِالطّينِ: جامه ى وى گل آلود شد.

=تَلَوَّحَ-

تَلَوُّحاً [لوح]: آشكار و نمايان شد.

=تَلَوَّصَ-

تَلَوُّصاً [لوص]: پيچيده و برگشته شد.

=تَلَوَّمَ-

تَلَوُّماً [لوم]: تظاهر به نكوهش كرد، درد را جستجو كرد تا جاى آن را بشناسد،- فِى الأَمْرِ: در آن كار مكث و درنگ كرد

تَلَوَّنَ-

تَلَوُّناً [لون]: رنگارنگ شد،- الرَّجُلُ:

اخلاق فلانى متفاوت شد،- الشي ءُ: آن چيز به رنگى غير از رنگ خود درآمد.

=التَّلْوِيحات-

[لوح]: شرح و اضافه در حاشيه كتاب. نام ديگر آن (الحَوَاشِي) است.

=التَّلْوين-

[لون]: مص، تقديم غذاهاى رنگارنگ براى تغيير ذائقه و خوشمزگى، تغيير روش سخن و كلام به روشى ديگر.

=تَلِيَ-

- تَلَىً [تلو] من الشهر يومٌ: از ماه يك روز ديگر باقى ماند.

=التَّلِيَّة-

[تلو]: بقيّة، بازمانده؛ «ذَهَبَتْ تَلِيَّةُ الشَّبَابِ»: بقيه جوانى از دست رفت؛ «فلانٌ بَقِيَّةُ الكِرام و تَلِيَّةُ الأَحْرارِ»: فلانى بازمانده ى خوبان و بقيه ى آزادگان است.

=التَّلِيد-

مترادف (التَّالِد) است.

=تَلَيَّسَ-

تَلَيُّساً [ليس] الرجُلُ: آن مرد سخت و با صلابت شد.

=التَّلِيع-

مترادف (التَّلِع) است.

=التَّلِيفَة-

آن چيز تباه شد.

=التِّلِيفِيزون-

مترادف (التِّلِفيزيُون) است.

=التَّلِيل-

ج تَلَّى [تلّ]: زمين خورده، بر زمين افتاده،- ج أَتِلَّة و تُلُل و تَلائِل: گردن.

=تَلَيَّنَ-

تَلَيُّناً [لين] الشي ءُ: آن چيز نرم شد.

=اين واژه ضد (تَخَشَّنَ) است،- لِفُلانٍ: از فلانى چاپلوسى كرد و تملق نمود.

=تَمَّ-

- تَمّاً و تَمَاماً و تَمَامَةً: اجزاى آن چيز كامل شد،- بِالشَّي ءِ و عَلَيهِ: آن چيز را تمام و كمال كرد،- على امْرِهِ: به كار خود ادامه داد و آنرا به پايان رسانيد،- تَمّاً الى مَوضِعِ كَذا: به آن جاى رسيد،- عَنهُ الْعَينَ: چشم زخم را با دعاى چشم زخم برطرف كرد.

=التمّ-

(ح): پرنده ايست آبى بسان اردك با گردنى درازتر، قو.

=تَمَاتَنَ-

تَمَاتُناً [متن] الشاعرانِ في الشعْر: آن دو شاعر با هم در شعرهاى خود معارضه نمودند.

=تَمَاثَلَ-

تَمَاثُلًا [مثل] الشيئانِ: آن دو چيز با هم شبيه و همسان شدند،- العَلِيلُ مِن عِلَّتِهِ:

بيمار از كسالتى كه داشت رو به بهبودى رفت.

=تَمَاجَدَ-

تَمَاجُداً [مجد]: تفاخر كرد، از

=تماجن-

=تماحك-

=تماحل-

=تماد-

=تمادى-

=تمادح-

=التمادي-

=تمار-

=التمار-

=تمارى-

=تمارس-

=تمارض-

=تماز-

=تمازى-

=تمازج-

=تمازح-

=تماس-

=تماسح-

=تماسك-

=تماشى-

=تماشق-

=التماشق-

=تماصع-

=تماض-

=تماقت-

=تماقل-

=تماكر-

=تماكس-

=تمالأ-

=تمالغ-

=تمالك-

=التمام-

=التمامة-

=تمانع-

=تماوت-

=تماوق-

=تمايح-

=تمايد-

=تماير-

=تمايز-

=تمايط-

=تمايل-

=تماين-

=تمأى-

بزرگى و بزرگوارى خانواده اش سخن گفت؛ «تَمَاجَدُوا فيمَا بينهم»: در ميان خود فخر فروشى كردند و هر يك از بزرگوارى خود سخن گفتند.

=تَمَاجَنَ-

تَمَاجُناً [مجن]: خود را به شوخى و مسخره گى درآورد.

=تَمَاحَكَ-

تَمَاحُكاً [محك] الخصمانِ: آن دو خصم با هم ستيز و لجبازى كردند.

=تَمَاحَلَ-

تَمَاحُلًا [محل] القومُ: آن قوم نسبت بهم دشمنى كردند،- تْ بهمُ الدّارُ: آن خانه به آنها دور شد.

=تَمَادَّ-

تَمَاداً [مدّ] الرجُلانِ الثوبَ: آن دو مرد پيراهن را از دست هم كشيدند.

=تَمَادَى-

تَمَادِياً [مدي] في غَيِّهِ: در گمراهى خود ثابت ماند و لجبازى كرد، فِي الْأَمْرِ:

به پايان آن كار رسيد،- بِنَا السَّفَرُ: مسافرت بر ما دراز شد.

=تَمَادَحَ-

تَمَادُحاً [مدح] القومُ: آن قوم يكديگر را ستايش كردند.

=التَّمَادِي-

[مدي]: مص؛ «مع التّمَادِي»: با گذشت زمان، با مرور ايّام.

=تَمَارَّ-

تَمَارّاً [مرّ] القومُ: برخى از آن قوم بر برخى ديگر گذشتند،- ما بَيْنَهُم: آن قوم با هم به كينه و دشمنى پرداختند؛ «هما يَتَمَارّانِ»:

آن دو مرد با هم كشتى مى گيرند.

=التَّمَّار-

خرما فروش.

=تَمَارَى-

تَمارِياً [مري] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم مجادله كردند.

=تَمَارَسَ-

تَمَارُساً [مرس] القومُ في الحرب: آن قوم در جنگ با يكديگر پيكار كردند.

=تَمَارَضَ-

تَمَارُضاً [مرض]: در حاليكه بيمار نبود به بيمارى تظاهر كرد،- في امْرِهِ: در كار خود ناتوان شد.

=تَمَازَّ-

تَمَازّاً [مزّ] تِ النيَّةُ بهِ: تصميم و نيّت از او دور شد.

=تَمَازَى-

تَمَازِياً [مزو] القومُ: آن قوم نسبت به هم ادعاى برترى كردند.

=تَمَازَجَ-

تَمَازُجاً [مزج] الشيئانِ: آن دو چيز بهم آميخته شدند.

=تَمَازَحَ-

تَمَازُحاً [مزح] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم مزاح و مداعبه كردند.

=تَمَاسَّ-

تَمَاسّاً [مسّ] الشيئانِ: آن دو مرد با هم تماسّ گرفتند.

=تَمَاسَحَ-

تَمَاسُحاً [مسح] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم دوستى كردند يا معامله ى خريد و فروش نمودند؛ «تَمَاسَحُوا عَلَى كذا»: با هم پيمان بستند؛ «الْتَقَوا فَتَمَاسَحُوا»: به هم رسيدند و با هم مصافحه كردند.

=تَمَاسَكَ-

تَمَاسُكاً [مسك] بهِ: به او آويخت و پناه برد؛ «مَا تَمَاسَكَ أَنْ قَالَ كَذَا»:

خويشتن دارى نكرد و فلان سخن را گفت؛ «غَشِيَني امْرٌ مُقْلَقٌ فَتَمَاسَكْتُ»: پيشامدى برايم پديد آمد كه خويشتن دارى كردم.

=تَمَاشَى-

تَمَاشِياً [مشي] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم راه رفتند.

=تَمَاشَقَ-

تَمَاشُقاً [مشق] هر يك از آن قوم آن چيز را به سوى خود كشيدند.

=التَّمَاشُقَ-

[مشق]: كشمكش و ستيز، تنازع.

=تَمَاصَعَ-

تَمَاصُعاً [مصع] القومُ في الحربِ: آن قوم در جنگ با هم پيكار كردند.

=تَمَاضَّ-

تَمَاضّاً [مضّ] القومُ: آن قوم با هم نزاع كردند.

=تَمَاقَتَ-

تَمَاقُتاً [مقت] القومُ: آن قوم دشمن يكديگر شدند.

=تَمَاقَلَ-

تَمَاقُلًا [مقل] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را در آب فرو بردند.

=تَمَاكَرَ-

تَمَاكُراً [مكر] القومُ: آن قوم يكديگر را فريب دادند.

=تَمَاكَسَ-

تَمَاكُساً [مكس] الرجُلانِ في البيع: آن دو مرد در معامله ى فروش با هم چانه زدند و جدل كردند.

=تَمَالَأَ-

تَمَالُؤاً [ملأ] القومُ على الأمرِ: آن قوم در آن امر گرد هم آمدند و بيكديگر يارى كردند.

=تَمَالَغَ-

تَمَالُغاً [ملغ] بهِ: او را با سخنان زشت مسخره كرد.

=تَمَالَكَ-

تَمَالُكاً [ملك] عن كذا: خويشتن دارى كرد و بر نفس خود مسلّط شد.

=التَّمَام-

[تمّ]: تمام، كمال؛ «تَمَاماً»:

بكلّى؛ «بِالتَّمَامِ»: بطور كامل؛ «في تَمَامَ السَّاعَة»: در رأس ساعت؛ «لَيْلَةُ تَمامِ الْقَمَرَ» (فك): ماه شب چهارده؛ «بَدْرٌ تَمَامٌ»: قرص كامل ماه كه معمولًا در شب چهاردهم ماه قمرى نمايان مى شود؛ «تَمَامُ عَدَدٍ مَا» (ع ح):

آنچه كه از عددى كم كنند تا آن عدد برابر عددى ديگر شود.

=التُّمَامة-

بقيه، باقيمانده.

=تَمَانَعَ-

تَمَانُعاً [منع] الرجُلانِ: آن دو مرد بر سر چيزى با هم پيكار كردند،- الرجُلَانِ عَنْ انْفُسِهِمَا: آن دو مرد از يكديگر روى گردانيدند و دورى جستند.

=تَمَاوَتَ-

تَمَاوُتاً [موت]: آن مرد خود را به مردن زد، خود را به سستى و خاموشى زد.

=تَمَاوَقَ-

تَمَاوُقاً [موق]: آن مرد خود را به حماقت و نادانى زد.

=تَمَايَحَ-

تَمَايُحاً [ميح]: آن مرد خميده و متمايل راه رفت.

=تَمَايَدَ-

تَمَايُداً [ميد]: آن مرد با لرزيدن يا جنبيدن خم شد.

=تَمَايَرَ-

تَمَايُراً [مير] ما بين القوم: در ميان آن قوم فساد و فتنه افكند.

=تَمَايَزَ-

تَمَايُزاً [ميز] القومُ: آن قوم پراكنده شدند، آن قوم بر يكديگر فخر فروشى و منافسه كردند.

=تَمَايَطَ-

تَمَايُطاً [ميط] القومُ: ميان آن قوم فتنه و اختلاف افتاد، آن قوم از يكديگر دور شدند.

=تَمَايَلَ-

تَمَايُلًا [ميل] في مشيهِ: آن مرد در راه رفتن خراميد و تكبر كرد، پالان از روى اسب كج شد.

=تَمَايَنَ-

تَمَايُناً [مين] القومُ: آن قوم نسبت به يكديگر دروغ گفتند.

=تَمَأَّى-

تَمَئِّياً [مأي] السِّقاءُ: مشك آب گشاد و كشيده شد،- الشرُّ بينَ الْقَومِ: شرّ در ميان آن قوم رخنه افكند.

=التمباك-

=التمتام-

=التمتامة-

=التمتان-

=تمتع-

=تمتم-

=التمتين-

=التمثال-

=تمثل-

=التمثل-

=التمثيل-

=التمثيلية-

=تمجح-

=تمجد-

=تمجس-

=تمجن-

=تمحى-

=تمحص-

=تمحق-

=تمحك-

=تمحل-

=تمخخ-

=تمخر-

=تمخض-

=تمخط-

=تمخمض-

=تمدح-

=تمدد-

=تمدر-

=تمدل-

=تمدن-

=تمدين-

=تمذر-

=تمذع-

=تمر-

=التمر-

=التمرة-

=تمرى-

=التمراد-

=تمرأ-

=تمرخ-

=التُّمْباك-

به واژه ى (التَّنْبَك) مراجعه شود.

=التَّمْتَام-

آنكه تند سخن گويد كه سخنانش مفهوم نشود.

=التَّمْتَامَة-

[تمّ]: مؤنث (التَّمْتَام) است.

=التَّمْتَان-

[متن]: بند چادر يا خيمه.

=تَمَتَّعَ-

تَمَتُّعاً [متع] بكذا أو من كذا: از چيزى تا مدتى سود و لذت برد،- بمالِهِ: از دارائى خود براى زندگى خوب و لذت بخش استفاده برد.

=تَمْتَمَ-

تَمْتَمَةً [تمتم] في الكلام: در سخن گفتن شتاب كرد و نفهمانيد.

=التَّمْتِين-

[متن]: مص،- ج تَمَاتِين: بندى كه با آن چادر يا خيمه نصب كنند.

=التِّمْثَال-

ج تَمَاثِيل [مثل]: عكس، تصوير، تنديسه، پيكره.

=تَمَثَّلَ-

تَمَثُّلًا [مثل] الحديثَ و بالحديث:

سخن را بيان و افاده كرد،- الشيْ ءَ: مانند آن چيز را تصوّر كرد،- لهُ الشَّي ءُ: آن چيز براى او متصور شد،- بِالشّي ءِ: با آن چيز مَثَل آورد يا ضرب المثل گفت،- مِثَالًا:

مثالى آورد،- بِهِ: همانند او شد،- بَيْنَ يَدَيْهِ:

در برابر او دست بسينه ايستاد،- مِنْهُ: از وى قصاص كرد.

=التَّمَثُّل-

[مثل]: مص،- في الغَذَاءِ: تغيير شكل غذا و تبديل آن به سلّولهاى جسم در بدن.

=التَّمْثِيل-

[مثل]: مص،- في الغَذَاءِ: مترادف (التمَثُّل) است؛ «التَّمْثِيلُ الدِّبْلُومَاسِيّ»:

برقرارى روابط سياسى ميان دولتها.

=التَّمْثِيلِيَّة-

[مثل]: نمايش و بازى در تماشاخانه، نمايش داستانى.

=تَمَجَّحَ-

تَمَجُّحاً [مجح] الدلوَ في البئر: دلو را در چاه جنبانيد،- الرَّجُلُ: آن مرد تكبر و فخر فروشى كرد.

=تَمَجَّدَ-

تَمَجُّدًا [مجد]: بزرگى نمود، بزرگوار شد.

=تَمَجَّسَ-

تَمَجُّساً [مجس]: مجوسى شد.

=تَمَجَّنَ-

تَمَجُّناً [مجن]: تظاهر به شوخى و مزاح كرد، رفتار افراد شوخ را كرد؛ «تَمَجَّنَ في كلامِهِ»: در سخن خود شوخى ركيك و بى حيائى كرد.

=تَمَحَّى-

تَمَحياً [محو] من القوم: از آن قوم حلال بود خواست تا از گناهى كه بر آنها كرده بود درگذرند.

=تَمَحَّصَ-

تَمَحُّصاً [محص] الظلامُ: تاريكى رفت و روشنائى آمد.

=تَمَحَّقَ-

تَحَمُّقاً [محق]: آن چيز از هم پاشيد و محو و نابود شد.

=تَمَحَّكَ-

تَمَحُّكاً [محك] الرجُلُ: آن مرد بر سر كارى يا خريد و فروش دشمنى و ستيز و لجبازى كرد.

=تَمَحَّلَ-

تَمَحُّلًا [محل] الشي ءَ و لهُ: براى بدست آوردن آن چيز حيله گرى كرد،- لفلان حقّهُ: فلانى را با حيله بحقش رسانيد،- الدراهم: پولها را نقد كرد.

=تَمَخَّخَ-

تَمَخُّخاً [مخّ] العَظْمَ: مغز استخوان را بيرون كشيد.

=تَمَخَّرَ-

تَمَخُّراً [مخر] الريحَ: بينى خود را جلوى باد گرفت، به طرف وزش باد نگريست و پشت بر آن كرد.

=تَمَخَّضَ-

تَمَخُّضاً [مخض] اللبنُ: از شير كره گرفته شد، شير در مشك دوغ زنى به تكان خوردن افتاد،- الوَلَدُ: بچه در شكم زن باردار تكان خورد،- تِ الحَامِلُ: هنگام زائيدن زن نزديك شد،- تِ السَّمَاءُ: آسمان آماده ى بارش شد،- الدَّهْرُ بِالْفِتْنَةِ: روزگار فتنه ببار آورد؛ «تَمَخَّضت اللَّيْلَةُ عَنْ صَبَاحِ سُوءٍ»: شب آبستن حوادث بدى بود كه صبح آشكار شد.

=تَمَخَّطَ-

تَمَخُّطاً [مخط] الرجُلُ: آن مرد آب از بينى خود افكند، آن مرد سراسيمه شد و افتان و خيزان راه رفت.

=تَمَخْمَضَ-

تَمَخْمُضاً [مخمض] بالماء و نحوِهِ: با آب يا مانند آن مضمضه كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=تَمَدَّحَ-

تَمَدُّحاً [مدح]: تظاهر به ستايش خود كرد، به آنچه كه نداشت افتخار كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را ستود،- إِلى النّاسِ: خواهان ستايش و مدح آنها شد.

=تَمَدَّدَ-

تَمَدُّداً [مدّ]: آن چيز گسترده شد، دراز شد،- القَومُ الشَّي ءَ بينهم: آن چيز را ميان خود كشيدند.

=تَمَدَّرَ-

تَمَدُّراً [مدر]: مطاوع (مَدَّرَ) است، آلوده شد.

=تَمَدَّلَ-

تَمَدُّلًا [مدل] بالمنديل: دستمال بر سر بست يا آنرا بگونه ى عمّامه بر سر پيچيد.

=تَمَدَّنَ-

تَمَدُّناً [مدن]: به اخلاق مردم شهرنشين خوى گرفت، از جهل و نادانى به شهريگرى و انسانيت تغيير يافت.

=تَمَدْيَنَ-

تَمَدْيُناً [مدن]: در فراخ زندگى و رفاه قرار گرفت.

=تَمَذَّرَ-

تَمَذُّراً [مذر]: پراكنده شد،- اللَّبَنُ:

شير در مشك بريده شد،- تِ الْبَيْضَةُ اوِ الْمعْدَةُ او النَّفَسُ: تخم مرغ يا معده يا نفس فاسد و تباه شد.

=تَمَذَّعَ-

تَمَذُّعاً [مذع] الشرابَ: مي را اندك اندك نوشيد.

=تَمَرَ-

- تَمْراً هُ: به او خرما خورانيد،- اللّحمَ:

گوشت را ريز ريز نمود و آنرا خشك كرد.

=تَمَّرَ-

تَتْمِيراً الرطَبُ: رطب خرما شد،- تِ النَّخْلةُ: درخت نخل خرما داد،- هُ: به او خرما خورانيد،- اللّحمَ: گوشت را ريز ريز و خشك كرد.

=التَّمْر-

ج تُمُور و تُمْرَان: خرماى خشك؛ «التَّمْرُ الْهِنْدِيّ» (ن): اصل اين درخت از هند است، ميوه آن ترش و مُسهل است و ننه ى آن داروى قبض كننده و شكوفه ى آن داروى بيمارى كبد است از اين درخت چوبي خوب بدست مىيد. تمر هندى.

=التَّمْرَة-

ج تَمَرَات: واحد (التَّمْر) است.

=تَمَرَّى-

تَمَرِّياً [مري] بكذا: به چيزى آراسته شد.

=التِّمْرَاد-

ج تَمَارِيد [مرد]: بُرجى كوچك ويژه كبوتران.

=تَمَرَّأَ-

تَمَرُّؤاً [مرأ]: تظاهر به جوانمردى كرد، جوانمرد و با مروّت شد.

=تَمَرَّخَ-

تَمَرُّخاً [مرخ] بالدهن: بر خود روغن

=تمرد-

=تمرس-

=تمرض-

=تمرط-

=تمرع-

=تمرغ-

=تمرفق-

=تمرق-

=تمركز-

=تمرمر-

=تمرن-

=التمريش-

=التمرين-

=تمزح-

=تمزر-

=تمزز-

=تمزع-

=تمزق-

=تمزن-

=التمساح-

=تمسح-

=التمسح-

=تمسخ-

=تمسك-

=تمسكن-

=تمسلم-

=التمسيد-

=تمشى-

=تمشر-

=تمشش-

=تمشق-

=تمصر-

=تمصص-

=تمضى-

=تمضر-

ماليد.

=تَمَرَّدَ-

تَمَرُّداً [مرد]: نافرمانى كرد، از حد خود تجاوز كرد، خود بزرگ بين شد،- على النَّاسِ: به مردم زور گفت و گردنكشى كرد،- الغُلامُ: آن جوان تا مدتى ريش بر چهره اش در نيامد و بى مو ماند.

=تَمَرَّسَ-

تَمَرُّساً [مرس] بالشي ء: خود را با آن چيز خارانيد، او را زد،- بِكَذا: در آن كار ورزيده شد،- بِالنَّوَائِب وَ الخُصُومَات: با سختيها و دشمنيها استقامت و شكيبائى كرد،- بِالطِّيبِ: خود را عطرآگين كرد،- بِالرَّجُلِ: با شرّ و بدي متعرض آن مرد شد بِدِينِهِ: با دين خود بازى كرد.

=تَمَرَّضَ-

تَمَرُّضاً [مرض]: در كار خود سست شد.

=تَمَرَّطَ-

تَمَرُّطاً [مرط] الشَّعَرُ: موى سر ريخته شد،- السَّهْمُ: آن تير بى پر شد.

=تَمَرَّعَ-

تَمَرُّعاً [مرع]: در پي چراگاه شتافت، شتاب كرد.

=تَمَرَّغَ-

تَمَرُّغاً [مرغ] الترابُ: خاك زير و رو شد،- في النَّعِيم: در فراخ زندگى قرار گرفت،- في الأَمْرِ: در آن كار دو دل و مردّد شد،- على فُلانٍ: در امر فلانى درنگ و تأمل كرد،- تِ السَّائِمةُ: ستوران در آن مكان بسيار چريدند،- الحيوانُ: آن حيوان آب از دهان بيرون پاشيد،- الرَّجُلُ: آن مرد خود را آراست و در فراخ زندگى قرار گرفت، از درد بر خود پيچيد، پاك و منزّه شد.

=تَمَرْفَقَ-

تَمَرْفُقاً [رفق]: بالشى براى خود گرفت.

=تَمَرَّقَ-

تَمَرُّقاً [مرق] الشَّعَرُ: موى كنده شد، موى در اثر بيمارى و جز آن ريخته شد،- الثَّوْبُ: آن جامه به رنگ الْمُرَّيْق (زرد) درآمد.

=تَمَرْكَزَ-

تَمَرْكُزاً [ركز] في المكان: در آن مكان متمركز شد يا استقرار يافت.

=تَمَرْمَرَ-

تَمَرْمُراً [مرمر] الرملُ: شن و ماسّه برانگيخته شد و گرد و غبار به راه انداخت،- الْجِسْمُ: تن لرزيد و تكان خورد،- على أصحابهِ: بر ياران خود فرمانروائى كرد،- الرَّجُلُ: خشمگين شد. اين تعبير اخير در زبان متداول رايج است.

=تَمَرَّنَ-

تَمَرُّناً [مرن]: ظريف و بذله گوى شد، تفضّل كرد،- على الشَّي ءِ: در آن كار ممارست كرد و خوى گرفت.

=التَّمْرِيش-

[مرش]: باران كم.

=التَّمْرِين-

[مرن]: مص،- ج تمارِين: تمرين ورزشى،- عِندَ المُدَرِّسِين: و در اصطلاح فرهنگ و آموزش بمعناى تمرين و درسى براى دانش آموزان و دانشجويان است.

=تَمَزَّحَ-

تَمَزُّحاً [مزح] بِهِ: به آن چيز فخر فروشى و تكبّر كرد.

=تَمَزَّرَ-

تَمَزُّراً [مزر] النبيذَ: مي را بتدريج و پي در پي نوشيد.

=تَمَزَّزَ-

تَمَزُّزاً [مزّ]: غذاى ترش يا شيرين خورد و يا مى خوشمزه نوشيد،- الشَّرَابَ:

شراب را اندك اندك نوشيد.

=تَمَزَّعَ-

تَمَزُّعاً [مزع]: مطاوع (مَزَّعَ) است،- الْقَوْمُ الشَّيْ ءَ بَيْنهم: آن قوم آن چيز را ميان خود تقسيم كردند؛ «هُوَ يَتَمَزَّعُ غيظاً»: او از فرط خشم سراسيمه و نگران است.

=تَمَزَّقَ-

تَمَزُّقاً [مزق]: آن چيز پاره شد،- القَوْمُ: آن قوم پراكنده شدند.

=تَمَزَّنَ-

تَمَزُّناً [مزن]: بيش از حد خود اظهار فضل كرد، اظهار زيركى كرد، در پي كار خود رفت،- على الْقَومِ: همانند باران بر قوم بخشنده و سخاوتمند شد،- على الأَمْرِ: بر آن كار تمرين كرد و خوى گرفت.

=التِّمْساح-

ج تَمَاسِيح [تمسح و مسح] (ح):

تمساح، نهنگ دريائى. اين جانور در رودخانه ى نيل در مصر و بعضى رودخانه هاى سرزمينهاى گرمسيرى يافت مى شود.

=تَمَسَّحَ-

تَمَسُّحاً [مسح] بالماء و من الماء: با آب شست و شوى كرد،- الشَّيْ ءَ: روى آن چيز را مسح كرد،- هُ بِالْمَاءِ اوِ الدُّهْنِ: بر روى آن آب يا روغن ماليد.

=التَّمْسَح-

[تمسح و مسح] (ح): مترادف (التِّمْسَاح، ج تَمَاسِح) است، فريبكار و ستمگر، بسيار دروغگوى، آنكه با سخنان نرم فريبنده باشد.

=تَمَسَّخَ-

تَمَسُّخاً [مسخ] الغزلُ: آن رشته پاره شد.

=تَمَسَّكَ-

تَمَسُّكاً [مسك] به: به او آويخت يا پناهنده شد.

=تَمَسْكَنَ-

تَمَسْكُناً [سكن]: فقير و بى چيز شد.

=تَمَسْلَمَ-

تَمَسْلُماً [سلم]: نام او مُسْلِم شد، مُسلمان ناميده شد.

=التَّمْسِيد-

[مسد]: مشت و مال بدن با كف دست براى نرمش عضلات يا ذوب و پخش مواد چربى كه بر آن انباشته شده باشد.

=تَمَشَّى-

تَمَشِّياً [مشي]: مترادف (مَشى) است.

=تَمَشَّرَ-

تَمَشُّراً [مشر] الرجُلُ: بى نياز شد يا آثار توانگرى بر او آشكار شد،- لِأَهْلِهِ شَيْئاً:

براى خانواده ى خود چيزى بدست آورد،- لِأهْلِهِ: براى خانواده خود جامه يا پوشاك خريد،- الْقَومُ: آن قوم جامه بر تن كردند،- الشجَرُ: برگهاى درخت بيرون آمد، برگهاى درخت سبز شد.

=تَمَشَّشَ-

تَمَشُّشاً [مشّ] العَظْمَ: مغز استخوان را مكيد يا بيرون كشيد.

=تَمَشَّقَ-

تَمَشُّقاً [مشق] الغُصْنُ: شاخه ى درخت پوست انداخت،- الثَّوْبُ: پيراهن پاره شد،- اللّيلُ: شب به پايان رسيد.

=تَمَصَّرَ-

تَمَصُّراً [مصر] الشي ءُ أو العطاءُ: آن چيز يا آن بخشش كم شد،- النَّاقةَ: ماده شتر را با نوك انگشتان دوشيد،- المكانُ:

آن مكان آباد و شهرى شد،- القَومُ: آن قوم پراكنده شدند،- الشي ءَ: در پى آن چيز رفت و تتبع كرد.

=تَمَصَّصَ-

تَمَصُّصاً [مصّ] الشي ءَ: آن چيز را به نرمى و آهستگى مكيد و نوشيد.

=تَمَضَّى-

تَمَضياً [مضي]: آن مرد گذر كرد،- الأَمرُ: آن كار اجرا شد،- الرجُلُ: آن مرد پيش قدم شد.

=تَمَضَّرَ-

تَمَضُّراً [مضر]: آن مرد خود را به

=تمضمض-

=تمطى-

=تمطر-

=تمطط-

=تمطق-

=تمطمط-

=تمعج-

=تمعر-

=تمعز-

=تمعص-

=تمعط-

=تمعك-

=تمعن-

=التمغة-

=تمغص-

=تمغط-

=تمغنط-

=تمقت-

=تمقق-

=تمكث-

=تمكك-

=تمكن-

=تملى-

=تملأ-

=تملح-

=تملخ-

=تملس-

=تملص-

=تملط-

=تملغ-

=تملق-

=تملك-

=تملل-

=تململ-

=تمم-

قبيله ى مُضر نسبت داد يا همانند مُضريان شد و از آنها حمايت كرد،- تِ الْمَاشِيَةُ:

چهارپايان فربه شدند.

=تَمَضْمَضَ-

تَمَضْمُضاً [مضمض] بِالماءِ و نَحوهِ:

آب را در دهان ريخت و با آن مضمضه كرد. اين تعبير را در زبان متداول (تَمَخْمَضَ) گويند،- النُّعَاسُ في عَيْنَيْهِ: اثر خواب در چشمان او نمايان شد،- الكَلْبُ في اثْرِهِ:

سگ در پى او زوزه كشيد.

=تَمَطَّى-

تَمَطِّياً [مطو] النهارُ و غيرُه: روز و جز آن بلند و دراز شد،- الرجُلُ: آن مرد راهى دراز رفت، آن مرد با ناز و كرشمه راه رفت و دستهاى خود را دراز كرد.

=تَمَطَّرَ-

تَمَطُّراً [مطر]: در زير باران قرار گرفت، آب خواست،- بهِ فرسُهُ: اسب سوارِ خود را با شتاب برد،- تِ الطَّيرُ: پرنده در پى خواسته ى خود شتافت، اسبان در حاليكه بر يكديگر سبقت مى گرفتند آمدند،- الرَّجُلُ فِي الأَرضِ: آن مرد به سير و سياحت پرداخت.

=تَمَطَّطَ-

تَمَطُّطاً [مطّ]: آن چيز كشيده و دراز شد،- فِي الْكَلَام: سخن را گوناگون كرد و به درازا گفت.

=تَمَطَّقَ-

تَمَطُّقاً [مطق] الطعَام: غذا را چشيد،- الرجُلُ: بهنگام خوش آمد از چيزى با زبان خود سوت زد،- تِ القَوسُ: كمان شكافته شد.

=تَمَطْمَطَ-

تَمَطْمُطاً [مطمط] الماءُ: آب سفت و غليظ شد.

=تَمَعَّجَ-

تَمَعُّجاً [معج] السيلُ أو الحيَّةُ: سيل يا مار بهنگام روان شدن به پيچ و خم افتادند.

=تَمَعَّرَ-

تَمَعُّراً [معر] رأسُهُ: موى سر او ريخت،- وَجْهُهُ: چهره ى او گرفته و رنگ او زرد شد.

=تَمَعَّزَ-

تَعَمُّزاً [معز] وجهُهُ: چهره ى او گرفته و ترنجيده شد،- الْبَعِيرُ: شتر با شتاب دويد و راه پيمود.

=تَمَعَّصَ-

تَمَعُّصاً [معص] بطنُهُ: شكم او درد گرفت،- الرجُلُ: آن مرد با جست و خيز راه رفت.

=تَمَعَّطَ-

تَمَعُّطاً [معط] الذئبُ: موى بدن گرگ ريخت،- الشَّعْرُ: در اثر بيمارى موى سر او ريخته شد.

=تَمَعَّكَ-

تَمَعُّكاً [معك]: مطاوع (مَعَّكَ) است.

=تَمَعَّنَ-

تَمَعُّناً [معن]: خود را خوار و خُرد كرد،- في الأَمْرِ: در آن كار انديشيد.

=التَّمْغَة-

تمبر پُست.

=تَمَغَّصَ-

تَمَغُّصاً [مغص] هُ بطنُهُ: شكم او درد و دل پيچه گرفت، دل درد گرفت.

=تَمَغَّطَ-

تَمَغُّطاً [مغط] الشي ءُ: آن چيز كشيده و دراز شد،- البَعِيرُ: شتر بهنگام دويدن دستهايش را سخت كشيد،- الفَرَسُ: اسب در نهايت سرعت دويد.

=تَمَغْنَطَ-

تَمَغْنُطاً الحديدُ: مطاوع (مَغْنَطَهُ) است.

=تَمَقَّتَ-

تَمَقُّتاً [مقت] إليَّ: با من دشمنى ورزيد. اين واژه ضدّ (تَحَبَّبَ) است.

=تَمَقَّقَ-

تَمَقُّقاً [مقّ] الشرابَ: مى را پى در پى نوشيد،- ما في العَظْمِ: همه ى مغز استخوان را بيرون كشيد،- الفَصِيلُ ما في الضَّرْعِ: بچه شتر همه ى شير پستان را مكيد.

=تَمَكَّثَ-

تَمَكُّثاً [مكث]: در آن كار درنگ كرد و انتظار كشيد،- بِالْمَكَانِ: در آن جاى ماند و توقّف كرد،- في الأَمْر: در آن كار شتاب نكرد و تأمّل نمود.

=تَمَكَّكَ-

تَمَكُّكاً [مكّ] العَظْمَ: همه ى مغز استخوان را مكيد،- الفَصِيلُ ما في ضَرْعِ امِّهِ:

بچه شتر آنچه از شير كه در پستان مادرش بود مكيد.

=تَمَكَّنَ-

تَمَكُّناً [مكن] الشي ءُ: اين واژه مطاوع (مَكَّنَهُ) است،- عِندَ الْأَمِير: آن مرد نزد امير يا حاكم در مقامى بالا قرار گرفت،- المكانَ و به: در آن مكان پاى نهاد و جاى گرفت،- مِنَ الأَمْرِ: بر آن كار دست يافت و توانا شد.

=تَمَلَّى-

تَمَلِّياً [ملو] عُمْرَهُ: آن مرد سالمند شد و از زندگى خود لذت برد.

=تَمَلَّأَ-

تَمَلُّؤاً [ملأ]: آن چيز پر شد،- تِ المَرْأةُ: آن زن جامه ى نرم بر تن كرد.

=تَمَلَّحَ-

تَمَلُّحاً [ملح] الرجُلُ: آن مرد با خود توشه ى نمك برداشت يا به تجارت نمك پرداخت،- البَعِيرُ: شتر چاق و فربه شد؛ «فلانٌ يَتَظَرَّف و يَتَمَلَّح»: فلانى به لطيفه و بذله گوئى تظاهر مى كند.

=تَمَلَّخَ-

تَمَلُّخاً [ملخ] الشي ءَ: آن چيز را بركند،- الشي ءُ: آن چيز فاسد شد.

=تَمَلَّسَ-

تَمَلُّساً [ملس]: آن چيز نرم شد،- من بين القَومِ: از ميان آن قوم بيرون آمد،- مِنَ الشَّرابِ: اثر مستى از او بدر شد،- مِن الأَمْرِ: از آن كار رهائى يافت و آزاد شد.

=تَمَلَّصَ-

تَمَلُّصاً [ملص] منهُ: از او رهائى و نجات يافت،- الشي ءُ مِنْ يَدِي: آن چيز بر اثر نرمى از دستم لغزيد و افتاد.

=تَمَلَّطَ-

تَمَلُّطاً [ملط] الشي ءُ: آن چيز نرم شد،- السَّهمُ: تير بى پر شد.

=تَمَلَّغَ-

تَمَلُّغاً [ملغ] في كلامهِ: در سخنان خود تظاهر به حماقت و نادانى كرد.

=تَمَلَّقَ-

تَمَلُّقاً و تِمِلَّاقاً [ملق] الرجُلِ و للرجُلِ: از آن مرد تملّق و چاپلوسى كرد،- تِ المرأةُ الْعِلْكَ بِفِيهَا: آن زن در دهان خود آدامس جويد.

=تَمَلَّكَ-

تَمَلُّكاً [ملك] الشي ءَ: دارنده ى آن چيز شد،- على الْقَوم: بر آن قوم پادشاه شد.

=تَمَلَّلَ-

تَمَلُّلًا [ملّ]: بر اثر اندوه يا بيمارى بر خود پيچيد،- اللَّحْمُ على النَّارِ: گوشت بر روى آتش جنبيد و تكان خورد،- مِلَّةَ كذا: داخل آن كيش يا ملت در آمد،- في الْمَشي: در راه رفتن شتاب كرد.

=تَمَلْمَلَ-

تَمَلْمُلًا [ململ]: بر اثر شادمانى يا اندوه در بستر خود به اين سو و آن سو بر خود پيچيد،- الجَالِسُ: آن مرد نشسته گاهى به اين سو و گاهى به آن سوى تكيه كرد.

=تَمَّمَ-

تَتْمِيماً [تمّ]: نماز خواند،- هُ: آن چيز را تمام و كمال كرد، آن را به انجام

=تمنى-

=تمنح-

=تمندل-

=تمنطق-

=تمنع-

=تمنن-

=تمهد-

=تمهر-

=تمهك-

=تمهل-

=تمهمه-

=التمهيد-

=التمهيدي-

=تموج-

=تمور-

=تموز-

=تمول-

=تمولى-

=تمون-

=تموه-

=التمويه-

=تميح-

=تميد-

=تميز-

=تميس-

=تميع-

=تميل-

=التميمة-

=التمييز-

=التن-

=تناءى-

=تنابث-

=تنابذ-

=تنابز-

=تنابل-

=تناتج-

=تناتف-

=تناتل-

=التناتيش-

=تناث-

=تناثى-

رسانيد، پايان آن كار را اعلام كرد؛ «تَمَّمَ علَى الْجَرِيح»: آن مرد زخمى را كُشت،- المَوْلُودَ: بر گردن نوزاد دعاى چشم زخم آويخت.

=تَمَنَّى-

تَمَنِّياً [مني] الشي ءَ: آن چيز را خواست، آرزو كرد،- الكِتابَ: آن كتاب را خواند،- الرَّجُلُ: آن مرد دروغ گفت،- الحَدِيثَ: حديث جَعْل كرد.

=تَمَنَّحَ-

تَمَنُّحاً [منح] المالَ: از آن مال بديگرى احسان و نكوئى كرد.

=تَمَنْدَلَ-

تَمَنْدُلًا [ندل] بالمنديل: گونه ى خود را با دستمال پاك و خشك كرد، دستمال را بر سر خود پيچيد و بگونه ى عمامه بر سر نهاد.

=تَمَنْطَقَ-

تَمَنْطُقاً [نطق]: در علم منطق فرو رفت و فرا گرفت؛ «مَنْ تَمَنْطَقَ فَقَدْ تَزَنْدَق»:

آنكه منطق آموزد زنديق شود، بر كمر خود كمربند بست،- تِ الأَرْضُ بِالْجِبَالِ: كوهها اطراف آن زمين را احاطه كردند.

=تَمَنَّعَ-

تَمَنُّعاً [منع] عن الشي ء: از آن كار باز ايستاد،- بِقَومهِ: به قوم خود پناه برد، به قوم خود نيرومند شد.

=تَمَنَّنَ-

تَمَنُّناً [منّ] فلانٌ فلاناً و تمنَّنَ عليهِ:

فلانى با نكوئى كه بر فلان كرد وى را شرمنده كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را ناتوان كرد و نيروى او را برد.

=تَمَهَّدَ-

تَمَهُّداً [مهد] الفراشَ: فرش خواب را گسترد،- لهُ الأَمْرُ: آن امر براى او آسان و آماده شد،- الرَّجُلُ: آن مرد توانا شد.

=تَمَهَّرَ-

تَمَهُّراً [مهر]: ماهر شد، شنا كرد.

=تَمَهَّكَ-

تَمَهُّكاً [مهك] في العمل: در آن كار ماهر شد و نيكو انجام داد.

=تَمَهَّلَ-

تَمَهُّلًا [مهل] في العمل: آن كار را با آرامى و بى شتاب انجام داد.

=تَمَهْمَهَ-

تَمَهْمُهاً [مهمه] عن الشي ء: از آن چيز امتناع و خوددارى كرد.

=التَّمْهِيد-

[مهد]: مص؛ «تَمْهِيداً لِكَذا»: براى آسان شدن آن كار، آماده كردن چيزى.

=التَّمْهِيديّ-

[مهد]: موضوعى مقدماتى كه بر توضيح يا روشن شدن امرى كمك كند مقدّمه، آمادگى؛ «مُؤْتَمَرٌ تَمْهِيدِيّ»:

كنفرانس مقدماتى.

=تَمَوَّجَ-

تَمَوُّجاً [موج] البحرُ: دريا موج زد.

=تَمَوَّرَ-

تَمَوُّراً [مور]: همواره رفت و آمد كرد،- الشَّعَرُ: موى سر به سمت راست و چپ شد،- الشّي ءُ: آن چيز تكان خورد و به سرعت لرزيد.

=تَمُوز-

مترادف (تَمُّوز) است. اين واژه سريانى است.

=تَمُّوز-

ماه هفتم از سال ميلادى است كه ميان ماههاى حزيران و آب مى باشد. تعداد روزهاى اين ماه (٣١) روز است و معادل تير ماه شمسى هجرى مى باشد. نام ديگر آن (يوليو) است.- اين واژه سريانى است-.

=تَمَوَّلَ-

تَمَوُّلًا [مول]: توانگر شد يا مال او بسيار گرديد،- المالَ: آن مال را به خود اختصاص داد.

=تَمَوْلَى-

تَمَوْلِياً [ولي] عليهم: همانند سروران شد و بر آنها بزرگى كرد.

=تَمَوَّنَ-

تَمَوُّناً [مون]: آنچه را كه لازم داشت ذخيره كرد، به خانواده ى خود بسيار نفقه داد.

=تَمَوَّهَ-

تَمَوُّهاً [موه]: اين واژه مطاوع (مَوَّه) است،- العنبُ: دانه هاى انگور پر آب و نزديك به رسيدن شد،- المَكَانُ بِالْبَقْل:

گياهان آن مكان تازه و پر آب شد.

=التَّمْوِيه-

[موه]: مص،- (اع): پوشيده و مخفى نگهداشتن ابزار جنگى از دشمن كه خود از اسرار جنگى بشمار است.

=تَمَيَّحَ-

تَمَيُّحاً [ميح]: در راه رفتن ناز و تكبر كرد، بطرف راست و چپ خراميد.

=تَمَيَّدَ-

تَمَيُّداً [ميد] تِ المرأَةُ: آن زن در راه رفتن كج شد و خراميد.

=تَمَيَّزَ-

تَمَيُّزاً [ميز]: از ديگرى جدا شد و تنها ماند،- فلانٌ منَ الْغَيْظِ: فلانى از فرط خشم خروشيد،- بكذا: به آن چيز معروف و مشهور شد.

=تَمَيَّسَ-

تَمَيُّساً [ميس] الرجُلُ: آن مرد خراميد.

=تَمَيَّعَ-

تَمَيُّعاً [ميع] السمنُ: روغن گداخته و روان شد.

=تَمَيَّلَ-

تَمَيُّلًا [ميل] في مشيه: در راه رفتن ناز و كرشمه كرد.

=التَّمِيمَة-

ج تَمَائِم و تَمِيمَات [تمّ]: مهره ى چشم زخم يا نظر قربانى كه معمولًا بر كودكان مىويزند.

=التَّمْيِيز-

[ميز]: مص، نيروى فكرى و معنوى است كه با آن معانى استنباط مى شود، يكى از موضوعهاى علم نحو است؛ «سِنُّ التَّمِييز»: سن رشد و بلوغ كه فرد در آن خوب و بد را از هم تشخيص مى دهد؛ «مَحْكَمَةُ التَّمِييز»: ديوان عالى كشور.

=التُّنّ-

(ح): ماهي تُن كه از تيره ى (الإسْقُمْريَّات) است.

=التِّنّ-

كودكى كه اندام او رشد نكند.

=تَنَاءَى-

تَنَائِياً [نأي]: دور شد.

=تَنَابَثَ-

تَنَابُثاً [نبث] القومُ: آن قوم با هم بحث و مذاكره كردند.

=تَنَابَذَ-

تَنَابُذاً [نبذ] القومُ: آن قوم بر سر چيزى با هم اختلاف پيدا كردند و از روى دشمنى پراكنده شدند.

=تَنَابَزَ-

تَنَابُزاً [نبز] القومُ بالأَلقاب: آن قوم يكديگر را با لقبهاى بد خواندند.

=تَنَابَلَ-

تَنَابُلًا [نبل] القومُ: آن قوم بر بزرگى و شرافت نسبت به يكديگر تفاخر كردند، آن قوم بر سر ساختن تير رقابت كردند.

=تَنَاتَجَ-

تَنَاتُجاً [نتج] تِ الإِبلُ: شتران زائيدند.

=تَنَاتَفَ-

تَنَاتُفاً [نتف] الشَّعَرُ أو الرِّيشُ: موى يا پر كنده شد.

=تَنَاتَلَ-

تَنَاتُلًا [نتل] النبتُ: گياهان در هم پيچيده و بعضى از آنها بلندتر شدند.

=التَّنَاتِيش-

[نتش]: «تَنَاتِيشُ الدَّين»:

باقيمانده ى بدهى، بقيه ى بدهكارى.

=تَنَاثَّ-

تَنَاثّاً [نثّ] القومُ الأخبارَ: آن قوم خبرها را ميان هم افشا كردند.

=تَنَاثَى-

تَنَاثِياً [نثو] القومُ الحديثَ: آن قوم سخن

=تناثر-

=تناثل-

=تناجى-

=تناجح-

=تناجز-

=تناجش-

=تناجل-

=تناحب-

=تناحر-

=تناحس-

=تناخس-

=تناد-

=التناد-

=تنادى-

=تنادر-

=تنادم-

=تناذر-

=تنازح-

=تنازع-

=التنازع-

=تنازق-

=تنازل-

=تناسى-

=تناسب-

=تناسخ-

=التناسخ-

=تناسف-

=تناسق-

=تناسل-

=تناشب-

=تناشد-

=تناشر-

=تناص-

=تناصى-

را بميان خود پخش و افشا كردند،- القومُ الشَّي ءَ: آن قوم درباره ى آن چيز مذاكره كردند.

=تَنَاثَرَ-

تَنَاثُراً [نثر] الشي ءُ: آن چيز پراكنده شد.

=تَنَاثَلَ-

تَنَاثُلًا [نثل] القومُ اليهِ: آنقوم بر سر او ريختند.

=تَنَاجَى-

تَنَاجِياً [نجو] القومُ: آن قوم با هم راز گفتند.

=تَنَاجَحَ-

تَنَاجُحاً [نجح] تْ عليهِ أحلامُهُ أو مَسَاعِيهِ:

رؤياها و يا كوششهاى او راست و درست شد.

=تَنَاجَزَ-

تَنَاجُزاً [نجز] القومُ: آن قوم با هم مبارزه و پيكار كردند.

=تَنَاجَشَ-

تَنَاجُشاً [نجش] القومُ في البيعِ و غيرهِ:

آن قوم در فروش و جز آن بها را بالا بردند.

=تَنَاجَلَ-

تَنَاجُلًا [نجل] القومُ: آنقوم زاد و ولد كردند، با هم پيكار كردند.

=تَنَاحَبَ-

تَنَاحُباً [نحب] القومُ: آن قوم براى جنگ و جز آن وعده و مدت تعيين كردند.

=تَنَاحَرَ-

تَنَاحُراً [نحر] القومُ على كذا: آن قوم بر سر چيزى با هم دشمنى و ستيز كردند و نزديك بود يكديگر را بكشند،- القَومُ على الطَّرِيقِ و غَيرِه: آن قوم بر راه و جز آن از يكديگر پيروى كردند،- القوم عن الطريق:

آن قوم از راه برگشتند،- تِ الدارَانِ: آندو خانه روبروى هم قرار گرفتند.

=تَنَاحَسَ-

تَنَاحُساً [نحس] فلانٌ: نگون بخت شد.

=تَنَاخَسَ-

تَنَاخُساً [نخس] تِ الغنمُ: گوسفندان سرمازده شدند و خود را به يكديگر نزديك كردند تا گرم شوند،- تِ الْغُدْرَان: آبهاى بازمانده ى سيل روان گرديده و درهم ريخته شدند.

=تَنَادَّ-

تَنَادّاً [ندّ] القومُ: آن قوم با هم مخالفت كردند و از هم روى گردانيدند، پراكنده شدند،- تِ الإبِلُ: شتران رميدند و گريختند.

=التَّنَاد-

[ندّ]: «يومُ التَّنَادِ» روز قيامت، رستاخيز.

=التَّنَادّ-

[ندّ]: مص؛ «يَومُ التَّنَادِ»: روز قيامت، روز رستاخيز.

=تَنَادَى-

تَنَادِياً [ندو] القومُ: آن قوم در باشگاه جمع شدند، بعضى از آن قوم برخى ديگر را صدا زدند.

=تَنَادَرَ-

تَنَادُراً [ندر] علينا: براى ما سخنان نادر و خوب گفت،- القَومُ الشي ءَ: آن قوم آن چيز را افكندند و از رده خارج كردند.

=تَنَادَمَ-

تَنَادُماً [ندم] القومُ على الشراب: آن قوم با هم ميگسارى كردند.

=تَنَاذَرَ-

تَنَاذُرا [نذر] القومُ: آن قوم به يكديگر اخطار كردند و هُشدار دادند،- الْقَومُ العَدُوَّ:

آن قوم يكديگر را از وجود دشمن ترسانيدند.

=تَنَازَحَ-

تَنَازُحاً [نزح]: دور شد.

=تَنَازعَ-

تَنَازُعاً [نزع] القومُ: آن قوم با هم اختلاف پيدا كردند،- القَومُ الشي ءَ: آن قوم آن چيز را از دست هم كشيدند،- القَومُ فى الشي ءِ: آن قوم بر سر آن چيز با هم دشمنى كردند،- القَومُ الكَأْسَ: آن قوم جام را از دست يكديگر گرفتند و بهم تعارف كردند.

=التَّنَازُع-

[نزع]: مص؛ «تَنَازُعُ البَقَاءِ»: تنازع بقاى موجودات اعم از انسان و يا حيوان براى زندگى بهتر يا شايسته تر و همچنين براى چيرگى بر مشكلات زندگى مادى و عوارض طبيعى.

=تَنَازَقَ-

تَنَازُقاً [نزق] الرجُلانِ: آن دو مرد به يكديگر دشنام دادند.

=تَنَازَلَ-

تَنَازُلًا [نزل] القومُ: آن قوم از شتران خود پياده و بر اسبان خود سوار شدند و با هم زد و خورد كردند، آن قوم به ميدان جنگ درآمدند و با هم جنگيدند،- القَومُ فِي السَّفَر:

آن قوم در سفر بطور متناوب فرود آمدند و از غذا و متاع يكديگر خوردند،- الرَّجُلُ: آن مرد مقام خود را از دست داد و سهل انگار شد،- عَن كَذَا: از چيزى كناره گيرى كرد؛ «تَنَازَلَ عَن الْعَرْشِ»: از مقام سلطنت كناره گيرى كرد؛ «تَنَازَلَ عَن مَنْصَبٍ»: از مقام و منصب خود كناره گيرى كرد.

=تَنَاسَى-

تَنَاسِياً [نسي] الشي ءَ: به فراموشى چيزى تظاهر كرد.

=تَنَاسَبَ-

تَنَاسُباً [نسب] القومُ الى أحسابهم: آن قوم اصل و نسب خود را بيان كردند،- الشَّيْئانِ: آن دو چيز همانند و همسان شدند.

=تَنَاسَخَ-

تَنَاسُخاً [نسخ] تِ الأزمنةُ: گردش روزگار پياپي رسيد،- الوَرَثَةُ: بعضى از وارثان پيش از تقسيم ارث مردند و ميراث ميان آنها تقسيم نشد،- الأَمْرانِ: آن دو امر يكديگر را نسخ كردند،- القَوْمُ الشي ءَ: آن قوم آن چيز را پياپي به كار بردند، از آن چيز متابعت و پيروى كردند.

=التَّنَاسُخ-

[نسخ]: مص، انتقال روح آدمى از بدنى به بدني ديگر پس از مرگ. نام ديگر آن (التَّقَمُّص) است. پيروان اين عقيده و مذهب را (التَّنَاسُخِيَّة) نامند؛ «تَنَاسُخُ الأَزْمِنَةِ و القُرُونِ»: گذشت روزگار و پياپي سر آمدن زمانها و قرنها.

=تَنَاسَفَ-

تَنَاسُفاً [نسف] الرجُلانِ الكلامَ: آن دو مرد با هم راز گفتند.

=تَنَاسَقَ-

تَنَاسُقاً [نسق] تِ الأشياءُ: آن چيزها با هم آراسته شدند.

=تَنَاسَلَ-

تَنَاسُلًا [نسل] القومُ: آن قوم زاد و ولد كردند،- بَنُو فُلانٍ: خانواده ى فلانى داراى فرزندان بسيارى شدند.

=تَنَاشَبَ-

تَنَاشُباً [نشب] القومُ: آن قوم بهم پيوستند و فراهم آمدند.

=تَنَاشَدَ-

تَنَاشُداً [نشد] القومُ الأشعارَ: آن قوم براى يكديگر شعر خواندند.

=تَنَاشَرَ-

تَنَاشُراً [نشر] القومُ الثيابَ: آن قوم در گستردن جامه ها به هم يارى كردند.

=تَنَاصَّ-

تَنَاصّاً [نصّ] القومُ: آن قوم ازدحام كردند.

=تَنَاصَى-

تَنَاصِياً [نصو] القومُ: آن قوم در خصومت و دشمنى پيشانى يكديگر را گرفتند،- تِ الأَغصَانُ و نَحْوُها: شاخه ها و مانند آنها بهم نزديك شدند و بهنگام وزش بادها درهم آويخته مى شوند.

=تناصب-

=تناصر-

=تناصف-

=تناصل-

=التناصيب-

=تناضل-

=تناطح-

=تناطق-

=تناظر-

=تناظم-

=تناعى-

=تناعت-

=تناعس-

=تناعم-

=تناغى-

=تناغص-

=تنافى-

=تنافد-

=تنافذ-

=تنافر-

=تنافز-

=تنافس-

=تنافط-

=تناقد-

=تناقص-

=تناقض-

=التناقض-

=تناقل-

=تناكث-

=تناكح-

=تناكد-

=تناكر-

=تناكف-

=تناهى-

=تناهب-

=تناهد-

=تناهز-

=تناهض-

=تناهق-

=تناوب-

=تَنَاصَبَ-

تَنَاصُباً [نصب] القومُ الشي ءَ: آن قوم آن چيز را ميان خود تقسيم كردند.

=تَنَاصَرَ-

تَنَاصُراً [نصر] القومُ: آن قوم يكديگر را يارى كردند، بعضى از آنها بعضى ديگر را يارى كردند.

=تَنَاصَفَ-

تَنَاصُفاً [نصف] القومُ: بعضى از آن قوم بعضى ديگر را انصاف دادند.

=تَنَاصَلَ-

تَنَاصُلًا [نصل]: بيرون آمد و آشكار شد.

=التَّنَاصِيب-

[نصب]: علامات و نشانه هاى راه و رانندگى كه در راهها و خيابانها براى راهنمائى نصب كنند.

=تَنَاضَلَ-

تَنَاضُلًا [نضل] القومُ: آن قوم بر يكديگر تفاخر كردند، در مبارزه و ستيز با هم مسابقه دادند.

=تَنَاطَحَ-

تَنَاطُحاً [نطح] الكَبْشَانِ: آن دو قوچ يكديگر را شاخ زدند،- تِ الأَمْوَاجُ او السُّيُولُ:

موجهاى آب و سيلها به هم خوردند.

=تَنَاطَقَ-

تَنَاطُقاً [نطق] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم گفتگو كردند.

=تَنَاظَرَ-

تَنَاظُراً [نظر] تِ الدارانِ: آن دو خانه روبروى هم قرار گرفتند،- القومُ: آن قوم بر يكديگر نگريستند،- الرجُلانِ في الأَمْرِ: آن دو مرد بر سر آن كار با هم جدال كردند، با هم چانه زدند.

=تَنَاظَمَ-

تَنَاظُماً [نظم] اللُؤلُؤُ: و نحوُه: مرواريد و مانند آن منظم شد و به رشته در آمد،- تِ الصّخورُ: صخره ها و سنگها به هم پيوستند.

=تَنَاعَى-

تَنَاعِياً [نعي] القومُ: آن قوم خبر كشته شدگان خود را اعلام كردند تا يكديگر را براى گرفتن انتقام به جنگ برانگيزند.

=تَنَاعَتَ-

تَنَاعُتاً [نعت] هُ الناسُ: مردم او را به خوبى توصيف كردند.

=تَنَاعَسَ-

تَنَاعُساً [نعس]: خود را به خواب زد، چرت زد،- البرقُ: برق سست شد،- تِ السوقُ: بازار كساد شد.

=تَنَاعَمَ-

تَنَاعُماً [نعم]: آن مرد در رفاه و آسايش قرار گرفت.

=تَنَاغَى-

تَنَاغِياً [نغو] القوم: آن قوم با هم مسابقه دادند.

=تَنَاغَصَ-

تَنَاغُصاً [نغص] تِ الإبلُ: شتران انبوهى كردند و بهم خوردند.

=تَنَافَى-

تَنَافِياً [نفي] الرجالُ: آن مردان از يكديگر دفاع كردند و مخالف هم شدند،- تِ الأَشْيَاءُ: آن چيزها مختلف و از هم جدا شدند.

=تَنَافَدَ-

تَنَافُداً [نفد] القومُ: آن قوم با هم ستيز و دشمنى كردند،- الخَصْمَانِ الى الْقَاضِي: آن دو خصم نزد قاضى شكايت كردند و هر يك براى خود دليلى آورد.

=تَنَافَذَ-

تَنَافُذاً [نفذ] القومُ إلى الحاكم: آن قوم نزد حاكم دادخواهى كردند.

=تَنَافَرَ-

تَنَافُراً [نفر] القوم للأمرِ: آن قوم به سوى آن كار رفتند،- الرجلان: آن دو مرد نزد حاكم محاكمه شدند و بر يكديگر فخر كردند.

=تَنَافَزَ-

تَنَافُزاً [نفز] القومُ: آن قوم بر يكديگر حمله كردند.

=تَنَافَسَ-

تَنَافُساً [نفس] القومُ في الأمرِ: آن قوم در آن كار با هم رقابت كردند، در آن كار با هم بشرط مسابقه و بخشندگى توافق كردند.

=تَنَافَطَ-

تَنَافُطاً [نفط] تِ القِدْرُ: غذا در ديگ كف كرد.

=تَنَاقَدَ-

تَنَاقُداً [نقد] الدَّراهِمَ: پولها را نقد كرد و جعلى آنها را بيرون كشيد.

=تَنَاقَصَ-

تَنَاقُصاً [نقص] الشي ءُ: آن چيز اندك اندك كم شد.

=تَنَاقَضَ-

تَنَاقُضاً [نقض] البناءُ أو الحبلُ:

ساختمان يا ريسمان گسسته شد،- القولَانِ:

آن دو سخن ضد يكديگر شدند،- الرجلانِ البيعَ: آن دو مرد معامله را فسخ كردند.

=التَّنَاقُض-

[نقض]: مص، مخالفت و تدافع؛ «في كلامِهِ تَنَاقُضٌ»: در سخن او ضد و نقيض وجود دارد.

=تَنَاقَلَ-

تَنَاقُلًا [نقل] القومُ الحديثَ فيما بينهم: آن قوم در ميان خود سخن را از قول يكديگر گفتند؛ «تَنَاقَلَتْهُ الأَلْسُنُ»: آن چيز بر سر زبانها افتاد،- تْهُ الأَيْدِي: آن چيز دست بدست گشت.

=تَنَاكَثَ-

تَنَاكُثاً [نكث] القومُ عهودَهم: آن قوم عهدها و پيمانهاى خود را شكستند.

=تَنَاكَحَ-

تَنَاحُحاً [نكح] القومُ: بعضى از افراد آن قوم با خانواده هاى بعضى ديگر ازدواج كردند.

=تَنَاكَدَ-

تَنَاكُداً [نكد] الرجُلانِ: آن دو مرد بر يكديگر سخت گرفتند.

=تَنَاكَرَ-

تَنَاكُراً [نكر]: خود را به نادانى زد،- الأمرَ: آن كار را ندانست،- القومُ: آن قوم با يكديگر دشمنى كردند و منكر هم شدند.

=تَنَاكَفَ-

تَنَاكُفاً [نكف] القومُ الكلامَ: آن قوم سخن را بطور متناوب و پياپي گفتند.

=تَنَاهَى-

تَنَاهِياً [نهي] الشي ءُ: آن چيز بپايان خود رسيد،- الماءُ: آب در آبگير راكد ماند،- الخَبَرُ: خبر رسيد؛ «تَنَاهى إلى أَسْمَاعِهِمْ»:

خبر به گوش آنها رسيد،- عن الشي ءِ: از آن چيز بازماند،- القومُ عن المُنْكَرِ: بعضى از آن قوم بعضى ديگر را نهي از منكر كردند.

=تَنَاهَبَ-

تَنَاهُباً [نهب] الفَرَسانِ: آن دو اسب در دويدن با هم مسابقه دادند،- تِ الإِبلُ الْأَرْضَ: شتران آن زمين را بسيار زير پاى گرفتند.

=تَنَاهَدَ-

تَنَاهُداً [نهد] القومُ في الحرب: بعضى از آن قوم براى جنگ بر بعضى ديگر قيام كردند،- القومُ: هر يك از افراد آن قوم بطور مساوى پولى براى خريد غذا دادند تا با هم غذا خورند،- الْقَومُ الشَّي ءَ: آن قوم آن چيز را ميان خود گرفتند.

=تَنَاهَزَ-

تَنَاهُزاً [نهز] الرجُلانِ: آن دو مرد بر سر كارى شتاب و رقابت كردند؛ «تَنَاهَزُوا الفُرَصَ»: در بدست آوردن چيزى فرصتها را غنيمت شمردند.

=تَنَاهَضَ-

تَنَاهُضاً [نهض] القومُ في الحرب: آن قوم براى جنگ برخاستند.

=تَنَاهَقَ-

تَنَاهُقاً [نهق] تِ الحُمُرُ: خرها به صدا درآمدند.

=تَنَاوَبَ-

تَنَاوُباً [نوب] القومُ على الماء: آن قوم بعلت كمى آب بطور متناوب با ريختن

=تناوح-

=تناوش-

=تناول-

=تناوم-

=التنبال-

=تنبأ-

=تنبب-

=تنبت-

=تنبج-

=تنبط-

=تنبع-

=التنبك-

=التنبل-

=التنبول-

=التنبيت-

=التنبيه-

=تنتج-

=تنتف-

=تنثر-

=تنجى-

=تنجأ-

=تنجح-

=تنجد-

=التنجرة-

=- اين واژه سريانى است-

=تنجس-

=التنجستين-

=تنجع-

=تنجم-

=تنحى-

=تنحس-

=تنحل-

=تنحنح-

=تنخع-

=تنخل-

=تنخم-

=تندى-

=تندح-

سنگريزه در ظرف آب، از آن نوشيدند،- القومُ الأَمْرَ: آن قوم آن كار را بطور متناوب انجام دادند،- القومُ الخَطْبَ أو الأمْرَ: آن قوم در مورد آن امر يا پيشامد يكى پس از ديگرى اقدام كردند،- تْهُ الخطوبُ: پيشامدهاى بد بر او وارد شد.

=تَنَاوَحَ-

تَنَاوُحاً [نوح] الجبلانِ: آن دو كوه روبروى هم قرار گرفتند،- تِ الرِّيَاحُ: باد گاهى به صبا و گاهى بشمال و گاهى بجنوب وزيد.

=تَنَاوَشَ-

تَنَاوُشاً [نوش] الشي ءَ: آن چيز را گرفت،- القَومُ بِالرِّماح: آن قوم با نيزه ها يكديگر را طعنه زدند.

=تَنَاوَلَ-

تَنَاوُلًا [نول] الشي ءَ: آن چيز را گرفت،- من يدِهِ شيئاً: از دست او چيزى گرفت،- المَسِيحيُّ: آن مرد مسيحى در قربانى مقدس شركت كرد.

=تَنَاوَمَ-

تَنَاوُماً [نوم]: خود را به دروغ به خواب زد، خواست كه بخوابد،- اليهِ: بسوى او آرامش و اطمينان يافت.

=التَّنْبال-

ج تَنَابِيل: كوتاه قامت، قد كوتاه.

=تَنبَّأَ-

تنَبؤاً [نبأ]: از علم غيب سخن گفت، ادّعاى نبوت يا پيامبرى كرد.

=تَنَبَّبَ-

تَنَبُّباً [نبّ] الماءُ: آب روان شد.

=تَنَبَّتَ-

تَنَبُّتاً [نبت] الشي ءُ آن چيز آشكار شد.

=تَنَبَّجَ-

تَنَبُّجاً [نبج] العَظْمُ: استخوان ورم كرد.

=تَنَبَّطَ-

تَنَبُّطاً [نبط]: همانند قوم نبطيان شد يا به آنها منتسب گرديد،- البِئرَ: آب چاه را كشيد.

=تَنَبَّعَ-

تَنَبُّعاً [نبع] الماءُ: آب اندك اندك آمد.

=التَّنْبَك-

(ن): تنباكو كه با آن قليان كشند. اين واژه فارسى است-

تَنَبَّلَ-

تَنَبُّلًا [نبل]: آن مرد شريف و باهوش شد، همانند بزرگواران شد، بدرود زندگى گفت،- المالَ: بهترين مال را برگزيد،- تِ الخطوبُ: آن پيشامد ناگوار سخت شد.

=التَّنْبَل-

(ن): گياهى است كه اصل آن از هند و از رسته ى (الْفِلْفِلِيَّات) است. برگ اين گياه مانند آدامس جويده مى شود،- ج تَنَابِل و تَنَابِلَة: كودن و تنبل. اين واژه ى اخير تركى است.

=التَّنْبَل-

ج تَنَابِل و تَنَابِلة: كوتاه قامت، كودن و تنبل. اين واژه تركى است-

تَنَبَّهَ-

تَنَبُّهاً [نبه] من نومه: از خواب بيدار شد،- عن الأمر أو لهُ: بر آن كار آگاه و هشيار شد.

=التُّنْبُول-

ج تَنَابِيل: آنكه قامت كوتاهى داشته باشد.

=التَّنْبِيت-

[نبت]: مص،- ج تَنَابيت: اسم است براى آنچه كه از درخت مى رويد، آنچه از برگ و شاخه هاى نخل خرما كه بريده شده باشد.

=التَّنْبِيه-

[نبه]: مص، ملاحظه، آگاه ساختن.

=تَنَتَّجَ-

تَنَتُّجاً [نتج] تِ البهيمةُ: آن جانور براى زائيدن بچه اش پيچ و تاب خورد.

=تَنَتَّفَ-

تَنَتُّفاً [نتف] الشعرُ أو الريشُ: موى يا پر كنده شد.

=تَنَثَّرَ-

تَنَثُّراً [نثر] الشي ءُ: آن چيز پراكنده شد و فرو ريخت.

=تَنَجَّى-

تَنَجِّياً [نجو]: بدنبال زمين بلند و برجسته گشت.

=تَنَجَّأَ-

تَنَجُّؤاً [نجأ] هُ: او را چشم زخم زد.

=تَنَجَّحَ-

تَنَجُّحاً [نجح] الحاجةَ: از كسيكه به وى وعده ى برآوردن نياز داده بود طلب وفاى عهد كرد.

=تَنَجَّدَ-

تَنَجُّداً [نجد] الشي ءُ: آن چيز بلند شد.

=التَّنْجَرة-

ديگ مسى، قابلمه ى غذا.

=- اين واژه سريانى است-

تَنَجَّزَ-

تَنَجُّزاً [نجز] الحاجةَ أو الوعدَ: خواستار برآوردن نياز يا وفاى به عهد شد،- الشَّرابَ:

در نوشيدن مى اصرار ورزيد.

=تَنَجَّسَ-

تَنَجُّساً [نجس]: نجس شد،- الثّوبُ:

آن جامه آلوده شد،- الرّجُلُ: آن مرد كارى كرد كه از نجاست بيرون آيد.

=التَّنْجِسْتِين-

أَوِ الْوُلْغَرام (ك): ماده ايست فلزى و ساده كه در ساختن نوارهاى لامپهاى برقى از آن استفاده مى شود. اين ماده در تركيب بعضى از انواع فولاد بكار مى رود.

=تَنَجَّعَ-

تَنَجُّعاً [نجع] فلاناً: نزد فلانى آمد و از وى نكوئى خواست،- القومُ الكَلَأَ: آن قوم براى بدست آوردن گياه به راه افتادند،- بِالدّم: به خون آلوده شد.

=تَنَجَّمَ-

تَنَجُّماً [نجم]: به نگريستن و مراقبت ستاره هاى آسمان پرداخت.

=تَنَحَّى-

تَنَحِّياً [نحو] عن موضعِهِ: از جاى خود دور شد،- الرجُلُ: آن مرد در سخن گفتن اعراب كلمات را نيز تلفظ كرد،- للشي ءِ:

بر آن چيز اعتماد كرد.

=تَنَحَّى-

تَنَحِّياً [نحي]: اين واژه مطاوع (نَحَّى) است.

=تَنَحَّسَ-

تَنَحُّساً [نحس] الأخبارَ و عنها: براى يافتن خبر و آگاه شدن به آن پيگيرى كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد گرسنه شد،- لِشُربِ الدّواءِ: براى آشاميدن دارو گرسنه ماند.

=تَنَحَّلَ-

تَنَحُّلًا [نحل] مذهبَ كذا أو قبيلةَ كذا:

به فلان مذهب يا فلان قبيله خود را نسبت داد،- الشَّعْرَ او القولَ: مدّعى آن شعر يا آن گفتار شد در حاليكه از آن او نبود.

=تَنَحْنَحَ-

تَنَحْنُحاً [نحنح] الرجُلُ: صداى خود را در سينه اش رفت و برگشت داد.

=تَنَخَّعَ-

تَنَخُّعاً [نخع] الرجُلُ: آن مرد آب بينى خود را انداخت،- السَّحَابُ: ابر آنچه كه باران داشت فرو ريخت.

=تَنَخَّلَ-

تَنَخُّلًا [نخل] الشي ءَ: آن چيز را پاك كرد و برگزيده ى آنرا برداشت.

=تَنَخَّمَ-

تَنَخُّماً [نخم]: آن مرد از سينه يا بينى خود چيزى بيرون انداخت.

=تَنَدَّى-

تَنَدِّياً [ندو] الرجُلُ: آن مرد بخشنده و بزرگوار شد، سيراب شد،- المكانُ: بر آن مكان شبنم فرو ريخت.

=تَنَدَّحَ-

تَنَدُّحاً [ندح] ت الغنمُ في مرابضها او مسارحها: گوسفندان در آغولها يا چراگاهها

=تندل-

=تندم-

=التندية-

=تنزى-

=تنزر-

=تنزع-

=تنزل-

=تنزه-

=التنزيل-

=تنسب-

=تنسر-

=تنسس-

=تنسف-

=تنسق-

=تنسك-

=تنسم-

=تنشى-

=تنشأ-

=تنشب-

=تنشد-

=تنشر-

=تنشط-

=تنشف-

=تنشق-

=تنشم-

=تنشنش-

=تنصى-

=تنصب-

=تنصت-

=تنصح-

=تنصر-

=تنصف-

=تنصل-

=تنضى-

=التنضاح-

=التنضب-

پراكنده شدند، از پرخورى چاق و فربه شدند.

=تَنَدَّلَ-

تَنَدُّلًا [ندل] بالمنديل: با دستمال دست خود را پاك كرد، دستمال را بگونه ى عمامه بر سر خود پيچيد.

=تَنَدَّمَ-

تَنَدُّماً [ندم] على ما فَعَلَ: از كارى كه كرده بود پشيمان و اندوهناك شد.

=التَّنْدِيَة-

[ندو]: مص؛ «تَنْدِيَةُ الخَيْلِ»: لاغر كردن اسب و دوانيدن آن تا عرق كند و سستى آن برطرف شود.

=تَنَزَّى-

تَنَزِّياً [نزو] الى الشرّ: با شتاب به سوى شرّ رفت.

=تَنَزَّرَ-

تَنَزُّراً [نزر] الشي ءُ: آن چيز كم شد،- مِنَ الشّي ءِ: از آن چيز مقدارى كم شد.

=تَنَزَّعَ-

تَنَزُّعاً [نزع] اليهِ: بسوى او شتافت.

=تَنَزَّلَ-

تَنَزُّلًا [نزل]: آهسته فرود آمد،- فُلاناً:

فلانى را پائين آورد،- عَن الحَقِّ: از حق خود صرفنظر كرد.

=تَنَزَّهَ-

تَنَزُّهاً [نزه] فلانٌ: فلانى به گردش و تفريح پرداخت،- عن كَذَا: از چيزى دورى گزيد و خود را حفظ كرد.

=التَّنْزِيل-

[نزل]: مص، فرود آوردن چيزى از بالا به پائين، ترتيب.

=تَنَسَّبَ-

تَنَسُّباً [نسب] الرجُلُ الَيْكَ: آن مرد خود را به تو نسبت داد.

=تَنَسَّرَ-

تَنَسُّراً [نسر]: كركسها را شكار كرد،- الحَبْلُ: طناب گسسته شد،- الجَرْحُ: زخم ورم كرد و چركى از آن روان شد،- الثَّوبُ و نحوُهُ: جامه يا مانند آن بتدريج فرسوده شد،- تِ النِّعمَةُ عن فُلانٍ: نعمت از فلانى پراكنده شد.

=تَنَسَّسَ-

تَنَسُّساً [نسّ] منهُ الأخبارَ: از او به اخبار پى برد و كوشيد تا بر آن آگاهى يابد.

=تَنَسَّفَ-

تَنَسُّفاً [نسف] في الصِّرَاع: در كشتى با دست خود حريف را گرفت و از جاى بركند و او را بر زمين زد.

=تَنَسَّقَ-

تَنَسُّقاً [نسق] تِ الأشياءُ: آن چيزها به هم پيوسته و آراسته شدند؛ «تَنَسَّقَ كَلَامُهُ»:

سخن او مرتب و منظم آمد.

=تَنَسَّكَ-

تَنَسُّكاً [نسك]: به زهد و عبادت پرداخت.

=تَنَسَّمَ-

تَنَسُّماً [نسم] الرجُلُ: آن مرد نفس كشيد،- تِ الرِّيحُ: باد آهسته وزيد،- الرِّيحَ:

وزش باد را بوئيد،- المَكَانُ بِالطِّيب: آن مكان خوشبوى شد،- فُلانٌ العِلْمَ او الخَبَرَ:

دانش يا خبر را اندك اندك بسان وزش باد ملايم دريافت؛ «تَنَسَّمْتُ مِنْهُ عِلْماً»: از او دانش آموختم،- الْوَلَدُ: بچه در شكم مادر تكامل يافت،- الجَمْرُ: آتش شعله ور شد.

=تَنَشَّى-

تَنَشِّياً [نشو]: مست شد، الرِّيحَ: هوا را بوئيد.

=تَنَشَّأَ-

تَنَشُّؤاً [نشأ] الى حاجتهِ: بدنبال نيازمندى خود برخاست و رفت.

=تَنَشَّبَ-

تَنَشُّباً [نشب] فيهِ: در او آويخت.

=تَنَشَّدَ-

تَنَشُّداً [نشد] الأخبارَ: از مردم خواست كه اخبار را بدانند.

=تَنَشَّرَ-

تَنَشُّراً [نشر] الشي ءُ: آن چيز پخش و گسترده شد.

=تَنَشَّطَ-

تَنَشُّطاً [نشط]: با نشاط شد،- لِلْعَمَلِ:

براى آن كار آماده شد و با نشاط به سوى آن روى آورد،- تِ النّاقَةُ في سَيْرِها: ماده شتر در سير خود تند رفت،- المَفَازَةَ: از بيابان گذشت.

=تَنَشَّفَ-

تَنَشُّفاً [نشف] الثوبُ العَرَقَ: پيراهن عرق بدن را بخود كشيد،- الرَّجُلُ: آن مرد بدن خيس خود را با حوله يا پارچه و مانند آن خشك كرد.

=تَنَشَّقَ-

تَنَشُّقاً [نشق] الماءَ في أَنفه: آب در بينى خود ريخت، استنشاق كرد،- الرّيحَ أو النشُوقَ: نسيم يا بوى خوش را بوئيد.

=تَنَشَّم-

تَنَشُّماً [نشم] في الأمر: به آن كار آغاز كرد،- مِنْهُ عِلْماً: از او دانشى آموخت.

=تَنَشْنَشَ-

تَنَشْنُشاً [نشنش]: مطاوع (نَشْنَشَ) است، با نشاط شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.،- المريضُ: بيمار بهبودى يافت. اين واژه نيز در زبان متداول رايج است،- الشجَرَ: پوست درخت را كند.

=تَنَصَّى-

تَنَصِّياً [نصي] تِ المرأَةُ: آن زن موى پيشانى خود را شانه زد،- الشي ءُ بالشي ءِ:

آن چيز به آن چيز پيوست شد،- الرَّجُلُ القومَ: آن مرد با سرور زنان آن قوم ازدواج كرد.

=تَنَصَّبَ-

تَنَصُّباً [نصب]: مطاوع (نَصَبَ) است،- الغُبارُ و نحوُهُ: گرد و غبار به سوى بالا پخش شد.

=تَنَصَّتَ-

تَنَصُّتاً [نصت]: خود را به خاموشى زد و به آن چيز گوش داد.

=تَنَصَّحَ-

تَنَصُّحاً [نصح]: بسيار نصيحت كرد، خود را همانند پند دهندگان درآورد،- الثَّوبَ: جامه را دوخت.

=تَنَصَّرَ-

تَنَصُّراً [نصر]: آن مرد نصراني شد.

،- لهُ: در كمك و يارى به او كوشيد.

=تَنَصَّفَ-

تَنَصُّفاً [نصف] الشي ءَ: نيمى از آن چيز را گرفت،- الأَميرَ: از حاكم دادخواهى خواست،- من فلانٍ: از فلانى عدالت و انصاف خواست، حق خود را برابر او تا ميزان نيم آن چيز گرفت، از او انتقام گرفت،- الرَّجُلَ: به آن مرد خدمت كرد،- الشّيبُ فلاناً: پيرى سر فلانى را سفيد كرد،- تِ الجَارِيَةُ: آن زن روسرى بست.

=تَنَصَّلَ-

تَنَصُّلًا [نصل] الشي ءَ: آن چيز را بيرون كشيد،- آن چيز را برگزيد،- الرَّجُلَ: همه چيزهاى آن مرد را گرفت،- من كَذَا: از آن چيز بيرون شد،- الى فلان من الجِناية: از آن گناه و جنايت تبرئه شد،- تِ اللِّحْيَةُ:

ريش از خضاب درآمد،- كَمَدُ فلانٍ: غم و اندوه فلانى بپايان رسيد.

=تَنَضَّى-

تَنَضِّياً [نضو] البعيرَ: شتر را لاغر كرد.

=التَّنْضَاح-

[نضح]: عرق بدن.

=التَّنْضُب-

ج تَنَاضِب

(ن): درختى است تنومند كه داراى چوبهاى كلفت و سفت است و بنظر خشكيده مى رسد در حاليكه تر و تازه است. اين درخت خارهائى دارد كه حرباء با آن انس مى گيرد و بر روى آن مى نشيند.

=تنضح-

=تنضد-

=تنضض-

=تنضل-

=تنطس-

=تنطع-

=تنطف-

=تنطق-

=تنظر-

=تنظف-

=تنظم-

=تنعنع-

=تنعل-

=تنعم-

=تنغر-

=تنغش-

=تنغص-

=تنغض-

=تنغم-

=تنفج-

=تنفخ-

=تنفر-

=تنفس-

=تنفش-

=تنفض-

=تنفط-

=تنفق-

=تنفل-

=التنفيذ-

=التنفيذي-

=تنقى-

=تنقب-

=تنقح-

=تنقد-

=تنقذ-

=تنقر-

=تنقش-

=تنقص-

=تَنَضَّحَ-

تَنَضُّحاً [نضح] من فلانٍ: از فلانى دورى گُزيد،- تِ العينُ: چشم اشك ريخت.

=تَنَضَّدَ-

تَنَضُّداً [نضد] تِ الأسنانُ و نحوُها:

دندانها و مانند آن رديف و منظّم شد.

=تَنَضَّضَ-

تَنَضُّضاً [نضّ] حَقَّهُ من فلان: حق خود را بتدريج از او گرفت،- الحَاجَةَ: نياز را برآورد،- فُلاناً: او را برانگيخت و تشويق كرد.

=تَنَضَّلَ-

تَنَضُّلًا [نضل] هُ: آن چيز را بيرون كرد.

=تَنَطَّسَ-

تَنَطُّساً [نطس]: در گفتار و رفتار و پوشاك خود و جز آنها آراسته شد، در كارها نگريست و در شناخت آنها پيگيرى كرد.

=تَنَطَّعَ-

تَنَطُّعاً [نطع] في الكلام: در سخن خود فصيح و دقيق شد و خوشزبانى كرد،- الرّجُلُ: آن مرد غذا را به دهان خود درآورد، از خوردن غذا سير شد،- في شهواتِهِ:

در خواهشهاى نفسى خود دلبستگى نشان داد،- في عَمَلِه: در كار خود ماهر شد.

=تَنَطَّفَ-

تَنَطُّفاً [نطف] الرجُلُ: آن مرد آلوده شد،- مِنْ كَذَا: از چيزى متنفر شد،- تِ الْمَرأَةُ: آن زن گوشواره به گوش كرد.

=تَنَطَّقَ-

تَنَطُّقاً [نطق]: كمربند بست،- تِ الأَرضُ بِالجِبال: دور آن زمين را كوهها احاطه كردند،- تِ الْمَرأةُ: آن زن كمربند خود را بر كمر بست.

=تَنَظَّرَ-

تَنَظُّراً [نظر] هُ: او را با چشم خود نگريست، بر آن چيز تأمل كرد و با فرصتى مناسب انتظار كشيد،- فُلانٌ: فلانى چيزى را كه انتظار مى كشيد توقع نمود.

=تَنَظَّفَ-

تَنَظُّفاً [نظف] الشي ءُ: آن چيز پاك و تميز شد،- الرَّجُلُ: آن مرد به پاكيزگى تظاهر كرد، از بديها پاك و مُنزّه شد.

=تَنَظَّمَ-

تَنَظُّماً [نظم] اللُّؤْلُؤ و نحوُهُ: مرواريد و مانند آن به رشته درآمد و آراسته شد،- الأَمْرُ: آن كار استوار شد.

=تَنَعْنَعَ-

تَنَعْنُعاً [نعنع] الشي ءُ: آن چيز تكان خورد و كج شد،- عنهُ: از او دور شد و فاصله گرفت.

=تَنَعَّلَ-

تَنَعُّلًا [نعل]: كفش پوشيد،- الثَّوبَ: جامه را آماده كرد.

=تَنَعَّمَ-

تَنَعُّماً [نعم] الرجُلُ: آن مرد از نعمتها و فراخ زندگى برخوردار شد، پاى برهنه راه رفت،- كفش دمپائى پوشيد،- الدَّابَّةَ:

ستور را پياپى راند،- فُلاناً بِالْمَكَانِ: فلانى را به آن مكان دعوت كرد.

=تَنَغَّرَ-

تَنَغُّراً [نغر] الرجُلُ: درون آن مرد پر از خشم شد،- على فلانٍ: بر فلانى خشمگين و بد بين شد.

=تَنَغَّشَ-

تَنَغُّشاً [نغش] الشي ءُ: آن چيز تكان خورد و نابسامان شد.

=تَنَغَّصَ-

تَنَغُّصاً [نغص] العيشُ: زندگى تيره و ناپسند شد.

=تَنَغَّضَ-

تَنَغُّضاً [نغض] الشي ءُ: آن چيز جنبيد و تكان خورد.

=تَنَغَّمَ-

تَنَغُّما [نغم] الرجُلُ: آن مرد نغمه و آواز خواند.

=تَنَفَّجَ-

تَنفُّجاً [نفج]: بلند شد،- الرَّجُلُ: آن مرد به چيزى كه نداشت فخر فروشى كرد،- تِ الرِّيحُ على الْقَوْمِ: بر آن قوم ناگهان باد سخت همراه با گرد و خاك وزيد.

=تَنَفَّخَ-

تَنَفُّخاً [نفخ]: اين واژه مطاوع (نَفَخَ) است.

=تَنَفَّرَ-

تَنَفُّراً [نفر]: رميد، متنفر شد.

=تَنفَّسَ-

تَنَفُّساً [نفس]: نفس كشيد،- الصُّعَدَاءَ: از فرط خستگى يا اندوه نفس بلند كشيد، آه كشيد،- الصُّبْحُ: صبح روشن شد،- تِ القوسُ: كمان شكافته شد،- النَّهْرُ: آب رودخانه فراوان شد،- النّهارُ:

نيمه ى روز شد،- الرجُلُ: آن مرد سخن بدرازا گفت،- الرجُلُ في الإناءِ: بى آنكه دهانش را از ظرف آب جدا كند آب نوشيد.

=تَنَفَّشَ-

تَنَفُّشاً [نفش] الطائرُ: پرنده پرهاى خود را تكان داد،- تِ الهِرَّةُ: گربه موى خود را راست كرد و برافراشت،- تِ لإبِلُ: شتران بدون شتربان شبانه چريدند.

=تَنَفَّضَ-

تَنَفُّضاً [نفض] المكانَ براى شناسائى آن مكان به آنچه كه در آن بود نگاه كرد.

=تَنَفَّطَ-

تَنَفُّطاً [نفط]: خشمگين شد يا از شدت خشم سوخت،- تِ اليدُ: بر اثر بسيارى كار دست او پينه بست يا ميان پوست و گوشت دست آب افتاد.

=تَنَفَّقَ-

تَنَفُّقاً [نفق] اليَرْبوعَ: كلاكموش را از سوراخهايش بيرون آورد،- اليربوعُ:

كلاكموش از سوراخهايش بيرون آمد، به داخل سوراخهايش شد.

=تَنَفَّلَ-

تَنَفُّلًا [نفل]: نماز نافله خواند،- على اصْحَابِهِ: بيش از ياران خود غنيمت گرفت،- مِنْهُ الشّي ءَ: آن چيز را از او خواست.

=التَّنْفيذ-

[نفذ]: مص؛ «دَخَلَ فى طَوْرِ (أو في حَيِّزِ) التَّنْفِيذِ»: آغاز به آن كار شد، آن حكم به اجرا درآمد؛ «تَنْفِيذُ الحُكْمِ»: تطبيق حكم، اجراى حكم.

=التَّنْفِيذِيّ-

[نفذ]: آنچه كه قابل اجرا باشد؛ «السُّلْطَةُ: التَّنْفِيذِيّة»: قوه ى اجرائى، دولت.

=تَنَقَّى-

تَنَقِّياً [نقو] هُ: آن چيز را برگزيد،- العَظْمَ: مغز استخوان را بيرون كشيد.

=تَنَقَّبَ-

تَنَقُّباً [نقب] عن الشي ء: در آن چيز كاوش بسيار كرد،- تِ الْمَرْأَةُ: آن زن نقاب بر چهره افكند.

=تَنَقَّحَ-

تَنَقُّحاً [نقح] شحمُه: پيه او كم شد.

=تَنَقَّدَ-

تَنَقُّداً [نقد] الدراهمَ و غيرَها: درهمها و جز آن را نقد و خوب و بد آنرا جدا كرد.

=تَنَقَّذَ-

تَنَقُّذاً [نقذ] هُ من كذا: او را از آن چيز رهائى بخشيد و نجات داد.

=تَنَقَّرَ-

تَنَقُّراً [نقر] الشي ءَ: از آن چيز بحث و كاوش كرد،- على الأَهْلِ أوِ الْمَال: بر خانواده و دارائى خود نفرين كرد.

=تَنَقَّشَ-

تَنَقُّشاً [نقش] جميعَ حَقِّهِ من فلانٍ:

تمام طلب خود را از فلانى گرفت.

=تَنَقَّصَ-

تَنَقُّصاً [نقص] فلاناً: از فلانى

=تنقض-

=تنقط-

=تنقف-

=تنقل-

=التنقيح-

=التنقير-

=التنك-

=التنكجي-

=تنكر-

=تنكس-

=تنمى-

=تنمر-

=تنمس-

=تنمص-

=تنمل-

=التنميق-

=التنهاة-

=تنهد-

=التنهية-

=تنوى-

=التنواط-

=التنوب-

=التنوبة-

=تنوح-

=تنود-

=تنور-

=التنور-

=التنورة-

=تنوس-

=التنوط-

=التنوطة-

=تنوع-

=تنوق-

=تنول-

=تنوه-

=تنيح-

نكوهش كرد و به وى نسبت بد داد،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را كم كم و بتدريج از وى گرفت.

=تَنَقَّضَ-

تَنَقُّضاً [نقض] الحبلُ: طناب سست شد،- الدَّمُ: خون قطره قطره چكيد،- الْجَرحُ: خون زخم روان شد،- تِ الأَرضُ عن الكمأَة: زمين شكافته شد و قارچ بيرون داد،- البيتُ: خانه شكاف برداشت و از آن صدائى شنيده شد،- تْ عِظامُهُ: استخوانهاى او صدا كرد.

=تَنَقَّطَ-

تَنَقُّطاً [نقط] المكانُ: نقطه نقطه در آن مكان گياه روئيد،- فُلانٌ الْخَبَر: فلانى آن خبر را اندك اندك دريافت كرد،- فُلانٌ الخُبْزَ: فلانى نان را خرد خرد و بتدريج خورد.

=تَنَقَّفَ-

تَنَقُّفاً [نقف] الحنظلَ: دانه ى حنظل را شكافت.

=تَنَقَّلَ-

تَنَقُّلًا [نقل]: بسيار جابجا شد،- من مكَانٍ الى آخَر: از جائى به جائى ديگر رفت،- الرَّجُلُ: آن مرد تنقلات از قبيل نقل و پسته و فندق و مانند آنها خورد.

=التَّنْقِيح-

[نقح]: مص، تنقيح سخن يا نوشته، ويرايش.

=التَّنْقِير-

[نقر]: مص، صدائى بسان سُوت.

=التَّنَكَ-

ورقه ى نازك آهنين كه با قلع آنرا سفيد كنند. حلبى.- اين واژه تركى است-

تَنَكَّبَ-

تَنَكُّباً [نكب] عنهُ: از او كناره گيرى كرد، از او روى گردانيد، به او پشت كرد و بسوى ديگرى رفت،- على الشي ءِ: بر آن چيز تكيه داد،- كَنَانَتَهُ او قُوسَهُ:

كمان را بر روى شانه ى خود انداخت.

=التَّنَكجيُّ-

حلبى ساز.- اين واژه تركى است-

تنَكَّدَ-

تَنَكُّداً [نكد] عيشُهُ: زندگانى او تيره شد.

=تَنَكَّرَ-

تَنَكُّراً [نكر] الرجُلُ: آن مرد از خوشحالى به بدحالى افتاد، حال او چنان متغير شد كه شناخته نشد،- لِفُلانٍ: نزد وى بيگانه شد،- فُلانٌ: فلانى بد اخلاق شد.

=تَنَكَّسَ-

تَنَكُّساً [نكس]: مطاوع (نَكَّسَ) است.

=تَنَمَّى-

تَنَمِّياً [نمي] الشي ءُ: آن چيز از جاى خود به جاى ديگر بلند شد.

=تَنَمَّرَ-

تَنَمُّراً [نمر]: خشمناك و بد اخلاق شد، در خلق و خوى يا رنگ بسان پلنگ شد، صداى خود را بهنگام تهديد بلند كرد و كشانيد،- لِفُلانٍ: بر او متغير شد و او را تهديد كرد.

=تَنَمَّسَ-

تَنَمُّساً [نمس] الأَمرُ: آن كار درهم برهم شد،- الصَّائِدُ: شكارگر براى خود كلبه يا پناهگاهى ساخت تا ديده نشود.

=تَنَمَّصَ-

تَنَمُّصاً [نمص] تِ الماشيةُ: دامها و ستوران اولين گياه روئيده شده را چريدند،- تِ الْمَرْأَةُ: آن زن موى پيشانى خود را بند انداخت و زدود.

=تَنَمَّلَ-

تَنَمُّلًا [نمل] القومُ: آن قوم بسان موج دريا حركت كردند.

=التَّنْمِيق-

[نمق]: زيبا كردن و آراستن.

=التَّنْهَاة-

ج تَنَاهٍ [نهي] من الوادي: كنار دره كه آب به آن منتهى شود.

=التّنْهَاة-

[نهي]: خاك و مانند آن كه جلوى سيل را با آن برگردانند.

=تَنَهَّدَ-

تَنَهُّداً [نهد] الرجُلُ: از غم و اندوه يا درد آه كشيد.

=التَّنْهِيَة-

ج تَنَاهٍ [نهي] من الوادي: مترادف (التَّنْهَاة) است.

=تَنَوَّى-

تَنَوِّياً [نوي] الشي ءَ: قصد آن چيز را كرد.

=التَّنْوَاط-

[نوط]: آنچه كه براى آراستن و زينت دادن بر هودج آويزند.

=التَّنُّوب-

(ن): درخت كاج يا سرو از رسته ى (صنوبريها) كه داراى ستونى راست و مستقيم است. اين درخت براى آراستن باغهاى ملى و پاركها كِشت مى شود.

=التَّنُّوبَة-

(ن): واحد (التنُّوب) است.

=تَنَوَّحَ-

تَنَوُّحاً [نوح] الشي ءُ: آن چيز در حاليكه آويخته بود تكان خورد.

=تَنَوَّدَ-

تَنَوُّداً-[نود] الغصنُ: شاخه ى درخت تكان خورد.

=تَنَوَّرَ-

تَنَوُّراً [نور] المكانُ: آن مكان نورانى شد،- النّارَ من بَعِيد: آتش را از دور ديد،- الرَّجُلَ: آن مرد را در روشنائى آتش ديد در حاليكه وى بيننده را نديد،- الرَّجُلُ: آن مرد براى زدودن موى بر خود نوره كشيد،- الْقومُ: آن قوم گريختند.

=التَّنُّور-

ج تَنَانِير: تنور نانوائى- اين واژه سريانى است-.

=التَّنُّورَة-

دامن يا قسمتهاى پائين جامه ى زنان- اين واژه سريانى است-

التَّنُّوريَّة-

مترادف (التَّنُّورَة) است.

=تَنَوَّسَ-

تَنَوُّساً [نوس] الغصنُ: باد بر شاخه ى درخت وزيد و آنرا تكان داد.

=التَّنَوِّط-

[نوط] (ح): مترادف (التَّنوُّط) است.

=التَّنَوُّط-

[نوط] (ح): پرنده ى كوچكى است كه از پوسته و الياف درختان آشيانه مى سازد تا از دسترس مارها و مردم در امان باشد. اين پرنده از رسته ى گنجشكها مى باشد.

=التُّنَوِّطَة-

[نوط] (ح): واحد (التُّنَوِّط) است.

=التَّنَوُّطَة-

[نوط] (ح): واحد (التَّنَوُّط) است.

=تَنَوَّعَ-

تَنَوُّعاً [نوع] الشي ءُ: آن چيز گوناگون شد، آن چيز پياپي تكان خورد،- الغُصْنُ:

شاخه ى درخت تكان خورد،- في السَّيْرِ: در راه پيش قدم شد.

=تَنَوَّقَ-

تَنَوُّقاً [نوق]: مهربان شد،- في مَلْبَسهِ او مَطْعَمِهِ أو أمورهِ: در خورد و خوراك و پوشاك و امور خود آراسته و نيكو شد. اين واژه مترادف (تَأَنَّقَ) است.

=تَنَوَّلَ-

تَنَوُّلًا [نول] الشي ءَ: آن چيز را گرفت،- عَلَيْنَا فلانٌ بِشي ءٍ يَسيرٍ: فلانى چيز كمى بما بخشيد.

=تَنَوَّهَ-

تَنَوُّهاً [نوه]: بلند شد.

=تَنَيَّحَ-

تَنَيُّحاً [نيح]: در راحتى قرار گرفت،- فُلانٌ: بدرود زندگى گفت- اين واژه

=سريانى است-

=التنين-

=تهاتر-

=التهاتر-

=تهاتم-

=تهاتن-

=تهاجى-

=تهاجر-

=تهاجم-

=تهاد-

=تهادى-

=تهادر-

=تهادن-

=تهاذى-

=تهارب-

=تهارج-

=تهارش-

=تهارط-

=تهارق-

=تهارم-

=تهازأ-

=تهاطل-

=تهافت-

=تهاكل-

=تهالك-

=تهامة-

=تهامس-

=تهامش-

=تهامل-

=التهامي-

=تهانف-

=تهاوى-

=تهاوش-

=التهاوش-

=تهاون-

=التهاويل-

=تهايأ-

=تهايج-

=تهبى-

=تهبب-

=تهبج-

=التهبج-

=تهبد-

=تهبش-

=تهبط-

=تهبل-

=تهبهب-

=التهبيلة-

=سريانى است-

تَنَيَّقَ-

تَنَيُّقاً [نوق] في ملبسهِ أو مطعمِهِ أو أمورِه:

در پوشاك يا خوراك يا ساير امور خود آراسته شد. اين واژه مترادف (تَأَنَّقَ) است.

=التَّنِّين-

ج تَنَانِين (ح): حوت يا نهنگ دريائى،- (ح): مار بزرگ يا اژدها،- (فك): نام يكى از برجهاى آسمانى.

=تَهَاتَرَ-

تَهَاتُراً [هتر] الرجُلانِ: هر يك از آن دو مرد ادعاى ديگرى را تكذيب كردند.

=التَّهَاتِر-

[هتر]: گواهيها يا شهادتهاى متناقض با هم كه هر يك ديگرى را تكذيب كند.

=تَهَاتَمَ-

تَهَاتُماً [هتم] الرجُلانِ: آن دو مرد عليه يكديگر دعواى باطل كردند. اين واژه مترادف (تَهَاتَرَ) است.

=تَهَاتَنَ-

تَهَاتُناً [هتن] تِ السماءُ: آسمان پياپى باريد،- الدمْعُ: اشك ريخته شد.

=تَهَاجَى-

تَهَاجِياً [هجو] القومُ: آن دو مرد يكديگر را هجو كردند.

=تَهَاجَرَ-

تَهَاجُراً [هجو] القومُ: آن قوم از هم بريدند و قطع علاقه كردند.

=تَهَاجَمَ-

تَهَاجُماً [هجم] الرجُلانِ: آن دو مرد بر يكديگر حمله كردند.

=تَهَادَّ-

تَهَادّاً [هدّ] القومُ: آن قوم در پى يكديگر آمدند.

=تَهَادَى-

تَهَادِياً [هدي] الرجُلُ: آن مرد به تنهائى و نرمى خرامان راه رفت؛ «جاءَ يَتَهَادَى بينَ اثنَين»: در حاليكه ميان دو نفر تكيه داده بود آمد،- القومُ: بعضى از آن قوم به بعضى ديگر هديه دادند.

=تَهَادَرَ-

تَهَادُراً [هدر] القومُ: آن قوم خونهاى يكديگر را ريختند و به هدر دادند.

=تَهَادَنَ-

تَهَادُناً [هدن] الأمرُ: آن امر استوار شد،- القَومُ: آن قوم با هم آشتى كردند.

=تَهَاذَى-

تَهَاذِياً [هذي] القومُ: آن قوم در سخنان خود هذيان گفتند.

=تَهَارَبَ-

تَهَارُباً [هرب] القومُ: بعضى از آن قوم با بعضى ديگر گريختند.

=تَهَارَجَ-

تَهَارُجاً [هرج] القومُ: آن قوم بر عليه هم برانگيخته شدند.

=تَهَارَشَ-

تَهَارُشاً [هرش] تِ الكلابُ: سگان بجان هم افتادند و گلاويز شدند.

=تَهَارَطَ-

تَهَارُطاً [هرط] الرجُلانِ: آن دو مرد به يكديگر ناسزا گفتند.

=تَهَارَقَ-

تَهَارُقاً [هرق] القومُ: آن قوم بر روى هم آب پاشيدند.

=تَهَارَمَ-

تَهَارُماً [هرم] الرجُلُ: آن مرد خود را پير و سالمند وانمود كرد.

=تَهَازَأَ-

تَهَازُؤاً [هزأ]: مسخره كرد.

=تَهَاطَلَ-

تَهَطُلًا [هطل] القومُ على كذا: آن قوم در پى يكديگر به سوى چيزى شتافتند.

=تَهَافَتَ-

تَهَافُتاً [هفت] على الشي ء: خود را پياپى بر چيزى افكند. كاربرد اين كلمه بيشتر در مورد شرّ مى باشد،- الفَرَاشُ على النَّارِ:

پروانه به سوى آتش پريد،- النَّاسُ علَى المَاءِ: مردم بر سر آب ازدحام كردند،- القومُ: آن قوم مردند و بر روى هم افتادند،- الثَّوبُ: جامه كهنه و فرسوده شد.

=تَهَاكَلَ-

تَهَاكُلًا [هكل] القومُ: آن قوم بر سر آن امر با هم نزاع كردند.

=تَهَالَكَ-

تَهَالُكاً [هلك] على الشي ء: بر آن چيز بسيار آزمند شد،- فى الأَمْرِ أو الْعَدْوِ: در آن كار يا در دويدن با شتاب كوشيد،- على الفِراشِ: بر بستر افتاد،- في مشيهِ: در راه رفتن خراميد و به سمت راست و چپ متمايل شد.

=تِهَامَةُ-

مكّه، شهرهاى شرقى حجاز.

=تَهَامَسَ-

تَهَامُساً [همس] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم راز گفتند؛ «تَهَامَسُوا سِرّاً»: محرمانه با هم راز گفتند.

=تَهَامَشَ-

تَهَامُشاً [همش] القومُ: آن قوم در هم شدند و حركت كردند.

=تَهَامَلَ-

تَهَامُلًا [همل] في الأمر: در آن كار تنبلى و سستى كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=التَّهَامِي-

ج تَهَامُون: آنكه منسوب به (تِهَامة) است.

=التِّهَامِيّ-

ج تِهَامِيُّون: آنكه منسوب به (تِهَامة) است.

=تَهَانَفَ-

تَهَانُفاً [هنف]: با مسخره كردن خنديد،- الصَّبِيّ: آن كودك آماده ى گريه كردن شد،- بِهِ: به او تعجب كرد.

=تَهَاوَى-

تَهَاوِياً [هوي] القومُ في المَهْواة: آن قوم بدنبال هم در سراشيبى افتادند،- الرّجُلُ:

آن مرد سخت دويد.

=تَهَاوَشَ-

تَهَاوُشاً [هوش] القومُ: آن قوم درهم آميخته شدند.

=التَّهَاوِش-

[هوش]: مال حرام، دارائى نامشروع.

=تَهَاوَنَ-

تَهَاوُناً [هون] بهِ: او را تحقير و مسخره و سبك كرد.

=التَّهَاوِيل-

[هول]: رنگهاى گوناگون از سرخ و زرد و سبز، آرايش و نقش و نگار در عكسها و زيورها؛ «تَهَاوِيلُ الرَّبِيع»: گلها و شكوفه هاى بهار.

=تَهَايَأَ-

تَهَايُؤاً [هيأَ] القومُ على الأَمر: آن قوم بر سر آن امر توافق كردند،- القَومُ على كَذَا: آن قوم در آنكار با هم توافق و يارى كردند.

=تَهَايَجَ-

تَهَايُجاً [هيج] القومُ: آن قوم برانگيخته شدند.

=تَهَبَّىَ-

تَهَبِّياً [هبو]: دو دست خود را تكان داد و پاك كرد.

=تَهَبَّبَ-

تَهَبُّباً [هبّ] الثوبُ: آن جامه كهنه شد.

=تَهَبَّجَ-

تَهَبُّجاً [هبج]: ورم كرد.

=التَّهَبُّج-

[هبج]: مص،- (طب): گونه اى بيمارى است كه عضو يا اعضاى بدن باد يا ورم مى كند.

=تَهَبَّدَ-

تَهَبُّداً [عبد] الهَبيدَ: حنظل را چيد و خرد كرد و آنرا پخت.

=تَهَبَّشَ-

تَهَبُّشاً [هبش] القومُ: آن قوم گرد هم آمدند،- الشّي ءَ: آن چيز را گردآورى كرد.

=تَهَبَّطَ-

تَهَبُّطاً [هبط] من كذا: از بلندى به پائين رفت،- الشي ءُ: آن چيز آماده شد.

=تَهَبَّلَ-

تَهَبُّلًا [هبل] لعيالهِ: براى خانواده خود كسب روزى كرد.

=تَهَبْهَبَ-

تَهَبْهُباً [هبهب] الشي ءُ: آن چيز به سختى تكان خورد و لرزيد.

=التَّهْبِيلَة-

[هبل]: گستردن چيزى بر روى

=التهتار-

=التهتان-

=التهتر-

=تهتك-

=تهتم-

=تهجى-

=تهجأ-

=تهجد-

=التهجد-

=تهجر-

=تهجم-

=تهدى-

=التهداد-

=تهدب-

=تهدج-

=تهدد-

=تهدك-

=تهدل-

=تهدم-

=تهذأ-

=تهذب-

=تهرى-

=تهرأ-

=تهرش-

=تهرطق-

=تهرع-

=تهرهر-

=التهريب-

=تهزأ-

=تهزج-

=تهزز-

=تهزع-

=تهزم-

=تهزهز-

=تهسهس-

=تهشم-

=تهصر-

=تهضم-

=تهطرس-

=تهطل-

=تهفك-

=تهفهف-

=تهكك-

=تهكم-

شعله ى آتش يا بخار. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=التَّهْتَار-

[هتر]: حماقت و نادانى.

=التَّهْتَان-

[هتن]: گونه اى فتنه و آشوب كه همه جا را فرا گيرد.

=التَّهَتُّر-

[هتر]: مترادف (التَّهْتَار) است.

=تَهَتَّكَ-

تَهَتُّكاً [هتك] السترُ و نحوُهُ: اين واژه مطاوع (هَتَكَ) است،- فلانٌ: آبروى فلانى ريخته شد، مفتضح شد،- في البِطَالةِ: با تنبلى و بيكارى زندگى كرد.

=تَهَتَّمَ-

تَهَتُّماً [هتم] الشي ءُ: آن چيز شكسته شد.

=تَهَجَّىَ-

تَهَجِّياً [هجو] الحروفَ: حروف را با نامهاى آن شمرد.

=تَهَجَّأَ-

تَهَجُّؤاً [هجأ] الحرفُ: اين واژه لغتى است در (تَهَجَّاهُ).

=تَهَجَّدَ-

تَهَجُّداً [هجد] الرجُلُ: آن مرد شبانگاه خوابيد، بيدارى كشيد يا بيدار ماند.

=التَّهَجُّد-

[هجد]: مص نماز شب.

=تَهَجَّرَ-

تَهَجُّراً [هجر] فلانٌ: آن مرد بسان مهاجران در آمد،- القَومُ: آن قوم در گرما و نيمه ى روز به راه افتادند.

=تَهَجَّمَ-

تَهَجُّماً [هجم] على الشي ء: وادار به حمله بر آن شد.

=تَهَدَّى-

تَهَدِّياً [هدي]: راهنمائى و هدايت خواست.

=التَّهْدَاد-

[هدّ]: تهديد و ترسانيدن به كيفر.

=تَهَدَّبَ-

تَهَدُّباً [هدب] السحابُ: ابر نزديك به زمين شد،- تِ الأَغْصَانُ: شاخه هاى درخت آويزان شدند.

=تَهَدَّجَ-

تَهَدُّجاً [هدج] الصوتُ: آن صدا با لرزش قطع شد،- تِ النَّاقَةُ: ماده شتر بر فرزند خود مهربان شد،- القَومُ على فُلانٍ:

آن قوم لطف و مهربانى فلانى را آشكار كردند.

=تَهَدَّدَ-

تَهَدُّداً [هدّ] هُ: او را تهديد كرد.

=تَهَدَّكَ-

تَهَدُّكاً [هدك]: خود را به حماقت زد،- عَلَيهِ بِالْكَلَامِ: آن مرد را با سخن خود تهديد كرد.

=تَهَدَّلَ-

تَهَدُّلًا [هدل] تِ الشفةُ: لب سست شد،- تْ اغْصَانُ الشَّجَرةِ اوْ ثِمَارُهَا: شاخه هاى درخت يا ميوه هاى آن آويزان شد،- الثَّوبُ:

جامه فراخ و روان شد.

=تَهَدَّمَ-

تَهَدُّماً [هدم] البناءُ: آن ساختمان بتدريج فرو ريخت،- الثَّوبُ: آن پيراهن كهنه شد.

=تَهَذَّأَ-

تَهَذُّؤاً [هذأ] تِ القرحةُ: آن قرحه فاسد و بريده شد.

=تَهَذَّبَ-

تَهَذُّباً [هذب]: مطاوع (هَذَّبَ) است،- الرّجُلُ: آن مرد پاك و پيراسته شد.

=تَهَرَّى-

تَهَرِّياً [هرو] هُ: او را با چوبدستى زد.

=تَهَرَّأَ-

تَهَرُّؤاً [هرأ] تِ الماشيةُ: ستوران از سرماى سخت از پاى در آمدند،- اللَّحمُ: آن گوشت پخته و از هم باز شد؛ «تَهَرَّأَ الثَوبُ»:

جامه كهنه و پاره شد.

=تَهَرَّشَ-

تَهَرُّشاً [هرش] الغيمُ: ابر باز و پراكنده شد.

=تَهَرْطَقَ-

تَهَرْطُقاً [هرطق]: بدعتگذار در دين شد. اين واژه در اصطلاح مسيحيان بكار برده مى شود.

=تَهَرَّعَ-

تَهَرُّعاً [هرع] اليهِ: بسوى او شتاب كرد،- تِ الرِّمَاحُ: نيزه ها برافراشته آمدند.

=تَهَرْهَرَ-

تَهَرْهُراً [هرهر] تِ الريحُ: وزش باد صدا كرد.

=التَّهْرِيب-

[هرب]: مص، اسم است از (هَرَّبَ الأَشْيَاءَ الْمَمْنُوعَة): قاچاق مواد ممنوعة.

=تَهَزَّأَ-

تَهَزُّؤاً [هزأ]: مترادف (هَزَأَ) است.

=تَهَزَّجَ-

تَهَزُّجاً [هزج] الصوتُ: صدا پياپي آمد،- تِ القَوْسُ: كمان بهنگام انداختن تير صدا كرد،- الرَّعْدُ: رعد صدا كرد.

=تَهَزَّزَ-

تَهَزُّزاً [هزّ]: آن چيز لرزيد و جنبيد.

=تَهَزَّعَ-

تَهَزُّعاً [هزع] الرجُلُ: آن مرد شتاب كرد، اخمو و ترشروى شد،- تِ المَرْأَةُ فى مِشْيَتِها: آن زن با سرگردانى راه رفت،- تِ الْإِبلُ فِي سَيْرِهَا: شتران جنبيدند و راه رفتند،- لَهُ: براى او ناشناس و بيگانه شد.

=تَهَزَّمَ-

تَهَزُّماً [هزم] تِ القِرْبةُ: مشك خشك و پاره شد،- البِنَاءُ: آن ساختمان ويران شد،- تِ الْقَوسُ: كمان صدا داد. و همينگونه است در (الرّعد و العَصَا)،- تِ السُّحُبُ بِالْمَاءِ:

ابرها با صدا از هم پاشيده و پراكنده شدند.

=تَهَزْهزَ-

تَهَزْهُزاً [هزهز] الشي ءُ: آن چيز تكان خورد،- الَيهِ قَلْبِي: دلم بسوى او شادمان شد و تكان خورد.

=تَهَسْهَسَ-

تَهَسْهُساً [هسهس] الدرعُ أو الحَلْيُ: زره يا زيور آلات صدا دادند.

=تَهَشَّمَ-

تَهَشُّماً [هشم] الشي ءُ: مطاوع (هَشَّمَ) است،- الشجَرُ: آن درخت از خشكى شكسته شد،- فُلانٌ الشيْ ءَ: فلانى آن چيز را شكست،- الأَرْضُ: زمين بعلت نيامدن باران خشك و بى حاصل شد،- النَّاقَةَ:

ماده شتر را دوشيد،- تِ الإبِلُ: شتران سُست و ناتوان شدند،- الرَّجُلَ: آن مرد را گرامى و بزرگ داشت،- زَيداً: زيد را خشنود و راضى كرد،- على فُلانٍ: بر فلانى مهربانى كرد.

=تَهَصَّرَ-

تَهَصُّراً [هصر] تْ أَغصانُ الشجرةِ:

شاخه هاى درخت آويزان شد.

=تَهَضَّمَ-

تَهَضُّماً [هضم] هُ: به او ستم كرد، حق او را نداد، او را خوار و زبون كرد،- لِلْقَومِ: فرمانبردار آن شد؛ «تَهَضَّمْتُ لهُ نَفْسِي»:

از وى با هر وضعى راضى و خشنودم.

=تَهَطْرَسَ-

تَهَطْرُساً [هطرس] الرجُلُ: آن مرد در راه رفتن ناز و تكبر كرد.

=تَهَطَّلَ-

تَهَطُّلًا [هطل] المَطَرُ: باران با دانه هاى درشت پياپى باريد.

=تَهَفَّكَ-

تَهَفُّكاً [هفك]: در راه رفتن سرگردان و سست شد.

=تَهَفْهَفَ-

تَهَفْهُفاً [هفهف] الرجُلُ: مترادف (هَفْهَفَ) است.

=تَهَكَّكَ-

تَهَكُّكاً [هكّ] الرجُلُ: آن مرد سرگشته و سرگردان شد.

=تَهَكَّمَ-

تَهَكُّماً [هكم] فلاناً و بفلانٍ: فلانى را مسخره كرد،- على فلانٍ: خشم او بر فلانى سخت شد،- على الأَمْرِ الفَائِت: از آن كار

=تهلب-

=تهلك-

=التهلكة-

=تهلل-

=التهلوك-

=التهمة-

=تهمش-

=تهمع-

=تهمك-

=تهمم-

=التهميم-

=تهنأ-

=تهنف-

=التهواد-

=تهوج-

=تهود-

=تهور-

=تهوس-

=تهوش-

=تهوع-

=تهوك-

=تهول-

=تهوم-

=التهويد-

=التهويل-

=تهيأ-

=تهيب-

=تهيج-

=تهير-

=تهيض-

=تهيع-

=تهيل-

=تهيم-

=التهيم-

=التو-

=تواءم-

=التواب-

=تواتر-

=تواثب-

=تواثق-

=تواجب-

=تواجد-

=تواجه-

=تواحى-

=تواد-

=توادع-

گذشته ى خود پشيمان شد،- زيداً: زيد را پيش از گذشت وقت با نيزه زد،- الرَّجُلُ:

آن مرد تكبر كرد و دروغ بيش از حد گفت،- فلانٌ: فلانى توانگر شد،- لِفُلانٍ: فلانى را توانگر كرد،- بفلانٍ: فلانى را بسيار ياد كرد،- المَطَرُ: بيش از حد باران باريد،- تِ البِئْرُ و نحوُها: چاه و مانند آن ويران شد.

=تَهَلَّبَ-

تَهَلُّباً [هلب] الشعَرُ: موى كنده شد.

=تَهَلَّكَ-

تَهَلُّكاً [هلك] في مشيِهِ: در راه رفتن خود خميده شد،- في الْمَقَاوِز: در بيابانها سرگردان و حيران راه رفت.

=التَّهْلُكَة-

اين واژه مصدر (هَلَكَ) است، آنچه كه پايانش نابودى باشد.

=تَهَلَّلَ-

تَهَلُّلًا [هلّ] فلانٌ: چهره ى او از شادمانى درخشيد،- الوَجْهُ او السّحَابُ: چهره يا ابر درخشيد،- تْ دموعُهُ: اشكهاى او روان شد،- تِ العينُ: چشم اشك ريخت.

=التَّهْلُوك-

[هلك]: مترادف (الهَلاك) است.

=التُّهْمَة-

ج تُهَم و تُهَمَات [وهم]: اسم است از (الاتِّهَام) آنچه كه بدان متهم شوند.

=التُّهَمَة-

ج تُهَمْ و تُهَمَات [وهم]: مترادف (التُّهْمَة) است.

=تَهَمَّشَ-

تَهَمُّشاً [همش] الشي ءُ: آن چيز خورده و يا كنده شد،- مَنْبطُ البِئرِ: اولين آب چاه برآمد.

=تَهَمَّعَ-

تَهَمُّعاً [همع] الرجُلُ: آن مرد خود را به گريه درآورد،- الدَّمْعُ و نحوُهُ: اشك يا مانند آن روان شد.

=تَهَمَّكَ-

تَهَمُّكاً [همك] في الأَمر: در آن كار كوشيد و پافشارى كرد.

=تَهَمَّمَ-

تَهَمُّماً [همّ] الشي ءَ: آن چيز را خواست؛ «ذَهَبْتُ اتَهَمَّمُهُ»: در پى جستجوى او رفتم،- رَأْسَهُ: از سر او شپش جُسْت.

=التَّهْمِيم-

[همّ]: مص باران سست و كم.

=تَهَنَّأَ-

تَهَنُّؤاً [هنأ] بهِ: به آن چيز شادمان شد،- بِالطَّعَامِ: غذا براى او گوارا شد.

=تَهَنَّفَ-

تَهَنُّفاً [هنف]: گريه كرد.

=التَّهْوَاد-

[هود]: صداى نرم و آهسته و ناتوان، نرمى و مهربانى.

=تَهَوَّجَ-

تَهَوُّجاً [هوج] الحرُّ: گرماى هوا بسيار سخت شد.

=تَهَوَّدَ-

تَهَوُّداً [هود]: توبه كرد و به حق بازگشت، يهودي شد،- في المَنْطِق: سخن را به آرامى و ملايم بيان كرد.

=تَهَوَّرَ-

تَهَوُّراً [هور] البناءُ: ساختمان ويران شد و فرو ريخت،- الرَّجُلُ: آن مرد در اثر بى باكى به دردسر افتاد،- الليلُ: شب بپايان رسيد يا بيشتر شب گذشت و تاريكى آن شكست،- الشِّتَاءُ: بيشتر فصل زمستان گذشت و سرماى آن كاسته شد.

=تَهَوَّسَ-

تَهَوُّساً [هوس]: آن مرد ديوانه يا سبك مغز شد، بر روى زمين نرم سنگين راه رفت.

=تَهَوَّشَ-

تَهَوُّشاً [هوش] القومُ: آن قوم درهم آميختند،- القومُ على فلانٍ: آن قوم بر عليه فلانى گرد آمدند.

=تَهَوَّعَ-

تَهَوُّعاً [هوع]: خود را به قي كردن وادار كرد، خون قي كرد.

=تَهَوَّكَ-

تَهَوُّكاً [هوك]: سرگردان و متهور شد و بى باكانه در آن كار افتاد، در گفته ى خود سرگشته شد و بى رويه سخن گفت.

=تَهَوَّلَ-

تَهَوُّلًا [هول] الرجُلُ: آن مرد ترسناك شد،- مالَهُ: خواست تا به مال او چشم زخم زند.

=تَهَوَّمَ-

تَهَوُّماً [هوم]: بر اثر چُرت زدن سر خود را تكان داد، كمى خوابيد.

=التَّهْوِيد-

[هود]: مص، صداى نرم و سست و ناتوان، وزش باد در شن زار و صداى نرم آن.

=التَّهْوِيل-

[هول]: مص، كارى هولناك، واحد (التَّهَاوِيل) است.

=تَهَيَّأَ-

تَهَيُّؤاً [هيأ] للأمر: براى آن كار آماده شد و به آن روى آورد،- الشي ءُ لِفُلانٍ: آن چيز براى فلانى آماده شد.

=تَهَيَّبَ-

تَهَيُّباً [هيب] هُ: از او ترسيد، او را ترسانيد؛ «تَهَيَّبَنِي زَيْدٌ»: زيد مرا ترسانيد.

=تَهَيَّجَ-

تَهَيُّجاً [هيج]: به هيجان آمد، برانگيخته شد.

=تَهَيَّرَ-

تَهَيُّراً [هور]: مترادف (تَهَوَّرَ) است.

=تَهَيَّضَ-

تَهَيُّضاً [هيض] العَظْمُ: استخوان پس از شكسته بندى دوباره شكست،- هُ المَرَضُ و نحوُهُ: بيمارى و مانند آن دوباره بروى عودت كرد.

=تَهَيَّعَ-

تَهَيُّعاً [هيع] الشي ءُ: آن چيز بر روى زمين گسترده شد.

=تَهَيَّلَ-

تَهَيُّلًا [هيل] الترابُ: خاك فرو ريخته شد.

=تَهَيَّمَ-

تَهَيُّماً [هيم] فلانٌ: فلانى با روشى نيكو راه رفت،- الْهَوَى فلاناً: عشق فلانى را ديوانه كرد.

=التَّهِيم-

[وهم]: آنكه مورد تهمت قرار گرفته باشد.

=التَّوّ-

ج أَتْوَاء: فرد، مفرد، يك، ريسمان محكم تافته؛ «جَاءَ تَوّاً»: بطور مستقيم آمد.

=تَوَاءَمَ-

تَوَاؤُماً [وأم]: موافق و مناسب و سازگار شد.

=التَّوَّاب-

[توب]: بسيار آمرزنده. از نامهاى خداوند متعال است.

=تَوَاتَرَ-

تَوَاتُراً [وتر] تِ و الأشياءُ: آن چيزها با فاصله پياپي هم شدند.

=تَوَاثَبَ-

تَوَاثُباً [وثب] القومُ: آن قوم بر يكديگر حمله كردند.

=تَوَاثَقَ-

تَوَاثُقاً [وثق] القومُ: آن قوم با هم پيمان بستند.

=تَوَاجَبَ-

تَوَاجُباً [وجب] القومُ: آن قوم با هم بر سر چيزى رهن بستند و از هم گرو گرفتند.

=تَوَاجَدَ-

تَوَاجُداً [وجد]: از خود عشق و شادى يا مهربانى و يا اندوه نشان داد.

=تَوَاجَهَ-

تَوَاجُهاً [وجه] الرجُلانِ أو المنزلانِ: آن دو مرد يا آن دو خانه روبروى هم قرار گرفتند.

=تَوَاحَى-

تَوَاحِياً [وحي] القومُ: آن قوم يكديگر را به شتاب واداشتند.

=تَوَادَّ-

تَوَادّاً [ودّ] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را دوست داشتند.

=تَوَادَعَ-

تَوَادُعاً [ودع] القومُ: آن قوم با هم

=توارى-

=توارث-

=توارد-

=توارك-

=توازى-

=توازن-

=التوازن-

=تواشج-

=تواشق-

=تواصى-

=تواصف-

=تواصل-

=تواصم-

=تواضع-

=تواطأ-

=تواطس-

=تواعد-

=تواغم-

=توافى-

=توافد-

=توافر-

=توافق-

=التواق-

=تواقح-

=تواقص-

=تواقع-

=تواقف-

=تواكف-

=تواكل-

=التواكيد-

=توالى-

=توالد-

=توالس-

=توالف-

=توامق-

=توانى-

=تواهب-

=تواهق-

=توايل-

=توأد-

=التوآد-

=التوأم-

=التوأمة-

=توبأ-

=توبل-

آشتى كردند، با هم وداع كردند.

=تَوَارَى-

تَوَارياً [وري] عنهُ: از او خود را پنهان كرد.

=تَوَارَثَ-

تَوَارُثاً [ورث] القومُ: آن قوم از هم ارث بردند،- القَومُ الْمالَ اوِ الْمَجْدَ: آن قوم از يكديگر مال يا بزرگوارى ارث بردند.

=تَوَارَدَ-

تَوَارُداً [ورد] القومُ الى المكان: آن قوم يكى پس از ديگرى به آن مكان حاضر شدند،- القومُ الماءَ: آن قوم با هم بر آب وارد شدند،- الشاعِرَانِ: آن دو شاعر درآوردن معنى با يك لفظ بدون شنيدن يا گرفتن از ديگرى با هم متفق شدند.

=تَوَارَكَ-

تَوَارُكاً [ورك]: بر ران خود تكيه داد.

=تَوَازَى-

تَوَازِياً [وزي] الشيئانِ: آن دو چيز با هم موازى و روبروى هم قرار گرفتند.

=تَوَازَنَ-

تَوَازُناً [وزن] الشيئانِ: آن دو چيز با هم برابر شدند.

=التَّوَازُن-

[وزن]: تعادل، برابرى؛ «توازُنُ القُوى»: برابرى نيرو؛ «التّوازنُ السّياسِيّ»:

تعادل سياسى.

=تَوَاشَجَ-

تَوَاشُجاً [وشج] تْ عروقُ الشجرةِ و نحوِها:

ريشه هاى درخت و مانند آنها درهم پيچيده شدند.

=تَوَاشَقَ-

تَوَاشُقاً [وشق] القومُ العدوَّ بأَسيافهم: آن قوم دشمن را با شمشيرهاى خود همانند بريدن گوشت ريزريز كردند.

=تَوَاصَى-

تَوَاصِياً [وصي] القومُ: آن قوم به يكديگر وصيت كردند.

=تَوَاصَفَ-

تَوَاصُفاً [وصف] القومُ الشي ءَ: بعضى از آن قوم به بعضى ديگر آن چيز را وصف كردند.

=تَوَاصَلَ-

تَوَاصُلًا [وصل] الرجُلانِ: آن دو مرد بهم پيوستند. اين واژه ضد (تَهَاجَرَ) است.

=تَوَاصَمَ-

تَوَاصُماً [وصم] القومُ: آن قوم بر يكديگر عيب جوئى كردند.

=تَوَاضَعَ-

تَوَاضُعاً [وضع]: خوار و زبون شد، اين واژه ضد (تَكَبَّرَ) است،- تِ الأرضُ: زمين فرو نشست،- القومُ على كذا: آن قوم بر سر كارى با هم توطئه كردند،- ما بيننا: ميان ما دورى افتاد.

=تَوَاطَأَ-

تَوَاطُؤاً [وطأ] القومُ على الأَمر: آن قوم بر سر امرى با هم توافق كردند.

=تَوَاطَسَ-

تَوَاطُساً [وطس] الموجُ: موج آب بهم خورد.

=تَوَاعَدَ-

تَوَاعُداً [وعد] القومُ: آن قوم بيكديگر وعده دادند.

=تَوَاغَمَ-

تَوَاغُماً [وغم] الأَبطالُ في الحرب:

پهلوانان در جنگ پيكار سختى كردند.

=تَوَافَى-

تَوَافِياً [وفي] القومُ: افراد آن قوم تكميل شدند.

=تَوَافَدَ-

تَوَافُداً [وفد] القومُ عليهِ: آن قوم بر او وارد شدند.

=تَوَافَرَ-

تَوَافُراً [وفر] الشي ءُ: آن چيز فراخ و بسيار شد.

=تَوَافَقَ-

تَوَافُقاً [وفق] القومُ في الأمرِ: آن قوم در آن كار با هم موافق شدند. اين واژه ضد (تَخَالفَ) است، به هم نزديك شدند، به يكديگر يارى كردند.

=التَّوَّاق-

[توق]: مترادف (التَّائِق) است.

=تَوَاقَحَ-

تَوَاقُحاً [وقح]: تظاهر به پررويى و بى شرمى كرد.

=تَوَاقَصَ-

تَوَاقُصاً [وقص]: همانند مرد كوتاه گردن شد.

=تَوَاقَعَ-

تَوَاقُعاً [وقع] الأعداءُ: دشمنان با هم جنگيدند، آن قوم در جنگ به هم حمله كردند.

=تَوَاقَفَ-

تَوَاقُفاً [وقف] القومُ في الحرب: آن قوم با هم به جنگ ايستادند.

=تَوَاكَفَ-

تَوَاكُفاً [وكف]: كناره گيرى كرد، منحرف شد.

=تَوَاكَلَ-

تَوَاكُلًا [وكل] القومُ: آن قوم بر يكديگر اعتماد كردند،- هُ القومُ: آن قوم او را رها كردند و به وى يارى نكردند،- القومُ الكلامَ: آن قوم در سخن بر يكديگر اعتماد كردند.

=التَّوَاكِيد-

[وكد]: دوالهائى كه با آن قربوس زين را بندند.

=تَوَالَى-

تَوَالِياً [ولي] الشيئانِ: آن دو چيز پياپي شدند.

=تَوَالَدَ-

تَوَالُداً [ولد] القومُ: آن قوم بسيار شدند، آن قوم زاد ولد كردند.

=تَوَالَسَ-

تَوَالُساً [ولس] القومُ عليهِ: آن قوم در فريب دادن آن مرد همديگر را يارى دادند.

=تَوَالَفَ-

مُوَالَفَةً و وِلَافاً [ولف]، و هو نادر، الشيئانِ: آن دو چيز يا دو نفر با هم انس گرفتند.

=تَوَامَقَ-

تَوَامُقاً [ومق] الرجُلانِ: آن دو مرد با هم دوست شدند.

=تَوَانَى-

تَوَانِياً [وني] في حاجتهِ: در برآوردن نياز او كوتاهى كرد و به آن اهميتى نداد.

=تَوَاهَبَ-

تَوَاهُباً [وهب] القومُ: بعضى از آن قوم بر بعضى ديگر عطا و بخشش كردند.

=تَوَاهَقَ-

تَوَاهُقاً [وهق] القومُ في الأَمرِ: آن قوم در آن كار با هم برابر شدند يا مسابقه دادند،،- تِ الإبِلُ: شتران گردنها را كشيدند و در راه با هم مسابقه دادند.

=تَوَايَلَ-

تَوَايُلًا [ويل] الرجُلانِ: آن دو نفر يكديگر را نفرين كردند.

=تَوَأَّدَ-

تَوَؤداً [وأد] في الأمرِ: در آن كار آهسته عمل كرد،- تْ عليهِ الأَرضُ: زمين آنرا فرو برد و پنهان كرد،- تِ المرأَةُ في قِيَامِهَا: آن زن به علّت سنگينى وزن هنگام برخاستن خميده شد.

=التَّوآد-

[وأد]: متانت و آهستگى.

=التَّوأَم-

[تأم]: يكى از دو قلوهاى يك مادر؛ «هَذَا تَوْأَمُ هَذَا و هَذِهِ تَوْأَمةُ هَذِهِ»: اين دوقلوى آن پسر است و اين دوقلوى آن دختر است پس اگر هر دو با هم بودند آن دو را (تَوْأَمان و تَوأَم) گويند همچنانكه گفته مى شود (زَوجَانِ و زَوْج) به معناى شوهر و همسر، ج تَوَائِم و تُؤام، سهمى از سهام قمار؛ «تَوَائِمُ النُّجُوم و اللُّؤلُؤ»: آميخته شدن ستارگان آسمان يا مرواريدها در هم.

=التَّوْأَمَة-

مؤنث (التَّوأَم) است.

=تَوَبَّأَ-

تَوَبُّؤاً [وبأ] البلدَ: آن شهر را بد آب و هوا و وبا خيز يافت.

=تَوْبَلَ-

تَوْبَلَةً الطعامَ: در غذا ادويه خوشبو

=التوبوغرافيا-

=التوت-

=توتر-

=التوتر-

=التوتيا-

=التوتياء-

=توثب-

=توثق-

=توج-

=توجى-

=توجأ-

=توجب-

=توجد-

=توجز-

=توجس-

=توجع-

=توجه-

=التوجيه-

=توحد-

=توحش-

=توحل-

=توحم-

=توحوح-

=التوحيد-

=توخى-

=توخم-

=تودد-

=التودري-

=تودس-

=تودع-

=تودف-

=تودن-

=التودية-

=توذل-

=تورى-

=التوراة-

=تورأ-

=التوربين-

كننده ريخت.

=التُّوبُّوغرافيا-

نقشه كشى كامل شهر.

=التُّوت-

(ن): درخت توت كه از رسته (القُرَّاصيّات) است. برگ اين درخت غذاى كرم ابريشم است و ميوه هاى آن بعضى سرخ و بعضى سفيد است؛ «تُوتُ العُلَّيْق» (ن): درختى است از رسته (الوَرديَّة) داراى دانه هاى ريز و سياه رنگ و خوشمزه؛ «تُوتُ الأَرضِ» (ن): توت فرنگى.

=تَوَتَّرَ-

تَوَتُّراً [وتر] العصبُ و نحوُهُ: عصب و مانند آن بسان زِه سخت شد؛ «تَوَتَّرَتِ الْعلاقَاتُ تَوَتُّراً»: روابط دوستى بسيار سخت شد.

=التَّوَتُّر-

[وتر]: مص،- (ف) تفاوت ميان نيروهاى برق؛ «التوتُّر العَالِي» و «التوتُّر المُتَوسِّط»: نيروى قوى يا نيروى ضعيف برق؛ «التوَتُّر السِّيَاسيّ»: به هم خوردن روابط سياسى ميان كشورها يا در ميان احزاب سياسى در يك كشور.

=التُّوتِيَا-

(ك): سنگى كه از آن سرمه سازند. اين واژه يونانى است؛ «التُّوتيا المَعْدَنيّة»: روى.

=التُّوتِيَاء-

(ح): جانورى است دريايى كُروى شكل از رسته (القُنفُذيَّات) بدن اين جانور در صدفى هميشه پنهان است و آن صدف داراى سوراخهايى مى باشد كه آن را در حركت كمك مى كند بعضى از انواع اين حيوان خوردنى است.

=تَوَثَّبَ-

تَوَثُّباً [وثب] عليهِ في أرضهِ: با زور سرزمين او را گرفت يا اشغال كرد.

=تَوَثَّقَ-

تَوَثُّقاً [وثق]: استوار و نيرومند شد،- في الأَمْرِ: در آن امر ضامن و يا وثيقه گرفت.

=تَوَّجَ-

تَتْوِيجاً [توج] هُ: تاج بر سر او نهاد.

=تَوَجَّى-

تَوَجِّياً [وجي] الماشي: پياده يا با قدمهاى آهسته راه رفت.

=تَوَجَّأَ-

تَوَجُّؤاً [وجأ] فلاناً بالسكّين أو بيده:

فُلانى را با چاقو يا با دست زد.

=تَوَجَّبَ-

تَوَجُّباً [وجب]: در روز يك وعده غذا خورد.

=تَوَجَّدَ-

تَوَجُّداً [وجد] بهِ: او را دوست داشت،- لهُ: براى او اندوهگين شد،- السَّهَرَ و نَحوَهُ: از بيدارى يا بيخوابى و مانند آن شكايت كرد.

=تَوَجَّزَ-

تَوَجُّزاً [وجز] الشي ءَ: از او درخواست كرد كه درباره آن چيز اقدام كند.

=تَوَجَّسَ-

تَوَجُّساً [وجس]: به صداى نرم يا آهسته گوش داد،- فَزَعاً: از آن چيز احساس ناراحتى كرد،- الصَّوتَ: در حاليكه مى ترسيد آن صدا را شنيد،- تِ الأُذُنُ: گوش صدايى شنيد،- الطَّعَامَ أو الشَّرَابَ: غذا يا شراب را اندك اندك چشيد.

=تَوَجَّعَ-

تَوَجُّعاً [وجع]: دردمند و ناراحت شد،- لَهُ: بر او مرثيه گفت.

=تَوَجَّهَ-

تَوَجُّهاً [وجه] اليهِ: به سوى او شتافت،- الجَيْشُ: آن ارتش گريخت،- الشيخُ: آن مرد پير سالمند شد.

=التَّوْجِيه-

[وجه]: مص،- في علم العروض: و در علم عروض اختلاف حركت ما قبل حرف دو كلمه مشابه است مانند (لَعِبْ عِنَبْ)، اختلاف ميان حرف قافيه اى است مانند ز در (منازِل).

=تَوَحَّدَ-

تَوَحُّداً [وحد]: تنها شد، تنها ماند،- هُ بالفضل: بر او به تنهايى احسان و نكويى كرد،- برأيهِ: در رأى خود پافشارى كرد.

=تَوَحَّشَ-

تَوَحُّشاً [وحش]: مانند حيوان وحشى شد، شكم او از گرسنگى خالى شد، پيراهن خود را افكند،- الْمَكَانُ: از آن جاى مردم رفتند.

=تَوَحَّلَ-

تَوَحُّلًا [وحل]: آن مرد گِل آلود شد،- المَكانُ: در آن جاى گِل و لاى پديد آمد.

=تَوَحَّمَ-

تَوَحُّماً [وحم] تِ المرأَةُ: آن زن آبستن به چيزى از خوراكيها و يار كرد.

=تَوَحْوَحَ-

تَوَحْوُحاً [وحوح] الظليمُ فوق البيض:

شترمرغ بر روى تخم خود نشست و با آن مهربان شد.

=التَّوْحِيد-

[وحد]: مص، عبادت خداوند يكتا، اين واژه ضد شِرك است.

=تَوَخَّى-

تَوَخِّياً [وخي] الأمرَ: آهنگ آن كار را كرد و در پى آن چيز شد؛ «تَوَخَّى غايةً»: قصد كارى را كرد.

=تَوَخَّمَ-

تَوَخُّماً [وخم] الطعامَ: آن طعام را به دشوارى يافت و آن را ناگوار و گران بدست آورد.

=تَوَدَّدَ-

تَوَدُّداً [ودّ] هُ: دوستى و مهربانى او را خواست،- الَيهِ: دوست او شد.

=التُّودَرِي-

(ن): گياهى است با ساقه بلند از تيره توذريج كه داراى گلهاى قيفى شكل و در آن دانه هاى سياه وجود دارد كه به آن (القَصِيصَة) گويند. (اين واژه فارسى است).

=تَوَدَّسَ-

تَوَدُّساً [ودس] المكانُ: گياه آن زمين بسيار شد.

=تَوَدَّعَ-

تَوَدُّعاً [ودع] الثوبَ: جامه را نپوشيد و نگاه داشت،- فُلاناً: در بر آوردن نياز فلانى بذل و بخشش كرد،- الْقَومُ: آن قوم با يكديگر وداع كردند.

=تَوَدَّفَ-

تَوَدُّفاً [ودف] الخبرَ: پى گيرى خبر را كرد،- تِ الأَوْعَالُ فوقَ الْجَبَلِ: بزهاى كوهى بر روى كوه آمدند.

=تَوَدَّنَ-

تَوَدُّناً [ودن] الجلدُ: چرم يا پوست نرم شد.

=التَّوْدِيَة-

ج التَّوادِي [ودي]: مرد كوتاه قامت،- چوبى كه بر پستان ماده شتر بندند تا بچّه اش از آن شير نخورد.

=تَوَذَّلَ-

تَوَذُّلًا [وذل] القومُ من الجزَّار: آن قوم از قصاب پاره گوشتى پيش از تقسيم كردن گوشت گرفتند.

=تَوَرّى-

تَوَرِّياً [وري] عنهُ: پنهان شد.

=التَّوْراة-

ج تَوْرات: تورات، أسفار پنجگانه حضرت موسى، كتاب مذهبى كليميان.

=تَوَرَّأَ-

تَوَرُّؤاً [ورأ] تْ عليهِ الأَرضُ: زمين بر او فرو ريخته شد همچنانكه خاك بر روى مُرده ريخته شود.

=التُّورْبِين-

ج تُورْبِينَات: توربين، چرخ آبىِ

=تورخ-

=تورد-

=تورط-

=تورع-

=تورق-

=تورك-

=تورم-

=توره-

=توزر-

=توزع-

=توسخ-

=توسد-

=توسط-

=توسع-

=التوسعة-

=توسف-

=توسل-

=توسم-

=توسن-

=توشى-

=توشج-

=توشح-

=توشع-

=توصب-

=توصف-

=توصل-

=توضأ-

=توضح-

=توطى-

=التوطئة-

=توطد-

=توطن-

=توظف-

=توعد-

=توعر-

=،- الأمر علي: آن كار بر من سخت شد،- الرجل: آن مرد سختگيرى كرد،-

=توعك-

=توعل-

متحرك. اين واژه فرانسوى است.

=تَوَرَّخَ-

تَوَرُّخاً [ورخ] العجينُ: خمير نرم شد.

تِ الْأرضُ: زمين خيس شد.

=تَوَرَّدَ-

تَوَرُّداً [ورد]: خواستار نوبت براى آب گرفتن شد،- المَاءَ: به سوى آب رفت،- الْخَدُّ: چهره گلگون شد،- تِ الْخَيلُ الْبَلْدَةَ:

اسبان بتدريج وارد شهر شدند.

=تَوَرَّطَ-

تَوَرُّطاً [ورط] تِ الماشيةُ: ستوران در ميان گِل و لاى افتادند بطوريكه نتوانستند از آنجا رهايى يابند،- الرَّجُلُ: آن مرد در ورطه يا كار سختى افتاد، نابود شد.

=تَوَرَّعَ-

تَوَرُّعاً [ورع] من أو عن كذا: از آن چيز پرهيز و اجتناب كرد.

=تَوَرَّقَ-

تَوَرُّقاً [ورق] الظبيُ: آهو برگ خورد.

=تَوَرَّكَ-

تَوَرُّكاً [ورك]: بر نشيمنگاه خود تكيه كرد،- الرَّاكِبُ: سواره براى پياده شدن يا استراحت گرفتن پاى خود را خميده كرد يا برگردانيد،- بالمكان: در آن مكان اقامت كرد،- عَنِ الْأَمرِ: در آن كار دِرنگ و آهستگى كرد،- لِلرَّجُلِ: پاى آن مرد را بست،- على الْأَمْر: بر آن كار توانا شد.

=تَوَرَّمَ-

تَوَرُّماً [ورم] الجلدُ: پوست وَرَم كرد.

=تَوَرَّهَ-

تَوَرُّهاً [وره] فلانٌ في عملِ هذا الشي ءِ: آن مرد در آن كار مَهارت نداشت.

=تَوَزَّرَ-

تَوَزُّراً [وزر] لهُ: وزير او شد.

=تَوَزَّعَ-

تَوَزُّعاً [وزع]: پراكنده شد،- القومُ الْمَالَ: آن قوم آن مال را ميان خود تقسيم كردند.

=تَوَسَّخَ-

تَوَسُّخاً [وسخ]: چِركين و آلوده شد.

=تَوَسَّدَ-

تَوَسداً [وسد] الوسادةَ: بالش را زير سر گذاشت،- ذِرَاعَهُ: دست خود را بسانِ بالش زير سر گذاشت و خوابيد.

=تَوَسَّطَ-

تَوَسُّطاً [وسط] القومَ أو المكانَ: در ميان آن قوم يا آن مكان نشست،- بَيْنَهُم: در ميان آن قوم واسطه و مصلح شد،- الرَّجُلُ: آن مرد چيز ميانه را بين خوب و بد برگزيد.

=تَوَسَّعَ-

تَوَسُّعاً [وسع]: فراخ شد. اين واژه ضدّ (تَضَيَّق) است،- الْقَومُ في الْمَكَانِ: آن قوم در آن مكان گِرد هم آمدند،- الرَّجُلُ في النَّفَقَةِ:

آن مرد بر نفقه افزود.

=التَّوْسِعَة-

[وسع]: مترادف (السعَة) است. به معناى فراخى.

=تَوَسَّفَ-

تَوَسُّفاً [وسف] الشي ءُ: پوست آن چيز كنده شد،- الْبَعيرُ: شتر چاق و فربه شد و كُركِ اوّليه آن ريخت و براى بار دوّم كُرك درآورد،- تْ أوبارُ الإبلِ: كُركهاى شتر پراكنده شدند.

=تَوَسَّلَ-

تَوَسُّلًا [وسل] الى اللّه بعملٍ أو وسيلةٍ:

براى نزديكى به خدا به درگاه خداوند متوسّل شد.

=تَوَسَّمَ-

تَوَسُّماً [وسم] الرجُلُ: آن مرد در پي بدست آوردن اولين گياه بهارى شد، نشانه آن چيز را خواست،- فيهِ الْخَيْرَ: نشانه خير و بركت در او ديد،- الشَّي ءَ: آن چيز را به فراست دريافت، آن را شناخت،- بِالْوَسِمَة:

با وسمه خضاب كرد.

=تَوَسَّنَ-

تَوَسُّناً [وسن] هُ: به هنگام خواب نزد او آمد.

=تَوشَّى-

تَوَشِّياً [وشي]: اين واژه مطاوع (وَشّى) است.،- الشيبُ في رَأسِه: در موى سر او موهاى سفيد پخش شد.

=تَوَشَّجَ-

تَوَشُّجاً [وشج] تْ عروقُ الشجرةِ و نحوها:

ريشه هاى درخت و مانند آنها درهم پيچيده شدند.

=تَوَشَّحَ-

تَوَشُّحاً [وشح]: آن مرد حمايل پوشيد،- بِثَوبه: حمايل را پوشيد يا آن را به زير بغل خود درآورد و بر رانِ خود آويخت،- بِسَيْفِهِ: شمشير خود را بر دوش افكند،- الْجَبَلَ: كوه پيمايى كرد.

=تَوَشَّعَ-

تَوَشُّعاً [وشع] الشيبُ رأسَهُ: موى سر او سفيد شد،- الشيْ ءُ: آن چيز پراكنده شد،- القومُ الضيوف: آن قوم مهمانان را به خانه هاى خود توزيع كردند،- في الجبل:

از كوه بالا رفت،- تِ الغَنَمُ في الْجَبَلِ:

گوسفندان براى چريدن بالاى كوه رفتند.

=تَوَصَّبَ-

تَوَصُّباً [وصب]: بيمار شد، دردمند شد.

=تَوَصَّفَ-

تَوَصُّفاً [وصف] وصيفاً أو وصيفةً:

خدمتگزار مرد يا زن استخدام كرد.

=تَوَصَّلَ-

تَوَصُّلًا [وصل] الى كذا: به فلان جاى رسيد و پايان آن را طى كرد،- الى فُلانٍ:

براى رسيدن به او مهربانى كرد.

=تَوَضَّأَ-

تَوَضُّؤاً [وضأ] بالماء للصلاة: براى نماز وضو گرفت.

=تَوَضَّحَ-

تَوَضُّحاً [وضح] الأمرُ أو الكلامُ: آن كار يا آن سخن روشن و آشكار شد.

=تَوَطَّى-

تَوَطِّياً [وطي] الشي ءُ: اين واژه مطاوِعِ (وَطَّاهُ) است و لغتى است با همزه در (تَوَطَّأَ وَ وَطَأَ)

تَوَطَّأَ-

تَوَطُّؤاً [وطأ] فلاناً برِجْله: فلانى را با پاى خود لگدمال كرد،- هُ علَى الْأَمر: با او بر سر آن كار توافق كرد.

=التَّوْطِئَة-

[وطأ]: مص، كلمه اى است مختصر كه با آن مقدّمه كتاب را نويسند، پيشگفتار.

=تَوَطَّدَ-

تَوَطُّداً [وطد]: آن چيز ثابت شد؛ «وَطّدَهُ فَتَوطَّدَ»: آن چيز را ثابت و استوار كرد بس ثابت و استوار شد؛ «تَوَطَّدَتْ لهُ عندهم مَنْزلةٌ»: مقام و منزلتى براى آنها بدست آمد.

=تَوَطَّنَ-

تَوَطُّناً [وطن] تْ نفسُهُ على كذا: دل او بر آن چيز شد و به آن تصميم گرفت،- البَلَدَ: آن شهر را وطن خود گرفت.

=تَوَظَّفَ-

تَوَظُّفاً [وظف] في الدولة أو في مؤسَّسةٍ أو في شركةٍ: در دستگاه دولتى يا در مؤسسه اى يا شركتى استخدام شد.

=تَوَعَّدَ-

تَوَعُّداً [وعد] هُ: او را تهديد كرد.

=تَوَعَّرَ-

تَوَعُّراً [وعر] المكانُ: آن جاى سِفت و سخت بود و رفت و آمد در آن سخت شد.

=،- الأَمرُ عليَّ: آن كار بر من سخت شد،- الرجُلُ: آن مرد سختگيرى كرد،- في الكلام:

آن مرد در سخنان خود سرگردان شد،- هُ في الكَلَامِ: در سخن او را حيرت زده و سرگردان كرد.

=تَوَعَّكَ-

تَوَعُّكاً [وعك]: آن مرد بيمار شد.

=تَوَعَّلَ-

تَوَعُّلًا [وعل] الجبلَ: بر بالاى كوه

=توغر-

=توغل-

=توغم-

=توغن-

=توفى-

=التوفاق-

=توفد-

=توفر-

=توفز-

=توفق-

=التوفق-

=التوفيق-

=توقي-

=توقح-

=توقد-

=توقر-

=توقع-

=توقف-

=توقل-

=التوقلة-

=توقن-

=التوقيع-

=التوقيف-

=توكأ-

=توكد-

=توكر-

=توكز-

=توكف-

=توكل-

=توكن-

=توكوك-

=تولى-

=تولج-

=تولد-

=تولع-

=توله-

=التوليد-

=الثوم-

=تومق-

=التون-

=توه-

=التوه-

=التوهة-

رفت.

=تَوَغَّرَ-

تَوَغُّراً [وغر]: از شدت خشم برافروخته شد.

=تَوَغَّلَ-

تَوَغُّلًا [وغل] في البلاد: در كشور به جاهاى دور مسافرت كرد و در آنها به گردش پرداخت.

=تَوَغَّمَ-

تَوَغُّماً [وغم] عليهِ: بر او خشمگين شد،- الأَبطالُ في الحَربِ: پهلوانان جنگ سختى را با هم كردند و يا با چشم كينه و دشمنى با هم رقابت كردند.

=تَوَغَّنَ-

تَوَغُّناً [وغن]: به جنگ پرداخت،- على المَعَاصِي: در معصيت و گناه اصرار ورزيد.

=تَوَفَّى-

تَوَفِّياً [وفي]: اين واژه مطاوع (وَفَّى) است،- حَقَّهُ: حق خود را به تمامى گرفت،- المُدَّةَ: مدت را به پايان رسانيد،- الشّي ءَ: آن چيز را كامل كرد،- عددَ القوم:

تعداد افراد آن قوم را شمرد،- هُ اللّهُ: خداوند او را بكُشد.

=التَّوْفَاق-

[وفق]: «تَوْفاقُ الهلالِ»: هنگاميكه ماه بصورت هلال آشكار مى شود.

=تَوَفَّدَ-

تَوَفُّداً [وفد] تِ الإبلُ أو الطيرُ: شتران يا پرندگان با هم مسابقه دادند،- عليهِ: بر آن چيز مُشرف شد.

=تَوَفَّرَ-

تَوَفُّراً [وفر] على كذا: همَّت خود را در آن كار گُماشت،- على صَاحِبهِ: رعايت حُرمتِ دوست خود را كرد،- تْ فيهِ الشروط:

در آن كار شرايط تكميل شد.

=تَوَفَّزَ-

تَوَفُّزاً [وفز] للأَمر: براى آن كار آماده شد.

=تَوَفَّقَ-

تَوَفُّقاً [وفق]: كوششهاى او به ثَمَر رسيد و كامياب شد، مورد توفيق و عنايت خداوند قرار گرفت و راههاى خير بر او باز شد.

=التَّوَفُّق-

[وفق]: مص؛ «تَوَفُّق الهِلال»:

مترادف (توفِيقُهُ) است.

=تُوُفِّيَ-

[وفي] فلانٌ: فُلانى مُرد.

=التَّوْفِيق-

[وفق]: مص؛ «توفِيقُ الْهِلالِ»:

هنگاميكه هلال آشكار مى شود.

=تَوَقَّي-

تَوَقِّياً [وقي] فلاناً: فلانى را بر حذر كرد و ترسانيد، از او دورى كرد.

=تَوَقَّحَ-

تَوَقُّحاً [وقح]: آن مرد بى حيا شد.

=تَوَقَّدَ-

تَوَقُّداً [وقد] الكوكبُ: ستاره درخشان شد،- تِ النَّارُ: آتش شعله ور شد.،- ذهْنُه:

بسيار باهوش شد.

=تَوَقَّرَ-

تَوَقُّراً [وقر]: آن مرد با وقار شد.

=تَوَقَّعَ-

تَوَقُّعاً [وقع] الأَمرَ: بدست آمدن آن كار را انتظار كشيد.

=تَوَقَّفَ-

تَوَقُّفاً [وقف] في المكان: در آن مكان درنگ كرد و ايستاد،- على الأَمر: در آن كار تأمّل كرد،- عِند كذا: تا حدى بر آن چيز امتناع كرد و روى گردان شد.

=تَوَقَّلَ-

تَوَقُّلًا [وقل] في الجبل: بالاى كوه رفت.

=التَّوْقَلَة-

[وقل]: «فرسٌ تَوْقَلَةٌ»: اسبى كه به خوبى بالاى كوه رَوَد.

=تَوَقَّنَ-

تَوَقُّناً [وقن]: پرنده را در لانه اش شكار كرد،- الوعلُ في الجَبَلِ: بُز كوهى بالاى كوه رفت.

=التَّوْقِيع-

[وقع]: مص،- ج تَوَاقِيع: امضاءِ زير نامه، امضاء، ملحق كتاب پس از پايان، توهُّم در چيزى؛ «تَوْقيعُ السُّلْطانِ»: مُهر و امضاء پادشاه.

=التَّوْقِيف-

[وقف]: مص، نشانه اى در بازى قُمار، سفيدى يا اثر النگو بر مُچ دست، خطوط سياه در چهار دست و پاى ستور.

=تَوَكَّأَ-

تَوَكُّؤاً [وكأ] على عصاه: بر عَصاى خود تكيه كرد.

=تَوَكَّدَ-

تَوَكُّداً [وكد]: آن چيز استوار شد.

=تَوَكَّرَ-

تَوَكُّراً [وكر] الصبيُّ: شكم كودك پر شد،- الطائرُ: چينه دانِ پرنده پُر شد.

=تَوَكَّزَ-

تَوَكُّزاً [وكز] للأَمر: براى آن چيز آماده شد،- مِنَ الطَّعَام: از غذا پُر شد،- على عصاهُ: بر عصاى خود تكيه كرد.

=تَوَكَّفَ-

تَوَكُّفاً [وكف] السطحُ: آب از سَقف چكيد،- البَيتُ: پشتِ بام خانه چكّه كرد،- لِفلانٍ: به سوى او رفت تا وى را ملاقات كند،- الخَبَر: انتظار آن خبر را كشيد،- الأَثَرَ: در پى آن اثر رفت.

=تَوَكَّلَ-

تَوَكُّلًا [وكل]: وكالت را قبول كرد و ضمانت آن را به عُهده گرفت،- لهُ بالنَجاح:

كاميابى يا قبول شدن را براى او تضمين كرد،- بالأَمرِ: اقدام آن كار را بعهده گرفت،- علَى اللّهِ: بر خداوند متعال توكّل كرد،- في الأَمرِ: در آن كار اظهار ناتوانى كرد و بر ديگرى اعتماد نمود.

=تَوَكَّنَ-

تَوَكُّناً [وكن] الرجُلُ: آن مَرد در آن مجلس خوب نشست و نيكو تكيه داد، او جاى گرفت.

=تَوَكْوَكَ-

تَوَكْوُكاً [وكوك] الرجُل: آن مَرد غلطان راه رفت.

=تَوَلَّى-

تَوَلِّياً [ولي] الأَمرَ: آن كار را بعهده گرفت و انجام داد،- الشي ءَ: آن چيز را مُلازم شد،- فلاناً: او را وليّ خود گرفت، عنهُ: از او روى گردان شد و كناره گرفت،- هارباً: آن مرد گريخت،- الرُّطَبُ: رُطب خشك شد.

=تَوَلَّجَ-

تَوَلُّجاً [ولج] الأمرَ: آن كار را تحويل گرفت،- إليهِ و فيهِ: در آن چيز داخل شد.

=تَوَلَّدَ-

تَوَلُّداً [ولد] الشي ءُ عن غيره: چيزى از چيز ديگر بدست آمد، متولّد يا زائيده شد.

=تَوَلَّعَ-

تَوَلُّعاً [ولع] بهِ: او را دوست داشت و تعلّق خاطر به وى پيدا كرد.

=تَوَلَّهَ-

تَوَلُّهاً [وله]: سرگشته و حيران شد.

=التَّوْلِيد-

[ولد]: مص؛ «محطّةُ تَوليدِ القُوَّةِ الكَهْربَائِيّة»: ايستگاه توليد نيروى برق، نيروگاه برق.

=الثُّوم-

(ن): سير.

=تَوَمَّقَ-

تَوَمُّقاً [ومق] هُ: با او دوستى و محبّت كرد.

=التُّون-

(ح): ماهى تُن.

=تَوَّهَ-

تَتْوِيهاً [توه] هُ: او را هَلاك كرد.

=التُّوه-

ج أَتْوَاه و جج أَتَاوِيه: نابودى،- من الْفَلَوَاتِ: سرزمينى كه انسان در آن گُم شود و به جايى راه نبرد.

=التَّوْه-

ج أَتْوَاه و جج أَتَاوِيه: نابودى و هلاك.

=التُّوهَة-

[توه]: دختر. اين واژه در زبان

=توهج-

=توهد-

=توهل-

=توهم-

=توهن-

=التويج-

=التويجية-

=تويل-

=التياترو-

=التيار-

=التياس-

=تياسر-

=تياك-

=تيامن-

=التيان-

=التياه-

=تيتم-

=التيس-

=التيسية-

=تيسر-

=التيغار-

=التيفاق-

=تيفع-

=التيفوئيد-

=التيفوس-

=تيقظ-

=تيقن-

=تيك-

=التيل-

=تيم-

=التيم-

=التيماء-

=تيمم-

=تيمن-

=التيمن-

=التين-

=التينة-

=تيه-

=التيه-

=التيهاء-

متداول رايج است.

=تَوَهَّجَ-

تَوَهُّجاً [وهج]: روشن يا افروخته شد،- الحَرُّ: گرما سخت شد،- يَومُنا: گرماى روز ما سخت شد،- الْجَوْهرُ: آن گوهر درخشيد،- تْ رائِحةُ الطَّيبِ: بوى خوش پراكنده شد.

=تَوَهَّدَ-

تَوَهُّداً [وهد] الفراشُ: بستر گسترده شد.

=تَوَهَّلَ-

تَوَهُّلًا [وهل] هُ: او را در معرض لغزش و خطا افكند.

=تَوَهَّمَ-

تَوَهُّماً [وهم] الأَمرَ: آن چيز را خيال يا گُمان كرد،- فيهِ الْخَيرَ: در او نشانِ خير و خوبى يافت.

=تَوَهَّنَ-

تَوَهُّناً [وهن] الطائرُ: پرنده از خوردن دانه هاى سنگين و كثيف سنگين شد و نتوانست پرواز كند،- الْبَعيرُ: شتر خوابيد.

=التُّوَيْج-

[توج] (ز): تاج گُل، پوشش داخلى شكوفه، اكليل شكوفه.

=التُّوَيْجِيَّة-

[توج] أو القُعَالة (ز): هر برگى از برگهاى شكوفه گُل كه معمولًا عدد اين برگها در بيشتر درختان ميوه پنج برگ است.

=تَوَيَّلَ-

تَوَيُّلًا [ويل]: نفرين كرد، واوِيلا گفت.

=التَّيَاتْرُو-

تآتر، كاباره، نمايش. اين واژه ايتاليايى است.

=التَّيَّار-

ج تَيَّارَات [تير]: موج فراخ دريا؛ «فَرَسٌ تَيَّار»: اسبى كه بسان موج مى دود؛ «قَطَعَ عِرْقاً تَيَّارّاً»: اسب با سرعت دويد، «التَّيارُ الكَهْربائيّ» (ف): جريان برق؛ «التَّيارُ المُتَّصِلُ»: جريان برق دائم؛ «التَّيارُ المُتَناوِب»: برق خانه ها و منازل كه گاهى زياد و گاهى كم مى شود؛ «التّيّارَاتُ الفكريَّة»: انديشه هاى جديد در افكار انسان كه مانند موج حركت مى كنند.

=التَّيَّاس-

دارنده بُز نَر يا بُز كوهى.

=تَيَاسَرَ-

تَيَاسُراً [يسر] الرجُلُ: آن مَرد به آسانى رفتار كرد، اين واژه ضد (تَيَامَنَ) است. يعنى به طرف چپ رفت،- القَومَ: آن قوم را از سمت چپ با خود بُرد. اين واژه لغتى است در (ياسَرَ)،- القَومُ: آن قوم در ميان خود گوشت قُمار را تقسيم كردند.

=تِيَّاكَ-

اين واژه مصغَّر (تِيكَ) است كه اسم اشاره متوسط براى مفرد مؤنّث مى باشد.

=تَيَامَنَ-

تَيَامُناً [يمن]: بطرف راست رفت، به سوى يَمَن رفت يا به شهر يمن درآمد.

=التَّيَّان-

انجير فروش، انجير خشك كن.

=التَّيَّاه-

[تيه]: مرد متكبّر و خود بزرگ بين، گمراه

التَّيْتَانُوس-

(طب): بيمارى كُزاز.

=تَيتَّمَ-

تَيَتُّماً [يتم] الصبيُّ: آن كودك يتيم شد.

=التَّيْس-

ج تُيُوس و أَتْيَاس و تِيَسَة (ح): بُزِ نَر يا آهوىِ نَر يا بُز كوهى؛ «لِحْيَةُ التَّيسْ» (ن): نام گياهى است.

=التَّيْسِيَّة-

سِرِشت و طبيعت بُز نَر، آنچه كه خود را به سِرِشت تيس درآورد؛ «في فلان تَيْسيَّة»: در فلانى طبع بُزِ نَر و لجاجت است.

=تَيَسَّرَ-

تَيَسُّراً [يسر] تِ البلادُ: آن سرزمين حاصلخيز شد،- الأَمرُ: آن كار آسان شد،- النَّهارُ: آن روز سرد شد،- لِلْقِتَال: آماده جنگ شد.

=التَّيْغَار-

ج تَيَاغِير: تَغار، ظرفى بزرگ و سُفالين كه دبّاغان از آن استفاده كنند.

=التَّيْفَاق-

[وفق]: «تَيْفَاقُ الهلالِ»: هنگام برآمدن هِلال.

=تَيَفَّعَ-

تَيَفُّعاً [يفع] الغلامُ: آن نوجوان به سنِ بلوغ رسيد،- الرَّجُلُ: آن مَرد بالاى تپه رفت، بر روى تپّه آتش برافروخت.

=التّيْفُوئِيد-

أو الحمَّى التِّيْفُوئِيدِيَّة: (طب):

بيمارى تيفوئيد.

=التِّيفُوس-

(طب): بيمارى تيفوس كه آن را طاعونِ گاوى گويند.

=تَيَقَّظَ-

تَيَقُّظاً [يقظ]: براى آن كار هوشيار و بيدار شد؛ «تَيَقظَ للأمر»: براى آن كار آماده و هوشيار شد.

=تَيَقَّنَ-

تَيَقُّناً [يقن]: الأمرَ و بهِ: بر آن كار آگاهى يافت و آن را دانست.

=تِيكَ-

مث تانِك، ج أُولَئِكَ: اسم اشاره مؤنّث براى اشاره به متوسّط است و گاهى بر سر آن هاءِ تنبيه مىيد مانند (هاتيكَ).

=التِّيل-

[تيل] (ن): گياهى است از رسته خبّازيات داراى شكوفه هاى درشت به رنگهاى سُرخ يا سفيد.

=تَيَّمَ-

- تَتْيِيماً [تيم] هُ الحُبُّ: عشق او را بنده و خوار و زبون كرد.

=التَّيْم-

[تيم]: مص، عبادت كننده؛ «هو تَيْمُ اللّهِ»: او بنده خداست، تباهى خِرَد و فساد عقل.

=التَّيْمَاء-

بيابان كه در آن سرگشته و گمراه شوند؛ «ارضُ تَيْماء»: زمين خشك و بى حاصل و نابود كننده، نام موضعى است.

=تَيَمَّمَ-

تَيَمُّماً [يمّ] الأَمرَ: براى آن كار آماده شد،- لِلصَّلاة: براى نماز تيمم كرد.

=تَيَمَّنَ-

تَيَمُّناً [يمن] بكذا: به آن چيز فال نيك زد. اين واژه ضدّ (تَشَاءَمَ) است.،-

الرَّجلُ: آن مَرد به كشور يَمَن مُنتسب شد، مرد، با دست راست يا با پاى راست يا با طرف راست بدن به كارى يا ورزشى پرداخت،- بِالْمَيّت: مُرده را بر پهلوى راست در قَبر نهاد.

=التَّيْمَن-

[يمن]: به معناى (الجَنُوب) است.

=التِّين-

(ن): درختى است از رسته توتيّات كه در همه كشورهاى خاورميانه كِشت مى شود و ميوه آن به گونه تازه يا خشك خورده مى شود كه همان انجير است؛ «التّينُ المَطبُوخ» (ط): مُرباى انجير.

=التِّينَة-

(ن): واحد (التّين) است به معناى يكدانه انجير.

=تَيَّهَ-

تَتْيِيهاً [تيه] هُ: او را گُمراه كرد، آن چيز را گُم كرد.

=التِّيه-

ج أَتْيَاه و أَتَاوِيه و أَتاوِهَة: تكبُّر و خود بزرگ بينى، گُمراهى، بيابان كه در آن گمگشته و سرگردان شوند.

=التَّيْهَاء-

[تيه] من الأراضي: زمينى كه در آن

=التيهان-

=التيوسية-

=التيوع-

=التيوقراطي-

=التيوقراطية-

مردم گمگشته و گمراه شوند.

=التَّيْهَان-

[تيه]: متكبّر، گمراه.

=التُّيُوسِيَّة-

مترادف (التَّيْسِيَّة) است.

=التَّيُّوع-

(ن): هر گياهى كه به هنگام چيدن يا بُريدن از آن مايعى سفيد رنگ روان شود.

=التّيُوقْراطيّ-

منسوبِ به (التَّيوقراطِيَّة) است.

=التّيُوقراطيَّة-

حكومت مذهبى كه معتقد است از جانب خدا برانگيخته شده است و دست اندركارانِ آن دولت همانند نمايندگان خدا بر روى زمينند. اين واژه يونانى است.

ث الثّاء

ث-

=الثائب-

=الثائر-

=الثائرة-

=ثاب-

=الثابت-

=الثابتة-

=ثابر-

=ثار-

=الثاغي-

=الثاغية-

=الثاقب-

=ثاقف-

=ثاقل-

=الثاقل-

=الثاكل-

=الثالوث-

=الثامر-

=الثامن-

=الثانوي-

=الثانوية-

=الثاني-

=الثانية-

=ثاور-

=ثأى-

=الثأى-

=ثئب-

ث الثّاء

ث-

حرف چهارم از حروف مبانى است و مؤنث است و از حروف لثوي است. و در حساب جُمَّل عبارت است از: عدد پانصد، خلاصه كلمه «الثّانِيَة» است به معناى ٦٠/ ١ دقيقه.

=الثَّائِب-

[ثوب]: فا، باد تندى كه قبل از آغاز باران مى وزد،- مِنَ الْبَحْر: آب بازمانده اى كه پس از جذر در كنار دريا مى ماند.

=الثَّائِر-

[ثأر]: انقلابى، قصاص كننده، آنكه آرام ننشيند تا كُشنده مقتول را بكُشد.

=الثَّائِر-

[ثور]: فا، خشم؛ «ثارَ ثائِرُهُ و فارَ فائِرُهُ»:

برانگيخته و خشمگين شد،- ج ثُوَّار:

انقلابيون و قيام كنندگانِ بر عليه دولت، شورشى.

=الثَّائِرة-

ج ثَوَائِر [ثور]: مؤنّث (الثّائِر) است، سر و صدا و داد و فرياد.

=ثابَ-

- ثَوْباً و ثُؤُوباً [ثوب]: برگشت،- النَّاسُ: آن مردم گرد هم جمع شدند،- المَاءُ: آب در حوض جمع شد،- ثَوَبَاناً الْمَريضُ: بيمار بهبودى يافت،- إِليه رُشْدُهُ: از خواب غفلت بيدار شد.

=الثَّابِت-

پابرجا، پايدار، استوار؛ «ثابِتُ الْعَزم»: آنكه داراى عزمى ثابت باشد،- (ه): عددى است كه هيچگاه تغيير نمى كند مانند ٣ و ٤ بر خلاف كميّات متحوّل مانند س و ص الخ؛ «ثابِتُ الْجَأْش»:

مرد شجاع، پُر توان، پُر جُرأَت.

=الثَّابتَة-

مؤنث (الثَّابِت) است؛ «أملاكٌ ثابتةٌ أو أموالٌ ثابتةٌ»: املاك يا اموال غير منقول.

=ثَابَرَ-

ثِبَاراً و مُثَابَرَةً على الأمرِ: بر آن كار مواظبت كرد و آنرا ادامه داد.

=ثارَ-

ثَوْراً و ثَوَرَاناً و ثُؤُوراً [ثور]: به هيجان در آمد، اسلحه بر عليه دولت بدست گرفت، انقلاب كرد، براى رهايى از ستم اسلحه بدست گرفت،- ثائِرُهُ: خشم او برانگيخته شد، خشمناك شد،- اليهِ و بهِ: بر آن چيز حمله كرد يا يورش برد،- تْ نفسُهُ: درون او شوريده و بد حال شد،- الغُبارُ أو الدخانُ: گرد و خاك يا دود در هوا بلند شد.

=الثَّاغِي-

[ثغو]: فا، «ما بالدار ثاغٍ و لا راغٍ»: در خانه كسى نيست.

=الثَّاغِيَة-

مؤنّث (الثَّاغي) است؛ «ما لَهُ ثاغيةٌ و لا راغيةٌ»: گوسفند يا شترى ندارد.

الثَّافِل: مترادف (الثفل) است.

=الثَّاقِب-

نافذ؛ «رأْىٌ ثاقِبٌ»: نظرى خوب و نافذ؛ «ثَاقِبُ النَّظَرِ»: تيزبين، بينا؛ «ثاقِبُ الْفِكر»: مرد روشنفكر، مرد با هوش.

=ثاقَفَ-

مُثَاقَفَةً و ثِقَافاً [ثقف] هُ: در مهارت بر او چيره شد؛ «ثاقَفَهُ فَثَقَفَهُ»: با او مسابقه داد و بر او چيره شد، با اسلحه با وى مسابقه داد، با او ستيز و دشمنى كرد.

=ثاقَلَ-

مُثَاقَلَةً [ثقل]: غذاى سنگين خورد.

=الثَّاقِل-

ج ثَوَاقِل: مترادف (الثَّقيل) است، سخت؛ «مرضٌ ثاقِلٌ»: بيمارى سخت؛ «أصبحَ ثاقِلًا»: بيمارى او را سنگين كرد، كامل؛ «دينارٌ ثاقِلٌ»: دينار درست و كامل.

=الثَّاكِل-

ج ثاكِلُون: آنكه فرزند خود را از دست داده باشد. اين واژه را نيز به مؤنث گويند؛ «مَرْأَةٌ ثاكِل ج ثَواكِل»: زنى كه فرزند خود را از دست داده است.

=الثَّالُوث-

[ثلث]: آنچه كه از سه چيز تشكيل شده باشد؛ «الثَّالوثُ الأَقدس»: در اصطلاح مسيحيان اقانيم ذات الهى است؛ «زَهْرةُ الثَّالوثِ (ن)»: گل بنفشه كه بر آن نيز (بَنَفْسَجُ الثَّالُوثِ) گويند.

=الثَّامِر-

من الشجر: درختى كه ميوه آن برآمده باشد.

=الثَّامِن-

هشتم.

=الثَّانَوِيّ-

نسبت به (الثَّاني) است؛ «التَّعليم الثَّانَوِيّ»: تعليمات مرحله دوّم آموزش يا دبيرستان كه با گرفتن گواهينامه ديپلم پايان مى يابد.

=الثانَوِيّة-

مؤنّث «الثَّانَويّ» است، دبيرستان؛ «الأُمور الثَّانَوِيَّة»: امور درجه دوّم كه اهميت ريشه اى ندارد.

=الثَّانِي-

[ثني]: دوّم؛ «ثاني اثنين»: همسان، همانند، مُشابه.

=الثَّانِيَة-

مؤنث (الثَّاني) است،- ج ثَوانٍ:

٦٠/ ١ دقيقه.

=ثاوَرَ-

مُثَاوَرَةً وَ ثِواراً هُ: بر يكديگر جهيدند و حمله كردند.

=ثَأَى-

- ثَأْياً [ثأي] الشي ءَ: آن چيز را سوراخ كرد، بينى او را شكافت،- هُ: او را ناتوان و فاسد كرد.

=الثَّأَى-

[ثأي]: آثار زخم.

=ثَئِبَ-

- ثَأباً: سُست شد و دهان خود را

=ثئب-

=الثأب-

=ثأر-

=ثئر-

=الثأر-

=الثؤرة-

=الثأري-

=ثؤلل-

=الثؤلول-

=ثئي-

=الثأي-

=ثب-

=الثبات-

=الثبان-

=ثبت-

=الثبت-

=ثبج-

=الثبج-

=ثبر-

=ثبط-

=ثبن-

=الثبنة-

=الثبور-

=الثبيت-

=الثبين-

=ثج-

=الثجاج-

=ثجم-

=الثجوج-

=الثجيج-

=الثجير-

=ثخن-

=الثخين-

=ثدا-

=ثدى-

=الثدى-

=الثدياء-

=ثر-

=الثر-

بعلت خستگى يا چُرت زدن باز كرد، خميازه كشيد.

=ثُئِبَ-

مترادف (ثَئِبَ) است.

=الثَأب-

مترادف (التَّثَاؤُب) است، به معناى خميازه كشيدن.

الثُّؤَبَاء: مترادف (التَّثاؤُبْ) است؛ «أَعْدى مِنَ الثُؤباء»: بدتر از خميازه.

=ثَأَرَ-

ثَأْراً القتيلَ و بالقتيل: خون بهاى كشته را از كُشنده خواست، قاتل را كُشت،- هُ بِكذا: از آن چيز انتقام گرفت.

=ثُئِرَ-

زيدٌ: خون بهاى زيد گرفته شد.

=الثَّأْر-

ج أَثار و آثَار و ثَآثِر: قصاص يا گرفتن خون بهاء در مقابل جنايت انجام شده؛ «هُوَ بارُك»: او كُشنده خويشاوند توست؛ «الثَّأرُ المُنيم»: قصاص كامل، «أَخَذَ ثَأْرَهُ أَو أَخَذَ بالثَّأْرِ»؛ انتقام خود را گرفت؛ «مباراةُ الثَأْرِ»:

اين اصطلاح در ورزش به معناى دادن دوره دوم به بازنده است شايد بتواند مسابقه را ببَرَد.

=الثُّؤْرَة-

ج أثْآر و آثَار و ثَآئِر [ثأر]: مترادف (الثَأْر) است.

=الثَأْرِيّ-

نسبت به (الثَأْر) است؛ «تَدَابِير ثَأْرِيَّة»: اتخاذ تدابير لازم براى گرفتن انتقام.

=ثُؤْلِلَ-

جسدُهُ: بر بدن او زگيل درآمد.

=الثُّؤْلُول-

ج ثَآلِيلِ (طب): زِگيل، دانه اى است سخت و گرد كه بر روى جَسَد در مىيد،- (ع ا): نوكِ پستان.

=ثَئِيَ-

- ثَأى الشي ءُ: آن چيز سوراخ شد.

=الثَّأْي-

فساد و تباهى؛ «فلانٌ يرْأَب الثَّأْي»:

فلانى فساد را اصلاح مى كند.

=ثَبَّ-

- ثَبَاباً: آن مَرد راست و استوار نشست،- الأَمْرُ: آن كار تمام شد.

=الثُّبَاتَ-

اسب سوارِ دلير و پايدار،- (طب): گونه اى بيمارى است كه انسان را از حركت و يا تكان خوردن باز مى دارد.

=الثِّبَات-

تَسمه كه با آن بار يا چيزى را بر روى سُتور يا شتر ببندند،- (طب):

بيمارى كه بعلت سنگينى بيمارى نتواند از بستر برخيزد.

=الثِّبَان-

ج ثُبُن: دامن پيراهن بلند.

=ثَبَتَ-

- ثَبَاتاً و ثُبُوتاً في المكان: در آنمكان دوام و استقرار يافت،- على الأمر: بر آن كار مواظبت كرد،- في وَجهِه: در برابر او ايستاد و مقاومت كرد،- الأَمرُ عندهُ: آن امر نزد وى محقق و تأكيد شد.

=ثَبُتَ:-

ثَبَاتَةً و ثُبُوتَةً: پابرجا و استوار شد، دلير شد.

=ثَبَّتَ-

تَثْبِيتاً هُ: آن چيز را ثابت نگاهداشت؛ «ثَبَّتَ بَصَرَهُ بِهِ»: با چشم خود به او تيز نگريست،- قدمَيْهِ: گامهاى خود را استوار برداشت،- المُوَظَّفَ: آن كارمند را در شمارش كارمندان رسمى درآورد،- الحقَّ:

حق را با دليل و برهان تأكيد كرد،- الوَلدَ:

آن كودك را غُسل تعميد داد. اين اصطلاح ويژه ى مسيحيان است.

=الثَّبْت-

مترادف (الثابت) است.

=الثَّبَت-

ج أَثْبَات: مترادف (الثَّبات) است، دليل و بُرهان؛ «لا أَحْكُمُ إِلّا بِثَبَتٍ»: حكم نمى كنم مگر با دليل و بُرهان، استوارى و پابرجايى، دليل و بُرهان، آنچه كه بر آن اعتماد كنند؛ «فُلانٌ ثَبَتٌ مِنَ الأَثْبات» فلانى مورد اعتماد است، قائِمه، فهرست، ليست.

=ثَبَّجَ-

تَثْبِيجاً الراعي بالعصا: چوپان عصاى خود را بر پشت نهاد و دو دست خود را از پُشت بر روى آن قرار داد.

=الثَّبَج-

ج أَثْبَاج و ثُبوج: ميان شانه و كمر،- من كُلِّ شَى ءٍ: ميان هر چيزى، بيشتر هر چيزى، بالاى آن چيز.

=ثَبَرَ-

ثَبْراً هُ: او را نفرين كرد، او را از خود راند، او را نااميد كرد،- هُ عن كذا: وى را از چيزى بازداشت،- ثُبُوراً: نابود شد،- هُ:

او را نابود كرد.

=ثَبَطَ-

- ثَبْطاً هُ عن الأمر: او را از آن كار بازداشت،- هُ عَلَى الأَمر: او را بر آن كار واقف كرد و مراقبِ آن قرار داد.

=ثَبَّطَ-

تَثْبِيطاً هُ عن الأمر: او را از آن كار بازداشت و منصرف كرد، هُ على الامرِ: او را بر آن كار واقف گردانيد.

=ثَبَنَ-

ثَبْناً و ثِبَاناً الثوبَ: لبه جامه خود را تازد و آن را دوخت،- الشَّي ءَ: بر آن چيز ليفه شلوار خود را از جلو بست، آن چيز را در دامن نهاد و با دست. گرفت.

=الثُّبنَة-

ج ثُبَن: مترادف (الثِّبَان) است.

=الثُّبُور-

نابودى، بدبختى، نابود كردن، اندوه؛ «دعا بالويل و الثُّبور»: واويلا گفت.

=الثَّبِيت-

ثابت، دلاور.

=الثَّبِين-

گوشه عَبا يا رِدا هنگام تا زدن.

=ثَجَّ-

ثُجُوجاً الماءُ: آب روان شد، ثَجّاً الماءَ:

آب را روان كرد.

=الثَّجَّاج-

[ثجّ]: من الأمطار: باران كه آب راه اندازد، باران تُند و سخت.

=ثَجَمَ-

- ثَجْماً تِ السماءُ: آسمان با شتاب باريد.

=الثَّجُوج-

[ثجّ]: من العيون: چاه پُر آب.

=الثَّجِيج-

[ثجّ]: سيل پُر آب و پُر دامنه.

=الثَّجِير-

«ثَجِيرُ البُسرِ»: عُصاره خُرماى نارس.

=ثَخُنَ-

- ثِخَناً و ثَخَانَةً و ثُخُونَةً: غليظ شد، سِفت و سخت شد.

=الثَّخِين-

ج ثُخَنَاء: غليظ، سِفت.

=ثَدَا-

- ثَدْواً [ثدو] هُ: آن چيز را تَر كرد.

=ثَدَّى-

تَثْدِيَةً [ثدي] هُ: او را غذا داد.

=الثَّدَى-

ج ثُدِيّ و ثِدِيّ و أثْدٍ (ع ا): پستان، مترادف (الثَّدْىَ) است.

=ثَدِيَ-

- ثَدًى: خيس شد.

=الثِّدْي-

ج ثُدِيّ و ثِدِىّ و أَثْدٍ (ع ا): پستان زن كه با آن كودك خود را شير دهد. اين واژه كاربرد مذكر و مؤنث دارد.

=الثِّدْي-

ج ثُدِيّ و ثِدِيّ و أَثْدٍ (ع ا): مترادف (الثَّدْي) است.

=الثَّدْيَاء-

زنى كه پستان بزرگ دارد.

=ثَرَّ-

- ثَرّاً و ثُرُوراً و ثُرُورَةً و ثَرَارَةً الشي ءُ: آن چيز فراخ شد،- تِ السحابَةُ أو العينُ: آب ابر يا آب چاه بسيار شد،- ثَرّاً تِ السحابَةُ ماءَها: ابر باران خود را فرو ريخت،- هُ: آن چيز را پراكنده كرد.

=الثَّرّ-

مص، مَرد پُر سخن؛ «مَطَرٌ ثَرٌّ»: باران فراخ و فراوان؛ «فَرَسٌ ثَرٌّ»: اسب تُندرو.

=الثرة-

=ثرا-

=ثرى-

=الثرى-

=الثراء-

=الثرارة-

=الثرثار-

=ثرثر-

=الثرثرة-

=ثرد-

=الثرد-

=الثرعلة-

=الثرغل-

=الثرغول-

=ثرم-

=الثرمان-

=الثروة-

=الثريا-

=الثرية-

=الثريد-

=الثريدة-

=ثعال-

=ثعالة-

=الثعبان-

=ثعل-

=الثعل-

=ثعلب-

=الثعلب-

=الثعلبان-

=الثعلبة-

=ثغا-

=الثغام-

=الثغامة-

=ثغر-

=الثغر-

=الثغرة-

=الثغرور-

=الثغم-

=الثفافيد-

=الثفال-

=الثَّرَّة-

من السحائب أو العيون: ابرها يا چشمه هاى پُر آب؛ «شاةٌ ثَرَّةٌ»: گوسفند فراخ پستان و پُر شير.

=ثَرَا-

ثَرَاءً [ثرو] القومُ: آن قوم بسيار شدند،- اللّهُ القومَ: خداوند افراد آن قوم را بسيار كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد توانگر شد،- الرَّجُلَ:

آن مرد بيش از او توانگر شد.

=ثَرَّى-

تَثْرِيَةً [ثري] هُ: او را خيس كرد،- المَكانَ: بر آن مكان آب پاشيد و آنجا را خيس كرد.

=الثَّرَى-

ج أَثْرَاء [ثري]: شبنم، خاك نمناك، خير و خوبى؛ «فُلانٌ مِنَ الثُريَّا»:

فلانى با خير است؛ «أين الثَّرى مِنَ الثُريَّا»:

اين تعبير ضرب المثلى است براى تفاوت بسيار ميان دو چيز؛ «طيَّبَ اللّهُ ثَرَاه»: خداوند او را بيامُرزد و يادش گرامى باد.

=الثَّرَاء-

[ثرو]: بسيارى مال، توانگرى.

=الثَّرَاء-

ج أثْرَاء [ثري]: خاك نمناك، خير و خوبى.

=الثَّرَّارَة-

من العيون: چشمه پُر آب.

=الثَّرْثَار-

م ثَرْثَارَة: مرد پُر كلام، هذيان گوى.

=ثَرْثَرَ-

ثَرْثَرَةً الشي ءَ: آن چيز را پراكنده كرد،- الكلامَ: سخن را بسيار و در هم آميخته گفت.

=الثَّرْثَرَة-

بسيارى كلام.

=ثَرَدَ-

- ثَرْداً: غذاى ثريد آماده كرد،- الخُبزَ:

نان را خُرد و آميخته با خورش كرد،- الثوبَ: جامه را در ظرف رنگ فرو بُرد.

=الثَّرْد-

مص، باران سبُك و آهسته.

=الثَّرَد-

شكاف كه در لبها ايجاد شود.

=الثُرْعُلَة-

پَرهاى گردن خروس.

=الثُّرْغَل-

(ح): روباه ماده.

=الثُّرْغُول-

(ن): نام گياهى است.

=ثَرَمَ-

- ثَرْماً هُ: دندان او را از ريشه شكست.

=ثَرِمَ-

- ثَرَماً: شكسته شد.

=الثَّرْمان-

(ن): نام درختى است كه برگ ندارد و پُر آب است.

=الثَّرْوَة-

[ثرو]: بسيارى مال، ثروت، توانگرى،- القوميَّة: ثروت و مواد ملّى كه در كشور وجود دارد،- المائيّة: فراوانى آب در شهر؛ «أَهلُ الثَّروة»: ثروتمندان، توانگران، پولداران.

=ثَرِيَ-

- ثَرًى الرجلُ: ثروت آن مرد بسيار شد،- الترابُ: آن خاك خيس و نرم شد.

=الثَّرِيّ-

[ثرو]: مترادف (الثَّريّ) است.

=الثَّرِيّ-

[ثرو]: توانگر، ج أثْرِيَاء؛ «ثَرِيُّ الحَرب»: آنكه در ايام جنگ پول بسيارى بدست آورده باشد،- مِنَ المَال: آنكه مال فراوان داشته باشد.

=الثَّرِيّ-

[ثري] من التراب: خاك كه پس از خشك شدن خيس و نرم شده باشد.

=الثُرَيَّا-

[ثرو] (فك): مجموعه ستاره هايى است بر گردن گاو تصوّرى در آسمان، چراغهاى گوناگون روشنايى كه در خانه ها مىويزند.

=الثَّرِيَّة-

ج ثَرِيَّات [ثرو]: خانم ثروتمند.

=الثَّرِيد-

ج ثَرَائِد و ثَرُود (ط): نان و آبگوشت يا نان و خورش.

=الثَّرِيدَة-

ج ثَرَائِد و ثُرُود (ط): مترادف (الثَّرِيدْ) است.

=ثُعَالُ-

اين اسم بر روباه ماده اطلاق مى شود و غير منصرف است.

=ثُعَالَةُ-

مترادف (ثُعالُ) است.

=الثُّعْبَانُ-

ج ثَعَابِين (ح): مار، مار درشت اين اسم بر مذكر و مؤنث اطلاق مى شود؛ «ثُعبانُ الماء»: مار آبى كه بر آن (الحَنكَليسْ) اطلاق مى شود، مارماهى.

=ثُعِلَ-

- ثَعَلًا تْ أسنانُهُ: دندانهايش بر روى هم قرار گرفت.

=الثُّعل-

دندان اضافى كه بر پُشت دندان در آيد، دندانى كه از زير دندانى ديگر در آيد، مرد پَست،- (ح): حشره اى كه در تهِ مَشك بهنگام بد بوى شدن پديد آيد.

=الثَّعْل-

برآمدگى در پستان گوسفند و شتر.

=الثَّعَل-

مترادف (الثَّعْل) است.

=ثَعْلَبَ-

ثَعْلَبَةً [ثعلب]: او را فريب داد، گول زد، در فريب دادن همانند روباه شد.

=الثَّعْلَب-

(ح): روباه، اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود، ج ثَعَالِب و ثَعَال؛ «داءُ الثَّعْلَب» (طب): بيمارى ريزش موى، زبانه نيزه كه در سَنان باشد؛ «عِنَبُ الثَّعْلَب» (ن): گياهى است از رسته بادمجانيها كه در اماكِنِ خشك و كنارِ جاده ها مى رويد اين گياه داراى برگهاى تخم مرغى است و گلهاى ريز و سفيدى دارد كه از آن در پزشكى استفاده مى شود.

=الثُّعْلُبَان-

(ح): روباه نَر.

=الثَّعْلَبَة-

(ح): روباه ماده، استخوانِ انتهاى ستونِ فقرات، مَقعَد،- طب: گونه اى بيمارى پوستى است.

=ثَغَا-

ثُغَاءً [ثغو] تِ الشاةُ: گوسفند صدا كرد.

الثُّغَاء: صداى گوسفند.

=الثَّغَام-

(ن): درختى است داراى شكوفه هاى سفيد و در كوهستان مى رويد.

=الثَّغَامة-

(ن): واحد (الثَّغَام) است.

=ثَغَرَ-

- ثَغْراً سنَّهُ: دندان خود را كشيد،- الرَّجُلَ: دندان آن مرد را شكست،- الإناءَ:

جام را شكست،- الجدارَ: ديوار را خراب كرد، الثُلْمَةَ: رِخنه يا دِژ را بَست؛ «ثَغَرَهم و ثَغَرَ عليهم»: راهها و گردنه هاى كوه را بر آنها بست.

=ثُغِرَ-

مترادف (أَثْغَرَ) است.

=الثَّغْر-

ج ثُغُور: جلوى دندانها، دهان، هر دهانه اى در كوه يا درّه، شهرى كه در كنار دريا باشد، مرز و حدود ميان دو دشمن، جايى كه در آن از يورش دشمن بترسند.

=الثُّغْرَة-

ج ثُغَر [ثغر]: رخنه يا شكاف، گودى گلو ميان دو استخوان تَرقوه، راه آسان؛ «هُوَ يَخْتَرِقُ ثُغَرَ المَجْدِ»: او راههاى بزرگى را مى پيمايد.

=الثُّغْرُور-

مرزي كه از آن از حمله دشمن بيم داشته باشند.

=الثَّغِم-

سگ شكارى.

=الثَّفَافِيد-

[ثفد]: آسترِ لباس و جامه، ابرهاى سفيد كه بر روى هم انباشته شوند.

=الثُّفَال-

سنگِ زيرين آسياب.

=الثفال-

=ثفد-

=ثفر-

=الثفر-

=الثفل-

=ثفن-

=الثقاب-

=الثقاف-

=الثقافة-

=الثقافي-

=الثقال-

=ثقب-

=الثقب-

=الثقبة-

=الثقة-

=ثقف-

=الثقف-

=ثقل-

=الثقل-

=الثقلان-

=الثقلة-

=الثقيف-

=الثقيل-

=ثكل-

=الثكلى-

=الثكلان-

=الثكنة-

=الثكول-

=ثل-

=الثِّفال-

مترادف (الثُّفال) است، پوستى كه زير آسياب قرار دهند.

=ثَفَّدَ-

تَثْفِيداً الدرْعَ: براى زِرِه آستر تهيه كرد.

=ثَفَّرَ-

تَثْفِيراً الحمارَ: خر را از عقب راند، بر پُشت پالان خر پوستى قرار داد.

=الثَّفْر-

ج أَثْفَار: پوستى كه در پُشت پالان بر روى ستور قرار دهند.

=الثَّفَر-

ج أَثْفَار: مترادف (الثَّفْرُ) است.

=الثُّفْل-

ته نشين هر چيزى كه به گونه اى كِدِر درآيد؛ «ثُفْلُ القَهوةِ»: لِرد يا ته نشينِ قهوه.

=ثَفِنَ-

ثَفَناً يَدُهُ: دستِ او بر اثر كار سِفت شد.

=الثِّقَاب-

أو عودُ الثِّقاب: چوب كبريت.

=الثَّقَاف-

من النساء: زن باهوش و زيرك.

=الثِّقاف-

ستيزهِ گى، ابزارى كه بوسيله آن نيزه ها را راست كنند.

=الثَّقَافة-

فرا گرفتنِ دانش و هنر و ادبيات.

=الثَّقَافِيّ-

منسوب به (الثَّقافة) است؛ «المُلْحَقُ الثَّقافي»: وابسته فرهنگى در سفارتخانه ها.

=الثُّقَال-

ج ثِقَالٌ و ثُقْلٌ: مترادف (الثَّقِيل) است.

=الثَّقَال-

ج ثِقَالُ و ثُقْلٌ: مترادف (الثَّقِيل) است.

=ثَقَبَ-

- ثَقْباً الشي ءَ: آن چيز را سوراخ كرد،- رأيُهُ: رأى خود را اجرا كرد،- تِ النَّاقَةُ:

ماده شتر پُر شير شد،- ثُقُوباً تِ النَّار: آتش روشن شد،- النَّجْمُ: ستاره درخشان شد،- تِ الرائِحة: آن بوى بر آمد و پخش شد،- الطائِرُ: پرنده در آسمان اوج گرفت.

=ثَقَّبَ-

تَثْقِيباً الشي ءَ: آن چيز را سوراخ كرد،- النَّارَ: آتش را روشن كرد،- هُ،- فيهِ الشيبُ: پيرى بر او آشكار شد.

=الثَّقْب-

ج أَثْقُب و ثُقُوب: سوراخ؛ «ثَقْبُ الإبرة»: سوراخ سوزن،- ج ثُقُوب (مو):

سوراخهاى اطراف بوق.

=الثُّقْبَة-

ج ثُقْب و ثُقَب: سوراخ كوچك يا باريك.

=الثِّقَة-

[وثق]: مص، آنكه مورد اعتماد باشد، اين كلمه در مذكر و مؤنث و مفرد و جمع با يك لفظ بكار برده مى شود ولى گاهى جمع مى شود مانند؛ «ثِقَات»: كه نيز براى مذكر و مؤنث است.

=ثَقَفَ-

- ثَقْفاً هُ: در مهارت بر او چيره شد،- هُ بالرُّمحْ: او را نيزه زد.

=ثَقِفَ-

- ثَقْفاً و ثَقَفاً و ثَقَافَةً: آن مرد حاذق و ماهر شد،- الكلامَ: به آن سخن پى بُرد و آنرا زود فهميد،- ثَقْفاً هُ: بر او دست يافت، به او رسيد.

=ثَقُفَ-

- ثَقْفاً و ثَقَفاً و ثَقَافَةً: حاذق و ماهر شد.

=ثَقَّفَ-

تَثْقِيفاً الرمحَ: نيزه را راست و استوار كرد،- الولَدَ: آن پسر را تعليم و تربيت كرد.

=الثَّقْف-

مص، مترادف (الثَّقِف) است.

=الثَّقُف-

مترادف (الثَّقِفْ) است.

=الثَّقِف-

زيرك و باهوش.

=ثَقَلَ-

- ثَقْلًا هُ: آن چيز را با دست بلند كرد تا سبك و سنگينى آنرا بيازمايد.

=ثَقِلَ-

ثَقَلًا [ثقل] المريضُ: بيمارى آن مريض سخت شد.

=ثَقُلَ-

- ثِقَلًا و ثَقالَةً: سنگين شد. اين واژه ضد (خَفَّ) است،- تِ المرأَةُ: حاملگى زن آشكار شد،- السمعُ: گوش سنگين شد،- القولُ: آن سخن خوشايند نبود.

=ثَقَّلَ-

تَثْقِيلًا هُ: آن چيز را سنگين كرد،- عليهِ: بار او را سنگين كرد،- كاهِلَهُ: بر دوش او بار سنگينى افكند،- الحرفَ: آن حرف را مشدّد كرد.

=الثَّقْل-

ج أَثْقَال: بار سنگين، وزن؛ «أعطهِ ثِقْلهُ»: وزن او را تعيين كن؛ «رَفْعُ الأَثْقالِ»: در ورزش به معناى وزنه بردارى سنگين است؛ «الثِّقْلُ النَّوْعيّ»: وزن نوعى چيزى.

=الثَّقَل-

ج أَثْقَال: بار و بُنه مسافر: «لِلْمُسافِرِ ثَقَلٌ كثيرٌ»: آن مسافر بار و متاع زياد دارد، هر چيز كمياب و ارزشمند.

=الثِّقَل-

[ثقل]: اين واژه ضدّ (الخِفَّة) است به معناى (سنگينى).

=الثَّقَلَانِ-

انسان و جِنّ.

=الثَّقْلَة-

بارها و متاعها و سنگينى ها؛ «ارْتَحلوا بِثَقْلَتِهِمْ»: با هر چه از بار و متاع و اساس كه داشتند رفتند، سنگينى غذا در معده، چُرت زدن؛ «وجَدْتُ ثَقْلَةً في جَسَدي»:

در خودم احساس سستى كردم.

=الثَّقِيف-

مترادف (الثَّقِف) است.

=الثِّقِّيف-

آنكه بسيار حاذق باشد، چيزى كه بسيار تُرش شده باشد؛ «خَلُّ ثِقِّيف»:

سركه بسيار تُرش.

=الثَّقِيل-

اين واژه ضد (الخفيف) است؛ «حِمْلٌ ثَقيل»: بارى سنگين،- ج ثُقَلاء و ثِقَال و ثُقْلٌ: آنكه مورد تنفر مردم باشد؛ «ثقيلُ الدم»: مرد گران بار؛ «ثقيلُ الظلّ»: مرد سايه سنگين و بد بَرخورد؛ «الثَّقيلُ الروح»: مرد پليد، نادان؛ «ثَقيلُ السمعِ»: آنكه به سختى چيزى را بشنود؛ «الماءُ الثَّقيل» (ف): آبى است تركيب شده از دو تير يوم (هيدروژن سنگين و اكسيژن).

الثَّقِيلة مؤنث (الثَّقِيل) است؛ «الصناعةُ الثَّقيلة»: صنايع سنگين، «الأَسْلِحةُ الثَّقِيلة»:

سِلاحهاى سنگين مانند توپ.

=ثَكِلَ-

- ثُكْلًا و ثَكَلًا و ثَكْلًا ابنَهُ: فرزند خود را از دست داد.

=الثَّكْلَى-

ج ثَكَالي: مادر فرزند مرده.

=الثَّكْلَان-

آنكه فرزند خود را از دست داده باشد.

=الثُّكْنَة-

ج ثُكَن [ثكن] (ا ع): پادگان سربازان، گروهى از مردم و حيوانات، گروهى از پرندگان و جُز آنها؛ «حَمَامٌ ثُكَنٌ»: كبوتران دورِ هم جمع شده، گردنبند، پرچم.

=الثَّكُول-

زن بسيار داغديده.

=ثَلٌّ-

- ثَلًّا البئرَ: خاكِ چاه را بيرون كشيد،- الوغَاء: آنچه كه در ظرف بود گرفت،- ثَلًّا و ثَلَلًا الترابَ: خاك را فرو ريخت،- القومَ: آن قوم را نابود كرد،- البيتَ: آن خانه را ويران كرد؛ «ثَلَّ اللَّه عرشَهم»: خداوند مُلكِ آنها را

=ثل-

=ثلاث-

=الثلاث-

=الثلاثاء-

=الثلاثة-

=الثلاثون-

=الثلاثي-

=الثلاج-

=الثلاجة-

=الثلاجي-

=ثلب-

=الثلة-

=ثلث-

=الثلث-

=الثلثاء-

=الثلثي-

=ثلج-

=الثلج-

=الثلجة-

=الثلل-

=ثلم-

=الثلم-

=الثلمة-

=الثليث-

=ثم-

=الثمال-

=الثمالة-

=الثمامة-

=ثمان-

=الثمانون-

=ثمت-

=ثمة-

=ثمر-

=الثمر-

ويران كند.

=ثُلَّ-

عرشُهم: عِزَّت و بزرگى آنها از دست رفت.

=ثُلَاثَ-

سه تا سه تا. اين واژه غير منصرف است و در مذكر و مؤنث يكسان بكار بُرده مى شود؛ «أَتوا ثُلَاثَ»: سه نفر سه نفر آمدند.

=الثَّلَاث-

مؤنث (الثَّلاثة) است؛ «ثَلاثُ نِسَاءٍ»:

سه نفر زن؛ «ذو الثَلَاث»: ريسمان سه تاب و محكم؛ «فَعَلَهُ ثَلَاثا»: آن كار را سه بار انجام داد.

=الثُلَاثَاء-

مث ثُلَاثاءَان، ج ثلاثاوات و ثُلَاثَاءَات و أَثَالِث: روز سه شنبه.

=الثَّلَاثَاء-

مترادف (الثُلاثَاء) است.

=الثَّلَاثة-

م ثَلَاث (ع ح): عدد ٣؛ (ثَلاثَةُ رجالِ»:

سه مرد.

=الثَّلاثُون-

عدد ٣٠. اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=الثُّلَاثِيّ-

نسبت به (الثَّلاثة) است؛ «ثُلاثِيُّ الزَّوايا»: شكلى كه سه زاويه دارد؛ «ثُلاثِىُّ الوَرَقَات»: آن چيز داراى سه برگ است؛ «الحِقْبَةُ الثُّلاثية»: دوران ژيولوژىِ سوّم قبل از دوره چهارم است.

=الثَّلَّاج-

يخ فروش.

=الثَّلَّاجَة-

ج ثَلَّاجَات [ثلج]: يخهاى مُنجمد در بالاى كوهها، يخچال.

=الثُّلَاجِيّ-

[ثلج]: بسيار سفيد.

=ثَلَبَ-

- ثَلْباً هُ: او را راند، از او غيبت كرد، سخن چينى كرد، عيب جويى و ملامت كرد، به وى ناسزا گفت،- الشّي ءَ: آن چيز را شكست.

=ثَلِبَ-

- ثَلَباً الجلدُ: پوست ترنجيده شد،- الشي ءُ: آن چيز شكسته شد.

=الثُّلَّة-

ج ثُلَل: گروهى از مردم، «فلان لا يَفْرُقُ بَيْنَ الثَّلة و الثُلّة»: فلانى مرد نادانى است كه بين گوسفندان و مردم را فرق نمى گذارد،- (ا ع): گروهى از سربازان.

=الثَّلَّة-

ج ثِلَل و ثِلال: مقدار خاك كه از چاه بيرون كَشيده مى شود، گروه گوسفندان بسيار، پشم و موى و كُرك هنگاميكه درهم آميخته مى شوند، پشم؛ «كساءٌ جيد الثَّلّة»:

جامه پشمى خوب.

=الثِّلَّة-

ج ثِلَل: هلاك و نابودى.

=ثَلَثَ-

- ثَلَثاً الشي ءَ: ٣/ ١ آن چيز را گرفت، القومَ: ٣/ ١ اموال آن قوم را گرفت، سوّمين نفر آنها بود.

=ثَلَّثَ-

تَثْلِيثاً الاثنين: آن دو را با خود سه كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را سه بُعدى كرد، آن كار را سه بار كرد،- الشرابَ: شراب را جوشانيد تا ٣/ ١ آن بخار شد.

=الثُّلْث-

ج أَثْلاثَ: ٣/ ١ هر چيزى.

=الثِّلْث-

بچّه سوّم ماده شتر؛ «سَقى زَرْعَهُ الثُّلُث»: كِشت خود را هر سه روز يكبار آبيارى كرد.

=الثُّلْث-

ج أَثْلَاث: جُزئى از سه قسمت چيزى.

=الثَّلَثَاء-

- «يومُ الثَّلَثَاء»: روز سه شنبه.

=الثُّلُثِي-

من الخطوط: خط ثُلث كه با حروف درشت نوشته شود.

=ثَلَجَ-

- ثَلْجاً تِ السماءُ: از آسمان برف آمد؛ «ثَلَجَتْنا السَّماءُ»: آسمان بر ما برف بارانيد،- ثُلوجاً تْ نَفْسي بِهِ و اليه: به او اطمينان يافتم و دلم آرام شد.

=ثَلِجَ-

- ثَلْجاً تْ نفسي بِهِ: قلب من از او شاد شد و به او آسايش يافت.

=ثُلِجَ-

تِ الأرضُ: بر روى زمين برف آمد،- فؤادُهُ: دل او شادمان و خنك شد.

=الثَّلْج-

ج ثُلُوج: برف، يخ؛ «نَدْفَةُ الثَّلْجِ»:

گلوله هاى برف، تگرگ؛ «ماء ثلْجٌ»: آب يخ.

=الثَّلْجَة-

واحد (الثَّلْج) است.

=الثَّلَل-

[ثلّ]: هلاك و نابودى، ريختن دندانها.

=ثَلَمَ-

- ثَلْماً الحائطَ: در ديوار رخنه ايجاد كرد،- الإناءَ: لب جام را شكست.

=ثَلِمَ-

- ثَلَماً الإناءُ: لبه جام شكست.

=ثُلِمَ-

ثَلْمَةً في ماله: مقدارى از ثروت او از دست رفت.

=ثَلَّمَ-

تَثْلِيماً الإناءَ: لبِ جام را شكست.

=الثَّلَم-

ج أَثلَام في الحائط و نحوهِ: رِخنه، جاى شكسته شدن در چيز شكسته شده،- (ز):

خط يا رَده ى شخم زدن بر روى زمين؛ «ثَلْمُ الصِّيتِ»: غيبت كردن، آبروى كسى را بُردن.

=الثُّلْمَة-

في الحائط و نحوهِ: مترادف (الثَّلْم) است؛ «سَدَّ ثُلْمَةً»: سوراخ يا شكافى را گرفت؛ «ثُلْمَةٌ لا تُسَدُّ»: فراغى كه پُر نشود، خسارتى كه جبران نشود.

=الثَّلِيث-

يك قسمت از سه قسمت چيزى.

=ثُمَّ-

حرف عطف است كه دلالت بر ترتيب با فاصله دارد و به معناى (سپس) مى باشد، بر اين حرف گاهى تاء وصل مى شود مانند (ثُمَّتَ)؛ «من ثُمَّ»: در پايان، اخيراً.

=ثَمَّ-

اسم اشاره براى دور است به معناى (آنجا).

=الثَّمَال-

زَهرى كه در آب آميخته شده باشد.

=الثُّمَالة-

ج ثُمَال: كَف، آنچه كه در تَهِ ظرف يا حوض از آب و جُز آن مانده باشد؛ «شَرِبَ الكأسَ حتى الثُمالة»: جام را تا آخر با ته مانده آن نوشيد.

=الثُّمَامة-

(ن): گياهى است ريز كه هيچگاه رشد نمى كند.

=الثُّمَامَة-

(ن): واحد (الثُّمَام) ست.

=ثُمَانَ-

هشتا هشتا؛ «أَتوا ثُمَانَ»: هشت نفر هشت نفر آمدند.

=الثَّمَانُون-

هشتاد

الثَّمَانِية-

م ثَمَانٍ (ع ح): عدد ٨ است؛ «ثَمانية عَشَرَ رجُلًا و ثَمانيَ عَشْرَةَ امرأَة»: هيجده نفر مرد و هجده نفر زن.

=ثُمَّتَ-

مترادف (ثُمَّ) است.

=ثَمَّتَ-

مترادف (ثَمَّ) است و به معناى (آنجا) مى باشد.

=ثَمَّةَ-

مترادف (ثَمَّتَ) است.

=ثَمَرَ-

- ثُمُوراً الشجَرُ: ميوه درخت نمايان شد.

=ثَمَّرَ-

تَثْمِيراً مالَه: بر ثروت خود افزود.

=الثَّمَر-

ج ثِمَار و جج أَثْمَار و ثُمُر (ز): ميوه درخت

=الثمراء-

=الثمرة-

=ثمل-

=الثمل-

=الثملة-

=ثمن-

=الثمن-

=الثميل-

=الثميلة-

=الثمين-

=ثنى-

=الثنى-

=الثناء-

=الثنائي-

=الثنايا-

=الثنة-

=الثندؤة-

=الثندوة-

=الثنوى-

=الثنيا-

=الثنيان-

=الثنية-

=ثوى-

=الثواب-

=الثوابت-

=ثوب-

=الثوب-

=الثوة-

كه معمولا پس از شكوفه در آوردن بدست مىيد.

=الثَّمْراء-

من الشجر: درخت ميوه دار؛ «ارْضٌ ثَمْراء»: سرزمين پُر از ميوه.

=الثَّمْرَة-

واحد (الثَّمَر) است، نسل يا فرزند كه به ميوه درخت تشبيه كنند؛ «ثَمْرَةُ السَّوْطِ»: گِرِه نوكِ تازيانه است كه بسانِ ميوه آويخته مى باشد؛ «ثَمْرَةُ اللِّسانِ»: گوشه زبان؛ «ثَمْرَةُ القَلب»: مهر و محبت.

=الثَّمَرة-

واحد (الثَّمَر) است.

=ثَمِلَ-

- ثَمَلًا: شراب در او اثر كرد، مست شد.

=ثَمَّلَ-

تَثْمِيلًا اللبنَ: دوغ را تكان داد تا از آن كره بسازد.

=الثَّمِل-

آنكه شراب در او اثر كرده باشد، مَست.

=الثُّمَلَة-

ج ثُمَل: مترادف (الثَّمَلَة) است.

=الثَّمَلَة-

ج ثُمُول: آنچه كه در تهِ ظرف يا حوض از آب و جُز آن باقى مى ماند، ته مانده.

=ثَمَنَ-

- ثَمْناً الشي ءَ: بهاى آن چيز را گرفت،- الرَّجلَ: (٨/ ١) يك هشتم اموال آن مرد را گرفت،- القَومَ: هشتمين نفر آن قوم بود.

=ثَمَنَ-

- ثَمَانَةً الشي ءُ: آن چيز گران بها و پُر ارزش شد.

=ثَمَّنَ-

تَثْمِيناً الشي ءَ: آن چيز را به هشت رُكن درآورد، براى آن چيز ارزشى تخمين زد، نرخ گذارى كرد؛ لا يُثَمَّن»: پُر ارزش است، ارزش آن را نمى توان تعيين كرد، گران بها.

=الثُّمْن-

ج أَثْمَان: يك قسمت از ٨ قسمت چيزى.

=الثُّمُن-

ج أَثْمَان: مترادف (الثُّمْن) است.

=الثَّمَن-

ج أَثْمَان و أَثْمِنَة و أَثْمُن: پولِ كالاى فروخته شده، نِرخ، قيمت؛ «بِأَىِّ ثَمَنِ»: به هر قيمت كه باشد، در هر قيمتى، هر چه كه بايد كرد؛ «الثَّمَنُ الأَصْلي»: قيمت اصلى يا قيمت توليد؛ «الثَّمَنُ الأَساسيّ»: نرخِ اسمى يا اعتبارى.

=الثَّمِيل-

ماستِ تُرش.

=الثَّمِيلَة-

ج ثَمِيل و ثَمَائِل: مترادف (الثَّمَلَةْ) است.

=الثَّمِين-

يك قسمت از هشت قسمت چيزى، چيز نفيس، كمياب، پُر ارزش، ارزشمند.

=ثَنَى-

ثَنْياً [ثني] الشي ءَ: آن چيز را تا يا دولا كرد، آن چيز را جمع آورى كرد،- صَدْرَهُ:

دشمنى را در سينه خود پنهان كرد،- زيداً:

زيد را از نيازمندى كه داشت بازداشت، پس از زيد بود؛ «هذا واحدٌ فاثْنِهِ»: اين يكى است و تو دوّمى آن باش،- عِنانَ فرسهِ: عنان اسب خود را كشيد و بر دشمن تاخت.

=ثَنَّى-

تَثْنِيَةً [ثني] الشي ءَ: آن چيز را دو قسمت كرد، آن كار را دوباره كرد،- بالأَمرِ: آن كار را انجام داد و سپس كارى ديگر بر آن افزود،- الكلِمةَ: كلمه مفرد را با علامت تثنيه مثنى كرد،- الحرفَ: بر روى.

آن حرف دو نقطه نهاد.

=الثِّنَى-

ج ثِنْيَة: كارى كه دو بار انجام شود، آنكه در مِهترى و بزرگى پس از مِهتر و در مرتبه دوّم باشد.

=الثَّنَاء-

ج أَثْنِيَة [ثني]: ستايش كردن.

ثُنَاءَ: [ثني]: مترادف (اثْنَين اثْنَين) است به معناى دو تا دو تا. اين واژه ممنوع از صرف است و در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود؛ «أتوا ثُنَاءَ»: دو نفر دو نفر آمدند.

=الثَّنَاء-

[ثني]: ريسمان كه با آن پاىِ شتر و مانند آن را بندند.

=الثُّنَائيّ-

[ثني] من الألفاظ: كلمه دو حرفى؛ «حِلْفٌ ثُنائىٌّ»: پيمان ميان دو دولت.

=الثَّنَايَا-

[ثني]: جمع (الثّنِيَّة) است؛ «في ثَنَايا»:

در خلال، در ميان؛ «في ثَنَايَا نَفسِه»: در اعماق قلب او؛ «في ثَنَايَا الكُتُبِ»: در ميان كتابها؛ «بين ثَنَايا»: در باطِن، در خلال.

=الثُّنَّة-

[ثنّ]: موهاى پُشتِ پاى اسب.

=الثُنْدُؤَة-

ج ثَنادِئ (ع ا) مترادف (الثَّنْدُوَة) است.

=الثَّنْدُوَة-

ج ثَنَادٍ (ع ا): پستان مَرد.

=الثَّنْوَى-

[ثني]: آنچه را كه استثناء كنند، چيزى كه از چيزى ديگر استثناء شود.

=الثَّنْي-

ج أَثْنَاء من الثوب: تاه جامه؛ «أَرْسَلْتُهُ ثِني كِتَابي»: آن را پيوست كتاب يا نامه ام فرستادم،- من الحيَّة: خميدگى مار هنگامى كه دولا مى شود،- مِنَ الوادي: گردنه درّه،- مِنَ الليل: ساعت يا پاسى از شب؛ «ثِنياً بعد ثِنْىٍ»: همواره، پيوسته، از وقتى به وقتى.

=الثَّنِيّ-

ج ثِنَاء و ثُنْيَان: آنكه دندانهاى پيشين او ريخته شده باشد.

=الثُّنْيا-

مترادف (الثُّنْوَى) است.

=الثُّنْيان-

آنكه در مقام دوم پس از رئيس و مهتر يا آقا باشد.

=الثَّنِيَّة-

ج ثَنَايَا [ثني]: دندانهاى جلوى دهان كه دو عدد آن در فكِّ بالا و دو عدد در فكِّ پائين است، استثناء، «حَلَفَ يميناً ليس فيها ثَنيَّةٌ»: سوگندى خورد كه استثناء ندارد، راه سخت و دشوار؛ «فُلانٌ طَلَّاعُ الثَّنايا»:

فلانى بر كارهاى سخت و دشوار دست مى زند؛ «الثَّنَايا»: اين واژه را در موضع خود بيابيد.

=ثَوَى-

- ثَوَاءً و ثُوِيّاً [ثوي] بالمكان و فيه و بهِ: در آن مكان اقامت كرد،- الرجُلُ: آن مَرد مُرد.

=الثَّوَاب-

[ثوب]: پاداش نيكو بر كارها و گاهى به معناى كيفر نيز مىيد، عسل،- (ح): زنبور عسل.

=الثَّوَّاب-

[ثوب]: پيراهن فروش، دارنده پيراهن و جامه.

=الثَّوَابِت-

من النجوم، واحدتها ثابِتة (فك):

ستاره هاى ثابت در آسمان بر خلاف ستاره هاى سيّار.

=ثَوَّبَ-

تَثْوِيباً [ثوب] الرجلُ: آن مَرد پس از رفتن بازگشت،- هُ مِن كذَا: او را به خاطر كارى پاداش داد،- الدَّاعي: دعوت كننده پيراهن خود را از دور تكان داد تا ديده شود.

=الثَّوْب-

[ثوب]: مص،- ج ثِيَاب و أَثْواب و أَثُوب: پيراهن يا جامه و لباس.

=الثُوَّة-

ج ثُوًى [ثوي]: اثاث خانه، علامتى كه در خيابان و يا راه قرار دهند تا مورد

=ثور-

=الثور-

=الثوران-

=الثورة-

=الثوروي-

=الثوري-

=الثول-

=الثوم-

=الثومة-

=ثوي-

=الثوي-

=الثوية-

=الثيابي-

=الثيب-

=الثيل-

راهنمايى مردم قرار گيرد.

=ثَوَّرَ-

تَثْوِيراً [ثور] هُ: او را وادار به شورش كرد،- الْأمرَ: در آن امر بحث و بررسى كرد،- الكتابَ: در معانى آن كتاب بحث و تحقيق كرد.

=الثَّوْر-

ج ثِيران و أَثْوَار و ثِيَار و ثِيَرَة و ثِوَرَة (ح): گاو نَر،- (فك): بُرجى است در آسمان؛ «ثَوْرُ الشفَقِ»: سُرخى و نمايان شدنِ شَفَق است.

=الثَّوَرَان-

[ثور]: مص؛ «ثَوَرانُ الشَّفَقِ»: سرخى و پخش و نمايان شدن شفق است.

=الثَّوْرَة-

مؤنّث (الثَّور) است، برانگيخته شدن، هيجان، بدست گرفتن اسلحه بر عليه دولت؛ بدست گرفتن اسلحه بر ضد ظلم و ستم؛ «الثَّورة الأَهليّة»: جنگ داخلى.

=الثَّوْرَوِيّ-

انقلابي، مترادف (الثّوريّ) است.

=الثَّوْريّ-

انقلابى، شورش كننده، متمرّد، ياغى.

=الثَّوْل-

[ثول]: گروه زنبوران، اين واژه مفرد ندارد.

=الثُّوم-

(ن): سير كه براى خوشبو كردن غذا بويژه گوشت از آن استفاده مى شود.

=الثُّومَة-

(ن): يكدانه سير.

=ثُوِيَ-

دفن شد.

=الثَّوِيّ-

ج أَثْوِيَاء [ثوي]: اسير، ميهمان، ميهمان سرا.

=الثَّوِيَّة-

مؤنّث (الثَّويّ) است، زن، آغُل گوسفند و گاو و شتر، سنگى كه در چراگاه قرار دهند تا نشانه اى براى چوپان به هنگام بازگشت گوسفندان در شب باشد.

=الثِّيَابِيّ-

[ثوب]: نگه دارنده ى جامه ها.

=الثَّيِّب-

[ثيب]: مردى كه ازدواج كرده باشد،- ج ثَيِّبَات: زنى كه ازدواج كرده باشد؛ «امرأةٌ ثَيِّبٌ»: زنى كه شوهر او مُرده يا از او طلاق گرفته باشد، زنِ بيوه.

=الثِّيل-

(ن): گياهى است كه بر روى زمين مى رويد و در زبان متداول به آن (التَّيِّن) يا؛ «عرق الانجيل»: گويند، چمن.

=الثَّيِّل-

[ثيل] (ن): مترادف (الثِّيل) است.

ج الجِيم

ج-

=جاء-

=الجائب-

=الجائبة-

=الجائحة-

=الجائد-

=الجائر-

=الجائز-

=الجائزة-

=الجائشة-

=الجائع-

=الجائعة-

=الجائف-

=الجائفة-

=جاب-

=الجابر-

=جابل-

=جابه-

=الجابي-

=الجابية-

=جاثى-

=الجاثليق-

=الجاثم-

=الجاثي-

=جاح-

=الجاحد-

=الجاحر-

=جاحش-

=الجاحظ-

=الجاحظتان-

=الجاحم-

=جاد-

ج الجِيم

ج-

حرف پنجم از حروف مَباني است و از حروف مجهوره مى باشد. جيم، در حساب جُمَّل عبارت است از عدد سه.

=جاءَ-

يَجِي ءُ و يَجُوءُ مَجِيئاً و مَجِيئَةً و جَيْئاً و جَيئَةً [جيأ]: آمد؛ «جاءَت نتائجه مُطابِقةً لِكَذا»:

نتايج آن كار مطابق آن چيز بود؛ «جَاء فى الجَريدة أَنّ»: در روزنامه چنين آمده است كه،- بِهِ: آن چيز را با خود آورد،- هُ و اليه:

نزد او آمد،- الشي ءَ: آن كار را انجام داد.

=الجَائِب-

[جوب]: فا، مسافر؛ «جائِبُ العينِ»:

شير درّنده.

=الجَائِبَة-

ج جَوَائِب [جوب]: خبر پراكنده و شايع؛ «هل عِنْدَكَ من جَائِبة خبرٍ»: آيا از شايعات و خبر كه از شهرى به شهرى برسد آگاه هستيد.

=الجَائِحَة-

ج جائِحَات و جَوَائِحٍ [جوح]: بَلا و سختى، هلاك و نابودى؛ «سَنَةٌ جائِحةٌ»:

سال خشكى و قحطى.

=الجَائِد-

ج جَوْد [جود] من المطر: باران بسيار.

=الجَائِر-

[جور]: فا، ستمگر، مستبد.

=الجَائِز-

ج جَوَائِز و جُوزَان و جِيزَان و أَجْوُز و أَجْوِزَة [جوز]: جايز، مُباح، نافذ، چوبى كه ميان دو ديوار قرار دهند.

=الجَائِزَة-

[جوز]: مؤنث (الجائِز) است،- ج جَوَائِز: جايزه، عطا و بخشش، پاداش؛ «الجائزةُ المَدْرَسيّة»: جايزه مدرسه.

=الجَائِشَة-

[جيش]: نَفْس، شخص.

=الجَائِع-

ج جِيَاع و جُوَّع [جوع]: گرسنه، اين واژه ضد (الشَّيعان) است.

=الجَائِعَة-

[جوع]: مؤنّث (الجائِع) است.

=الجَائِف-

[جوف]: فا، آنچه كه بداخل يا باطن منتهى شود.

=الجَائِفَة-

ج جَوَائِف [جوف]: ضربه نيزه كه به داخل بدن سرايت كند.

=جابَ-

- جَوْباً و تَجْوَاباً [جوب] البلادَ: در شهرها به مسافرت پرداخت،- الصخرةَ: آن صخره را سوراخ كرد،- جَوْباً الثَوبَ: جامه را بُريد، براى جامه جيب دوخت.

=جابَ-

- جَيْباً [جيب] البلادَ: در شهرها به گردش پرداخت،- القَمِيصَ: جيب پيراهن را تهيّه كرد.

=الجَابِر-

شكسته بند، نان.

=جابَلَ-

مُجَابَلَةً و جِبَالًا [جبل] المسافرُ: آن مسافر به كوهستان رفت، داخل كوهستان شد، در كوه اقامت كرد.

=جابَهَ-

مُجَابَهَةً و جِبَاهاً [جبه] هُ: با او مقاومت كرد، روبه رو شد،- المشكلَة أو الصُّعُوبَة: با سختى يا مشكل روبه رو شد.

=الجَابِي-

ج جُبَاة [جبو]: ماليات گيرنده، تحصيل دار ماليات.

=الجَابِيَة-

ج جَوَابٍ [جبو]: مترادف (الجَبَا) است.

=جاثَى-

مُجَاثَاةً [جثو] هُ: رو به روى او نشست بطوريكه با زانوهاى يكديگر تماس پيدا كردند.

=الجَاثِلِيق-

ج جَثَالِقَة: مترادف (الجِثْلِيق) است. اين واژه يونانى است.

=الجَاثِم-

ج جُثَّم: آنكه به زمين چسبيده باشد، آنكه بر روى زمين خوابيده باشد، آنكه از روى بر زمين افتاده باشد.

=الجَاثِي-

ج جُثِيّ و جِثِيّ [جثو]: ركوع كننده،- (فك): بُرجى است در قسمت شمال فلك.

=جاحَ-

– جَوْحاً [جوح]: از راه برگشت و به سوى ديگر روان شد،- جَوْحاً و جِيَاحَةً هُ: او را نابود كرد و از بين بُرد.

=الجَاحِد-

آنكه مُنكر حق است با علم به آن.

=الجَاحِر-

پَس مانده و عقب افتاده كه به مقصد نرسيده باشد.

=جاحَشَ-

مُجَاحَشَةً و جِحَاشاً [جحش] هُ: براى او مُزاحمت ايجاد كرد، او را كُشت،- عَنهُ: از او دفاع كرد.

=الجَاحِظ-

«جاحِظُ العينِ»: آنكه چشم او بر آمده و حَدَقه اش فرو افتاده باشد.

=الجَاحِظَتَانِ-

حدقه هاى چشم.

=الجَاحِم-

فا، گل آتش كه زود برافروخته شود،- مِنَ الحرب: بيشترين زمان جنگ و سختى آن در نبردها؛ «نارٌ جاحمةٌ»: آتش بسيار گرم.

=جادَ-

- جَوْدَةً و جُودَةً [جود]: آن چيز بسيار خوب شد. اين واژه ضد (الرّدي ء) است، كار خوب،- جوداً هُ: در سخاوت و بخشندگى بر او چيره شد،- عليهِ: بر او عطا و كَرَم كرد،- بالمال: مال را بذل و بخشش كرد،- بنفسِه: خود را آماده مرگ كرد،- هُ الهوى: بر او چيره شد،- الفَرَسُ: آن اسب

=جاد-

=الجاد-

=الجادة-

=جادع-

=جادل-

=الجادي-

=جاذب-

=الجاذب-

=الجاذبية-

=جار-

=الجار-

=جارى-

=الجارة-

=الجارح-

=الجارحة-

=جارز-

=الجارزة-

=الجارف-

=الجارنك-

=الجارود-

=الجارودة-

=الجارور-

=الجارورة-

=الجاروش-

=الجاروشة-

=الجاروف-

=الجاري-

=الجارية-

=جاز-

=الجاز-

=جازى-

=الجازع-

=جازف-

=الجازم-

=الجازية-

=جاس-

اصيل و خوب شد،- جَوْداً و جُؤُداً تِ العينُ:

اشك چشم بسيار شد،- المَطَرُ: باران بسيار باريد.

=جادَ-

يَجَادُ جَيَداً [جيد]: قد بلند و زيبا گردن شد.

=جادَّ-

مُجَادَّةً [جدّ] هُ في الأمر: با او در آن كار دشمنى و خصومت كرد.

=الجَاد-

[جود]: باطل؛ «وَقَعوا في أبي جَاد»:

در كار باطل افتادند.

=الجَادّ-

[جدّ]: كوشا، جدّى، اين واژه ضد (الهازِل) است.

=الجَادَّة-

ج جَوَاد [جدّ]: بيشتر راه يا ميان راه، خيابان پهن كه اطراف آن را درختكارى كرده باشند، جاده.

=جادَعَ-

مُجَادَعَةً و جِدَاعاً [جدع] هُ: به او ناسزا گفت و با وى دشمنى كرد.

=جادَلَ-

جدَالًا و مُجادَلَةً [جدل] هُ: با او جدال و دشمنى كرد.

=الجَادِي-

[جدو]: سؤال كننده، گِدا، عَطا كننده.

=الجَادِيّ-

[جدو] (ن): زعفران.

=جاذَبَ-

مُجَاذَبَةً و جِذَاباً [جذب] هُ الشي ءَ: آن چيز را از دست او كشيد؛ «جاذَبَهُ الحَبْلَ»: با ريسمان او را كشيد،- هُ الكلامَ أَو أَطرافَ الحديثِ: با او سخنان گوناگون گفت.

=الجَاذِب-

فا، مرد گُمراه، نيروى جاذبه (آهن رُبا).

=الجَاذِبِيَّة-

(ف): نيروى مغناطيسى يا جاذبه؛ «جاذبيَّةُ الأَرْض»: نيروى جاذبه زمين؛ «جاذِبيَّةُ الجَمَال»: زيبايي دل رُبا و فريبنده، «قانونُ الجاذِبِيَّةِ»: نيروى جاذبه عمومى كه آن را قانون نيوتن در جاذبه دو جسم نيز گويند.

=جارَ-

- جَوْراً [جور] عن الشي ءِ: از وى روى گردان شد؛ «جارَ عن الطريق»: از راه برگشت و صرفِ نظر كرد،- عليهِ: بر او ستم كرد،- جِوَاراً: آن مَرد زنهار خواست.

=الجَار-

ج جِيران و جِيرَة و جِوَار و أَجْوَار [جور]:

پناه دهنده، پناه خواهنده، همسايه؛ «جارُ النَّهْرِ» (ن): گياهى است بسان نيلوفر كه معمولًا در آب زندگى مى كند.

=جارَى-

مُجَاراةً و جِرَاءً [جري] هُ: با او رفت، با او همراه شد،- فلاناً في الأَمرِ: با فلانى در آن كار موافقت كرد.

=الجَارَة-

ج جَارَات [جور]: مؤنّث (الجَار) است، همسرِ مَرد، هَوُو يا زنِ دوّم مَرد.

=الجَارح-

فا: كسب كننده، اهانت كننده، موذى، سخت، دردناك.

=الجَارِحَة-

ج جَوَارِح: چاقو، عضوى از اعضاى بدن بويژه دست كه با آن كار كنند، جانوران شكارى از دَرَّنده ها و پرندگان و سگها؛ «مَا لَهُ جَارِحَةٌ»: فلانى كسب و كارى ندارد.

=جارَزَ-

جِرَازاً و مُجَارَزَةً [جرز] هُ: با او شوخى و مِزاح تُند كرد كه شبيه به دُشنام دادن بود.

=الجَارِزَة-

ج جَوَارِز من الأراضي: زمين خُشك و باير كه در آن گياه نَرويد.

=الجَارِف-

فا، بيمارى طاعون، مرگ عمومى، بلاى سخت كه مردم را فرا گيرد.

اين تعبير مجاز است.

=الجَارِنْك-

(ن): گياهى است به معناى (الجَانِرِك) گوجه يا آلوچه.

=الجَارُود-

من السنين: سالِ سخت و قحْطى.

=الجَارُودة-

مترادف (الجَارُود) است.

=الجَارُور-

[جرّ]: صندوق كوچكى كه با كشيدن درب آن باز شود، رودخانه اى كه آبِ سيل آنرا با خود مى برد، مجراى آب.

=الجَارُورَة-

[جرّ]: چوبى كه آنرا در شخم زدن بكار برند.

=الجَارُوش-

ج جَوَارِيش (حي): آسياب دستى.

=الجَارُوشَة-

ج جَوَارِيش (حي): مترادف (الجَاروش) است.

=الجَارُوف-

پارو، بيل، ابزارى كه با آن روى زمين را پاك كنند،- م جَاروفَة: بسيار بَركَنَنده، بد فال، پُرخور.

=الجَارِي-

[جري]: فا، چشمه آبى كه خشك نشود؛ «نهرٌ جارٍ»: رودخانه روان و گذرنده، نوعى از خط تُركى است كه در سابق با آن خط فرمانهاى سلطان عُثمانى نوشته مى شده،- في المُكاتبات: نوشته هاى كنونى؛ «الشهر الجاري»: ماه فعلى؛ «الحِسَابُ الجَاري» (ت):

حساب جارى كه معمولًا در بانكها براى مشتريان باز كنند.

=الجَارِيَة-

ج جارِيَات و جَوَارٍ [جري]: مؤنث (الجاري) است، دختر، كشتى، خورشيد كه از مشرق به سوى مغرب مى رود، كنيزك،- (ح): مار.

=جازَ-

- جَوْزاً و جُؤُوزاً و جَوَزاً و مَجَازاً [جوز] المكانَ و بالمكان: از آن مكان گذشت، آن مكان را گذراند و پيمود،- البيعُ: معامله انجام شد،- جَوَازاً السهمُ الى الصيْد: تير به شكار نخورد،- عن الصيد: تير به شكار خورد و از پُشت آن گذشت،- الأَمرُ: آن كار جايز شد؛ «جازَ لهُ أَنْ يَفْعَلَ كَذا»: به او اجازه داده شد كه آن كار را بكند،- الدرْهَمُ: دِرْهَم به همان صورت كه بود پذيرفته شد،- تْ عليه الحيلةُ:

فريب خورد.

=الجَاز-

از ابزار موسيقى رقص است، جاز، اين واژه «آمريكايى» است.

=جازَى-

مُجَازَاةً و جِزَاءً [جزي] هُ: به او پاداش داد يا سِزاى نيكى و بدى او را داد.

=الجَازِع-

مترادف (الجَزِع) به معناى كم صبر و زارى كننده است.

=جازَفَ-

مُجَازَفَةً [جزف] بنفسه: خود را به خطر افكند؛ «جازَفَ بِهِ في كذا»: با او در امرى گزافه گويى كرد،- هُ في المبيع: در مُعامله خريد و فروش با او گزافه كرد،- في كلامِهِ:

بى تأمُّل سخن گفت، سخن ناسنجيده گفت.

=الجَازِم-

ج جَوَازِم: فا، يكى از حروف عاملِ جزم است مانند (لَم) و بالشي ءِ. آنكه درباره چيزى قطعيّت و تأكيد داشته باشد.

=الجَازِيَة-

ج جَوَازٍ [جزي]: پاداش يا مُكافات يا سزاى بر چيزى.

=جاسَ-

- جَوْساً [جوس] الشي ءَ: درباره آن چيز با دقت تحقيق و پژوهش كرد،- جَوْساً

=الجاسة-

=الجاسد-

=الجاسر-

=الجاسوس-

=الجاسوسية-

=جاش-

=جاع-

=جاعل-

=جاف-

=الجاف-

=جافى-

=الجافل-

=الجافي-

=الجافية-

=الجاكتة-

=جال-

=الجال-

=جالى-

=الجالب-

=الجالة-

=الجالحة-

=جالد-

=جالس-

=الجالس-

=الجالع-

=الجالية-

=الجام-

=الجامح-

=الجامد-

=جامع-

=الجامع-

=الجامعة-

=الجامعي-

=الجامكية-

=جامل-

=الجامور-

=الجاموس-

=جان-

=الجان-

=جانى-

وَ جَوْسَاناً القومُ بين البُيوتِ و الدورِ: در ميان خانه ها براى غارت و چپاول و فساد جستجو كردند همچنانكه جاسوسان بدنبال بدست آوردن اخبار مى باشند.

=الجَاسَّة-

[جسّ]: واحد (الجَوَاسّ) است.

=الجَاسد-

خون خشكيده.

=الجَاسِر-

ج جُسَّار و جاسِرون: شجاع و قهرمان.

=الجَاسُوس-

ج جَوَاسِيس [جسّ]: جاسوس، آنكه بدنبال بدست آوردن اخبار است تا بيايد و گزارش دهد. مأمور مخفى.

=الجَاسُوسِيَّة-

[جسّ]: حرفه جاسوس است، جاسوسى، اداره اطلاعات و امنيت و آگاهى؛ (ضِدُّ الجاسُوسيَّة): سازمان ضد آگاهى.

=جاشَ-

- جَيْشاً و جَيَشاناً و جُيُوشاً [جيش] تِ النفسُ: سينه پُر از خشم و جوش شد، سرگردان شد،- تِ القِدْرُ: ديگ به جوش آمد،- تِ الحربُ بينهُم: جنگ ميان آنها درگرفت،- البحرُ: دريا طوفانى شد،- تِ العَينُ: چشم پُر از اشك شد،- الميزابُ: آب از ناودان روان شد،- الوادي: درّه پُر از آب شد،- تْ نفسُ الجبانِ: دل آن مَرد ترسو ناآرام شد و او را به فرار واداشت.

=جاعَ-

- جَوْعاً و مَجَاعَةً [جوع]: گرسنه شد، اين واژه ضد (شَبِعَ) است،- اليه: به سوى او مُشتاق شد.

=جاعَلَ-

مُجَاعَلَةً و جِعَالًا [جعل] هُ: به او رشوه داد يا به او مُزد كار داد.

=جافَ-

- جَوْفاً [جوف] هُ: آن چيز را گود كرد،- هُ بالطعنة: نيزه را به درون بدن او زد.

=جافَ-

- جَيْفاً [جيف] تِ الجُثَّةُ: آن لاشه بوى بد گرفت.

=الجَافّ-

[جفّ]: چيز خشك.

=جافَى-

مُجَافَاةً [جفو] الرجلَ: به آن مَرد ستم كرد. اين واژه ضد [آنسَ] است.

=الجَافِل-

حيوان فرارى و ناآرام.

=الجافِي-

ج جُفَاة [جفو]: سِفت و غليظ؛ «جافي الخُلق»: تند خوى و بد اخلاق.

=الجَافِيَة-

ج جافِيَات و جَوَافٍ [جفو]: مؤنَّث (الجَافي) است.

=الجَاكِتَّة-

ژاكت، كُت. اين واژه فرانسوى است.

=جالَ-

- جَوْلًا و جُولًا و جُؤُولًا و جَوَلَاناً و جِيلَاناً [جول] في المكان: در آنمكان گشت، آنجاى را دور زد،- القومُ جَوْلَةً: آن قوم در ميدان به گشت پرداختند و سپس حمله كردند،- الدمعُ في عَينيه: چشمانِ او پُر از اشك شد؛ «ما يجولُ في خَاطِره أو بخاطِرِه»: آنچه كه به خاطر وى مى رسد، آنچه كه انديشه او را فرا مى گيرد،- جَوْلًا الشي ءَ: آن چيز را برگزيد.

=الجَال-

[جول]: كنار كوه، ديوار قبر يا چاه.

=الجَالَ-

ج جَالَّة [جلّ]: آنكه از وطن خود به جاى ديگر رفته باشد.

=جالَى-

مُجَالاةً [جلو] فلاناً بالأَمر: آن كار را بر او آشكار كرد.

=الجَالِب-

فا، انگيزه و علت.

=الجَالَّة-

[جلّ]: گروهى از مردم كه از خانه و وطن خود خارج شوند و به كشورهاى ديگر رفته و در آنجا اقامت كنند.

=الجَالِحَة-

ج جَوَالِح من السنين: سال بسيار خشك و قَحطي.

=جالَدَ-

مُجَالَدَةً و جِلاداً [جلد] هُ بالسيف: با شمشير او را زد.

=جالَسَ-

مُجَالَسَةً [جلس] هُ: با او همنشينى كرد.

=الجَالِسْ-

فا، ج جُلُوس و جُلَّاس،- عند العامَّة:

و در زبان متداول به معناى كج و خميده است كه ضد (الأَعوَج) مى باشد.

=الجَالِع-

سر برهنه، پُر رو و بى شرم.

=الجَالِيَة-

ج جَوَالٍ و جَالِيَات [جلو]: بيگانگانى كه از كشورى ديگر به كشورى آمده و در آنجا اقامت گُزيده اند، اقليّت مذهبى، اهل ذمة.

=الجَام-

ج جامات و أَجْوَام و أَجْؤُم و جُوم [جوم]:

جام، اين واژه فارسى است؛ «صَبَّ جامَ غضبِه على فُلان»: كاسه خشم خود را بر سر فلانى ريخت.

=الجَامِح-

ج جَوَامِح، بلفظ واحد للمذكّر و المؤنّث:

فا، كار دشوار. اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=الجَامِد-

ج جَوَامِد: جامد مانند سنگ، معدن؛ «الفعلُ الجَامِد»: اين اصطلاح بر فعلهاى غير متصرف مانند (لَيْسَ) و (عَسى) اطلاق مى شود.

=جامَعَ-

مُجَامعةً و جِمَاعاً [جمع] هُ على كذا: در امرى با او جمع شد يا موافقت كرد،- المَرْأَةَ: با آن زن همبستر شد.

=الجَامِع-

ج جَوَامِع: فا، مسجد جامع، مُصلَّى، جاى عبادت؛ «الكلامُ الجامِع»: سخن كوتاه و پُر معنا؛ «اليومُ الجامِع»: روز جمعه؛ «قِدْرٌ جامِعٌ»: ديگِ بزرگ.

=الجَامِعَة-

مؤنث (الجَامِع) است، علاقه، ارتباط، گونه اى از زيور آلات كه بر دست كنند، يكى از أَسفار كتاب مقدس، دانشگاه، بستگى با هم؛ «جامِعَةُ الدّول العربيَّة أَو الجَامِعَة العربيّة»: جامعه يا شوراى هماهنگى دولتهاى عربى؛ «قِدرٌ جامِعَةٌ»:

ديگ بزرگ؛ «جامِعَةُ الكهرباءِ»: مركز بزرگ شبكه هاى نيروى برق.

=الجَامِعِيّ-

نسبت به (الجَامِعة) است به معناى استاد و دانشجوى دانشگاه.

=الجَامِكِيَّة-

ج جَامِكِيَّات: حقوق كارمندان دولت اعَمّ از كشورى و لشكرى، اين واژه تُركى است.

=جامَلَ-

مُجَامَلَةً [جمل] هُ: با او مُجامله و خوشرفتارى كرد، به او نكويى كرد بى آنكه با وى در دوستى خالص باشد.

=الجَامُور-

ج جامُورَات: لُبِّ درخت خُرما.

=الجَامُوس-

ج جَوَامِيس (ح): گاوميش، كه بر دو گونه است اهلى و وحشى. اين واژه فارسى است.

=جانَ-

- جَوْناً [جون]: سياه شد.

=الجَانّ-

ج جِنَّان: اسم جمع است براى (جِنّ) به معناى اجِنّه يا پريان.

=جانَى-

مُجَانَاةً [جني] عليه: او را به گناهى

=جانب-

=الجانب-

=الجانبان-

=الجانح-

=الجانحة-

=الجانرك-

=جانس-

=جانف-

=الجاني-

=الجانية-

=الجاه-

=الجاهة-

=جاهد-

=الجاهد-

=جاهر-

=الجاهز-

=الجاهشة-

=جاهل-

=الجاهل-

=الجاهلي-

=الجاهلية-

=جاوب-

=جاود-

=جاور-

=الجاورس-

=جاوز-

=جاول-

=جأب-

=الجأب-

=جأر-

=جأش-

=الجأش-

=الجؤجؤ-

=الجؤذر-

=جب-

=الجب-

=جبا-

=جبى-

=الجبا-

=الجبار-

كه مرتكب نشده بود تُهمت زد.

=جانَبَ-

مُجَانَبَةً و جِنَاباً [جنب] هُ: در كنار او راه رفت.

=الجَانِب-

ج جُنَّاب: نافرمان، بيگانه،- ج جَوَانِب: پاره تنِ آدمى، ناحيه و جهت طرف، سوى، اسبى كه ميان دو پاى او فراخ باشد؛ «هُوَ ليِّنُ الجَانبِ»: فلانى آرام و نيك سيرت است؛ «هُوَ رقيقُ الجانِب»: او نازك دل و خوش برخورد است؛ «عزيز الجانِبِ»: او با جذبه و نيرومند است؛ «إلى جانِبِه، بِجانِبِهِ»: نزديك به او؛ «مِنْ جانِبِهِ»: از سوى او؛ «على جانبٍ عظيم من الأَهميَّة»:

پُر اهميت، آنچه كه داراى اهميتى بزرگ است؛ «حَفَضَ لَهُ جانِبَهُ»: از او دلجويى و با او مُلاطفت كرد؛ «أَمِنَ جانِبَهُ»: از او نترسيد و در امان شد؛ «وَضَعَهُ جانباً»: آن چيز را از خود دور كرد، آن را اهمال كرد.

=الجَانِبَانِ-

دو طرف، مترادف (الطرَفَانِ) است.

=الجَانِح-

ج جَوَانِح: جانب و كنار هر چيزى؛ «جائِحُ البنايَة»: كناره ساختمان.

=الجَانِحَة-

واحد (الجَوَانِح) است.

=الجَانِرِك-

(ن): درخت گلى است كه ميوه مى دهد. اين واژه تُركى است.

=جَانَسَ-

جِنَاساً و مُجَانَسَةً [جنس] هُ: همانند و همسانِ او شد.

=جانَفَ-

جِنَافاً و مُجَانَفَةً [جنف] أَهلَهُ: از خانواده خود كناره گيرى كرد، از آنها بعلت خشمى كه داشت جدا شد.

=الجَاني-

ج جُنَاة و أَجْناء و جُنَّاء [جني]:

گُناهكار، جنايتكار.

=الجَانِيَة-

ج جَوَانٍ و جانِيَات: مؤنث (الجاني) است.

=الجَاه-

[جوه]: بزرگى و عزت و شرافت.

=الجَاهَة-

[جوه]: مترادف (الجَاه) است.

=جَاهَدَ-

مُجَاهَدَةً و جِهَاداً [جهد]: در آن كار كوشش كرد؛ «جاهِدوا في اللّهِ حقَّ جهاده»: در راه خدا بكوشيد و جهاد كنيد،- العدوَّ: در دفاع از دين با دشمن جهاد و پيكار كرد.

=الجَاهِد-

فا؛ «جَهْدٌ جاهِدٌ»: كوشش بسيار همچنانكه گفته مى شود؛ «ليلٌ لائِل و شعرٌ شاعِر»: شبى بسيار تاريك و شعرى بسيار خوب، آرزومند و دلباخته.

=جاهَرَ-

مُجَاهَرَةً و جِهَاراً [جهر] بالقراءَة: با صداى بلند قرائت كرد يا آن چيز را خواند،- هُ بالشي ءِ: آن چيز را بر وى آشكار كرد و پنهان ننمود؛ «جاهَرَهُ بالْعَداوَة»: با او دشمنى را آشكار كرد،- القومَ بِالأَمْر: در آن كار بر آن قوم چيره شد.

=الجَاهِز-

آماده، مُهيّا.

=الجَاهِشة-

گروهى از مردم.

=جاهَلَ-

مُجَاهَلَةً [جهل] هُ: با او تجاهُل كرد، به او ناسزا گفت. اين واژه ضد (جَامَلَ) است.

=الجَاهِل-

ج جُهَّل و جُهَّال و جُهَلَاء و جُهْل و جُهُل و جَهَلَة: نادان، بيسواد، احمق.

=الجَاهِليّ-

نسبت به (الجاهليّة) است.

=الجَاهِلِيَّة-

حالت جهل و نادانى، بُت پرستى كه در ميان اعراب قبل از اسلام وجود داشته است.

=جَاوَبَ-

مُجَاوَبَةً [جوب] هُ: پاسخ سؤال او را داد، با او گفتگو و مُحاوره كرد.

=جَاوَدَ-

مُجَاوَدَةً [جود] هُ: در كَرَم و بخشندگى با او مفاخرت كرد.

=جاوَرَ-

مُجَاوَرَةً و جِوَاراً و جُوَاراً [جور] هُ: همسايه او شد، نزديك منزل وى سكونت كرد، به وى مسكن داد،- المَسجِدَ: در مسجد معتكف شد.

=الجَاوَرْس-

(ن): گياهى است داراى برگهاى پهن و دانه هاى گِرد و سفيد كه در سرزمينهاى گرم كِشت مى شود. بعضى از انواع آن داراى مواد قندى است و گونه اى ديگر در ساختن جاروب بكار مى رود.

=جَاوَزَ-

مُجَاوَزَةً و جِوَازاً [جوز] المكانَ: از آن مكان گذشت؛ «جاوَزَ الثَلَاثِين منَ العُمر»: سِنَّ او از ٣٠ سال گذشت،- الرَّجُلَ: به آن مرد اجازه داد،- عَنِ الذَّنب: از آن گناه چشم پوشيد و درگذشت.

=جاوَلَ-

مُجَاوَلَةً [جول] هُ: او را دور راند.

=جَأَبَ-

- جَأْباً: كسب مال كرد، گِل سُرخ به او فروخت.

=الجَأْب-

ج جُؤُب: گِل سُرخ كه با آن رنگ كنند، فراخ و ستبر؛ «فلانٌ جأْبُ الصَّبر»:

فلانى پُر تحمل و بسيار شكيبا در كارها است،- (ح): شير.

=جَأَرَ-

- جَأْراً و جُؤَاراً الى اللّه: به درگاه خدا با صداى بلند دُعا كرد، به سوى خدا زارى كرد.

=جَأَشَ-

- جَأْشاً قلبُه: دل او از شدت اندوه يا ترس مضطرب شد.

=الجَأْش-

ج جُؤُوش: سينه، قلب؛ «رابطُ الجَأْشِ»: مرد شجاع؛ «ثابِتُ الجَأْش»: مرد شجاع و پُرتوان.

=الجُؤْجُؤ-

ج جَآجِئ [جأجأ]: قسمت جلوى كشتى،- مِنَ الطّائِر: سينه پرنده.

=الجُؤْذُر-

ج جَآذِر [جذر] (ح): گوساله وحشى.

=جَبَّ-

- جَبّاً [جبّ] هُ: آن چيز را بُريد، قطع كرد، بر او چيره شد،- جَبَاباً النَّحْلَةَ: بر روى درخت نخل خُرما گَرد نرى پاشيد.

=الجُبّ-

ج أَجْبَاب و جِبَاب و جِبَبَة [جبّ]: چاه گود، گودال.

=جَبَا-

- جَباً و جَبْواً و جَبْياً و جَبْوَةً و جَبَاوَةً الخراجَ [جبو]: آن ماليات را جمع كرد،- الماءَ في الحَوض: آن را در حوض ريخت و پُر كرد.

=جَبَى-

- جِبَايَةً [جبي]: مترادف (جَبَا) است.

=الجَبَا-

ج أَجْبَاء [جبو]: حوضى كه در آن آب براى شتران ذخيره كنند.

=جَبَّى-

تَجْبِيَةً [جبو]: به هنگام سجده دستهاى خود را بر روى دو زانو يا بر روى زمين نهاد.

=الجَبَّار-

ج جَبَابِرَة: سلطه گر، متكبِّر، مُتَمَرِّد، طُغيان گر، چيره، از صفات خداوند متعال است،- (فك): اسم صورت فلكى جوزاء است كه در اينصورت مجاز است؛ «طَلَعَ الجَبَّارُ»: جبار يعنى فلك جوزاء درآمد،

=الجبارة-

=الجباسة-

=الجبالة-

=الجبان-

=الجبانة-

=الجباية-

=الجبة-

=الجبح-

=الجبخانة-

=جبر-

=الجبر-

=الجبرية-

=الجبس-

=الجبصية-

=جبل-

=الجبل-

=الجبلة-

=الجبلي-

=جبن-

=الجبن-

=جبه-

=الجبهة-

=الجبير-

=الجبيرة-

=الجبيس-

=الجبين-

=جث-

=الجث-

- مِنَ النَّخلِ: نخلى كه بسيار بلند است و دست انسان به آن نرسد.

=الجِبَارَة-

ج جَبَائِر: شكسته بندى استخوان، چوبها يا پارچه ها كه با آن استخوان را بندند.

=الجَبَّارَة-

(ن): گونه اى درخت از رسته صنوبريها است. اين درخت بسيار تنومند و بلند است و گاهى درازى آن به يكصد متر مى رسد.

=الجَبَّاسة-

محل كندن گچ، كارخانه گچ سازى.

=الجَبَّالَة-

ابزارى كه با آن بتون سازند.

=الجَبَان-

ج جُبَنَاء: ترسو، اين واژه ضد (الشجَاع) است.

=الجَبَّان-

م جَبَّانَة: اسم مبالغه (الجَبَان) است.

به معناى بسيار ترسو، فروشنده پنير، دارنده پنير، مترادف (الجَبَّانَة) است.

=الجَبَّانة-

ج جَبَابِين: گور، زمين هموار و بى درخت، بيابان.

=الجِبَاية-

ج جِبَايَات: ماليات، عوارض.

=الجُبَّة-

ج جُبَب و جِبَاب: جُبِّه، پوشاكى كه بر روى لباس پوشند، زِرِه، استخوان اطراف چشم، جاى اتصال ساق پاى ستور به سُم؛ «جُبَّة السنَان»: آن قسمت از نيزه كه داخل چيزى شده باشد.

=الجَبْح-

ج أَجْبُح و جِبَاح و أَجْبَاح: كندوى عسل.

=الجَبَخَانَة-

(ا ع): زرادخانه، انبار اسلحه جنگى اعم از مواد منفجره و بمبها و غيره.

اين واژه تركى است.

=جَبَرَ-

- جَبْراً و جُبُوراً و جِبَارَة العَظْمَ: استخوان را شكسته بندى كرد،- الكَسْرَ (ع ح): و در علم حساب به معناى كسر را به عدد صحيح در آورد مى باشد،- الفقيرَ: فقير را توانگر كرد،- هُ على الأمر: او را ملزم به آن كار كرد، خاطِرَهُ: به او تسليت گفت، او را خشنود كرد،- جبوراً و جَبْراً: به معناى (انْجَبَرَ) مى باشد.

=جَبَّرَ-

تَجْبِيراً العَظْمَ: مترادف (جَبَرَه) است، استخوان را شكسته بندى كرد،- الفقيرَ: فقير را مستغنى كرد.

=الجَبْر-

اين واژه ضد (الكِسْر) است، قضا و قَدَر كه حاصل تثبيت هر چه كه خدا بخواهد مى باشد، علم جبر كه از دانشهاى رياضى است و مجهولات را بوسيله آن با استخدام حروف و علامات بدست مىورند، پيرى و سالخوردگى، ضد (القَدْر) است به معناى نيرو و انرژى.

=الجَبْرِيَّة-

يكى از مذاهب اسلامى است كه معتقد به (جَبْر) مى باشند به اين معنى كه انسان از خود توانى ندارد كه كارى را بكند يا نكند بلكه آنچه كه حادث شود از سوى خداست. اين مذهب بر خلاف عقيده (القَدَرِيَّة) مى باشد.

=الجِبْس-

ج أَجْبَاس: ترسو، لئيم و پَست، فرومايه، گران روح، فاسق، گچ، (ح): بچّه خرس.

=الجَبَس-

(ن): خربُزه.

=الجِبْصِيَّة-

(ن): گياهى است از رسته (قَرَنْفُليّات) و بر گونه هاى بسيارى است و بيشتر براى گُلهاى آن كِشت مى شود.

=جَبَلَ-

- جَبْلًا هُ اللّهُ: خداوند او را آفريد و خلق كرد،- الترابَ: بر روى خاك آب ريخت و آن را به گونه گِل درآورد.

=جُبِلَ-

على الشي ءِ: بر آن چيز خوى گرفته شد.

=الجُبْل-

گروهى از مَردم.

=الجَبَل-

ج جِبَال و أَجْبَال و أَجْبُل: كوه، زمين بلند، بَلا و سختى؛ «جَبَلُ النّار»: كوه آتشفشان كه نام ديگر آن (البُركان) است؛ «جَبَلُ الجَلِيد»: كوه يخ كه معمولًا بر روى درياهاى منجمد پديد مىيد.

=الجُبْلَة-

مترادف (الجُبْل) است.

=الجَبْلَة-

خلقت و طبيعت، چهره، اصل و نژاد، نيرو، سفتىِ زمين.

=الجِبْلَة-

مترادف (الجَبْلَة) است.

=الجَبَلَة-

مترادف (الجَبْلَة) است.

=الجُبُلَّة-

اصل يا ريشه يا نژاد، سال خشك و بى حاصل، فراوانى از هر چيزى.

=الجِبِلَّة-

مترادف (الجَبْلَة) است.

=الجَبَلِيّ-

نسبت به (الْجَبَلْ) است، آنچه كه در كوهستان رويد يا زندگى كند، دارنده كوههاى بسيار،- ج جَبَليُّون: مَردمى كه در كوهستان زندگى مى كنند.

=الجِبِلِّيّ-

طبيعى.

=جَبُنَ-

- جُبْناً و جُبُناً و جَبَانَةً: ترسيد و قلب او ناراحت شد.

=جَبَّنَ-

تَجْبِيناً الرجلَ: او را بر ترس وادار نمود، او را به ترسيدن نسبت داد، او را ترسو يافت،- اللَّبَنُ (ط): از شير پنير ساخت.

=الجُبْن-

پنير.

=الجُبُن-

مترادف (الجُبْن) است.

=الجُبُنّ-

مترادف (الجُبْن) است.

=جَبَهَ-

- جَبْهاً الرجلْ: ناگهان بر آن مَرد حمله كرد، بر پريشانى او زد،- الشتاءُ القومَ:

زمستان بر آن قوم آمد در حاليكه آماده نبودند،- فُلاناً: نياز فلانى را برنياورد،- هُ بالمَكروه: به او بدى كرد.

=جَبَّهَ-

تَجْبِيهاً هُ: سَرِ خود را پائين انداخت يا به زير گرفت.

=الجَبَه-

فراخى و زيبايى پيشانى.

=الجَبْهَة-

ج جِبَاه و جَبَهَات (ع ا): پيشانى انسان، خوارى، مذلّت؛ «لقيتُ منهُ جَبْهَة»: از او خوارى ديدم،- مِنَ النَّاس: گروهى از مَردم؛ «جَبْهَةُ القومِ»: سَرور و مهتر قوم؛ «الجَبْهَةُ مِنَ العُود» (مو): قسمت بالاى حلزونى شكل ابزار موسيقى عود است؛ (الجَبْهَةُ الحربية» (ا ع): جبهه جنگ.

=الجِبِّير-

متكبّر و سختگير.

=الجَبِيرة-

[جبر]: چوبها يا پارچه هايى كه با آن استخوانها را شكسته بندى كنند و بندند.

=الجَبِيس-

ج أَجْبَاس (ح): بچّه خِرس.

=الجَبِين-

ترسو و بُزدِل. اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود،- ج أَجْبُن وَ جُبُن و أَجْبِنَة: مترادف (الجَبْهة) است، پيشانى.

=جَثَّ-

- جَثّاً هُ: آن چيز را از ريشه بَركند.

=الجُثّ-

ملخ يا زنبور مُرده،- (ز): پوست

=الجث-

=جثا-

=جثى-

=الجثالة-

=الجثامة-

=الجثة-

=جثل-

=الجثل-

=الجثلة-

=الجثليق-

=جثم-

=الجثم-

=الجثمان-

=الجثمة-

=الجثوة-

=الجثوم-

=الجثيث-

=الجثيثة-

=الجثيل-

=الجحاف-

=الجحام-

=جحد-

=جحر-

=الجحر-

=الجحراء-

=الجحش-

=الجحشة-

=جحظ-

=جحف-

=الجحفة-

=الجحفل-

=الجحفلة-

=جحم-

=الجحمة-

=جحن-

=الجحن-

=الجحود-

=الجحيم-

=الجحيمي-

=جخ-

روى ميوه يا خُرما، هر خاشاكى كه از بالهاى زنبور در عسل و جُز آن وجود داشته باشد.

=الجَثّ-

مترادف (الجُثّ) است.

=جَثَا-

- جُثُوّاً [جثو]: دو زانو نشست يا به هنگام برخاستن از زمين از انگشتان دست خود استفاده كرد.

=جَثَى-

- جَثِيّاً و جُثِيّاً [جثي]: مترادف (جَثَا) است.

=الجُثَالة-

برگهاى درخت كه بر روى زمين پراكنده شده باشد.

=الجَثَّامَة-

من الرجال: مَردى كه در خواب كابوسِ بسيار ببيند، مرد پُر خواب كه بسيار بخوابد.

=الجُثَّة-

ج جُثَث [جثّ]: تنِ انسان يا كالبُد و جَسَد او، اين واژه بيشتر براى مُرده بكار مى رود؛ «وَقَعَ جُثَّةً هَامِدَةً»: بگونه جسدى خاموش و بى حركت افتاد؛ «هُوَ كبيرُ الجُثَّة»:

او درشت اندام است و جسدى بزرگ دارد.

=جَثِلَ-

- جَثَالَةً و جُثُولَةً الشجرُ و الشعْرُ: درخت يا موى بسيار شد و پيچيده و سياه گرديد.

=جَثُلَ-

- جَثَالَةً و جُثُولَةً الشجرُ و الشّعْرُ: مترادف (جَثِلَ) است.

=الجَثْل-

من الشجر أو الشعر: درخت يا موى فراوان كه در هم پيچيده باشد.

=الجَثْلَة-

ج جَثْلٌ (ح): مورچه.

=الجِثْلِيق-

ج جَثَالِقة: بزرگ أُسقفهاى مسيحى. اين واژه يونانى است.

=جَثَمَ-

- جَثْماً و جُثُوماً الليلُ: شب به نيمه رسيد، الرَّجُلُ أو الطائِرُ أَو الحيوانُ: آن مرد يا پرنده يا جانور بر روى زمين نشست.

=الجُثَم-

من الرجال: مترادف (الجَثَّامَة) است.

=الجُثْمان-

جسم، بدن، شخص.

=الجُثَمَة-

من الرجال: مترادف (الجَثَّامة) است.

=الجُثْوَة-

ج جُثًى و جِثًى: توده خاك يا سنگريزه يا ريگ، تپه خاك، گور.

=الجَثْوَة-

ج جُثًى و جِثًى: مترادف (الجُثوَة) است.

=الجِثْوَة-

ج جُثًى و جِثًى: مترادف (الجُثوَة) است.

=الجَثُوم-

من الرجال: مترادف (الجَثَّامة) است.

=الجَثِيث-

من النخل: نهال خُرما.

=الجَثِيثَة-

واحد (الجَثِيث) است.

=الجَثِيل-

من الشجر أو الشّعر: درخت يا موىِ فراوان و درهم پيچيده.

=الجُحَافٌ-

روان شدن شكم يا اسهال در اثر سوء تغذيه، آنچه كه هر چيزى را با خود بكشد و ببرد؛ «موتُ جُحَافٌ»: مرگ فراگير؛ «سيلٌ جُحَاف»: سيل فراگير كه همه چيز را بَركند و با خود ببرد.

=الجِحَاف-

جنگ، نبرد.

=الجُحَام-

(طب): وَرَمِ چشمان.

=جَحَدَ-

- جَحْداً و جُحُوداً هُ: به آن چيز كافر شد، او را تكذيب كرد،- جَميلَهُ: خوبى و نكويى او را فراموش كرد يا منكر شد،- هُ حَقَّهُ و بِحَقِّه: حق او را با علم به آن انكار كرد و قبول نداشت.

=جَحَرَ-

- جَحْراً الضبُّ و السبعُ: سوسمار يا جانور درّنده بدرون لانه خود رفت، تِ الْعينُ: چشم به گودى افتاد،- هُ: بر او سخت گرفت،- هُ إِلى كَذا: او را به چيزى پناهنده كرد،- السَّبعَ: جانور درّنده را وادار كرد تا داخل لانه اش شود،- فلانٌ: فلانى دير كرد، تأخير نمود،- الخيرُ: خير نرسيد.

=الجُحْر-

ج أَجْحَار و جِحَرَة و أَجْحِرَة: حُفره يا سوراخ يا لانه جانوران درّنده.

=الجَحْر-

غار دور و گود.

=الجَحْرَاء-

من العيون: چشمهايى كه به گودى فرو رفته است، چشم در حدقه فرو رفته.

=الجَحْش-

ج جِحَاش و جِحْشَان و جِحَشَة (ح):

كُرِّه خر،- (ح): بچّه اسب،- ج جُحُوش و جُحُوشه عند العامَّة: آنچه كه از دو طرف تخت را بر روى آن بلند كنند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الجَحْشة-

(ح): مؤنّث (الجَحْش) است.

=جَحَظَ-

- جُحُوظاً تْ عينُهُ: چشم او برآمده شد؛ «رجُلٌ جاحِظُ العينين»: مردى كه چشم او بزرگ و برآمده باشد.

=جَحَّظَ-

تَجْحِيظاً إليه: به او تيز نگريست.

=جَحَفَ-

- جَحْفاً هُ: آن چيز را با خود بُرد، پوست آن را كَند،- هُ بِرِجْلهِ: با پاى خود به او اردنگ زد،- مَعَهُ وَ لَهُ على غيره: بر چيزى تمايل كرد يا خميد.

=جُحِفَ-

الرجُلُ: به بلاى سخت مانند سيل يا مرگ دچار شد.

=الجُحْفة-

بازمانده آب در كناره هاى حوض.

=الجَحْفة-

مترادف (الجُحْفة) است.

=الجَحْفَلَ-

ج جَحَافِل: ارتش انبوه و بسيار.

=الجَحْفَلَة-

اطراف دهانِ ستوران سُم دار است همانند لب در انسان.

=جَحَمَ-

- جَحْماً النارَ: آتش را برافروخت،- العينَ: چشم را گشود،- هُ عَنِ الأَمر: او را از آن كار بازداشت.

=جَحِم-

- جَحَماً و جُحْماً تِ النارُ: آتش شعله ور شد.

=جَحَّمَ-

تَجْحِيماً هُ بعينيهِ: با دو چشم خود به او تيز نگريست.

=الجُحْمَة-

«جُحْمَةُ النارِ»، ج جُحَم: روشن شدن آتش.

=جَحَنَ-

- جَحْناً: بر خانواده خود سخت گرفت و خرجى به آنها نداد.

=جَحِنَ-

- جَحَناً الصبيُّ: غذاى آن كودك بد شد و در نتيجه ضعيف گرديد.

=جَحَّنَ-

تَجْحِيناً: مترادف (جَحَنَ) است.

=الجَحِن-

من الأولاد: كودكان بد غذا.

=الجُحُود-

مص؛ «لامُ الجُحُود»: در اصطلاح نحويان عبارت از: لامِ جَحد است كه معمولًا به گونه زائده بعد از نفىِ (كانَ) ناقص براى تأكيد مىيد مانند «ما كانَ ربُّكَ لِيَتُوبَ على الظالمين»: خداوندِ تو ستمكاران را نمىمُرزد.

=الجَحِيم-

جاى بسيار گرم، هر آتش بسيار شعله ور، جهنم يا دوزخ.

=الجَحِيميّ-

جهنّمى، دوزخى.

=جَخَّ-

- جَخّاً: جامه ها و جُز آن را پوشيد كه

=الجخاف-

=الجخة-

=جخف-

=الجخيف-

=جد-

=الجد-

=جدا-

=جدى-

=الجدا-

=الجداء-

=الجداد-

=الجدار-

=الجدارة-

=الجدال-

=الجدالة-

=جدب-

=الجدب-

=الجدباء-

=الجدة-

=الجدث-

=الجدجد-

=جدح-

=جدد-

=الجدد-

=جدر-

=الجدر-

با آن فخر فروشى كند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الجَخَّاف-

بسيار متكبّر و فخر كننده.

=الجَخَّة-

اسم است از (جَخَّ). اين واژه در زبان متداول رايج است.

=جَخَفَ-

- جَخْفاً و جَخَفاً و جَخِيفاً: بيش از آنچه كه دارد افتخار كرد.

=جَخِفَ-

- جَخْفاً و جَخَفاً و جَخِيفاً: مترادف (جَخَفَ) است.

=الجَخِيف-

مرد متكبر، صداى درون شكم انسان، ارتش انبوه و بسيار، مطلق هر چيز بسيارى.

=جَدَّ-

- جِدّاً: كوشش كرد،- في الأَمر: در آن كار شتاب كرد، تحقيق كرد، اهتمام ورزيد،- جَدّاً بِهِ الأَمرُ: آن امر براى او سخت شد،- الشَّي ءَ: آن چيز را بُريد،- في أَعْيُنِ القوم: در چشمان آن قوم بزرگ جلوه كرد،- جِدَّةً الثوبُ: آن جامه نو شد،- جَدّاً: خوش شانس و اقبال شد،- جَدَداً الثَّدي أو الضرْعُ:

پستان خشكيده و بى شير شد.

=جُدَّ-

خوش بخت شد؛ «جُدِدْتَ يا فُلان»:

فلانى تو خوشبخت شدى.

=الجُدّ-

[جدّ]: محل بريدن چيزى، كناره و لبه هر چيزى، كنار دريا، شانس، آنكه داراى بهترين شانس ها است، آبِ كم در گوشه بيابان، چاه پُر آب، چاه كم آب.

=الجَدّ-

مص، پدر بزرگ چه از ناحيه ى پدر و چه از ناحيه ى مادر، ج أَجْداد و جُدُود و جُدُودَة، بخت يا شانس «عَثَرَ جَدُّهُ أو تَعِسَ جَدُّهُ»:

بدبخت شد، هر چيزى كه داشت از دست داد و نابود شد، بَهره، رزق و روزى، كنار رودخانه، الأَعْلَى: بزرگ خاندان.

=الجِدّ-

مص، كوشش، اجتهاد. اين واژه ضد (الْهَزْل) است به معناى جدّى، آنچه كه در آن مبالغه شود؛ «عذابٌ جدٌّ»: عذاب بسيار سخت، «فُلانٌ عالِمٌ جدُّ عالِم»: فلانى پُر دانش است؛ «عَظيمٌ جِدّاً»: بسيار بزرگ و تنومند. در اين تعبير نصب كلمه جِداً بنا بر مصدر بودن است؛ «جِدُّ باهِظٍ»: چيز بسيار گران.

=جَدَا-

- جَدْواً [جدو] عليه: به او عطا كرد،- فُلاناً: از فلانى عطا خواست، از او نيازى خواست كه برآورده شود.

=جدى-

- جَدْياً [جدي]: عطا و كَرَم خواست.

=الجَدَا-

[جدو]: بخشندگى و كَرَم، باران بسيار و فراگير.

=الجُدَاء-

[جدو] (ع ح): حاصل ضرب.

=الجَدَاء-

[جدو]: عَطا و كَرَم، سود و منفعت؛ «فلانٌ قليلُ الجَدَاء عَنكَ»: فلانى از تو بى نياز نيست.

=الجَدَّاء-

[جدّ] من النوق: ماده شترى كه پستانش خشك شده باشد؛ «سَنَةٌ جَدَّاء»:

سال خشك و بى بركت.

=الجُدَّاد-

[جدّ]: هر چيزى كه در هم گِرِه خورده باشد مانند نخ يا شاخه درخت.

=الجِدَار-

ج جُدْر و جُدُر: ديوار،- عِنْدَ العامّة:

زمين اطراف خانه. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الجَدَارة-

استحقاق، واجد شرايط بودن.

=الجِدَال-

دشمنى؛ «لا جِدَالَ»: خلاف و دشمنى وجود ندارد.

=الجَدَّال-

آنكه بسيار جَدَل و دشمنى كند.

=الجَدَالة-

زمين؛ «جَدَالَةُ الخَلْق»: سخن و مجادله خوب.

=جَدَبَ-

- جَدْباً المكانُ: آن زمين به علت نيامدن باران خشك شد،- فلاناً: از فلانى عيب جويى كرد.

=جَدُبَ-

- جُدُوبَةً المكانُ: مترادف (جَدَبَ) است.

=الجَدْب-

مص،- ج جُدُوب: زمينى كه در آن گياه نباشد، عيب؛ «مكانٌ جَدْبٌ»: جاى خشك و بى گياه؛ «أَرْضُون جَدْبٌ و أَرْضون جُدُوبٌ»: زمين هاى خشك و بى حاصل.

=الجَدْبَاء-

من الأراضي: شوره زار، جاى خشك و بى گياه،- مِنَ النسَاء: زن أَبلَه و نادان. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الجِدَة-

[وجد]: مص، توانگرى، توانايى.

=الجُدَّة-

ج جُدَد [جدّ]: علامت، نشان، راه و روش؛ «رَكِبَ جُدَّةً الأمر أَو جَدَّةً مِن الأمر»: بر آن راه و روش اظهار نظر كرد.

=الجَدَّة-

ج جَدَّات [جدّ]: مادر بزرگ چه از ناحيه پدر يا مادر.

=الجِدَّة-

[جدّ]: نو بودن چيزى؛ «جِدَّةُ الثوب»:

نو بودن جامه، كنار رودخانه، گردنبند سگ.

=الجَدَث-

ج أجْدَاث و أجْدُث: قبر

الجُدْجُدْ-

ج جَدَاجِد (ح): جيرجيرك نام ديگر آن (صرَّار الليل) است.

=الجَدْجَد-

ج جَدَاجد: زمين سفت و هموار.

=جَدَحَ-

- جَدْحاً السَّوِيقَ: آرد را با آب يا شير و مانند آن آميخت؛ «جَدَحَ جُوَيْنٌ من سَويقِ غيره»: اين ضرب المثل براى كسى است كه از اموال مردم بذل و بخشش كند.

=جَدَّدَ-

تَجْدِيداً الشي ءَ: آن چيز را نو كرد، آن چيز را زنده كرد، به آن چيز نيرو و نشاط بخشيد،- العَقْدَ: پيمان را از نو به معرض اجرا درآورد،- البنَاءَ: ساختمان را ترميم و آراسته كرد.

=الجَدَد-

ج أَجْداد [جدّ]: سرزمين سفت و هموار؛ «مَن سلك الجَدَد أَمِنَ العثار»: آنكه زمين هموار را بپيمايد از رنج در امان است، شِن و ريگِ ريز.

=جَدَرَ-

- جَدْراً: بر بدن او آبله درآمد،- هُ: او را شايسته كرد،- الرَّجُلُ: آن مَرد پُشت ديوار پنهان شد،- الجِدارَ: ديوار را ساخت،- جَدَارَةً النبتُ أو الشجرُ: گياه و درخت جوانه زد همانند آبله. اين تعبير مجازى است.

=جَدُرَ-

- جَدَارَةً بكذا: به چيزى شايسته و برازنده شد،- النبتُ أو الشجرُ: گياه يا درخت جوانه زد.

=جُدِرَ-

در او بيمارى آبله پديد آمد.

=جَدَّرَ-

تَجْدِيراً الحائطَ: ديوار را ساخت و بنا كرد.

=جُدِّرَ-

مترادف (جُدِرَ) است.

=الجَدْر-

ج جُدْران: ديوار،- ج جُدُور (ن):

=الجدر-

=الجدرة-

=الجدري-

=جدع-

=الجدع-

=الجدعة-

=جدف-

=الجدفة-

=جدل-

=الجدل-

=الجدلة-

=الجدلي-

=جدم-

=الجدمة-

=الجدوى-

=الجدوب-

=الجدول-

=الجدي-

=الجديب-

=الجدية-

=الجديد-

=الجديدان-

=الجدير-

=الجديرة-

گياهى است كه در شنزار مى رويَد.

=الجِدْر-

ج جُدُور (ن): گياهى است كه در شنزار مى رويَد.

=الجُدَر-

دانه هاى ريز كه بر پوست بدن درآيد، آثار زدن يا زخم كه بر روى پوست نمايان باشد.

=الجَدَر-

مترادف (الجُدَر) است.

=الجَدِر-

ج جَدِرُون بالشي ءِ و لهُ: هر چه كه شايسته به چيزى باشد.

=الجَدْرة-

(ن): واحد (الجَدْر) است.

=الجِدْرَة-

(ن): واحد (الجِدْر) است.

=الجُدَرَة-

واحد (الجُدر) است.

=الجَدَرَة-

واحد (الجَدَر) است.

=الجُدَريّ-

(طبّ): بيمارى آبله؛ «جُدَرِيُّ المَاءِ»: بيمارى واگيردارى است بسان آبله كه معمولا در كودكان پديد مىيد.

=الجَدَرِيّ-

(طب): مترادف (الجُدَري) است.

=جَدَعَ-

- جَدْعاً الأنفَ و ما شاكلهُ: بينى و مانند آن را بُريد؛ «لِأَمْرٍ ما جَدَعَ قصيرُ أنْفِهِ»: اين ضربُ المثل براى كسى است كه بر كارى سخت دست زند براى دستيابى به آن،- فُلاناً: فلانى را بازداشت و زندانى كرد،- الرَّجُلُ عيالَهُ: آن مَرد بر خانواده خود سخت گرفت و به آنها چيزى نداد،- الوَلَدَ: غذاى آن جوان را بد محتوى كرد.

=جَدِعَ-

- جَدَعاً الرجلُ: بينى او و مانند آن را بُريد،- الوَلَدُ: غذاى آن جوان بَد شد.

=جُدِعَ-

الرجُلُ: بينى او بُريده شد.

=جَدَّعَ-

تَجْدِيعاً هُ: به او گفت، «جَدْعاً لك»:

يعنى خدا خير را از تو بركند. اين واژه بنا بر مفعوليت مطلق منصوب است.

=الجَدِع-

بد غذا، آنكه با غذاى بد تغذيه نمايد.

=الجَدَعَة-

باقى مانده عضو پس از بُريدن آن، جاى قطع يا بُريدن.

=جَدَفَ-

- جُدُوفاً الطيرُ: پرنده در حاليكه بالهايش بُريده شده بود پَريد،- الرَّجُلَ: آن مَرد به هنگام شتاب در راه رفتن دستهاى خود را به حركت درآورد،- جَدْفاً المَلَّاحُ السفينةَ: مَلوان كشتى را با پارو بر روى آب حركت داد،- تِ السَّمَاءُ بالثَّلج: آسمان برف باريد،- الشَّي ءَ: آن چيز را بُريد،- الظّبيُ:

آهو گامهاى كوتاه برداشت.

=جَدَّفَ-

تَجْدِيفاً: كُفرانِ نعمت كرد؛ «لا تُجَدِّفوا بِنِعَمِ اللَّه»: كُفران نعمت خدا را نكنيد،- على اللَّه: بر خدا سخنان كُفر آميز گفت،- المَلَّاحُ: ملوان قايق را با پارو بر روى آب راه بُرد.

=جُدِّفَ-

عليه: بر او سخت گرفته شد، او را در تنگنا قرار دادند.

=الجَدَفَة-

سر و صدا و داد و فرياد.

=جَدَلَ-

- جَدْلًا الحَبْلَ: ريسمان را تابيد،- هُ:

او را بر زمين افكند،- الحَبُّ: دانه در خوشه درشت شد،- الوَلَدُ: آن جوان نيرومند و استخوانهاى بدنش سخت شد،- جُدُولًا الشي ءُ: آنِ چيز سِفت و سخت و پُر توان شد.

=جَدِلَ-

- جَدَلًا الحَبُّ: دانه در خوشه درشت شد،- الوَلَدُ: آن پسر نيرومند شد.

=جَدَّلَ-

تَجْدِيلًا الشَّعَر: موى را بافت،- هُ: او را بر زمين انداخت.

=الجَدْل-

مص،- ج جُدُول: عضو، اندام، سِفت، نيرومند.

=الجُدُل-

«جدُلُ الإنسانِ»: نىِ استخوانهاى دست و پاى انسان.

=الجَدَل-

سختىِ دشمنى، مهارت در نزاع و دشمنى،- عِنْدَ المَنْطِقِيّينَ: و در علم منطق عبارت از: قياس چيزى با چيز ديگرى براى بيان حقيقت است مانند؛ «فلانٌ يَطوفُ في اللَّيْل فَهُوَ لُصّ»: چون فلانى شبها در كوچه و خيابان مى گردد پس دزد است. البته قياس يك امر تحقيقى نيست بلكه مقدمات بُرهان براى چيزى است؛ «فَرَضَ جَدَلًا»:

فرض كرد، آن چيز را ممكن دانست، براى آغاز مناقشه مقدمه چينى كرد.

=الجَدِل-

سفت و سخت، نيرومند، آنكه بسيار مجادله كند.

=الجَدْلَة-

دسته هاوَن.

=الجَدَلِيّ-

آنكه براى مناقشه و جدال شايسته باشد.

=جَدَمَ-

- جَدْماً هُ: آن چيز را بُريد.

=الجَدَمَة-

مَرد كوتاه.

=الجَدْوَى-

عطا و كَرَم؛ «دونَ جَدْوى»:

بى فايده.

=الجُدُوب-

زمين خشك و بى حاصل.

=الجَدْوَل-

ج جَدَاوِل: رودخانه كوچك، شكلى است شامل مجموعه اى از مسائل و موضوعات مانند (جدول ضرب) در علم حساب؛ «جَدْوَلُ الأَعْمال»: برنامه كارها كه معمولًا در گروههاى پارلمانى و جُز آن مطرح مى گردد؛ «جَدْوَلُ الأَسماء»: قائمه يا ليست اسامى.

=الجِدْوَل-

مترادف (الجَدْوَل) است.

=الجَدْي-

ج أَجْدٍ و جِدَاء و جِدْيَان [جدي] (ح):

بچه بُز در سال اوّل زندگى،- (فك):

بُرجى است در آسمان كه قبل از دَلْو مى باشد،- (فك): ستاره قطبى كه با آن قبله را شناسند.

=الجَدِيّ-

[جدو]: بخشنده و سخاوتمند.

=الجُدِّيّ-

[جدّ]: آنكه جد بزرگ دارد.

=الجِدِّيّ-

[جدّ]: مرد جِدّى. اين واژه ضد (الهَزْلِيّ) است؛ «جِدّياً»: جدى و با متانت.

=الجَدِيب-

زمين خشك و بى حاصل.

=الجَدْيَة-

ج جَدًى و جَدَيَات [جدي]: آستر زير زين يا پالان كه معمولًا دو عدد مى باشد.

=الجدِّيَّة-

[جدّ]: اهميت وضع يا حالت.

=الجَدِيد-

م جَدِيد و جَدِيدة، ج جُدُد [جدّ]: نو، نوين. اين واژه ضد (القَديم) است؛ «مِنْ جَديد»: براى بار دوّم، دوباره.

=الجَدِيدَانِ-

شب و روز، زيرا هيچگاه كُهنه نمى شوند. اين كلمه مفرد ندارد زيرا بر هر يك از شب يا روز نتوان گفت (الجَديدْ)؛ «لا أَفْعَلُهُ ما اخْتَلَفَ الجَدِيدانِ»: اين كار را هرگز نخواهم كرد.

=الجَدِير-

ج جَدِيرون و جُدَرَاء بكذا أو لكذا:

شايسته به چيزى، اهليت در كارى،- بالذِكر: آنكه شايسته به گفتن است.

=الجَدِيرة-

ج جَدِيرَات و جَدَائِر: مؤنث (الجَدير)

=الجديل-

=الجديلة-

=جذ-

=الجذ-

=جذى-

=الجذاب-

=الجذاذ-

=الجذاذات-

=الجذاذة-

=الجذام-

=الجذامة-

=جذب-

=الجذب-

=الجذبة-

=الجذة-

=جذر-

=الجذر-

=الجذرية-

=الجذع-

=حذف-

=جذف-

=جذل-

=الجذل-

=الجذلان-

=جذم-

=الجذم-

=الجذمة-

=الجذوة-

=الجذي-

=الجذية-

=الجذيم-

=جر-

=الجر-

=جرى-

است.

=الجَدِيل-

ج جُدُل: ريسمانِ بافته شده.

=الجَدِيلة-

قبيله، ايل، ناحيه، قاطعيت رأى. روشن،- عِنْدَ العامَّة: و در زبان متداول بر گيسوى بافته اطلاق مى شود.

=جَذَّ-

- جَذّاً هُ: آن چيز را بُريد يا شكست،- في سَيْره: در راه خود شتاب كرد.

=الجِذّ-

ج أَجْذَاذ: پاره اى از چيزى.

=جَذَى-

- جَذْياً [جذي] فلاناً عنهُ: فلانى را از آن كار بازداشت و مُنصرف كرد.

=الجَذَّاب-

جالب، جذاب. آنچه كه در ديده يا بصيرت زيبا باشد.

=الجُذَاذ-

[جذّ]: چيز شكسته، آنچه كه از چيزى شكسته شده باشد، سنگِ طلا.

=الجَذَاذ-

[جذّ]: مترادف (الجُذَاذ) است، باقيمانده هر چيزى.

=الجِذَاذ-

[جذّ]: مترادف (الجُذَاذ) است.

=الجُذَاذَات-

پاره هاى كوچك از چيزى گرفته شده؛ «عندي جُذَاذات من الفضَّة»:

پاره هايى از خُرده نقره دارم.

=الجُذَاذَة-

ج جُذَاذَات [جذّ]: كارتى كه در آن يادداشتهاى ويژه را نويسند.

=الجَذَاذَة-

[جذّ]: باقيمانده هر چيزى.

=الجُذَام-

(طب): بيمارى جُذام.

=الجُذَامَة-

آنچه از كِشت كه پس از دِرو در كشتزار باقى ماند.

=جَذَبَ-

- جَذْباً المهرَ عن أُمّهِ: كُرّه اسب را از شير مادرش گرفت،- الشَّهْرُ: بيشتر روزهاى ماه گذشت،- هُ إِلَيه: او را به سوى خود كشيد. اين واژه ضد (دَفَعهُ عنهُ) است.

=الجَذْب-

مص، نيروى كشش، جاذبه كُرات آسمانى به سوى يكديگر،- الجِنْسيّ:

كشش يا غريزه جنسى؛ «أُخِذَ جَذْباً»: با زور آن چيز را كشيد.

=الجَذْبَة-

مسافتِ دور.

=الجُذَّة-

[جذّ]: يك پاره از چيزى.

=جَذَرَ-

- جَذْراً هُ: آن چيز را قطع كرد، بُريد، از ريشه بركند.

=جَذَّرَ-

تَجْذِيراً هُ: آن چيز را از ريشه بَركند،- العَدَدَ (ع ح): و در علم حساب جذر آن عدد را بدست آورد.

=الجَذْر-

ج جُذُور: مترادف (الجِذْر) است.

=الجِذْر-

ج جُذُور: ريشه، اصل،- (ع ح): در علم حساب عددى است كه در خود ضرب شود مانند دَه كه جذر يكصد است و عبارتند از ضرب ده در ده،- التَّكْعِيبي لِعَدَدٍ ما في الرياضيّات: جذر تكعيبى كه نام ديگر آن (الكَعَب) است مانند عدد ٢٧ كه جذر تكعيبى آن عدد ٣ مى باشد؛ «جِذْرُ المُعَادَلَةِ»:

به واژه (المُعَادَلة) مراجعه شود؛ «جِذْرُ النبَاتِ»:

ريشه گياه و درخت كه در زير خاك مى باشد.

=الجِذْرِيَّة-

دندان نيش.

=الجِذْع-

ج جُذُوع و أَجْذَاع: تنه درخت، ساقِ درختِ نخل خُرما، ساقه درخت؛ «جِذْعُ الإِنْسَان» (ع ا): بدن انسان به جُز سر و دو دست و پا؛ «جِذْعُ أُسْطُوانَةٍ» (ه): جسم محيط بر سطح استوانه؛ «جِذْعُ مَوْشُورٍ» (ه):

جسم محيط بر سطح منشور است؛ «جِذْعُ مخروطٍ» (ه): جسم محيط بر سطح مخروطى شكل است؛ «جِذْعُ هَرَمٍ» (ه):

جسم محيط بر سطح هرَم است.

=الجَذَع-

ج جِذَاع و جُذْعَان من البهائم: جانوران خُرد و كوچك.

=حَذَفَ-

- جَذْفاً الشي ءَ: آن چيز را بُريد،- الطائرُ: پرنده با شتاب پريد،- تِ المرأَةُ: آن زن با گامهاى كوتاه راه رفت.

=جَذَّفَ-

تَجْذِيفاً القاربَ: قايق را با پارو به راه انداخت،- الشي ءَ: آن چيز را بُريد.

=جَذَلَ-

- جُذُولًا: راست و استوار شد.

=جَذِلَ-

- جَذَلًا: شادمان شد.

=الجِذْل-

ج أَجْذَال و جُذُول و جِذَال و جُذُولة: تنه درخت پس از بريده شدن كه خطوط دايره اى بر آن قسمت بُريده ديده مى شود و از روى آن سنِّ درخت را تشخيص مى دهند. چوبى كه براى شترِ پيس كار گذارند تا بدن خود را با آن بخاراند؛ «عادَ الشي ءُ إِلى جِذْلِهِ»: آن چيز به اصل خود بازگشت.

=الجَذِل-

ج جُذْلَان، م جَذِلّة: خُرسند و شادمان.

=الجَذْلَان-

ج جُذْلَان، م جَذْلَى: شادمان.

=جَذَمَ-

- جَذْماً هُ: آن چيز را با شتاب بُريد يا قطع كرد.

=جَذِمَ-

- جَذَماً: آن مَرد بُريده دست شد.

=جُذِمَ-

بيمارى جُذام در او پديد آمد.

=جَذَّمَ-

تَجْذِيماً هُ: آن را بُريد.

=الجَذْم-

ج جُذُوم و أَجْذَام: اصل يا ريشه.

=الجِذْم-

ج جُذُوم و أَجْذام: مترادف (الجَذْم) است.

=الجُذْمَة-

جاى بُريده شدن دست.

=الجِذْمَة-

يكپاره، تازيانه.

=الجُذْوَة-

ج جُذًى و جِذًى و جِذَاء [جذو]: گُل آتش روشن و شعله ور.

=الجَذْوَة-

ج جُذًى و جِذًى و جِذَاء [جذو]:

مُترادف (الجُذْوة) است.

=الجِذْوَة-

ج جُذًى و جِذًى و جِذَاء [جذو]:

مترادف (الجُذوة) است.

=الجِذْي-

[جذي] من الشجرة: ريشه درخت.

=الجِذْيَة-

من الشجرة [جذي]: ريشه درخت.

=الجَذِيم-

بريده شده، كنده شده.

=جَرَّ-

- جَرّاً هُ و بِه: آن چيز را كشيد، جذب كرد،- الكَلِمَة: كلمه را حركت جَر داد،- البعيرُ: شتر نشخوار كرد،- الإِبِلَ: شتران را آهسته راند،- على نفسِهِ جَريرَةً: گناهى مرتكب شد؛ «لا يَجُرُّ لسانَهُ بكَلِمَةٍ»: حتى يك كلمه سخن نمى گويد؛ «جَرَّ قيوداً»: آن مَرد دست بسته بود.

=الجَرّ-

مص، نوعى اعراب به حرف يا حركت (-) است؛ «كانَ ذلك عامَ كَذا وَ هلمَّ جَرّاً الى الْيَوم»: آن كار تا امروز ادامه يافت.

كلمه جَرّاً منصوب است بنا بر مفعول مطلق محذوف العامل به معناى (جُرَّ جَرّاً) يا بنا بر حال است بتأويل صفت به معناى «هَلُمَّ جارّاً).

=جَرَى-

- جَرْياً و جَرَيَاناً و جِرْيَةً [جري] الماءُ: آب روان شد،- الفرسُ و نحوُهُ: اسب و مانند آن

=جرى-

=الجرى-

=الجراء-

=الجراب-

=الجراح-

=الجراحة-

=الجراحي-

=الجراد-

=الجرادة-

=الجرار-

=الجرارة-

=الجراز-

=الجراشة-

=الجراض-

=الجراف-

=الجرافة-

=الجراية-

=جرؤ-

=جرأ-

=جرب-

=الجرب-

=الجرباء-

=الجربارة-

=الجربان-

=الجربة-

=الجربندية-

=الجربياء-

=الجربية-

=الجرة-

=الجرثوم-

=الجرثومة-

=الجرجار-

دويد،- الأمْرُ: آن امر واقع و حادث شد،- الى الشَّي ءِ: قصد آن چيز را كرد،- على الأَلسُن: آن چيز بر سر زبانها افتاد، شايع شد،- لهُ حديثٌ مع فُلان: با فلانى مباحثه كرد،- على قلمه: با دست خود آن را نوشت،- مَجْراه: به روش او عمل كرد،- بِهِ العَمَلُ:

آن كار به مقتضاى خود انجام شد،- على خطَّتِهِ: به روش او عمل كرد،- تِ العادةُ بِأَنَّ: معمول چنين بود.

=جَرَّى-

تَجْرِيَةً الماءَ: آب را روان ساخت،- فلاناً: فلانى را به وكالت از خود فرستاد.

=الجَرَى-

[جري]؛ «فعلتُ ذلك من جَراكَ»: آن كار را به خاطر تو انجام دادم.

=الجَرَّى-

«فعلتُ ذَلِكَ مِن جَرَّاكَ»: آن كار را به خاطر تو انجام دادم.

=الجَرَاء-

جوانمردى؛ «فعلتُ ذلك مِنَ جَرائِكَ»: آن كار را به خاطر تو انجام دادم.

=الجِرَاء-

جوانمردى.

=الجَرَّاء-

[جرّ]؛ «فعلتُ ذلكَ مِنْ جَرّائكَ»: آن كار را به خاطر تو انجام دادم؛ «من جَرَّاء أَن»: به علت آن.

=الجُرَاب-

كشتى خالى از بار.

=الجِرَاب-

ج أَجْرِبة و جُرُب و جُرْب: غلاف شمشير، مَشك، داخل چاه.

=الجَرَّاح-

(طب): آنكه زخم ها را معالجه كند؛ «الطّبيبُ الجَرّاح»: پزشك جراح.

=الجَراحَة-

ج جَراح و جَراحَات: زخم، گناه، جراحى.

=الجَراحِيّ-

(طب): آنكه زخمها را درمان كند؛ «العَمَليَّة الجَراحِيَّة»: عمل جراحى كه معمولًا پزشك جراح آن را انجام دهد.

=الجَرَّاد-

سفيدگر كه ظرفهاى مسى و مانند آن را سفيد مى كند.

=الجُرَادة-

پوستِ چوب كه كنده شود.

=الجَرَادة-

ج جَرَاد (ح): ملخ؛ «جَرَادُ البَحْرِ» (ح): ملخ دريايى، ميگو.

=الجَرَّار-

[جرّ]: كوزه گر، فروشنده كوزه، آنچه كه بسيار كشش داشته باشد؛ «جيشٌ جَرّار»: لشكر انبوه و بسيار،- في اصْطِلَاح العَامَّة: و در اصطلاح متداول به معناى كِشوى ميز مى باشد،- ج جَرَّارَات: تراكتور.

=الجَرَّارة-

ج جَرَّارَات (حي): تراكتور كه در امر كشاورزى از آن استفاده مى شود،- (ح):

عقرب زرد يا كژدُم.

=الجُرَاز-

شمشير بُرّنده.

=الجُرَاشة-

آنچه از موى سر كه به هنگام شانه كردنِ سر ريخته شود؛ «جُرَاشةُ الحَبِّ»:

دانه هاى ريز كه ريخته شود، نُخاله.

=الجَرَّاض-

آنكه بسيار اندوهگين باشد.

=الجِرْآض-

آنكه بسيار اندوهگين باشد.

=الجُرَاف-

پيمانه،- مِن السيْل: سيل فراخ كه همه چيز را با خود برد؛ «رَجُلٌ جُرَافٌ»:

مردى كه هر چه غذا در سُفره باشد بخورد.

=الجِرَاف-

پيمانه، كِيل.

=الجَرَّاف-

آنچه كه با خود چيزى را بِكِشد و ببرد.

=الجَرَّافَة-

وسيله اى كه با آن برفهاى راهها و خيابانها را پاك كنند، بولدوزِر. ابزار زمين صاف كُن كه در امور كشاورزى از آن استفاده كنند.

=الجَرايَة-

[جري]: وكالت، جيره سرباز، جيره كارمند، جوانمردى؛ «جَارِيَةٌ بَيِّنَةُ الجَرَاية»: دخترى كه آثار جوانمردى در او آشكار است.

=الجِرَايَة-

ج جِرَايَات [جري]: جيره هر فردى كه در مصرف روزانه براى وى اختصاص داده مى شود.

=جَرُؤَ-

- جَرَاءَةً و جُرْأَةً و جُرَةً و جَرَائِيَةً [جرأ] عليه:

بر او حمله كرد.

=جَرَّأَ-

تَجْرِيئاً [جرأ] هُ: او را وادار به كارى كرد و او اقدام نمود.

=جَرِبَ-

- جَرَباً: به بيمارى پيسى دُچار شد،- السيْفُ: شمشير زنگ خوردگى پيدا كرد.

=جَرَّبَ-

تَجْرِيباً و تَجْرِبَةً هُ: او را آزمايش يا امتحان كرد.

=الجَرَب-

(طب): بيمارى گرى يا گال، زنگِ شمشير، عيب و نقص.

=الجَرِب-

آنكه به بيمارى گرى دچار باشد، گر.

=الجَرْبَاء-

زمين خشك و بى حاصل.

=الجِرْبَارة-

(ن): گياهى است از رسته مركّبات داراى ساقى بلند و شكوفه هايى كه معمولًا در زمستان مى رويد.

=الجَرْبَان-

ج جِرَاب و جُرْبَى: آنكه به بيمارى گرى دچار باشد.

=الجُرُبَان-

من السيف و القميص: غلاف شمشير يا لبه جامه.

=الجِرِبَّان-

من السيف، غلاف شمشير، حمايل شمشير، لبه شمشير. اين واژه فارسى است؛- مِنَ القَمِيص: لبه پارچه.

=الجَرَبَّة-

گروه خشن و نيرومند از مردم و جز آنها، خانواده مَرد كه بخورند و نفعى نبخشند.

=الجَرَبَنْدِيَّة-

توبره شكارچى كه در آن آنچه را كه شكار كنند نهد. اين واژه فارسى است.

=الجِرْبِياء-

[جرب]: باد شمال يا سردى هواى آن.

=الجَرَبِيَّة-

(ن): گياهى است زينتى كه در اروپا و آسيا بويژه در مناطق مديترانه كِشت مى شود.

=الجُرَّة-

ج جُرّ: چوبى كه از آن براى شكار آهو استفاده مى شود، ظرفى كه در تهِ آن سوراخ باشد و از آن براى افشانيدن گندم در كِشت استفاده شود.

=الجَرَّة-

ج جَرّ و جِرَار: اسم مرّة از (الجرّ) است يعنى يكبار كشيدن، كوزه سُفالى بزرگ، نشخوار شتر؛ «بجَرَّةِ قَلَمٍ»: با عبارتى، با كلمه اى.

=الجِرَّة-

هيئت كشيدن، نشخوار شتر.

=الجُرْثُوم-

ج جَرَاثِيم: خاك بيخ درخت، و در اصطلاحِ امروزه به معنى ميكروب مى باشد،- مِنَ الشي ءِ: اصل يا بُنِ هر چيزى.

=الجُرْثُومة-

ج جَرَاثِيم: مترادف الجُرثوم است؛ «جُرْثومَةُ النمل»: لانه مورچه.

=الجَرْجَار-

زيتون رسيده كه تلخى از آن رفته

=الجرجارة-

=جرجر-

=الجرجر-

=الجرجير-

=جرح-

=الجرح-

=جرد-

=الجرد-

=الجرداء-

=الجردة-

=جرذ-

=الجرذ-

=الجرذون-

=جرر-

=جرز-

=الجرز-

=الجرزة-

=جرس-

=الجرس-

=الجرسة-

=جرش-

=الجرش-

=جرض-

=الجرض-

=جرع-

=الجرعة-

باشد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الجَرْجَارة-

آسياب.

=جَرْجَرَ-

جَرْجَرَةً الجملُ: شتر صداى خود را در گلو رفت و برگشت داد،- المَاءُ في حلقِه:

آب در گلوى او صدا كرد،- الماءَ: آب را در گلو ريخت و صداى قِرقِره از آن در آمد.

=الجَرْجَر-

ج جَرَاجِر: حلق، گِلو،- (ز):

خرمن كوبِ آهنى كه در درو كِشت از آن استفاده كنند،- (ن): باقِلا.

=الجِرْجِر-

(ن): باقِلا.

=الجَرْجير-

(ن): تَره تيزكِ دشتى يا باغى كه معمولًا در مناطق معتدله ميرويد و از آن در سالاد استفاده مى كنند.

=جَرَحَ-

- جَرْحاً هُ: بدن او را زخم كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد كسب و كار كرد،- هُ بِلِسانِهِ: با زبان خود او را مسخره كرد،- الشَّهَادَةَ: گواهى را نپذيرفت.

=جَرِحَ-

- جَرَحاً: بر بدنِ او زخمى وارد شد.

=جَرَّحَ-

تَجْرِيحاً هُ: او را بسيار زخمى كرد،- الشَّهَادَةَ: گواهى را نپذيرفت و برگرداند.

=الجُرْح-

ج جُرُوح و أَجْرَاح: اسم است از (الْجَرْح) به معناى زخم.

=جَرَدَ-

- جَرْداً السيفَ: شمشير خود را كشيد،- الجِلدَ: موى پوست را بركند،- العودَ:

پوست آن چوب را كند،- القَحطُ الأَرْضَ:

قحطى زمين را خشك و بى حاصل كرد،- الجَريدَةَ: شاخ خشك و بى برگ درخت را كَند و انداخت.

=جَرِدَ-

- جَرَداً: آن مَرد تاس شد،- الفَرَسُ:

موى اسب كوتاه شد،- المَكَانُ: مَلَخ در آن زمين بسيار شد و گياهان آنرا خُورد.

=جُرِدَ-

تِ الأرضُ: گياهان زمين بر اثر خوردن مَلَخها از بين رفتند.

=جَرَّدَ-

تَجْرِيداً السيفَ: شمشير را كشيد،- العودَ: پوست چوب را كَند،- الجِلدَ: موىِ روى پوست را زدود يا بَركند،- القَحطُ الأَرْضُ: قحطى آن زمين را خشك و بى حاصل كرد،- الكِتَابَةَ: نوشته را بدون حركت و نقطه نوشت،- هُ ثوبَهُ و مِنْ ثوبِهِ: جامه او را درآورد، او را برهنه كرد،- هُ مِنَ السِّلاح: او را خلع سِلاح كرد،- عليه قُواتٍ عسكريَّةٍ: بر عليه او نيروهاى نظامى فرستاد.

=الجُرْد-

ج جُرُود: قُله هاى بلند كوه كه ما بين ١٣٠٠ تا ٣٠٠٠ متر ارتفاع دارد نام ديگر آن (الصرود) است كه در زبان متداول رايج است.

=الجَرْد-

مص، ليستِ املاك يا كارهاى تجارى، باقيمانده مال، جامه كُهنه؛ «الثوبُ الجَرْد»: جامه كُهنه و فرسوده، سِپَر؛ «مكانٌ جَرْد»: زمينى كه در آن گياه نباشد.

=الجَرَد-

زمينى كه در آن گياه يا درخت نباشد، كوتاهى موى.

=الجَرِد-

جايى كه در آن گياه نباشد.

=الجَرْدَاء-

مؤنّث (الأَجْرَد) است؛ «صخرةٌ جَرْدَاء»: سنگ نرم و صاف؛ «خمَرَةٌ جَرْداء»:

مِي صاف.

=الجُرْدَة-

برهنگى، لُختى.

=الجَرْدَة-

جامه كُهنه و فرسوده.

=جَرَذَ-

- جَرْذا الجُرْجُ: زخم سخت متورّم شد.

=جَرَّذَ-

تَجْرِيذاً الشجرةَ: گِره هاى درخت را بَركند.

=الجُرَذ-

ج جِرْذَان (ح): گونه اى موش.

=الجَرَذ-

وَرَمى كه در پاى ستور پديد آيد.

=الجَرِذ-

جايى كه در آن موش بسيار باشد.

=الجِرْذَوْن-

ج جَرَاذِين (ح): موش.

=جَرَّرَ-

تَجْرِيراً هُ و به: آن چيز را سخت كشيد.

=جَرَزَ-

- جَرْزاً هُ: آن چيز را بُريد، از بُن بركند، او را كُشت،- الزَّمانُ: زمان او را فرا گرفت و نيازمند ساخت،- هُ بِالشَّتم: به او دشنام داد.

=جَرِزَ-

- جَرَزاً تِ الأَرضُ: گياه زمين خُرده شد.

=جَرُزَ-

- جَرَازَةً: پُرخور شد.

=الجَرْزُ-

ج أَجْرَاز من الأَراضِي: زمينى كه گياه در آن نَرويد يا آنكه گياهان آن خورده شده باشد؛ «أَرضٌ جَرْزٌ وَ أَرضٌ أَجْرَاز»: زمينى كه گياه آن خورده شده باشد.

=الجُرُز-

ج أَجْرَاز: مترادف (الجَرْز) است.

=الجَرَز-

ج أَجْرَاز: سال خشك و بى حاصل، جسم؛ «طَوَتِ الحَيَّةُ أَجْرَازها»: مار جسم خود را در هم پيچيد، سينه انسان،- مِنَ الأَراضى:

زمين بى گياه يا گياه خورده شده.

=الجُرْزَة-

ج جُرَز: بسته يا دسته.

=الجَرْزَة-

هلاك و نابودى.

=جَرَسَ-

- جَرْساً: سخن گفت، صدايى را به گوش رسانيد،- الكَلَامَ: سخن را با آواز خواند،- الشَّي ءَ: آن چيز را با زبان خود ليسيد.

=جَرَّسَ-

تَجْرِيساً بهم: آنها را شِنواند و رُسوا كرد و در زبان متداول به اين واژه (جَرَّصَهُمْ) گويند،- هُ الدَّهرُ: زمانه او را با تجربه كرد.

=الجَرْس-

ج أَجْرَاس: صدا يا صداى آهسته، قسمتى از چيزى؛ «مضي جَرسٌ مِنَ الليل»:

پاسى از شب گذشت.

=الجِرْس-

ج أَجْرَاس: صداى نرم و آهسته، اصل، ريشه؛ «هُوَ من خير جِرْس»: او از بهترين خاندانهاست.

=الجَرَس-

ج أَجْرَاس: زنگ، جَرَس.

=الجُرْسَة-

اسم است از (التَّجرِيس)،- عِنْدَ العامَّة: و در زبان متداول به معناى افتضاح و رسوايى است.

=جَرَشَ-

- جَرْشاً الحَبَّ و القمحَ: دانه يا گندم را نيم كوب كرد،- الرَّأْسَ: سر را خارانيد تا سبوسه آن ريخته شود.

=جَرَّشَ-

تَجْرِيشاً الرأْسَ: سر را خارانيد تا سبوسه آن ريخته شود.

=الجَرْش-

مص، صداى بيرون آمدن مار از پوستش مى باشد.

=جَرَضَ-

- جَرْضاً هُ: او را خفه كرد.

=جَرِضَ-

- جَرَضاً ريقَهُ: آب دهانِ خود را يكباره بلعيد،- بِرِيقِه: آب دهان و گلوى خود را بر اثر غم و اندوه به سختى بلعيد.

=الجَرَض-

آب يا لعاب دهان.

=جَرَعَ-

- جَرْعاً و جَرَعاً الماءَ: آب را يكباره نوشيد.

=جَرَّعَ-

تَجْرِيعاً هُ الماءَ: آب را جرعه جرعه به او نوشانيد.

=الجُرْعَة-

(طب): دارويى كه يكبار آنرا بكار برند، دارويى كه به اندازه يك قاشق

=الجرعة-

=جرف-

=الجرف-

=جرم-

=الجرم-

=الجرموز-

=الجرموق-

=الجرن-

=الجرو-

=الجروة-

=الجرور-

=الجروز-

=الجروم-

=الجري-

=الجرياض-

=الجري ء-

=الجريث-

=الجريح-

=الجريد-

=الجريدة-

=الجريرة-

=الجريس-

=الجريش-

=الجريض-

=الجريم-

=الجريمة-

=الجرين-

=جز-

=جزى-

يا چند قاشق از آن نوشند،- مِنَ الماء: آبى كه يكباره و يكجا آن را نوشند.

=الجَرْعَة-

(طب): مترادف (الجُرعة) است،- مِنَ الماء: يك جُرعه آب.

=جَرَفَ-

- جَرْفاً الطينَ: گِل را از روى زمين با بيل بَركَند و زمين را پاك كرد،- الشي ءَ:

همه آن چيز يا بيشتر آن را بُرد.

=جَرَّفَ-

تَجْرِيفاً [جرف]: مترادف (جَرَفَ) است.

=الجُرْف-

ج أَجْرَاف: كنار رودخانه كه آب آن را كنده يا خورده باشد.

=الجَرْف-

مالِ بسيار از ستوران و طلا و نقره، فراوانى و فراخى نعمت.

=الجُرُف-

ج جِرَفَة: كنار رودخانه كه آب آن را كنده يا خورده باشد.

=جَرَمَ-

- جَرْماً الشي ءَ: آن چيز را بُريد، آن را تمام كرد،- النَّاقَةَ: كُركِ شتر را بُريد،- اللحم عَنِ العَظْم: گوشت را از روى استخوان برداشت،- الوالي فُلاناً بِكذا: حاكم از فلانى جريمه اى گرفت،- لِأهلِهِ: براى خانواده خود كاسبى كرد،- جريمَةً إليهِ وَ عَلَيهِ: آن مَرد گناه كرد،- جَرْماً و جَرَماً النَّخلَ:

خرماى درخت را چيد.

=جَرُمَ-

- جَرِيمَةً: گناه او بزرگ شد.

=جَرَّمَ-

تَجْرِيماً هُ: آن چيز را قطعه قطعه كرد، او را به گناهى متهم كرد.

=الجُرْم-

ج جُرُم و أَجْرَام: مترادف (الجَرَم) است.

=الجَرْم-

ج جُرُوم: قايق، زمين بسيار گرم.

=الجِرْم-

ج أَجْرَام و جُرُم و جُرُوم (فك): يكى از جرم هاى آسمانى يا ستاره، جسم حيوان و جُز آن.

=الجَرَم-

ج جُرُوم و أَجْرَام: گناه و اشتباه، و گاهى معناى قَسَم به خود مى گيرد مانند:

«لا جَرَمَ لَأَفْعَلَنَّ»: قسم مى خورم كه آن كار را بكنم؛ «لا جَرَمَ»: لا بُدّ، بى ترديد.

=الجُرْمُوز-

ج جَرَامِيز (ح): بچّه نر گرگ، پيشاهنگ خُردسال كه سن او از دوازده سال كمتر باشد.

=الجُرْمُوق-

گالِش، كفشى كه بروى كفشى ديگر پوشند. اين واژه را در زبان متداول (الكالُوش) گويند، كفش. اين واژه فارسى است.

=الجُرْن-

ج جُرُن: خرمَن گاه، جايى كه در آن خُرما و جُز آن را خشك كنند،- ج أَجْرَان و جِرَان: سنگى كه ميان آن گود شده باشد و در آن آب جمع شود مانند حوضچه سنگى؛ «جُرْنُ المَعْمُوديّة»: حوضچه سنگى كه در گوشه اى از كليسا قرار دهند و مسيحيان از آب آن براى غسل تعميد استفاده كنند.

=الجُرْوُ-

[جرو]: مترادف (الجَروْ) است.

=الجَرْوُ-

ج جِرَاء و أَجْرٍ و جج أَجْرِية [جرو]:

سگ توله يا بچه شير، بر هر چيز كوچكى اطلاق شود حتى بر انار يا خربزه.

=الجِرْوُ-

[جرو]: مترادف (الجَروْ) است.

=الجُرْوَة-

مؤنث (الجُرْو) است.

=الجَرْوَة-

مؤنث (الجَروْ) است.

=الجِرْوَة-

مؤنث (الجِروْ) است.

=الجَرُور-

[جرّ] من الآبار: چاه بسيار گود.

=الجَرُوز-

پرخور كه هر چه در سُفره باشد آن را بخورد، آنكه به هنگام غذا خوردن شتاب كند.

=الجُرُوم-

من البلاد: سرزمين هاى گرمسيرى.

ضِدِّ اين كلمه (الصرُود) است به معناى زمينهاى سردسيرى.

=الجَرْيُ-

[جري]: مص؛ «جَرْياً على العادة»:

بر طبق معمول.

=الجَرِيّ-

ج أَجْرِيَاء [جري]: وكيل. اين واژه در مفرد و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود، مُزد بگير، رسول، نماينده، ضامن.

=الجِرِّيّ-

[جري] (ح): گونه اى ماهى رودخانه اى است كه معروف به (الحَنْكَليسْ) مى باشد. اين ماهى را در مصر (ثُعبانُ الماء) نامند زيرا بسان مار دراز است و به جز استخوان سر و ستونِ فقرات استخوان ديگرى ندارد.

=الجِرْيَاض-

مترادف (الجَرَّاض) است.

=الجَرِي ء-

ج أَجْرَاء و أجْرِئَاء [جرأ]: دلير و بى باك.

=الجِرِّيث-

(ح): مترادف (الجِرِّىّ) است.

=الجَرِيح-

ج جَرْحَى: زخمى، آنكه بدنش زخم شده باشد.

=الجَريد-

شاخه درخت خُرما كه برگهاى آن را كنده باشند.

=الجَرِيدة-

واحد (الجَريد) است، گروه اسبان كه سوار بر آنها باشند و پياده در بين آنها نباشد، باقيمانده مال، روزنامه؛ «جَريدة يوميّة»: روزنامه كه هر روز صادر شود؛ «جريدة صباحيّة»: روزنامه صبح؛ «جَريدةُ الضَّبطِ»: اين واژه در اصطلاح دادگاههاست كه منشى دادگاه جريان محاكمه را در آن ثبت كند.

=الجَرِيرَة-

[جرّ]: گناه، جنايت؛ «فَعَلْتُ ذلكَ مِنْ جَرِيرَتك»: آن كار را به خاطر تو انجام دادم.

=الجُرَيْس-

(ن): گياهى است زيبا از رسته گُلِ استكانيها اين گياه داراى شكوفه هايى سفيد يا بنفشه اى مى باشد.

=الجَرِيش-

دانه نيمكوب، بلغور.

=الجَرِيض-

مترادف (الجَرَض) است،- ج جَرْضَى: غمگين؛ «أَفْلَتَ فُلانٌ جَرِيضاً»: غم و غصه فلانى را مشرف بر مرگ كرد.

=الجَرِيم-

م جَرِيمة ج جِرَام: گناهكار، بزرگ اندام.

=الجَرِيمة-

ج جَرَائِم: گناه، جُرم، جريمه.

=الجَرِين-

ج جُرُن: خرمن گاه، جاى خشك كردن خُرما و مانند آن.

=جَزَّ-

- جَزّاً الصوفَ أو العشبَ أو النخلَ: پشم يا گياه و مانند آن را بُريد،- جُزُوزاً التمرُ: آن خُرما خشك شد،- الغَنَمُ أو البُرُّ أو النخلةُ:

هنگام چيدن يا بُريدن پشم گوسفند يا ميوه درخت خُرما رسيد.

=جَزَى-

- جَزَاءً [جزي] الرجلَ بكذا و على كذا:

آن مَرد را پاداش داد،- فُلاناً حَقَّهُ: حق فلانى را داد،- الشي ءُ فُلاناً: آن چيز براى فلانى كافى شد،- الأَمرُ منهُ أو عَنْه: آن كار

=الجزاء-

=الجزار-

=الجزارة-

=الجزاز-

=الجزازة-

=الجزاع-

=الجزاف-

=الجزال-

=الجزالة-

=جزأ-

=الجزء-

=الجزأة-

=الجزئي-

=الجزئية-

=الجزة-

=الجزدان-

=جزر-

=الجزر-

=الجزز-

=جزع-

=الجزع-

=الجزعة-

=جزف-

=جزل-

=الجزل-

=جزم-

از سوى او انجام يافت؛ «يَجزى هذا مِنْ أو عَنْ ذاك»: اين چيز جانشين آن چيز شد و انجام يافت.

=الجَزَاء-

[جزي]: پاداش بر چيزى، كيفر؛ «قانونُ الجَزَاء»: مجموعه قوانين كيفرى؛ «الجَزَاءُ النَّقْدِيّ»: جريمه نقدى.

=الجَزَاء-

ج أَجْزَاء [جزأ]: بعضى از اجزاء چيزى.

=الجِزَاء-

[جزي]: پاداش يا جزاى هر چيزى.

=الجَزَّار-

ج جَزَّارُون: قصاب، گوشت فروش، سَلّاخ.

=الجُزَارة-

اطراف شتر ذبح شده مانند دست و پا و سر كه معمولًا به ذِبح كننده شتر به جاى مُزد داده مى شود.

=الجِزَارة-

قصابى، سَلّاخى.

=الجُزَاز-

[جزّ]: آنچه كه به هنگام بُريده شدن بر زمين افتد؛ «جُزازٌ مِنَ اللَيل»: پاسى از شب.

=الجَزَاز-

[جزّ]: دِرو، هنگام دِرو، وقت چيدن يا بُريدن پشم.

=الجِزَاز-

[جزّ]: مترادف (الجَزَّاز) است.

=الجَزَّاز-

[جزّ]: آنكه پشم گوسفند يا كُركِ شتر يا خُرما را بچيند.

=الجُزَازَة-

ج جُزَازَات [جزّ]: آنچه كه بهنگام بُريده شدن بر زمين افتد، كارتِ يادداشت يا برگى كه در آن يادداشتهاى ويژه و شخصى را بنويسند.

=الجَزَاع-

آنكه ناشكيبا باشد. اين واژه مترادف (الجَزِع) است.

=الجُزَاف-

خريد و فروش بدون وزن يا كيل؛ «جُزَافاً»: بر خلاف قانون و بدون تأمُّل و انديشيدن؛ «القى كَلامَهُ جُزافاً»:

گزافه گويى كرد.

=الجَزَاف-

مترادف (الجُزَافْ) است.

=الجِزَاف-

مترادف (الجُزَافْ) است. اين واژه فارسى است.

=الجَزَّاف-

شكارگر.

=الجَزَّال-

درشت و بزرگ، فراوان از هر چيزى.

=الجَزَالَة-

فصاحت سخن، بسيارى و افزونى.

=جَزَأَ-

- جَزْءاً الشي ءَ: آن چيز را به چند جُزء تقسيم كرد،- هُ بالشي ءِ: او را به آن چيز قانع و راضى كرد.

=جَزَّأَ-

تَجْزِئةً و تَجْزِيئاً الشي ءَ: آن چيز را تقسيم كرد،- هُ بِالشي ءِ: او را به آن چيز قانع كرد.

=الجُزْء-

ج أَجْزَاء [جزأ]: جزئى از چيزى، پاره اى از چيزى.

=الجَزْء-

[جزأ]: مص، قسمتى از چيزى، كفايت؛ «لكَ في هَذَا غناءٌ و جَزْءٌ»: اين كار براى تو كافى و بسنده است.

=الجُزْأَة-

[جزأ]: چوب دو شاخه اى كه با آن درخت را از زمين بلند كنند.

=الجُزْئِيّ-

منسوب به (الجُزْء) است، اين واژه بر خلاف (الكُلّي) است؛ «جُزئيّاً»:

اندك، مقدار بسيار كم و ناچيز.

=الجُزْئِيَّة-

ج جُزْئِيَّات: اين واژه بر خلاف (الكُليَّة) است.

=الجِزَّة-

ج جِزَز و جَزَائِز: آن مقدار از پشم گوسفند كه در سال بُريده شود،- عِنْدَ العامَّة: و در زبان متداول بازمانده برگهاى توت از كِرم ابريشم است.

=الجِزْدَان-

كيفِ اوراق و اسناد، كيسه پول. اين واژه تركى است.

=جَزَرَ-

- جَزْراً و جَزَراً و جِزَاراً الشاةَ: گوسفند را ذبح كرد، ميوه درخت خُرما را چيد،- الماءُ: آب كم شد يا در زمين فرو رفت،- البَحرُ: آب دريا به سوى دريا بازگشت.

=الجَزْر-

مص، ذبح كردن، جذر دريا كه بر ضد (المَدّ) است.

=الجَزَر-

زمينى كه آب مَد از آن برگشته باشد،- الواحِدَةُ جَزَرَة: حيوانى كه ذبح آن مُبَاح باشد، آنچه كه قربانى و ذبح شود،- (ن): هويج يا زردك كه آن را گَزَر نيز گويند؛ «جَزَرُ السِّباع»: گوشتى كه غذاى حيوانات درّنده باشد.

=الجِزَر-

(ن): مترادف (الجَزَر) است.

=جَزَّرَ-

تَجْزِيراً الصوفَ أو العشبَ أو النخلَ: پشم يا گياه يا نخل خُرما را بُريد.

=الجَزَز-

پشمى كه پس از بريدن مورد استفاده قرار نگرفته باشد.

=جَزَعَ-

- جَزْعاً لهُ من ماله جَزْعَةً: براى او از مالِ خود چيزى كنار گذاشت،- الواديَ: پهناى درّه را پيمود.

=جَزِعَ-

- جَزَعاً و جُزُوعاً منهُ: بر فقدان او نتوانست صبر كند لذا غم و اندوه خود را آشكار كرد،- عليهِ: بر او مهربانى كرد.

=جَزَّعَ-

تَجْزِيعاً هُ: اندوه و ناشكيبايى او را از بين بُرد.

=الجُزْع-

مِحْوَرى كه بر روى آن چرخ دور مى زند.

=الجَزْع-

مترادف (الجُزعْ) است، مُهره اى كه سياه و سفيد باشد.

=الجِزْع-

ج أَجْزُع: كندوى عسل، كوى قوم،- مِنَ الوادي: آنچه را از درّه كه پيموده باشند.

=الجَزُع-

مترادف (الجَزِع) است.

=الجَزَع-

ناشكيبايى اين واژه ضد (الصَّبْر) است.

=الجَزِع-

ناشكيبا. اين واژه ضد (الصَّبُور) است.

=الجُزْعة-

ج جِزَع مترادف (الجِزْعة) است.

=الجَزْعة-

واحد (الجَزع) براى يكدانه مُهره است.

=الجِزْعة-

ج جِزَع: كمى از چيزى مانند آب، باقيمانده آب يا چيزى.

=جَزَفَ-

- جَزْفاً الشي ءَ: آن چيز را خريد يا فروخت بدون اينكه آن را وزن يا پيمانه كند.

=جَزُلَ-

- جَزَالَةً الشي ءُ: آن چيز غليظ شد، بزرگ شد،- الرَّجُلُ: آن مَرد دارنده رأى نيكو شد،- المَنطِقُ: سخن و منطق فصيح شد.

=الجَزْل-

مص، غليظ، بزرگ، درشت، بخشنده، بسيار، نيكو رأى، اين واژه ضد (الرّكِيك) از الفاظ و كلمات است.

=جَزَمَ-

- جَزْماً هُ: آن چيز را قطع كرد، بُريد،

=الجزم-

=الجزمة-

=الجزور-

=الجزوزة-

=الجزوع-

=الجزوف-

=الجزي ء-

=الجزية-

=الجزير-

=الجزيرة-

=الجزيز-

=الجزيعة-

=الجزيل-

=جس-

=الجس-

=الجساد-

=الجسار-

=الجسارة-

=الجساس-

=الجسام-

=الجسامة-

=جسد-

=الجسد-

=الجسداني-

=الجسدي-

=جسر-

=الجسر-

=الجسرة-

=جسم-

=الجسم-

=الجسمان-

=الجسماني-

=الجسمي-

=الجسور-

=الجسيد-

=الجسيس-

=الجسيم-

=الجسيمة-

=جشأ-

=الجشاء-

- الأَمرَ: در آن امر تصميم قطعى و بدون برگشت گرفت،- اليَمينَ: سوگند خورد،- بِالشي ءِ: آن چيز را بسيار تأكيد كردَ،- على الأَمرِ: بر آن امر تصميم گرفت،- عَلَيه الشي ءَ: آن چيز را بر او واجب كرد،- الفِعْلَ:

حرف آخر فعل را ساكن كرد، حرف عِلّه آخر فعل را حذف كرد، حرف نونِ عوض از رفع را در افعال خمسه از فعل مضارع حذف كرد،- الحَرفَ: حرف آخر كلمه را ساكن كرد يعنى بدون اعراب خواند،- النخلَةَ:

ميزان خرماى درخت را تخمين زد.

=الجَزْم-

مص،- مِنَ الأَقْلام: قلم كه صاف تراشيده شده باشد.

=الجَزْمَة-

چكمه، كفش ساقِ بلند. اين واژه تركى است.

=الجَزُور-

ج جُزُر و جَزُورات و جَزَائِر: شتر يا گوسفند كه براى ذبح آماده كنند.

=الجَزُوزَة-

ج جُزز من الغنم: گوسفندى كه براى ذبح كردن آماده شده باشد.

=الجَزُوع-

مترادف (الجَزِع) است.

=الجَزُوف-

من الحوامل: آبستنى كه زائيدنش دير شده باشد.

=الجُزَيْ ء-

ج جُزَيئَات [جزأ] ذرّه.

=الجَزِي ء-

[جزأ] من الطعام: غذاى كافى و سير كننده.

=الجِزْيَة-

ج جِزًى و جِزْيٌ و جِزَاءٌ [جزي]: جِزيه كه از اقليت هاى مذهبى گرفته مى شود، خراج زمين.

=الجِزِّير-

ذبح كننده حيوان.

=الجَزِيرَة-

ج جَزَائِر و جُزُر و جُزْر: جزيره، زمينى كه آب همه اطراف آن را فرا گرفته باشد؛ «شِبْهُ الجَزِيرةِ»: شبه جزيره، زمينى كه به جُز يكطرف ساير جهات آن را آب گرفته باشد.

=الجَزِيز-

[جزّ]: مترادف (المَجْزُوز) است.

=الجَزِيرَة-

[جزّ]: گيسوى بُريده.

=الجَزِيعَة-

ج جَزَائِع: گله گوسفند.

=الجَزِيل-

ج أَجْزَال و جِزَال: بسيار، بزرگ، هر چيز بسيارى؛ «شُكراً جَزيلًا»: سپاس فراوان،- مِنَ الكَلام: سخن فصيح و بليغ.

=جَسَّ-

- جَسّاً الأَرضَ: زمين را دَرنَورديد،- هُ:

به آن چيز دست ماليد تا آن را بشناسد،- هُ بِعينِهِ: آنرا تيز نگريست تا تشخيص دهد،- نَبْضَهُ: نبض او را با دست گرفت تا ضربان قلب وى را تشخيص دهد؛ «جَسَّ نَبْضَ الشي ءِ»: آن چيز را آزمايش و امتحان كرد،- الأخبارَ و الأُمور: از اخبار و كارها تَفحُّص و پيگيرى كرد.

=الجَسّ-

مص؛ «طَرِيُّ الجَسّ»: نرم و صاف، تازه.

الجُسَاد:

دردِ دل (شكم).

=الجِسَاد-

(ن): زعفران.

=الجَسَّار-

پُر جُرأت و جسارت.

=الجَسَارَة-

اقدام، دست درازى و تعدّى كردن.

=الجَسَّاس-

ج جَسَّاسُون: آنكه اخبار را جاسوسى كند و گزارش دهد، جاسوس،- ج جَسَّاسَات (ف): جهاز فرستنده امواج برقى يا گرفتن آن، بيسيم.

=الجُسَام-

تنومند و درشت هيكل.

=الجُسَامة-

مؤنث (الجُسَام) است.

=جَسِدَ-

- جَسَداً الدمُ بهِ: خون به آن چسبيد.

=جَسَّدَ-

تَجْسِيداً هُ: آن چيز را با زعفران رنگ كرد.

=الجَسَد-

ج أَجْسَاد: خون خشكيده، جسم انسان،- (ن): زعفران؛ «عيدُ الجَسَدِ أَو خميسُ الجَسَد»: اين عيد ويژه كاتوليكهاى مسيحى است كه پنج روز پس از قُربانى مقدّس كه هشت روز بعد از عيد عُنصره مى باشد.

=الجَسِد-

مترادف (الجاسِد) است.

=الجُسْدانيّ-

منسوب به (الجَسَد) است.

=الجَسَدِيّ-

منسوب به (الجَسَد) است.

=جَسَرَ-

- جَسْراً: پُلى ساخت،- المَفَازَةَ:

همان گونه كه از روى پُل عبور مى كنند از بيابان گذشت،- جَسَارَةً وَ جُسُوراً على الأَمْر: به آن كار اقدام كرد،- الرَّجُلُ: آن مَرد پُررويى كرد، جُرأت كرد، تعدّى كرد.

=جَسَّرَ-

تَجْسِيراً هُ: او را تشويق و تشجيع كرد.

=الجَسْر-

م جَسْرة من الرجال: مرد بلند قامت،- مِنَ الإِبل: شتر درشت هيكل،- ج جُسُور و أَجْسُر: پُل.

=الجِسْر-

(ج) جُسُور و أَجْسُر: پُل يا آنچه كه از روى آن عبور كنند مانند پُل كه بر روى رودخانه نصب شود،- (ب): آنچه كه واسطه اتصال بين دو ديوار است كه بر روى آن سقف را بنا كنند. اين وسيله از چوب يا آهن يا بتون ساخته مى شود؛ «جِسْرٌ مُعَلَّق»: پُل هوايى؛ «جِسْرٌ مُتَحَرِّك»: پُل موقّت كه مى توان آن را جابه جا كرد؛ «جِسْرٌ عائِمٌ»: پُلى است كه وسيله چند قايق كه در كنار هم قرار دهند رفت و آمد بر روى آن آسان مى شود.

=الجَسَرة-

گستاخى و جُرأت و دليرى.

=جَسُمَ-

- جَسَامَةً: بزرگ و تنومند شد.

=جَسَّمَ-

تَجْسِيماً هُ: آن چيز را تنومند كرد،- الأَمْرَ: در آن كار زياده روى كرد.

=الجِسْم-

ج أَجْسَام و أَجْسُم و جُسُوم: بدن، جَسد، آنچه كه داراى طول و عرض و عمق باشد، هيئت؛ «الجِسْمُ القَضَائيّ»: هيئتِ قضائى،- المُركَّب (ك): بواژه (الاتحاد) رجوع شود.

=الجُسُم-

كارهاى بزرگ و سنگين.

=الجُسْمان-

مترادف (الجِسْم) است.

=الجِسْمَانيّ-

منسوب به (الجِسْم) است:

«التَّأديبُ الجُسْمانيّ»: تنبيه بدنى.

=الجِسْمِيّ-

منسوب به (الجِسْم) است.

=الجَسُور-

ج جُسُر و جُسْر: قهرمان و دلير.

=الجَسِيد-

خون خشكيده.

=الجَسِيس-

ج أَجِسَّة: جاسوس، مأمور مخفى

الجَسيم-

ج جِسَام: مرد تنومند و درشت اندام، كار پُر خطر، كار با اهميت.

=الجُسَيْم-

ج جُسَيْمَات (ف): ذرّه.

=الجَسِيمَة-

مؤنث (الجَسيم) است.

=جَشَأَ-

- جُشُوءاً و جُشْأ و جَشَأ تْ نفسُهُ: از فرط اندوه يا ترس حال او دگرگون و شوريده دل و آماده قى شد،- البحرُ: دريا طوفانى شد،- مِنَ المَكَان: از آن مكان خارج شد.

=جَشَّأَ-

تَجْشِئَةً: آروغ زد.

=الجُشَاء-

آروغ كه معمولا پس از خوردن

=الجشأة-

=الجشة-

=جشع-

=الجشع-

=جشم-

=الجشم-

=الجشيش-

=الجشيم-

=الجص-

=الجصاص-

=الجصاصة-

=جصص-

=الجعاب-

=الجعال-

=الجعالة-

=جعب-

=الجعباء-

=جعبأ-

=الجعبة-

=الجعة-

=جعجع-

=الجعجعة-

=جعد-

=الجعد-

=جعز-

=الجعفر-

=الجعفيل-

=جعل-

=الجعل-

=الجعيلة-

=الجغرافي-

=الجغرافية-

=جف-

=الجف-

=جفا-

غذا و سيرى با صدايى از دهان خارج مى شود.

=الجُشْأَة-

واحد (الجُشاء) است.

=الجُشَأَة-

واحد (الجُشاء) است.

=الجُشَّة-

مترادف (الجَشَّة) است.

=الجَشَّة-

صداى بَم و درشت، گروهى از مردم كه در شورش و انقلاب با هم شعار دهند.

=جَشِعَ-

- جَشَعاً: حِرص زد و بسيار و به گونه اى بد طمع كرد.

=الجَشَع-

بدترين حِرصها، سخت ترين حِرص كه هنگام خوردن غذا و جُز آن زنند.

=الجَشِع-

ج جَشِعُون و جَشَاعَى و جُشَعَاء و جِشَاع:

آنكه بسيار حِرص زند، آزمند.

=جَشِمَ-

- جَشْماً و جَشَامَةً الأَمرَ: آن كار را با سختى متكلف شد و به عهده گرفت.

=جَشَّمَ-

تَجْشِيماً هُ الأَمرَ: آن كار را بر او تكليف و تحميل كرد.

=الجُشْم-

مترادف (الجَشَم) است.

=الجَشَم-

سنگينى يا كار سنگين؛ «أَلقى عليَّ جَشَمَهُ»: سنگينى خود را بر من انداخت.

=الجَشِم-

بسيار سنگين و سِتَبر.

=الجَشِيش-

[جشّ] من البُرّ: دانه گندم كه خوب كوبيده نشده باشد، بلغور.

=الجَشِيم-

مترادف (الجَشِم) است.

=الجَصّ-

(ب): سنگ كه پس از پخته شدن در بنّايى بكار رود. اين واژه را در زبان متداول (الجَفصين) گويند و يونانى است،- (ب): آهك يا گچ كه با آن خانه ها را اندود كنند،- عِند العامة: و در زبان متداول به معناى زمين سِفت و سخت مى باشد.

=الجِصّ-

(ب): مترادف (الجَصّ) است.

=الجَصَّاص-

دارنده گچ، گچ فروش.

=الجَصَّاصة-

كارخانه گچ پزى يا گچ سازى.

=جَصَّصَ-

تَجْصِيصاً الجَرْوُ: سگ توله چشمان خود را باز كرد،- البِنَاءَ (ب): ساختمان را گچ كارى كرد.

=الجَعَّاب-

جعبه ساز، سازنده جعبه هاى تير.

=الجِعَال-

ج جُعُل: مترادف (الجُعَالة) است.

=الجُعَالة-

مُزد بگير جنگى، مُزد كارگر.

=الجَعَالة-

مترادف (الجُعَالة) است، رشوه.

=الجِعَالة-

مترادف (الجُعَالة) است.

=جَعَبَ-

- جَعْباً هُ: آن چيز را وارونه كرد، او را بر زمين افكند،- الجَعْبَةَ: جعبه ساخت.

=جَعَّبَ-

تَجْعِيباً هُ: او را بر زمين افكند.

=الجَعْبَاء-

تُهيگاه، نشيمنگاه.

=جَعْبَأَ-

جَعْبَأَةً و جِعْبَاءً [جعبأ] هُ: مترادف (جَعَبَهُ) است.

=الجَعْبَة-

ج جِعَاب: تيردان، جعبه تير؛ «جَعْبَةُ أَخْبَارٍ»: اين تعبير را كِنايه بر كسى گويند كه هميشه اخبار را نقل مى كند.

=الجِعَة-

[جعو]: آبِ جو، مشروبى كه از جو و رازَك تهيه كنند و آنرا (البِيرَة) نامند.

=جَعْجَعَ-

جَعْجَعَةً البعيرُ: شتر خوابيد،- البَعيرَ:

شتر را براى خوابانيدن يا برخاستن تكان داد.

=الجَعْجَعَة-

مص، صداى شتران هنگاميكه به هم آميخته شوند، صداى سنگِ آسياب؛ «أَسْمَعُ جَعْجَعَةً و لا أَرى طِحْناً»: صداى سنگِ آسياب را مى شنوم ولى آردى نمى بينم. اين تعبير را براى كسى گويند كه وعده و قول و قرار دهد ولى انجام ندهد.

=جَعُدَ-

- جَعَادَةً و جُعُودَةً الشعرُ: موى مُجَعَّد شد.

=جَعَّدَ-

تَجْعِيداً الشَّعرَ: موى را پيچاند و مجعّد كرد.

=الجَعْد-

ج جِعَاد من الشعر: موىِ مُجَعَّد. اين واژه ضد (المُسْتَرسَل) است.

=جَعِزَ-

- جَعَزاً: ناتوان شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الجَعْفَر-

رودخانه، ماده شتر پُر شير.

=الجَعْفِيل-

(ن): گياهى است طُفِيليّ كه ريشه آن از ريشه ساير گياهها تغذيه مى كند، گياه هَرز.

=جَعَلَ-

- جَعْلًا: گرفت و آغاز كرد مانند «جَعَلَ يَكْتُبْ»: آغاز به نوشتن كرد، عَطا كرد مانند «اجْعَلْ لي لسانَ صِدْقٍ»: به من زبان راستگويى عطا كن،- هُ: آن چيز را ساخت، خلق كرد مانند «جَعَلَ اللّهُ الظلُمات»: خداوند تاريكيها را خلق كرد، بر پا داشت مانند «جَعَلَهُ حاكِماً»: او را حاكم كرد، قرار داد مانند «جَعَلَ الحُسنَ قبيحاً»: زيبايى را زشت كرد، گمان بُرد مانند «جَعَلَ الحَقَّ باطلًا»: حق را باطل كرد، آن را وضع كرد يا قرار داد مانند «جَعَلَهُ في متناوَلِ يدهِ»: آن را در دسترس خود قرار داد،- لهُ على كذا: بر آن چيز با وى شرط كرد.

=جَعِلَ-

- جَعَلًا الغلامُ: آن جوان چاق و كوتاه شد،- الماءُ: آن آب پُر از سِرگين و فضولات شد.

=الجُعْل-

ج أَجْعال: مُزد كارگر، دستمزد سرباز يا جنگجو پس از جنگيدن.

=الجُعَل-

ج جِعْلان (ح): گونه اى سوسك، مرد سيه چهره و بد گل كه آنرا به سوسك تشبيه كنند.

=الجَعِيلَة-

ج جَعَائِلِ: مترادف (الجُعَالة) است.

=الجِغْرافِيّ-

منسوب به (الجغْرافية) است، جغرافيا شناس.

=الجِغْرافِية-

علم وصف و شناخت زمين و تقسيمات آن است. اين واژه يونانى است،- البَشَريّة: جغرافياى انسانى،- الطبيعيّة:

جغرافياى طبيعى، الاقِتصاديّة: جغرافياى اقتصادى،- التاريخيَّة: جغرافياى تاريخىَ،- الرياضيّة: جغرافياى رياضى كه دانش شناخت كره زمين در ميان ساير كُرات و ستاره هاى آسمانى است. اين واژه يونانى است.

=الجِغْرَافِيَّة-

مترادف (الجِغْرافية) است.

=جَفَّ-

- جَفَافاً و جُفُوفاً: آن چيز خشك شد،– جَفًّا المالَ: مال و ستوران را جمع آورى كرد و با خود بُرد.

=الجُفّ-

پير مرد سالخورده، هر چيز ميان تُهى كه درون آن مانند نِي باشد، اصلاح كننده، مترادف (الجَفّ) است.

=الجَفّ-

گروهى از مَردم، تعداد بسيار.

=جَفَا-

يَجْفُو جَفَاءً و جَفَاءَةً [جفو]: در جاى خود قرار نگرفت،- صَاحِبَهُ: از دوست خود

=جفى-

=الجفاء-

=الجفاف-

=الجفال-

=الجفالة-

=الجفة-

=الجفت-

=الجفتلك-

=الجفجفة-

=الجفر-

=الجفرة-

=الجفص-

=جفف-

=الجفف-

=جفل-

=الجفل-

=الجفلى-

=الجفلة-

=جفن-

=الجفن-

=الجفنة-

=الجفوة-

=الجفول-

=الجفيف-

=جل-

=الجل-

=جلا-

روى گردان شد. اين واژه ضد (واصَلَهُ و آنَسَهُ) است،- جَنبُهُ عَنِ الفِراش: در بستر خواب آرام نگرفت،- عَليه كذا: آن چيز بر او گران و سنگين شد،- الثوبُ: جامه سفت و سخت شد.

=جَفَّى-

تَجْفِيَةً [جفو] هُ: او را بيقرار و ناآرام كرد.

=الجَفَاء-

[جفو]: مص، تنفر و روى گردانى، دورى.

=الجُفَاف-

آنچه را كه خشك كرده باشيم.

=الجَفَاف-

خشكى، يُبوست.

=الجُفَال-

آنچه را كه سيل به اطراف خود افكند، كفِ شير، پشم بسيار.

=الجَفَّال-

مترادف (الجَافِل) است.

=الجُفَالة-

من القِدْر: سَرِ جوشِ ديگ يا كفِ غذا كه با مَلاقه آن را بردارند.

=الجُفَّة-

مترادف (الجَفّ) است؛ «جاءَ القومُ جُفَّةً»: همه آن قوم آمدند.

=الجَفَّة-

مترادف (الجَفّ) است.

=الجِفْت-

اين واژه تركى است به معناى جُفت يا دو تا، تفنگ دولول،- عِندَ العامَّة: و در زبان متداول به عُصاره و چكيده زيتون گفته مى شود.

=الجِفْتِلِك-

اين واژه تركى است به معناى زمين كشاورزى، خانه ها و آلاچيق هاى كشاورزان و زمينهاى اطراف آن.

=الجَفْجَفَة-

صداى جامه نو.

=الجَفْر-

مص،- ج جِفَار: چاهِ فراخ؛ «عِلْمُ الجَفْر»: يا «علمُ الحُروف»: علم جفر، دانشى است كه پيروانش معتقدند با آن حوادث دنيا را تا پايان جهان درمى يابند.

=الجُفْرَة-

ج جُفَر و جِفَار من الشي ء: وسط يا ميان آن چيز،- مِنَ الأَرْض: جايى فراخ و گِرد از زمين.

=الجَفِص-

اين واژه ضد (الليِّن) است؛ «رَجُلٌ جَفِص»: مَرد خشك و بد قِلِق. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=جَفَّفَ-

تَجْفِيفَاً و تَجْفَافاً هُ: آن چيز را خشك كرد،- الفَرَسَ: بر روى اسب پوشش انداخت.

=الجَفَفَ-

زمين خشك و سِفت و سخت.

=جَفَلَ-

- جَفْلًا الطائر: پرنده را رَمانيد؛ «جَفَلَ القَنَّاصُ الوَحشَ عَنْ مَراعِيها»: شكارچى جانوران و حيوانات را از چراگاههاى خود رمانيد،- المَتَاع: متاع را بر روى هم انباشت،- هُ: او را بر زمين افكند،- تِ الريحُ السحاب: باد وزيد و ابرها را با خود بُرد،- البحرُ السمكَ: دريا ماهى را به كنار خود انداخت،- الطينَ: گِل را زدود،– جُفُولًا و جَفْلًا البعيرُ: شتر رميد و گريخت،- تِ النعَامَةُ: شتر مرغ گريخت،- تِ الريحُ: باد با سرعت وزيد،- القومُ: آن قوم با شتاب گريختند.

=جَفَّلَ-

تَجْفِيلًا هُ: او را ترسانيد و رمانيد،- الطينَ: گِل را زُدود و پاك كرد.

=الجَفْل-

مص،- ج جفول: ابرى كه باران خود را ريخت و سپس روانه شد، شتر مرغ كه از هر چيزى مى رمَد.

=الجَفَلَى-

دعوت عمومى مردم براى صرفِ غذا، بدون ويژه گى؛ «دُعي فلانٌ في النقَرَى لا في الجَفَلَى»: فلانى دعوت خصوصى شد نه دعوت عمومى.

=الجُفْلَة-

تكّه ى پشم

الجَفْلَة-

من الشجر: درختى كه بسيار برگ داشته باشد.

=جَفَنَ-

- جَفْناً نفسَهُ: خود را از كارهاى زشت بازداشت،- الكَرْمُ: درخت انگور ريشه دار شد،- الناقَةَ: ماده شتر را ذبح كرد و گوشت آن را پخت و در كاسه ها خورانيد.

=الجَفْن-

ج أَجْفَان و جُفُون و أَجْفُن (ع ا): پلكِ چشم، غلافِ شمشير، ريشه و شاخه هاى درخت انگور.

=الجَفْنَة-

ج جِفَن و جِفَان و جَفَنَات: واحد (الجَفن) است براى بيخِ شاخه انگور، خمره، كاسه يا قابلمه، چاه كوچك.

=الجَفْوَة-

[جفو]: بد رفتارى و خشونت در معاشرت.

=الجِفْوَة-

[جفو]: مترادف (الجَفْوَة) است.

=الجَفُول-

ج جُفْل من الرياح: بادهاى تند كه با خود ابرها را راه بَرَد.

=الجَفِيف-

[جفّ]: مترادفِ (الجافَ) است، گياه خشكيده.

=جَلَّ-

- جَلَالًا و جَلَالَةً: در حجم بزرگ شد، سالمند شد، ضد (حَقُرَ) و (دَقَّ) است، «جَلَّ فلانٌ في عيني»: فلانى در چشم من بزرگ شد،- عَنْ كذا: از چيزى منزّه شد و پاك شد،- عَنِ الحَصْر: آن چيز بى شمار شد،– جُلُولًا و جلًّا: از شهر خود به سوى شهر ديگرى روانه شد،- جَلًّا الفَرَس: پُشتِ اسب را پوشش انداخت،- جَلًّا و جَلَّةً الشي ءَ: بيشتر آن چيز را گرفت.

=الجُلّ-

ج جِلَال و أَجْلال: پوشش كه بر روى ستور اندازند، جُل، كُلُفت؛ «جُلُّ الشّي ءِ»:

بيشترين هر چيزى؛ «جُلُّ ما في الأَمر أَنَّ»:

مهمترين مسئله در آن كار آن است كه؛ «جُلُّ البيتِ»: زمينِ خانه كه داراى حدود مشخص باشد.

=الجَلّ-

مرد بزرگوار،- ج جِلَال و أَجْلَال:

پوشش ستور،- جُلُول: بادبانِ كشتى،- ج الجَلَالي مِنَ الأَرض: زمينى كه به دور آن ديوار كشيده و حدود مشخصى داشته باشد.

=الجِلّ-

مترادف (الجَليل) است؛ «رَجُلٌ جِلٌّ»: مَردِ پير و سالمند. اين واژه ضد (الدقّ) است؛ «مالهُ دِق وَ لا جِلٌّ»: هيچ چيزى ندارد،- مِنَ المتاع: فرشها و پتوها و رواندازها و جُز آن.

=جَلَا-

– جَلَاءً [جلو]: آشكار و نمايان شد،- الشي ءُ: آن چيز بالا رفت يا بلند شد،- الرَّجُلَ عَنْ بَلَدِهِ: آن مَرد را از شهر خود بيرون كرد،- عَنْ بَلَدِهِ و مِنهُ: از شهر خود خارج شد،- الجِيشُ عَنِ الأَراضي: ارتش زمينهاى اشغالى را رها كرد،- جَلْواً وَ جَلَاءً الأَمْرَ: آن امر را روشن كرد و توضيح داد،- السَّيْفَ:

شمشير را تيز كرد، البَصَرَ بالكُحْلِ: چشم را سُرمه كشيد،- النحلَ: زنبوران را با دود بيرون كرد تا عسل چيند،- الزوجُ عروسَهُ هديَّةً: داماد به هنگام زفاف به عروس

=جلى-

=الجلا-

=الجلى-

=الجلاء-

=الجلائف-

=الجلاب-

=الجلاتين-

=الجلاجل-

=الجلاد-

=الجلادة-

=الجلاف-

=الجلال-

=الجلالة-

=الجلامة-

=الجلاهق-

=جلب-

=الجلب-

=الجلباب-

=الجلبان-

=جلبب-

=الجلبة-

=الجلبوط-

=الجلة-

=جلجل-

=الجلجل-

=الجلجلان-

=الجلجلة-

هديه اى داد،- عَنهُ الهَمَّ: اندوه را از دلِ وى بيرون كرد،- جلوةً بتثليث الجيمِ و جَلاءً العروسَ على زَوجها: عروس را براى شوهرش آرايش كرد.

=جَلَى-

- جَلْياً [جلي] السيفَ: شمشير را جَلا داد.

=جَلَّى-

تَجْلِيَةً [جلو] فلاناً و عن فلانٍ الأَمْرَ: آن كار را از براى او روشن و آشكار كرد،- عَن ضَميره: درون و باطن او را دريافت،- الزوجُ عروسَهُ هديَّةً: به هنگام ازدواج داماد به عروس هديه اى داد،- بِنَظَرِهِ: به آن چيز نظر افكند.

=جَلَّى-

تَجْلِيَةً [جلي] الأَمْرَ: آن امر را آشكار كرد.

=الجَلَا-

[جلو]: روشن و آشكار؛ «ابْنُ جَلَا»:

فرزند مردى روشن بين و بزرگوار، بامداد، ماه.

=الجُلَّى-

ج جُلَل [جلّ]: مؤنث (الأَجَلْ) است به معناى بزرگتر، امرى سخت و پيش آمدى بزرگ و ناگوار.

=الجَلَاء-

[جلو]: مص، امرى روشن، وضوح، پديدارى.

=الجِلَاء-

[جلو]: مترادف (الكُحْل) است به معناى سُرمه.

=الجَلَائِف-

سيل ها.

=الجُلَاب-

گُلاب، شربت گُلاب. اين واژه فارسى است.

=الجُلَّاب-

گُلاب، آب مَويز.

=الجَلَّاب-

آنكه بردگان را براى فروش از شهرى به شهرى ديگر بَرَد، مرد پُرگو و بد اخلاق كه با صداى بلند بسيار سخن گويد.

=الجِلَاتِين-

(ك): ماده اى است چسبناك كه از عُصاره بافتهاى حيوانى بدست مىيد. اين واژه لاتينى است.

=الجَلَاجِل-

زنگهاى كوچك.

=الجَلَّاد-

ج جَلَّادون: جلّاد، آنكه تازيانه زند، آنكه شمشير بدست باشد، دژخيم، شكنجه گر، پوست فروش، كارگرى كه پوستها را براى دبّاغى آماده كند، كارگرى كه پوست يا چرمهاى كهنه را در كفّاشى و صَحّافى كتاب بكار برد، سَلّاخ.

=الجَلَادَة-

شكيبائى، نيرو، سختى، مقاومت.

=الجَلَّادَة-

توده هاى برف و يخ كه بر روى كوههاى بلند باشد.

=الجُلَاف-

گِل.

=الجَلَال-

[جلّ]: مترادف (الجَليلْ) است، بزرگى و بزرگوارى؛ «ذو الجَلَالِ»: دارنده جلال و بزرگى. اين تعبير در وصف خداوند متعال مى باشد.

=الجُلَّال-

[جلّ]: مترادف (الجَليل) است.

=الجَلَالَة-

[جلّ]: مص، بزرگى قَدر، لقب پادشاه؛ «يا صاحبَ الجَلَالَة»: اى پادشاه.

=الجُلَامة-

آنچه از پشم كه چيده يا بُريده شود.

=الجَلَاهِق-

جسم كوچك و كُروى كه از گِل يا سُرب تهيه مى شود. اين واژه فارسى است.

=جَلَبَ-

- جَلْباً و جَلَباً هُ: آن را كِشانيد و آورد،- القومَ: آن قوم را گِردآورى كرد،- لِأَهْلِهِ: براى خانواده خود كسبِ معاش كرد،- الرَّجُلُ: آن مَرد كشيده شد،- القومُ:

آن قوم براى جنگ از هر سوى گِرد هم آمدند،- الدمُ: خون خشك شد،- الجَرحُ:

زخم خوب شد،– جَلْباً عليهِ: بر او گناه و ستم كرد.

=جَلِبَ-

- جَلَباً: فراهم شد، جمع شد.

=جَلَّبَ-

تَجْلِيباً القومُ: آن قوم سر و صدا و فرياد به راه انداختند،- عَلَى الفَرَس: اسب را براى دويدن نهيب داد.

=الجُلْب-

ابر بدون باران، تاريكى شب.

=الجَلْب-

مص، گناه، جنايت، آوردن، احضار؛ «مذَكَّرَةَ جَلْب»: برگه جلب از سوى دادگاه، احضاريه.

=الجَلَب-

مص، آميخته شدن صداها درهم،- ج أَجْلاب: آنچه از شهرى به شهر ديگر بُرده شود،- ج جَلائِب: چيزهاى جلب شده يا آورده شده.

=الجِلْبَاب-

ج جَلَابِيب [جلبب]: پيراهن يا جامه فراخ و گُشاد.

=الجِلِبَّاب-

ج جَلَابِيب [جلبب]: مترادف (الجِلْبَاب) است.

=الجُلْبَان-

(ن): گياهى است از رسته (القَطّانيّات) و داراى گونه هاى بسيارى است كه براى دانه و علف آن كِشت مى شود.

=الجُلُبَان-

(ن): مترادف (الجُلْبَان) است، انبان.

=جَلْبَبَ-

جَلْبَبَةً و جِلْبَاباً هُ: بر او جامه گُشاد پوشانيد.

=الجُلْبَة-

ج جُلَب: پوست كه هنگام بهبودى زخم بر روى زخم درآيد، پوست خام كه بر روى پالان كِشند، پاره اى ابر، پاره اى علف پراكنده، درختان خاردار سبز، سنگهاى افتاده بر روى هم كه راه ستوران را بندد، «جُلْبَةُ الشتاء»: سختى زمستان.

=الجَلَبَة-

آميخته شدن صداها در يكديگر،- (طب): ريشه گياهى است كه از آن در بعضى داروهاى مُسهِل مورد استفاده قرار مى گيرد.

=الجُلْبُوط-

جوجه پرنده قبل از آنكه پَر درآورد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الجُلَّة-

ج جِلَال و جُلَل: سَبد بزرگى كه از برگ خُرما تهيه كنند.

=جَلْجَلَ-

جُلْجَلَةً الرجُلُ: آن مَرد صداى بلند كرد،- السحابُ: از ابر صداى رعد درآمد،- البعيرَ: بر شتر زنگوله بست.

=الجُلْجُل-

واحد (الجَلاجِل) است، دانه يا جوش كه در پلكِ چشم پديد آيد، گُل مُژه.

اين كلمه را در زبان متداول (الشَّحاذ) گويند.

=الجُلْجُلَان-

ميوه يا تخم گشنيز است، دانه كُنجد.

=الجُلْجُلَة-

اين واژه عبرى است به معناى (الجُمْجُمَة) و نيز نام كوهى است كه بالاى آن حضرت مسيح را دار زدند.

=الجلجلة-

=جلح-

=الجلحاء-

=الجلحة-

=جلخ-

=جلد-

=الجلد-

=الجلدة-

=الجلدي-

=الجلذ-

=جلس-

=الجلسة-

=جلط-

=الجلطة-

=جلع-

=الجلع-

=الجلعة-

=الجلعم-

=جلف-

=الجلف-

=الجلفاط-

=الجلفاظ-

=الجلفة-

=جلفط-

=جلفظ-

=جلق-

=الجلكى-

=الجَلْجَلَة-

مص، صداى رعد و زنگ.

=جَلِحَ-

- جَلَحاً: موىِ سر او از دو طرف پيشانى ريخته شد،- الثورُ: گاو بى شاخ شد،- تِ الأَرْضُ: گياه زمين خورده شد،- تِ القُرَى: دِژها و ديوارها و بناهاى قريه ها از بين رفت.

=جُلِحَ-

تِ الأرضُ: گياه زمين خورده شد،- تِ الشجَرَةُ: شاخه هاى درخت خورده شد.

=الجَلْحَاء-

مؤَنث (الأَجْلَح) است؛ «أَرْضٌ جَلْحاء»: زمين بى درخت؛ «بَقَرَةٌ جَلْحاء»:

روستايى كه دِژ و يا ديوار ندارد؛ «سطوحٌ جَلْحاء»: پُشتِ بامهايى كه ديوار ندارند، بامهاى بى ديوار.

=الجَلَحَة-

جاى ريختن موى از دو طرف پيشانى.

=جَلَخَ-

- جَلْخاً الموسى: تيغ را تيز و بُرّان و صيقلى كرد،- السيلُ الواديَ: سيل دره را پُر از آب كرد و كناره هاى دره را شكست،- هُ بالسَّيف: پاره اى از گوشت آن را با شمشير بُريد.

=جَلَّخَ-

تَجْلِيخاً الموسى: مُرادف (جَلَخَ) است به معناى تيز كردن تيغ.

=جَلَدَ-

- جَلْداً هُ بالسياط: با تازيانه او را زد،- الرَّضيعُ الثديَ: كودك هر چه شير در پستان مادرش بود خورد،- بِهِ الأَرْضَ: او را بر روى زمين افكند،- هُ على الأَمر: او را با اكراه بر آن كار واداشت.

=جَلِدَ-

- جَلَداً المكان: آن مكان پر از برف و يخ شد.

=جَلُدَ-

- جَلَادَةً و جُلُوداً و جَلَداً و مَجْلَداً الرجُلُ: آن مرد استوار و مُحكم شد.

=جُلِدَ-

المكانُ: آن زمين يخ بست.

=جَلَّدَ-

تَجْلِيداً الكتابَ: كتاب را جلد و صحّافى كرد.

=الجَلْد-

تازيانه زدن،- ج أَجْلاد، م جَلْدَة:

بسيار نيرومند.

=الجِلْد-

ج أَجْلَاد و جُلُود: پوست روى بدن انسان يا حيوان، يك پاره پوست يا گونه اى چَرم.

=الجَلَد-

مص، اين واژه لغتى است در (الجِلْد)، نيرو، سختى، صلابت، شكيبائى، صبر، تحمل، زمين سِفت، آسمان يا گنبد كبود.

=الجِلْدَة-

ج جِلَد: يك قطعه يا نوعى از پوست؛ «هُمْ مِنْ جِلْدَتِنا»: آنها از ايل و فاميل ما مى باشند.

=الجِلْدِيّ-

نسبت به (الجِلْد) است؛ «الأَمْراضُ الجِلْديَّة»: بيماريهاى پوستى.

=الجُلْذ-

ج مَنَاجِذ من غير لفظها (ح): موش كور كه معروف به (الخُلْد) است.

=جَلَسَ-

- جُلُوساً و مَجْلَساً: نشست اين واژه ضد (قامَ) است،- تِ المَحْكَمَةُ: دادگاه جلسه تشكيل داد.

=جَلَّسَ-

تَجْلِيساً هُ: آن چيز را راست و استوار كرد، او را براى نشستن كمك كرد.

=الجَلْسَة-

ج جَلَسَات: اسم مَرَّة از (الجُلوس) است، مجلس كه معمولا در جَلَسه شورا يا ساير فراكسيون ها تشكيل مى شود؛ «عَقَدَ جَلْسَةً»: جلسه اى تشكيل داد؛ «جَلْسَةٌ عامَّةٌ»:

جلسه عمومى،- في اصطلاح المَحاكِم: و در اصطلاح دادگاهها زمانى است كه براى تشكيل هيئت دادرسان و رسيدگى به پرونده ها و صدور حكم تعيين مى شود.

=الجِلْسَة-

وضع و چگونگىِ آنكه نشسته باشد.

=الجُلَسَة-

آنكه بسيار نشيند.

=جَلَطَ-

- جَلْطاً: سوگند خورد و دروغ گفت، السَّيْفَ: شمشير را كشيد،- الجِلْدَ: پوست را كند،- الرأْسَ: سر را تراشيد.

=الجُلْطَة-

اندكى شير خشك شده يا خون خشك،- الدَّمَوِيَّة: لخته اى از خون خشك شده كه در يكى از شريانها پديد آيد.

=جَلَعَ-

- جُلُوعاً الرجُلُ ثوبَهُ: جامه خود را در آورد.

=جَلِعَ-

– جَلَعاً: لبهاى او كوتاه شد و به هم نرسيد و لثه پيدا شد.

=الجَلِع-

م جَلِعَة: آنكه لبهايش به هم نرسد يا آنكه همواره دندانهايش پيدا باشد.

=الجَلَعَة-

آشكار شدن دندانها به هنگام خنديدن؛ «فُلانٌ لطيفُ الجَلَعَة»: دندانهاى او به وقت خنديدن به گونه اى زيبا نمايان مى شود.

=الجَلْعَم-

مَرد بى حيا، بى شرم.

=جَلَفَ-

- جَلْفاً هُ: پوست آن را كند؛ «جَلَفَ الطينَ عَنِ الحَجَرِ»: گِل را از روى سنگ پاك كرد،- هُ الدَّهْرُ: روزگار مالِ او را گرفت و او را محتاج كرد،- الظفْرَ: ناخُن را از بيخ كند،- هُ بالسيف: از گوشت او پاره اى با شمشير بُريد.

=جَلِفَ-

- جَلَفاً و جَلَافَةً: جِلف و بد اخلاق شد.

=جَلَّفَ-

تَجْلِيفاً الويلُ أموالَهم: روزگار اموال آنها را از بين بُرد.

=الجِلْف-

ج أَجْلَاف و جُلُوف: مَرد جِلف و بد اخلاق، بدن بى سَر، نانِ خشك، ظرف، خُم خالى، احمق،- مِنَ الغَنَم: گوسفند پوست كنده كه درون شكمش را بيرون كرده و سر و دست و پايش را بُريده باشند.

=الجِلْفَاط-

آنكه درزهاى كشتى را با پارچه آلوده به قير پُر كند و ببندد.

=الجِلْفَاظ-

مترادف (الجِلفاط) است.

=الجُلْفَة-

آنچه از پوست و مانند آن كه تراشيده شود.

=الجَلْفَة-

تراشِ قلم.

=الجِلْفَة-

ج جِلَف: پاره اى نانِ خشك،- مِنَ القَلَم: جاى تراشيدنِ قلم تا نوكِ آن.

=جَلْفَطَ-

جَلْفَطَةً السفينةَ: ميانِ درزهاى كشتى و لايه تخته هاى آن را با پارچه كتان آميخته با قير و زِفت بست. اين واژه را در زبان متداول (قَلْفَطَ) گويند.

=جَلْفَظَ-

جَلْفَظَةً السفينةً: مترادف (جَلْفَطَها) است.

=جَلَقَ-

- جَلْقاً القومَ بالمَنْجَنِيق: آن قوم را با منجنيق مورد حمله قرار داد.

=الجَلْكَى-

(ح): گونه اى ماهى غُضروفى است بسان (حنكليس) اين ماهى خون ندارد

=الجلكى-

=جلل-

=الجلل-

=جلم-

=الجلم-

=الجلمان-

=الجلمد-

=الجلمود-

=الجلنار-

=جله-

=الجلواء-

=الجلواز-

=الجلوبة-

=الجلوة-

=الجلود-

=الجلودي-

=جلوز-

=الجلوزة-

=الجلوس-

=الجلوط-

=جلي-

=الجلي-

=الجليان-

=الجليبة-

=الجلية-

=الجليد-

=الجليدة-

=الجليدي-

=الجليس-

=الجليف-

=الجليل-

=جم-

=الجم-

=الجماء-

=الجماح-

=الجماد-

و گوشت آن را با استخوان مى خورند. اين واژه غير عربى است.

=الجَلَكَى-

مترادف (الجَلْكَى) است.

=جَلَّلَ-

تَجْلِيلًا [جلّ] الشي ءُ: آن چيز عمومى شد،- الشي ءَ: آن چيز را پوشانيد؛ «جَلَّلَ المَطَرُ الأَرْضَ»: باران همه زمين را از آبِ خود پوشانيد،- الرجلَ: آن مَرد را بزرگ داشت و تجليل كرد.

=الجَلَل-

[جلّ] من الأمور: كار بزرگ، كار آسان.

=جَلَمَ-

- جَلْماً هُ: آن چيز را بُريد،- الصوفَ:

پشم را چيد،- الجَزُورَ: گوشت قربانى را از روى استخوانها بيرون كشيد.

=الجَلَم-

ابزارى است به گونه قيچى كه با آن موى و پشم را چينند،- (ح): پرنده اى است بسانِ باشه كه در حجم كوچكتر از آنست. نوك آن مانند قيچى است، نامِ ديگر آن (البُؤْبؤْ) است و به آن كُنيه (ابو رياح) مى دهند،- ج جِلَام: بز نرِ سترده موى، بُز.

=الجَلَمَانِ-

بلفظ التثنية: ابزارى است بسان قيچى. اين واژه را با لفظ مثنى خوانند؛ (شريتُ الجَلَمينِ أَو الجَلَمانَ»: جلمان را خريدم.

=الجَلْمَد-

ج جَلَامِد: گله شتران بزرگ هيكل، سنگ، صخره؛ «رَجَلٌ جَلْمَد»: مرد قوى و سخت؛ «أَرْضٌ جَلْمَدَةٌ»: زمين سنگى.

=الجُلْمُود-

ج جَلَامِيد: مترادف (الْجَلْمَدْ) است.

=الجُلَّنَار-

گُلنار يا گل انار. اين واژه فارسى است.

=جَلَهَ-

- جَلْهاً الشي ءَ: آن چيز را آشكار و دور كرد،- الرَّجُلَ: او را از آن كار بازداشت،- العِمَامَةَ: عمامه از سر برداشت.

=جَلِهَ-

- جَلَهاً: موى جلوى سر او ريخته شد.

=الجَلْوَاء-

[جلو]: مؤنث (الأَجْلَى) است؛ «جَبهَةٌ جَلواء»: پيشانى فراخ.

=الجِلْوَاز-

ج جَلَاوِزَة [جلز]: پاسبان، آنكه براى حاكم سبك و چابك رفت و آمد كند.

=الجَلُوبَة-

و يستوي فيها الواحد و الجمع: شتر كه بار و بُنه و متاع قوم را بر آن حمل كنند. اين واژه در مفرد و جمع يكسان بكار برده مى شود.

=الجِلْوَة-

[جلو]: هديه اى كه شوهر به همسرش بهنگام ازدواج مى دهد.

=الجَلُود-

بسيار شكيبا، مرد صبور.

=الجُلُودِيّ-

ج جُلُودِيُّون: كارگر دباغى پوست، كارگر صنعت چرم بويژه در صنايع كوچك از قبيل كفش و تجليد كتاب و جز آن.

=جَلْوَزَ-

جَلْوَزَةً بين يدي الأمير: در برابر حاكم و براى او رفت و آمد كرد و به خدمت او درآمد.

=الجَلْوَزَة-

سبُك بالى در رفت و آمد.

=الجُلُوس-

مص، بر تخت نشستن، تاج گذارى.

=الجَلُوط-

من النساء: زنِ بى شرم و كم حيا.

=جَلِيّ-

- جَلىً [جلو]: موى جلوى سر او ريخته و بى موى شد.

=الجَلِيّ-

[جلو]: واضح، روشن، معقول.

=الجِلَّيَان-

[جلي]: آشكار كردن، يكى از سِفرهاى يوحَنا كه بر كتاب انجيل نوشته است.

=الجَلِيبة-

ج جَلَائِب: مترادف (المَجْلُوبَة) است.

=الجَلِيَّة-

مؤنث (الجَليّ) است؛ «جَليَّةُ الأَمر»:

حقيقت امر، خبر درست و صحيح؛ «عينٌ جَلِيَّة»: چشم بينا و با بصيرت.

=الجَلِيد-

ج جُلُد: آنچه از آب كه بر روى زمين يا در يخچالها يخ بندد؛ «جَبَلُ الجَليد»:

كوه يخ كه بر روى آب روان باشد و معمولًا در مناطق قطبى و سردسيرى بوجود مىيد،- ج جُلَدَاء و جِلَاد و جِلْد: آنكه نيرومند و بُردبار است، اين واژه ضد (البَليد) است.

=الجُلَيْدَة-

ج جُلَيْدَات: پوست، پوسته نازك،- (في التصوير): و در فن عكاسى بر فيلم اطلاق مى شود.

=الجَلِيدِيّ-

منصوب به (الجَليد) است؛ «العصرُ الجَليدىُّ»: تاريخ زمان و دوران يخ بندان شمال اروپا در دوران باستان مى باشد.

=الجَلِيس-

ج جُلَسَاء و جُلَّاس: همنشين، هم صحبت.

=الجَلِيف-

م جَلِيفة ج جَلَائِف و جُلُف: مترادف (المَجْلُوف) است. خشن و بد اخلاق، ستمكار.

=الجَلِيل-

ج أَجِلَّاء و أَجِلَّة و جِلَّة: مرد سالمند، عاليقدر، با اهميت؛ «جَليلًا كانَ أو دقيقاً»: چه بزرگ باشد و چه كوچك؛ «قومٌ جِلَّة»:

سروران و بزرگان.

=جَمَّ-

- جُمُوماً الفراقُ: هنگام جدايى رسيد،- الماءُ: آب فراوان گرد آمد،- تِ البئْرُ: آب چاه فراوان شد،- العظمُ: گوشت استخوان بسيار شد،- القومُ: آن قوم استراحت گرفتند،- جَمّاً و جُمُوماً الشي ءُ: آن چيز فراوان شد،- جَمّاً و جِمَاماً و جُمَاماً و جَمَاماً الْمَاءَ: جلوى آب را نگرفت تا جمع شود،- الكيلَ: پيمانه را تا لب آن پر كرد،- المكيال: پيمانه را تقريباً پر كرد،- جَمّاً و جَمَاماً الفرسُ: اسب رها گرديد و كسى بر آن سوار نشد.

=الجَمّ-

مص،- ج جِمَام و جُمُوم: هر چيز بسيارى؛ «أحبَّهُ حُبّاً جَمّاً»: او را بسيار دوست داشت؛ «جاؤُوا جَمّاً غفيراً»: آنها همگى از بزرگ و كوچك آمدند و كسى از آنها غيبت نداشت،- من الماء: بيشتر آب.

=الجَمَّاء-

[جمّ]: مؤنث (الاجَمّ) است؛ «ارضٌ جَمّاء»: زمين نرم و صاف.

=الجُمَّاح-

ج جَمَامِح و جَمَامِيح: افرادى كه از جبهه جنگ گريخته اند، تير بدون پيكان.

=الجَمَاد-

ج جَمَادَات: آنچه كه رشد نكند و زندگى نداشته باشد مانند سنگ، معدن، جماد،- ج جُمُد: زمين؛ «سنةٌ جَمَادٌ»: سال خشك و بى باران؛ «أرضٌ جَمَادٌ»: زمين كه بر آن باران نيامده است؛ «الناقةُ الجَمَاد»:

ماده شتر كند رو، ماده شترى كه شير ندارد؛ «هو جَمَادُ الْعَين»: اين مثل را به كسى گويند كه اشك چشم او بند آمده باشد؛ «هوَ جَمادُ الكَفّ»: او مرد بخيل و خسيس

=جماد-

=جمادى-

=الجمار-

=جمارى و جمارى-

=الجماز-

=الجماع-

=الجماعات-

=الجماعة-

=الجماعية-

=الجمال-

=الجمالية-

=الجمام-

=الجمان-

=الجمانة-

=الجماني-

=الجمة-

=جمجم-

=الجمجمة-

=جمح-

=جمد-

=الجمد-

=جمر-

=الجمر-

=الجمرة-

=الجمرك-

=الجمركي-

=جمز-

=الجمزى-

=الجمزة-

=جمع-

است.

=جَمَادِ-

بالبناء على الكسر: «جَمَادِ له»: اين واژه نفرينى است كه بر شخص بخيل گفته مى شود يعنى همچنان زندگى او جامد باشد.

=جُمَادَى-

[جمد]: چشمى كه اشك ندارد؛ «عينٌ جُمَادَى»: چشم بى اشك،- ج جُمَادَيَات الاولى و الآخرة: دو ماه پنجم و ششم از سال قمرى، جمادى الاول و جمادى الثانى.

=الجُمَار-

«جاءَ القومُ جُمَاراً»: آن قوم همگى آمدند.

=الجَمَار-

گروه يا جماعت، گروهى كه گرد هم آمده باشند.

=الجِمَار-

جمع (الجَمْرَة) است؛ «جِمَارُ الحَجّ»:

سنگريزه ها كه با آن حاجيان در مناسك حج در مِنَى پرتاب مى كنند.

=الجُمَّار-

ج جُمَّارَات: مغز درخت خُرما.

=جَمَارى و جَمَارَى-

بالتَّنْوين و بدونهِ [جمر]:

به معناى (أَجمَع) است؛ «جاءَ القومُ جَمَارى»:

همه آن قوم آمدند.

=الجَمَّاز-

اسب يا ستور كه با گامهاى تند و سريع بدود.

=الجِمَاع-

مص؛ «جِماعُ الشي ءِ»: همه آن چيز؛ «قدْرٌ جِمَاعٌ»: ديگِ بزرگ.

=الجَمَاعَات-

جمع (الجَمَاعة) است؛ «جاؤوا جَمَاعاتٍ وَ أَفْراداً»: آن قوم گروه گروه و افراد آمدند،- (ع ح): دفاتر حساب و معاملات و ماليات.

=الجِمَاعَات-

(ع ح): مترادف (الجَمَاعَات) است.

=الجَمَاعَة-

ج جَمَاعات: گروهى از مردم. اين واژه بر حيوانات نيز اطلاق مى شود؛ «جَمَاعَةُ النحل»: گروه زنبوران.

=الجَمَاعِيَّة-

از مذاهب اجتماعى است كه پيروان آن معتقدند مشكلات جامعه حل نمى شود مگر آنكه تمام وسايل انتاج بطور مشترك در ميان مردم باشد (كولَّكْتيفيسم).

=الجَمَال-

مص، زيبائى؛ «عِلْمُ الجَمَالِ»:

دانش زيباشناسى و آنچه كه باعث ايجاد زيبائى و احساسات مى شود.

=الجُمَّال-

مترادف (الجَميل) است، زيباترين زيبايان.

=الجَمَّال-

ج جَمَّالَة: دارنده شتران يا ساربان آنها.

=الجَمَالِيَّة-

دانش زيباشناسى است.

=الجُمَام-

[جمّ]: آنچه بر سر پيمانه اضافه باشد؛ «جُمَامُ القَدَحِ ماءً»: قَدَحِ پُر از آب.

=الجَمَام-

[جمّ]: مترادف (الجُمام) است.

=الجِمَام-

[جمّ]: مترادف (الجُمام) است.

=الجَمَّام-

هر چيز پُر، كَيل يا پيمانه كه پُر باشد.

=الجُمّان-

مُرواريد. اين واژه فارسى است.

=الجَمَّان-

مترادف (الجمّام) است.

=الجُمَانَة-

واحد (الجُمان) است.

=الجُمَّانِيّ-

[جمّ]: آنكه موى سر او بسيار باشد.

=الجُمَّة-

ج جُمَم: بيشترين هر چيز، مجتمع موى سر.

=الجَمَّة-

ج جِمَام: چاه پُر از آب، آب چاه؛ «استَقِ مِنْ جَمَّة البئر»: از آب فراوان چاه بنوش، بيشترين هر چيزى؛ «فوائِدُ جَمَّة»:

فوائد بسيار.

=جَمْجَمَ-

جَمْجَمَةً الكلامَ: سخن را آشكار نگفت.

=الجُمْجُمَة-

ج جَمَاجمِ (ع ا): استخوانهاى سَر كه عبارتند از: هشت قطعه استخوان پيوسته به هم، جمجمه.

=جَمَحَ-

- جَمْحاً و جِمَاحاً و جُمُوحاً الفرسُ: اسب سوار خود را با تاخت بُرد، دشوار و پيچيده شد،- تِ المرأَةُ زوجَها: زن شوهر خود را رها كرد و به خانه خانواده خود رفت.

=جَمَدَ-

- جَمْداً و جُمُوداً الماءُ: آب يخ بست،- الدمُ: خون خشكيد،- حقَّه على فلانٍ: حق او بر فلانى واجب شد،- تْ يَدُه: بخيل شد،- تْ عينُهُ: اشك چشم او بند آمد.

=جَمَّدَ-

تَجْمِيداً هُ: آن چيز را منجمد كرد،- الأَموالَ المَنقولةَ (ت): اموال منقول را به بانك سپرد.

=الجُمْد-

زمين سِفت و بلند.

=الجَمْد-

مترادف (الجُمْد) است، آب يخ بسته، يخ؛ «دَرَجةُ الجَمْدِ»: درجه انجماد كه آب يخ بندد.

=الجُمُد-

زمين سِفت و بلند

الجَمَد-

مترادف (الجَمْد) است.

=جَمَرَ-

- جَمْراً القومُ على أمرٍ: آن قوم بر سر كارى گرد آمدند و به هم پيوستند.

=جَمَّرَ-

تَجْمِيراً تِ المرأَةُ شعرَها: آن زن موى سَرِ خود را به پُشت سر بافت و بَست.

=الجَمْر-

آتش روشن؛ «كانَ على أَحَرَّ مِنَ الجَمْرِ»: در موضع سختى قرار گرفت، با شكيبائى تمام منتظر شد.

=الجَمْرَة-

ج جَمَرَات و جِمَار: يك گُلِ آتش، ريگ، هر گروهى كه به هم پيوندند و با هم اتحاد كنند،- (طب): دُمَل يا التهابى كه در پوست يا بافتهاى زير آن ايجاد شود.

=الجُمْرُك-

ج جَمَارِك (ت): گمرك، اداره گمرك. اين واژه فارسى است و عربى آن (مَكس) است؛ «رَسْمُ الجُمْرُك»: عوارض گمركى.

=الْجُمْرُكيّ-

آنچه كه ويژه گمرك باشد؛ «الاتّحادُ الجُمْرُكىّ»: پيمان تجارى و بازرگانى ميان دو دولت يا بيشتر درباره واردات و صادرات.

=جَمَزَ-

- جَمْزاً: دويد و شتاب كرد،- هُ: او را مَسْخَره كرد.

=الجَمَزَى-

گونه اى دويدن با شتاب است؛ «حمارٌ جَمَزَى»: الاغى كه به سرعت راه رود.

=الجُمْزَة-

ج جُمَز (ز): جوانه گياه كه در آن دانه باشد.

=جَمَعَ-

- جَمْعاً المتفَرِّقَ: چيزهاى پراكنده را به هم پيوست،- شَمْلَ القطيعِ: گَلّه را جمع آورى كرد،- البَرَاعَةَ مِنْ أَطرافها: در كارهاى خود برترى يافت،- الأَعدادَ (ع ح):

اعداد را يكجا جمع كرد.

=جُمِعَ-

تِ الجُمْعةُ: نماز جُمعه بر پا شد.

=جَمَّعَ-

تَجْمِيعاً: جمع آورى كرد. تشديد در اين واژه براى مبالغه است،- المُسْلِمُ:

=الجمع-

=الجمعة-

=الجمعية-

=جمل-

=الجمل-

=الجملاء-

=الجملة-

=جمم-

=الجمم-

=الجمناز-

=الجمناستيك-

=جمهر-

=الجمهور-

=الجمهوري-

=الجمهورية-

=الجمود-

=الجموم-

=الجميد-

=الجميرة-

=الجميز-

=الجميزى-

=الجميزة-

=الجميع-

=الجميل-

=الجميم-

=جن-

=الجن-

=جنى-

مسلمان نماز جمعه خواند.

=الجُمْع-

ج أَجْمَاع: يك قبضه از چيزى؛ «جُمْعُ الكفِّ»: كفِ دست كه بگونه مُشت درآيد؛ «ضَرَبتهُ بِجُمع كفيِّ»: او را با مشتِ خود زدم.

=الجَمْع-

ج جُمُوع: مص، گروهى از مردم؛ «جَمْعُ الشَّمْلِ»: اتّحاد، اتّفاق؛ «يومُ الجَمع»:

روز قيامت.

=الجُمْعَة-

اجتماع، گِرد هم آيى،- ج جُمَع و جُمْعَات: روز جُمعه، هفته.

=الجُمُعَة-

ج جُمَع و جُمُعَات: روز جمعه.

=الجَمْعِيَّة-

ج جَمْعِيَّات: جمعيت، هيئت؛ «جمعيةٌ تَشريعيَّة»: هيئت پارلمانى؛ «جَمْعيَّة الأَمَمْ»: سازمان ملل متّفق؛ «الجَمعيَّةُ التعَاوُنيَّة»:

انجمن يا اتحاديه تعاونى.

=جَمَلَ-

- جَمْلًا الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد،- الشَّحْمَ: پيه را آب كرد.

=جَمُلَ-

- جَمَالًا: زيبا روى و خوش اخلاق شد.

=جَمَّلَ-

تَجْمِيلًا هُ: او را زيبا كرد،- الجَيشَ:

لشكر را مدتى دراز حبس كرد،- الشحْمَ:

پيه را گداخت.

=الجَمَلَ-

ج جِمَال و أَجْمَال و جُمْل و جِمَالة بتثليث الجيم و جج جمَالات بتثليث الجيم و جَمَائِل (ح):

شتر كه بر دو گونه است با يك كوهان و يا دو كوهان؛ «جَمَلُ البَحر» (ح): ماهى درشت اندامى است كه از نظر ضخامت آن را به شتر تشبيه كنند؛ «جَمَلُ الماء» (ح): مُرغ پليكان؛ «جَمَلُ اليَهود» (ح): حَرباء.

=الجُمَّل-

«حِسَابُ الجُمَّلِ»: حساب حروف هَجاء است در مجموعه (أَبجد) كه بر آن نيز حساب أَبجدى گفته مى شود و ماده تاريخ شعرى را بر روى آن مى سازند.

=الجَمْلَاء-

مترادف (الجَميلَة) است. اين واژه مطابق (فَعْلاء بلا أَفعَل) است.

=الجُمْلَة-

ج جُمَل: گروه هر چيزى، جمله، هر كلامى كه داراى مُسند و مُسند اليه باشد و بر دو قسم است جمله اسمية مانند: (الخيرُ عَميمٌ) و جمله فعلية مانند: (عَمَّ الخيرُ)؛ «تاجرُ الجُمْلة»: بازرگان عمده فروش؛ «سِعُر الجُملة»: بهاى فروش كالاهاى عمده؛ «علَى الجُملة»: به اختصار؛ «جُملةُ القولِ»: خلاصه سخن؛ «كانَ مِنْ جُملة أَصحابه»: از جمله ياران و پيروان او شد.

=جَمَّمَ-

تَجْمِيماً [جمّ] المكيالَ: پيمانه را لبريز كرد،- النَّبتُ: گياه بسيار شد و روى زمين را پوشانيد.

=الجَمَم-

[جمّ]: مقدار بسيار از هر چيزى، آنچه پس از پُر كردن پيمانه اضافه بر سر آن باشد، سينه؛- «هُوَ رَحْبُ الجَمَم»: او فراخ سينه است.

=الجِمْنَاز-

زمين ورزش ويژه جوانان. اين واژه يونانى است.

=الجِمْنَاسْتِيك-

اسم است براى آنچه كه ويژه تمرينات ورزشى و نيرومندى جسم ها باشد. اين واژه يونانى است.

=جَمْهَرَ-

جَمْهَرَةً الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد، بيشتر آن چيز را گرفت،- القومُ: آن قوم گرد هم آمدند،- عليهِ الخَبَر: كمى از خبر را به او گفت ولى انگيزه و مقصود آن خبر را از او پنهان داشت.

=الجُمْهُور-

ج جَمَاهِير: همه افراد قوم، بيشترين هر چيزى، بيشتر افراد قوم يا بزرگان آنها، شِن و ريگ بسيار انباشته بر روى هم.

=الجُمْهُورِيّ-

منسوب به (الجُمْهُور) است، شرابى مست كننده يا عصاره اى پخته شده.

=الجُمْهُورِيَّة-

جمهورى، ملّت يا دولت كه رهبر خود را براى زمان محدودى بعنوان رئيس جمهور تعيين كنند.

=الجُمُود-

مص، بى حركت بودن، بى حسّى، بى حالى.

=الجَمُود-

«هو جَمُود العينِ»: آنكه اشك چشمش بند آمده باشد؛ «عينٌ جَمُودٌ»: چشم كه اشك آن بند آمده باشد.

=الجَمُوم-

[جمّ] من الآبار: چاهى كه آب آن بسيار باشد.

=الجَمِيد-

«هو جَمِيدُ العينِ»: آنكه چشمانش بى اشك باشد.

=الجَمِيرَة-

گيسوى بافته.

=الجُمَّيْز-

(ن): درختى است مانند انجير.

اين درخت عمر بسيار مى كند و داراى چوبهاى خوب و برگهاى درشت است.

ميوه اين درخت از شاخه هاى درشت آن بيرون مىيد.

=الجُمَّيزَى-

(ن): مترادف (الجُمَّيْز) است.

=الجُمَّيْزة-

(ن): واحد (الجُمَّيز) است.

=الجَمِيع-

همه مَردم، اين واژه ضد پراكندگى است؛ «جاؤوا جَميعُهُم»: همه آنها آمدند، ارتش.

=الجَمِيل-

احسان و نيكوكارى؛ «عِرفانُ الجَميل»: نيكوكارى؛ «إنكارُ الجَميل»:

فراموش كردن خوبيها؛ «الاعترافُ بِالجَميل»:

به ياد داشتن خوبيها، پيه گداخته؛ «حَفظ لَهن جميلًا»: نكوئى و احسان او را فراموش نكرده است.

=الجَمِيم-

[جمّ]: گياهان بسيار، گياهان كه رُشد و نمو كرده باشند.

=جَنَّ-

- جَنّاً و جُنُوناً و جَنَاناً الليلُ: شب تاريك شد،- جَنّاً و جُنُوناً الليلُ الشي ءَ و عليه: شب آن چيز را در پناه خود گرفت و پنهان كرد،- جُنُونُهُ: ديوانگى او برانگيخته شد، خشمگين شد،- جَنّاً الجنينُ في الرّحِم: جنين در رحِم پنهان شد.

=جُنَّ-

جَنّاً و جُنُوناً: خِرَد او از بين رفت و فاسد شد،- عَنهُ: از او پنهان شد،- تِ الأَرْضُ:

زمين شكوفه برآورد،- الذباب: صداى مگس بسيار شد.

=الجِنّ-

جنّيان، مخلوقاتى است كه گويند از نظر هميشه مخفى و پنهانند،- مِنَ النَّبت:

شكوفه و غنچه درخت،- مِنَ الشَّبَاب: آغاز جوانى؛ «جِنُّ اللّيل»: تاريكى شب؛ «جِنُّ النَّاس»: بيشتر مَردم؛ «لا جِنَّ بهذا الأَمر»:

چيزى درباره آن امر پنهان نيست.

=جنَى-

- جِنَايَةً [جني]: گناه كرد،- جَنْياً و جِنًى الثَّمَرَة: ميوه را از درخت چيد؛ «جَنَى الثمرة لَهُ و جَنَاهُ ايَّاهَا»: ميوه را از درخت چيد و

=الجنى-

=الجنائزي-

=الجنائي-

=الجناب-

=الجنابة-

=الجناة-

=الجناح-

=الجناحية-

=الجناز-

=الجنازة-

=الجناس-

=الجنان-

=الجنانة-

=الجناية-

=جنب-

=الجنب-

=الجنبة-

=الجنة-

=جنح-

=الجنح-

=الجنحة-

=جند-

=الجند-

=الجندار-

=الجندب-

گرفت.

=الجَنَى-

ج أَجْنَاء و أَجْنِ: آنچه از ميوه كه چيده شود، آنچه از عسل يا طلا كه بدست آيد.

=الجَنَائِزيّ-

منسوب به (الجَنازة) است؛ «اللَّحْنُ الجَنَائِزيّ»: كلام جلوى جنازه،- ج جَنَائِزِيُّون:

آنكه پيشاپيش نعش مُرده دُعا خواند، آنكه مُرده را بر روى نعش نهد و آنرا حمل كند.

=الجِنَائِيّ-

منسوب به (الجِنَاية) است؛ (القانونُ الجِنائِيّ»: قانون مجازات يا كيفرى.

=الجُنَاب-

أو ذاتُ الجَنْب (طب): بيمارى (ذاتُ الجَنْب)، سينه پهلو.

=الجَنَاب-

اين واژه بر بزرگان اطلاق مى شود،- ج أَجْنِبَة: ناحيه و كرانه.

=الجِنَاب-

مص؛ «فَرَسٌ طَوْعُ الجِنَاب»: اسب مطيع و فرمانبردار.

=الجَنَابَة-

جنُب شدن، نجس شدن؛ «جَنَابَتَا الأَنفِ»: دو طرف بينى.

=الجَنَاة-

[جني]: آنچه كه از درخت چيده شود.

=الجُنَاح-

گناه؛ «لا جُنَاحَ عَليك»: گناهى بر تو نيست، گرايش به گناه، گروهى از هر چيزى.

=الجَنَاح-

ج أَجْنُح و أَجْنِحَة: بالِ پرنده، ناحيه، گروهى از چيزى، پناه؛ «أَنا في جَنَاح فلانٍ»:

من در پناه فُلانى هستم،- مِنَ الإنسان:

دست و زير بغل و بازو و پهلوى انسان است؛ «جَناحُ البِنَايَةِ»: گوشه و ديوارهاى اساسى ساختمان؛ «على جَنَاحِ السُّرْعة»: در اسرع وقت؛ «على جَنَاح الأَثير»: بوسيله راديو؛ «جَنَاحَا الجيشِ»: طرف راست و طرف چپ لشكر؛ «ذواتُ الجَنَاحَين» (ح): گونه اى از حشرات از رسته (ذُبابيّات) است.

=الجَنَاحِيَّة-

ميوه درخت (در دار).

=الجَنَّاز-

عند المسيحيين: اين واژه در نزد مسيحيان به معناى نماز بر مُرده است.

=الجَنَازَة-

ج جَنَائِزَ: مُرده، جسد مُرده با تابوت آن و تشييع كنندگان، سوگوارى بر مُرده كه از طرف خاندان آن بر پا مى شود.

=الجِنَازَة-

ج جَنَائِز: مترادف (الجَنَازَة) است.

=الجِنَاس-

في البديع: اين واژه در علم بديع به معناى تشابه دو كلمه در لفظ است مانند (العَيْن) كه به معناى چشم است و (العَيْن) كه به معناى چشمه آب است.

=الجُنَان-

سِپَر.

=الجَنَان-

ج أَجْنَان [جنّ]: مص، شب يا تاريكى آن، كار پنهانى، قلب كه در سينه پنهان است،- مِنْ كُل شي ء: و از هر چيزى باطن و داخل آن مى باشد.

=الجُنَانَة-

مترادف (الجُنَان) است.

=الجِنَاية-

[جني]: مص، گُناه، جريمه.

=جَنَبَ-

- جَنْباً هُ: او را راند و دور كرد، بر پهلوى او زد؛ «ضَرَبَهُ فَجَنَبَهُ»: او را زد و دور كرد،- هُ الشّى ءَ: آن چيز را از وى دور كرد،- اليهِ: بسوى او تمايل و اشتياق پيدا كرد،- جُنُوباً تِ الريحُ: باد از سمت جنوب وزيد،- جَنْباً و مَجْنَباً البعيرَ: شتر را به جنب خود راه بُرد،– جَنَابَةً الرَّجُلُ: آن مَرد جُنُب يا نجس شد.

=جَنِبَ-

- جَنَباً إليه: به سوى او تمايل كرد و مشتاق وى شد.

=جُنِبَ-

از درد پهلو ناليد، به بيمارى سينه پهلو دچار شد،- القومُ: باد جنوب بر آن قوم وزيد.

=جَنَّبَ-

تَجْنِيباً هُ الشي ءَ: آن چيز را از وى دور كرد،- هُ: آن چيز از او دور شد.

=الجَنْب-

مص،- ج أَجنَاب و جُنُوب: پهلو و طرف انسان و جُز آن، ناحيه و جهت؛ «جارُ الجَنْبِ»: همسايه ديوار به ديوار؛ «ذاتُ الجَنبِ» (طب): بيمارى سينه پهلو؛ «جَنباً لِجَنْبٍ أَو جَنْباً إلى جَنْبٍ»: برابر و كنار چيزى؛ «بينَ جَنْبيهِ»: در ميان آن چيز، در باطن آن چيز.

=الجُنُب-

آنكه جُنب شود و بر وى غُسل جنابت واجب گردد. اين واژه در مفرد و مثنى و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود،- ج أَجْنَاب: دور، آنكه فرمانبردار نباشد، بيگانه؛ «الجارُ الجُنُب»:

همسايه از غير قومِ خود.

=الجَنْبَة-

ج جُنَب و جَنَبَات: ناحيه، كناره گيرى،- مِنَ النبات: گياهى كه از علف بلندتر و از درخت كوچكتر باشد؛ «جَنْبَتا الأَنْفِ»: دو پرّه بينى؛ «في جَنَبَاتِهِ»: در داخل و درون آن چيز؛ «ضَمَّهُ بينَ جَنَبَاتِهِ»:

شامل بر آن چيز شد.

=الجُنَبة-

آنچه كه از آن اجتناب ورزى.

=الجَنَبَة-

نيمه بدن انسان و جز آن،- مِنَ الوادي: كرانه درّه؛ «جَنبَتَا الأَنفِ»: دو پرّه بينى.

=الجُنَّة-

ج جُنَن: سپر، هر چه كه باعث محافظت تن باشد، كُت.

=الجَنَّة-

ج جِنَان و جَنَّات: باغچه پُر از درخت، بهشت زمين يا آسمان؛ «سَاكِنُ الجِنَانِ»:

آنكه در بهشت باشد، فقيد از دست رفته كه سعادتمند باشد، «جَنَّاتُ النعيم»: بهشت.

=الجِنَّة-

جِن، جنون، ديوانگى.

=جَنَحَ-

- جُنُوحاً اليه: به سوى او گرائيد،- الليلُ: شب آمد،- تِ السفينةُ: كشتى به آب كم رسيد و بر گِل نشست،– جَنْحاً الطائِر: بال پرنده شكست.

=جَنَّحَ-

تَجْنِيحاً هُ: براى آن بال ساخت،- الرجلَ: به آن مَرد نسبت گناه داد.

=الجُنْح-

من الليل: پاسى از شب، «في جُنح الليل»: زير پوشش تاريكى شب.

=الجِنْح-

پهلو و طرف انسان،- من الليل:

پاسى از شب؛ «جِنحُ الطريقِ»: كنار راه.

=الجُنْحَة-

ج جُنَح: گناه.

=جَنَّد-

تَجْنِيداً الجنودَ: سربازان را جمع آورى كرد.

=الجُنْد-

ج أَجْنَاد و جُنُود: سربازان؛ «جُندُ الخلاص»: ارتش آزادى بخش،- ج أَجْنَاد:

شهر.

=الجَنَد-

زمين سِفت و خشن، سنگى كه همانند گِل باشد.

=الجِنْدَار-

ج جَنَادِرة: گاردِ امير يا حاكم، اين واژه فارسى است.

=الجُنْدُب-

ج جَنَادِب (ح): گونه اى ملخ است كه در زبان متداول به آن (القَبُّوط) گويند.

=الجندب-

=جندر-

=الجندرمة-

=جندل-

=الجندل-

=الجندلة-

=الجندي-

=الجندية-

=جنز-

=الجنزار-

=الجنزير-

=جنس-

=الجنس-

=الجنسية-

=الجنطيان-

=جنف-

=الجنف-

=الجنفيص-

=جنق-

=الجنك-

=جنن-

=الجنن-

=الجنوب-

=الجنون-

=الجني-

=الجنيب-

=الجنيبة-

=الجنية-

=الجنين-

=الجنينة-

=الجهاد-

=الجهادى-

=الجهار-

=الجهارة-

=الجهاز-

=ابزارهاى مختلف تشكيل شده باشد،- اللاقط: ابزارى كه با آن اخبار تلگرافى را گيرند،- الباعث أو المرسل: فرستنده امواج و اخبار تلگرافى،-

=الجهام-

=الجهبذ-

=الجهبر-

=الجِنْدَب-

ج جَنَادِب (ح): مترادف (الجُنْدُب) است.

=جَنْدَرَ-

جَنْدَرَةً الكتابَ: نوشته پاك شده كتاب را با قلم باز نويسى كرد.

=الجَنْدُرْمة-

ژاندارمرى، نام ديگر آن (الدَّرَك) است. اين واژه ايتاليائى است.

=جَنْدَلَ-

جَنْدَلَةً هُ: او را بر زمين افكند.

=الجَنْدَل-

ج جَنَادِل: صخره بزرگ.

=الجَنْدَلة-

واحد (الجَندَل) است.

=الجُنْدِيّ-

سرباز،- المَجْهُول: سرباز گمنام.

=الجُنْدِيَّة-

خدمت سربازى يا خدمت زير پرچم؛ «الجيش»: ارتش.

=جَنَّزَ-

تَجْنِيزاً المَيْتَ: مُرده را تشييع كرد، بر مُرده نماز خواند.

=الجِنْزَار-

تحريف زِنْجار: زنگ خوردگى كه بر روى مِس معمولًا پديد آيد. اين واژه فارسى است.

=الجِنْزِير-

تحريف زِنْجِير: زنجير. اين واژه فارسى است، نام ديگر آن (السلسلة) است.

=جَنَّسَ-

تَجْنِيساً هُ بجنسيّة بلدٍ من البلدان: به او شناسنامه كشورى را اعطا كرد و تابع آن كشور شد.

=الجِنْس-

ج أَجْنَاس: اين واژه مفهوم عمومى دارد كه بر افراد و انواع مختلف دلالت كند مانند جنس حيوانيّت در انسان و در اسب، هر رسته يا تيره از جنسى مانند جنس سگ كه از تيره حيوان است، جنس بر عائله و ايل و خانواده و مَردم و مردم يك كشور اطلاق مى شود؛ «أَبْناءُ جنْسِنا»: افراد ايل و خانواده ما؛ «الجِنسُ اللَّطيف»: زنان؛ «الجنسُ الخَشِن»:

مَردان.

=الجِنْسِيَّة-

شناسنامه كه مُعَرِّف شخص و هويّت و تابعيّت او مى باشد.

=الجَنْطِيان-

(ن): گياهى است داراى شكوفه از تيره (جنتيانيات) كه در مناطق كوهستانى مى رويد. اين گياه و شكوفه هاى زيباى آن در ساختن مشروبات الكلى كه به همين نام معروف است بكار برده مى شود.

=جَنَفَ-

- جُنُوفاً عن الطريق: از راه برگشت،- في وصيَّتهِ: از وصيت خود برگشت و ستم كرد،- عليه: به او ستم كرد و از حق وى كم نمود.

=جَنِفَ-

- جَنَفاً عن الطريق و في وصيَّتهِ: مترادف (جَنَفَ) است.

=الجَنَفَ-

ستم كردن و منحرف شدن از راه حق و عدالت.

=الجَنِف-

ستمگر و عُدُول كننده از راه حق.

=الجِنْفَيْص-

گونه اى پارچه درشت بافت.

اين واژه مُعَرَّب (كنيفوس) است و يونانى مى باشد.

=جَنَقَ-

- جَنْقاً الحجرَ: با منجنيق بر او سنگ پرتاب كرد.

=جَنَّقَ-

تَجْنِيقاً الحجرَ: با منجنيق بر او سنگ پرتاب كرد.

=الجُنْك-

ج جُنُوك (مو): گونه اى ساز است كه همان (طنبور) مى باشد. اين واژه فارسى است.

=الجَنْك-

جنگ، پيكار. اين واژه فارسى است و در زبان متداول رايج است.

=جَنَّنَ-

تَجْنِيناً [جنّ] هُ: او را ديوانه كرد.

=الجُنُن-

[جنّ]: ديوانگى يا از بين رفتن خِرَد.

=الجَنَن-

ج أَجْنَان [جنّ]: گور، مُرده، كَفن.

=الجَنُوب-

ج جَنَائِب: جنوب كه نقطه مقابل شمال است و بر آن نيز (القِبْلَة) اطلاق مى شود، باد جنوب.

=الجُنُون-

[جنّ]: ديوانگى و از بين رفتن خِرَد،- المُطْبِق: ديوانگى كامل.

=الجَنِيّ-

[جني] من التمر: خُرماى تازه كه چيده شود.

=الجِنِّيّ-

[جنّ]: واحد (الجِنّ) به معناى جنّي مى باشد.

=الجَنِيب-

فرمانبردار،- مِنَ البَعير: شترى كه آن را ساربان با خود راه بَرَد؛ «فَرَسٌ جَنيب»:

اسب يدك.

=الجَنِيبَة-

ستورى كه با خود آن را راه برند.

=الجَنِيَّة-

[جني]: گناه.

=الجِنِّيَّة-

[جنّ]: مؤنث (الجنّ) است.

=الجَنِين-

ج أَجِنَّة و أَجْنُن [جنّ]: آنچه كه از هر چيزى پوشيده باشد، جنين تا زمانى كه در رَحِم باشد، قبر، مُرده در گور.

=الجُنَيْنَة-

ج جُنَيْنَات: تصغير (الجَنَّة) است، باغ ميوه و گلها.

=الجَهَاد-

ج جُهُد: زمين سخت كه در آن گياه نرويد.

=الجِهَاد-

مص، جنگ در راه دين و خدا.

=الجُهَادَى-

منتهاى كوشش؛ «جُهَادَاك، أن تفعَلَ كذا»: منتهاى كوشش تو آن است كه اين كار را بكنى. اين واژه مرفوع است بنا بر ابتداء و جمله مؤَوَّل به مصدر كه بعد از آنست خبر آن مى باشد.

=الجِهَار-

آشكار، «لقيتهُ جِهَاراً»: او را بطور آشكار ديدم.

=الجَهَارَة-

اندام موزون و قيافه اى زيبا.

=الجَهَاز-

ج أَجْهِزة و أَجْهِزَات للبيت أو للمسافر أو للعروس: جهاز خانه يا مسافر يا عروس،- مِنْ جسمِ الإنسان: هر دستگاهى كه در بدن انسان وجود دارد كه عمل معينى انجام دهد مانند (جهاز التَّنَفُّس): دستگاه تنفس و غيره.

=ابزارهاى مختلف تشكيل شده باشد،- اللَّاقِط: ابزارى كه با آن اخبار تلگرافى را گيرند،- الباعِث أَو المُرسِلِ: فرستنده امواج و اخبار تلگرافى،- لِلْبَيت أَو للمُسَافر أَو لِلْعَرُوس:

آنچه كه مورد نياز خانه يا مسافر يا عروس باشد،- مِن جسمِ الإنسان: جهازهاى مختلف در بدن است كه عمل خاصى را انجام مى دهند مانند جهاز تنفس و جهاز هاضمه؛ «الجَهازُ السّريّ»: دستگاه مَحرمانه.

=الجَهَام-

ابرى كه باران ندارد.

=الجِهْبِذ-

ج جَهَابِذة: مَرد عارف و دانشمند، آنكه خوب را از بد تشخيص دهد. اين واژه فارسى است.

=الجَهْبَر-

(ح): شير ماده يا مؤنث (الأَسَدْ) است.

=الجهة-

=جهد-

=الجهد-

=الجهدان-

=جهر-

=الجهر-

=جهز-

=جهش-

=الجهشة-

=جهض-

=الجهض-

=جهل-

=الجهل-

=الجهلة-

=جهم-

=الجهم-

=الجهمة-

=جهنم-

=الجهور-

=الجهورة-

=الجهوري-

=الجهول-

=الجهير-

=الجهيرة-

=الجهيز-

=الجهيض-

=الجو-

=الجوى-

=الجواء-

=الجوائز-

=الجواب-

=الجوابة-

=الجواحر-

=الجواد-

=الجُهَة-

ج جُهَات [وجه]: مترادف (الجِهَة) است.

=الجَهَة-

ج جَهَات [وجه]: مترادف (الجِهَة) است.

=الجِهَة-

ج جِهَات [وجه]: كنار، سوى، جانب، ناحيه.

=جَهَدَ-

- جَهْداً في الأمر: در آن كار كوشيد و خسته شد،- الدابَّةَ: بر روى ستور بيش از طاقتِ آن بار حمل كرد،- اللَّبَنَ: كره شير را گرفت،- الطَّعَامَ: به غذا اشتها پيدا كرد،- هُ المَرضُ: بيمارى او را لاغر كرد،- بالرَّجُلِ: آن مَرد را آزمايش كرد.

=جَهِدَ-

- جَهَداً عيشُهُ: زندگى او سخت و بد و نا آرام شد.

=جُهِدَ-

به منتهاى كوشش خود رسيد، اندوهناك شد، لاغر شد.

=الجُهْد-

نيرو و توانايى؛ «بَذَلَ جُهْدَهُ»:

نيروى خود را بكار بُرد.

=الجَهْد-

مترادف (الجُهْد) است؛ «جَهْدٌ جاهِدٌ»: كوشش و تلاش كامل؛ «بِجَهْدٍ جَهيدٍ»: با سختى و مشقت بسيار.

=الجَهْدَان-

آنكه به سختى و مشقت دچار شده باشد.

=جَهَرَ-

- جَهْراً و جِهَاراً الأَمْرُ: آن امر آشكار و نمايان شد،- الأمْرَ: آن امر را آشكار كرد،- الصوتَ: صدا را بلند كرد،- بالقول: با صداى بلند سخن گفت،- الشي ءَ: آن چيز را كشف كرد،- هُ: به او نگاه كرد،- الشي ءُ فُلاناً: آن چيز فلانى را خيره كرد،- الرَّجُلَ: آن مَرد را آشكارا ديد، او را بزرگ داشت، در چشم او بزرگ شد،- القومَ: آن قوم را بسيار ديد،- الأرضَ: زمين را بدون شناسايى پيمود.

=جَهِرَ-

- جَهَراً تِ العينُ: چشم از آفتاب خيره شد و چيزى را نديد.

=جَهُرَ-

- جَهَارَةً الصوتُ: آن صدا بلند شد و اوج گرفت،- الرَّجُلُ: آن مَرد بزرگ و آراسته شد.

=الجُهْر-

هيئت مَرد، شكوه و زيبائى مرد.

=الجَهْر-

مص، آشكار و نمايان؛ «لقيتهُ جَهْراً»:

او را آشكار ديدم؛ «كَلَّمتُهُ جَهْراً وَ بِالجَهْر»: با او بطور آشكار سخن گفتم، تپه پهن و عريض، پاره اى از زمان.

=الجَهِر-

من الأصوات: صداى بلند.

=جَهَزَ-

- جَهْزاً على الجريح: بر زخمى سخت گرفت و او را با شتاب كُشت.

=جَهَّزَ-

تَجْهِيزاً هُ: آن چيز را آماده كرد،- العروسَ: جهاز عروس را آماده كرد،- المَيّتَ: وسائل مُرده را آماده كرد.

=جَهَشَ-

- جَهْشاً و جُهُوشاً و جَهَشَاناً إليه: به او پناه بُرد و همانند كودك نزد مادرش گريه كرد.

=الجَهْشَة-

اشك چشم، گروهى از مردم.

=جَهَضَ-

- جَهْضاً هُ: بر او چيره شد،- هُ عَن كذا: وى را از آن چيز بازداشت و دور كرد.

=الجِهْض-

بچه سِقط شده.

=جَهِلَ-

- جَهْلًا و جَهَالَةً: نادان شد، اين واژه ضد (عَلِمَ) است، نادان و ستمكار و بد اخلاق شد،- الحقَّ: حق را پايمال كرد،- عليهِ: خود را در برابر او به نادانى زد.

=جَهَّلَ-

تَجْهِيلًا هُ: او را به نادانى نسبت داد.

=الجَهْل-

مص؛ «عَن جَهْل»: بدون اطّلاع و دانستن.

=الجَهْلَة-

مترادف (الجَهل) است.

=جَهَمَ-

- جَهْماً هُ: با قيافه عبوس و گرفته با او روبه رو شد.

=جَهِمَ-

- جَهْماً: مترادف (جَهَمَ) است.

=جَهُمَ-

- جَهَامَةً و جُهُومَةً: ترش روى و عبوس شد.

=الجَهْم-

آنكه عبوس و ترش روى باشد.

=الجُهْمَة-

تاريكى پايان شب.

=الجَهْمَة-

مترادف (الجُهْمَة) است.

=جَهَنَّم-

جهنم، دوزخ. اين واژه غير منصرف است و عبرانى است.

=الجَهُور-

ج جُهُر؛ «جَهْورُ الصوتِ»: آنكه داراى صدائى رسا و بلند است.

=الجُهُورة-

مترادف (الجَهَارة) است.

=الجَهْوَرِيّ-

بلند و رسا؛ «صوتٌ جَهْوَرِيّ»: صداى رسا و بلند؛ «رَجُلٌ جَهْوَريٌّ»: آنكه داراى صداى بلند است.

=الجَهُول-

ج جُهَلَاء: نادانِ مطلق.

=الجَهِير-

بلند، مرتفع؛ «كلامٌ جَهِيرٌ»: سخن با صداى بلند، شايسته نيكى و خوبى، زيبا.

=الجَهِيرَة-

مؤنث (الجَهير) است؛ «امرأَةٌ جَهيرةٌ»: زنى كه داراى صداى بلند است؛ «عفيفُ السَّريرة و الجَهيرَة»: او ظاهر و باطنى پاك دارد.

=الجَهِيز-

من الخيل: اسب سبكبال؛ «موتٌ جَهِيزٌ»: مرگ ناگهانى.

=الجَهِيض-

مترادف (الجِهْض) است.

=الجَوّ-

ج جِوَاء و أَجْوَاء [جوو]: جَوّ، فضا كه ميان آسمان و زمين است، سرزمين فراخ، درّه فراخ، محيط زيست؛ «جَوّاً»: مسافرت با هواپيما؛ «جَوُّ البيتِ»: داخل خانه؛ «جَوُّ كُلِّ شي ءٍ»: ميان و داخل هر چيزى.

=الجَوَى-

[جوي]: مص، شور و توانفرسائى از اندوه يا عشق،- (طب): درد سينه، آنكه به درد سينه دچار باشد، درازى بيمارى.

=الجِوَاء-

[جوي]: دره فراخ، باطن زمين.

=الجَوَائِز-

[جوز]: اين واژه جمع (جائِز) و (جائِزة) است؛ «جَوَائِزُ الأَشعارِ أَو الأَمثالِ»:

شعرها و مَثَل هايى كه از شهرى به شهر ديگر در زبانها افتد.

=الجَوَاب-

ج أَجْوِبة و جَوَابَات [جوب]: پاسخ پُرسش، پاسخ نامه، پاسخ اعتراض.

=الجَوَّاب-

[جوب]: اين واژه مبالغه (الجائب) است، آنكه بسيار سفر كند؛ «جَوَّابُ آفاقِ»:

بسيار سفر كننده بر روى زمين.

=الجَوَّابَة-

مترادف (الجَوَّاب) است. اين تاء براى مبالغه است نه براى تأنيث.

=الجَوَاحِر-

[جحر]: جانوران عقب افتاده و بازمانده از ساير حيوانات و جانوران.

=الجُوَاد-

[جود]: تشنگى، سختى تشنگى.

=الجَوَاد-

ج أَجْوَاد و أَجَاوِد و أَجَاويد و جُود و جُودَة و جُودَاء [جود]: آنكه سخاوتمند و دستباز باشد اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود؛ «رَجُلٌ جَوَادٌ»: مَرد سخاوتمند؛ «امَرأَةٌ

=الجواد-

=الجوادة-

=الجوار-

=الجوارح-

=الجوارش-

=الجواز-

=الجوازي-

=الجواس-

=الجوالة-

=الجوالح-

=الجوالق-

=الجوانب-

=الجوانح-

=الجواني-

=جوب-

=الجوب-

=الجوبة-

=الجوته-

=الجوخ-

=الجوخة-

=جود-

=الجود-

=الجودة-

=الجوذر-

=جور-

=الجور-

=جورب-

=الجورب-

=الجورة-

=جوز-

=الجوز-

=الجوزاء-

=الجوزة-

=الجوزل-

=الجوسق-

=الجوش-

=الجوشن-

جَوَادٌ»: زن سخاوتمند،- ج جِيَاد و أَجْيَاد و أَجَاويد: اسب تندرو؛ «فرسٌ جَوَادٌ»: اسب تيزرو؛ «سِرْتُ اليه جَوَاداً»: با شتاب به سوى او رفت.

=الجَوَّاد-

[جود]: آنكه بسيار سخاوتمند باشد.

=الجُوَادَة-

[جود]: تشنگى.

=الجَوَار-

[جور]: آب بسيار گود و فراخ.

=الجِوَار-

[جور]: نزديكى؛ «بِجِوَاره»: نزديك او؛ «أَقامَ في جِوَارِه»: نزديك منزل وى سكونت كرد، امان و پيمان، زنهار دادن؛ «هُوَ في جِوَاري»: او در امان و زنهار من است.

=الجَوَارِح-

من الطيور: پرندگان شكارى؛ «جَوَارحُ النهار»: غم و اندوه روزگار؛ «نعوذُ باللّهِ مِنْ طَوَارِقِ الليلِ و جَوَارِح النهار»: از پيشامدهاى بد شب و اندوه روز به خدا پناه مى بريم؛ «بِكُلِّ جَوَارِحهِ»: با تمام نيرو و توان كه دارد.

=الجَوَارِش-

آنچه از دانه ها كه ريز شود مانند عدس و نُخود. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الجَوَاز-

ج أَجْوِزَة [جوز]: آسان گيرى؛ «مِنْ خُلُقي الجَوَاز»: آسانگيرى از اخلاق من است، امكان داشتن، آبى كه مسافر از سرچشمه اى تا سرچشمه ديگر با خود بَرَد،- ج أَجْوِزَة وَ جَوَازَات: گذرنامه، پاسپورت.

=الجَوَازِيّ-

[جزي]: جمع (الجَازِية) است؛ «جَزَتْكَ الجَوَازِي»: پاداش يا سزاى آنچه را كه كرده بودى گرفتى.

=الجَوَاسّ-

[جسّ]؛ «جَوَاسُّ الإنْسَانِ»: حواس پنجگانه انسان است كه بوسيله دست و چشم و دهان و بينى و گوش بكار مى رود.

=الجَوَّاس-

[جوس]: آنكه در ميان مردم فساد افكند،- (ح): شير

الجَوَّال-

[جول]: آنكه بسيار رفت و آمد كند، آنكه چيزى را كشف كند، پيشاهنگ.

=الجَوَالَة-

[جول] مِنَ الشي ءِ: بهترين هر چيزى.

=الجَوَّالَة-

[جول]: آنكه بسيار رفت و آمد كند، پيشاهنگانِ بزرگ.

=الجَوَالِح-

[جلح] (ز): آنچه از نوك هاى نِى و مانند آن به گونه پنبه در نى زارها پخش و پراكنده باشد، قالب هاى يخ هنگاميكه مقدارى از آن آب شود.

=الجُوَالِق-

ج جَوَالِق و جَوَالِيق: بار پشم يا موى.

اين واژه فارسى است.

=الجِوَالِق-

ج جَوَالِق و جَوَالِيق: مترادف (الجُوَالِق) است.

=الجَوَانِب-

جمع (الجانب) است؛ «رَحْبُ الجَوَانِبْ»: نيك سيرت و خوش برخورد و معاشرت.

=الجَوَانِح-

[جنح] (ع ا): دنده هاى پائين سينه؛ «بينَ جَوَانِحى»: ميان دنده هاى سينه ام.

=الجَوَّانيّ-

منسوب به (الجَوّ) است به معناى داخل خانه، اين واژه ضد (البَرَّاني) است يعنى بيرونى خانه.

=جَوَّبَ-

تَجْوِيباً [جوب] الشي ءَ: ميان آن چيز را بُريد،- الثوبَ: براى جامه جيب دوخت.

=الجَوْب-

[جوب]: مص،- ج أَجْوَاب: پيراهن زن، سپر، آتشدان، دلو بزرگ.

=الجَوْبَة-

ج جَوَب [جوب]: گودال، فاصله يا گودال ميانه خانه ها.

=الجُوتِه-

أو قِنَّب كَلْكُوتا أو القِنَّب الهنديّ (ن):

ريسمانهاى هندى كه در صنعت طناب و گونى بكار برده مى شوند.

=الجُوخ-

ج أَجْوَاخ: پارچه پشمى. اين واژه فارسى است.

=الجُوخَة-

يك قطعه پارچه پشمى.

=جَوَّدَ-

تَجْوِيداً [جود] الشي ءَ: آن چيز را به خوبى انجام داد، آن چيز را خوب و زيبا كرد،- في عَدْوِه: در دويدن شتاب كرد،- القَارِئُ: قارى قرآن با تجويد قرائت كرد،- الفَرَسُ: آن اسب خوب و اصيل شد.

=الجُود-

[جود]: كَرَم، بخشندگى، سخاوت.

=الجَوْد-

[جود]: مص، باران بسيار.

=الجَوْدَة-

[جود]: تشنِگى.

=الجُوذُر-

ج جَوَاذِر (ح): مترادف (الجُؤْذُر) است.

=الجَوْذَر-

ج جَوَاذِر (ح): مترادف (الجُؤْذُر) است به معناى گوساله ى دشتى.

=جَوَّرَ-

تَجْوِيراً [جور] هُ: او را به ستم كارى نسبت داد، او را بر زمين افكند.

=الجَوْر-

[جور]: مص، ستم كار، وصف است براى مصدر.

=جَوْرَب-

جَوْرَبَةً هُ: به پاى او جوراب پوشانيد.

=الجَوْرَب-

ج جَوَارِب و جَوارِيَة: جوراب، اين واژه را در زبان متداول (الكَلَسة) و (القَلْشِينَة) گويند. اين واژه فارسى است.

=الجُورَة-

ج جُوَر [جور]: زمين گود و فرو رفته، گودال.

=جَوَّزَ-

تَجْوِيزاً [جوز] الأَمْرَ: آن امر را اجازه داد و مُباح شمرد،- الْحُكْمَ: حُكم را جائز شمرد،- رأْيَهُ: رأى خود را اجراء كرد،- الإبِلَ: شتر را با خود كشانيد تا بگذرد،- الدراهِمَ: پولها را رايج كرد.

=الجَوْز-

[جوز]: مص،- (ن): درخت گردو، ميوه گردو؛ «جوزُ الهِند» (ن): درخت نارگيل كه از آن نارگيل بدست آيد و در مناطق گرمسيرى كِشت مى شود؛ «جَوزُ الشي ء» ج أَجواز: ميان و بيشترين هر چيزى؛ «قَطَعوا جَوْزَ الفلاة»: از ميان بيابان گذشتند؛ «مَضى جَوْزُ اللَيل»: بيشتر شب گذشت.

=الجَوْزَاء-

[جوز] (فك): نام بُرجى است در آسمان، گوسفند سياه كه در ميان آن سفيدى باشد.

=الجَوْزَة-

(ن): واحد (الجَوز) به معناى يك گردو است، ميوه گردو، يكبار آب نوشيدن؛ «جَوزَةُ العُنُق»: بر آمدگي جلوى گردن كه از غضروف تشكيل شده است.

=الجَوْزَل-

ج جَوَازِل: جوجه كبوتر.

=الجَوْسَق-

ج جَوَاسق و جَوَاسِيق: به معناى كاخ است. اين واژه فارسى است.

=الجَوْش-

[جوش]: سينه،- مِنَ اللَّيْل: پاسى از شب.

=الجَوْشَن-

ج جَوَاشِن [جشن]: سينه، زِرِه، زرهى كه بر روى سينه پوشند،- مِنَ اللّيلِ:

=جوع-

=الجوع-

=الجوعان-

=جوف-

=الجوف-

=الجوفاء-

=الجوفى-

=الجوق-

=الجوقة-

=جول-

=الجول-

=الجولان-

=الجولة-

=الجومائية-

=الجومك-

=الجون-

=الجونة-

=الجوني-

=جوه-

=الجوهر-

=الجوهرة-

=الجوهري-

=جوي-

=الجوي-

=الجيار-

=الجياش-

=الجيئة-

=جيب-

=الجيب-

=الجيبة-

=الجية-

=جيد-

نيمه شب يا پاسى از شب.

=جَوَّعَ-

تَجْوِيعاً [جوع] هُ: او را گرسنه كرد، به او غذا نداد و گرسنه شد.

=الجُوع-

[جوع]: گرسنگى. اين واژه ضد (الشبع) است،- الكلبيّ أو الجُوع البَقَريّ (طب):

گونه اى بيمارى است كه بيمار هر قدر غذا خورد سير نشود.

=الجَوْعَان-

م جَوْعَى، ج جِيَاع و جُوَّع [جوع]:

گرسنه. اين واژه ضد (الشَّبْعَان) است.

=جَوِفَ-

- جَوَفاً [جوف]: تو خالى شد.

=جَوَّفَ-

تَجْوِيفاً [جوف] هُ: آن را تو خالى كرد، آنرا مقعّر كرد، آنچه كه در درون آن بود بيرون كشيد.

=الجَوْف-

[جوف]: مص،- ج أَجْوَاف: شكم،- مِنَ البيت: اندرونى خانه؛ «في جَوْفِ الليل»:

در نيمه شب.

=الجَوف-

[جوف]: مص، فراخى.

=الجَوْفَاء-

[جوف] من القَنَا أو الشجر: درخت يا نيزه ميان تُهى،- مِنَ الدلاء: دَلو فراخ و بزرگ.

=الجَوْفِىّ-

[جوف]: منسوب به (الجَوْف):

است؛ «المياهُ الجَوْفيَّة»: آبهاى زير زمينى.

=الجَوْق-

ج أجْواق [جوق]: گروهى از مَردم.

=الجَوْقَة-

[جوق]: مترادف (الجَوْق) است؛ «جَوْقَةُ المَلَائكة»: صفى از ملائِكه يا فرشتگان؛ «الجَوْقَةُ الموسيقيَّة»: اركستر موسيقى؛ «جَوْقَةُ الشَّرَفِ»: مدالِ ملى فرانسه كه به منظور تقدير از خدمات نظامى يا دولتى اعطا مى گردد.

=جَوَّل-

تَجْوَالًا [جول] الأرضَ: در زمين بسياحت پرداخت،- في المكان: در آن مكان سياحت كرد.

=الجُول-

ج جِوَال و جُوَال و جِوَالَة و جُوَالَة و أَجْوَال [جول]: خاك كه بوسيله باد بر روى زمين گسترده مى شود، كنار كوه، ديوار قبر يا چاه؛ «جُولُ القبر»: اطراف قبر.

=الجَوْل-

[جول]: مص،- ج أَجْوَال: خاك كه بوسيله باد بر روى زمين گسترده مى شود، گروه اسبان يا چهار پايان، طناب.

=الجُولَان-

[جول]: خاك كه آن را باد به همراه خود آورد.

=الجَوْلَان-

[جول]: مترادف (الجُولان) است.

=الجَوَلَان-

[جول]: مص، مالِ اندك و ناچيز؛ «جَوَلَانُ الهُموم» آغاز اندوهها.

=الجَوْلَة-

[جول]: يكبار گشتن، يك مرحله، طواف، سياحت.

=الجَوْمَائِيَّة-

من الطائِرَات: هواپيمائى كه بر روى آب نيز شنا كند، اين واژه مركب است از: (جَويَّة و مائيَّة) يعنى هوا و آب.

=الجَوْمَك-

ج جَوَامِك: مترادف (الجَامْكِيَّة) است.

=الجُون-

ج أَجْوَان: درياى كوچك.

=الجَوْن-

ج جُون [جون]: سياه، سفيد، روز، سُرخ، گياهى كه سبزى آن به سياهى زند،- مِنَ الخيلِ و الإبِل: شتر يا اسب بسيار سياه.

=الجَوْنة-

[جون]: زُغال، خورشيد به هنگام غروب، قرّابه گِل اندود يا پوشيده به پوشال، سبد كوچك عطّار كه بر روى آن چرم كشيده باشند.

=الجُونيّ-

ج جُون [جون] (ح): گونه اى مرغ قطا كه شكم و بالهاى آن سياه است.

=جَوَّهَ-

تَجْوِيهاً [جوه] هُ: او را صاحب جاه و مقام كرد.

=الجَوْهَر-

ج جَوَاهِر: گوهر، موجودى كه قائم به نفس خود است. ضد اين كلمه (العَرَض) است، هر سنگى كه از آن منفعتى بدست آيد؛ «الجَوْهَرُ الفَرْد»: كوچكترين ذره جسم كه قابل تجزيه نباشد؛ «جَوْهَرُ الشي ء»: ماده و اصل هر چيزى كه سِرِشت و طبيعت آن بر آن استوار باشد؛ «جَوْهَرُ السَّيفِ»: پَرَندِ شمشير؛ «الجَوَاهِر العلويَّة»: افلاك يا ستاره گان يا ارواح.

=الجَوْهَرة-

واحد (الجَوهَر) است.

=الجَوْهَرِيّ-

منسوب به (الجَوْهَر) است، ضرورى و لازم كه در مقابل آن (العَرَضِيّ) است، گوهر ساز يا گوهر فروش.

=جَوِيَ-

- جَوًى [جوي]: از فرط اندوه يا عشق به سختى دردمند شد،- الشي ءَ: آن چيز را نپسنديد،- المَاءُ: آب بوى بد گرفت و گنديده شد،- تْ نَفْسُهُ مِنَ البَلَد و عَنِ البَلَد: آب و هواى آن شهر به وى سازگار نشد.

=الجَوِي-

[جوي]: بد بوى و گنديده،- (طب): آنكه به بيمارى درد سينه مبتلا باشد، عاشق.

=الجَوِيّ-

[جوي]: آنكه به تنگى نفس و سينه مبتلا باشد.

=الجُوِّيّ-

[جوو]: حيوان اهلى و خانگى.

=الجَوِّيّ-

[جوو]: منسوب به (الجوّ) است؛ «البريدُ الجَوّيّ»: پست هوايى؛ «الغارةُ الجَويَّة»:

حمله هوايى؛ «الملاحةُ الجويَّة»: پرواز با هواپيما.

=الجَيَّار-

گچ يا آهك خام و پخته نشده.

=الجَيَّاش-

[جيش]: سرگشته و سرگردان.

=الجَيْئَةٍ-

[جيأ]: مص، اسم مرّة از (جاءَ).

=الجِيئَة-

ج جِيآت [جيأ]: آمدن؛ «جيئةً وَ ذِهَاباً»: آمدن و رفتن.

=جَيَّبَ-

تَجْبِيباً [جيب] القميصَ: براى پيراهن جيب دوخت.

=الجَيْب-

ج جُيُوب [جيب]: قلب، سينه؛ «انَّهُ ناصِحُ الجَيْب»: او مَرد راست و درست است، كيسه اى كه به جامه دوزند و در آن چيزى نهند،- مِنَ القَميص: يقه پيراهن؛ «مصروفُ الجَيْب»: خرجى توجيبى كه براى كارهاى شخصى بمصرف مى رسد؛ «جُيُوبُ المُقاوِمةِ»:

مناطق محاصره شده در زمينهائى كه دشمن آنرا اشغال كرده است؛ «جيبُ زاويةٍ حادَّةٍ في مثَّلث قائِمِ الزاوية (ه): نسبت ضلع مقابل زاويه بر وتر در مثلث قائمُ الزاويه است.

=الجَيْبَة-

[جيب]: جيب، كيسه.

=الجِيبَة-

[جوب]: هيئت پاسخ دادن.

=الجَيَّة-

[جوي]: بوى بد و گنديده. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الجِيَّة-

ج جِيّ [جوي]: آب يا جُز آن كه بگندد، باطلاق و مُرداب.

=جَيِدَ-

يَجَادُ جَيَداً [جيد]: گردن او بلند و زيبا شد.

=جِيدَ-

[جود] تِ الأرضُ: باران خوبى بر روى

=الجيد-

=الجيداء-

=الجيدانة-

=جير-

=الجير-

=الجيرو-

=الجيزة-

=جيش-

=الجيش-

=الجيشة-

=جيف-

=الجيفة-

=الجيل-

=الجيم-

=الجيوديزية-

=الجيولوجيا-

زمين فرود آمد،- الرَّجُلُ: آن مَرد تشنه شد، آن مرد مشرف بر هلاك و نابودى شد.

=الجِيد-

ج أَجْيَاد و جُيُود [جيد]: گردن.

=الجَيَّد-

ج جِيَاد و جج جِيَادَات و جَيَائِد و كان قياسهُ جَيَاوِد بالواو فَهُمز شذوذاً [جود]: خوب. اين واژه ضد (الرَّدي ء) است؛ (جَيِّداً): بسيار خوب، نيكو، مُتقن.

=الجَيْدَاء-

ج جُود [جيد]: زنِ گردن بلند و زيبا.

=الجَيْدَانة-

ج جُود [جيد]: مترادف (الجَيْدَاء) است.

=جَيَّرَ-

تَجْيِيراً [جير] السندَ (ت): سند، سفته يا چك را به حواله كرد ديگرى امضاء كرد،- الحوضَ: حوض را با آهك اندود كرد.

=الجِير-

گچ، آهك.

=الجِيرو-

(ت): پُشت نويسى سَنَد يا تحويل سند بنام ديگرى كه آن را (التدْوير) نيز نامند. اين واژه ايتاليايى است.

=الجِيزة-

ج جِيز و جِيَز [جوز]: يك جُرعه آب، ناحيه، كنار دره.

=جَيَّشَ-

تجْيِيشاً [جيش] الجيوشَ: لشكريان را جمع آورى كرد.

=الجَيْش-

ج جُيُوش [جيش]: ارتش، گروه سربازان،- (ن): گياهى است دراز با شاخه هاى بلند كه پُر از دانه است،- عند العامَّة: و در زبان متداول صداى بلند و نيرومند است؛ «جيشُ الاحتِلالِ»: ارتش اشغالگر كه كشورى را اشغال كند.

=الجَيْشَة-

ج جَيْشَات [جيش]: اسم مرّة از (جاشَ) است.

=جَيَّفَ-

تَجْيِيفاً [جيف] تِ الجُثَّةُ: لاشه گنديد و بوى گرفت.

=الجِيفَة-

ج جِيَف و أَجْياف [جيف]: لاشه گنديده مُرده.

=الجِيل-

ج أَجْيَال و جِيلان [جيل]: سَدِه يا قرن، مردم يك زمان، صنفى از مَردم.

=الجِيم-

مترادف (الديباج) است به معناى جامه يا پارچه ابريشمى.

=الجِيُودِيزِيَّة-

(ه): شناخت مساحت زمين در مسافاتى فراخ؛ «النقطة الجِيُوديزيّة»:

نقطه اى كه از آن حدود كشورها و مرزها شناخته مى شود و با آن مقايسه مى گردد. اين واژه يونانى است.

=الجِيُولُوجيا-

(ط ا): علم زمين شناسى. اين واژه يونانى است.

ح الحاء

ح-

=الحائر-

=الحائرة-

=الحائز-

=الحائط-

=الحائف-

=الحائك-

=الحائكة-

=الحائل-

=الحائلة-

=الحائم-

=الحائمة-

=الحائن-

=الحائنة-

=حاب-

=حابى-

=الحاب-

=الحابة-

=حابس-

=الحابس-

=الحابل-

=الحابلة-

=الحابول-

=حات-

=الحاتم-

=حاث-

=الحاثر-

=حاج-

=الحاج-

=حاجى-

ح الحاء

ح-

حرف ششم از حروف مبانى و از حروف حلق است. اين حرف در حساب جُمَّل عبارت از (٨) مى باشد.

=الحَائِر-

[حور]: فا، سرگردان،- فى أمْرِهِ:

آنكه در كار خود سرگشته باشد.

=الحَائِر-

ج حُوران و حِيران [حير]: فا، جائى كه در آن آب گرد آمده باشد، زمين مطمئن كه اطراف آن مرتفع و بلند باشد.

=الحائِرة-

[حور]: زن سرگشته و حيران.

=الحَائِز-

[حوز]: بدست آورده، دارنده؛- «الحَائز الشَّهَادَة»: آنكه گواهى يا مدرك تحصيلى بدست آورده باشد.

=الحَائِط-

ج حِيطان و حِيَاط [حوط]: ديوار، باغ؛- «ضَرَبَ به عُرْضَ الحائِط»: به او اهميت نداد، او را سبك شمرد.

=الحَائِف-

ج حُيَّف و حُيُف و حَافَة [حيف]:

ستمگر، ستمكار؛- «حائِفُ الجَبَلِ»: دامنه يا پايين كوه.

=الحَائِك-

ج حَاكَة و حَوَكة [حوك]: بافنده پارچه،- حائِكات و حَوَائِك: زن بافنده كه به آن «الحَائِكَة» گويند.

=الحَائِك-

[حيك]: آنكه با تكبر و ناز راه رود.

=الحَائِكَة-

ج حائِكَات و حَوَائِك [حوك]: زن بافنده ى پارچه.

=الحَائِل-

ج حُول و حُوَّل و حِيَال و حَوَائِل [حول]:

دو رنگ يا چند رنگ، آنكه يكسال تمام عمر داشته باشد، هر ماده ى نازا، آنكه ميان دو نفر حايل و يا معترض باشد.

=الحَائِلَة-

[حول]: هر ماده اى كه يك سال عُمر داشته باشد، هر ماده اى كه نازا باشد، حيله، فريب؛ «ما فيه حَائِلَةٌ»: حيله اى در او نيست.

=الحَائِم-

ج حُوَّم [حوم]: تشنه كه براى مذكر بكار مى رود.

=الحَائِمَة-

ج حَوَائم و حُوَّم [حوم]: تشنه كه براى مؤنث بكار مى رود.

=الحَائِن-

[حين]: احمق، نادان.

=الحَائِنَة-

ج حَوَائِن [حين]: بلاى سخت، مصيبت.

=حابَ-

- حَوْباً و حُوباً و حَوْبةً و حَاباً و حِيَابَةً [حوب] بكذا: گناه كرد.

=حابَّ-

مُحَابَّةً و حِبَاباً [حبّ] هُ: او را دوست داشت، دوستى خود را بر او آشكار كرد.

=حابَى-

مُحَاباةً و حِبَاءً [حبو] الرجُلَ: آن مرد را يارى كرد، بسوى او گرايش كرد، او را به خود اختصاص داد،- القاضى زيداً في الحُكْم: قاضى در صدور حكم به او گرايش كرد و حكم ناحق صادر نمود،- هُ في البيع:

با او در معامله آسانى كرد.

=الحَاب-

[حوب]: گناه.

=الحَابَة-

[حوب]: گناه.

=حابَسَ-

مُحَابَسَةً [حبس] هُ: او را حَبس و زندانى كرد.

=الحَابس-

واحد (الحُبَّسْ) است.

=الحَابِل-

[حبل]: شكارچى، جادوگر، افسونگر؛ «اختلط الحابِلُ بِالنَّابِل»: اين مثل هنگامى بكار برده مى شود كه امر دشوار و سخت شده باشد.

=الحَابِلَة-

ج حَبَلَة: مترادف (الحُبْلَى) است.

=الحَابُول-

طناب يا ريسمانى كه بوسيله آن از درخت خُرما بالا روند.

=حاتَ-

- حَوْتاً و حَوَتَاناً [حوت] الطيرُ أو الوحشُ على الشي ء: پرندگان يا حيوان درنده اطراف آن چيز گرديدند.

=الحَاتِم-

فا، قاضى، حاكم،- «حَتَمَ الحَاتِمُ بِكَذا»: قاضى حكم به چيزى صادر كرد، كلاغ، سياه.

=حاثَّ-

مُحَاثَّةً [حثّ] هُ: او را بر آن كار تشويق كرد و برانگيخت.

=الحَاثِر-

«عسلٌ حاثِرٌ»: عسلى كه فاسد شده باشد و بصورت دانه هاى خشك درآمده باشد.

=حاجَ-

- حَوْجاً [حوج]: فقير و نيازمند شد.

=حاجَّ-

حِجَاجاً و مُحَاجَّةً [حجَ] هُ: بر او احتجاج و اعتراض كرد.

=الحَاجُ-

[حوج] (ن): گونه اى خار، (ن):

گونه اى گياه (حمض) كه داراى برگهاى دراز و نازك ميباشد و در زبان فارسى به آن خار شتر گويند.

=الحاجُّ-

[حجّ]: اسم جمع است به معناى حاجيان؛ «قَدِمَ الحَاج حتّى المُشَاة»:

حاجيان حتى پيادگان آنها آمدند،- ج حُجَّاج و حَجيج و حُجّ: اسم فاعل است، آنكه به زيارت خانه خدا يا اماكن مقدسه رفته باشد.

=حاجَى-

مُحَاجَاةً [حجو] هُ: بر او در سخن و

=الحاجب-

=الحاجبة-

=الحاجبية-

=الحاجة-

=حاجز-

=الحاجز-

=الحاجزة-

=الحاجم-

=الحاجيات-

=حاد-

=الحاد-

=حادث-

=الحادث-

=الحادثة-

=الحادر-

=الحادورة-

=الحادي-

=الحاذ-

=الحاذة-

=حاذر-

=الحاذر-

=الحاذق-

=الحاذورة-

=حار-

=الحار-

=حارب-

=الحارة-

=الحارث-

زيركى چيره شد، بر او سخنان مختلفى طرح كرد.

=الحَاجِب-

ج حَوَاجِب و حَوَاجِيب: ابرو؛ «حاجِبُ الهَواء»: آنچه كه عايقِ نفوذ هوا باشد؛ «حاجِبُ الشَّمسِ»: كرانه اى از خورشيد، آغاز پديد آمدن خورشيد. اين واژه از ابروى چشم مستعار است، «حَواجِبُ الشّمسِ»: روشنائى خورشيد؛ «حَواجِبُ الشي ءِ»: كناره هر چيزى،- ج حُجَّاب و حَجَبَة: دربان. اين واژه نيز بر دربان سلطان اطلاق مى شود.

=الحَاجِبَة-

«حاجِبةُ الشمسِ» (ا ع): ابزارى است كه چشم را از نور خورشيد محافظت مى كند.

=الحَاجِبيَّة-

(ن): گياهى است از رسته (سحلبيات) كه داراى گلهاى خوشه اى بسانِ حشرات مانند زنبور و مگس مى باشد.

=الحَاجَة-

ج حَاج و حِوَج و حَاجَات و حَوَائج و هذا الأخير على تقدير حائِجة [حوج]: نيازمندى؛ «الحوائج»: لوازم و ضروريات، متاعها؛ «كانَ في حاجَةٍ الى»: نيازمند به آن چيز بود،- «لا حَاجَةَ الى»: نيازى به آن چيز نيست، مُقتضى نيست؛ «لا حَاجَةَ لي بِهِ»:

نيازى به آن ندارم؛ «عِنْدَ الحَاجَةَ»: به هنگام لزوم و ضرورت.؛- «سَدّ حَاجَتَهُ»:

نيازمندى او را تأمين كرد؛ «قَضَى حَاجَتَهُ»: نياز او را برآورد؛ «قَضَى الحاجَة»: به مستراح رفت.

=حاجَزَ-

مُحاجَزَةً [حجز] هُ: جلوى او را گرفت، وى را بازداشت.

=الحَاجِز-

ج حَجَزَة و حَواجِز: عايق، آنچه كه ميان دو چيزى فاصله افكند، برزخ، لبه ى شمشير، ستمكار؛ «الحَاجِزُ النَّارِيّ» (ا ع):

خط آتشين كه از پرتاب چندين بمب پياپى بر روى دشمن پديد آيد و مانند ديوارى از آتش در برابر دشمن باشد؛ «الحاجز الحراريّ» (ف): اصطلاحى است علمى كه بر گرماى پديد آمده از برخورد هواپيما به طبقات جوى و هوائى اطلاق مى شود؛ «الحواجِزُ الجُمْرُكِيّة»: ماليات و عوارض گمركى كه جلوى آزادى تبادل كالاهاى تجارى را مى گيرد.

=الحَاجِزَة-

آنچه كه مانع و عايق باشد؛ «حاجزةُ الصواعق»: عايق برق و صاعقه ى آسمانى.

=الحَاجم-

ج حُجَّام و حَجَمة: حجامتگر، حجامت كننده.

=الحَاجِيَّات-

[حوج]: لوازم ضرورى و روزمره ى زندگى.

=حادَ-

- حَوْداً [حود] عنه: از او برگشت و منحرف شد.

=حادَ-

- حَيْداً و حَيَدَاناً و مَحِيداً و حَيْدَةً و حُيُوداً و حَيْدُودَةً [حيد] عن الطريق: از راه برگشت و عدول كرد.

=حادَّ-

مُحَادَّةً [حدّ] هُ: بر او خشم گرفت و دشمنى كرد،- تُ ارْضُهُ ارضي: زمين او با زمين من هم مرز و مجاور شدند.

=الحَادّ-

نافذ، برنده، تيز؛- «حادُّ النظَر»:

تيزبين؛- «حَادُّ المِزاج، حادّ الطّبع»: تندخوى، عصبى،- ج حَوَادّ: زنى كه در اثر مرگ شوهرش آرايش نكند.

=حادَثَ-

مُحَادَثَةً [حدث] هُ: با او سخن گفت،- السيفَ: شمشير را جلا داد؛- «كَنَصْلِ السَّيفِ حُودث بِالصّقَلِ»: بسان لبه ى شمشير كه جلا داده شده است.

=الحَادِث-

ج حَوَادِث: پيشامدى كه وقوع يافته است؛ «مكانُ الحَادِث»: جاى وقوع آن حادثه، آغاز يا پديده ى هر چيزى، نو اين واژه ضد (القديم) است؛- «حَوَادِثُ الدَّهْرِ»: پيشامدها و اندوههاى روزگار.

=الحَادِثَة-

ج حَوَادِث و حَادِثَات: مؤنث (الحَادِث) است بمعناى آغاز هر چيزى، مؤنث (الحَادِثَ) بمعناى تازه و نو و متضاد (القديم) است.

=الحَادِر-

: فا، زيبا و فربه، درشت و ستبر،- من الْجبَالِ: كوه بلند؛ «حَبلٌ حَادِر»:

ريسمان محكم بافت؛ «حَىُّ حادر»: مجتمع كوى.

=الحَادُورَة-

[حدر]: ريزش اشك از چشم.

=الحادِي-

[حدو] و حادِي النجم (فك): نام دو ستاره ى آسمانى است،- فى الحَادِي عَشَر:

مقلوب عدد واحد است در اعداد ترتيبى،- ج حُدَاة: ساربان شتران.

=الحَاذ-

ج آحَاذ [حوذ] (ن): نام درختى است كه در زبان متداول به آن (الحَوْز) گويند.

=الحاذَة-

(ن): واحد (الحَاذ) است.

=حاذَر-

مُحَاذَرَةً و حِذَاراً [حذر] هُ: هر يك از ديگرى بر حذر شد، از او بر حذر شد و پرهيز كرد.

=الحَاذِر-

فا، آنكه آماده ى كار يا پيشامدى باشد.

=الحَاذِق-

من الخلّ: سركه ى بسيار ترش،- ج حُذَّاق و حِذَاق: ماهر، كارشناس متخصص در كار.

=الحَاذُورَة-

[حذر]: مرد هشيار و بسيار پرهيز كار.

=حارَ-

- حَوْراً و حُوراً و مَحَاراً و مَحَارَةً [حور]:

برگشت، سرگردان شد،- الشي ءُ: آن چيز كساد و نارايج شد،- الثوبَ: جامه را شست و تميز و سفيد كرد.

=حارَ-

- حَيْراً و حَيَراً و حَيْرَةً و حَيَرَاناً [حير]: راه را گم كرد و هدايت نشد،- الرّجُلُ: به آن چيز نگريست و چشم وى تيره شد،- فى أمْره:

در كار خود به راه درست دست نيافت،- الماءُ: آب در آن جاى رفت و برگشت مثل اينكه سرگردان شد و درهم انباشته گرديد.

=الحَارّ-

[حرّ]: گرم اين واژه ضد (البارِد) است،- منَ الأَعْمَال: كار سخت و شاق.

=حارَبَ-

حِرَاباً و مُحَارَبَةً [حرب] هُ: با او جنگيد و قتال كرد.

=الحَارَة-

[حور]: فضاى گرد و بزرگ.

=الحَارَة-

[حور و حير]: كوى، محله؛ «نَزَلْنَا في حَارَةِ بني فُلان»: به كوى خانواده ى فلان وارد شديم.

=الحَارِث-

ج حُرَّاث: كشاورز.

=الحارد-

=الحارزة-

=الحارس-

=حارف-

=الحارك-

=حاز-

=حازب-

=الحازب-

=الحازة-

=الحازر-

=الحازم-

=الحازوقة-

=الحازي-

=حاس-

=حاسى-

=حاسب-

=الحاسب-

=الحاسة-

=الحاسد-

=الحاسر-

=الحاسم-

=حاسن-

=الحاسن-

=حاش-

=حاشا-

=حاشى-

=الحاشد-

=الحاشك-

=الحاشكة-

=حاشم-

=الحاشية-

=حاص-

=الحاصب-

=الحَارِد-

خشمگين.

=الحَارِزَة-

(ف): ابزار قطع كننده ى تيار برقى.

=الحَارِس-

ج حُرَّاس و حَرَسَة و حَرَس و أَحْرَاس:

نگهبان، پاسدار؛ «الحارِسُ القَضَائِيّ»:

پليس قضائى و تأميناتى؛ «حارسُ الليل»:

نگهبان و كشيك شب كه از خانه ها و اماكن مختلف تجارى پاسدارى مى كند؛ «حارِسُ المرْمَى»: دروازه بان در بازيهاى فوتبال يا بسكتبال؛ «حارِسُ السَّمَاء وَ حَارِسَ السِّمَاك» (فك) نام دو ستاره ى آسمانى است.

=حارَفَ-

مُحَارَفَةً و حِرَافاً [حرف] هُ: با او معامله كرد؛- «فَقَدْ عَلِمُوا فى الْغَزْوِ كَيفَ نُحارف»:

دانستند كه در جنگ چگونه رفتار مى كنيم،- الجُرحَ: اندازه ى زخم را با ميله ى جراحى مقايسه كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را پاداش نيك يا كيفر بد داد.

=الحَارِك-

(ع ا): قسمت بالاى شانه؛ «رَجَعَ عَلى الحارك»: فوراً برگشت. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=حازَ-

- حَوْزاً و حِيَازَةً [حوز] الشَّي ءَ: آن چيز را گرد آورد و كنار نهاد، بر آن چيز دست يافت،- حَوْزاً الرجُلُ: آن مَرد با نرمى راه رفت.

=حازَ-

- حَيْزاً [حيز] الإبلَ: شتران را با نرمى راند.

=حازَبَ-

حِزَاباً و مُحَازَبَةً [حزب] هُ: به حزب او درآمد، وى را كمك و يارى كرد.

=الحَازِب-

ج حَوَازِب: امر سخت؛- «نَزَلَت بِهِ حَوَازِب الخُطوب»: پيشامدهاى سخت بر او فرود آمد.

=الحَازَّة-

[حزّ]: واحد (حَوَازُّ القَلْب) است.

=الحَازِر-

«نبيذٌ أو لَبَنٌ حازِرُ»: شراب يا شيرى كه تُرش شده باشد.

=الحَازِم-

ج حَزَمَة و حُزَّم و أَحْزَام: مَردى كه در كارهاى خود هوشيار و دور انديش باشد.

=الحَازُوقَة-

[حزق] (طب): نفس عميق كشيدن به هنگام بيمارى سخت اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحَازي-

[حزو]: فا، آنكه با نگاه بر اعضاى بدن پيشگوئى كند. مانند فالبين يا كفبين.

=حاسَ-

- حَوْساً [حوس] الذئبُ الغنَم: گرگ به ميان گله گوسفند درآمد و آنها را پراكنده كرد،- الجزَّارُ الإهابَ: سلّاخ پوست را از تنِ حيوان ذبح شده كند و درآورد،- تِ المرأَةُ ذَيْلَهَا: آن زن دامن كشان راه رفت.

=حاسَى-

مُحَاسَاةً [حسو] الرجُلَ المرقَ: به آن مَرد سوپ يا شور با اندك اندك خورانيد.

=حاسَبَ-

مُحَاسَبَةً و حِسَاباً [حسب] هُ: با او حساب كرد،- على نفسِهِ: با نفس خود محاسبه كرد و با احتياط رفتار نمود.

=الحَاسِب-

ج حَسَبَة: فا دانشمند حسابدان، ستاره شناس.

=الحَاسَّة-

ج حَوَاس [حسّ]: نيروى درك كننده كه از جمله حواس پنجگانه باشد.

=الحَاسِد-

ج حُسَّاد و حَسَدَة و حُسَّد: حسود، آنكه همواره زوال نعمت ديگرى را آرزو كند.

=الحَاسِر-

فا، آنكه بر سر عمّامه نداشته يا بى زِره باشد؛ «حاسِرُ الرأسِ»: سر برهنه؛ «حاسِرُ البَصَرِ»: آنكه به جز چيزهاى نزديك را به خوبى نبيند،- ج خَسَّر و حَوَاسِر:

زن كه نقاب از چهره برداشته و صورت خود را برهنه كرده باشد.

=الحَاسِم-

قاطع.

=حاسَنَ-

مُحَاسَنَةً [حسن] هُ: در زيبائى بر او فزونى يافت، با او ملاطِفت و رفتار نيك كرد.

=الحَاسِن-

زيبا روى، خوشگل.

=حاشَ-

- حَوْشاً [حوش] الصيدَ: از كنار شكار آمد تا آنرا به دام افكند،- عليهِ الصَّيدَ: او را در شكار گرفتن يارى كرد،- الإِبلَ:

شتران را جمع آورى كرد و راند.

=حاشَا-

[حشي]: ادات استثناء است مانند «ضَرَبتُ القومَ حَاشا زيداً»: آن قوم را زدم به جز زيد. اعراب اين جمله بدين گونه است:

حاشا فعل ماضى و فاعل آن وجوباً مستتر است بر خلاف اصل و تقدير آن هُوَ است. زيدا مفعول به. كه در اينصورت اين استثناء براى مبرّا بودن مستثنى از مشاركت مستثنى منه ميباشد از اين رو نميتوان گفت (صلَّى الناسُ حاشا زيداً) زيرا خارج از معناى تنزيه است. و گاهى اسم است براى تنزّه مانند (حاشا اللّه) يا (حاشا للّهِ) كه به معناى خدا نكند و (معاذَ اللّه) ميباشد، «حاشا لك أَن»:

تو دورتر از آنى كه.

=حاشَى-

مُحَاشَاةً [حشو] هُ: چيز كمى به او داد.

=حاشَى-

مُحَاشَاةً [حشي]: زيداً من القوم: زيد را از آن قوم مستثنى كرد.

=الحَاشِد-

فا، آنكه آماده و هوشيار باشد، خوشه پُر بار درخت خُرما.

=الحَاشِك-

«نخلةُ حاشِكٌ»: درخت خرماى پُربار.

=الحَاشِكَة-

«ريحٌ حاشِكةٌ»: اين واژه مفرد (الرَّياح الحَواشِك) است. و آن را در رديف (الحَواشِك) بدست آوريد.

=حاشَمَ-

مُحَاشَمَةً [حشم] هُ: او را برانگيخت و خشمگين كرد.

=الحَاشِيَة-

ج حَوَاش [حشي]: حاشيه كتاب و جامه و جُز آنها، شرحى كه بر كتاب در حاشيه آن نويسند، خانواده مَرد و ياران او، ناحيه.

=حاصَ-

- حَوْصاً و حِيَاصَةً [حوص] الثوبَ:

جامه را با كوك زدن درشت دوخت،- بَيْنَهُما: ميان دو چيز را تنگ كرد،- حَولهُ: به گِرد آن چيز گرديد.

=حاصَ-

- حَيْصاً و حَيْصَةً و حُيُوصاً و مَحِيصاً و حَيَصَاناً [حيص] عن كذا: از آن چيز عُدول كرد و روى گردان شد؛ «مَن حاصَ عَنِ الشّر سلّم»: هر كس از شر دورى كند سلامت ميماند.

=حاصَّ-

مُحَاصَّةً [حصّ] الغُرَماءُ: آن چيز را ميان هم تقسيم كردند.

=الحَاصِب-

فا، برف و تگرگ، ابرى كه تگرگ بارد، باد تندى كه به هنگام وزيدن با خود سنگريزه بردارد.

=الحاصة-

=الحاصد-

=الحاصدة-

=حاصر-

=الحاصرة-

=الحاصل-

=الحاصن-

=الحاصنة-

=حاض-

=حاضر-

=الحاضر-

=الحاضرة-

=الحاضرون-

=الحاضنة-

=حاط-

=الحاطمة-

=حاف-

=الحاف-

=الحافان-

=الحافة-

=الحافد-

=الحافرة-

=الحافرية-

=الحافز-

=الحافشة-

=حافظ-

=الحافظ-

=الحافظة-

=الحافل-

=الحافلة-

=الحافي-

=حاق-

=الحاق-

=الحاقة-

=الحاقد-

=الحاقن-

=الحَاصَّة-

[حصّ] (طب): گونه اى بيمارى كه باعث ريزش موى سر ميشود.

=الحَاصِد-

ج حَصَدَة و حُصَّاد: آنكه كِشت را با داس دِرو كند.

=الحَاصِدَة-

داس، ابزار دِرو.

=حاصَرَ-

حِصَاراً و مُحاصَرَةً [حصر] القومُ العدوَّ:

آن قوم دشمن را محاصره كردند.

=الحَاصِرَة-

به اين واژه (مِشَدُّ السلْك) نيز گويند و به معناى چسبِ سيمهاى برق ميباشد.

=الحَاصِل-

ج حَوَاصِل: فا، انبار، مخزن، نقره خالص،- مِنْ كُلّ شي ءِ: آنچه از چيزى بعد از رفتن ثابت و باقى ماند،- (ع ح): حاصل عمل ضرب،- ج حاصِلَات: محصولات، غلّه و دانه،- «حاصِلاتٌ الأَرض»: غلّات زمين.

=الحَاصِن-

ج حَوَاصِن و حاصِنَات من النساء: زن محصنه و پاك دامن.

=الحَاصِنَة-

ج حَوَاصِن و حاصِنات من النساء:

مترادف (الحاصن) است.

=حاضَ-

- حَوْضاً [حوض]: حوضى ساخت،- الماءَ: آب را جمع آورى كرد.

=حاضَرَ-

مُحَاضَرَةً و حِضَاراً [حضر]: سخنرانى كرد،- هُ: با او دويد، در دويدن بر او چيره شد در پاسخگوئى به او جواب گفت،- الجوابَ: در پاسخ به او حاضر جواب شد.

=الحَاضِر-

ج حُضَّر و حُضَّار و حُضُور و حَضَرَة:

فا، آنكه ساكن شهر باشد، شهروند. اين واژه خلاف البادي است، محلّه يا كوى بزرگ؛ آماده و ساخته شده، حال؛- «في الوقتِ الحاضرِ»: هم اكنون، الآن؛- «حاضِرُ الفكر»:

زود فهم، باهوش.

=الحَاضِرَة-

ج حَوَاضِر: مؤنث (الحاضِر) است، شهر بزرگ (حاضِرَة الفاتيكان): منطقه واتيكان در ايتاليا.

=الحَاضِرون-

بيننده گان، شنودگان، مردم حاضر.

=الحَاضِنَة-

ج حَوَاضِن: زنى كه سرپرستى كودكى را بنمايد.

=حاطَ-

- حَوْطاً و حِيطَةً و حِيَاطَةً [حوط] بهِ:

بر گِرد وى حلقه زد،- هُ: او را نگهدارى و محافظت كرد.

=الحَاطِمَة-

«حاطمةُ الجليدِ»: كشتى يخشكن

الحَاطُوم-

سال سخت كه هر چيزى را از بين برد،- (طب): داروئى است كه بر هضم غذا كمك كند،

حافَ-

- حَوْفاً [حوف] الشي ءَ: آن چيز را در كنارى قرار داد.

=حافَ-

- حَيْفاً [حيف] عليه: بر او ستم كرد.

=الحَافّ-

[حفّ]: فا، آنكه مورد چشم زخم قرار گيرد؛ «خَبزٌ حَافُّ»: نان ساده و بدون كُنجد.

=الحَافَانِ-

[حوف]: دو رگِ سبز رنگ كه در زير زبان قرار دارد.

=الحَافَة-

ج حَافَات و حِيف [حوف]: جانب و كنار؛ «حافَتَا الوادي و نحوه»: كناره درّه، سختى، نيازمندى.

=الحَافَّة-

[حفّ]: «حافَّةُ الشي ءَ»: كنار يا طرف چيزى.

=الحَافِد-

ج حَفَد و حَفَدة: خدمتگزار، تابع، پيرو، يارى كننده، نوه ى پسرى

الحَافِر-

آنكه زمين را حفر كند؛- «على الحافر»: فوراً هم اكنون،- ج حَوَافِر: سم ستور.

=الحَافِرَة-

مؤنث (الحافِر) است، زمين كنده شده؛ «رَجَعَ على حافِرَته»: از راهى كه آمده بود برگشت.

=الحَافِريَّة-

(ن): گونه اى بوته ى گل از رسته ى (الخنازيريات) است كه سرزمين اصلى آن امريكاى جنوبى است و همانند سم ستوران است. اين گياه داراى شكوفه هاى رنگارنگ است كه بيشتر زرد و سرخ مى باشد.

=الحَافِز-

ج حَوَافِر: انگيزه، باعث.

=الحَافِشَة-

ج حَافِشَات و حَوَافِش: آبراه، مسيل آب.

=حافَظَ-

حِفَاظاً و مُحَافَظَةً [حفظ] على الأمرِ: آن امر را رعايت و مراقبت كرد، براى كار مواظبت نمود،- عَنْهُ: از وى دفاع كرد.

=الحَافِظ-

ج حُفَّاظ و حَفَظَة و حافِظُون: فا آنكه نگهدارى چيزى بوى موكول شده باشد، راه راست و آشكار؛- «طريقٌ حافظٌ»: راه روشن و آشكار،- مِن الملائكة: فرشته اى كه مأمور نوشتن خوبيها و بديهاى مردم است.

=الحَافِظَة-

نيروى ذاكره و حافظه، كيف يا ظرفى كه در آن اوراق و اسناد را نگهدارى كنند از قبيل كلاسور و پوشه و پرونده.

=الحَافِل-

ج حُفّل و حَوَافِل: فا؛ «جمعٌ حافِلٌ»:

گروه بسيار «ضَرعٌ حافِلٌ»: پستان پر از شير؛- «وادٍ حافِلٌ»: درّه كه در آن سيل بسيار آيد، «ناقةٌ او شاةٌ حافِلٌ»: ماده شتر يا گوسفند بسيار شيرده،- «الحافِلُ بِكذا»: آنچه كه از چيزى پر و بسيار باشد.

=الحَافِلَة-

مؤنث (الحافِل) است؛- «دارٌ حافِلةٌ»: خانه ى پر از جمعيت؛- «سُوقٌ حافِلَةٌ»: بازار پر رونق،- ج حافِلات و حَوَافِل:

اتوبوس؛- «الحَافِلَةُ الكهربائيَّة»: واگن ترن برقى.

=الحَافي-

ج حُفَاة [حفو]: پا برهنه، آنكه بدون كفش راه رود.

=حَاقَ-

- حَوْقاً [حوق] به: او را احاطه كرد.

=حَاقَ-

- حَيْقاً و حُيُوقاً و حَيَقَاناً [حيق] بِهِ: اطراف او را احاطه كرد،- بِهِم العَذَابُ: عذاب بر آنها نازل شد،- فيه السيفُ: شمشير در آن اثر و كار كرد،- بِهُم الأمْرُ: آن امر بر آنها لازم و واجب شد.

=حاقَّ-

مُحَاقَّةً و حِقَاقاً [حقّ] هُ في الأمر: بر او در آن كار خصومت ورزيد و ادعا كرد از وى به حق مقدم تر است.

=الحَاقّ-

[حقّ]: فا ميان، وسط.

=الحَاقَّة-

[حقّ]: مؤنث (الحَاقَّ) است، بلاى رسيده، قيامت.

=الحَاقِد-

ج حَقَدَةَ: فا.

حَاقَلَ: مُحَاقَلَةً [حقل] هُ: كِشت را در خوشه و قبل از سفت شدن دانه ها به او فروخت.

=الحَاقِن-

فا، آنكه پيشاب خود را بسيار نگاه دارد.

=الحاقنة-

=حاك-

=حاكى-

=الحاكة-

=حاكم-

=الحاكم-

=الحاكورة-

=الحاكي-

=حال-

=الحال-

=حالى-

=حالب-

=الحالب-

=الحالبان-

=الحالبة-

=الحالة-

=حالف-

=الحالق-

=الحالقة-

=الحالك-

=الحالوق-

=الحالي-

=الحالية-

=حام-

=حامى-

=الحامز-

=الحامض-

=الحَاقِنَة-

ج حَوَاقِن: مؤنث (الحَاقِن) است، معده.

=حاكَ-

- حَوْكا و حِيَاكاً و حِيَاكَةً [حوك] الثوبَ:

جامه را بافت.

=حاكَ-

- حَيْكاً و حَيَكَاناً [حيك]: با تكبر و ناز راه رفت،- السيفُ: شمشير بريد،- السيفُ او الكلامُ فيه: شمشير يا سخن در او اثر و كار كرد.

=حاكَّ-

مُحَاكَّةً و حِكَاكاً [حكّ] الرجُلَ: با آن مرد مسابقه داد.

=حَاكَى-

مُحَاكَاةً [حكى] هُ: همانند و همسان او شد.

=الحَاكَّة-

دندان؛- «ما بقي في فمه حاكّةٌ»:

در دهان او دندانى نماند.

=حاكَمَ-

مُحَاكمةً [حكم] هُ: با او دشمنى ورزيد،- هُ الى الحاكم: او را براى داورى نزد حاكم خواند.

=الحَاكِم-

ج حُكَّام و حاكِمُون: قاضى، داور، اجرا كننده ى حكم، آنكه مملكت را اداره كند،- بامره: فرمانرواى مطلق، ديكتاتور.

=الحَاكُورَة-

[حكر]: زمينى در مجاورت خانه ها كه براى درختكارى بكار مى رود.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحَاكِي-

[حكي]: گرامافون يا فونوگراف.

=حالَ-

- حَوْلًا و حُؤُولًا [حول] الشخصُ: آن شخص جنبيد،- تِ القوسُ: كمان كج شد،- العهدُ: عهد برگشت،- الحَوْلُ: سال بپايان رسيد،- الشي ء: آن چيز از حالى به حالى ديگر شد،- عليه الحولُ: يكسال بر او گذشت،- تِ النخلةُ (ز): درخت نخل يكسال بار داد و سال ديگر نداد،- الى مكانٍ آخر: از جايى به جاى ديگر رفت،- في ظَهْر الدابَّةِ: بر روى ستور جست و نشست،- حُؤُولًا و حِيَالًا تِ الأنثى: آن ماده آبستن نشد،- حَوْلًا و حُؤُولًا و حَيلُولَةً بينهما:

ميان آن دو حايل و معترض شد،- بينهُ وَ بينَ الأَمْر: آن كار را بر او سخت و دشوار كرد،- بينَ نفسِهِ و بينِ الإشفاق: خود را از محبت و دلجوئى بازداشت،- حيلةً وَ محَالًا: حيله زد، فريب داد.

=حالَ-

- حُيُولًا [حيل] الشي ءُ: آن چيز دگرگون شد.

=الحَال-

ج أَحْوَال و أَحْوِلَة [حول]: صفت چيزى و هيئت و كيفيت آن، اين واژه در مؤنث و مذكر يكسان بكار ميرود، خاكستر گرم، گِل سياه؛- «حالُ مَتنِ الفَرَسِ»: ميان كمر اسب؛ «عَرْضُ حال»: عريضه، درخواست، شكايت؛ «لِسانُ الحال؛ لِسانُ حالِهِ»: زبان حال؛- «حالًا»: فوراً و همچنين است در (لِلْحَال) يا (في الحال)؛ «على كُلّ حال»: به هر حال؛ «خَلِّ الحالَ على حالِهِ»: امور را به حال خود رها كن؛ «في حالِ كذا»: در صورتيكه؛ «يبقى على حالِه»: تغييرى نميكند؛ «في حالِ مِنَ الأَحوال» در هر حالى كه باشد؛ «كما هوَ الحال في»: همچنانكه حال در چيز ديگرى باشد؛ «حالما»: به مجردى كه؛ «أحوالُ الدهرِ»: حوادث روزگار،- «الأحوال الشخْصِيَّة»: مجموع قوانين و احكام ويژه به ازدواج و آنچه كه به آن بستگى دارد؛ «مَحاكِمُ الأَحوالِ الشخْصِيَّة»:

دادگاههاى رسيدگى به امور ازدواج و خانواده؛ «الأحوالُ الجويّة»: چگونگى وضع هوا و تغييرات آن.

=حَالَى-

مُحَالاةً [حلو] الرجُلَ: با آن مرد خوش طبعى و محبت كرد.

=حالَبَ-

مُحالَبَةً و حِلَاباً [حلب] هُ: با او در دوشيدنِ شير همرهى و كمك كرد.

=الحَالِب-

ج حَلَبَة: فا.

=الحَالِبَانِ-

(ع ا) دو مجراى بول كه از كُليتين به مثانه بول در آن سرازير مى شود.

=الحَالِبَة-

واحد (الحَوَالِب) است.

=الحَالَة-

[حول]: «حالةُ الشي ءِ»: حالت آن چيز؛ «حَالاتُ الدَّهر»: سختى ها و پيشامدهاى بد روزگار؛ «الحَالَةُ الراهِنَة»:

اوضاع و احوال فعلى كشور؛ «حَالَهُ الخَطَر»: وضع آماده باش به خطر؛ «حَالَهُ الطوَارِئ»: وضع فوق العاده و استثنائى كشور كه دولت از اختيارات بسيارى استفاده ميكند؛ «سُوءُ الحالةِ»: وضع بد و ناآرام؛ «و الحالةُ هذه»: اگر آن امر چنين باشد؛ «في حالةِ غِيابِهِ»: هنگام نبودن او؛ «في حَالةِ الوَفاة»: بهنگام مرگ؛ «في هَذِهِ الْحَالة»: در چنين وضعى؛ «كما هيَ الحالةُ في»: همچنانكه امر در چيز ديگرى است.

=حالَفَ-

مُحَالَفَةً [حلف] هُ: با او پيمان بست؛- فُلاناً حُزنُهُ: اندوه و غم ملازم او شد.

=الحَالِق-

ج حَلَقة من الجبال: كوه بلند و بى درخت،- ج حُلَّق و حَوَالِقُ مِنَ الضروع:

پستان پر از شير، پستانى كه بعلت كمى شير به شكم چسبيده باشد.

=الحَالِقَة-

ج حَوَالِق: گفتار بد، سال سخت كه همه چيز را از بين برد، مرگ.

=الحَالِك-

بسيار سياه.

=الحَالُوق-

مرگ.

=الحَالي-

ج حَوَالٍ [حلي]: زن كه زينت آلات خود را در بر كرده باشد.

=الحَالِيّ-

[حول]: حاضر، آماده؛ «حالِيّاً»:

فعلًا.

=الحَالِيَة-

ج حَوَالٍ [حلي]: زنى كه زينت آلات خود را پوشيده باشد.

=حامَ-

- حَوْماً و حَوَمَاناً [حوم] على الشي ء و حَوْلَهُ:

در اطراف آن چيز گشت،- حولَ غَرَضِهِ و عليهِ: خواهان خواسته خود شد،- الرّجُلُ:

آن مرد تشنه شد،- تْ على القَضِيَّةِ الشبُهَاتُ:

در آن موضوع موارد شُبهه و مشكوك بنظر رسيد،- تِ الشبهَةُ ضِدَّهُ: مورد شُبهِه صحيح بوده و متّهم گرديد.

=حامَى-

مُحَامَاةً و حِمَاءً [حمي] عنهُ: از او دفاع كرد،- على الضَّيفِ: از ميهمان استقبال كرد و خوش آمد گفت.

=الحَامِز-

تند و تيز.

=الحَامِض-

فا، هر چه كه مزّه اش ترش باشد،- (ك): اسيد كه داراى مزّه تُرش است مانند مزه سركه؛ «حامِضُ الكِبْريتِ»: اسيد

=الحامضة-

=الحامل-

=الحاملة-

=الحامولة-

=الحامي-

=الحامية-

=حان-

=الحان-

=الحاناة-

=الحانئ-

=الحانة-

=الحانط-

=الحانوت-

=الحانوتي-

=الحانوي-

=الحاني-

=الحانية-

=حاوت-

=حاود-

=حاور-

=حاوش-

=حاوص-

=حاوط-

=حاول-

=الحاوي-

=الحاوية-

=حايا-

=حايد-

=حاين-

=الحئي-

=حب-

=الحب-

=حبا-

=حبى-

=الحبا-

=الحباء-

=الحبائس-

سولفوريك كه در قرن نهم دانشمند ايرانى بنام رازى آن را كشف كرد و آن را (زيتُ الزَّاج) ناميد.

=الحَامِضَة-

مؤنث (الحَامِض) است، ميل به چيزى،- (طب): تُرش شدن معده.

=الحَامِل-

ج حَمَلَة: فا،- ج حَوَامِل مِنَ النِّساء:

زن آبستن.

=الحَامِلَة-

[حمل]: ساك يا زنبيل كه در آن انگور و مانند آن نهند،- (حي): چوبى است پهن در ميان كارگاه بافندگى قرار مى گيرد و نخها بر روى آن گذاشته مى شود،- مِنَ النساء: زنِ آبستن،- ج حَوَامِل؛ «حامِلَةُ الطّائِراتِ» (ا ع): ناو هواپيما بر،- ج حاملات.

=الحَامُولَة-

ج حَوَامِيل: آب كه به هنگام ريزش بارانِ تند از آبراهه به گوشه و كنار سرازير ميشود.

=الحَامِي-

ج حُمَاة و حَامِيَة [حمي]: شير، سگ، حمايت كننده، يارى كننده.

=الحَامِيَة-

ج حَوَامٍ: مؤنث (الحامى) است، تاء در اين واژه براى مبالغه است، گروهى كه از جانِ خود يا ديگرى حمايت كنند،- ج حَامِيَات (ا ع): پادگان كه براى حمايت شهر يا جائى تشكيل مى شود،؛ «الدولةُ الحَامِيَة»:

دولتى كه از دولتى ديگر حمايت كند.

=حَانَ-

- حَيْناً و حَيْنُونَةً [حين] الشي ءُ: وقت آن چيز نزديك شد،- السُّنْبُلُ: خوشه خشك شد و هنگام دِرو آن رسيد،- فُلانٌ: فلانى هلاك شد يا در سختى افتاد،- لهُ أَنْ يَفْعَلَ كَذَا: هنگام آن رسيد كه او فلان كار را انجام دهد،- تْ مني التفاتةٌ: توجهى از من صادر شد.

=الحَان-

[حين]: مُرادف (الحانة) است.

=الحَانّ-

[حنّ]: فا، طَرَب انگيز.

=الحَانَاة-

[حنو]: مترادف (الحانِيَة) است.

=الحَانِئ-

[حنأ]: «مَكانٌ حانِئُ»: زمينى كه گياه آن سبز شده باشد.

=الحَانَة-

[حين]: دكه مِى فروشى.

=الحَانِط-

فا آنكه گندم بسيار دارد، دارنده گندم، درخت و گياه رسيده، سرخ رنگ؛ «أحْمَرُ حانِط»: بسيار سُرخ؛ «جِلْدٌ حانِطٌ»: پوست بسيار سُرخ.

=الحَانُوت-

ج حَوَانيت [حنت و حنو]، يذكَّر و يؤَنَّث: دُكان مِى فروش، مطلقِ دُكان.

=الحَانُوتيّ-

دارنده مغازه يا دُكان.

=الحَانَويّ-

مترادف (الحَانِيّ) است.

=الحَانِيّ-

نسبت به (الحانُوت) است، دُكان دار.

=الحَانِيَة-

ج حَوَانٍ: مغازه يا دُكان.

=الحَانِيَّة-

[حنو]: مؤنث (الحَانِيّ) است، مِى كُسارانِ دُكانِ مي فروش، ميكده.

=حاوَتَ-

مُحَاوَتَةً [حوت] هُ: او را فريب داد و گول زد.

=حاوَدَ-

مُحَاوَدَةً [حود] تْهُ الحمَّى: تب او را فرا گرفت،- هُ بِالزّيارَة: گاه گاهى از او ديدار كرد.

=حاوَرَ-

مُحَاوَرَةً و حِوَاراً و حَوَاراً [حور] هُ: به او پاسخ داد و با او سخن گفت.

=حاوَشَ-

مُحَاوَشَةً [حوش] هُ على الأمر: او را بر آن كار تشويق كرد.

=حاوَصَ-

مُحَاوَصَةً [حوص] هُ: به او با گوشه چشم خود پنهانى نگاه كرد.

=حاوَطَ-

مُحَاوَطَةً [حوط] هُ: براى انجام امرى از كسى كه ميل به انجام آن را ندارد اصرار كرد.

=حاوَلَ-

مُحَاوَلَةً و حِوَالًا [حول] البصرَ: چشم را براى نگريستن تيز كرد،- هُ: از او به حيله طلب چيزى كرد،- الشي ءَ: آن چيز را با حيله خواست،- أَنْ يفعَلَ كَذا: كوشش كرد كه آن كار را انجام دهد.

=الحَاوِي-

[حوي]: فا، مارگير، آن كه بوسيله مار شعبده بازى كند.

=الحَاوِيَة-

ج حَاويَات و حَوَاوٍ [حوي]: مؤنث (الحاوي) است.

=حايَا-

مُحَايَاةً [حيي] الصبيَّ: كودك را غذا داد،- النار: آتش را روشن كرد،- زيْداً: از زيد خواست تا با حيا باشد.

=حايَدَ-

مُحَايَدَةً و حِيَاداً [حيد] هُ: از او كناره گيرى كرد.

=حايَنَ-

مُحَايَنَةً و حِيَاناً [حين] هُ: با او در وقت معينى معامله كرد.

=الحَئِيّ-

[حيي]: آنكه با حياء و با شرم باشد.

=حَبَّ-

- حُبّاً و حِبّاً [حبّ] هُ: او را دوست داشت،- الشي ءَ: ميل به آن چيز كرد،– اليه: دوست و محبوب او شد.

=الحُبّ-

مص؛ «حَبُّ الاسْتِطْلاع»: ميل و رغبت به شناختن چيزى؛ «حُبُّ الذَّاتِ»:

خودخواهى؛ «حُبّاً في كَذَا»: ميل به چيزى؛ «حُبّاً لِكَذا»: به خاطر محبت او،- ج حِباب و حَبَبَة و أَحْبَاب»: كوزه بزرگ يا خُم و سبوى بزرگ.

=الحَبّ-

ج حُبُوب و حُبَّان: دانه، بذر،- (طب) انواع قُرص كه در پزشكى ساخته و به مصرف رسانند؛ «حَبُّ الغَمَامِ»: تگرگ،- ج حُبُوب و حُبْوبَات وَ حُبَّان عندَ العامَّة: و در زبان متداول بر جوش يا دانه كه روى بدن درآيد اطلاق ميشود.

=الحِبّ-

مص،- ج أَحْباب و حِبَّان و حَبَبَة و حُبّ و حُبُوب: دوستدار، محبوب، دوستداشتنى.

=حَبَا-

- حَبْواً [حبو]: نزديك شد؛ «حَبَوْتُ إِلى الخَمسين»: به سنِ پنجاه سالگى رسيدم،- السَّهْمُ: تير نزديك به نشانه افتاد و لغزيد و به نشانه رسيد،- الوَلَدُ: آن بچّه بر روى دست و شكم راه رفت،- ت السفينَةُ: كشتى به راه افتاد،- هُ كذا وَ بِكذا:

چيزى به او بخشيد،- هُ عَنْ كذا: او را از آن چيز بازداشت،- الشي ءُ لَهُ: آن چيز معترض وى شد،- ما حَوْلَهُ: از پيرامون خود حمايت كرد.

=حَبَّى-

تَحْبِيَةً [حبو] هُ: از او حمايت كرد.

=الحَبَا-

[حبو]: ابر درشت و سنگين كه به زمين نزديك ميشود.

=الحِبَاء-

[حبو]: مهريه زن، مترادف (الحُبوَة) است.

=الحَبَائِس-

آنچه كه در امور خيريه وقف شود.

=الحباب-

=الحبابة-

=الحباحب-

=الحبار-

=الحبارى-

=الحباط-

=الحباك-

=الحبال-

=الحبالة-

=حبب-

=الحبب-

=الحبة-

=حبحب-

=حبذ-

=حبذا-

=حبر-

=الحبر-

=الحبرة-

=الحبرور-

=الحبرية-

=الحبرير-

=حبس-

=الحُبَاب-

[حبّ]: محبت و دوستى، محبوب،- (ح): مار؛ «أُمُّ حُباب»: دنيا.

=الحَبَاب-

[حبّ]: حباب روى آب يا شراب.

=الحَبَّاب-

[حبّ]: سازنده ى خم آب يا سبوى كلان. اين واژه جمع (حَبَّة) بمعناى كوزه ى بزرگ يا خم آب است.

=الحُبَابة-

ج حُبَاب [حبّ] (ح): حشره ايست به رنگ سياه كه در آب زندگى مى كند.

=الحُبَاحِب-

أو أُم حُبَاحِب [حبحب] (ح):

مگس رنگارنگ و شب تاب؛ «نار الحُبَاحِب»: آتش كم نور و ضعيف. اين تعبير را در مثل زدن به ضعف و ناتوانى بكار مى برند.

=الحَبَّار-

(ح): جانورى است از تيره ى نرم تنان و اندام آن بيضوى است كه بر روى پوستش صدفى دارد. اين جانور مايعى سياهرنگ از خود خارج مى كند كه در رنگ آميزى و ساختن مركب سياه بكار مى رود.

=الحُبَارَى-

ج حُبَارَيَات (ح): پرنده ايست بزرگتر و گردن درازتر از مرغ خانگى و ضرب المثل حماقت و نادانى است؛ «ابْله من الحُبَارَى»: از حبارى ابله تر است زيرا اين پرنده لانه ى خود را گم مى كند و بر روى تخمهاى غير از خود مى نشيند.

=الحُبَاط-

گونه اى بيمارى است كه در شكم شتر و بر اثر انتفاخ از خوردن شبدر وحشى پديد مىيد.

=الحِبَاك-

ج حُبُك: بند شلوار، آغلى كه از نى درست كنند و آنرا به زمين بندند، راه در رمل و شنزار و مانند آن.

=الحَبَّال-

سازنده ى طناب و ريسمان يا فروشنده ى آن.

=الحِبَالة-

ج حَبَائِل: دام كه براى شكار نصب كنند.

=حَبُبَ-

- حُبّاً و حِبّاً [حبّ] إليه: دوست و محبوب او شد.

=حَبَّبَ-

تَحْبِيباً [حبّ] هُ إليَّ: او را محبوب من ساخت؛ «حَبَّبَني ايّاه»: مرا محبوب او كرد،- الزرْعُ: كِشت دانه دار شد.

=الحَبَب-

[حبّ]: دندانهاى مرتب و منظّم، حباب روى آب يا شراب؛ «حَبَبُ الماء او الرّمل»: بيشترين آب يا رمل

الحِبَب-

[حبّ]: «حِبَبُ الماء أو الرملِ»:

بيشترين آب يا رمل و شن.

=الحُبَّة-

ج حُبَب: دانه هاى ريز كه در داخل برخى از ميوه ها موجود است مانند دانه هاى حبه ى انگور يا سيب.

=الحَبَّة-

ج حَبَّات: واحد (الحَبّ) است، وزن دو دانه جو، يك ششم از يك دهم دينار؛ «حَبَّةُ العَيْنِ»: مردمك چشم؛ «حَبَّةُ القَلْبِ»: محبوب، عزيز، گرامى؛ «الحَبَّة السّوداء» (ن): شونيز كه به (حَبَّة البَرَكَة) نيز معروف است؛ «الحَبَّة الخَضْراء» (ن):

بادام كوهى

الحَبْحَاب-

ج حَبَاحِب [حبحب]: كوتاه قامت، بدخوى، بد اخلاق.

=حَبْحَبَ-

حَبْحَبَةً الماءُ: آب كمى روان شد،- تِ النّارُ: آتش روشن شد؛- العُنقودَ عند العَامَّة: و در زبان متداول بمعناى انگور را دانه دانه برداشت.

=حَبَّذَ-

تَحْبِيذاً [حبذ] هُ: به او (حَبَّذا): چه بسيار خوبى گفت.

=حَبَّذا-

اين واژه تركيبى است از فعل (حَبَّ) و (ذا) ى اسم اشاره و از افعال مدح و ستايش است كه همواره شكل خود را بهمين گونه حفظ مى كند و اعراب آن چنين است: (حَبَّ): فعل ماضى. (ذا) اسم اشاره و فاعل. و جمله ى فعل و فاعل خبر مقدم است براى مبتداى مؤخر كه اسم يا ضمير بعد از آن است مانند (حَبَّذا الرَّجُلُ)؛ «يا حَبَّذَا»: اگر آن كار ممكن بود «حَبَّذا لَو»: اى كاش.

=حَبَرَ-

- حَبْراً و حَبْرَةً هُ: او را خورسند و شادمان كرد،- حَبراً الشي ءَ: آن چيز را آرايش و زيبا كرد.

=حَبِرَ-

- حُبُوراً و حَبَراً: خوشحال شد،- حَبْراً ت الأَرضُ: گياه و سبزه ى زمين فراوان شد.

=حَبَّرَ-

تَحْبِيراً الكلامَ أو الخطَّ أو الشَّعْرَ: سخن يا خط يا شعر را نيكو و زيبا كرد،- الورقَ:

روى برگ كاغذ نوشت،- القَلَمَ: قلم را پر از جوهر يا مركب كرد،- الدوَاةَ: در دوات مركب ريخت.

=الحَبْر-

ج أَحْبَار و حُبُور: خورسندى و روزى فراخ، دانشمند نيكوكار، رهبر مذهبى، رئيس كاهنان يهود؛ «الحَبْرُ الأَعْظَم»:

پاپ بزرگ مسيحيان.

=الحِبْر-

ج أَحْبَار و حُبُور: مترادف (الحَبْر)،- ج حُبُور: مركب يا جوهر نوشتن؛- «قَلَمُ الْحِبْر»:

خودنويس، قلم مركب؛- «حِبْرٌ على وَرَق»:

نوشته ى بى اثر، آنچه كه به نتيجه نرسد، زيبائى؛- «فلانٌ حَسَنُ الحِبْرِ و السِّبْر»: فلانى زيبا و خوش اندام است، نشان، اثر.

=الحَبِر-

پارچه اى نرم و نگارين، جامه ى نو و نرم.

=الحَبْرَة-

شادمانى، نعمت، هر آواز زيبائى

الحَبَرَة-

ج حَبَرَات و حِبَر: روپوش يا مانتوى مشكى كه زنان با حجاب خارج از خانه در بر مى كنند.

=الحِبَرَة-

ج حِبَرَات و حِبَر: مترادف (الحَبَرَة) است.

=الحُبْرُور-

ج حَبَارِير (ح): جوجه ى مرغ (حُبارى).

=الحَبْرِيَّة-

مقام و منصب أُسقُفِ مسيحيان است.

=الحِبْرِير-

ج حَبَارِير (ح): جوجه مرغ (حُبارى).

=حَبَسَ-

- حَبْساً و مَحْبَساً هُ: او را زندانى كرد،- هُ عَنِ الشي ء: او را از آن چيز بازداشت،- عليه أَنْفاسَهُ: بر او سخت گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را ضبط كرد،- الشي ءَ بالشي ءِ: آن چيز را با چيزى پنهان كرد،- المالَ على كذا: مال را بر چيزى وقف كرد.

=حَبَّسَ-

تَحْبِيساً المالَ: مال را در راه خدا وقف كرد.

=الحبس-

=الحبسة-

=حبش-

=الحبش-

=الحبشة-

=الحبشي-

=حبط-

=الحبط-

=الحبق-

=حبك-

=الحبكة-

=حبل-

=الحبل-

=الحبلى-

=الحبلانة-

=الحبلة-

=الحبوة-

=الحبورة-

=الحبوس-

=الحبي-

=الحبيب-

=الحبير-

=الحبيس-

=الحبيسة-

=الحبيك-

=حت-

=حتى-

=الحتات-

=حتام-

=الحتت-

=حتد-

=الحتد-

=الحَبْسَ-

ج حُبُوس: زندان؛ «الحَبْسُ الاحتياطى»: بازداشت موقّت؛ «الحَبْسُ الانفراديّ»: زندان انفرادى يا مجرد

الحُبُس-

افراد پياده كه از سوار شدن منع شده اند، هر چيزى كه در راه خدا وقف شود اعم از حيوان يا زمين يا خانه.

=الحُبَّس-

مترادف (الحُبُس) است.

=الحُبْسَة-

سنگينى و بستگى زبان.

=حَبَشَ-

- حَبْشاً و حُبَاشَةً الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد.

=حَبَّشَ-

تَحْبِيشاً الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد.

=الحَبَش-

نژادى از سياه پوستان.

=الحَبَشَة-

مترادف (الحَبَش) است، كشور حَبَشه پا اتيوپى.

=الحَبَشِيّ-

ج حُيْشَان: واحد (الحَبَش) است.

=حَبِطَ-

- حَبْطاً و حُبُوطاً عملُهُ: كار او باطل شد، بيهوده شد،- دَمُ القَتيل: خون كشته به هدر رفت،- حَبَطاً البعيرُ: شكم شتر از خوردن شبدر وحشى باد كرد.

=الحَبَط-

مص، باد كردن شكم شتر از خوردن شبدر وحشى، اثر زخم يا تازيانه بر بدن، ورمى كه در اثر زخم و تازيانه پديد آيد.

=الحَبِط-

ج حَبَاطَى: شترى كه از خوردن شبدر وحشى شكمش باد كرده باشد.

=الحَبَق-

(ن): گياهى است خوشبوى از رسته ى (الشفوَّيات) كه در زينت و ساختن مشروبات الكلى بكار ميرود؛ «حَبقُ الفتى أَوِ الفيل»: گياه مرزنگوش؛ «حَبَقُ البَقَرِ» (ن): با بونه؛ «حَبَقُ الماء» (ن): پودنه يا نعناى آبى.

=حَبَكَ-

- حَبْكاً هِ: آن چيز را محكم و استوار بست،- الحائِك الثوبَ: بافنده پارچه را بسيار خوب بافت.

=حَبَّكَ-

تَحْبِيكاً هُ: آن چيز را محكم كرد و بست.

=الحُبْكَة-

جاى بستن بند شلوار، كمربند.

=حَبِلَ-

- حَبَلًا تِ المرأَةُ: آن زن آبستن شد.

=حَبَّلَ-

تَحْبِيلًا ها: آن زن را آبستن كرد.

=الحَبْل-

ج حِبَال و أَحْبُل و حُبُول و أَحْبَال: طناب، ريسمان، رَسَن؛ «أَلقى لهُ الحَبْلَ على الغّاربِ»: او را آزادى عمل داد، رَمل دراز كه مانند ريسمان بر روى زمين باشد، عهد و پيمان، شاهرگ دست و گردن؛ «يلعَبُ على الحَبْليْن»: او صريح نيست، دور و است، به ظاهر طورى و در پنهان گونه اى ديگر است؛ «اضطَرَبَ حَبْلُهُ»: سرگشته شد و در تشويق و اضطراب قرار گرفت.

=الحَبَل-

بچه در شكم مادر، بزرگ شدن رَحِم، پُر شدن، خشم و اندوه،- ج أَحْبَال (ن): درخت انگور يا شاخه هاى آن.

=الحُبْلَى-

ج حَبَالَى و حُبْلَيَات: زنِ حامله.

=الحَبْلَانَة-

مترادف (الحُبْلى) است.

=الحَبَلَة-

(ن): واحد (الحَبَل) است.

=الحُبْوَة-

[حبو]: عطا و كَرَم،- ج حُبًى و حِبًى: جامه يا دستار يا هر آنچه با آن خود را پيچند.

=الحَبْوَة-

[حبو]: مترادف (الحُبْوَة) است.

=الحِبْوة-

[حبو]: بخشش و دهش.

=الحُبُورَة-

امامت. اين واژه از (الحَبْر) به معناى رهبر دينى گرفته شده است.

=الحَبُوس-

واحد (الحُبُس) است.

=الحَبِيّ-

[حبو]: ابر غليظ كه به زمين نزديك ميشود.

=الحَبِيب-

ج أَحِبَّة و أَحِبَّاء و أَحْبَاب [حبّ]:

دوستدار، دوست، محبوب.

=الحَبِير-

ج حُبْر: بُرد يا پارچه نگارين،- مِنَ الثياب: جامه نرم و نو.

=الحَبِيس-

مترادف (الحَبُوس) است،- ج حُبُس: زندانى،- ج حُبَساء: مردى كه از مردم گوشه گيرد و به عبادت خدا بپردازد،- ج حُبَساء و حُبُس مِنَ الخيل: اسب وقفى كه در راه خدا وقف شده و مردم براى جهاد بر آن سوار ميشوند.

=الحَبِيسَة-

مفرد (الحَبَائِس) است، زنجيرى است كه بر گردن اندازند يا آنرا پوشند، گردن بند.

=الحَبِيك-

مترادف (المَحْبُوك) و بمعناى نيكو ساخته و بافته است

الحَبِيكَة-

مؤنث (الحَبِيك) است،- ج حَبَائِك و حَبِيك و حُبُك: راه در رمل و يا شنزار كه بر اثر وزش باد ايجاد شود، شكن شكن موى و مانند آن،- (فك): راه ستارگان در آسمان.

=حَتَّ-

- حَتّاً [حتّ] الشي ءَ عن الثوب: آن چيز را از روى جامه زدود و پاك كرد،- الشجَر:

برگهاى درخت را ريخت و پوست آنرا كند،- الورقُ او القِشرُ عن الشّجرِ: برگ يا پوست درخت فرو افتاد،- هُ عن الشّي ءِ: او را از آن چيز باز گردانيد.

=حَتَّى-

حرف جرّ است بمعناى (تا) يا پايان مانند «أكَلْتُ السمَكةَ حَتى رَأْسِهَا»: همه ى ماهى را خوردم بجز سرش، حرف نصب است كه بر سر فعل مضارع با (أن) تقديرى و مصدرى مىيد بمعناى انگيزه و علت مانند «سِرْتُ حتّى ادخلَ المَدِينَةَ»: راه پيمودم تا داخل شهر بشوم؛ «تَرَهَّبْتُ حتى أَتُوبَ»: از مردم بريدم و عبادت ورزيدم تا توبه كنم، و گاهى حرف عطف بمعناى (واو) مىيد مانند «اكَلْتُ السمَكَةَ حتى رأسَهَا»: ماهى را با سرش خوردم يعنى حتى سرش را هم خوردم، و گاهى حرف ابتداء مىيد مانند «فَوَا عَجَباً حتى كُلَيبٌ تَسُبُّني»: كه در اينجا كُليب مبتدا و مرفوع است؛ «حَتّى لو»:

گرچه، اگر چه.

=الحُتَات-

[حتّ]: ريزه ها يا ريخته هاى هر چيزى.

=حَتَّامَ-

اصل اين واژه (حتّى ما) است كه الف ماى استفهاميه حذف شده است و در اينجا ماى استفهاميه مجرور به (حَتّى) است و بمعناى تا كى مى باشد.

=الحَتَت-

[حتّ] (ز): گونه اى بيمارى درختان است كه باعث ريزش برگهاى آن مى گردد.

=حَتِدَ-

- حَتَداً: پاك نژاد و نيكو اصل شد.

=الحَتِد-

آنكه از نژادى خالص و پاك باشد.

=الحتف-

=حتم-

=الحتم-

=الحتمة-

=الحتمية-

=حث-

=حثا-

=حثى-

=الحثاث-

=الحثال-

=الحثالة-

=حثث-

=حثر-

=الحثر-

=الحثواء-

=الحثوث-

=الحثي-

=الحثيث-

=حج-

=الحجاب-

=الحجابة-

=الحجاج-

=الحجاز-

=الحجام-

=الحجامة-

=حجب-

=الحجة-

=حجر-

=الحجر-

=الحَتْف-

ج حُتُوف: مرگ؛ «مات حَتْفَ انْفِهِ او حَتْفَ فِيهِ»: در بستر خود مرد بدون اينكه زده و يا كشته شود؛ «يَبْحَثُ عن (يسعى الى) حَتْفِهِ بِظِلفِهِ»: گور خود را با دست خود مى كند.

=حَتَمَ-

- حَتْماً الشي ءَ عليه: آن چيز را بر او واجب كرد،- بِالشي ءِ: به آن چيز حكم كرد.

=الحَتْم-

مص،- ج حُتُوم: حُكم، سياه، خالص؛ «هو الأَخُ الحَتْمُ»: او دوست خالص و بى اميغ است؛ «هذا ولَدٌ حَتْمٌ»:

اين فرزندى پدردار و با اصالت است؛ «حَتْماً»: بطور حتم، بى چون و چرا.

=الحُتْمة-

سياهى.

=الحَتْمِيَّة-

آنچه كه بايد بشود، جبر.

=حَثَّ-

- حَثّاً [حثّ] الرجلَ على الأمر: آن مرد را بر آن امر تشويق كرد،- خُطاه: در راه رفتن شتاب كرد.

=حَثَا-

- حَثْواً [حثو] له: به او چيز كمى داد،- الترابَ: خاك را پاشيد.

=حَثى-

- حَثْياً و تحْثَاءً له: به او چيز كمى داد،- الترابَ: خاك را پاشيد.

=الحَثَاث-

[حثّ]: شتاب و سرعت، خواب كم و سبك كه بزودى در چشم آيد و بگذرد.

=الحِثَاث-

مترادف (الحَثات) است.

=الحُثَال-

سبوسِ پوست جويا برنج.

=الحُثَالَة-

سُبوسِ پوست جويا برنج و مانند آن؛ «حُثَالَةُ الدّهن»: ته نشين روغن؛ «حُثالَةُ الناسِ»: مردم فرومايه و پست.

=حَثَّثَ-

تَحْثِيثاً [حثّ] الرجُلَ على الأمرِ: آن مرد را بر آن كار تشويق و ترغيب كرد.

=حَثِرَ-

- حَثراً الجِلدُ: بر روى پوست جوش و دانه درآمد،- العَسَلُ: عسل بر اثر فَساد و تعفّن به گونه ى حَبّ و دانه درآمد،- تِ العينُ: پلكهاى چشم بر اثر بيمارى چشم كُلُفت شد.

=حَثَّرَ-

تَحْثِيراً الدواءَ: دوا را به گونه قُرص ساخت.

=الحَثَر-

مص، چيز سِفت و دَلَمِه شده، دانه انگور كه تازه درآمده باشد،

الحَثِر-

مترادف (الحائِر) است.

=الحَثْوَاء-

[حثو]: زمينى كه در آن خاك بسيار باشد.

=الحَثُوث-

[حثّ]: آنكه در پى كارى شتاب كند.

=الحَثْي-

[حثو]: مص،- ج حَثَيات: خاك و جُز آن كه با مُشت برداشته شود.

=الحَثِيث-

آنكه در پى كارى شتاب كند؛ «ولَّى حَثِيثاً»: با شتاب رفت.

=حَجَّ-

- حَجّاً [حجّ] هُ: آهنگِ او را كرد، با دليل بر او چيره شد،- عليه: بر او وارد شد،- الأَماكِنَ المُقَدَّسةَ: اماكن مقدسه را زيارت كرد،- الجَرْحَ: زخم را با ميلِ جرّاحى اندازه گيرى كرد،- عَنِ الأَمرِ: از آن كار دست كشيد.

=الحِجَاب-

ج حُجُب [حجب]: پرده و هر چه كه با آن خود را پوشانند، آنچه كه فاصل ميان دو چيز باشد، حِرز يا دُعا كه براى دفع آفت يا چشم زخم بر خود آويزند؛ «حِجابُ القلبِ»: پرده جنب كه ميان قلب و شكم قرار گرفته است؛ «الحِجابُ الحاجِز»: پرده اى پهن و رقيق كه ميان سينه و شكم قرار دارد؛ «حِجابُ الشمس»:

روشنايى آفتاب.

=الحِجَابة-

دربانى، پرده دارى.

=الحَجَاج-

ج حُجُج و أَحِجَّة و حِجَاج [حجّ]:

استخوان زير ابرو؛ «حَجَاجُ الشَّمْسِ»: شعاع دور خورشيد.

=الحِجَاز-

كمربند، رسن كه با آن شتر را بندند،- (مو): لحنى از الحان موسيقى و آواز، سرزمين حجاز در عربستان.

=الحِجَام-

دهان بند ستور.

=الحَجَّام-

- ج حَجَّامُون: حجامتگر.

=الحِجَامة-

حجامت كردن.

=حَجَبَ-

- حَجْباً و حِجَابا هُ: از ورود او جلوگيرى كرد؛ «فلانٌ يحجب للأميرِ»:

فلانى حاجب و دربان امير است، آن را پوشانيد،- بينهما: ميان آن دو را فاصله انداخت،- صَدْرُهُ: سينه ى او گرفته و تنگ شد، دلتنگ شد.

=حَجَّبَ-

تَحْجِيباً هُ: او را پنهان كرد يا پوشانيد.

=الحُجَّة-

ج حُجَج و حِجَاج [حجّ]: دليل، برهان، سند فروش كه به خريدار داده مى شود؛ «بِحُجَّةِ ان»: به اين علت كه.

=الحَجَّة-

نرمه ى گوش، گوشواره.

=الحِجَّة-

اسم مره از (حَجّ) است، سال زيرا حج در سال يكبار انجام مى شود؛ «ذو الحِجَّة» ج ذَوَات الحِجَّة: آخرين ماه سال هجرى قمرى است كه ميان ذو القعدة و محرّم است و داراى ٢٩ يا ٣٠ روز مى باشد اين ماه بعلت برگزارى مراسم حجِ خانه ى خدا در آن به اين اسم ناميده شده است.

=حَجَرَ-

- حجْراً و حجْرَاناً (بتثليث الحاء في المصدرين) هُ: او را بازداشت و منع كرد،- عليه القاضي: قاضى يا حاكم او را از تصرف در مال خويش بازداشت،- حَجْراً و مَحْجَراً عليه الأَمْرَ: آن كار را بر او تحريم كرد.

=حَجَّرَ-

تحْجِيراً الطينُ: گِل مانند سنگ سفت و سخت شد،- القمرُ: گِرد ماه دايره درآمد.

=الحُجْر-

آغوش انسان؛ «نَشَأ فلانٌ فى حُجْرِ فُلانٍ»: فلانى در كنف و حمايت فلان پرورش يافت، حرام؛ «هذا حُجْرٌ عليكَ»:

اين بر تو حرام است،

الحَجْر-

مص، ممنوعيت مطلق، حرام؛ «هذا حَجْرٌ عليك»: اين كار بر تو حرام است، آغوش انسان،- من العَين: دور و اطراف چشم.

=الحِجْر-

ج حُجُور و حُجُورة و أَحْجَار:

آغوش انسان، حرام؛ «هذا حجْرٌ عليك»:

اين بر تو حرام است، عقل.

=الحُجُر-

گوشت اطراف ناخن.

=الحَجَر-

ج أَحْجار و حِجَارة و أَحْجُر: سنگ؛ «اهْلُ الْحَجَرِ و المَدَرِ»: باديه نشينان، تاس

=الحجر-

=الحجرة-

=الحجري-

=الحجرية-

=حجز-

=الحجز-

=الحجزة-

=حجل-

=الحجل-

=الحجلة-

=حجم-

=الحجم-

=حجن-

=الحجناء-

=الحجون-

=الحجيج-

=الحجيجة-

=الحجير-

=الحجيل-

=حد-

=الحد-

=حدا-

بازى، تخته نرد و مانند آن؛ «الحَجَرُ الكريم»: سنگ قيمتى مانند الماس و زمرّد و ياقوت؛ «حَجَرُ الجِيرِ»: سنگ كالسيوم؛ «حَجَرُ عثرة»: آنچه كه باعث سختى و ناكامى شود؛ «الحَجَرُ الأساسِىّ»: اولين سنگ ساختمان، اولين اقدام اساسى.

=الحَجِر-

زمين پُر از سنگ.

=الحُجْرة-

ج حُجَر و حُجُرَات و حَجَرَات و حُجْرات:

اطاق، ناحيه.

=الحَجَرِيٌ-

آنچه كه از سنگ باشد؛ «العَصْرُ الحَجَرىّ»: عصر حَجَر.

=الحَجَرِيَّة-

تركيبى است از كِلْس و ريگ و رمل كه آن را بر روى پشت بام و جُز آن پخش و پهن مى كنند.

=حَجَزَ-

- حَجْزاً و حِجَازَةً: او را منع كرد و بازداشت، او را دور كرد،- عليهِ المالَ أَوِ العِقَارَ: مال يا ملك او را به حكم دادگاه ضبط و توقيف كرد،- بينهُما: ميان آن دو چيز را جدائى افكند.

=الحَجْز-

مص؛ «ألقى الحَجْزَ على»: چيزى را توقيف يا ضبط كرد.

=الحُجْزَة-

ج حُجَز و حُجُزَات و حُجَزَات و حُجْزَات:

جاى بستن بند إزار، جاى بستن نيفه شلوار.

=حَجَلَ-

- حُجُولًا تِ العينُ: چشم به گودى افتاد،- حَجْلًا و حَجَلَاناً: هنگام راه رفتن يك پاى خود را بر روى پاى ديگر نهاد،- المُقيَّدُ: بر روى هر دو پاى خود برجست،- البَعيرَ: شتر را با رَسَن بست.

حُجِلَ: حَجْلًا بينهما: ميان آن دو را فاصله افكند و حايل شد.

=حَجَّلَ-

تَحْجِيلًا تِ العينُ: چشم به گودى افتاد،- المُقَيَّدُ: در راه رفتن برجست،- الرَّجُلُ أَمْرَهُ: آن مَرد كار خود را آشكار كرد،- العروسَ: عروس را داخل حجله كرد.

=حُجِّلَ-

الفرسُ: دست و پاى اسب سفيد شد.

=الحَجْل-

ج أَحْجَال و حُجُول: خلخال، زنجير، سپيدى در پاى اسب.

=الحِجْل-

ج أَحْجَال و حُجُول: مترادف (الحَجْل) است.

=الحَجَل-

ج حِجْلَان و حَجْلَى (ح): كبك.

پرنده اى است به اندازه كبوتر كه پاى و نوك آن سرخ رنگ و در مناطق بلند و كوهستانى زندگى مى كند گوشت اين پرنده خوشمزه است.

=الحَجِل-

ج أَحْجَال و حُجُول: سفيدى در پاى اسب.

=الحَجَلَة-

(ح): واحد (الحَجَل) است،- ج حِجَال و حَجَل: اطاقى كه براى عروس آراسته مى شود، پرده كه براى عروس در داخل اطاق نصب مى شود.

=حَجَمَ-

- حَجْماً الحجَّامُ المريضَ: بيمار را با حَجَامت مُعالجه يا درمان كرد،- الصبيُّ ثدْيَ أُمِّهِ: كودك پستان مادرش را مكيد،- تِ الحَيَّةُ: مار گزيد،- طَرْفَهُ عَنْهُ: روى خود را از او برگردانيد،- عَنِ الشي ءِ: او را از آن چيز بازداشت و منع كرد،- البَعِير: شتر را با دهان بند دهانش را بست تا از هيجان و گزيدن آن را باز دارد.

=الحَجْم-

مص،- ج حُجُوم: مقدار و اندازه جسم يا حجم، فضايى كه جسم آن را اشغال مى كند،- «كبيرٌ الحَجْمِ»: آنچه كه حجم بزرگ داشته باشد.

=حَجَنَ-

- حَجْناً العودَ: چوب را كج كرد،- الشي ءَ: آن چيز را با چوب سر كج كشانيد.

=الحَجْناء-

مؤنث (الأَحْجَن) است.

=الحَجُون-

تنبل؛ «سِرْنا عَقَبةً حَجُوناً»: راهى دور و دراز پيموديم.

=الحَجِيج-

[حجّ]: آنكه با اظهار دليل چيره شود، آنكه پزشك گودى زخم وى را با ميل بيازمايد.

=الحُجَيْجَة-

[حجّ]: «أُمُّ حُجَيْجَة»: كُنيه ى گنجشكى است كه به آن (السنُونو) گويند.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحَجِير-

مترادف (الحَجِر) است.

=الحَجِيل-

«فَرَسٌ حَجِيلٌ»: اسبى كه در سه پايش سفيدى باشد.

=حَدَّ-

- حَدّاً و حِدَاداً [حدّ]: براى مُرده لباس سياه پوشيد،- تِ المَرْأَةُ: آن زن آرايش نكرد و بعلت مرگ شوهرش جامه سياه پوشيد،– حَدّاً و حَدَداً الدَّارَ: براى خانه حدودى ساخت،- الشي ء عَنِ الشي ءِ: آن چيز را از چيز ديگر تميز داد،- المُذْنِبَ:

گناهكار را حدّ بر او جارى كرد تا ديگر گناه نكند،- اللَّهُ عَنّا الشرَّ: خداوند شر را از ما دور كرد،- حَدّاً السكّينَ: چاقو يا كارد را تيز كرد،- حِدَّةً تِ السّكينُ: كارد تيز و جلا داده شد،- حَدّاً و حَدَداً و حِدّةً عَليهِ: بر او خشم گرفت.

=الحَدّ-

مص،- ج حُدوُد: نهايت هر چيزى، حايل به حدِّ فاصل ميان دو چيز، كيفر؛ «حَدُّ الشي ءِ»: حدود و مشخصات هر چيزى،- مِنَ السيف: لبه شمشير؛ «سَيفٌ ذو حَدَّين»: شمشير دو لبه،- مِنَ الإنسان: سختى و هيبت مرد بر اثر خشم،- مِنَ الشَّراب: تندى و تيزى شراب،- مِنَ كُلِّ شي ءٍ: سختى و شدت چيزى؛ «دارُهُ حدُّ داري»: خانه ى او مجاور خانه ى من است؛ «لِحَدّ أَو إلى حدٍّ»: تا پايان و نهايت؛ «الى حَدِّ الآن و لِحَدِّ الآن»: تاكنون؛ «الى حَدٍّ بعيد، إلى حَدٍّ كبير»: تا مدتى دراز؛ «إلى حَدٍّ ما»: تا حدودى؛ «إلى أَيِّ حَدٍّ»: تا چه حدّى؛ «لا حَدَّ لَهُ»:

بى پايان، غير محدود؛ «بِلا حَدّ»: بيشمار، «على حدٍّ سَوَاء و عَلى حَدٍّ سِوًى»: يكسان، بدون فرق؛ «فى حَدِّ ذاتِهِ» أو بِحَدِّ ذاتِهِ»:

در طبيعت آن؛ «الحَدُّ الأَدْنى»: كمترين حد؛ «الحَدُّ الأَعلى أَو الحَدُّ الأَقصى»:

بيشترين حد؛ «في حدود»: در حدود، تا ميزانى؛ «بَلَغَ أقصى حُدوده»: به بالاترين حد رسيد؛ «حُدودُ اللّهِ»: طاعت و احكام شرعى خداوند.

=حَدَا-

- حَدْواً و حِدَاءً و حُدَاءً [حدو]: آواز خود را با حُداء بلند كرد،- الإبلَ و بالإبِلِ:

شتران را با خواندن آواز راند،- تِ الرِّيحُ

=حدى-

=الحداء-

=الحداث-

=الحداثة-

=الحداجة-

=الحداد-

=الحدادة-

=الحدام-

=الحدأة-

=حدب-

=الحدب-

=الحدباء-

=الحدبة-

=الحدة-

=حدث-

=الحدث-

=الحدثان-

=حدج-

=الحدج-

=حدد-

=حدر-

=الحدر-

=الحدراء-

=الحدرة-

=حدس-

=الحدس-

السَّحَابَ: باد ابر را با خود برد،- هُ على كذا:

فلانى را در پى كارى فرستاد.

=حَدَى-

- حَدْياً [حدي] القارئُ: خواننده در حاليكه نشسته بود و به جلو و عقب تكان مى خورد قرائت مى كرد.

=حَدَّى-

تَحْدِيَةً [حدي] الشي ءَ: آن چيز را از روى عمد به انجام رسانيد.

=الحُدَاء-

[حدو]: راندن شتران با آواز ساربان؛ «ما امْلَحَ حُداءَهُ»: چقدر آواز آن ساربان دلچسب است.

=الحَدَّاء-

[حدو]: اسم مبالغه است در (الحَادِي).

=الحُدَّاث-

گروه روايت كننده و سخنگو.

=الحَدَاثة-

مص، جوانى، تازگى،- مِنَ الأمرِ: آغاز هر كارى.

=الحَدَاجة-

ج حَدَائِج: هودج ويژه ى زنان كه بر پشت شتر بندند.

=الحُدَاد-

ج أَحِدَّة [حد]: بُرنده؛ «سِكّينٌ حُدَاد»: كارد قاطع و برنده.

=الحِدَاد-

[حدَّ]: سوگوارى و پوشيدن جامه ى سياه براى مرده، جامه هاى سياه سوگوارى؛ «لَبِسَ الحِدَادَ»: جامه هاى سياه پوشيد.

=الحَدَّاد-

ج حَدَّادُون [حدّ]: آهنگر، آنكه ابزار و آلات آهنى سازد، فروشنده ى آهن، دربان و يا زندانبان.

=الحِدَادة-

[حدّ]: آهنگرى.

=الحِدَام-

خشم، كينه.

=الحَدَأَة-

ج حَدَأ و حِدَاء [حدأ]: تيشه ى دو سر؛- حِدأ و حِدَاء و حِدْآن (ح): نام پرنده ايست. شكارى كه در زبان متداول بر آن (الحِدَّاية) و (الشُّوحة) گويند، زغن.

=حَدِبَ-

- حَدَباً الرجُلُ: آن مرد گوژپشت شد،- عليه: به او مهربانى كرد.

=حَدَّبَ-

تَحْدِيباً [حدب] هُ: او را گوژپشت كرد،- الشي ءَ: آن چيز را مقعّر كرد.

=الحَدَب-

زمين بلند، تپه، موج آب و بلندى آن، اثر و نشانه بر روى پوست،- (ن): نام گياهى است؛ «مِنْ كلِّ حَدَبٍ و صَوب»: يا «مِن كُلِّ صَوْبٍ و حَدَبٍ»: از هر سوى و هر جهت.

=الحَدِب-

ج حُدْبٌ: مرد گوژپشت.

=الحَدْبَاء-

مؤنث (الأحْدَب) است بمعناى زن گوژپشت، سال سخت، كارهاى شاق و سخت، نعش يا تابوت.

=الحَدَبَة-

گوژپشتى، قوز، جاى قوز بر روى كمر؛ «فى ظهره حَدَبة»: بر پشت او قوز و برجستگى است،- من الأرضِ: پشته، تپه.

=الحِدَة-

[وحد]: مص؛ «بَقِي على حِدَتِهِ»: در وضع يا خوى خود باقى ماند.

=الحِدَّة-

[حدّ]: خشم، غرور و تعصّب، پر توان يا تيز و برنده بودن چيزى.

=حَدَثَ-

- حُدُوثاً الأمرُ: آن امر واقع شد،- حَدَاثةً و حُدُوثاً: تازه و نو شد. اين واژه ضد (قَدُمَ) است.

=حَدَّثَ-

تَحْدِيثاً هُ كذا و بكذا: او را از چيزى خبر داد،- عن فلان: از فلانى حديث روايت كرد،- نَفْسَه أن: به خاطرش خطور كرد يا انديشيد،- نَفْسَه ب: خود را با اميد و آرزو سرگرم كرد،- تْهُ نَفْسُهُ (ب): به چيزى احساس كرد.

=الحَدَث-

ج أَحْدَاث: بدعت در دين، امر واقع، پيشامد، هر امرى كه در ميان مردم معروف و شناخته نباشد؛ «احْداثُ الدَّهْرِ»: حوادث روزگار،- ج احْداث و حُدثان: جوان.

=الحَدُث-

خوش سخن، خوش بيان.

=الحَدِث-

مترادف (الحَدُث) است.

=الحِدْثَان-

آغاز و ابتداى هر كارى؛- «حِدْثانُ الدهِر»: حوادث و پيشامدهاى سخت روزگار.

=الحَدَثَان-

«حَدَثَانُ الدهرِ»: حوادث و سختيهاى روزگار.

=حَدَجَ-

- حَدْجاً البعيرَ: بر پشت شتر هودج بست،- الأحْمالَ: بارها را بست،- الإبلَ:

شتر را با ابزار آهنين داغ كرد،- بِبَصَرِه: به او تيز نگريست،- هُ: او را زد،- بِالسَّهم: به او تير انداخت.- هُ بِالذَّنْبِ: او را به گناه نسبت داد.

=حَدَّجَ-

تَحْدِيجاً ببصرِه: با چشم خود تيز نگريست.

=الحِدْج-

ج حُدُج و حُدُوج و أَحْدَاج: بار، هودج يا كجاوه كه براى زنان بر روى شتر بندند.

=الحَدَج-

(ن): حنظل سفت و نارس.

=حَدَّدَ-

تَحْدِيداً [حدّ] الأرضَ: براى زمين مرز و حدودى تعيين كرد،- الأمْرَ: آن امر را شناسانيد،- بَصَرهُ: با دقت نگريست،- السكِّينَ: چاقو را تيز كرد،- الزَّرعُ: كِشت بعلت تأخير باران دير روئيد،- عليه: بر او خشم گرفت،- اليه و لهُ: قصد يا آهنگ آن را كرد.

=حَدَرَ-

- حَدْراً و حُدُوراً: فرود آمد،- الشي ءَ:

آن چيز را از بالا به پائين فرود آورد،- القراءَةَ و فى القراءَة: در خواندن شتاب كرد،- اللّثامَ عن حَنَكِه: نقاب را از چانه و چهره ى خود كج كرد،- تِ العينُ الدمعَ:

چشم اشك ريخت،- الدّواءُ بطنَهُ: دارو شكم او را روان كرد،- حُدُوراً الجِلْدُ:

پوست ورم كرد،- الجلدَ: پوست را متورّم كرد،- حَدْراً و حُدُوراً و حَدَارَةً الرّجُلُ: آن مرد چاق و فربه شد.

=حَدُرَ-

- حَدْراً و حَدَارَةً و حُدُوراً الجلدُ: پوست ورم كرد،- الرّجُلُ: آن مرد درشت و فربه شد.

=الحَدَر-

زمين نشيب دار، جائيكه از آن سرازير مى شوند، لوچى چشم.

=الحَدْراء-

مؤنث (الأَحْدَر) است.

=الحَدْرَة-

(طب): جوش يا دانه كه در زير پلك درآيد، گل مژه،- من العُيُون: چشم سفت و پر گوشت.

=حَدَسَ-

- حَدْساً في الأمر: در آن امر خيال و گمان كرد،- فى السيرِ: در راه خود شتاب كرد،- فى الأرض: بدون راهنمائى و ناآگاه به سياحت پرداخت.

=الحَدْس-

مص، سرعت انتقال در فهم حقيقت و استنتاج.

=الحدسيات-

=حدق-

=الحدق-

=الحدقة-

=حدل-

=حدم-

=الحدم-

=الحدمة-

=الحدورة-

=حدي-

=الحديث-

=الحديج-

=الحديد-

=الحديدة-

=الحديدات-

=الحديس-

=الحديقة-

=حذ-

=حذا-

=الحذاء-

=حذار-

=الحذاريات-

=الحذافة-

=الحذة-

=الحذذ-

=حذر-

=الحذر-

=حذف-

=الحذف-

=الحذفار-

=الحذفة-

=الحذفور-

=حذق-

=الحَدْسِيَّات-

مسائلى كه با حدس و گمان درك مى شود.

=حَدَقَ-

- حَدْقاً القومُ به: آن قوم از هر سوى به گرد او درآمده و او را احاطه كردند،- هُ بِعَينه: به او نگاه كرد،- هُ: به حدقه چشم او آسيب رسانيد،- حُدُوقاً المَريضُ: بيمار چشمهاى خود را گشود و بر هم نهاد.

=حَدَّقَ-

تَحْدِيقاً اليه: به او تيز نگريست،- بِهِ: از هر سوى او را احاطه كرد،- النَّظَرَ في: با دقت در آن نگاه كرد.

=الحَدَق-

(ن): بادمجان.

=الحَدَقَة-

ج حَدَق و حَدَقَات و أَحْدَاق و حِدَاق:

سياهى چشم.

=حَدَلَ-

- حَدْلًا و حُدُولًا السطحَ: بر روى پُشتِ بام بام غلتان كشيد.

=حَدَمَ-

- حَدْماً هُ: آن را بسيار گرم كرد،- الدَّمَ: خون را بسيار سرخ كرد.

=الحَدْم-

سختى افروختن آتش.

=الحَدَم-

مترادف (الحَدْم) است.

=الحَدَمَة-

صداى آتش فروزان

الحُدُورَة-

ريزش اشك از چشم.

=الحَدُورة-

ريزش اشك از چشم.

=حَدِيَ-

- حَدًى [حدي] بالمكان: در آن مكان پيوسته باقى ماند.

=الحَدِيث-

ج حِدَاث و حُدَثَاء: نو، جديد؛ «حَديثُ البناء»: ساختمان نوساز؛ «حَديثُ السِّن»: كم سال؛ «حَديثُ العَهْد»: زمان نزديك؛ «حديثُ عَهْدٍ بِ» أَو «حديثُ العَهْدبِ»: اين تعبيرات به كسى گفته مى شود كه از انجام كارى كه دارد زمانى بر آن نگذشته باشد؛ «حديثُ العهدِ بالوِلادة»: نوزاد،- ج أَحَاديث و حِدْثَان وَ حُدْثَان:

خبر؛ «عِلْمٌ الحَديث»: دانش شناخت سخنان و گفتار پيامبر اسلام و احوال آن.

=الحِدِّيث-

آنكه بسيار روايت كند.

=الحُدَيْج-

أبو حُدَيْج»: (ح): كُنيه پرنده اى است كه به آن (اللَقْلَقْ) گويند.

=الحَديِد-

ج أَحِدَّاء و حِدَاد [حدّ]: بُرَّنده، قاطِع؛- «سَيفٌ حَديدٌ»: شمشير بُرَّنده،- (ك): آهن،- مِنَ الرجال: مرد تيز فهم يا زود خشم.

=الحَدِيدَة-

ج حَدَائِد و حَدِيدَات و جج حَدَائِدَات [حدّ]: يك پاره آهن؛- «حَديدَةُ الْحَرَث»:

تيغه ى گاو آهن كه با آن زمين را شخم كنند.

=الحَدِيدَات-

ج حَدَائِدَات [حدّ]: قطعه هاى آهن.

=الحَدِيس-

آنكه بر روى زمين افتاده است.

=الحَدِيقة-

ج حَدَائِق: باغ كه اطراف آن را ديوار كشيده باشند؛ «حَدِيقةُ الحيواناتِ»:

باغ وحش.

=حَذّ-

- حَذّا [حذّ] هُ: آن را با شتاب بُريد.

=حَذَا-

- حَذْواً و حِذَاءً [حذو] النعلَ: كفش را از روى نمونه ساخت،- النَّعلَ بِالنَّعلِ: كفش را به اندازه و بسان كفش ديگر ساخت،- هُ نَعْلًا: او را كفش پوشانيد، به او كفش داد،- لَهُ نَعلًا: براى او كفش ساخت،- حَذْوَهُ: بسان او شد.

=الحِذَاء-

ج أَحْذِية [حذو]: كفش، سپل شتر يا سُمِ اسب، روبه رو؛ «داري حِذاءَ دارِهِ»: خانه من رو به روى خانه اوست؛ «صانِعُ الأَحْذيةِ»: كفاش، كفشدوز. نام ديگر آن (الإسْكاف) است.

=الحَذَّاء-

[حذّ] مؤنث (الأَحَذَّ) است.

=الحَذَّاء-

ج حَذَّاؤُون [حذو]: كفش دوز، كفش فروش.

=حَذَارِ-

اسم فعل است به معناى (احْذَر)؛ «حَذَارَيْك زيداً»: همواره از زيد پرهيز كن.

اين واژه بعلت مفعول مطلق بودن منصوب است.

=الحُذَارِيَّات-

إنذار كننده گان، اخطار كننده گان.

=الحُذَافَة-

من الشي ءِ: آنچه از چيزى كه بريده و انداخته شود، چيزى اندك و كم.

=الحِذَة-

[حذو]: روبه رو، روبرويى.

=الحَذَذ-

[حذّ]: تَردستى و سُرعت در دزدى، سبكى موىِ دُم؛ «حَذَذُ القَلْب»:

سبكى دل و سرعت درك كردن آن.

=حَذِرَ-

- حَذَراً و حِذْراً و مَحْذُورَةً الرجُلَ و من الرجلِ: از او پرهيز كرد، بر حَذَر شد.

=حَذَّرَ-

تَحْذِيراً هُ: او را آگاه كرد و پناه داد، او را ترسانيد.

=الحَذُر-

ج حَذِرُون و حَذَارَى: آنكه بسيار ترسَد و بر حَذَر باشد.

=الحَذَر-

«على حَذَرٍ من»: بر حَذَر شدن از؛ «كُونُوا على حَذَرٍ»: پرهيز كنيد و بر حذر باشيد؛ «أَخَذَ حَذَرَهُ»: بر حذر شد.

=الحَذِر-

ج حَذِرُون و حَذَارَى: بسيار پرهيزكار و ترسو.

=حَذَفَ-

- حَذْفاً هُ: آن چيز را قطع كرد، انداخت،- هُ بالعصا أَو بالحَجَر: او را با عصا يا سنگ زد،- في مِشيَته: به هنگام راه رفتن گامهاى خود را به هم نزديك كرد.

=حَذَّفَ-

تَحْذِيفاً الشي ءَ: آن چيز را نيكو ساخت و از هر عيب و نارسائى پاك كرد،- شَعَرَهُ: موىِ سرِ او را آرايش و درست كرد.

=الحَذْف-

مص، گوسفندهاى كوچك؛ «حَذْفُ الزَّرع»: برگِ درخت يا زراعت.

=الحَذَف-

(ح): گونه اى مرغابى.

=الحِذْفَار-

ج حَذَافِير: گروهى بسيار، جانب، كنار؛ «أَخَذَهُ أَو نالَهُ بِحَذافِيره»:

او را از همه جهات گرفت.

=الحَذَفَة-

(ح): واحد (الحَذَف) است.

=الحُذْفُور-

ج حَذَافِير: مترادف (الحِذْفار) است.

=حَذَقَ-

- حَذْقاً و حِذْقاً و حَذَاقاً و حِذَاقاً و حِذَاقَةً و حَذَاقَةً: ماهِر شد،- العَمَلُ: آن كار را با مهارت انجام داد،- الكِتابَ: همه كتاب را آموخت؛- حَذْقاً الشي ءَ: آن چيز را بُريد،- حُذُوقاً الخَلُّ: سِركه بسيار تُرش شد بگونه اى كه زبان را بُريد،- الخَلُّ فاهُ:

سركه دهان او را بُريد و ترنجيده كرد.

=حَذِقَ-

- حَذْقاً و حِذْقاً و حَذَاقاً و حِذَاقاً و حِذَاقَةً و حَذَاقَةً: مترادف (حَذَق) است.

=حَذَّقَ-

تَحْذِيقاً هُ: او را ماهر كرد پس ماهر شد.

=حذلق-

=الحذلق-

=الحذو-

=الحذوة-

=حر-

=الحر-

=الحرى-

=الحرائر-

=الحراب-

=الحراثة-

=الحراج-

=الحراجة-

=الحرارة-

=الحرارية-

=الحراسة-

=الحراش-

=الحرافة-

=الحراق-

=الحراقة-

=الحراك-

=الحرام-

=الحرامي-

=الحران-

=حرب-

=الحرب-

=الحرباء-

=حَذْلَقَ-

حَذْلَقَةً [حذلق]: از خود مهارت نشان داد يا ادعاى مهارت كرد.

=الحِذْلِق-

[حذلق] من الرجال: مرد پُر گوى كه بسيار سخن گويد و ادعاى چيزى كند كه ندارد.

=الحَذْو-

[حذو]: مترادف (الإزَاء) است به معناى روبه روى.

=الحُذْوة-

[حذو]: مترادف (الإزَاء) است به معناى رو به روى.

=الحِذْوَة-

[حذو]: مترادف (الإزاء) است به معناى رو به روى.

=حَرَّ-

- حَرَاراً و حُرِّيَّةً [حرّ]: نيكو نَسَبْ و شريف شد،- حَرَاراً العبدُ: آن بنده آزاد شد،- حَرَّةً: تشنه شد،- حَرّاً الأرْضَ: زمين را صاف و همواره كرد،- حَرّاً و حَرَّةً و حُرُوراً و حَرَارَةً: گرم شد اين واژه ضد (بَرَدَ) است،- الماءَ: آب را گرم كرد.

=الحُرّ-

ج أَحْرَار و حِرَار [حرّ]: مرد آزاد. اين واژه ضد (العَبْد) و (الأَسير) است، مرد بخشنده،- مِنْ كُلِّ شي ءٍ: بهترين و برگزيده ترين هر چيزى؛ «فَرَسٌ حُرّ»: اسب خوب و نيكو؛ «طين حُرّ»: گِل خالص كه در آن ريگ نباشد؛ «حُرُّ الوَجه»: رُخساره و چهره كه آشكار باشد.

=الحُرّ-

[حرّ] (ح): باز، شاهين،- (ح):

جوجه كبوتر،- عِنْدَ العامَّة: و در زبان متداول بر حرارت باطِنِ معده ى كودكان اطلاق ميشود؛ «ساقُ حُرٍّ (ح)»: قُمرى؛ «عَينُ حُرٍّ» (ح): مُرغ شكارى كه از شاهين و عقاب كوچكتر است؛ «حُرُّ الدارِ»: ميانِ خانه.

=الحَرّ-

ج حُرُور و أَحَارِر على غير القياس: گرما.

اين واژه ضد (البَرْد) است.

=الحَرَى-

[حري] لا يُثنَّى و لا يجمع: شايسته و نيكو و مناسب؛ «إِنَّهُ لَحَرىً بكذا و أن يفعلَ كَذَا»:

او شايسته ى آن كار است.

=الحَرَّى-

ج حِرَار [حرّ]: مؤنث (الحَرَّان) است؛ «زَفْرةً حَرَّى»: تشنگى سخت؛ «دُموعٌ حَرَّى»: اشكهاى گرم و بسيار.

=الحَرَائِر-

[حرّ]: پارچه هاى ابريشمى.

=الحَرَّاب-

آنكه اسلحه سرد در دست داشته باشد، سازنده ى حَربه يا دشنه.

=الحِرَاثَة-

شخم زدن، حرفه ى شخم زن.

=الحَرَاج-

حراج؛ «سوقُ الحَرَاجِ»: بازار حرّاجها و دلّالان.

=الحَرَاجَة-

«حَرَاجَةُ المَوْقِف»: اهميت موضوع يا موقف.

=الحَرَارة-

[حرّ]: حرارت اين واژه ضد (البرودَة) است.

=الحَرَارِيَّة-

[حرّ]: «الوَحْدَة الحَرَارِيَّة» (ف):

اين اصطلاح در علم فيزيك به معناى مقياس بالا رفتن حرارت اجسام يا انبساط يا گداختگى يا تجزيه ى آنها مى باشد.

=الحَرَاسَة-

اسم است از (حَرَسَ الشي ءَ) به معناى آن چيز را حفظ كرد.

=الحَرَّاش-

من الحيَّات: گونه اى مار سياه.

=الحَرَافَة-

طعم غذاى داغ است كه زبان را ميسوزاند.

=الحُرَاق-

اسب بسيار دونده، آب بسيار شور، آنچه كه باعث فساد چيزى شود؛ «حُرَاقِ إِصْبعِه»: نام غذائى است كه در زبان متداول رايج است.

=الحِرَاق-

اسب بسيار دونده، آنچه كه باعث فساد هر چيزى شود.

=الحُرَّاق-

آب بسيار شور،- عِند العامَّة:

پارچه اى كه ميسوزانند و آن را خاموش مى كنند و آماده براى بازى نگاه مى دارند.

=الحَرَّاقة-

ج حَرَّاقَات: كشتى اژدر افكن،- عند العامّة: و در زبان متداول بر آنچه كه بدن را پاك كند اطلاق ميشود.

=الحَرَاك-

حركت.

=الحَرَام-

حرام. اين واژه ضد (الحَلَال) است؛ «حَرَامُ اللّه لا أَفْعَلُ هذا»: اين كار را هرگز نخواهم كرد همچنان كه گويند (يمينُ اللّه لا افعلُ) به معناى قَسَم به خدا آن كار را نخواهم كرد ميباشد؛ «رَجُلٌ حَرَامٌ و قومٌ حَرامٌ»: اين واژه را با يك لفظ بكار مى برند زيرا در اصل مصدر است؛ «حَرَامٌ عَلَيك»: بر تو حرام است و جايز نيست؛ «بالحَرَام»:

بطور نامشروع، غير مجاز؛ «ابْنُ حَرَام»:

فرزند نامشروع، زنازاده؛ «المسجِدُ الحَرَام»: كعبه معظَّمة در مكه؛ «البَلَدُ الحَرَام»: شهر مكه؛ «الشهْر الحَرَام»: ماه محرّم.

=الحِرَام-

ج أحْرِمة: عَبا يا جامه كه خود را با آن پوشانند، پارچه پشمى يا پتو كه به هنگام خوابيدن بر روى خود اندازند، جامه ى بدون آستين و بىستر كه آن را پوشند و تحريفى از (الإحْرام) است.

=الحَرَامِيّ-

آنكه كار حرام كند و در زبان متداول بر دزد اطلاق ميشود.

=الحَرَّان-

[حرّ]: آنكه بسيار تشنه باشد.

=حَرَبَ-

- حَرْباً الرجُلَ: اموال آن مرد را به زور گرفت و او را رها كرد.

=حَرِبَ-

- حَرَباً: خشم او شديد شد،- الرَّجُلُ: آن مرد (وَا حَرَباه) گفت به معناى افسوس و دريغا.

=حُرِبَ-

الرجُلُ مالَه: اموال آن مرد به زور گرفته شد.

=حَرَّبَ-

تَحْرِيباً هُ: او را خشمگين ساخت.

=الحَرْب-

ج حُرُوب: جنگ؛ «وقَعَتْ بينَهم حربٌ»: ميان آنها جنگ افتاد. اين واژه مؤنث است و گاهى مذكر بكار برده ميشود؛ «الحَرْبُ الصّاعِقَة» (ا ع): جنگ زمينى كه با نيروى توپ و موشك درگير شوند؛ «الحربُ الخاطِفة»: مترادف (الحَربُ الصاعِقَة) است؛ «رجلٌ حَرْبٌ»: مرد دلير و جنگجو؛ «دارُ الحَرْب»: سرزمين دشمنان؛ «الحَرْب الأَهليَّة»: جنگ داخلى كه ميان مردم يك كشور پديد آيد.

=الحَرِب-

ج حَرْبَى: آنكه بسيار خشمگين است.

=الحِرْبَاء-

ج حَرَابِيّ [حرب] (ح): حرباء، حشره آفتاب پَرَست كه هر جاى درخت نشيند به رنگ آن در ميآيد، اين واژه را در زبان متداول (حِرْباية) و (بِريَحْتى) گويند. اين واژه فارسى است.

=الحرباءة-

=الحربة-

=الحربش-

=الحرة-

=الحرت-

=حرث-

=الحرث-

=حرج-

=الحرج-

=الحرجة-

=حرد-

=الحرد-

=الحردان-

=الحردبة-

=الحرذون-

=حرر-

=حرز-

=الحرز-

=حرس-

=الحرس-

=الحرسان-

=الحرسنة-

=الحرسي-

=الحِرْباءَة-

ج حَرَابِيّ [حرب] (ح): مؤنث (الحِرْبَاء) است.

=الحَرْبَة-

ج حِرَاب: از ابزار آهنين جنگى است، دِشنه كه از نيزه كوتاهتر است،- ج حَرَبات و حَرْبات: بى دينى، بد دينى، روز جمعه.

=الحِرْبَة-

هيئت و چگونگى جنگ.

=الحِرْبِش-

(ح): مار درشت يا افعى.

=الحِرِبِّش-

(ح): مترادف (الْحِرْبِش) است.

=الحُرَّة-

ج حَرَائِر و حُرَّات [حرّ]: مؤنث (الحُرّ) است، زن آزاده. اين واژه ضد (الأَمَة) است، زن بخشنده؛ «أَرض حُرَّةٌ»: زمين بى ريگ؛ «رَملَةٌ حُرّةٌ»: ريگِ بى خاك.

=الحَرَّة-

[حرّ]: جوش ريز و كوچك، درد سخت، تاريكى بسيار،- ج حَرَّات وَ حِرَار وَ أَحَرُّون و حَرُّون: زمينى كه داراى سنگهاى سياه همانند سوخته ميباشد.

=الحِرَّة-

[حرّ]: تشنگى؛ «رَمَاهُ اللّهُ بِالحِرَّةِ تحت القِرَّة»: خداوند او را در سرماى سخت تشنه كند.

=الحَرْت-

صداى گياه خوردن ستور.

=حَرَثَ-

- حَرْثاً: كاشت،- الأرضَ: زمين را براى كشت شخم زد،- المالَ: مال كسب كرد و اندوخت،- الشي ءَ: آن چيز را آموخت و فقيه شد،- النارَ: آتش را بهم زد،- الأَمْرَ: بياد آن امر افتاد و برانگيخته شد،- الخُبُزَ: نان را خرد كرد،- الدَّابَّة: ستور را خسته و لاغر كرد.

=الحَرْث-

مص، زمين شخم زده و بذر پاشيده و نهال كاشته شده.

=حَرِجَ-

- حَرَجاً الرجُلُ: آن مرد گناه كرد،- عليه الشي ءُ: آن چيز بر او حرام شد،- الشي ءُ: آن چيز تنگ يا گرفته شد،- تِ العينُ: چشم به گودى افتاد و جلوى ديد را تنگ كرد،- الغُبَارُ: در جاى تنگ گرد و خاك برافراشته شد،- اليه: از تنگى و سختى زندگى به او پناه برد.

=حَرَّجَ-

تَحْرِيجاً هُ: او را در تنگنا قرار داد،- عَلَيهِ: بر او سخت گرفت، به او گفت: «انتَ فى حَرَج»: تو در سختى و مضيقه قرار دارى.

=الحِرْج-

ج أَحْرَاج و حِرَاج: گناه، صدف چشم زخم كه به گلو آويزند، سهميّه ى سگ از شكار، بندها و دام كه براى شكار جانوران وحشى نصب كنند، گله ى گوسفندان.

=الحَرَج-

مص، جاى تنگ و پر درخت؛ تابوت كه مرده را بر آن حمل كنند، حُرمت، گناه؛ «لَا حَرَجَ عليك»: بر تو گناهى نيست؛ «حدِّثْ عن البَحرِ و لا حَرَج»: از دريا هر قدر كه بخواهى سخن بگوى و بر تو حرج و اعتراضى نيست.

=الحَرِج-

جاى تنگ و پر درخت، هر چيزى تنگ، آنكه از جنگ نهرساد و از كارزار نگريزد.

=الحَرَجَة-

ج حِرَاج و أَحْرَاج (ز): انبوه درختان بسيار در سرزمين فراخ،- ج حَرَج و حَرَجات:

گله ى گوسفندان يا شتران.

=حَرَدَ-

- حَرْداً هُ: آهنگ او كرد، او را منع كرد،- الخَشَبَ: تخته را سوراخ كرد،- حُروداً: از قوم خود كناره گيرى كرد و تنها شد.

=حَرِدَ-

- حَرَداً و حَرْداً عليه: خشمگين شد،- الوَتَرُ: بعضى از تارهاى كمان از بعضى ديگر درازتر شد.

=الحَرْد-

مص،- من الأوتار: كمانى كه بعضى از تارهاى آن درازتر از بعضى ديگر است،- ج حِرَاد: آنكه از قوم خود كناره گيرى كند، تنها، منفرد.

=الحَرَد-

مص، سست شدن يا خشك شدن عصب دست شتر.

=الحَرِد-

خشمگين،- ج حِرَاد: خشم، مردى كه از ديگران گوشه گيرد.

=الحَرْدان-

خشمناك

الحُرْدُبَة-

كوهان شتر، اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحَرْدَبَة-

اين واژه تحريف (الحَدَبَة) است و در زبان متداول رايج است.

=الحِرْدَبَّة-

مترادف (الحُرْدُبَة) است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحِرْذَوْن-

ج حَرَاذِين (ح): گونه اى حشره آفتاب پرست است.

=حَرَّرَ-

تَحْرِيراً [حرّ] العبدَ: آن بنده را آزاد كرد،- الكِتابَ: كتاب را نيكو و اصلاح كرد،- الوَزنَ: وزن را با دقت انجام داد،- المَعْنى: معنا را خلاصه و نيكو كرد،- الولدَ او الشَّي ءَ: آن فرزند (پسر) يا آن چيز را براى طاعت خداوند وقف كرد.

=حَرَزَ-

- حَرْزاً المالَ: مال را نگهدارى كرد، مال را گِردآورى و فراهم كرد.

=حَرِز-

- حَرَزاً: مرد پرهيزكار و خويشتن دار شد.

=حَرُزَ-

- حَرَازَةً و حَرَازاً المكانُ: آن جاى مُحكم و استوار شد.

=حَرَّزَ-

تَحْرِيزاً الشي ءَ: در نگهدارى آن چيز كوشيد،- المَكانُ الرجُل: آن مكان براى آن مَرد پناهگاه شد.

=الحِرْز-

آنچه كه در آن چيزهايى نگهدارى شوند مانند صندوق، آنچه كه باعث جلوگيرى از گُم شدن يا تلف شدن شود، دژِ استوار، نصيب؛ «أَخَذَ حِرْزَه»:

نصيب خود را گرفت،- فى اصطلاح المعوِّذين: ورد يا افسون يا دعاى دفع چشم زخم كه بر خود آويزند.

=الحَرَز-

مص،- ج أَحْرَاز: آنچه كه مُحرز و نگاهداشته شود، گردوى تراشيده كه با آن كودكان بازى كنند.

=حَرَسَ-

- حَرَساً هُ: او را نگاهدارى كرد،- حَرْسَا الشي ءَ: آن چيز را دزديد.

=الحَرَس-

مص؛ «حَرَسُ الشرفِ»: گارد ويژه رئيس مملكت؛ «حَرَسُ الملِك»:

گارد و نگهبانان پادشاه.

=الحَرَسَانِ-

شب و روز.

=الحِرْسَنَّة-

(ن): گياهى است كه ريشه آن خوردنى است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحَرَسِيّ-

واحد حَرَس و نگهبان پادشاه است.

=حرش-

=الحرش-

=الحرشة-

=حرص-

=الحرص-

=حرض-

=حرف-

=الحرف-

=الحرفة-

=حرق-

=الحرق-

=الحرقة-

=حرقص-

=الحرقفة-

=الحرقوف-

=حرك-

=الحرك-

=الحركة-

=حَرَشَ-

- حَرْشاً و تَحْرَاشاً الرجُلَ: آن مرد را خراشيد،- الضَبَّ: سوسمار را شكار كرد.

=حَرِشَ-

- حَرَشاً: زِبر و خشن شد،- الرَّجُلُ: آن مَرد فريب خورد.

=حَرَّشَ-

تَحْرِيشاً بين القوم: ميان آن قوم را برانگيخت و همچنين برانگيختن سگها و مانند آنها براى تأثير در دلها.

=الحَرْش-

مص،- ج حِرَاش: گروه و جماعت، فريب و نيرنگ.

=الحِرْش-

ج أَحْرَاش: جنگل

الحَرَش-

خشونت.

=الحَرِش-

زِبر، آنكه نخوابد.

=الحُرْشَة-

خشونت.

=حَرَصَ-

- حَرْصاً الجلدَ: پوستِ آن چيز را كند،- القصَّارُ الثوبَ: گازر جامه را از بسيارى كوبيدن و شستن پاره كرد،- حِرْصاً على الشي ءِ: بر آن چيز حِرص ورزيد و آزمند شد.

=حَرِصَ-

- حِرْصاً على الشي ءِ: بر آن چيز حرص ورزيد و آزمند شد.

=حَرَّصَ-

تَحْرِيصاً هُ على الشي ءِ: حرص او بر آن چيز افزوده شد.

=الحِرْص-

مص، آزمندى و بُخل؛- «حِرْصاً على»: در نگهدارى آن چيز.

=حَرَّضَ-

تَحْرِيضاً هُ على الأمرِ: او را بر آن امر برانگيخت.

=حَرَفَ-

- حَرْفاً الشي ءَ عن وجهه: آن چيز را از چهره خود برگردانيد،- عن الشي ءِ: از آن چيز برگشته شد،- لِعيالِه: از اينجا و از آنجا براى خانواده ى خود كسب روزى كرد.

=حُرِفَ-

في ماله حَرْفَةً: مقدارى از مال خود را از دست داد.

=حَرَّفَ-

تَحْرِيفاً الشي ءَ: آن چيز را برگرداند، براى آن چيز حرفى قرار داد،- القولَ: سخن را از جاى خود تغيير داد،- القلمَ: قلم را كج بريد،- هُ عَن موضعه: آن چيز را از جاى خود برگردانيد و تغيير داد.

=الحُرْف-

محروميّت، گياه تره تيزك،- (ن): خردل.

=الحَرْف-

مص،- ج حِرَف: گوشه يا كنار يا لبه از هر چيزى؛ «حَرْفُ الجَبَل»: نوكِ كوه؛ «حَرْفُ النهرِ»: كنار رودخانه؛ «فلان على حَرْفٍ منْ أَمرِهِ»: فلانى بر لبه يا كناره ى كار خويش است و اگر چيزى را شگفت آور نبيند از آن برمى گردد،- ج حُرُوف و أَحْرُف: حرفى از حروف الفباء كه بر آن حروف (الهجاء) اطلاق كنند؛- «حَرْف المَبنى»: يكى از حروف مبانى كه همان حروف الفبائى است، كلمه؛ «هذا الحَرْفُ ليس في القاموس»: اين كلمه در فرهنگنامه نيست،- في النحو: كلمه اى است كه دلالت بر معنائى غير از خود دارد مانند (هَل) كه معناى استفهام را مى رساند و به آن (حرفُ المعْنى) گويند؛ «بِالحَرف أو بالحَرْف الوَاحد»: حرف مطابق لفظ؛ «وَقَّعَ معاهَدَة بالأَحْرُفِ الأولى»: در پايين عهدنامه حرف اول اسم خود را نوشت.

=الحُرْفَة-

واحد (الحُرْف) براى تره تيزك يا خردل است، محروميت، بدبختى.

=الحِرْفَة-

ج حِرَف: صنعت؛ «اصحابُ الحِرَف»: صاحبان صنعت، روش كسب.

=حَرَقَ-

- حَرْقاً الشي ءَ: بعضى از آن چيز را به بعضى ديگر ساييد،- هُ بِالنَّارِ: با آتش آنرا سوزانيد،- هُ بالمبردِ: آن را با سوهان ساييد،- حَرْقاً و حَرِيقاً و حُرُوقاً نابَهُ عليه: دندانهاى نيش خود را بر هم ساييد چنانچه صداى آنها شنيده شد؛ «فلان يَحْرُق عَلَيَّ الأرم»:

اين تعبير كنايه از خشم بسيار است.

=حَرِقَ-

- حَرَقاً شَعْرُهُ: موى او كنده يا ريخته شد.

=حَرَّقَ-

تَحْرِيقاً هُ بالنارِ: او را با آتش سوزانيد.

=الحَرْق-

مص، اثر سوختن.

=الحَرَق-

مص، اثر سوختن.

=الحَرِق-

ابرى كه بسيار برق زند، كوتاه شدن موى سر؛ «حَرِقُ الشَّعْرِ»: آنكه موى سرش ريخته يا بريده شده باشد.

=الحُرْقَة-

حرارت، سوزش.

=الحَرْقَة-

حرارت، سوزش.

=حَرْقَصَ-

حَرْقَصَةَ اللحمَ و نحوه: گوشت و مانند آنرا سرخ كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است،- هُ: با او مزاح و سختگيرى كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الحَرْقَفَة-

ج حَرَاقِف و حَرَاقِيف (ع ا):

استخوان سر سرين

الحُرْقُوص-

ج حَرَاقِيص (ح): حشره ايست بسان كيك و گاهى دو بال برمىورد و پرواز مى كند، گوشه ى تازيانه،- عند العَامّة:

و در زبان متداول به معناى يك قطعه كوچك از گوشت سرخ كرده مى باشد.

=الحُرْقُوف-

ستور ناتوان و لاغر.

=حَرَك-

- حَرْكاً: از درد كتف و شانه ناليد، از حق روى گردان شد،- هُ: شانه ى او را بدرد آورد،- هُ بالسيفِ: گردن او را با شمشير زد،- حارِكَهُ: سرشانه ى او را بريد.

=حَرِكَ-

- حَرَكاً: كمر يا شانه ى او ضعيف و ناتوان شد.

=حَرُكَ-

- حَرَكاً و حَرَكَةً: تكان خورد.

اين واژه ضد (سَكَنَ) است.

=حَرَّكَ-

تَحْرِيكاً هُ: او را تكان داد. اين واژه ضد (سَكَّن) است،- مَشَاعِرَهُ: احساس و عواطف او را برانگيخت،- ساكِنَهُ: او را ترغيب كرد، از تنبلى و بى حالى هشيار كرد؛ «لا يُحَرِّكُ ساكِناً»: كسى را از رده نمى كند، سرگردانى ايجاد نمى كند.

=الحَرِك-

سبكبال و هوشيار؛ «غلامٌ حَرِكٌ»: جوانى چالاك و باهوش.

=الحَركَة-

ج حَرَكَات: حركت. اين واژه ضد (السكون) است؛ «الحَرَكة اليَوْمِيَّة الظَّاهِرِيَّة» (فك): حركت كره ى وهمى آسمانى بر محور جهان كه بعلت گردش زمين بر محور خود است و مدت زمان آن ٢٤ ساعت است با كسر ٣ دقيقه و ٥٦ ثانيه تقريباً؛ «حَركة المُرور»: ترافيك راه و رانندگى؛ «حَركَةُ المَرَاكِب»: بارگيرى يا تخليه ى بار كشتيها در بندر؛ «خفيفُ الحَرَكَة»:

سبكبال و سريع؛ «فى حَرَكاتِه و سَكَنَاتِهِ»:

=حركش-

=حرم-

=الحرم-

=الحرمان-

=الحرمة-

=الحرمل-

=حرن-

=الحروق-

=الحروقة-

=الحرون-

=الحري-

=الحريب-

=الحريت-

=الحرية-

=الحريثة-

=الحريج-

=الحريد-

=الحرير-

=الحريرة-

=الحريري-

در همه ى احوال و كارهاى او.

=حَرْكَشَ-

حَرْكَشَةً هُ: او را برانگيخت و به خشم درآورد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=حَرَمَ-

- حِرْماً و حَرِيماً و حِرْمَاناً و حَرِماً و حِرْمَةً و حَرِيمَةً هُ الشي ءَ: از آن چيز وى را بازداشت،- الأُسقف فلاناً: اسقف فلانى را از شركت با مؤمنان منع كرد.

=حَرِمَ-

- حَرَماً و حَرَاماً عليه الأمرُ: آن امر بر او دشوار شد،- فى القمار: در قمار بازى باخت،- حِرْماً و حَريماً و حِرْماناً و حَرِماً و حِرْمَةً و حَرِيَمةً هُ الشي ءَ: آن چيز را بر او ممنوع كرد،- الأُسقُف فلاناً: اسقف فلانى را از شركت در جمع مؤمنان منع كرد.

=حَرُمَ-

- حَرْماً و حُرُماً و حُرُمَةً و حَرِمَةً و حَرَاماً عليه الأمرُ: آن كار بر او دشوار و سخت شد.

=حَرَّمَ-

تَحْرِيماً: به ماه حرام درآمد،- الشي ءَ: آن چيز را حرام كرد،- هُ فى القمار: در بازى قمار از او برد و بر او چيره شد،- هُ على نفسِه: آن چيز را بر خود حرام كرد.

=الحُرْم-

احرام گرفتن در مراسم حج، اين واژه ضد (الحِلّ) است.

=الحِرْم-

ج حُرُم: حرام. اين واژه ضدّ (الحَلال) است، زمان احرام گرفتن، واجبى كه ترك آن جايز باشد،- ج حُرُوم: گونه اى تعزير در كليسا است كه شخص را از اتحاد با مؤمنان باز مى دارد.

=الحُرُم-

زنان يك مرد؛ «الأَشْهُرُ الحُرُم»:

ماههائيكه جنگ در آنها از نظر عرب حرام بود و عبارت از ماههاى (ذو القِعْدة و ذو الحِجّة و مُحرّم و رَجَب) مى باشد.

=الحَرَم-

ج أَحْرَام: جائيكه مورد حُرمت و احترام است و شكستن حرمت آن روا نباشد، آنچه كه مرد از آن حمايت و دفاع مى كند «الحَرَمُ الأَقْصَى»: بيت المقدس؛ «الحَرَمانِ». مكه و مدينه.

=الحِرْمان-

محروميت، نوميدى، اين واژه ضدّ (الرّزق) است.

=الحُرْمَة-

ج حُرَم و حُرَمَات و حُرُمَات: حرمت، آنچه از حقوق خدا كه انجام دادن آن واجب باشد، بزرگى و شكوه، عهد و پيمان كه شكستن آن روا نباشد، نصيب و قسمت، حقى كه نپذيرفتن يا شكستن آن حرام باشد؛ «حُرْمَةُ الرجُلِ»: عيال و اولاد و خانواده ى مرد.

=الحَرْمَة-

محافظت، نگهدارى. مصونيت.

=الحُرُمَة-

ج حُرَم و حُرَمَات و حُرُمَات: مترادف (الحُرْمة) است.

=الحُرَمَة-

ج حُرَم و حُرَمَات و حُرُمات: مترادف (الحُرْمَة) است.

=الحَرْمَل-

(ن): گياه اسفند كه دانه هاى ريز مانند كنجد دارد و معمولًا آن را دود كنند و بخور دهند. علاوه بر آن خواص پزشكى نيز دارد.

=حَرَنَ-

- حُرُوناً و حُرَاناً و حِرَاناً البغلُ: استر از رفتن باز ايستاد و راه نرفت،- بِالمَكانِ: در آن مكان اقامت كرد،- العَسَلُ فى الخَلِيَّة:

عسل به كندو چسبيد و بيرون آوردن آن دشوار شد،- فى البيعِ: بهاى فروش را كم يا زياد نكرد.

=حَرُنَ-

- حُرُوناً و حُرَاناً و حِرَاناً البَغْلُ: مترادف (حَرَنَ) است،- بالمكانِ: در آن جاى اقامت كرد،- العَسَلُ فى الخَلِيَّة: عسل به كندو چسبيد و بيرون آوردن آن دشوار شد.

=الحَرُوق-

آنچه كه بر اثر آتش فندك روشن شود.

=الحَرُّوق-

مترادف (الحَرُوق) است.

=الحَرُوقَة-

آب نيم جوش كه در آن آرد ريزند.

=الحَرُون-

ج حُرُن من البغال: استرى كه باز مىيستد و راه نمى رود.

=الحَرِي-

ج أَحْرَاء [حري]: شايسته، لايق، مناسب؛ «إِنَّهُ لَحَرٍ بِكذا و انْ يفعلَ كذا»: او شايسته ى به آن چيز است كه آن را انجام دهد.

=الحَرِيّ-

ج حَرِيُّون و أَحْرِيَاء [حري]: شايسته، لايق، مناسب، انَّهُ لَحَرِيٌّ بكذا و أن يَفعلَ كذا» او شايستگى و لياقت آن كار را دارد؛ «حَرِيٌّ بالذّكرِ»: شايسته ى ذكر و نام بردن است؛ «حَرِيّ بالتَّصْديق» مورد اعتماد است؛ «بالحَرِيّ»: سزاوارتر، مناسبتر.

=الحَرِّيّ-

[حرّ]: «الحجرُ الحَرِّيّ»: سنگ منسوب به (الحَرَّة) است كه بر آن (الحَجَرُ الحورانِّي) نيز اطلاق مى شود.

=الحَرِيب-

آنكه اموال او را گرفته باشند.

=الحُرَيْب-

اسم مصغر (الحَرْب) است.

=الحَرِيت-

(ح): گونه اى ماهى.

=الحَرِيَّة-

ج حَرِيَّات و حَرَايَا [حري]: مؤنث (الحَرِيّ) است.

=الحُرِّيَّة-

[حرّ]: خالص و پاك شدن، ويژه گى هر شخص آزاد، حق اشتغال بكار در جامعه؛ «حُرّيَّةُ العِبادة»: آزادى عبادت؛ «حُرّيَّة الفِكْر»: آزادى انديشه؛ «حُرِّيَّة الكلام»: آزادى سخن؛- «حُرِّيَّةُ النَّشْرِ او الصّحافة»: آزادى قلم و مطبوعات؛ «حُرّيَّة الاعْتِقاد او المُعْتَقَد»: آزادى عقيده و دين، حقى است كه به انسان اختيار برگزيدن عقيده اى را كه بخواهد مى دهد؛ «حُرِّيَّةُ القَوم»: بزرگان قوم.

=الحَرِيثَة-

ج حَرَائِث: ستورى كه لاغر و خسته شده باشد.

=الحَرِيج-

جاى تنگ.

=الحَريد-

هر چيز كمى در زياد، دور، ماهى خشك كرده،- ج حُرَدَاء: مترادف (الحَرِد) به معناى خشمگين است.

=الحَرِير-

[حرّ]: ابريشم، پارچه يا پيراهن ابريشمى، آنكه آتش خشم در او برافروخته شده باشد.

=الحُرَيْرَة-

[حرّ] (ف): مقدار گرماى لازم براى جوش آوردن يك گِرَم آب در يك درجه سانتيگراد، نام ديگر آن (السُّعْرَة) مى باشد.

=الحَريرَة-

[حرّ]: يك پاره ابريشم، زن خشمناك،- (ط): غذائى است كه با آرد و شير و روغن تهيه مى شود.

=الحَرِيرِيّ-

منسوب به (الحَرير) است

=الحريز-

=الحريسة-

=الحريش-

=الحريص-

=الحريصة-

=الحريف-

=الحريق-

=الحريقة-

=الحريك-

=الحريكة-

=الحريم-

=الحريمي-

=حز-

=الحز-

=حزا-

=حزى-

=الحزاز-

=الحزازة-

=الحزام-

=الحزامة-

=حزب-

=الحزب-

=الحزبي-

=الحزبية-

=الحزة-

=حزر-

=حزز-

=حزق-

=الحزقة-

=حزك-

=حزم-

=الحزم-

؛ «المنسوجاتُ الحَرِيرِيَّة»: پارچه هاى ابريشمى، سازنده ى ابريشم، فروشنده ى ابريشم.

=الحَرِيز-

استوار و بلند، آنچه كه مُحرز باشد.

=الحَرِيسَة-

ج حَرَائِس: ديوارى كه براى نگهدارى گوسفندان در پشت آن سازند، گوسفندى كه آن را شبانه دزدند، دزدى.

=الحَرِيش-

ج حُرُش (ح): حشره اى است معروف به (أمّ أَربَع و أربَعين) كه در زبان فارسى به آن هزار پا گويند،- (ح): حيوانى است دريائى،- (ح): كرگدن كه نام ديگر آن (وَحيدُ القَرْن) است.

=الحَرِيص-

ج حُرَصَاء و حِرَاص و حُرَّاص:

بسيار آزمند و حريص.

=الحَرِيصَة-

ج حِرَاص و حَرَائِص: مؤنث (الحَريص) است.

=الحَرِيف-

ج حُرَفَاء: همكار؛ هم پيشه؛ «حَريفُ الرجُل»: معامله گر و همكار مَرد.

=الحِرِّيف-

تند و تيز؛ «هذا بَصَلٌ حِرِّيف»:

اين پياز تند و تيز است.

=الحَرِيق-

ج حَرْقَى: اسم است از (الاحتراق)، آتش زدن، آتش برافروختن، شعله ى آتش، جاى آتش افروختن، آنچه كه باعث سوختگى گياهان اعم از گرما يا سرما و جز آن مى شود.

=الحَرِيقة-

ج حَرَائِق: آب كه آن را كمى جوشانند و سپس در آن آرد ريزند، گرما، و در زبان متداول برافروختن آتش مى باشد.

=الحَرِيك-

مرد كمرباريك و سُست.

=الحَرِيكَة-

مؤنث (الحَريك) است.

=الحَرِيم-

ج حُرُم و أَحْرُم و أَحَارِيم: آنچه كه حرام باشد، لباس احرام، هر جائى كه مورد حمايت باشد، دربار كه مورد حمايت نگهبانان باشد؛ «حَريمُ الرجُل»: آنچه كه مرد از آن حمايت كند. از اين رو زنانِ مرد را (الحريم) نامند.

=الحَرِيمِيّ-

ج حَرِيميُّون: سازنده ى لباسهاى احرام، فروشنده ى لباسهاى احرام.

=حَزَّ-

- حَزّاً [حزّ] هُ: آن چيز را بُريد،- العودَ: بر روى چوب نشانه قرار داد.

=الحَزّ-

رخنه يا بريدگى در چوب و مانند آن.

=حَزَا-

- حَزْواً [حزو] السرابُ الشي ءَ: سراب آن چيز را بالا در فضا آشكار كرد،- الشي ءَ:

آن چيز را تخمين زد،- الطيرَ: پرنده را به پرواز درآورد تا ببيند به كدام جهت پرواز مى كند و بتواند فال خوب يا بد زند.

=حَزَى-

- حَزْياً [حزي]: فال زد و پيشگوئى كرد،- الشي ءَ: آن چيز را فال زد.

=حَزَّى-

تَحْزِيَةً السرابُ الشي ءَ: سراب آن چيز را به گونه ى بالا در فضا نمايان كرد

الحَزَى-

[حزي]: مدفوع انسان- اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحَزَاز-

[حزّ]: پوست كه از سر فرو ريخته مى شود و به آن شوره گويند،- (طب):

گونه اى بيمارى است كه در بدن پديد مىيد و بدن پوست مىندازد،- (ن):

گياهى است كه بر روى صخره ها و ديوارها يا پوستهاى درختان ميرويد و در برابر عوارض جوّى بويژه سرما مقاومت مى كند. اين گياه سفيد يا سبز است.

=الحُزَّاز-

مترادف (الحَزَّاز) است.

=الحَزَّاز-

آنچه از غم و اندوه كه در دل يا سينه پديد آيد.

=الحَزَازَة-

ج حَزَازَات: دردى كه بر اثر خشم در دل پديد آيد، بد زبانى،- (طب):

مترادف (الحَزاز) است.

=الحِزَام-

ج حُزُم: كمربند ستور، كمربند؛ «حِزامُ الأَمْن»: تدابير احتياطى براى سلامتى جامعه.

=الحِزَامة-

ج حَزَائِم: كمربند ستور، كمربند.

=حَزَب-

- حَزْباً هُ الويلُ أو الغمُّ: غم و اندوه در او پديد آمد،- القرآنَ: قرآن را حزب حزب گردانيد.

=حَزَّبَ-

تَحْزِيباً القومَ: آن قوم را به گونه ى احزاب گردآورى كرد.

=الحِزْب-

ج أَحْزاب: گروهى از مردم، افراد يك قوم كه بر يك انديشه و يك كار باشند، سربازان و ياران آنكه از او پيروى كنند، اسلحه، يك حزب از قرآن، نصيب و قسمت.

=الحِزْبِيّ-

آنكه وابسته ى به حزبى باشد، پيرو شخص يا عقيده ى او، آنچه كه در رابطه ى با حزب باشد؛- «نِزاعٌ حِزبيّ»:

درگيرى حزبى.

=الحِزْبِيَّة-

حزب گرائى، دسته بندى و حزب بازى، باند بازى.

=الحَزَّة-

[حزّ]: واحد (الحَزّ) است، دردى است كه در قلب پديد آيد.

=الحِزَّة-

[حزّ]: قاچ خربوزه يا هندوانه و مانند آنها. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=حَزَرَ-

- حَزْراً و مَحْزِرَةً الشي ءَ: آن چيز را با حدس و گمان تخمين زد،- حَزراً و حُزُوراً النّبيذُ او اللبنُ: شراب يا شير ترش شد.

=حَزُرَ-

- حَزْراً و حُزُوراً النبيذُ أو اللبنُ: شراب يا شير ترش شد.

=حَزَّزَ-

تَحْزِيزاً [حزّ] أسنانَهُ: دندانهاى خود را تيز كرد.

=حَزَّقَ-

تَحْزِيقاً الضرْعُ: پستان پر از شير و فشرده شد.

=الحِزْقَة-

گروهى از مردم و جز آنها، يك قطعه از هر چيزى.

=حَزَّكَ-

تَحْزِيكاً: رفت و آمد بى مورد كرد يا در كار خود زياده روى نمود. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=حَزَمَ-

- حَزْماً هُ: آن چيز را بست،- الفرسَ:

تنگ اسب را بست،- امْرَهُ: كار خود را استوار كرد.

=حَزِمَ-

- حَزَماً: غصه را در سينه نگهداشت.

=حَزُمَ-

- حَزْماً و حَزَامةً: كار خود را استوار كرد و مورد اعتماد شد.

=حَزَّمَ-

تَحْزِيماً هُ: آن چيز را بست.

=الحَزْم-

سر و سامان دادن به كار،- ج

=الحزم-

=الحزمة-

=حزن-

=الحزن-

=الحزنان-

=الحزنبل-

=الحزنة-

=الحزور-

=الحزورة-

=الحزونة-

=حزي-

=الحزيب-

=حزيران-

=الحزيم-

=الحزين-

=حس-

=الحس-

=حسا-

=حسى-

=الحسا-

=الحساء-

=الحساب-

=الحسابي-

=الحساد-

=الحساس-

=الحساسات-

=الحساسة-

=الحساسية-

حُزُوم: زمين سفت و بلند.

=الحَزَم-

گرفتگى و غصه در سينه- (طب):

سختى در هضم غذا.

=الحُزْمَة-

بسته ى هيزم و جز آن.

=حَزَنَ-

- حُزْناً هُ: او را غمگين كرد. اين واژه ضد (سَرَّ) است.

=حَزِن-

- حَزَناً لهُ و عليهِ: براى او غمگين شد.

اين واژه ضد (سُرَّ و فَرِح) است.

=حَزُنَ-

- حُزُونَةً المكانُ: آن مكان سفت و بلند شد.

=حَزَّنَ-

تَحْزِيناً الرجُلَ: او را اندوهگين كرد،- القارِىُ: بهنگام قرائت صداى خود را نازك كرد.

=الحُزْن-

ج أَحْزَان: غم و اندوه. اين واژه ضد (السُّرُور) است.

=الحَزْنَ-

ج حُزُن و حُزُون: زمين سفت و سخت كه معمولًا بلند مى باشد.

=الحُزَن-

سختيها.

=الحَزَن-

ج أَحْزَان: مترادف (الحُزْن) است.

=الحَزُن-

غمگين، اندوهگين.

=الحَزِن-

غمگين، اندوهگين.

=الحَزْنَان-

غمگين، اندوهگين.

=الحَزَنْبَل-

(ن): گياهى است داراى طعم تلخ.

=الحُزْنَة-

ج حُزَن: كوه سِتَبر و درشت.

=الحَزْنة-

من الأرض: مترادف (الحَزْن) است.

=الحَزْوَر-

ج حَزَاوِرَة [حزر]: نوجوانى كه به سن رشد رسد و نيرومند گردد.

=الحَزَوَّر-

ج حَزَاوِرَة: مترادف (الحَزْوَر) است.

=الحَزُّورَة-

[حزر]: به معناى (الأُحجيَّة) است، لغز و معمّا. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحُزُونَة-

سختى و سفتى زمين.

=حَزِيَ-

- حَزًى [حزي]: به مُستراح رفت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحَزيب-

ج حُزْب و حُزُب: امرِ سخت.

=حَزِيَران-

ماه ششم از سال ميلادى است كه بين (ايَّار و تَمُوز) است. و برابر خرداد ماه شمسى هجرى است. تعداد روزهاى اين ماه ٣٠ روز است.

=الحَزِيم-

ج حُزُم و أحْزِمَة: جاى بستن كمربند، ميان سينه،- ج حُزَمَاء: آنكه كار خود را با دقت و استوارى انجام دهد.

=الحَزِين-

ج حُزَنَاء و حِزَان و حَزَانَى: غمگين.

اين واژه ضد (المَسْرُور) و (الفَرِح) است؛ «مالك الحَزِين»: يا (البَلَشُون) (ح): مرغ ماهى خوار؛ «الجُمْعَةُ الحَزِينَة»: روز جمعه اى كه در هفته ى محنتها و مصيبت ها قرار گيرد.

=حَسَّ-

- حَسّاً [حسّ] هُ: او را كُشت،- البَرْدُ الرزعَ: سرما گياهان را سوزانيد،- اللحمَ: گوشت را روى آتش گرفت،- النارَ: آتش را حركت داد تا نان كه در آن قرار گرفته پخته شود،- الدّابة: خاك را از روى ستور پاك كرد،– حَسّاً الشي ءَ وَ بالشي ءِ: آن چيز را احساس كرد،– حَسّاً و حِسّاً بالخبرِ: به آن خبر يقين حاصل كرد،- لِفُلان: بر فلانى مهربان شد،- هُ: او را به احساس كردن برانگيخت.

=الحَسّ-

مص، حيله، چاره.

=الحِسّ-

مص، حركت و آواز نرم و پنهان؛ «ما سمعتُ لَهُ حِسّا»: از او حركت يا صدائى نشنيدم، درك كردن، درد زايمان پس از وضع حمل،؛ «حِسَّ الحُمىَّ»:

احساس به آغاز تب.

=حَسَا-

- حَسْواً [حسو] المَرقَ: شوربا را اندك اندك نوشيد،- الطّائِرُ الماءَ: پرنده با نوك خود آب برداشت.

=حَسَّى-

تَحْسِيَةً الرجُلَ المَرَقَ: شوربا را اندك اندك به آن مرد نوشانيد.

=الحَسَا-

[حسو]: هر پختنى رقيق مانند شوربا يا سوپ يا آش؛- «يومٌ كحَسْوِ الطَّيْر»:

اين تعبير اشاره به كوتاهى روز است،- (ط): غذائى است كه از آرد و آب تهيه كنند كه همان سوپ يا كاچى يا شوربا است.

=الحَسَاء-

[حسو]: مترادف (الحَسَا) است.

=الحِسَاب-

مص، شمارش، جمع بسيارى از مردم؛ «أَتاني حِسَابٌ مِنَ النّاس»: تعدادى از مردم نزد من آمدند؛ «يَرزُقُ اللّه مَن يشاءُ بغير حسابٍ»: خداوند به هر كس كه بخواهد بدون تنگى رزق و روزى بى حساب مى دهد؛ «يومُ الحِسَابِ»: روز قيامت؛ حِسابُ الجُمَّل»: حساب حروف ابجد؛ «حسابُ اليَد»: حسابى كه با انگشتان شمارش شود؛ «الحِسابُ الهَوائيُّ»: حساب عقلى يا ذهنى كه بدون نوشتن شمارش شود؛ «كانَ في حِسابِهِ»: آماده براى آن چيز بود؛ «بِلا حِساب»: بى حساب؛ بسيار؛ «مِنْ غير حساب»: بدون انديشيدن؛ «لحسابِ فلانٍ»: پولى كه به حساب ديگرى ثبت شود؛ «على حسابِ فلانٍ»: بدهى حساب يا پولى كه بايد فلانى به حساب پرداخت نمايد؛ «حِسابٌ جارٍ»: حساب جارى كه بين دو نفر معمولًا نوشته و رد و بَدَل ميشود؛ «الحسابُ الشَّرْقِيّ»: روزنامه كه جوليوس امپراتور روم آنرا وضع كرد؛ «الحِسابُ الغَرْبيّ»: روزنامه كه پاپ گريگوريوس دوازدهم آن را وضع كرد.

=الحِسَابِيّ-

دانشمند حساب شناس.

=الحَسَّاد-

آنكه بسيار حسودى كند.

=الحُسَاس-

[حسّ]: بدبختى و بد اقبالى، بداخلاقى، سنگريزه هاى كوچك، ماهى كوچكى است كه آن را خشك مى كنند.

=الحِسَاس-

[حسّ]: «حِسَاسُ الحُمَّى»: آغاز تَب.

=الحَسَّاس-

[حسّ]: آنكه بسيار احساس كند،- (حى): كاربراتور ماشين.

=الحَسَاسَات-

[حسٌ]: «حَسَاسَاتُ الحَيَا»: اين تعبير كنايه از احساس شرمندگى در كارهاى بد مى باشد.

=الحُسَاسَة-

[حسّ]: واحد (الحُسَاس) به معناى سنگريزه و ماهى خشك مى باشد.

=الحَسَّاسِيَّة-

حساسيت كه معمولًا در جسم انسان با تأثير عوامل داخلى يا خارجى پديد مىيد؛ «مَرَضُ الحَسَّاسيَّة»: بيمارى

=الحساف-

=الحسافة-

=الحساكة-

=الحسالة-

=الحسام-

=الحسان-

=الحسانة-

=حسب-

=الحسب-

=الحسبان-

=الحسبانة-

=الحسبة-

=حسحس-

=حسد-

=حسر-

=الحسر-

=الحسران-

=الحسرة-

=حسس-

=حسك-

=الحسك-

=الحسكة-

=حسم-

=الحسم-

=حسن-

=الحسن-

حساسيت در بدن انسان؛ «الأَمْراضُ الحَسَّاسيَّة»: بيمارى هاى حساسيت كه بر اثر عوامل داخل شدن ماده اى در جسم انسان پديد مىيد.

=الحُسَاف-

باقيمانده ى غذائى كه خورده شده باشد.

=الحُسَافة-

آنچه از خُرماى فاسد يا پوسته شده كه بر روى زمين ريخته شده باشد؛ «حُسَافَةُ الناس»: افراد پَست و فرومايه.

=الحُسَاكَة-

دشمنى و كينه.

=الحُسَالَة-

پوسته جو و مانند آن.

=الحُسَام-

شمشير بُرَّنده؛ «حُسَامُ السيفِ»:

لبه ى تيز شمشير.

=الحُسَان-

ج حُسَانُون: مترادف (الحَسَن) است به معناى زيبا.

=الحُسَّان-

مبالغه ى (الحَسَن) است به معناى بسيار زيبا.

=الحُسَّانَة-

مؤنث (الحُسَّان) است.

=حَسَبَ-

- حَسْباً و حِسَاباً و حِسْبَاناً و حُسْبَاناً و حِسْبَةً و حِسَابَةً هُ: آن چيز را شمرد،- حِسَابَهُ: آن چيز را به حساب خود وارد كرد، آن چيز را مورد توجه قرار داد،- لَهُ حِساباً: براى او اهميت زياد قائل شد،- أَلْفَ حِسابٍ لِكذا: درباره ى آن چيز بسيار احتياط كرد.

=حَسِبَ-

- حِسْبَاناً و مَحْسَبَةً و مَحْسِبَةً هُ: آن چيز را گمان يا خيال كرد.

=حَسْبَ-

- حَسَباً و حَسَابَةً: با حَسَب و يا بخشنده شد.

=حَسَّبَ-

تَحْسِيباً الميتَ: مُرده را با كفن دفن كرد.

=الحَسْب-

مص، كفايت؛ بَسَندگى، «حَسْبكَ درهمٌ»: براى تو درهمى كافى است. اين واژه مرفوع است بنا بر ابتدا و كاف مضاف اليه ميباشد و گاهى (باء) بر آن افزوده ميشود مانند (بِحَسْبِكَ دِرهَمٌ):

درهمى براى تو كافى است؛ «حَسْبُك أَن»: كافى است براى تو كه؛ «حَسْبَما»:

به مقتضاى آن چيز، مطابق آن چيز.

=الحَسَب-

مص، حساب شده، عدد و اندازه؛ «هذا بحَسَب ذاك»: اين عدد مطابق آن عدد است؛ «اعْمَلْ على حسبِ ما أَمَرْتُك»:

طبق دستورى كه به تو داده ام عمل كُن؛ «حَسَبَمَا ذُكر»: به ميزانى كه يادداشت شد، ج أَحْسَاب: بزرگى خانواده گى، آنچه از افتخارات پدران باشد.

=الحُسْبَان-

حساب؛ «كانَ في الحُسْبَان»:

مورد توجه بود، توقع آن را داشتند؛ «كانَ فى الحُسْبان أَن»: انتظار مى رفت كه ... ،

تيرهاى ريز.

=الحُسْبَانة-

واحد (الحُسْبَان) است به معناى تيرهاى ريز، صاعقه، ابر، تگرگ.

=الحِسْبَة-

مص، دفنِ مُرده در سنگريزه ها يا با كفن،- ج حِسَب: پاداش و ثواب؛ «لي عِنْدَهُ حِسْبَةٌ» نزد وى مقدارى پول دارم. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=حَسْحَسَ-

حَسْحَسَةً عليه: آن چيز را با دست لمس كرد تا جاى آنرا پيدا كند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=حَسَدَ-

- حَسَداً و حَسَادَةً فلاناً نعمتَهُ و على نعمتِه:

بر او حسد كرد و زوال نعمت او را تمنّا كرد.

=حَسَّدَ-

تَحْسِيداً فلاناً نعمتَهُ و على نعمتِه:

مترادف (حَسَدَهُ) است.

=حَسَرَ-

- حَسْراً الشي ءَ: آن چيز را آشكار كرد؛ «حَسَرَ كُمَّه عن ذِراعه»: آستين خود را بالا زد و دست او آشكار شد؛ «حَسَرَتِ الجَاريَةُ خِمارَها عَنْ وَجْهِهَا»: آن زن نقاب از چهره برافكند،- الغُصْنَ: پوست شاخه ى درخت را كند،- البَيتَ: خانه را جاروب كرد،- الشي ءُ: آن چيز آشكار شد،- حُسُوراً الرجُلُ أَوِ الدابَّةُ: آن مَرد يا آن ستور خسته و درمانده شد،- البَصَرُ: چشم ضعيف و ناتوان شد.

=حَسِرَ-

- حَسَراً: خسته و درمانده شد،- حَسَراً و حَسْرَةً: افسوس خورد.

=حَسَّرَ-

تَحْسِيراً هُ: او را افسوس خورانيد، او را خوار و كوچك كرد، او را آزرد،- الطير:

پرهاى پرنده ريخت.

=الحُسَّر-

مردان پياده در جنگ كه سرهاى خود را برهنه كنند يا اينكه بدون زِرِه باشند.

=الحَسْرَان-

آنكه بر كارى افسوس بسيار خورد و پشيمان باشد.

=الحَسْرَة-

مص،- ج حَسَرَات: اندوه و افسوس؛ «يا لَلْحَسْرَة»: دريغا از گذشته، چه بدبختى كه پديد آمد؛ «يا حَسْرتى»؛ «وا حَسْرَتاه»: دريغا بر من چقدر زيان ديدم.

=حَسَّسَ-

تَحْسِيساً [حسّ] هُ: او را وادار به احساس كرد، «النّائِمَ: خفته را بيدار كرد.

=حَسِكَ-

- حَسَكاً عليه: بر او خشم گرفت،- تِ الدابَّةُ: ستور دانه ها را خورد.

=حَسَّكَ-

تَحْسِيكاً الشي ءَ: كمى از آن چيز را براى رفع نياز نزد خود نگهداشت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحَسَك-

(ن): گياه خاردار، استخوان ريز ماهى.

=الحَسِك-

خشمگين.

=الحَسَكَة-

دشمنى و كينه، واحد (الحَسَك) است.

=حَسَمَ-

- حَسْماً هُ: آن چيز را قطع كرد، بريد،- العِرْقَ: رگ را زد سپس آن را داغ كرد تا خون از آن روان نشود،- الداءَ: بيمارى را با دارو از بين بُرد،- هُ الشي ءَ: آن چيز را از او منع كرد.

=الحَسْم-

كم كردن چيزى از حسابى.

=حَسَنَ-

- حُسْناً: زيبا شد.

=حَسُنَ-

- حُسْناً: زيبا شد؛ «انْ حَسُنَ لَدَيْكَ»: اگر مايل باشى و بخواهى؛ «يَحْسُنْ بِكَ أن»: بر تو شايسته است كه؛ «حَسُنَ استعدادُه لكذا»: براى آن كار بخوبى آماده شد.

=حَسَّنَ-

تَحْسِيناً هُ: آن چيز را آراست و زيبا كرد.

=الحُسْن-

مص،- (ع ا): استخوان دنبال آرنج،- ج مَحَاسِن (على غير القياس): زيبائى؛ «لحُسْنِ الحَظّ»: از توفيق خدا، از خوش بختى؛ «حُسْنُ السلُوكِ»:

=الحسن-

=الحسنى-

=الحسنان-

=الحسنة-

=الحسو-

=الحسوة-

=الحسود-

=الحسوس-

=الحسون-

=الحسي-

=الحسيب-

=الحسية-

=الحسير-

=الحسيس-

=الحسيك-

=الحسيكة-

=الحسين-

=حش-

=الحش-

=حشا-

=حشى-

=الحشا-

=الحشى-

=الحشارة-

=الحشاش-

=الحشاشة-

=الحشاك-

=الحشاكة-

=حشد-

=الحشد-

خوش رفتارى، روشهاى نيكو؛ «حُسْنُ القَصْدِ»: نيّت پاك؛ «حُسْنُ ساعةٍ» (ن):

بوته گُلى است كه يك ساعت قبل از غروب باز مى شود و پس از طلوع خورشيد پژمرده مى شود؛ «سِتُّ الحُسْنِ» (ن):

گياهى است كه بر تنه ى درختان مى پيچد و گلهاى زيبائى دارد.

=الحَسَن-

(ع ا): استخوان زير آرنج،- ج حِسَان: زيبا؛ «حَسَناً»: بسيار خوب؛ «من حَسَنٍ الى احْسَن»: با پيشرفت پياپى.

=الحُسْنى-

ج حُسْنَيَات و حُسَن: مؤنث (الأَحْسَن) است. اين واژه ضد (السوأَى) است، پيروزى، شهادت در راه خدا؛ «الأَسْمَاءُ الحُسْنى»: نامهاى خداوند متعال است مانند (الكَريمُ و الرّحيمُ) كه ٩٩ نام مى باشد و مورد تلاوت قرار مى گيرند؛ «بالحُسْنَى»: با روشى نيكو.

=الحَسَنَان-

حسن و حسين كه فرزندان حضرت على بن ابى طالب (ع) مى باشند.

=الحَسَنَة-

ج حَسَنَات: كار نيك، رفتار خوب، مهربانى.

=الحَسْو-

[حسو]: شوربا يا آش؛ «يومُ كحَسْوِ الطيرِ»: اين تعبير مبالغه در كوتاهى چيزى يا كارى است.

=الحَسُوّ-

[حسو]: مترادف (الحَسْو) است، آنكه بسيار شوربا يا آش نوشد. بمعناى فاعل است مانند (الأَكُول و الشَّروب): پرخور يا بسيار نوشنده.

=الحُسْوَة-

ج أَحْسِيَة و أَحْسُوَة و جج أَحَاسٍ [حسو]: آنچه كه يكبار خورده شود؛ «فى الإناءِ حُسْوَة»: در ظرف غذاى يكبار نوشيدن است.

=الحَسْوَة-

ج حَسَوَات [حسو]: اسم مره از (حَسَا) است.

=الحَسُود-

ج حُسُد، للمذكّر و المؤنّث: حسود، رشك بر اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=الحَسُوس-

[حسّ]: سال قحطى و خشك.

=الحَسُّون-

(ح): پرنده ى كوچكى است خوش آواز و رنگارنگ، نام ديگر آن (الشُّوَيكي) است.

=الحِسِّيّ-

[حسّ]: آنچه كه با حسّ ظاهر درك شود. ضد اين واژه (العَقْلِيّ) است؛- «المذهب الحِسِّيّ او الحِسِّيَّة»: عقيده ى كسانى است كه معتقدند ملكات عقلى از احساسات توليد مى شود.

=الحَسِيب-

مترادف (المُحَاسِب) است؛ «كفى بِاللّهِ حَسيباً»: خداوند براى حسابرسى كافى است،- ج حُسَبَاء: مرد صاحب حسب يا بخشنده و كريم.

=الحَسِيَّة-

[حسو]: نام خوراكهاى آشاميدنى است مانند سوپ و شوربا.

=الحَسِير-

ج حَسْرَى- فرومانده و خسته، افسوس خور، درمانده، ناتوان؛ «حَسِيرُ البَصَرِ»: آنكه ضعف بينائى دارد و از نزديك مى بيند، نزديك بين.

=الحَسِيس-

[حسّ]: كشته شده، صداى نرم و آهسته، جنبش و حركت.

=الحَسِيك-

كوتاه اندام.

=الحَسِيكَة-

غذاى ستور كه آنرا در دهان ميجود، دشمنى و كينه،- (ح): خار پشت.

=الحَسِين-

ج حِسَان: مترادف (الحَسَن) است.

=حَشَّ-

- حَشّاً [حشّ] تِ اليدُ: دست خشكيد و ترنجيده شد،- العُشْبَ: گياه را بريد،- الفرسَ: اسب را گياه خشك خورانيد؛ الولدُ فى بطن النّاقة: بچه در شكم ماده شتر خشك شد؛- الفرسُ: اسب در دويدن شتاب كرد،- النارَ: آتش را روشن كرد و آن را با ميله ى آهنين تكان داد،- الحربَ: جنگ را برانگيخت،- المالَ: مال را افزايش داد،- الصَّيْدَ: شكار را از دو سوى فرا گرفت.

=الحُشّ-

گروه درختان خرما در يك جا، مدفوع، مستراح،- ج حُشُوش: باغ.

=الحَشّ-

مترادف (الحُشّ) است.

=الحِشّ-

مترادف (الحُشّ) است.

=حَشَا-

- حَشْواً [حشو] الوسادةَ بالقطن: درون بالش را با پنبه پر كرد،- الرّجُلَ: بر شكم آن مرد زد.

=حَشَّى-

تَحْشِيَةً [حشي] الثوْبَ: براى جامه حاشيه دوخت،- الكتابَ: براى كتاب حاشيه و تعليق نوشت.

=الحَشَا-

ج أَحْشَاء [حشو]: آنچه كه درون شكم است،- (ع ا): آنچه كه پيوسته به ضلعهاى بدن باشد؛- «انا فى حَشَا فُلان»:

من در كنف و پناه فلانى هستم؛ «فى احشاء»: در درون، در باطن.

=الحَشَى-

ج أَحْشَاء [حشي] (طب): تنگى نفس،- (ع ا): آنچه كه درون شكم باشد مانند جگر و اسپرز و شكنبه و جز آنها.

=الحُشَارَة-

مردم عوام و نادان. اين واژه مترادف (الخُشَارة) است.

=الحُشَاش-

[حشّ]: باقيمانده ى روح در بدن بيمار يا زخمى.

=الحِشَاش-

ج أَحِشَّة [حشّ]: جوال ستور كه در آن گياه ريخته شده باشد، جانب و كنار هر چيزى.

=الحَشَّاش-

ج حَشَّاشُون و حَشَّاشَة [حشّ]:

گرد آورنده يا فروشنده گياه حشيش، آنكه معتاد به كشيدن حشيش باشد.

=الحُشَاشة-

مترادف (الحُشَاش) است.

=الحِشَاك-

مترادف (الحُشَاكة) است.

=الحُشَاكَة-

چوبى كه در دهان بزغاله نهند تا نتواند شير بمكد.

=حَشَدَ-

- حُشُوداً الزرعُ: همه ى گياهان روئيدند،- حَشْداً القومُ: آن قوم دعوت شدند و با شتاب پذيرفتند،- تِ الناقةُ: شير در پستان ماده شتر جمع شد،- الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد؛- «حَشَدَ الجنودَ للحربِ»:

سربازان را براى جنگ آماده كرد،- لِفلانٍ: از فلانى طرفدارى كرد و دفاع نمود.

=حَشَّدَ-

تَحْشِيداً الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد.

=الحَشْد-

مص، گروه، جماعت؛ «عندي حَشْدٌ من النّاسِ»: گروهى از مردم را در اختيار دارم.

=الحُشُد-

من العيون: چشمه هائى كه آب

=الحشد-

=حشر-

=الحشر-

=الحشرة-

=حشرج-

=الحشري-

=حشف-

=الحشف-

=الحشفة-

=حشك-

=الحشكة-

=حشم-

=الحشم-

=الحشمة-

=الحشو-

=الحشوة-

=الحشوك-

=الحشوي-

=حشى-

=الحشي-

=الحشياء-

=الحشيان-

=الحشية-

=الحشيش-

=الحشيشة-

=الحشيف-

=الحشيكة-

=الحشيم-

=حص-

آنها هيچگاه بند نيايد.

=الحَشَد-

ج حُشُود: گروه يا جمعيت.

=الحَشِد-

ج حُشُد: آنكه از بذل جان و مال و يارى بديگران دريغ نكند.

=حَشَرَ-

- حَشْراً الناسَ: مردم را جمع آورى كرد،- الجَمْعَ: آن گروه را از جائى به جاى ديگر منتقل كرد،- هُ عن بلاده: او را از كشورش اخراج كرد،- العودَ: چوب را تراشيد و نازك كرد.

=الحَشْر-

مص،- مِن الأَسِنَّةِ: نيزه هاى باريك،- من الآذان: گوش باريك و زيبا.

اين واژه در مفرد و مثنى و جمع يكسان بكار مى رود زيرا مصدر است؛ «أُذُن حَشْرٌ و أُذُنَانِ حَشْرٌ و آذانٌ حَشْرٌ»؛ «يومُ الحَشْر»: روز رستاخيز يا قيامت و معاد. اين واژه در زبان متداول به معناى سختگيرى و مزاحمت مى باشد.

=الحَشَرة-

ج حَشَرَات (ح): تيره اى از حشرات مفصلى است كه داراى سه مقطع جسمى (سر و سينه و شكم) مى باشند و معمولا داراى شش پا و دو بال يا چهار بال مى باشند؛ «قاتِلُ الحَشَرات»: ماده ى حشره كش از قبيل نفتالين و (د. د. ت) و امْشى و مانند آنها،- ج حَشَر: پوستى كه به دانه چسبيده باشد.

=حَشْرَجَ-

حَشْرَجَةً [حشرج]: بهنگام مرگ نفسش گرفت و خرخر كرد.

=الحِشْرِي-

مرد فضول كه در كارى كه به وى ارتباط ندارد دخالت كند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=حَشَفَ-

- حَشْفاً الضرْعُ: شير در پستان خشك يا كم شد.

=حَشَّفَ-

تَحْشِيفاً عينَهُ: پلك چشم خود را بست و از زير مژه نگاه كرد.

=الحَشَف-

خُرماى نارَس يا خشك و فاسد، پستان خشك و ترنجيده.

=الحَشَفَة-

ج حِشَاف: ريشه هاى گياه كه پس از در و در زمين بازماند، خمير خشك، جزيره ى كوچكى در دريا كه آب بدان نرسد.

=حَشَكَ-

- حَشْكاً و حُشُوكاً الضرْعُ: پستان پر از شير شد،- تِ الناقَةُ لبنَها: شير در پستان ماده شتر جمع شد،- الناقةَ: ماده شتر را ندوشيد تا شير در پستانش گرد آيد،- تِ السحابَةُ:

ابر پر آب شد،- الوادي: درّه پُر از آب روان شد،- تِ النخْلةُ: خرماى نخل بسيار شد،- القومُ: آن قوم گِرد هم آمدند،- تِ الريحُ:

باد در جهات مختلف وزيد.

=حَشِكَ-

- حَشَكاً اللبنُ في الضرْع: شير در پستان با سرعت جمع شد،- تِ الدابَّةُ:

ستور علوفه و جو خورد.

=الحَشْكَة-

يكبار باريدن تند.

=الحَشَكَة-

گروه و جماعت؛ «جاؤوا بِحَشَكَتِهِم»: همه گروه آمدند.

=حَشَمَ-

- حَشْماً هُ: او را شرمنده كرد، او را با سخن زشت آزرد، او را خشمگين ساخت،- الشي ءَ: آن چيز را خواست.

=حَشِمَ-

- حَشَماً: خشمگين شد،- هُ: او را خشمگين كرد،- حُشُوماً: آن مرد پس از لاغرى فربه شد، خسته شد،- مِنه: از او گرفته شد.

=حَشَّمَ-

تَحْشِيماً هُ: او را شرمنده ساخت، آزرد، خشمگين كرد.

=الحَشَم-

مص، خويشاوندى، عيال؛ «حَشَمُ الرجُلِ»: خانواده و دار و دسته ى مَرد كه از وى حمايت كنند يا او از آنها حمايت كند.

=الحُشْمَة-

زن، خويشاوندى، زينهار و عهد.

=الحِشْمَة-

خشم، آزرم، ادب و بزرگى، تندى و گرفتگى.

=الحَشْوُ-

[حشو]: مردمان فرومايه و خُرد،- ج المَحَاشِي (بر خلاف قياس) آنچه كه درون چيزى را با آن پُر كنند، ادويه ى خوشمزه كه درون برّه ى بريانى را با آن پر كنند، سخنى كه مورد اعتماد نباشد.

=الحُشْوَة-

[حشو]: هر چيزى كه بد يا پست باشد؛ «هو من حُشْوَة بني فلان»: او از افراد پست فلان قبيله است،- من البَطْنِ: روده هاى شكم.

=الحِشْوَة-

[حشو]: مترادف (الحُشوة) است.

=الحَشُوك-

من النُّوق: ماده شترى كه شير در پستانش جمع شده باشد.

=الحَشَوِيّ-

[حشو]: آنكه در گفتار خود سخنان پوچ آورد.

=حَشِىَ-

- حَشًى [حشي] الرجُلُ: آن مرد به بيمارى تنگى نفس دچار شد،- السّقاءُ:

درون مشك از شير پوسته اى پديد آمد و به آن چسبيد.

=الحَشِي-

[حشي]: آنكه به بيمارى تنگى نفس دچار است.

=الحَشْيَاء-

[حشي]: مؤنث (الحَشْيان) است.

=الحَشْيَان-

[حشي]: آنكه به بيمارى نفس تنگى دچار است.

=الحَشِيَّة-

[حشي]: مؤنث (الحَشِي) است.

=الحَشِيَّة-

ج حَشَايَا [حشو]: تشك ضخيم، بالشچه ى كوچكى كه زن بر عضوى از بدن خود بندد تا كلان نمايد.

=الحَشِيش-

[حشّ]: گياه خشك يا علوفه ى دام.

=الحَشِيشة-

ج حَشَائِش [حشّ]: واحد (الحَشِيش) است؛ «الحَشِيشة أو قِنَّب الهند» (ن): گياهى است كه بطور سالانه كشت مى شود و از آن ماده ى مخدر بدست مىيد؛ «حَشِيشَةُ الملاك» (ن): گياهى است از رسته ى (الحَيْمِيَّات) كه در ساختن الكل بكار مى رود؛- «حَشيشةُ الدّينار» (ن): گياهى است از رسته ى (القُرّاصِيَّات) كه شكوفه هاى آن در ساختن آب جو بكار گرفته مى شود؛ «حَشِيشَةُ الزجاج» (ن):

گياهى است از رسته ى (القُرّاصيّات) كه در ويرانه ها و ديوارهاى قديمى مى رويد و داراى خواص پزشكى است.

=الحَشِيف-

جامه ى كهنه و فرسوده.

=الحَشِيكة-

غذاى ستور مانند جو.

=الحَشِيم-

ج حُشَمَاء: مترادف (المُحْتَشِم) است.

=حَصَّ-

- حَصّاً [حصّ] الشَّعَرَ: موى را كوتاه

=الحص-

=حصى-

=الحصى-

=الحصاء-

=الحصاة-

=الحصاد-

=الحصار-

=الحصاص-

=الحصاصة-

=الحصالة-

=الحصان-

=الحصانة-

=حصب-

=الحصب-

=الحصباء-

=الحصبة-

=الحصة-

=الحصحاص-

=الحصحص-

=حصد-

=الحصد-

=الحصداء-

=حصر-

=الحصر-

كرد، چيد،- الشي ءَ: آن چيز را كم كرد، قسمتى از آن چيز را بريد،- الجَليدُ النبتَ:

برف گياه را سوزانيد،- من المالِ كذا:

سهميّه ى او از مال فلان مقدار بود،– حَصَصاً الرجُلُ: موى سر او ريخت يا كم شد.

=الحُصّ-

ج حُصُوص و أَحْصَاص: مرواريد،- (ن): زعفران،- عند العَامَّة: و در زبان متداول بمعناى يك پاره از ليمو يا سير يا دانه ى صنوبر و مانند آنها مى باشد.

=حَصَى-

- حَصْياً الرجُلَ: آن مرد را با ريگ يا سنگريزه زد.

=الحَصَى-

سنگ ريزه ها؛- «طَرْقُ الْحَصَى»: يكى از كارهاى كاهنان در سحر و افسون است.

=الحَصَّاء-

[حصّ]: مؤنث (الأَحَصّ) است؛ «سَنَةٌ حَصَّاء»: سال خشك و بى حاصل.

=الحَصَاة-

[حصي]: واحد (الحَصَى) است، ج حَصَيَات و حُصِيّ و حَصِيّ، شماره، خرد و رأى،- (طب): سنگ كليه و مثانه كه باعث بيمارى كليه و گرفتگى مجراى بول مى شود.

=الحَصَاد-

مص، مترادف (الحِصَاد) است، كِشت درو شده؛ «حَصَادُ الشّجرةِ»: ميوه ى درخت؛ «اخَذُوا حَصَادَ الشَّجَرَة»: ميوه ى درخت را گرفتند؛ «حَصَادُ البقول البَرِّيَّةِ»:

دانه هاى ريخته شده از گياهان بر روى زمين.

=الحِصَاد-

مص، زمان و هنگام درو.

=الحَصَّاد-

مترادف (الحَاصِد) است.

=الحِصَار-

سنگر، پناهگاه، بالشى كه بر پشت شتر بسان پالان قرار دهند و بر روى آن سوار شوند.

=الحُصَاص-

[حصّ] (طب): بيمارى گرى.

=الحُصَاصَة-

[حصّ]: بازمانده ى انگور بر درخت پس از چيدن.

=الحُصَالة-

(ز): دانه هاى گندم و جو كه پس از باد دادن بر روى زمين ماند و بر آن (الكُناسَة): دانه هاى تلخ اطلاق مى شود.

=الحَصَان-

مرواريد،- ج حُصُن و حَصَانات: زن پارسا و با عفت.

=الحِصَان-

ج أَحْصِنَة و حُصُن: اسب نر، اسب نجيب و آزموده؛ «حِصَانُ البحرِ» (ح): اسب آبى كه معمولًا در رودخانه هاى افريقا وجود دارد؛ «الحِصانُ البخاريُّ»: مقياس سنجش نيروى ابزار و آلات بخارى است.

=الحَصَانَة-

استوارى و محكم بودن،- (طب): نيروى پايدارى بدن در برابر بيمارى؛ «الحَصَانَةُ النِّيابِيَّة»: مصونيت پارلمانى ويژه ى نمايندگان مجلس.

=حَصَبَ-

- حَصْباً هُ: بر او سنگريزه پرتاب كرد،- المكانَ: آن جاى را با سنگريزه فرش كرد،- هُ عن كذا: او را از آن چيز دور كرد،- عَنه: از او دور شد و با شتاب گريخت،- فى الأرض: راه را گرفت و رفت.

=حَصِبَ-

- حَصَباً: بر پوست بدن وى سرخجه (سرخك) درآمد،- الوترُ: زه از كمان برگشت.

=حُصِبَ-

حَصَباً: بر بدن وى سرخك درآمد،- الوترُ: زه از كمان برگشت.

=حَصَّبَ-

تَحْصِيباً المكانَ: آن مكان را با سنگريزه فرش كرد.

=الحَصَب-

پاره سنگ يا سنگريزه ها، آنچه كه در آتش مىفكنند مانند هيزم.

=الحَصْبَاء-

مترادف (الحصى) بمعناى سنگريزه ها است.

=الحَصْبَة-

(طب): بيمارى سرخك.

=الحَصَبَة-

واحد: (الحَصْباء) است،- (طب): مترادف (الحَصْبَة) است.

=الحَصِبَة-

باد سخت كه در فضا سنگريزه ها برانگيزد،- (طب): مترادف (الحَصْبَة) است.

=الحِصَّة-

ج حِصَص [حصّ]: نصيب و قسمت؛ «حِصَّة فى الرّبح»: سود سهم براى دارنده آن.

=الحَصْحَاص-

خاك

حَصْحَصَ-

حَصْحَصَةً [حصحص] الحَقُّ: حق آشكار شد،- الترابَ و غيرَه: خاك و جز آن را به سمت راست و چپ تكان داد و برانگيخت.

=الحِصْحِص-

سنگها، خاك.

=حَصَدَ-

- حَصْداً و حِصَاداً و حَصَاداً الزرعَ:

كِشت را درو كرد؛ «مَن زَرَعَ الشرَّ حَصَدَ النّدامة»: آنكه شر بكارد پشيمانى درو كند،- القومَ بالسَّيف: آن قوم را همانگونه كه كِشت را درو كنند با شمشير كشت.

=حَصِدَ-

- حَصَداً الحبلُ: بافت ريسمان محكم شد،- الدرعُ: زره محكم ساخته شد.

=الحَصَد-

آنچه از كِشت كه درو كنند.

=الحَصْدَاء-

مؤنث (الأَحْصَد) است؛ «ذرعٌ حَصْدَاء»: زره محكم ساخت با حلقه هاى ريز و تنگ؛ «شجرةٌ حَصْدَاء»:

درخت پر برگ.

=حَصَرَ-

- حَصْراً هُ: بر او تنگ گرفت و اطرافش را احاطه كرد،- القومُ بِفُلان: آن قوم بر فلانى سخت گرفتند،- البعيرَ: پالان شتر را محكم بست،- الشي ءَ: آن چيز را فرا گرفت.

=حَصِرَ-

- حَصَراً: آن مرد از سخن گفتن درماند، بخيل شد،- الرّجُلُ: سينه ى آن مرد تنگ شد،- بِالسرِّ: راز را پنهان كرد،- عن الشي ءِ: از آن چيز درمانده و ناتوان شد.

=حُصِرَ-

شكم او قبض شد و پيشاب وى بند آمد.

=الحُصْر-

(طب): يبوست و قبض شدن شكم.

=الحَصْر-

انحصار؛ «اداره حَصر التّبغ و التُّنْباك»: اداره ى انحصار توتون و تنباكو؛ «بالحَصْر»: منحصراً، در معناى باريك؛ «على سبيلِ الحَصْر»: حق بدون رقابت؛ «لا يدخُلُ تحت الحَصْر» أو «لَا حَصْرَ له»:

بى شمار و بسيار؛ «يفوقُ الحَصْر»: بيش از حد شمارش، و در زبان متداول بمعناى غم و اندوه مى باشد.

=الحصر-

=الحصرم-

=الحصرمة-

=حصص-

=الحصص-

=حصف-

=الحصف-

=حصل-

=الحصل-

=حصن-

=الحصن-

=الحصناء-

=الحصور-

=الحصوي-

=حصي-

=الحصية-

=الحصيد-

=الحصيدة-

=الحصير-

=الحصيرة-

=الحصيص-

=الحصيصة-

=الحصيف-

=الحصيل-

=الحصيلة-

=الحصين-

=حض-

=الحضار-

=الحضارة-

=الحضانة-

=حضر-

=الحُصُر-

(طب): يبوست شكم و قبض شدن آن.

=الحَصِر-

فاعل است از (حَصِرَ عن الشَّي ءِ):

درمانده و عاجز.

=الحِصْرِم-

غوره ى انگور مادامى كه سبز باشد.

=الحِصْرِمَة-

واحد (الحِصْرِم) است به معناى يكدانه غوره.

=حَصَّصَ-

تَحْصِيصاً [حصّ] الأمرُ: آن امر آشكار و نمايان شد.

=الحَصَص-

[حصّ]: كم شدن موى سر، بلند نشدن موى سر.

=الحَصِص-

[حصّ]: آنچه كه از موى الاغ و شتر ريخته شود.

=حَصِفَ-

- حَصَفاً: به بيمارى گرى دچار شد.

=حَصُفَ-

- حَصَافَةً: نيكو انديشه و استوار خِرَد شد.

=الحَصَف-

(طب): گرى خشك.

=الحَصِف-

نيكو رأى و استوار خِرَد.

=حَصَلَ-

- حُصُولًا و مَحْصُولًا لهُ كذا: آن چيز بر او ثابت و واجب شد،- على الشي ءِ: آن چيز را بدست آورد،- الشي ءُ: آن چيز باقى ماند؛ «حَصَلَ عليه مِن حَقِّي كذا»: از حق من چيزى نزدِ وى حاصل شد يا ثابت گرديد،- لي عليكَ كذا: نزد من چيزى بر تو ثابت شد.

=حَصِلَ-

- حَصَلًا تِ الدابَّةُ: ستور خاك و سنگريزه خورد و شكمش درد گرفت.

=حَصَّلَ-

تَحْصِيلًا الدّيْنَ: بدهى را وصول كرد،- الشي ءَ أو العلمَ: آن چيز را بدست آورد يا دانش كسب كرد،- الكلامَ: سخن را به مفهوم و مفاد آن باز گردانيد.

=الحَصَل-

(ز): آنچه از دانه هاى نامرغوب كه در كشتزار باقى مى ماند و به آن (الكُنَاسة) گويند.

=حَصَنَ-

- حَصْناً ه: آن چيز را در جائى محكم قرار داد.

=حَصُنَ-

- حَصَانَةً: آن جاى محكم و استوار شد،- حُصْناً و حِصْناً و حَصَانَةً تِ المَرأَةُ: آن زن با عفت و پارسا شد.

=حَصَّنَ-

تَحْصِيناً المكانَ: آن مكان را پناهگاه محكم ساخت.

=الحِصْن-

ج حُصُون و أَحْصَان و حِصنَةَ (ا ع):

پناهگاه، اسلحه.

=الحَصْنَاء-

مترادف (الحَاصِن) است به معناى زن پارسا و شوهردار.

=الحَصُور-

مترادف (الحَصِر) است به معناى رازدار يا آنكه از شهوات خود دارى كند.

=الحَصَوِيُّ-

[حصي] من الأَنْهار: رودخانه ى پر از سنگريزه.

=حَصِيَ-

- حَصاً تِ الأرضُ: زمين پر از سنگريزه شد.

=حُصِيَ-

(طب): سنگ كليه در مثانه ى او توليد شد.

=الحَصِيَّةُ-

[حصي] من الأراضي: زمين پر از شن و سنگريزه.

=الحَصِيد-

آنچه از كشت كه درو شده باشد؛ «أيّامُ الحَصِيد» زمان درو كردن.

=الحَصِيدَة-

ج حَصَائِد: آنچه از كشت كه درو شده باشد، پائين ساقه هاى كشت كه داس به آن نرسد و در زمين باقى ماند، كشتزار؛ «ايَّامُ الحصَيدةِ»: زمان درو كردن؛ «حَصَائِدُ الأَلِسنة»: سخن بيهوده كه در حق ديگرى گفته شود.

=الحَصِير-

مترادف (الحَصِر) است،- ج حُصُر و أَحْصِرَة: جنب و كنار، گوشت ميان شانه و كمر، زندان، زندانى، پادشاهى كه از مردم پنهان باشد، جاى تنگ، راه، صفِ مَردم و جز آنها، حصير، فرش بوريا، مجلس،- مِنَ المياه: آبى كه از باطنِ كوه به گونه ى چشمه ها روان باشد؛ «حُصُر النفْط»:

چاههاى نفت.

=الحَصِيرَة-

ج حَصَائِر: حصير بوريا كه از برگهاى نى ساخته مى شود، پاره اى گوشت كه در پهلوى اسب ميان كِتف و تهى گاه آن پديد مىيد.

=الحَصِيصَ-

[حصّ]: عدد، شماره؛ «حَصِيصُهُم كذا»: شماره ى آنها فلان مقدار است.

=الحَصِيصَة-

موىِ گوش، آنچه كه بُريده يا كوتاه شده باشد.

=الحَصِيف-

مترادف (الحَصِف) است.

=الحَصِيل-

آنچه از مال كه بدست آيد يا حاصل شود،- (ن): نام گونه اى از گياهان است.

=الحَصِيلَة-

ج حَصَائِل: اسم است از (التحْصِيل): آنچه كه بدست آمده است، بقيه و بازمانده.

=الحَصِين-

من الأَماكن: جاى محكم و استوار؛ «دِرْعٌ حَصِين»: زره محكم.

=حَضَّ-

- حَضّاً [حضّ] هُ على الأمر: او را بر آن كار تشويق كرد، او را در آن كار برانگيخت.

=الحِضَار-

من الإبل: شتر سفيد، اين واژه در مفرد و جمع يكسان بكار مى رود.

=الحَضَارة-

شهر، اقامت در شهر، شهريگرى، تمدّن.

=الحِضَارَة-

شهريگرى، تمدن.

=الحَضَانَة-

كودكستان؛ «دارُ الحَضَانة»:

مهد كودك.

=الحِضَانَة-

تربيت، پرورش، دايگى بچه،- (ب): سوراخ يا مجراى آب در كنار ديوار كه آب را از نفوذ در ديوار برگرداند.

=حَضَرَ-

- حُضُوراً و حَضَارَةً: حاضر شد،- حَضَارَةً: در شهر مسكن گزيد،- حُضُوراً المجلسَ: در آن مجلس حاضر شد،- هُ: او را حاضر كرد،- هُ الأمرُ: آن امر بخاطرش آمد،- هُ الموتُ: مرگ بر او فرا رسيد،- هُ الشي ءَ:

آن چيز را براى او آورد،- اليه: بسوى او آمد،- تِ الصلاةُ: هنگام نماز شد،- عن المكان:

از آن مكان بجاى ديگرى رفت.

=حَضِرَ-

- حُضُوراً المجلسَ: در آن مجلس حاضر شد،- عن المكان: از آن مكان متحول شد و بجاى ديگر رفت.

=حُضِرَ-

مرگ به سراغ او آمد.

=حَضَّرَ-

تَحْضِيراً هُ: او را حاضر كرد،- هُ الشي ءَ: آن چيز را براى او آورد.

=الحضر-

=الحضرة-

=الحضري-

=حضض-

=حضن-

=الحضن-

=الحضنة-

=الحضور-

=الحضون-

=الحضيرة-

=الحضيض-

=حط-

=الحطاب-

=الحطابة-

=الحطاط-

=الحطاطة-

=الحطام-

=الحطامة-

=حطب-

=الحطب-

=الحطبة-

=حطم-

=الحطم-

=الحطمة-

=الحطوط-

=الحطوم-

=الحطيئة-

=الحُضْر-

اسم است از (احْضَرَ الفرسُ):

دويدن يا جهيدن اسب.

=الحَضُر-

مترادف (الحَضِر) است بمعناى شهرى، مرد حاضر جواب و صاحب سخن.

=الحَضَر-

ضدّ (الغَيْبَة) است، جاى حاضر شدن، نزديكى، كِنار، درون، روستاها و منازل مسكونى، اين واژه ضد (البَدْو و البَدَاوة و البَادية): باديه نشينى و بيابان نشينى است؛ «اهْلُ الحَضَرِ»: شهرنشينان.

=الحَضِر-

آنكه در انتظار ميهمان شدن است تا از سفره ى مردم غذا خورد، طفيلى، آنكه مسافرت نخواهد يا برايش خوب نباشد.

=الحُضْرَة-

حاضر شدن، نزديكى، كِنار، درون.

=الحَضْرَة-

اين واژه بر خلاف (الغَيبة) است؛ «بِحَضْرة فلان»: در حضور فلانى؛ «فى حضرة»: در برابر، جلو، جاى حاضر شدن، نزديكى، درون، و در اصطلاح نويسندگان بمعناى هر بزرگى است كه در اطراف وى مردم گرد آيند؛ «الحَضْرَةُ العَالِيَة تأْمُر بكذا»: حضرت عالى بچيزى امر ميفرمائيد.

=الحِضْرَة-

مترادف (الحُضْرَة) است.

=الحَضَرَة-

مترادف (الحُضْرَة) است؛ «جَمَعَ الحَضَرَةَ»: اين تعبير را هنگامى گويند كه براى ساختن ساختمان ابزار بنائى را از آجر و گچ و جز آنها آماده كنند.

=الحَضَريّ-

شهرى، اين واژه خلاف (البَدَوِيّ) است.

=حَضَّضَ-

تَحْضِيضاً [حضّ] هُ على الأمر: او را بر آن امر وادار كرد، تشويق و ترغيب كرد.

=حَضَنَ-

- حَضْناً و حِضَانَةً الصبيَّ: كودك را در دامن خود قرار داد، او را به سينه ى خود چسبانيد، او را پرورش داد،- هُ عن كذا: او را از آن چيز دور كرد،- حَضناً و حِضَانَةً و حِضَاناً و حُضُوناً الطيرُ بيضَهُ و على بَيضِهِ: پرنده روى تخمهاى خود قرار گرفت تا جوجه پديد آورد.

=حَضُنَ-

- حِضَاناً تِ المرأَةُ أو الشاةُ أو الناقةُ: يكى از دو پستان زن يا بز يا شتر بزرگتر از ديگرى شد.

=الحِضْن-

ج أَحْضَان و حُضُون: از زير بغل تا تهيگاه است و گفته مى شود سينه و دو بازو و ما بين آنهاست، كنار چيزى، ناحيه، آن مقدار چيزى كه در زير بغل بگنجد؛ «أعْطَاهُ حِضْناً من التّمرِ»: به اندازه ى يك بغل خرما به او داد، پايه و دامنه ى كوه؛ «عَشَّشَ الطائِرُ فى حِضْنِ الجبل»: پرنده در دامنه ى كوه لانه ساخت و در زبان متداول قسمت بالايى ميان دو ران نشسته كه بگونه ى چهار زانو نشسته است مى باشد.

=الحُضْنَة-

اسم است از (حَضَنَ الطّائِرُ بَيْضَهُ).

=الحُضُور-

بينندگان، شنوندگان؛ «بحُضُوره»: در برابر ديد او.

=الحَضُون-

«امرأةٌ أو شاةٌ أو ناقةٌ حَضُونٌ»: زن يا بز يا ماده شتر كه يكى از دو پستانش بزرگتر از ديگرى باشد.

=الحَضِيرَة-

ج حَضَائِر و حَضِير: گروه مردم، چرك زخم، تعداد كمى از سربازان، پيشقراولان لشكر، و در زبان متداول بر ميدان شهر كه مردم در آن جمع مى شوند اطلاق مى گردد.

=الحَضِيض-

ج أَحِضَّة و حُضُض [حضّ]: پستى زمين در دامن كوه،- (فك): نقطه ى مقابل اوج؛ «نَزَل الى الحَضيض»: به پايين افتاد؛ «دَكَّهُ الى الحَضِيضِ»: آنرا ويران كرد.

=حَطَّ-

- حَطّاً [حطّ]: به پايين فرود آمد،- الحِمْلَ: بار را از پشت ستور فرود آورد،- الشي ءَ: آن چيز را وضع كرد، آن را رها كرد،- الجلدَ: چرم را صيقل داد و برّاق كرد،- حَطّاً و حُطُوطاً رَحْلَهُ: اقامت كرد؛ «حَطَّ الرِّحَالَ»: به آن مكان درآمد، اقامت گزيد،- السعرُ: نرخ ارزان شد،- من قَدْرِهِ او من قيمته: او را تحقير كرد يا از ارزش آن كاست،- حَطَاطاً الوَجْهُ: بر اثر هيجان و فربهى در چهره ى او دانه هائى پديد آمد.

=الحَطّاب-

گردآورنده هيزم، فروشنده هيزم.

=الحَطَّابَة-

مؤنث (الحَطّاب) است، هيزم آورندگان.

=الحَطَاط-

[حطّ]: كف شير،- (طب): دانه يا جوش كه در صورت پديد آيد.

=الحَطَاطَة-

[حطّ]: واحد (الحَطَاط) است.

=الحُطَام-

آنچه كه از چيزى خشك شكسته شده باشد؛ «حُطَامُ الدنيا»: مال دنيا كه فناپذير است و باقى نمى ماند؛ «حُطَامُ البَيْضِ»: پوست تخم مرغ.

=الحُطَامَة-

آنچه از چيز خشك كه شكسته شده باشد مانند گياه خشك.

=حَطَبَ-

- حَطْباً: هيزم گردآورى كرد،- هُ: با هيزم نزد وى آمد،- المكانُ: در آن مكان هيزم بسيار شد،- بهِ و عليهِ: بر عليه او سعايت كرد و به وى افترا بست.

=الحَطَب-

ج أَحْطَاب: هيزم.

=الحَطَبَة-

يك پاره هيزم.

=حَطَمَ-

- حَطْماً هُ: آن چيز را شكست.

=حَطِمَ-

- حَطَماً: سالمند شد.

=حَطَّمَ-

تَحْطِيماً هُ: آن را شكست و خرد كرد.

=الحُطُم-

مرد پرخور.

=الحُطَم-

چوپانى كه ستوران را ستم كند و بر آنها رحم نكند، مترادف (الحُطُم) است.

=الحُطْمَة-

آتش فروزان و سخت سوزان، سال سخت و قحطى، دوزخ، شتران و گوسفندان بسيار.

=الحَطْمَة-

سال سخت و بيحاصل.

=الحِطْمَة-

ج حِطَم: آنچه كه از چيزى خشك شكسته شده باشد.

=الحَطُوط-

[حطّ]: ماده شتر تندرو.

=الحَطُوم-

باد سخت؛ «ريحٌ حَطُومٌ»: بادى سخت كه هر چه در سر راهش باشد بشكند و به هم ريزد.

=الحُطَيْئَة-

[حطأَ]: مرد زشت و كوتاه قامت، لقب شاعر عبسي بنام (جَرْوَل) است. گفته مى شود بعلت زشتى كه داشت اين لقب را

=الحطيب-

=الحطيبة-

=الحطيطة-

=حظ-

=الحظ-

=حظا-

=الحظى-

=الحظاة-

=الحظار-

=الحظة-

=حظر-

=الحظر-

=حظل-

=الحظل-

=الحظو-

=الحظوة-

=حظي-

=الحظيا-

=الحظية-

=الحظيظ-

=الحظيرة-

=حف-

=الحف-

=حفا-

=الحفاء-

=الحفار-

=الحفاصة-

=الحفاظ-

=الحفاف-

=الحفافة-

=الحفال-

=الحفالة-

=الحفان-

بر او خواندند.

=الحَطِيب-

«مَكانٌ حَطِيبٌ»: جاى پر از هيزم.

=الحَطِيبَة-

«أرضٌ حَطيبة»: زمين پر از هيزم.

=الحَطِيطَة-

[حطّ]: اسم است از آنچه كه بها و قيمت را پائين آورد، بهاى كم كرده شده.

=حَظَّ-

- حَظّاً: خوشبخت شد.

=حُظَّ-

مترادف (حَظَّ) است.

=الحَظّ-

ج حُظُوظ و حِظَاظ و أَحُظّ: نصيب و قسمت از هر چيز خوبى، و گاهى بر نصيب از شر نيز اطلاق مى شود، شانس، بخت، سعادت و آسايش؛ «ذُو حَظٍّ مِنْ»: داراى بخت و اقبال؛ «كان من حُسنِ حَظّهِ أن»: از خوش بختى كه داشت؛ «ليس أحْسَنَ مِنهُ حَظّاً»: از او خوش شانس تر نيست، از آن سعادتمندتر نيست؛ «لِحُسْنِ الحَظّ»: أو «من حُسنِ الحَظّ»: از خوش شانسى از توفيقات خداوند، از بخت خوب؛ «سُوءُ الحَظّ»:

بدبختى بدشانسى و بد اقبالى؛ «مَنْكُود الحَظّ»: بدشانس.

=حَظَا-

- حَظْواً [حظو]: آهسته خراميد.

=الحَظَى-

[حظي] (ح): شپش.

=الحِظَى-

ج أَحْظٍ و جج أَحَاظٍ: مترادف (الحَظّ) است.

=الحَظَاة-

(ح): واحد (الحَظَى) است.

=الحَظَار-

آنچه كه ميان دو چيز را فاصله اندازد.

=الحِظَار-

مترادف (الحَظَار) است.

=الحِظَة-

ج حِظاً و حِظَاء [حظو]: مقام و منزلت، بخت و اقبال.

=حَظَر-

- حَظْراً: براى خود آغلى ساخت،- هُ الشي ءَ و حَظَرَ عليه الشي ءَ: آن چيز را از وى منع كرد،- الشي ءَ: آن چيز را از ديگرى بازداشت،- المَوَاشِي: ستوران را در آغل نگهداشت.

=حَظَّرَ-

تَحْظِيراً: مترادف (حَظَرَ) است و تشديد براى مبالغه مى باشد.

=الحَظِر-

درخت كه با آن آغل سازند، خارِ تر.

=حَظِلَ-

- حَظَلًا البعيرُ: شتر حنظل بسيار خورد.

=الحَظِل-

ج حَظَالَى: «بَعيرٌ حَظِلٌ»: شترى كه حنظل بسيار خورد.

=الحَظْو-

[حظو]: مص، بخت، اقبال.

=الحُظْوة-

مقام و منزلت در ميان مردم؛ «نالَ حُظْوَةً عند فلانٍ»: نزد فلانى داراى مقام و منزلت شد.

=الحِظْوَةَ-

مترادف (الحُظْوَة) است.

=حَظِيَ-

- حُظْوَةً و حِظْوةٌ و حِظَةً: صاحب مقام و بخت و اقبال شد،- بِالرّزقِ: در فراخ روزى قرار گرفت.

=الحَظِي-

[حظو]: خوش شانس.

=الحَظِيّ-

[حظو]: آنكه مردم او را دوست دارند و مقامش را بالا برند.

=الحَظِّيّ-

[حظّ]: آنكه داراى بخت و اقبال است.

=الحُظَيَّا-

راه رفتن آهسته؛- «مَشَى الحُظَيَّا»: آهسته راه رفت.

=الحُظَيَّة-

ج حُظَيَّات: تير كوچك و بدون پيكان.

=الحَظِيَّة-

ج حَظَايَا: مؤنث (الحَظِيّ) است، زن گرامى و محبوبه نزد حكمران يا پادشاه.

=الحَظِيظ-

[حظّ]: مترادف (الحَظِّيّ) است.

=الحَظِيرَة-

ج حَظَائِر: آنچه كه ميان تو و چيزى فاصله اندازد، جايى كه براى دام و ستور آماده كنند تا از سرما و باد محفوظ مانند؛ «انَّهُ لنكِدُ الحظيرةِ»: او مرد بخيل و كم خير است؛ «حَظِيرةُ القُدس»: بهشت؛ «جَذَبَهُ الى حَظِيرته»: با نفوذى كه داشت ويرا استمالت كرد؛- «حَظَائرُ الطائراتِ»: باندهاى هواپيماها براى فرود آمدن آنها؛ «عادَ الى الحَظِيرة»: به دامن كليسا بازگشت، بخانه ى پدرى بازگشت.

=حَفَّ-

- حَفّاً القومُ الرجلَ و بهِ و حولَهُ: آن قوم گرد آن مرد برآمدند،- هُ بِكذا: با چيزى او را احاطه كرد،- تْهُ الحاجةُ: نيازمند شد،- تُ به العيونُ: نگاهها به سوى او دوخته شد، چشمها با شگفتى به وى نگاه كردند،– حُفُوفاً الرّجُلُ: آن مرد سخت خشم زننده شد،- حَفّاً و حِفافا الشي ءَ: پوست آن چيز را كند،- اللّحْيَةَ: ريش را تراشيد يا قسمتى از آنرا كوتاه كرد،- الوجهَ: موى را از چهره زدود،– حُفُوفاً الأرضُ: گياه زمين خشك شد،- سمعُهُ: گوش او ناشنوا شد،- حَفيفاً تِ الشجَرةُ او الحيَّةُ: درخت بهنگام وزش باد يا مار به هنگام خزيدن آواز داد.

=الحَفّ-

اثر، نشان؛ «جاءَ على حَفِّهِ»:

بدنبال او آمد، ناحيه، اهتمام كننده، عنايت كننده؛ «فلانٌ حَف على نَفْسِهِ»: فلانى نسبت به خود توجه دارد.

=حَفَا-

- حَفْواً [حفو] فلاناً: به فلانى چيزى بخشيد،- اللَّهُ به: خداوند به او كرم و عطا كرد،- هُ من الشي ءِ: او را از آن چيز بازداشت،- البرقُ: برق كمى درخشيد و در ابر پنهان شد،- شارِبَهُ: سبيل خود را تراشيد.

=الحَفَاء-

اسم است از (حَفِي): پابرهنه راه رفتن.

=الحَفَّار-

آنكه زمين را حفر كند، اين واژه معمولا بر گوركن اطلاق مى شود.

=الحُفاصَة-

آنچه كه انداخته شده باشد.

=الحِفَاظ-

پوشك بچه كه در ميان پاى او نهند،- على كَذا: ابقاى چيزى، نگهدارى چيزى.

=الحِفَاف-

ج أَحِفَّه [حفّ]: جانب، كنار، نشان، موى دور سر تاس.

=الحُفَافَة-

بقيّه ى كاه، آنچه از موى و مانند آن كه ريخته شده باشد.

=الحُفَال-

گروه بزرگ و بسيار، شير گرد آمده در پستان.

=الحُفَالَة-

مردم فرومايه، اصل اين واژه (الحُثَالَة) است، هر چيز پست و نامرغوب؛ «حُفَالَةُ الطّعامِ»: بازمانده ى غذا كه دور ريخته شود، «حُفَالَةُ اللبنِ»: كف شير.

=الحَفّان-

[حفّ]: خدمتگزاران، ظرف پُر

=الحفانة-

=الحفة-

=حفحف-

=حفد-

=الحفد-

=حفر-

=الحفر-

=الحفرى-

=الحفرة-

=الحفريات-

=حفز-

=حفش-

=الحفش-

=الحفشة-

=حفص-

=الحفص-

=حفظ-

=الحفظ-

=الحفظة-

=حفف-

=الحفف-

=حفل-

=الحفل-

=الحفلى-

=الحفلة-

=حفن-

=الحفنة-

=حفي-

،- (ح): جوجه هاى شتر مرغ؛ «حَفَانٌ النّعامِ»: پَرِ شترمرغ.

=الحَفَّانَة-

(ح): واحد (الحَفَّان) است.

=الحَفَّة-

[حفّ]: چوبى كه بر آن جامه پيچند، بخشندگى كامل، آن اندازه از علوفه كه شتر در چرا خورد.

=حَفْحَفَ-

حَفْحَفَةً [حفحف]: صدا يا آوازى از خود درآورد مانند تكان خوردن يا پريدن پرنده يا شعله ى آتش.

=حَفَدَ-

- حَفْداً و حُفُوداً و حَفَدَاناً في العمل: در آن كار شتاب كرد،- هُ: به او خدمت كرد.

=الحَفَد-

شتاب كردن.

=حَفَرَ-

- حَفْراً: بن دندانهاى او پوسيده شده،- الصبيُّ: دندانهاى شيرى بچه افتاد،- الأرضَ: در زمين گودال كند،- البِئرَ:

چاه را كند،- الطّريقَ: با راه رفتن بر روى زمين اثر پاى نهاد،- الشي ءَ: تمام آن چيز را دانست.

=حَفِرَ-

- حَفَراً: بن دندانهايش از زردى تباه شد،- الصبيُّ: دندانهاى شيرى بچه افتاد.

=حُفِر-

مترادف (حَفِرَ) است،- الصبيُّ:

مترادف (حَفَرَ) است.

=الحَفْر-

مص، چاه فراخ، زردى روى دندانها.

=الحَفَر-

ج أَحْفَار و جج أَحَافِير: مترادف (الحَفْر) است، خاكى كه پس از كندن زمين بيرون كشند، زردى روى دندانها.

=الحِفْرَى-

(ن): گياهى است كه همواره بر روى شنها سبز باشد.

=الحُفْرَة-

ج حُفَر: گودال، گور.

=الحَفْرِيَّات-

كاوشها، حفريات، كندن زمين براى بدست آوردن آثار باستانى.

=حَفَزَ-

- حَفْزاً هُ: او را برانگيخت و تشويق كرد، او را از پشت راند؛ «حَفَزَ الليلُ النّهارَ»: شب روز را راند،- هُ بالرُّمحِ: با نيزه او را زد،- هُ عن كذَا: او را از آن چيز روى گردان كرد.

=حَفَشَ-

- حَفْشاً القومُ عليه: آن قوم بر سر او گرد آمدند،- السيلُ: آب سيل در يك گودال قرار گرفت،- السيلُ الواديَ: آب سيل دره را فرا گرفت،- الفرسُ: اسب پياپى دويد و نيكو راهپيمائى كرد،- المطرُ الأرضَ: باران گياه زمين را نمايان ساخت،- هُ: پوست آن چيز را كند،- فلاناً: فلانى را راند و بيرون كرد،- فى الأمرِ: در آن كار كوشيد.

=حَفِشَ-

- حَفَشاً تِ السحابةُ: ابر باران تندى باريد و سپس باز ايستاد و پراكنده شد.

=حَفَّشَ-

تَحْفِيشاً الرجُلُ: آن مرد خانه نشين شد.

=الحِفْش-

ج أَحْفَاش و حِفَاش: سبد، خانه ى كوچك، كوهان شتر، چيز كهنه و فرسوده.

=الحَفْشَة-

باران تند و بسيار كه يكبار ببارد.

=حَفَصَ-

- حَفْصاً الشي ءَ: آن چيز را جمع كرد،- الشي ءَ من يَده: آن چيز را از دست خود انداخت.

=الحَفْص-

ج أَحْفَاص و حُفُوص: خانه ى كوچك، ساك يا سبد چرمى،- (ح):

بچه ى شير.

=الحَفَص-

هسته ى زالزالك و مانند آن.

=حَفِظَ-

- حِفْظاً الشي ءَ: آن چيز را از تلف و فرسودگى نگاهداشت، از بى ارزش شدن محافظت كرد،- هُ اللّهُ: خداوند او را نگهدارى كند،- المالَ: مال را نگهدارى كرد،- السرَّ: راز را پنهان كرد،- الكِتابَ:

كتاب را از بر كرد،- هُ لِنَفْسِهِ: آن را براى خود نگاهداشت، آن چيز را بخود اختصاص داد،- الوَفَاءَ له: به او وفادار شد.

=حَفَّظَ-

تَحْفِيظاً هُ الكتابَ: او را به حفظ كردن كتاب وادار كرد.

=الحِفْظ-

مص، بخاطر سپردن، اين واژه خلاف (النِّسيان) است؛ «حِفْظُ الآثارِ»:

محافظت و نگهدارى از آثار.

=الحِفْظَة-

خشم.

=حَفَّفَ-

تَحْفِيفاً [حفّ] القومُ حوله و حَفَّفوه: آن قوم در اطراف او گرد آمدند،- هُ بكذا: او را با چيزى احاطه كرد،- الرّجلُ: مال آن مرد كم شد و در سختى قرار گرفت.

=الحَفَف-

اثر، نشان؛ «جاءَ على حَفَفِهِ»:

در پى و بر اثر او آمد، تنگدستى، بى چيزى، ناحيه.

=حَفَلَ-

- حَفْلًا و حُفُولًا و حَفِيلًا الماءُ: آب بگونه ى فراوان جمع شد،- تِ السَّمَاءُ:

باران آسمان شديد شد،- الدمعُ: اشك بسيار شد،- القومُ: آن قوم گرد هم آمدند،- الرجُلُ: آن مرد اهتمام ورزيد؛ «ما حَفَلَ به»: به او اهميت نداد و اهتمام نورزيد،- الوادِي بالسيل: دره پر از آب سيل شد،- الشي ءَ: آن چيز را آراست و جلا داد.

=حَفَّلَ-

تَحْفِيلًا هُ: آن را جمع آورى كرد، آنرا آراست و زيبا كرد،- الناقَةَ: ماده شتر را چند روزى ندوشيد تا شير در پستانش جمع شود،- الشي ءَ: آن چيز را جلا داد.

=الحَفْل-

مص، گروه، تعداد؛ «عنده حَفْلٌ من الناسِ»: نزد او تعدادى از مردم جمع شده اند؛ «جمعٌ حَفْلٌ»: جمعى بسيار.

=الحَفَلَى-

دعوت عمومى.

=الحَفْلَة-

اسم مره است؛ «حَفْلة خِطابيَّة»: جشن سخنرانى؛ «حَفْلَة غنَائيّة» يا «حَفْلَة موسيقيّة»: جشن آواز و هنر و موسيقى؛ «حَفْلَة شاي»: ميهمانى به چاى و شيرينى يا تى پارتى؛ «حَفْلَة سَاهِرَة»:

جشن شب نشينى؛ «حفلة اسْتقبال»: جشن ميهمانى و پذيرائى.

=حَفَنَ-

- حَفَناً لهُ: به او چيز كمى به اندازه ى يك مشت بخشيد،- الشي ءَ: آن چيز را با دو دست خود پاك كرد. اين اصطلاح درباره ى چيزى خشك مانند آرد بكار مى رود.

=الحُفْنَة-

ج حُفَن: دو مشت پُر، گودال.

=الحَفْنَة-

ج حُفَن: دو مشت پُر.

=حَفِيَ-

- حَفاً و حِفَايَةً و حِفَاوَةً و حَفَاوَةً و تِحْفَايَةً [حفو] بهِ: او را بسيار گرامى داشت و اظهار شادمانى كرد،- عنه: از چگونگى او بسيار سؤال كرد،- حَفَاوَةً اليه فى الوصيَّة:

درباره وى بسيار وصيّت و سفارش كرد

=الحفي-

=الحفيد-

=الحفير-

=الحفيرة-

=الحفيظة-

=الحفيل-

=حق-

=الحق-

=الحقاء-

=الحقاب-

=الحقارة-

=الحقاني-

=حقب-

=الحقب-

=الحقباء-

=الحقبة-

=الحقة-

=حقد-

=الحقد-

=حقر-

،- حفاً: پاى او از راه رفتن بسيار درد گرفت و ساييده شد، بى كفش و پاى برهنه راه رفت،- الفرسُ: سم اسب از بسيار راه رفتن ساييده شد.

=الحَفِي-

ج حُفَاة [حفو]: پا برهنه.

=الحَفِيّ-

ج حُفَوَاء [حفو]: آنكه در بخشش و نيكى و شادمانى مبالغه كند، آنكه از وضع ديگرى پرسش بسيار كند، آنكه حقيقت امرى را بداند.

=الحَفِيد-

ج حُفَدَاء: نوه ى پسرى؛ «هو حَفِيدى»: او پسر فرزند من است.

=الحَفِير-

گودال.

=الحَفِيرَة-

ج حَفَائِر: آن مقدار از زمين كه كنده شده باشد، قبر.

=الحَفِيظَة-

ج حَفَائِظ: مترادف (الحِفْظَة) است، اسم است از (المُحَافظة) بمعناى حمايت از خانواده و ناموس، تعويذ دفع چشم زخم كه بر كودك آويزند؛ «اهل الحَفَائِظ»: حمايت كنندگان از خانواده و ناموس و محارم.

=الحَفِيل-

بسيار؛ «جَمْعٌ حَفِيلٌ»: جمعى بسيار؛ «مَكَانٌ حَفِيل»: جاى پر از جمعيت.

=حَقَّ-

- حَقّاً [حقّ] الأمْرَ: آن امر را ثابت و لازم كرد،- العقدةَ: گره را بست،- الخبرَ:

بر حقيقت خبر آگاه شد،- هُ: بر فلانى درباره ى حقى كه مورد اختلاف بود چيره شد،- حَقاً عليه ان يَفعلَ كذا: بر او لازم شد كه آن كار را انجام دهد،– حَقاً و حَقَّةً الأَمْرُ: آن امر ثابت و واجب شد،- تِ الحَاجَةُ: نيازمندى سخت شد،– حَقَقاً الفرسُ: اسب سم پاى خود را بر جاى سم دست خود نهاد.

=الحُقّ-

ج حِقَاق [حقّ]: خانه ى عنكبوت،- (ع ا): سر استخوان ران،- (ع ا): سر باز و،- (ع ا): حفره ى سر شانه، زمين گرد و هموار؛ «حُقُّ الطِّيب»: عطردان.

=الحَقّ-

[حقّ]: مص،- ج حُقوق: حقيقت.

اين واژه ضد (الباطل) است، موجود ثابت كه از نامهاى خداوند متعال است، حزم و دور انديشى، يقين، امر مقرر، مال و ملك، مرگ، بخت و اقبال، عدل، سزاوار، شايسته؛ «هو حَق بكذا»: او شايسته ى به آن چيز است؛ «الحَقُّ المَدَنِي»:

مجموعه ى قوانين مدنى؛ «الحَقُّ القانوني»:

در نزد مسيحيان به معناى قوانين كليسا است؛ «حق الاستعمال»: حق استفاده از چيزهائى كه در مالكيت ديگرى است؛ «حَق الانتفاع»: حق بهره بردارى از ملك يا ميوه ى ديگرى؛ «حَق المُرُور»:

حق عبور و مرور از داخل ملك ديگرى؛ «بِالْحَقّ»: بدرستى، در واقع، در حقيقت؛ «بحَقّ»: به عدل و انصاف؛ «هو على حقٍّ»: او بر حق است؛ «الحَقُّ مَعَكَ»: حق با تو است؛ «الحَقُّ عليك»: تو در اشتباهى؛ «هذا حَقّي عليكم»: حقى كه من بر شما دارم؛ «كان مِن حَقِّهِ أن»: بر او لازم بود كه ... ؛ «لهُ الحَق في»: در آن كار حق با او است؛ «وَ الحَقُّ يُقَال»: بتحقيق و در حقيقت؛ «عرفَ حَقّ المَعْرِفَة»: بطور كامل دانست و يا شناخت همچنانكه گويند (فَهِمَ حَقَّ الفهم): كاملًا فهميد؛ «حَقّاً»: در واقع و حقيقت، از حيث عدل و انصاف؛ «حُقوقُ الدّار»: چيزهاى وابسته و مرافق خانه؛ «الحقوق السِّيَاسِيَّة»: حقوق سياسى كه بمقتضاى آن حق شركت شهروندان در اداره امور كشور داده مى شود.

=الحِقّ-

[حقّ]: ماده شترى كه از فرط پيرى دندانهايش ريخته شده باشد،،- مِن الإبِل:

شتر چهار ساله. اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود.

=الحِقَاء-

[حقو]: شلوار يا جاى بستن آن در كمر،- (طب): دردى است در شكم كه بر اثر خوردن گوشت پديد آيد.

=الحِقَاب-

ج حُقُب: كمربند زن كه بر آن زيور آويزد، سفيدى در بن ناخن.

=الحُقَارَة-

مترادف (الحَقَارَة) است.

=الحَقَارَة-

خوارى و زبونى.

=الحِقَارَة-

مترادف (الحَقارَة) است.

=الحَقَّانِيّ-

[حقّ]: منسوب به (الحقّ) است مانند (الرَّبَّانِي) كه منسوب به (الرَّبَّ) است؛- «رجُلٌ حَقَّانِيّ»: مرد عادل.

=حقبَ-

حَقَباً المطرُ: باران بند آمد،- العامُ:

در آن سال باران نيامد،- الأَمرُ: آن كار تباه شد،- المعدنُ: معدن به ته كشيد و چيزى در آن نماند،- نائلُ فلانٍ: كرم و بخشندگى فلانى كم شد و قطع گرديد.

=الحُقْب-

ج حِقَاب: هشتاد سال يا بيشتر، سال يا سالها، روزگار.

=الحُقُب-

ج أَحْقَاب و أَحْقُب: مترادف (الحُقْب) است.

=الحَقَبَ-

ج حُقُب: كمربند زن كه بر آن زيور آويزد، كمربند كه بر تنگ شتر بندند.

=الحَقْبَاء-

مؤنَّث (الأحقَب).

=الحِقْبَة-

ج حِقَب و حُقُوب: سال، مدتى از زمان.

=الحُقَّة-

ج حُقّ و حُقَق و حِقَاق [حقّ]: زن، بلا، ظرف كوچك.

=الحَقَّة-

[حقّ]: حقّ ويژه؛ «هذه حَقَّتِي»:

اين حق ويژه ى من است، حقيقت امر، بلا؛ «الرَّاحَة الحَقَّة»: راحت حقيقى بمعناى صحيح آن؛ «السَّعادَةُ الحَقَّة»: سعادت حقيقى، واقعى.

=الحِقَّة-

حق و آنچه كه لازم و واجب باشد.

=حَقَدَ-

- حِقْداً و حَقْداً عليهِ: كينه ى او را به دل گرفت و منتظر فرصت شد تا وى را آزار دهد،- المطرُ: باران نيامد،- المعدنُ: معدن به ته رسيد و چيزى از آن بيرون نيامد،- تِ الناقَةُ: ماده شتر فربه شد.

=الحِقْد-

ج أَحْقَاد و حُقُود: كينه ى پنهانى در دل.

=حَقَرَ-

- حَقْراً و حُقْرِيَّةً الشي ءُ أو الرجُلُ: قدر و منزلت آن چيز يا آن مرد كم شد،- هُ: او را تحقير كرد و خوار نمود.

=حَقِرَ-

- حَقَراً: خوار و زبون شد.

=حَقُرَ-

- حَقَارَةً: خوار و زبون شد.

=حقر-

=حقق-

=حقل-

=الحقل-

=الحقلة-

=حقن-

=الحقن-

=الحقنة-

=الحقو-

=الحقود-

=الحقيبة-

=الحقيدة-

=الحقير-

=الحقيق-

=الحقيقة-

=الحقين-

=حك-

=الحك-

=حكى-

=الحكي-

=الحكاك-

=الحكاكة-

=الحكاكات-

=الحكاية-

=الحكة-

=حكر-

=الحكر-

=الحكرة-

=الحكك-

=حكل-

=الحكل-

=الحكلة-

=حَقَّرَ-

تَحْقِيراً هُ: او را خوار و تحقير كرد.

=حَقَّقَ-

تَحْقِيقاً [حقّ] هُ: آن را تأكيد كرد، واجب كرد،- القولَ او الظنَّ: آن گفتار يا گمان را تصديق كرد،- معه: از او بازپرسى كرد، استنطاق كرد.

=حَقِلَ-

- حَقَلًا و حَقْلَةً البعيرُ أو الفرسُ: شتر يا اسب بعلت خوردن خاك به بيمارى دل درد دچار شد.

=الحَقْل-

ج حُقُول: كشتزار تا زمانيكه سر سبز باشد، سرزمين حاصلخيز كه در آن كشت كنند،- من صَفحة الكتَاب: پاورقى يا شرح و تعليق در حاشيه ى صفحه ى كتاب؛ «حَقْلُ الزَّيتِ» يا «حَقْلُ النَّفْطِ»: چاه زيرزمينى نفت يا پترول، منطقه اى از زمين كه در آن نفت اكتشاف شود؛ «حُقول التّجارِب»: اماكن و جايگاههاى آزمايش؛ «حُقُول البترولِ»: منابع زير زمينى نفت.

=الحِقْل-

(طب): دردى است كه در شكم شتر يا اسب بر اثر خوردن گياه خاك آلوده پديد مىيد.

=الحَقْلَة-

واحد (الحَقْل) براى كِشت است تا زمانيكه سرسبز باشد،- (طب): مترادف (الحِقْل) است.

=حَقَنَ-

- حَقْناً هُ: او را بازداشت كرد،- دمَ فلان: از ريخته شدن خون فلانى جلوگيرى كرد،- اللَّبَنَ: شير را در مشك قرار داد تا از آن كره گيرد،- ماءَ وجههِ:

آبروى او را حفظ كرد،- المريضَ: بيمار را با حُقنه درمان كرد.

=الحَقْن-

مصّ؛ «حَقْناً لِدِمائِهم»: براى جلوگيرى از ريخته شدن خون آنها.

=الحُقْنَة-

ج حُقَن (طب): داروئى كه با آن بيمار را حُقنه يا تنقيه كنند، ابزار تنقيه.

=الحَقْنَة-

- ج أَحْقَان: درد شكم.

=الحَقْو-

ج حِقَاء و أَحْقٍ و أَحْقَاء و حُقِيّ [حقو]:

كمر، ازار كه بر كمر بندند، دامنه ى كوه.

الحَقْوَة: ازار يا جاى بستن آن.

=الحَقُود-

كينه توز، آنكه بسيار كينه ورزد.

=الحَقِيبَة-

ج حَقَائِب- خُرجين كه بر پشت پالان اسب بندند، توشه دان مسافر؛ «الحقيبه الدِّبْلوماسِيَّة»: بسته هاى پُستى سياسى كه از بازرسى گمرك معاف است؛ «الحقِيبَةُ الوِزَاريّة»: مقام و منصب وزارت، وزارت.

=الحَقِيدَة-

ج حَقَائِد: كينه و دشمنى.

=الحَقِير-

خوار و كوچك.

=الحَقِيق-

ج أَحِقَّاء [حقّ]: شايسته و لايق،- على الشَّي ءِ: آزمند و حريص بر چيزى.

=الحَقِيقة-

ج حَقَائِق [حقّ]: مترادف (الحقّ) است، ضِدّ (المجاز) است، آنچه كه حمايت آن بر انسان واجب است؛ «حَقِيقةُ الشي ءِ»: حقيقت آن چيز؛ «رأيته على حقيقتِهِ»: حقيقت وى را ديدم، طبيعت و حقيقت آن چيز را دانستم؛ «فى حَقيقةِ الأمرِ»: در حقيقت امر، در واقع؛ «حَقيقةً»:

بى شك و ترديد.

=الحَقِين-

ج حَقْنَى: مترادف (المَحْقُون) است.

=حَكَّ-

- حَكّاً [حكّ] الشي ءَ: آن چيز را پوست كند يا خراشانيد،- الشي ءَ بِالشَي ءِ او عَليه: چيزى را بر روى چيزى كشيد يا سابيد،- هُ رأسُهُ: سر او ميل به خاريدن كرد،- الكلامُ فى صَدره: سخن در او اثر كرد.

=الحُكّ-

قطب نما يا عقربه ى مغناطيسى كه ملوانان از آن راهنمائى گيرند.

=الحِكّ-

ساقه ى درخت كه شتران گر خود را با آن خارند، شك.

=حَكَى-

- حِكَايَةً الخبرَ: خبر را توصيف كرد، حكايت كرد،- عنه الكلامَ: سخن را نقل قول كرد،- فلاناً: شبيه يا همانند فلانى شد،- الشي ءَ: مانند آن چيز را تقليد كرد،- عليه: از او بدگوئى و سخن چينى كرد،- حَكْياً: سخنرانى مطلق است. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الحَكْي-

سخن گفتن، سخن. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحُكَاك-

[حكّ] (طب): بيمارى خارش مانند گرى،- (ك): گچ سفيد.

=الحِكَاك-

[حكّ]: ساقه ى درخت كه شتران گر خود را با آن خارند.

=الحُكَاكَة-

[حكّ]: آنچه كه بر اثر خاريدن بر زمين افتد.

=الحَكَّاك-

[حكّ]: بسيار خارنده، آنكه طلا را آزمايش كند.

=الحَكَّاكَات-

وسوسه ها.

=الحَكَّاكَة-

واحد (الحكّاكات) است.

=الحِكَايَة-

[حكي]: مص، قصه، داستان، حكايت.

=الحِكَّة-

[حكّ]: اسم است از (حَكّ)، شك و ترديد،- (طب): گونه اى بيمارى كه خارش ايجاد مى كند مانند گرى؛ «حِكَّةُ الأَنْفِ»: خارش بينى كه بر اثر تنفس هواى سرد پديد آيد و در نتيجه چشمها اشك ريزد.

=حَكِرَ-

- حَكَراً: لجبازى كرد،- بالأَمْرِ: در آن كار خودكامه شد.

=الحُكْر-

مقدار كمى آب يا غذا، قدح كوچك.

=الحَكَر-

آنچه كه براى گران شدن يا گران فروختن احتكار شود، بازداشتن موقوفه ى ملكى در برابر پرداخت معينى، كمى آب يا غذا، قدح كوچك.

=الحُكَر-

مترادف (الحَكَر) است.

=الحَكِر-

لجوج.

=الحُكْرَة-

اسم است از (الاحتكار).

=الحَكَك-

[حكّ]: سنگى است نرم و سفيد مانند مرمر، نوعى راه رفتن بسان راه رفتن زن كوتاه قامت كه لمبه هاى خود را بحركت درآورد.

=حَكَلَ-

- حَكْلًا الأمرَ عليهِ: آن كار بر او مشكل و سخت شد و آشكار نگرديد.

=الحُكْل-

آنچه كه صداى آن شنيده نشود؛- «تَكَلَّم كلامَ الحُكْلِ»: سخنى نامفهوم گفت.

=الحُكْلَة-

ناهنجارى زبان و بستگى آن؛ «فى لسانه حُكْلَةٌ»: زبان گرفتگى دارد و گفته ى او روشن نيست، لجبازى از روى

=حكم-

=الحكم-

=الحكمة-

=الحكومة-

=الحكي-

=الحكيم-

=الحكيمة-

=حل-

=الحل-

=حلا-

=حلى-

=الحلائب-

=الحلاب-

=الحلاج-

=الحلاجة-

=الحلاحل-

=الحلاف-

نادانى،- عند العَامَّة: و در زبان متداول بمعناى نيازمندى سخت مى باشد.

=حَكَمَ-

- حُكْماً و حُكُومةً بالأمرِ و للرجلِ أو عليهِ و بينهم: در آن كار بنفعِ آن مرد يا بضرر او حكم صادر كرد،- بإدَانَتِه: او را گناهكار دانست، او را گناهكار كرد،- بِبَرائتِهِ: او را تبرئه كرد،- فى البلاد: اداره امور كشور را بدست گرفت،- حَكْماً الفرسَ: لگام بر اسب بست،- هُ من كَذَا: او را از چيزى بازداشت و منصرف كرد.

=حَكُمَ-

- حِكْمَةً: آن مرد حكيم و دانشمند شد.

=حُكِمَ-

عليه بالإعدام: حكم اعدام بر عليه او صادر شد.

=حَكَّمَ-

تَحْكِيماً هُ: او را فرماندار و حاكم كرد، او را از تباهى دور كرد،- هُ فى الأَمْرِ:

در آن كار حكم و داورى را به او واگذار كرد،- هُ عن كذا: از آن چيز وى را بازداشت و منع كرد.

=الحُكْم-

مص،- ج أَحْكَام: عهده دار شدن امور ادارى كشور، داورى، قضاوت، نوع حكومت؛ «الحُكْمُ الجمهوري»: حكومت جمهورى؛ «الحُكْمُ النيابيّ»: حكومت پارلمانى؛ «الحُكْمُ المُطْلق»: حكومت استبدادى، ديكتاتورى؛ «الحُكْمُ الذَّاتِيّ»: حكومتِ خود مختارى كه با قوانين خود امور را اداره كند «الحُكْمُ الوَجَاهِيّ»: حكم حضورى كه هر دو طرف حاضر باشند؛ «الحُكْمُ الغِيَابِيّ»: حكم غيابى كه در حق كسى صادر مى شود كه در دادگاه حضور نداشته باشد؛ «فى حُكْم»: مساوى، مانند؛ «هو في حُكْمِ العَدم»: او در حكم عدم است؛ «أصبَحَ فى حُكْمِ المُقرّر»: مقرر گرديد؛ «بِحُكْم»:

بموجب؛ «حُكْماً»: بناچار؛ «نَزَلَ على حُكْمِهِ»: به حكم او تن در داد؛ «الأَحْكَامُ العُرْفِيّة»: حكومت نظامى؛ «أَحْكامٌ خاصّة»:

نظامهاى ويژه؛ «للضرورة احكامٌ»: براى ضرورت احكامى است كه اجازه مى دهد آنچه را كه قانون منع كرده است.

=الحَكَمَ-

داور، حَكَم. اين واژه در مفرد و جمع يكسان بكار مى رود، اجرا كننده ى حكم،- مِن الرَّجَالِ: مرد سالمند.

=الحِكْمَة-

ج حِكَم: سخن مطابق حق زيرا منع جهل مى كند، درستى كار و متانت آن، علم، فلسفه، عدل، حكم و در زبان متداول بمعناى پزشكى است.

=الحَكَمَة-

دو طرف لگام اسب كه آنرا از نافرمانى سوارش بازميدارد،- من الإنْسَان:

قسمت جلوى روى انسان، قدر و منزلت او.

=الحُكُومَة-

مص، حكومت، دولت، دستگاههاى دولتى.

=الحَكِيّ-

[حكي]: سخن چين. اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=الحَكِيم-

ج حُكَمَاء: دارنده حكمت، دانشمند، و در زبان متداول به معناى پزشك است.

=الحَكِيمَة-

مؤنث (الحَكيم) است.

=حَلَّ-

- حَلًّا [حلّ] العُقْدَةَ: گره را باز كرد،- المُشْكِلَةَ: مشكل را آسان كرد،- هُ عند العامَّة: ديگ ستبر به او داد،– حِلًّا الشي ءُ: آن چيز حلال شد،- الرجُلُ: آن مرد از احرام خارج شد،- تِ اليَمِينُ: سوگند راست شد،- الدَّيْنُ: پرداخت وام رسيد،– حَلًّا و حَلَلًا و حُلُولًا المكانَ و بالمكانِ: به آن مكان درآمد،- به فى المكانِ: او را به آن مكان آورد،- عَلَيه ضيفاً: بر او ميهمانى آمد،- تْ عليه المُصيبةُ: سوگ بر او وارد شد،- مَحَلَّهُ: جايگزين او شد، جانشين وى شد،- فى نُفوسِ القُرّاءِ مَحَلَّ الاسْتِحْسَان: در دل خوانندگان اثر نيكو گذاشت و مورد موافقت آنان قرار گرفت،- مَحَلَّ التقْدِير لَديه: نزد او داراى اعتبار شد،- حُلُولًا عليهِ امرُ اللَّهِ: امر خدا بر او واجب شد.

=حُلَّ-

حَلًّا الجامِدُ: ماده ى جامد گداخته شد،- حَلًّا و حَلَلًا و حُلُولًا المكانُ: آن مكان مورد سكونت قرار گرفت، محل مسكونى شد.

=الحُلّ-

هنگام بيرون آمدن از احرام.

=الحَلّ-

مص، تسويه؛ «حَلُّ المُشْكِلةِ»:

حل و فصل مشكل،- آن قسمت از زمين مكه كه خارج از حرم باشد؛ «اهْلُ الحَلِّ و الرَّبْطِ»: اشخاص با نفوذ؛- «فى حَلِّهِ و تَرْحَالِهِ»: در همه ى كارهاى خود، در تمام تصرفات خود.

=الحِلّ-

مص، هنگام بيرون آمدن از احرام و مناسك حج، اين واژه ضد (الحَرَام) است، اسم است از (تَحْلِيلُ اليَمِين): حلال كردن قسم؛ «كان فى حِلٍّ منْ»: آزاد شد از ... ، آنكه در جائى فرود آيد؛ «مَا زِلْتُ حِلًّا بِهَذَا البَلَدِ»: من در اين شهر همچنان مقيم هستم.

=حَلَا-

- حَلَاوَةً و حُلْوَاناً [حلو]: آن چيز شيرين شد،- تِ الفَاكِهةُ: ميوه خوشمزه شد،- لهُ الشي ءُ: آن چيز براى او لذيذ شد،- الشي ءَ: آن چيز را شيرين كرد،- منه بِخَير: از او بهره مند شد،- لَهُ ان: براى او لذت آور شد كه ... ؛ «حَسبَما يَحْلُو له»:

بهر نحوى كه بخواهد، بهر گونه اى كه برايش لذت داشته باشد.

=حَلَى-

- حَلْياً [حلي] المرأَةَ: براى آن زن زيور آلات نهاد، آن زن را آراست.

=حَلَّى-

تَحْلِيَةً [حلو] الشي ءَ: آن چيز را شيرين كرد.

=حَلَّى-

تَحْلِيَةً [حلي] المرأَةَ: بر آن زن زيور آلات پوشانيد يا براى وى زيور گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را آراست.

=الحَلَائِب-

[حلب]: ياران مرد بويژه عموزادگان او، گروهها.

=الحِلَاب-

ظرفى كه در آن شير دوشند.

=الحَلَّاب-

بسيار دوشنده ى شير.

=الحَلَّاج-

پنبه زن.

=الحِلَاجَة-

پنبه زنى.

=الحُلَاحِل-

ج حَلَاحِل [حلحل]: بزرگ قوم خود، مرد دلير و پرتوان.

=الحَلَّاف-

آنكه بسيار سوگند خورد

=الحلافة-

=الحلافي-

=الحلاق-

=الحلاقة-

=الحلال-

=الحلاوة-

=حلب-

=الحلب-

=الحلبان-

=الحلباب-

=الحلبة-

=الحلبوب-

=الحلة-

=حلج-

=الحلجة-

=حلحل-

=الحلزون-

=الحلزونة-

=الحلزوني-

=الحلس-

=حلف-

=الحلف-

=الحلفاء-

؛ «كُلُّ حَلَّافٍ كَذّاب»: هر بسيار سوگند خورى دروغگو است.

=الحَلَّافَة-

مترادف (الحَلّاف) است.

=الحُلَافيّ-

جائيكه در آن گياه حَلفَاء (گياهى كه از برگهاى آن سبد و حصير و جز آن سازند) بسيار مى رويد.

=الحُلَاق-

درد گلو.

=الحِلَاق-

مترادف (الحَلْق) است.

=الحَلَّاق-

سلمانى، آرايشگر.

=الحُلَافَة-

موى چيده و زدوده شده.

=الحِلَاقة-

آرايشگرى، تراشيدن موى سر يا ريش؛ «صابون الحِلَاقة»: صابون ريش تراشى؛ «صالونُ الحِلَاقة»: آرايشگاه اصلاح سر و صورت.

=الحَلَال-

[حلّ]: اين واژه ضدّ (الحَرَام) است، آنكه از احرام حج بيرون شده باشد؛ «ابْنُ حَلال»: فرزند حلال زاده، مرد گرامى، خوش اخلاق، افسونگرى حلال كه دور از نيرنگ و كارهاى شيطانى باشد.

=الحِلَال-

[حلّ]: ضدّ (الحَرَام) است.

توشه ى مرد، مركب زنانه مانند كجاوه.

=الحَلَّال-

[حلّ]: مبالغه ى (الحالّ) است بمعناى (الفاك): بسيار گشاينده؛ «فلانٌ حَلَّالٌ كافٍ للمهمَّات»: فلانى گشاينده ى كافى است براى حلّ مشكلات.

=الحَلَاوَة-

[حلو] (ط): شيرينى در انواع مختلف آن.

=حَلَب-

- حَلْباً و حَلَباً و حِلَاباً الشاةَ: گوسفند را دوشيد،- تْهُ نَاقَتى: از ماده شتر من براى او شير دوشيد،- الرجُلَ: براى آن مرد شير دوشيد.

=الحَلَب-

مص، شير دوشيده، شراب خرما.

اين واژه استعاره است از (حليبُ النَّاقَة): شير شتر؛ «حَلَبُ الكَرْمِ» و «حَلَبُ العصيرِ»:

مي، شراب.

=الحُلَّب-

(ن): گياهى است در دشتها مى رويد و به زمين مى چسبد و هرگاه از آن چيزى بريده يا كنده شود ماده اى مانند شير از آن روان مى گردد.

=الحُلَّبَان-

(ن): نام گياهى است.

=الحِلْبَاب-

(ن): مترادف (الحُلَّبَان) است.

=الحُلْبَة-

ج حُلَب (ن): گياه شنبليله است.

=الحَلْبَة-

ج حَلَبَات و حَلَائِب: اسم مرّه از (الحَلْب) است بمعناى يكبار دوشيدن، اسبهائى كه براى مسابقه گردآورى شده باشند، يكبار دويدن اسبان در مسابقه، ميدان مسابقه ى اسب دوانى؛ «حَلْبَةُ الرَّقص»: جايگاه آماده براى رقص، سن رقص.

=الحُلْبُوب-

(ن): مترادف (الحُلّبَان) است.

=الحَلْبُوب-

(ن): نام گياهى است از رسته ى (فربيونيّات) كه معمولًا در خانه ها و باغچه ها مى رويد.

=الحُلَّة-

ج حُلَل و حِلَال [حلّ]: جامه ى نو يا جامه اى كه همه ى بدن را بپوشاند، سلاح، جنگ ابزار؛ «لَبِسَ المُحارِبُ حُلَّتَهُ و بِزَّتَهُ»:

جنگجو اسلحه و لباس رزم را پوشيد؛ «الحُلَّةُ الرَّسْمِيَّة»: لباس رسمى.

=الحَلَّة-

ج حِلَل و حِلَال [حلّ]: اسم مره از (الحُلُول) است، زنبيل بزرگ كه از نى سازند، ديگ ستبر مسى، محله، كوى، جائيكه مردم در آن جمع شوند،- من الشي ءِ: جهت چيزى.

=الحِلَّة-

ج حِلَل و حِلَال [حلّ]: اسم نوع و هيئت از (الحُلُول) است، مجلس و مجتمع كه قوم در آن گرد آيند، كوى، گروهى كه به جائى فرود آمده باشند،- من الشي ءِ:

جهت يا سمت چيزى،- عند المسيحيّين: و در نزد مسيحيان آمرزش گناهان است كه از سوى كاهن اعطاء مى شود.

=حَلَجَ-

- حَلْجاً في المشي: اندك اندك راه رفت،- فى العَدْوِ: گامها را از هم فاصله داد و شتافت،- القومُ ليلتَهم: آن قوم همه ى شب را راه رفتند،- القطنَ: پنبه را زد و دانه ها را از آن بيرون كشيد،- الرجُلَ بالعصا: آن مرد را با عصا زد،- الخُبزَةَ: نان را گرد و پهن ساخت،- الحبلَ: ريسمان را تافت.

=الحَلْجَة-

مسافت.

=الحَلَجَة-

مترادف (الحَلْجَة).

=حَلْحَلَ-

حَلْحَلَةً [حلحل] الشي ءَ: آن چيز را تكان داد،- القومَ: آن قوم را از خانه هاى خود بيرون كرد.

=الحَلَزُون-

(ح): حلزون كه گونه هاى بسيارى دارد و برخى از آنها خورده مى شوند.

=الحَلَزُونَة-

(ح): واحد (الحَلَزون) است، و در اصطلاح آهنگران و نجاران گونه اى ميخ پيچ است كه داخل لولا مى شود.

=الحَلَزُونِيّ-

آنچه كه به گونه ى حلزون باشد؛ «شكل او خط حَلَزونيّ»: شكل يا خط حلزونى؛ «دَرَجٌ حَلَزُونيّ»: پلّه ى مارپيچى.

=الحِلْس-

ج أَحْلَاس و حُلُوس و حِلَسَةَ: مترادف (الحَلَس) است، بزرگ قوم، دلير، عهد و پيمان، چهارمين تير قمار.

=الحَلَس-

ج أَحْلَاس و حُلُوس و حِلَسَة: آنچه كه بر پشت ستور زير زين يا پالان اندازند، بساط يا فرش كه در خانه بر روى زمين گسترانند.

=حَلَفَ-

- حَلْفاً و حِلْفاً و حَلِفاً و مَحْلُوفاً و مَحْلُوفَةً و مَحْلُوفَاء باللّه: به خدا سوگند خورد؛ «حَلَفَ يميناً»: قسم خورد، سوگند ادا كرد.

=حَلَّفَ-

تَحْلِيفاً هُ: او را وادار به سوگند خوردن كرد.

=الحَلْف-

سوگند؛ «حَلْفُ اليمين»: قسم خوردن.

=الحِلْف-

ج أَحْلَاف: دوست كه با دوست خود قسم مى خورد كه به او خيانت نكند، پيمان و دوستى، اتفاقيه يا پيمان ميان دولتها؛ «حِلْفٌ عَسْكريّ»: پيمان نظامى.

=الحَلِف-

مترادف (اليَمِين) بمعناى سوگند است.

=الحَلْفَاء-

ج حُلْف و حُلُف: كنيزك،- (ن):

گياهى است از تيره ى گندميان بسان

=الحلفاة-

=الحلفة-

=حلق-

=الحلق-

=الحلقى-

=الحلقة-

=حلقم-

=الحلقوم-

=حلك-

=الحلك-

=الحلكى-

=الحلكاء-

=الحلكة-

=حلل-

=حلم-

=الحلم-

=الحلمة-

=حلو-

=الحلو-

=الحلوى-

=الحلواء-

=الحلوان-

=الحلواني-

=الحلوب-

=الحلوبة-

=الحلوق-

=الحلولية-

=الحلويات-

=حلي-

شاخه ى خرما، از برگهاى اين گياه سبد و حصير و ريسمان و كاغذ مى سازند و در مصر و الجزائر كِشت مى شود.

=الحَلْفَاة-

(ن): واحد (الحَلْفَاء) است.

=الحَلَفَة-

(ن): مترادف (الحَلْفاة) است،- من الأراضي: زمينى كه در آن گياه حلفاء فراوان باشد.

=حَلَقَ-

- حَلْقاً الشي ءَ: پوست آن چيز را كند،- الحوضَ: حوض را پر كرد،- الرجُلَ: بر حلق آن مرد زد،- القومُ بعضُهم بعضاً: بعضى از افراد آن قوم بعضى ديگر را كشتند،- تِ السنَةُ القومَ: آن سال براى آن قوم قحطى آورد،– حَلْقاً و تَحْلَاقاً الرأسَ:

موى سر را تراشيد.

=حَلِقَ-

- حَلَقاً: از درد گلو ناليد.

=حَلَّقَ-

تَحْلِيقاً الرأْسَ: موى سر را كم و آرايش كرد، در اينجا تشديد براى مبالغه است،- الإناءُ من الشراب: آب ظرف ته كشيد، پُر شد،- ضَرْعُ الناقَةِ: شير در پستان ماده شتر از بين رفت،- تْ عينُ الحيوان:

چشمهاى آن حيوان به گودى رفت،- الشي ءَ: آن چيز را بسان حلقه درآورد،- القمرُ: دور ماه هاله درآمد،- الطائرُ: پرنده در پرواز اوج گرفت و مانند دايره دور زد،- النجمُ: ستاره بالا رفت.

=الحَلْق-

مص،- ج احْلَاق و حُلُوق و حُلُق (ع ا): حلق، گلو.

=الحَلِق-

آنچه كه داراى موى نباشد بسان تراشيده.

=الحَلْقَى-

سال بد و پر از شَرّ.

=الحَلْقَة-

ج حَلَق و حَلَقات هر چيز دايره اى؛ «حَلْقَةُ القومِ»: دايره ى آن قوم؛ «حَلْقَةُ الاتّصال» يا «حَلْقَةُ الوصل»: رابطه ى وصل؛ «الحَلْقَةُ المَفْقُوده»: مهره ى مفقود يا فراغ؛ «في الحَلْقَةِ السَّادِسَةِ من عمره»: در عقد ششم عمر است كه ميان پنجاه تا شصت سالگى است؛ «حَلْقَةُ الحَوْضِ»: پر شدن حوض؛ «حَلَقَةُ مُفْرَغَهُ»: حلقه اى كه اطراف آن بسته و درون آن خالى است، حالتى است كه خروج از آن روشن نيست؛ «انَّهُم يدورون فى حَلْقَةٍ مفرغة»: آنها در حلقه ى بسته دور مى زنند.

=الحَلَقَة-

مترادف (الحَلْقَة) است.

=حَلْقَمَ-

حَلْقَمَةً هُ: گلوى او را بريد.

=الحُلْقُوم-

ج حَلَاقِيم: گلو، حلقوم؛ «رَاحَةُ الحُلْقُوم»: گونه اى شيرينى است.

=حَلِكَ-

- حُلُوكَةً و حَلَكاً و حُلُوكاً: سياهى آن بسيار شد.

=الحَلَك-

سياهى بسيار.

=الحُلُكَّى-

(ح): مترادف (الحَلْكَة) است.

=الحُلْكَاء-

(ح): مترادف (الحَلْكَة) است.

=الحَلْكَاء-

(ح): مترادف (الحَلْكَة) است.

=الحُلَكَاء-

(ح): مترادف (الحَلْكَة) است.

=الحَلَكَاء-

(ح): مترادف (الحَلْكَة) است.

=الحُلْكَة-

مترادف (الحَلَك) است.

=الحَلْكَة-

(ح): جانورى است همانند سوسمار كه هرگاه احساس خطر كند در ميان شنها يا رمل خود را فرو مى برد.

=حَلَّلَ-

تَحْلِيلًا و تَحِلَّةً [حلّ] هُ بالمكان: او را در آن مكان فرود آورد،- تَحْلِيلًا و تَحِلَّةً و تَحِلًّا الشي ءَ: آن چيز را حلال كرد،- هُ: او را پوشانيد،- اليمينَ: كفاره ى سوگند را داد.

=حَلَمَ-

- حُلْماً و حُلُماً في منامه: در خواب رؤيا ديد،- الصبِيُّ: آن نوجوان بالغ شد و بحد رشد رسيد.

=حَلِمَ-

- حَلَماً الجلدُ: پوست فاسد شد و كرم در آن افتاد.

=حَلُمَ-

- حِلْماً: گذشت كرد و بردبار شد.

=حَلَّمَ-

تَحْلِيماً و حِلَّاماً هُ: او را بردبار كرد،- الجلدَ: كرم را از پوست زدود.

=الحُلْم-

مص،- ج احْلَام: آنچه كه در خواب بينند.

=الحِلْم-

ج أَحْلَام و حُلُوم: شكيبائى و بردبارى و آرامش با داشتن نيرو و توانائى، خِرد؛ «تَأمرُهم احْلَامُهُم بِكذا»:

خِردهايشان آنها را به چيزى امر مى كنند، اين واژه ضد (الطيش) است و گاهى در برابر نادانى ميباشد مانند «و انَّ سَفاهَ الشيخ لا حِلْمَ بعدَه»: نادانى پير ديگر پيامد عقلى ندارد؛ «صِغَار الأَحلامِ»: افراد ساده لوح، خِردهاى بيمار.

=الحَلِم-

«جِلْدٌ حَلِمٌ»: پوستى كه تباه شده و در آن كرم پديد آمده باشد.

=الحَلَمَة-

ج حَلَم (ع ا): سر پستان يا نوك آن،- (ح): كرمى است كه در پوست رخنه مى كند و آنرا ميخورد.

=حَلُوَ-

- حَلَاوَةً و حُلْوَاناً [حلو]: شيرين شد،- تِ الفاكهةُ: ميوه خوشمزه شد.

=الحُلْو-

[حلو]: شيرين، ضدّ (المرُّ) است بمعناى تلخ، خوشمزه و گوارا، زيبا؛ «حُلْوَ الحَديث»:

خوش سخن، شيرين زبان؛ «خَاتمٌ حُلْوٌ»: در زبان متداول بمعناى انگشترى است كه در انگشت بچرخد؛ «طعامٌ حُلْوٌ»: در زبان متداول بمعناى غذاى كم نمك است.

=الحَلْوَى-

ج حَلَاوَى [حلو]: حلوا، شيرينى.

=الحَلْوَاء-

ج حَلَاوَى [حلو]: ميوه ى شيرين،- (ط): خوراكى است كه با شكر يا عسل سازند.

=الحُلْوَان-

[حلو]: مص، بخشش و انعام كه به واسطه يا كارگر داده مى شود.

=الحَلْوَانيّ-

[حلو]: حلواپز، حلوا فروش.

=الحَلُوب-

ج حُلُب و حَلَائِب من الإبل أو الغنم:

شتران يا گوسفندان شيرده؛ «بَقرَةٌ حلوب»:

گاو شيرده؛- «بَقرَةُ حَلُوب»: ضرب المثلى است براى كسيكه صرفاً بديگرى سود رساند.

=الحَلُوبَة-

ج حُلُب و حَلَائِب من الإبل أو الغنم:

شتران و گوسفندان دوشيده يا شيرده.

=الحُلُوق-

من الأرض: دره ها و جويهاى روى زمين.

=الحُلُوليَّة-

[حلّ]: فرقه اى از صوفيان كه معتقد به مذهب حلول مى باشند.

=الحُلْوِيَّات-

[حلو]: خوراكها و شيرينيها كه با شكر يا عسل يا شيره آماده مى شوند.

=حَلِيَ-

- حَلَاوَةً و حُلْوَاناً [حلو]: شيرين شد، در شگفت شد؛ «حَلِيَ في عَينِي او بعيني»: او در چشم من شگفت آمد و زيبا جلوه گر شد

=حلى-

=الحلي-

=الحليب-

=الحلية-

=الحليج-

=الحليف-

=الحليق-

=الحليل-

=الحليلة-

=الحليم-

=الحليمات-

=الحليمة-

=حم-

=الحم-

=حمى-

=الحما-

=الحمى-

=الحماء-

=الحمائر-

=الحماة-

=الحماحم-

=الحماحمة-

=حماد-

=الحماد-

=الحمادى-

=الحمار-

=الحمارة-

=الحماس-

=الحماسة-

=الحماض-

=الحماضة-

=الحماق-

=الحمال-

،- تِ الفَاكِهةٌ: ميوه خوشمزه شد،- مِنْه بخيرٍ: از او خير بسيار ديد.

=حَلِىَ-

- حَلْياً [حلي] تِ المرأَةُ: آن زن زيور آلات خود را در بر كرد.

=الحَلْي-

ج حُلِيّ و حِليّ [حلي]: زيور كه از معادن يا سنگهاى گرانبها ساخته مى شود.

=الحَلِيّ-

[حلو]: آنچه كه در دهان شيرين و خوشمزه باشد.

=الحَلِيب-

شير دوشيده: «دمٌ حَلِيبٌ»: خون تازه.

=الحِلْيَة-

ج (حِلِيّ و حُلِيّ) (على غير القياس) [حلي]: زيور كه از معادن نفيس يا سنگهاى قيمتى ساخته مى شود؛ «حِلْيَةُ الإِنسانِ»:

چهره و رنگ پوست و هيئت انسان.

=الحَلِيج-

من القطن: پنبه ى زده شده و پاك شده.

=الحَليف-

ج حُلَفاء: مترادف (المُحَالِف) است بمعناى هم پيمان، آنچه كه همواره ملازم چيزى باشد؛ «فلانٌ حليفُ الْجُود»: فلانى ملازم بخشندگى و عطاست؛ «الدولةُ الحَلِيفة»: دولت دوست و هم پيمان؛ «الحُلَفاء»: دولتهائى كه با هم متعاهد و هم پيمان هستند.

=الحَلِيق-

ج حَلْقَى: مترادف (المَحْلُوق) است بمعناى تراشيده؛ «شَعْرٌ حليقٌ»: موى تراشيده؛ «لِحْيَةٌ حَلِيقٌ»: ريش تراشيده شده.

=الحَلِيل-

[حلّ]: مترادف (الحَلَال) است،- ج احِلّاء: شوهر، آنكه در يك خانه با تو زندگى كند،- ج حلائِل: همسر.

=الحَلِيلَة-

ج حَلَائِل: مؤنث (الحليل) است.

=الحَلِيم-

آنكه بردبار و با گذشت است،- ج حُلَمَاء و احْلَام؛ «جِلدٌ حَليمٌ»: پوستى كه فاسد و تباه شده و در آن كرم رخنه كرده است.

=الحُلَيْمَات-

ترسّبات كالسيومى است كه از رسوب آبها پديد مىيد اين ترسّبات گاهى در سقفهاى غارهاست كه به آن (الحُليمات العُلْيَا) يا «ستالاگتيت» گويند و يا در سطح زمين پديد مىيد. و به آن (الحُلَيْمات السُّفْلى) يا «ستالاگمَيْت» گويند.

=الحَلِيمَة-

مؤنث (الحَليمِ) است بمعناى زن بردبار و با گذشت.

=حَمَّ-

- حَمَماً [حمّ]: سياه شد،- المَاءُ: آب گرم شد،– حَمّاً التنُّور: تنور را گرم كرد،- الماءَ: آب را گرم كرد،- الشحْمَةَ: پيه را گداخت و آب كرد،- الارتحالَ: با شتاب كوچ كرد،- الأَمْرُ فلاناً: آن كار فلانى را اندوهگين كرد،- اللَّهُ له كذا: خداوند آن چيز را براى او مقدر ساخت.

=حُمَّ-

حَمّاً [حمّ] الرجُلُ: آن مرد تب كرد،- الشي ءُ: آن چيز نزديك شد،- الأَمْرُ: آن كار مقدّر شد،- لهُ كذا: آن چيز براى او مقدر شد.

=الحُمّ-

«حُمُّ الشي ءِ»: بيشترين هر چيزى.

=الحَمّ-

مص-؛ «حَمُّ الظهِيْرَة»: سختى گرماى ظهر؛ «حَمّ الشي ءِ»: بيشترين هر چيزى.

=حَمَى-

- حَمْياً و حِمْيَةً و حِمَايَةً و مَحْمِيَةً [حمي] الشي ءَ من الناس: آن چيز را از مردم منع كرد،- حِمْيَةً المَرِيضَ ما يَضُرُّه و عمّا يَضُرّه (طب):

بيمار را از آنچه كه باعث زيان اوست منع كرد.

=الحَمَا-

مثنَّاه حَمَوَانِ ج أَحْمَاء [حمو]: مترادف (الحَمُو) است بمعناى پدر شوهر يا پدر زن.

=الحِمَى-

مثنَّاه حِمَيَانِ [حمي]: آنچه كه از آن حمايت و دفاع كنند.

=الحُمَّى-

ج حُمَّيَات [حمّ و حمي] (طب):

بيمارى تب كه درجه ى حرارت بدن در آن بالا رود و گونه هاى متعددى دارد.

=الحِمَاء-

[حمي]: آنچه كه از آن حمايت شده است.

=الحَمَائِر-

[حمر]: سه پايه كه بر روى آن آب سردكن و جز آن قرار دهند نام ديگر آن (الحَمْرَاء) است.

=الحَمَاة-

ج حَمَوات [حمو]: «حَمَاةُ الرجل»:

مادر زن؛- «حَمَاةُ المَرأة»: مادر شوهر.

=الحَمَاحِم-

[حمحم] (ن): گونه اى پونه ى باغى كه داراى برگهاى پهن است.

=الحَمَاحِمَة-

(ن): واحد (الحَمَاحم) است.

=حَمَادِ-

لهُ: سپاس بر او.

=الحُمَاد-

نهايت كوشش؛ «حُمادُكَ أن تَفْعَلَ كذا»: نهايت كوشش تو آن است كه چنين كنى.

=الحَمَّاد-

آنكه بسيار حمد و سپاس گويد.

=الحُمَادَى-

مترادف (الحُمَاد) است.

=الحِمَار-

ج حَمِير و أَحْمِرَة و حَمُر و حُمُور و حُمُرَات (ح): خر، الاغ، تيره اى از اين حيوان اهليّ است و تيره اى وحِشيّ كه بر تيره ى دوم (حِمَار وَحْش و حمارُ الوَحْش و الحِمَارُ الوَحْشِيّ) اطلاق مى شود،- البَرِّي (ح): اين حيوان از تيره ى خيليات است و داراى اندامى ما بين الاغ و اسب است و در دشتهاى بزرگ و دامنه هاى كوهها زندگى مى كند؛- «حِمَارُ الزّرد»: گورخر.

=الحَمَّار-

واحد (الحَمَّارة) بمعناى دارنده الاغها است.

=الحِمَارة-

ج حَمَائِر: مؤنث (الحِمار) است، ماچه الاغ.

=الحَمَارَّة-

ج حَمَارّ: سختى گرما.

=الحَمَّارة-

دارندگان الاغها، چهار پادار، خرچران، قاطر، استر.

=الحَمَاس-

سختى و جنگ و ستيز. اين واژه در زبان متداول رايج است،- (ن):

گونه اى درخت است.

=الحَمَاسَة-

سختى در كار، شجاعت و دليرى.

=الحُمَّاض-

(ن): گياهى علفى از تيره ى ترشكهاست،- (ن): گونه اى از گياهان علفى از تيره ى ترشكهاست كه از برگهاى آن اسيد بدست مىيد.

=الحُمَّاضة-

(ن): واحد (الحُمّاض) است.

=الحُمَاق-

(طب): گونه اى بيمارى است بِسان آبله.

=الحَمَاق-

(طب): مترادف (الحُماق) است.

=الحَمَال-

ج حُمُل: تاوان، ديه، غرامت.

=الحَمَّال-

باربر كه در زبان متداول به او (العَتّال) گويند، كيف كتاب يا اوراق كه

=الحمالة-

=الحمام-

=الحمامى-

=الحمامة-

=الحماية-

=حمأ-

=حمئ-

=الحم ء-

=الحمأ-

=الحمي ء-

=الحمأة-

=الحمة-

=حمحم-

=الحمحم-

=حمد-

=الحمد-

=الحمدة-

=حمر-

=الحمر-

=الحمراء-

=الحمرة-

=حمز-

=حمس-

=الحمس-

=الحمساء-

=حمش-

بر شانه آويزند، فصيح اين واژه (القِمَطْر) است.

=الحَمَالَة-

كفالت، ديه يا غرامت، تاوان.

=الحِمَالَة-

ج حَمَائِل: باربرى؛ «حِمَالَةُ البَنْطُلُون»: گيره يا بند شلوار.

=الحُمَام-

[حمّ]: مهتر بزرگوار، (طب):

بيمارى تب چار پايان بويژه اسبها.

=الحَمَام-

ج حَمَائِم و حَمَامَات [حمّ] (ح): كبوتر؛ «حَمَامُ الزَّاجِل و الزجَّال»: كبوتر نامه بر يا نامه رسان؛ «سَاقُ الحَمَام»: نام گياهى است؛ «رِعْيُ الحَمَام» (ن): نام گياهى است؛ «بيْضُ الحَمَام»: رنگى است موجدار بين رنگ سرخ و كبود مانند گردن كبوتر.

=الحِمَام-

[حمّ]: مرگ.

=الحَمَّام-

ج حَمَّامَات [حمّ]: گرمابه؛- «حَمَّامُ شَمْسٍ»: حمّام آفتاب كه بدن را در معرض شعاع خورشيد قرار دهند؛- «الحَمَّامَات البحريّة»: پلاژهاى دريائى كه در ساحل دريا قرار دارد.

=الحُمَامَى-

[حمّ]: سرخى پوست،- (طب):

گونه اى بيمارى پوستى است كه باعث سرخى پوست بدن مى شود،- (ن): نام گياهى است.

=الحَمَامَة-

ج حَمَائِم و حَمَامَات [حمّ] (ح): واحد (الحَمَام) بمعناى يك كبوتر است. تاء در اين كلمه علامت مؤنث نيست و بلكه تاء وحدت است.

=الحَمَّامِيّ-

[حمّ]: گرمابه دار، دارنده ى گرمابه.

=الحِمَايَة-

[حمي]: حمايت، محافظت، جانب، نظامى است استعمارى كه دولتى تحت حمايت دولتى ديگر قرار مى گيرد.

=حَمَأَ-

- حَمْأً [حمأ] البئرَ: چاه را از گلِ سياه زدود و پاك كرد.

=حَمِئَ-

حَمْأَ و حَمَأً [حمأ] الماءُ: آب گل آلود شد.

=الحَمْ ء-

مثنَّاه حَمْآن ج أَحْمَاء [حمأ]: مترادف (الحَمُو) است.

=الحَمَأ-

[حمأ]: گِل سياه رنگ، مترادف (الحَمُو) است.

=الحَمِي ء-

[حمأ]: آنچه كه با گِل سياه آميخته شده باشد.

=الحَمْأة-

[حمأ]: گِل سياه.

=الحُمَة-

ج حُمَات و حُمًى [حمي]: زهر، نيش عقرب و مانند آن،- (طب): عوامل بيمارى است كه از ميكربها كوچكتر است و باعث بيماريهاى خطرناك مى شود؛ «حُمَةُ البردِ»: سختى سرما.

=الحُمَّة-

ج حُمَم و حِمَام [حمّ]: تب، سياهى، آنچه كه مقدّر شده باشد؛ «حُمَّةُ الفراقِ»:

سختى دورى، رنگى ميان سرخى و سياهى.

=الحَمَّة-

[حمّ]: چشمه ى آب گرم كه بيماران براى درمان، در آن روند.

=الحِمَّة-

[حمّ]: عرق، مرگ.

=حَمْحَمَ-

حَمْحَمَةً [حمحم] البِرْذَونُ أو الفرسُ:

اسب يا استر بهنگام خواستن علوفه بانگ زد.

=الحُمْحُم-

(ن): مترادف (الْحِمحِم) است بمعناى گياه گاوزبان،- (ح): مترادف (الْحِمْحِم) است بمعناى پرنده.

=الحِمْحِم-

(ن): گياه گُل گاوزبان كه در ساختن بعضى از داروها بكار مى رود،- (ح): پرنده ايست.

=حَمِدَ-

- حَمْداً و مَحْمَداً و مَحْمِداً و مَحْمَدَةً و مَحْمِدَةً هُ: او را ستايش كرد،- الشي ءَ: آن چيز را خوب و ستوده يافت،- هُ على امرٍ: به او پاداش نيكوئى داد.

=حَمَّدَ-

تَحْمِيداً اللّهَ: حمد و سپاس مر خدايرا گفت؛- «الحَمْدُ لِلّه»: گفت.

=الحَمْد-

مص، ضدّ (الذَّمّ) است، ستوده؛ «رجُلٌ حمدٌ و امرأةٌ حَمْدَةٌ»: مرد ستوده يا زن ستوده؛ «الحَمدُ لِلّهِ»: سپاس و ستايش براى خداست، از خوش بختى.

=الحُمَدَة-

مترادف (الحَمَّاد) است.

=حَمَّرَ-

تَحْمِيراً الشي ءَ: آن چيز را سرخ كرد،- هُ: به او (يا حِمَار) گفت.

=الحُمَر-

گونه اى قير است كه از زمين استخراج مى شود، تمرهندى،- (ح):

پرنده ايست به رنگ سرخ.

=الحُمَّر-

(ح): مترادف (الحُمَر) است.

=الحَمْرَاء-

مؤنث (الأحْمر) است، سختى گرما، سال سخت و قحطى، مترادف (الحمائِر) است.

=الحُمْرَة-

رنگ سرخ، سرخاب،- (طب):

گونه اى بيمارى وبائى است كه باعث تب و دانه هاى سرخ بر پوست بدن مى شود و در زبان متداول به آن (الحُمَيرَة) گويند.

=الحُمَرَة-

(ح): واحد (الحُمَر) است.

=الحُمَّرَة-

(ح): واحد (الحُمَّر) است.

=حَمَزَ-

- حَمْزاً الشفرةَ: تيغ را تيز كرد،- الخَردلُ اللّسانَ: خردل زبان گز شد.

=حَمَسَ-

- حَمْساً هُ: او را خشمگين كرد،- اللّحْمَ: گوشت را بريان كرد،- حَمْساً:

آن مرد دلير شد.

=حَمِسَ-

- حَمَساً: آن مرد در امر دين يا جنگ سخت و متعصب شد،- الوَغَى:

جنگ بالا گرفت،- الأمرُ: آن كار سخت شد.

=حَمُسَ-

- حَمَاسَةً: دلير و دلاور شد.

=حَمَّسَ-

تَحْمِيساً هُ: او را خشمگين كرد، او را بر انگيخت،- الدواءَ و نحوَهُ: دارو را كمى روى آتش نهاد.

=الحُمْس-

اماكن سفت و سخت.

=الحَمِس-

دلير،- عند العَامة: و در زبان متداول به معناى كسى است كه مردم را يارى كند.

=الحَمْسَاء-

مؤنث (الأَحْمَس) است؛ «سَنَةٌ حَمْسَاء»: سال سخت.

=حَمَشَ-

- حَمْشاً هُ: او را خشمگين ساخت و برانگيخت،- القومَ: آن قوم را با خشم راند،- الشي ءَ: آن چيز را جمع كرد،- تِ الساقُ:

ساق پاى باريك شد، و در زبان متداول بمعناى سخت خارانيد مى باشد.

=حَمِشَ-

- حَمَشاً و حَمْشاً الرجُلُ: دو ساق پاى او باريك و لاغر شد.

=حمش-

=حمص-

=الحمص-

=الحمصة-

=حمض-

=،- الجمل: شتر گياه حمض (شور) خورد،- الإبل: شتران را گياه حمض خورانيد،- الشي ء: آن چيز را ترش كرد،-

=الحمض-

=الحمضة-

=الحمضيات-

=الحمضية-

=حمق-

=الحمق-

=الحمقاء-

=الحمقيق-

=حمل-

=الحمل-

=الحملاج-

=الحملاق-

=الحملان-

=الحملة-

=حملق-

=الحملوق-

=حمم-

=الحمم-

=الحممة-

=الحمو-

=حَمَّشَ-

تَحْمِيشاً هُ: مترادف (حَمَشَهُ) است،- الشي ءَ: آن چيز را جمع كرد،- الشحْمَ:

پيه را با آتش گداخت و نزديك بود آنرا بسوزاند.

=حَمَّصَ-

تَحْمِيصاً الحَبَّ: دانه را بو داد.

=الحِمّص-

(ن): نخود.

=الحِمِّص-

(ن): مترادف (الحِمَّص) است.

=الحِمَّصَة-

(ن): واحد (الحِمَّص) است.

=الحِمِّصَة-

(ن): واحد (الحِمِّص) است.

=حَمَضَ-

- حَمْضاً: ترش شد،- عنه: از او بيزار شد،- به: آن چيز را خواست،- حَمضاً و حُمُوضاً الجَمَلُ: شتر گياه شور خورد.

=حَمِضَ-

- حَمَضاً: آن چيز ترش شد.

=حَمُضَ-

- حُمُوضَةً: آن چيز ترش شد.

=حَمَّضَ-

تَحْمِيضاً الشي ءُ: آن چيز ترش شد.

=،- الجملُ: شتر گياه حمض (شور) خورد،- الإبِلَ: شتران را گياه حمض خورانيد،- الشي ءَ: آن چيز را ترش كرد،- الفِيلمَ:

فيلم را ظاهر كرد،- الشي ءَ عنه: آن چيز را از وى بازداشت.

=الحَمْض-

ج حُمُوض: گياه شور و تلخ،- (ك): اسيد؛ «الحَمْض النتْرِيك»: اسيد نتريك كه در تركيب ديناميت بكار مى رود؛ «الحَمْضُ الكُلُورِيدريك»: گاز كلر؛ «الحَمْضُ الستريك»: اين اسيد در ليمو و برخى از ميوه ها موجود است؛ «الحَمْضُ الخَلِّيك او الأَسِتيك»: سركه؛ «حَمْضُ الكبريت»: اسيد كبريت.

=الحَمْضَة-

واحد (الحَمْض) است، شهوت به خوردن غذا.

=الحَمْضِيَّات-

مركبات و ميوه هاى ترش مانند ليموى ترش و جز آن.

=الحَمْضِيَّة-

ج حَمْضِيَّات: ميوه درخت ليموى ترش.

=حَمِقَ-

- حُمْقاً و حُمُقاً و حَمَاقَةً: رأى و انديشه ى او كم يا تباه شد،- حَمَقاً عندَ العَامّة: عصبانى و خشمگين شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=حَمُقَ-

- حُمْقاً و حُمُقاً و حَمَاقَةً: رأى و انديشه ى او كم يا تباه شد.

=حَمَّقَ-

تَحْمِيقاً هُ: او را به حماقت نسبت داد.

=الحُمْق-

مص، كم عقلى يا تباهى عقل، مي زيرا پس از نوشيدن حماقت مىورد.

=الحَمِق-

مترادف (الأحْمق)، آنكه موى ريش كمى دارد.

=الحَمْقَاء-

مؤنث (الأَحْمَق) است؛ «البَقْلَةُ الحَمْقَاء و بَقَلَةُ الْحَمقاء» (ن): گياه خرفه.

=الحَمَقِيق-

(طب): مترادف (الحُمَاق) است بمعناى آبله ى گاوى.

=حَمَلَ-

- حَمْلًا و حُمْلَاناً الشي ءَ على ظهره: آن چيز را بر پشت خود برداشت،- تِ المرأَةُ:

آن زن آبستن شد،- تِ الشجرةُ: درخت ميوه دار شد،- العِلْمَ: دانش را نقل و روايت كرد،- القرآنَ: قرآن را حفظ كرد،- هُ الحِمْلَ: در برداشتن بار به وى كمك كرد،- الغَضَبَ: خشم را آشكار كرد،- هُ على الأَمر: او را بر آن كار برانگيخت،- الشي ءَ على الآخَر: آن چيز را به چيز ديگر پيوست كرد،- الحقدَ على فلان: كينه ى فلان را در دل گرفت،- على نَفْسِهِ فى السَّير: خود را در راه به مشقت انداخت،- على العدوّ:

بر دشمن حمله كرد،- النَّهْرُ: رودخانه بر اثر بسيارى باران طغيان كرد،- الصيدُ: شكار در حاليكه زخمى شده بود گريخت و سپس بر زمين افتاد،- هُ على مَحْمَل كذا: براى او درباره ى چيزى تفسير و تأويل كرد،- هُ مَحْمَلَ الجِدِّ: با دقت به او نگريست، او را با اهميت تلقى كرد،- حَمَالةً بهِ: او را تكفل كرد،- حَمْلَةً فى الحرب عليهم: در جنگ بر آنها حمله كرد.

=حَمَّلَ-

تَحْمِيلًا و حِمَّالًا هُ الشي ءَ: او را به برداشتن آن چيز وادار كرد.

=الحَمْل-

ج حِمَالٌ و أحْمَالٌ و حُمُولٌ: ميوه ى درخت، بچه كه در شكم آبستن باشد.

=الحِمْل-

ج أَحْمَالٌ و حُمُولَةٌ: آنچه كه حمل شود، بار،- ج حُمُول: هودج يا شترى كه بر پشت آن هودج باشد.

=الحَمَل-

(ح): گوسفند، بره، ميش كه هشت ماهه يا نه ماهه باشد، ج حُمْلَان و أَحْمَال، ابر پر باران،- (فك): نام برجى از برجهاى آسمانى است كه بهار با آن آغاز شود؛ «لِسَانُ الحَمَل» (ن): نام گياهى است.

=الحِمْلَاج-

دمه ى زرگر.

=الحُمْلَاق-

[حملق]: «حُمْلَاقُ العينِ»: درون پلكهاى چشم.

=الحِمْلَاق-

«حِمْلَاقُ العينِ»: درون پلكهاى چشم.

=الحُمْلَان-

بار ستور كه به كسى هديه دهند، اجرت باربرى.

=الحُمْلَة-

انتقال از جائى به جاى ديگر.

=الحَمْلَة-

آنچه كه يكباره برداشته شود، حمله در جنگ؛ «حَمْلَة اسْتِكْشافيَّة»:

حمله ى هوائى بر سرزمين دشمن براى بدست آوردن معلومات و اطلاعات جنگى؛ «حَمْلَةً انتخابيَّة»: تبليغات انتخابى براى نمايندگى مجلس؛ «حَمْلةٌ صَحَافِيَّة»: حمله و اعتراض روزنامه در انتقاد از وضع خاصى.

=الحِمْلَة-

مترادف (الحُمْلة) است.

=الحَمَلَة-

جمع (الحامل) است؛ «حَمَلَةُ القُرآن» حافظان و راويان قرآن؛ «حَمَلَةُ الأَقْلام»: نويسندگان، روزنامه نگاران.

=حَمْلَقَ-

حَمْلَقَةً [حملق]: چشمهاى خود را باز كرد و تيز نگريست.

=الحُمْلُوق-

«حُمْلُوقُ العينِ»: درون پلكهاى چشم.

=حَمَّمَ-

تَحْمِيماً [حمّ] فلاناً: فلانى را با آب گرم شست و شوى داد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحُمَم-

هر چه كه با آتش سوخته شود، و از اين گونه است آتشهاى گداخته كه از كوههاى آتش فشان بر آيد، خاكستر، ذغال.

=الحُمَمَة-

[حمّ]: واحد (الحُمَم) است.

=الحَمْوُ-

[حمو]: مترادف (الحَمُو) است، مثناى اين كلمه (حَمَوانِ، ج أَحْمَاء) است

=الحمو-

=الحمود-

=الحموضة-

=الحموقة-

=الحمول-

=الحمولة-

=حمي-

=الحمي-

=الحميا-

=الحمية-

=الحميد-

=الحميدة-

=الحميرة-

=الحميس-

=الحميسة-

=الحميص-

=الحميضة-

=الحميقى-

=الحميقاء-

=الحميقة-

=الحميل-

=الحميلة-

=الحميم-

=الحميمة-

=حن-

=حنا-

=حنى-

=الحناء-

=الحناءة-

=الحنادس-

=الحناط-

=الحناطي-

=الحناك-

=الحنان-

=الحنانة-

=حنبل-

=الحنبل-

،- عند العامّة (طب): دانه هائى است كه در داخل دهان بيرون زند و موجب درد و ناراحتى شود. اين تعبير در زبان متداول رايج است؛ «حَمْوُ الشمس»: گرما و تابش خورشيد.

=الحَمُو-

مثنّاه حَمَوَانِ، ج أَحْمَاء [حمو]: پدر شوهر يا پدر زن. اين واژه از اسماء خمسه است و اعراب آن در حال رفع با واو و در حال نصب با الف و در حال جر با ياء است و همواره مضاف مى باشد مانند (هذا حَمُوهُ و رَأَيْتُ حَمَاهُ و مَرَرْتُ بِحَميِهِ).

=الحَمُود-

مترادف (الحَمِيد) است بمعناى ستوده.

=الحُمُوضة-

مزه ى ترشى، ترشى؛- «مُوَلِّدُ الحُمُوضةِ»: اكسيژن.

=الحَمُّوقة-

آنكه حماقت بسيار دارد، بسيار احمق.

=الحَمُول-

«حَمُولُ البحرِ»: گياهان دريائى.

=الحَمُولة-

بار كه بر روى ستوران حمل كنند.

=حَمِيَ-

- حَمِيَّةً و مَحْمِيَّةً [حمي] من الشي ء: از انجام آن كار بيزار و روى گردان شد،- حَمْياً و حُمِيّاً و حُمُوّاً تِ النارُ: گرماى آتش سخت شد،- عليه: بر او خشمگين شد،- الوطيسُ: جنگ سخت در گرفت.

=الحَمْي-

[حمي]: «حَمْيُ الشمس»: گرماى آفتاب.

=الحَمِيّ-

[حمي]: آنكه تحمّل ستم را نداشته باشد، آنكه مورد حمايت باشد، بيمارى كه از خوردن آنچه برايش زيان دارد منع شده باشد.

=الحُمَيَّا-

[حمي]: آغاز و سختى خشم؛- «فلانٌ شديد الحُمَيّا»: او سخت خشم و صاحب غيرت است.

=الحِمْيَة-

[حمي]: پرهيز بيمار از چيزى كه خوردنش زيان داشته باشد؛ «المِعْدَةُ بيت الداء و الحِمْيَةُ رأس كلِّ دواء»: معده خانه ى بيمارى است و پرهيز اولين دارو است، آنچه كه مورد حمايت و نگهدارى باشد.

=الحَمِيَّة-

[حمي]: بزرگمنشى كه رمز حمايت كردن است، مروت و جوانمردى، خشم و بد اخلاقى؛ «الحَمِيّةُ القَومِيّة»:

تعصب قومى، نژاد پرستى.

=الحَمِيدَ-

مترادف (الحامِد و المحمود) است بمعناى ستوده.

=الحَمِيدَة-

مؤنث (الحميد) است.

=الحُمَيْرَة-

(طب): مترادف (الحُمْرة) است بمعناى سرخى. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحَمِيس-

دلير، دلاور، سخت، تنور.

=الحِمَيْسَة-

(ط): غداى قليه.

=الحميص-

دانه هاى برشته و بو داده، و در زبان متداول بر توتون يا تنباكوى سبز كه در آفتاب براى خشك شدن پخش كنند اطلاق مى شود.

=الحَمِيضة-

ج حُمْض: زمينى كه در آن گياهان (الحَمْض) بسيار رويد.

=الحُمَيْقَى-

(طب): مترادف (الحُماق) است بمعناى آبله ى گاوى.

=الحُمَيْقَاء-

(طب): مترادف (الحُماق) است.

=الحُمَّيْقَة-

آنكه بسيار احمق است.

=الحَمِيل-

مترادف (المَحْمُول) است، بچه كه در شكم مادر باشد، بچه ى سر راهى كه او را بردارند و پرورش دهند، كفيل، غريب، حرامزاده، خس و خاشاك باز مانده ى سيل.

=الحَمِيلَة-

ج حَمَائِل: دوال شمشير.

=الحَمِيم-

ج حَمَائِم [حمّ]: آب گرم، آب سرد، گرما، عرق، باران كه پس از گرماى سخت بارد، پاره اى آتش كه با آن بخور كنند،- ج أَحِمَّاء: خويشاوندى كه بكار وى اهتمام ورزى، دوست.

=الحَمِيمَة-

ج حَمَائِم [حمّ]: آب گرم، شير داغ.

=حَنَّ-

- حَنِيناً [حنّ]: از فرط خوشى يا اندوه از خود صدا در آورد،- تِ القوسُ: كمان صدا كرد،- اليه: مشتاق وى شد،- حَنَّةً و حناناً عليهِ: با او مهربانى و محبت كرد،– حَنّاً هُ: او را از آن كار بازداشت.

=حَنَا-

- حَنْواً [حنو] الشي ءَ: آن چيز را كج كرد يا تا زد،- الحَنِيَّة: پل را ساخت،- حُنُوّاً عليه: به او تمايل كرد.

=حَنَى-

- حِنَايَةً الشي ءَ: آن چيز را كج كرد.

=حَنَّى-

تَحْنِيَةً الشي ءَ: آن چيز را تا زد.

=الحِنَّاء-

ج حُنُآن [حنأ] (ن): حنا كه از آن براى خضاب استفاده كنند و در سرزمينهاى گرمسيرى كشت مى شود؛- «ابو الحِنَّاء»: پرنده ايست كوچك با سينه اى سرخ رنگ.

=الحِنَّاءَة-

(ن): واحد (الحِنَّاء) است.

=الحَنَادِس-

[حندس]: سه شب آخر هر ماه قمرى است كه در آن ماه نتابد.

=الحِنَاط-

هر بوى خوشى است كه درون جسد مردگان ريزند تا نپوسد.

=الحَنَّاط-

آنكه مرده را حنوط كند.

=الحَنَّاطِيّ-

فروشنده ى گندم.

=الحِنَاك-

ج حُنُك: ريسمانى كه با آن لگام را بندند.

=الحَنَان-

[حنّ]: مهربانى قلب، بركت، رزق و روزى، رحمت؛ «حَنَانَيْكَ و حَنَانَكَ يا ربُّ»: خدايا رحمت تو.

=الحَنَّان-

[حنّ]: آنكه نسبت به چيزى عاطفه و مهربانى دارد، بسيار مهربان، از نامهاى خداوند متعال است،- مِنَ السِّهامِ:

تيرى كه بهنگام گردانيدن آن ميان انگشتان آواز دهد؛ «طريقٌ حَنّان»: راهى آشكار و نمايان.

=الحَنَّانَة-

[حنّ]: چرخ چاه كه به هنگام گردانيدن صداى نرمى از آن درآيد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=حَنَأَ-

- حَنْأً [حنأ] المكانُ: كِشت آن مكان سبز و خرم شد.

=حَنَّأَ-

تَحْنِيئاً و تَحْنِئَةً هُ: او را حنا بست، با حنا وى را خضاب كرد.

=حَنْبَلَ-

حَنْبَلَةً [حنبل]: لوبيا خورد، پوستين پوشيد.

=الحُنّبُل-

(ن): لوبيا.

=الحَنْبَل-

پوستين فرسوده، كفش.

=حنث-

=الحنث-

=حنجر-

=الحنجرة-

=الحنجلة-

=الحنجور-

=حنحن-

=حندس-

=الحندس-

=الحندقوق-

=الحندقوقى-

=حنش-

=الحنش-

=حنط-

=الحنطة-

=الحنطي-

=حنظل-

=الحنظل-

=حنف-

=الحنفاء-

=الحنفش-

=الحنفية-

=الحنفيش-

=حنق-

=الحنق-

=حنك-

=الحنك-

=الحنكة-

=الحنكليس-

=حنن-

=الحنو-

=الحنوط-

=الحنون-

=الحنية-

=حَنِثَ-

- حِنْثاً: به سوى باطل تمايل كرد،- فى يَمينه: به سوگندى كه خورده بود وفا نكرد.

=الحِنْث-

مص،،- ج احْناث: گناه، جُرم.

=حَنْجَرَ-

حَنْجَرةُ [حنجر] تِ العينُ: چشم به گودى افتاد.

=الحَنْجَرَة-

ج حَنَاجِر (ع ا): گلو، حلقوم.

=الحَنْجَلة-

[حنجل] في الخيل: سفيدى در دست و پاى اسب،- فى المشي عندَ العامَّة:

تكبّر و خودنمائى در راه رفتن، اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الحُنْجُور-

ج حَنَاجِير [حنجر]: گلو، قارورة، سبد كوچك، شيشه ى كوچكى كه در آن مرهم يا مركب و جز آنها نهند.

=حَنْحَنَ-

حَنْحَنَةً [حنحن] عليه: بر او مهربانى كرد،- البندقُ او الجوزُ و نَحوهما عند العَامَّة: مغز فندق و يا گردو فاسد و تباه شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است و فصيح آن (حَمِتَ) است.

=حَنْدَسَ-

حَنْدَسَةً [حندس] الليلُ: شب تاريك شد.

=الحِنْدِس-

ج حَنَادِس: شب بسيار تاريك، تاريكى.

=الحَنْدَقُوق-

(ن): مترادف (الجِنْدَقُون) است.

=الحِنْدَقُوق-

(ن): شبدر وحشى.

=الحِنْدَقُوقَى-

(ن): مترادف (الحِنْدَقُوق) است.

=الحِنْدَقُوقَى-

(ن): مترادف (الحِنْدَقوق) است.

=حَنَشَ-

- حَنْشاً تِ الحَيَّةُ فلاناً: مار فلانى را گزيد،- الصيدَ: صيد را شكار كرد.

=الحَنَش-

ج أَحْنَاش و حُنْشان (ح): گونه اى از مارها، هر جانورى كه سر آن مانند سر مار باشد مانند سوسمار و جز آن.

=حَنَطَ-

- حُنُوطاً الزرعُ: هنگام درو كشت رسيد،- الشجَرُ: ميوه ى درخت رسيد،– حَنْطاً الجلدُ: پوست سرخ شد.

=حَنَّطَ-

تَحْنِيطاً الميتَ: مرده را حنوط كرد.

=الحِنْطَة-

ج حِنَط: گندم،- السَّوداء (ن):

دانه هائى است گياهى سياه رنگ از رسته ى (بطباطيات) كه معمولًا از آن براى خوراك دام استفاده مى شود.

=الحِنْطِيّ-

آنكه بسيار گندم خورد، آماسيده و باد كرده؛ «حِنْطِيُّ اللّون»: آنكه چهره اش گندمى رنگ باشد.

=حَنْظَلَ-

حَنْظلَلةً [حنظل] تِ الشجرةُ: ميوه ى آن درخت تلخ شد.

=الحَنْظَل-

(ن): گياه حنظل، هندوانه ى ابو جهل؛ «امَرُّ من الحَنْظَلِ» از حنظل تلختر است.

=حَنَفَ-

- حَنْفاً: تمايل كرد،- رِجْلَهُ: پاى خود را كج كرد.

=حَنِفَ-

- حَنَفاً: پاى او به طرف داخل كج شد.

=حَنُفَ-

- حَنَافَةً: مترادف (حَنِفَ) است.

=حَنَّفَ-

تَحْنِيفاً هُ: پاى او را كج كرد.

=الحَنْفَاء-

«رِجْلٌ حَنْفاء»: پاى كج كه به سمت داخل كشيده شده باشد.

=الحِنْفِش-

ج حَنَافِش (ح): مارى است درشت هيكل با گردنى باريك و بسيار خطرناك اين مار بهنگام خشم گردن خود را پهن مى كند.

=الحَنَفِيَّة-

[حنف] (حي): لوله ى آب، شير آب.

=الحِنْفِيش-

ج حَنَافِيش (ح): مترادف (الحِنْفِش) است.

=حَنِقَ-

- حَنَقاً منهُ و عليهِ: از او خشمگين شد.

=الحَنَق-

سختى خشم.

=الحَنِق-

مترادف (الحَنَق) است،- ج حُنُق:

خشمناك.

=حَنَكَ-

- حَنْكاً: چيزى را جويد و با كام خود سابيد،- الفرسَ: در دهان اسب رسن نهاد،- الشي ءَ: آن چيز را فهميد و دانست، آن چيز را استوار كرد،- حَنْكاً و حَنَكاً الدهرُ الرجُلَ: تجربه هاى زندگى و گردش روزگار آن مرد را دانا و حكيم كرد.

=حَنَّكَ-

تَحْنِيكاً: مترادف (حَنَكَ) است،- الصبيَّ: آن كودك را تربيت كرد،- الدهرُ الرجُلَ: روزگار آن مرد را آزموده كرد،- تِ القَابِلةُ الطفلَ: ماما قبل از شير دادن به كودك دهان او را با روغن بادام و آب انار و جز آنها ساييد،- الميّتَ عند العَامَّة: پارچه را زير زنخ مرده گردانيد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الحُنْك-

اسم است از (حَنَّكَهُ الدَّهْرُ) بمعناى آزمودگى زمانه.

=الحِنْك-

مترادف (الحُنْك) است.

=الحُنُك-

مرد هوشمندى كه روزگار او را آزموده گردانيده است.

=الحَنَك-

گروهى كه بدنبال آب و گياه براى چرا مى روند، تپه هاى كوچك و سنگلاخ،- ج احناك (ع ا): بالاى درون دهان، پايين دهان از طرف زنخ؛ «حَنَكُ الغُراب»: نوك و سياهى كلاغ.

=الحُنَّكَة-

اسم است از (حَنَّكَهُ الدَّهْرُ):

آزموده ى روزگار.

=الحُنُكَة-

مؤنث (الحُنُك) است.

=الحَنَكَة-

واحد (الحَنَك) است براى تپه هاى كوچك.

=الحَنْكَلِيس-

(ح): مترادف (الأَنْقَليس) است و عربى اين واژه (الجِرِّيّ) است.

=حَنَّنَ-

تَحْنِيناً [حنّ] الشجرُ: درخت شكوفه داد،- قَلْبَهُ عند العامّة: دل او را نازك و مهربان كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الحَنْو-

ج أَحْنَاء و حُنِيّ و حِنِيّ [حنو]: هر جائى از بدن كه كجى و خميدگى داشته باشد.

=الحِنْو-

ج أَحْنَاء و حُنِيّ و حِنِيّ [حنو]: مترادف (الحَنْو) است،- من الشي ءِ: كنار آن چيز،- من السَّرج: اسم است براى هر يك از دو طرف قربوس زين.

=الحُنُوّ-

عاطفه، شفقت، مهربانى.

=الحَنُوط-

مترادف (الحِنَاط) است.

=الحَنُون-

[حنّ]: با عاطفه، مهربان، مشفق.

=الحَنِيَّة-

ج حَنَايَا و حَنِيّ

: كمان

=الحنيف-

=الحنيفي-

=الحنيفية-

=الحنيق-

=الحنيك-

=الحنين-

=حو-

=حوى-

=الحواء-

=الحواة-

=الحوار-

=الحوارى-

=الحوارية-

=الحواز-

=الحواس-

=الحواشة-

=الحواشك-

=الحواص-

=الحواط-

=الحواطة-

=حوال-

=الحوال-

=حوالى-

=الحوالب-

=الحوالة-

=الحوالي-

=الحوامض-

=الحوامل-

=الحواني-

=الحوب-

=الحوباء-

=الحوبة-

=الحوت-

=الحوة-

=الحوتكة-

=حوج-

=الحوج-

=الحوجاء-

=حوجل-

،- (ب): آنچه كه مانند قوس منحنى و خميده باشد؛ «حَنِيَّةُ الكنيسةِ» (ب): نيم گنبدى كه در كليسا بالاى هيكل قرار دارد.

=الحَنِيف-

ج حُنَفَاء: آنكه دلبسته و پيرو دين اسلام است، هر كس كه بر دين ابراهيم خليل بود، يگانه و يكتا پرست، مستقيم.

=الحَنِيفِيّ-

ج أَحْنَاف و حَنَفِيَّة: پيروان مذهب ابو حنيفه، پيشواى مذهب حنفي.

=الحَنِيفِيَّة-

في الإسلام أو الدِّين: گرايش و بستگى به اسلام يا دين.

=الحَنِيق-

ج حُنُق: خشمگين.

=الحَنِيك-

ج حُنُك: آنكه تجربه هاى روزگار وى را حكيم و آزموده نموده است.

=الحَنِين-

[حنّ]: اشتياق، علت مشتاق بودن به ميهن.

=حُو-

صداى سرما زده.

=حَوْ-

مترادف (حُو) است.

=حَوَى-

- حَوَايَةً و حَيّاً [حوي] الشي ءَ؛ دارنده ى آن چيز شد، آن چيز را جمع آورى كرد.

=حَوَّى-

تَحْوِيَةً [حوي] هُ: آن چيز را قبضه كرد، تحويل گرفت.

=الحَوَاء-

[حوي]: آواز، صدا، گرد آورنده ى مارها.

=الحَوَاة-

[حوي]: صدا، صوت.

=الحُوَار-

ج أَحْوِرَة و حِيران [حور] (ح): بچه ى شتر تا زمانيكه شير مى خورد.

=الحِوَار-

[حور]: محادثه يا گفت و شنود ميان دو نفر يا بيشتر، جِدال، تبادل سخن ميان هنر پيشه گان بهنگام نمايش تآتر، تبال سخن ميان هنر پيشه گان سينما بهنگام نمايش فيلم،- ج احْوِرَة و حِيران (ح): بچه ى شتر تا زمانيكه شير مى خورد.

=الحُوَّارَى-

[حور]: باريك و سفيد، پودر سفيد كننده، آنچه كه با آن چيزى را سفيد كنند.

=الحَوَارِيّ-

[حور]: سفيد كننده ى جامه ها، نصيحت كننده، حمايت كننده، يارى كننده و گفته مى شود يارى كننده ى پيامبران؛ «الحوارِيُّون»: ياران حضرت مسيح.

=الحَوَارِيَّة-

ج حَوَارِيَّات: مؤنث (الحوارِيّ) است، زن سفيد پوست و شهرنشين.

=الحَوَازّ-

[حزّ]: «حَوَازُّ القلبِ»: آنچه از امور كه باعث رنج و ناراحتى قلب شود.

=الحَوَّاز-

[حوز]: مبالغه ى (الحَائِز) است.

=الحَوَاسّ-

[حسّ]: جمع (الحاسَّة) است؛ «الحَواسُّ الخَمْس»: حواس پنجگانه و عبارتند از شنوائى و بينائى و بويائى و چشائى و لَمس؛ «مرَّت بالقوم حَوَاسُّ»:

سالهاى سختى بر آن قوم گذشت.

=الحُوَاشَة-

[حوش]: خويشاوندى، كارى كه در آن شرم باشد.

=الحَوَاشِك-

[حشك]: «الرِّياحُ الحَوَاشِك»:

بادهائى كه جهت وزش آنها مختلف باشد.

=الحِوَاص-

[حوص]: چوبى كه با آن چيزى دوزند.

=الحُوَّاط-

[حوط]: «حُوَّاطُ الأمر»: قوام امر، پايه ى كار.

=الحَوَّاط-

مبالغه ى (الحائط) است؛ «حَوّاط البَلْدة»: آنكه براى امور خارجى شهر مانند گرفتن خراج و ميهمان نوازى بيگانگان و مانند آن استخدام شده باشد.

=الحُوَاطَة-

[حوط]: محوطه اى كه براى نگهدارى و انبار كردن غله و غذاى شهر ساخته مى شود، و در زبان متداول بمعناى وظيفه ى (الحَوّاط) و دستمزد اوست.

=حَوَالَ-

[حول]: «حَوَالَ الشي ءِ أو الشخص»:

اطراف چيزى يا شخصى.

=الحِوَال-

[حول]: آنچه كه ميان دو چيز را فاصله اندازد.

=حَوَالَى-

[حول]: «حَوَالَى الشي ءِ أو الشخصِ»:

اطراف چيزى يا شخصى.

=الحَوَالِب-

[حلب]: رگهاى اطراف پستان؛ «حوالبُ البِئرِ او العَين»: منابع آبى چاه يا چشمه. و همچنين است در «حَوالِبُ الأنف».

=الحَوَالة-

[حول] (ت): حواله كردن و عبارت از انتقال بدهى از طرف بدهكار به بستانكار و گونه هاى متعددى دارد كه در عرف تجارت بر آن (چك) اطلاق مى شود؛ «الحَوَالةُ البريديَّة»: حواله ى پستى.

=الحَوَالِيّ-

[حول]: مرد بسيار حيله گر، مرد دانا در اداره ى امور، حيله گر.

=الحَوَامِض-

[حمض]: مترادف (الحَمْضِيَّات) است بمعناى ترشيها.

=الحَوَامِل-

[حمل]: پايها، عصب كف پاى و بازو.

=الحَوَاني-

[حنو] (ع ا): بلندترين عضله ى بدن كه در هر طرف دو عضله است.

=الحُوب-

[حوب]: گناه، اندوه و ترس.

=الحَوْب-

[حوب]: مترادف (الحُوب) است.

=الحَوْبَاء-

[حوب]: مؤنث (الأحْوَب) است،- ج حَوْبَاوات: نَفْس، جان.

=الحُوبَة-

[حوب]: گناه، غم و اندوه، مرد ناتوان.

=الحَوْبَة-

[حوب]: گناه، پدر و مادر، خواهر و دختر، خويشاوندان مادرى، نيازمند، وضع و حالت؛ «باتَ بِحَوبَةِ سوءٍ»: شب را در حالتى بد بسر برد.

=الحُوت-

ج حِيتان و أَحْوَات و حِوتَه [حوت] (ح):

ماهى بزرگ،- (فك): برجى است از برجهاى آسمان؛ «حُوتُ سليمان» (ح):

مترادف (السَّلْمون) است.

=الحُوَّة-

[حوي]: سياهى مايل به سبز يا سرخى مايل به سياه.

=الحَوْتَكَة-

[حتك]: رفت و آمد پوچ و بى هدف. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=حَوَّجَ-

تَحْوِيجاً [حوج] بهِ عن الشي ء: وى را از آن چيز بازداشت و منصرف نمود.

=الحَوْج-

[حوج]: سلامتى؛ «حوجاً لك»:

سلامت باشى، اين واژه منصوب است بنابر مفعوليت به فعل محذوفى كه تقدير آن (أَسْألُ حَوجاً لكَ) است.

=الحَوْجَاء-

[حوج]: حاجت و نيازمندى.

=حَوْجَلَ-

حَوْجَلَةً [حجل] تِ العينُ: چشم

=الحوذان-

=الحوذي-

=حور-

=الحور-

=الحوراء-

=الحورية-

=الحوز-

=الحوزة-

=الحوزي-

=الحوسة-

=حوش-

=الحوش-

=الحوشي-

=الحوص-

=الحوصاء-

=حوصل-

=الحوصل-

=الحوصلاء-

=الحوصلة-

=حوض-

=الحوض-

=الحوضية-

=حوط-

=الحوط-

=الحوطة-

=حوف-

=الحوف-

=الحوق-

=حوقل-

=الحوقلة-

=الحوك-

=حول-

گودى فرو رفت.

=الحَوْذَان-

[حوذ] (ن): نام گياهانى است از رسته ى آلاله ها كه در سرزمينهاى معتدل مى رويد اين گياه داراى گلهاى زيبا و اغلب زرد رنگ است كه بهترين نوع آن در يونان و ايران با گلهاى سرخ رنگ و درشتتر مى باشد.

=الحُوذِيّ-

[حوذ]: آنكه اسبها و چارپايان را خوب براند، درشگه چى كه در زبان متداول به آن (العَرْبَجِيّ) گويند.

=حَوِرَ-

- حَوَراً [حور] تِ العينُ: سفيدى چشم سخت سفيد شد و سياهى چشم سخت سياه شد.

=حَوَّرَ-

تَحْوِيراً اللّهُ: خداوند فلانى را نوميد كند،- الثوبَ: جامه را شست و سفيد كرد،- الشي ءَ: آن چيز را راست و درست كرد،- القُرصَ: قرص را با محور چرخانيد.

=الحُور-

[حور]: كاهش، كم شدن.

=الحَوْر-

[حور]: گودى، قعر.

=الحَوَر-

ج أَحْوار [حور]: پوستهاى سفيد و نرم، گاو،- (ن): گونه اى درخت تنومند از رسته ى بيدها كه همانند درخت بيد در جاهاى نمناك مى رويد. از اين درخت تخته ى سفيد بدست مىيد، پوست كه آنرا به رنگ سرخ در آورند.

=الحَوْراء-

[حور] (ح): حالت دگرگونى حشره از صورت كِرمى به حشره ى كامل؛- «عَينُ حَوْراء»: چشم كه سفيدى آن سخت سفيد و سياهى آن سخت سياه باشد.

=الحُورِيَّة-

ج حُورِيَّات و حُور [حور]: نام الهه ى آبها يا جنگلهاست همانگونه كه در داستانها آمده است.

=الحَوْز-

[حوز] مص، جائيكه اطراف آن را سدّ يا مانعى پديد آورده باشند؛- «حَوزُ الدارِ»:

آنچه كه وابسته و پيوسته به خانه باشد.

=الحَوْزَة-

[حوز]: طبيعت، ناحيه؛- «حَوزةُ المملكةِ»: قلمرو كشور و حكومت؛ «فى حوزتِه» او «في حَوزَةِ يده»: در تحويل اوست، در دست و قبضه ى اوست.

=الحُوزِيّ-

[حوز]: شتر ران يا شتر چران، آنكه به تنهائى زيست كند و با كسى معاشرت نكند.

=الحَوْسَة-

[حوس]: «حَوْسَةُ الرجُلِ»: پيروان و ياران مرد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=حَوَّشَ-

تَحْوِيشاً [حوش] هُ: آن چيز را گردآورى كرد،- الرّجُلُ: آن مرد آماده شد، تشويق و برانگيخته شد.

=الحُوش-

[حوش]: «رجُلٌ حُوشُ الفؤادِ»: مرد قوى دل.

=الحَوْش-

[حوش]: آنچه كه اطراف خانه باشد، آغل ستور.

=الحَوَش-

[حوش]: افراد مردم آميخته بهم از قبايل يا كشورهاى مختلف اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحُوشِيّ-

[حوش]: آنكه با مردم معاشرت نكند،- من الكلامِ: سخن ناهنجار و نامفهوم،- من اللّيالي: شب تاريك

حَوِصَ-

- حَوَصاً [حوص]: گوشه ى چشم او تنگ شد گوئى پلكها بهم دوخته شده است.

=الحَوْص-

[حوص]: درد شكم و روده ها.

=الحَوَص-

[حوص]: آنانكه داراى چشمهاى ريز مى باشند.

=الحَوْصَاء-

[حوص]: مؤنث (الأَحْوَص) است.

=حَوْصَلَ-

حَوْصَلَةً [حوصل] الطائرُ: پرنده چينه دان خود را پر كرد،- الحنطةَ: گندم را جمع آورى كرد.

=الحَوْصَل-

چينه دان يا سنگدان پرنده كه بسان معده در انسان است.

=الحَوْصَلَاء-

مترادف (الحَوْصَل) است.

=الحَوْصَلَة-

مترادف (الحَوْصَل) است.

=الحَوْصَلَة-

مترادف (الحَوْصَل) است.

=حَوَّضَ-

تَحْوِيضاً [حوض]: حوضى ساخت،- حولَ الأَمْرِ: اطراف آن چيز دور زد.

=الحَوْض-

ج أَحْوَاض و حِيَاض و حِيضان [حوض]: حوض آب؛ «ذادَ عن حِيَاضِهِ»: از وابستگيها و املاك خود حمايت كرد «ذَبَّ عن حياضِ الدِّين»: از مسائل مربوط به امور دين حمايت و دفاع كرد؛ «حَوْضُ السَّمَكِ»: حوض ماهى كه در آن ماهيان زنده نگهدارى مى شوند؛ «حَوضُ السَّباحةِ»: استخر شنا؛ «حَوضُ الأُذُنِ»:

سوراخ گوش؛ «احْواضُ الفَحْمِ وَ الْحَدِيد»:

انبارهاى ذخيره ى زغال و آهن.

=الحَوْضِيَّة-

[حوض] (ن): گياهى است زينتى از رسته ى (شقيقيّات) داراى گلهاى درشت به رنگهاى گوناگون و در مناطق معتدل مى رويد.

=حَوَّطَ-

تَحْوِيطاً [حوط] الساحةَ: اطراف ميدان يا زمين را ديوار كشيد،- الحائِطَ: ديوار ساخت،- هُ: آن چيز را حفظ و تعهد كرد،- حولَ الأمرِ: گرد آن كار گشت.

=الحَوْط-

[حوط]: رشته اى كه در آن مهره ها كشند و براى دفع چشم زخم بر ميان بندند، هلالى از نقره است كه بر كودكان آويزند.

=الحِوَط-

[حوط]: آنچه در عوض كمى دراهم دهند.

=الحَوْطة-

[حوط]: اسم است از (احْتَاطَ):

احتياط و هوشيارى.

=حَوَّفَ-

تَحْوِيفاً [حوف] المكانَ: گرداگرد آن مكان دور زد.

=الحَوْف-

[حوف]: جانب، ناحيه، كنار، پوستى كه آنرا به دو شقه به گونه ى شلوار درآورند و كودكان آنرا پوشند.

=الحُوق-

[حوق]: قاب يا روكش دور چيزى.

=حَوْقَلَ-

حَوْقَلَةً و حِيقالًا [حوقل]: آن مرد (لَا حَولَ و لَا قُوَّةَ إلّا باللّهِ العَلىِّ العَظِيم) گفت.

=الحَوْقَلَة-

قاروره ى دراز گردن.

=الحَوْك-

[حوك] (ن): گياهى است همانند (الحَبَق): پونه.

=حَوِلَ-

- حَوَلًا [حول] تْ عينُهُ: چشم او چپ يا لوچ شد.

=حَوَّلَ-

تَحْوِيلًا هُ: آن را از جائى به جاى

=الحول-

=حول-

=حولى-

=الحولاء-

=الحولة-

=الحولق-

=الحولقة-

=الحولي-

=الحوليات-

=حوم-

=الحومة-

=حوي-

=الحوي-

=الحوية-

=حي-

=الحي-

=حيا-

=الحيا-

=الحياء-

=الحياة-

=الحياد-

=الحيازة-

=الحياصة-

=الحياك-

=الحياكة-

=الحيال-

=الحيبة-

=الحية-

=حيث-

=حيثما-

=الحيثيات-

=الحيثية-

ديگر برد، آن را زدود و برطرف كرد،- بَصَرَه عن: چشم از او پوشيد، نگاه خود را از آن برگردانيد،- الراكبُ: سواره پياده شد،- الشّي ءَ: آن چيز را محال كرد،- الأرضَ (ز): زمين را يكسال در ميان كاشت.

=الحَوْل-

ج حُؤُول و أَحْوَال [حول]: سال، مهارت و بصيرت در كار؛ «لَا حَوْلَ و لَا حِيلة»: ناتوان است، نيرو و توانى ندارد.

=حَوْلَ-

[حول]: «حَوْلَ الشي ءِ أو الشخصِ»:

دور يا اطراف چيز يا شخص.

=الحَوَل-

(طب): لوچى يا چپ چشمى.

=الحَوِل-

[حول]: لوچ، چپ چشم، مرد بسيار حيله گر.

=الحِوَل-

[حول]: قدرت و توانائى بر تصرف، مهارت و بصيرت در كار، نابودى يا جابجا شدن؛ «لَا حِوَلَ عنه»: انتقالى ندارد.

=الحُوَّل-

[حول]: حيله گر، بسيار حيله گر، بصير و بينا در امور.

=حَوْلَى-

[حول]: «حَوْلَى الشي ءِ أو الشخصِ»:

اطراف و پيرامون شخص.

=الحَوْلَاء-

[حول]: مؤنث (الأَحْوَل) است.

=الحُولة-

[حول]: تعجب، شگفتى؛ «هذا من حُولةِ الدهر»: اين از عجايب و شگفتى روزگار است.

=الحَوْلَة-

[حول]: قدرت و توانائى تصرف در امور، مهارت و تيزبينى در كار.

=الحَوْلَق-

[حلق]: گلو درد، دردى كه در گلو پديد آيد.

=الحَوْلَقَة-

اين واژه بر مبناى (لَا حَوْلَ و لَا قُوَّةَ إلَّا بِاللّهِ) تركيب شده است.

=الحَوْلِيّ-

ج حَوَالىّ [حول]: آنچه كه بر آن يكسال گذشته باشد اعم از ستور و جز آن.

=الحُوَّلِيّ-

[حول]: حيله گر، بسيار فريب دهنده؛ بينا در امور خود.

=الحَوْلِيَّات-

[حول]: كتابى است كه در آن حوادث يكسال نگاشته مى شود؛- «حَوْلِيَّات زُهير»: قصيده هاى شعرى زهير شاعر عرب است كه هر قصيده اى را يكسال مى سرود و پس از ويرايش پخش مى كرد.

=حَوَّمَ-

تَحْويماً [حوم] في الأمر: به آن كار ادامه داد.

=الحَوْمَة-

ج حَوْمَات: «حَوْمَةُ القِتالِ»:

سختترين موضع جنگ كه پهلوانان به نبرد پردازند؛ «حَوْمَةُ البحرِ اوِ الرَّمْلِ و غير ذلك»:

بيشترين قسمت دريا يا ريگستان و جز آنها؛ «حَوْمَةُ الموتِ»: فرا رسيدن مرگ.

=حَوِيَ-

- حَوًى [حوي]: سياه مايل به سبز يا سرخ مايل به سياه شد، گندمگون شد.

=الحَوِيّ-

[حوي]: دارنده ى پس از استحقاق، حوض كوچك پر از آب.

=الحَوِيَّة-

ج حَوَايَا [حوي]: مؤنث (الحَوِيّ) است، روده ى پيچيده و منقبض شده، حوض كوچك، كيسه اى كه از ريزه هاى گياه پر كنند و بر روى كوهان شتر قرار دهند.

=حَيَّ-

[حيي]: اسم فعل است به معناى (شتاب كن، عجله كن). اين اسم فعل به معناى امر است و مبنى بر فتح مى باشد.

=الحَيّ-

ج أَحْياء [حيي]: زنده. اين واژه ضدّ (الميّت) است، كوى قوم، قبيله اى از قبايل عرب؛ «عِلْمُ الأَحْياءِ»: دانش زيست شناسى اعم از حيوان يا گياهان.

=حَيَّا-

تَحِيَّةً [حيي] هُ: به او (حَيَّاكَ اللّه):

خداوند تو را عمر دهد گفت، بر او سلام كرد،- هُ اللّهُ: خداوند او را نگهدارد.

=الحَيَا-

[حيي]: حيا، شرم، حشمت، توبه، پُربارى، باران، گياه.

=الحَيَاء-

[حيي]: مص، پربارى و فراخى، باران، گياه؛ «قليلُ الحَيَاءِ»: پررو، بيحيا.

=الحَيَاة-

[حيي]: زندگى. اين واژه ضد (المَمَات) است؛ «لَا يزالُ في قيدِ الحَياةِ»: او همچنان زنده است؛ «مُسْتوى الحياةِ»:

سطح معيشت و زندگى در ملتى يا در گروهى اجتماعى؛ «الحَيَاة العامَّة»:

زندگى روزمره و عمومى مردم در جامعه؛ «حَيَاة الرِّيفِ»: زندگى روزمره در دهات و روستاها.

=الحِيَاد-

[حيد]: مص، «الحِيَادُ الإيجابيّ فى السِّيَاسَة»: بى طرفى دولتى در كشمكشهاى سياسى و بين المللى؛ «هو على الحِيَادِ»: او بى طرف است و به هيچيك از دو طرف نزاع گرايش ندارد.

=الحِيَازَة-

[حوز]: مص، حاصل شدن، بدست آمدن، دست روى چيزى نهادن و تصرّف، مالكيت، داشتن.

=الحِيَاصَة-

[حوص]: كمربند ستور.

=الحَيَّاك-

[حيك]: آنكه با ناز و كرشمه و تكبر راه رود.

=الحِيَاكة-

[حوك]: مص، بافندگى.

=الحَيَّاكة-

مؤنث (الحَيّاك) است.

=الحِيَال-

[حول]: «حِيَالُ الشي ءِ»: روبروى آن چيز؛ «قَعَدَ حِيالَهُ و بِجِيَالِه»: روبروى او نشست.

=الحِيبَة-

[حوب]: خويشاوندى از مادر.

=الحَيَّة-

[حيي]: مؤنث (الحَيّ) است؛ «لُغَةٌ حَيَّة»: زبان زنده كه مردم با آن گفتگو كنند،- ج حَيَّات و حَيَوات (ح): مار. اين اسم كاربرد مذكر و مؤنث دارد و از واژه ى (الحَيَاة) مشتق است؛ «ارضٌ حَيَّة»: زمين حاصلخيز و پر بركت.

=حَيْثُ-

[حيث]: ظرف مكان و مبنى بر ضم است؛ «حَيْثُ انَّ»: براى اينكه «مِنْ حَيْثُ»: از جائيكه؛ «حَيثُ كان»: هر جا كه باشد؛ «مِن حيثُ الثَّقَافة»: از آنچه كه به فرهنگ تعلق دارد؛ «من حيثُ هو»: او به تنهائى؛ «العَالَمُ من حيثُ هو»: جهان همانست كه بوده؛ «من حيثُ يَدْرِى و لَا يَدْري»: آيا ميداند يا نميداند؛ «من حيثُ انَّ»: نظر باينكه؛ «بحيث انَّ»: نظر باينكه، از اين رو.

=حَيْثُما-

مترادف (كيفما) است؛ «حَيثَمَا اتَّفقَ»: هر گونه كه اتفاق افتاده است.

=الحَيْثِيَّات-

جمع (الحَيْثِيَّة) است؛ «حَيْثيَّاتُ الحُكْم»: دلائل و علل و موجبات قانونى است كه رأى دادگاه بر آن استناد مى شود.

=الحَيْثِيَّة-

ح حَيْثِيَّات: حيثيت، اعتبار، نظر؛ «مِن هذه الحَيثيّة»: از اين نظر و اعتبار.

=حيد-

=الحيد-

=الحيدة-

=حير-

=الحير-

=الحيرى-

=الحيران-

=الحيرة-

=حيز-

=الحيز-

=الحيزبور-

=الحيزوم-

=الحيطة-

=الحيف-

=الحيفة-

=الحيقر-

=الحيكى-

=الحيكانة-

=الحيل-

=الحيلة-

=الحيلولة-

=حين-

=الحين-

=حينئذ-

=حينذاك-

=حينما-

=حيهل-

=حيهلا-

=الحيوان-

=الحيواني-

=الحيوانية-

=الحيوي-

=الحيوية-

=حيي-

=الحيي-

=حَيَّدَ-

تَحْيِيداً و تَحْيِدَةً [حيد] هُ: آن را به يكسو نهاد،- السّيرَ: تسمه را تيز و كج بريد.

=الحَيْد-

[حيد]: همسان و مانند،- ج حُيُود و حِيَد و احْيَاد: بلندى و برجستگى چيزى، برجستگى كوه، گره در شاخ بز كوهى، عقربه ى ساعت.

=الحِيد-

[حيد]: همسان و مانند.

=الحَيْدَة-

[حيد]: گره و برآمدگى در شاخ بز كوهى.

=حَيّرَ-

تَحْيِيراً [حير] هُ: او را حيرت زده كرد.

=الحَيْر-

[حير]: سرگشتگى، باغ و بوستان

الحَيَر-

[حير]: پُر عائله و بسيار توانگر.

=الحِيَر-

[حير]: مترادف (الحَيَر) است.

=الحَيْرَى-

[حير]: مؤنث (الحَيْران) است.

=الحَيْرَان-

ج حَيَارَى و حُيَارَى [حير]: سرگشته، سرگردان، حيران.

=الحِيرَة-

[حير]: حيرت، سرگردانى؛ «هو فى حِيرة»: او متحير و سرگردان است.

=حَيَّزَ-

تَحْيِيزاً [حيز]: خط مستطيلى كشيد.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحَيْز-

[حوز]: مكان، جاى؛ «هذا فى حَيِّز التواتُر»: اين در جاى هميشگى است.

=الحِيز-

[حيز]: خط مستطيلى كه در چيزى باشد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الحَيِّز-

[حوز]: مكان، جاى؛ «فى حَيِّزِ الوجودِ»: موجود است؛ «فى حَيِّز التنْفِيذ»: در حال اجرا است؛ «فى حَيِّز فلانٍ»: در دست فلانى و در اختيار اوست؛ «لَا يَدْخل فى حَيِّز المعقولِ»: در حد معقول نيست؛ «بَرَزَ الى حَيِّز المعقول»: آن امر حقيقى و درست شد؛ «فى حَيِّز الإمكانِ»: بقدر استطاعت و توانائى.

=الحَيْزَبُور-

پيره زن

الحَيْزَبُون-

پيره زن.

=الحَيْزُوم-

ج حَيَازِم و حَيَازِيم [حزم]: ميان سينه، زمين بلند و مرتفع.

=الحِيطَة-

[حوط]: هوشيارى، زن با عفت و بخشنده؛ «اخَذَ حِيطتَهُ»: احتياط كرد، براى جلوگيرى از شرّ يا بدى پيش بينى لازم كرد؛ «بلا حِيطةٍ»: بى رويه، بى توجه، بىنديشيدن.

=الحَيْف-

[حيف]: ستم؛ «حَيْفٌ عليه»: چه كار بدى كرد.

=الحِيفَة-

ج حِيَف [حيف]: ناحيه، جانب، شكار

الحَيْقُر-

[حقر]: آنكه خوار و زبون گردد.

=الحَيْقَر-

مترادف (الحَيْقُر) است.

=الحَيْكَى-

[حيك]: مؤنث (الحَيَّاك) است بمعناى كسى كه با تكبر و ناز راه مى رود.

=الحَيْكَانَة-

مترادف (الحَيْكَى) است.

=الحَيْل-

ج أَحْيَال و حُيُول [حيل]: آب گرد آمده در گودال دره، نيرو، لغتي است در (الحَوْل).

=الحِيَل-

«عِلْمُ الحِيَلِ» (حي): دانش مِكانيك كه در موازنه ى اجسام و به حركت در آمدن آنها بحث مى كند.

=الحَيْلَة-

[حيل]: اسم است از (الاحْتِيال)، گله ى بز يا گوسفند.

=الحِيلَة-

ج حِيَل [حيل و حول]: مهارت و نيك انديشى، قدرت تصرّف در كارها؛ «لا حِيلةَ لي فى ما بيدي»: كارى نمى توانم بكنم، از دستم كارى بر نمىيد؛ «مَا الْحِيلَة؟»: چه بايد كرد؛ «لَم يَجِدْ حِيلَةً إلّا»: كارى نتوانست بكند مگر آنكه ...

؛ «اعْيَتْهُ الحِيلةُ»: در كار سرگردان و ناتوان شد.

=الحَيْلُولة-

[حول]: منع كردن؛ «الحَيلُولة دونَ ذلك»: جلوگيرى از آن چيز.

=حَيَّنَ-

تَحْيِيناً [حين] هُ: براى او زمان و موعدى قرار داد،- اللّهُ فلاناً: خداوند او را خير ندهد.

=الحَيْن-

[حين]: نابودى، هلاك، محنت.

=الحِين-

ج أَحْيَان و جج أَحَايِين [حين]: زمان، وقت، مدت؛ «حيناً»: زمانى؛ «حيناً ...

حِيناً»: گاهى، زمانى؛ «حِيناً بعدَ حِين» و «مِن حِينٍ الَى حِينٍ» و «من حينٍ لآخر» و «بَينَ حينٍ و آخر»: گاهگاهى، پياپى،؛ «احْيَاناً»: بعضى از اوقات؛ «فى بعضِ الأحْيَان»: در بعضى از اوقات؛ «فى اغلب الأَحْيَان»: در بيشتر اوقات؛ «الى حينٍ»:

تا زمانى؛ «فى حِينِهِ»: در همان وقت؛ «من ذلك الحِين»: از آن هنگام؛ «على حينِ أنّ، فى حين أنَّ: در حاليكه؛ «لِلْحِينِ»: فوراً، حالا.

=حِينَئِذٍ-

در آن هنگام.

=حِينَذَاك-

در آن هنگام.

=حِينَمَا-

وقتيكه، هنگاميكه.

=حَيَّهَلْ-

مترادف (حَيَّهَلَ) است.

=حَيَّهَلْ-

بشتاب و عجله كن.

=حَيَّهَلًا-

مترادف (حَيَّهَلَ) است.

=حَيَّهَلًا-

بفلان: فلان را دعوت كن، او را بخواه. اين تعبير: «حَيَّ هَلْ بفلانٍ»: نيز به همان معنا است.

=الحَيَوان-

ج حَيَوانَات-[حيي] (ح):

حيوان، جانور، جاندار؛ «عِلْمُ الحَيَوان»:

دانش جانورشناسى كه در تاريخ طبيعى از آن بحث مى شود؛ «الحَيَوانُ الطُّفَيْلِيّ»:

جانورى كه غذاى خود را از جانورى ديگر تأمين كند؛ «الحَيَوانات»: شامل همه جانورانى كه در جهان زندگى مى كنند مى باشد اعم از حيوانات فعلى يا حيوانات عصر حجرى يا جانوران قاره ى افريقا.

=الحَيَوانِيّ-

آنچه كه به حيوان ويژه گى داشته باشد.

=الحَيَوَانِيَّة-

طبيعت حيوان.

=الحَيَوِيّ-

[حيي]: نسبت به (الحَيّ) است، آنچه كه براى زندگى ضرورت داشته باشد.

=الحَيَوِيَّة-

[حيي]: نشاط، نيرو و توان، نيروى زندگى.

=حَيِيَ-

- حَيَاةً: زنده شد. اين واژه ضد (ماتَ) است. گاهى اين واژه را (حَيَّ- يَحَيُّ) با ادغام مى خوانند؛- «لِيَحْيَ فلانٌ»:

زنده باد فلانى، حَيَاءً الطريقُ: راه روشن و آشكار شد،- منهُ: از او شرمگين شد.

=الحَيِيّ-

[حيي]: با شرم، با حياء.

خ الخاء

خ-

=الخائب-

=الخائف-

=الخائل-

=الخائن-

=الخائنة-

=خاب-

=خابر-

=الخابز-

=الخابل-

=الخابلان-

=الخابور-

=الخابئة-

=الخابية-

=الخاتام-

=الخاتر-

=خاتل-

=الخاتم-

=الخاتمة-

=خاتن-

=الخاتون-

=الخاثر-

=الخاثرة-

=خاد-

=الخادج-

=الخادر-

=خادع-

=الخادع-

=الخادعة-

=الخادم-

=الخادمة-

=الخادمية-

=خادن-

=خاذل-

=الخاذل-

خ الخاء

خ-

حرف هفتم از حروف الفبائى است كه از حروف حَلْقِى بشمار است و در حساب جُمّل (ابجد) عبارت است از (٦٠٠).

=الخَائِب-

[خيب]: فا.

=الخَائِف-

ج خُوَّف و خُيَّف و خِيَّف و خائِفُون [خوف]: فا؛ «خائِفٌ مِن»: از چيزى ترسناك است؛ «خَائِفٌ على»: بر چيزى نگران است.

=الخَائِل-

[خول]: فا، واحد (الخَوَل) است،- ج خَالَة: مُتكبر، خود بزرگ بين.

=الخَائِن-

ج خُوَّان و خَانَة و خَوَنَة [خون]: فا.

=الخَائِنَة-

[خون]: مؤنث (الخائن) است، خائن كه تاء براى مبالغه است مانند (رَاوِيَة):

آنكه بسيار روايت كند.

=خابَ-

- خَوْباً [خوب]: بى چيز و بينوا شد.

=خابَ-

- خَيْبةً [خيب]: آنچه را كه ميخواست بدست نياورد؛ «خَابَ سَعْيُهُ»:

كوشش او بجائى نرسيد، نااميد شد.

=خابَرَ-

مُخَابَرَةً [خبر] هُ: با او سخن گفت و مباحثه نمود، با او در سهمى مانند يك سوم و يا يك چهارم شريك شد و مزارعه نمود.

=الخَابِز-

نانوا، نان فروش.

=الخَابِل-

مُفسِد، شيطان، جِنّي؛ «مَسَّهُ الخَابِلُ»: جن زده شد.

=الخَابِلَان-

شب و روز كه در پى يكديگر آيند.

=الخَابُور-

[خبر] (ن): گونه اى درخت، ميخ ويژه چوب و تخته كه معمولًا مورد استفاده ى نجاران قرار مى گيرد.

=الخَابِئَة-

ج خَوَابِئ [خبأ]: مترادف (الخَابِيَة) است.

=الخَابِيَة-

ج خَوَابٍ [خبأ]: كوزه ى بزرگ؛ «بِنتُ الخَابِيَة»: مي، شراب.

=الخَاتَام-

ج خَوَاتِيم [ختم]: انگشترى يا حلقه كه در انگشت كرده و بر روى آن نام خود را نقش كنند، مُهر كه با آن نام و نشان يا موضوعى را چاپ يا نقش زنند.

=الخَاتِر-

خائن، عهدشكن، خيانت پيشه.

=خاتَلَ-

مُخَاتَلَةً [ختل] هُ: او را فريب داد؛ «خَاتَلَ الصَّيَّادُ»: شكارگر با حيله و نيرنگ شكار را گرفت.

=الخَاتَم-

ج خَواتِم و خُتُم: مترادف (الخَاتَام) است، آنچه كه با آن مُهر كنند، پايان هر كارى، مُهر، گودى پشت گردن؛ «خَاتَمُ الزوَاج»: حلقه ى نامزدى. نام ديگر آن (خَاتَمُ الخُطُوبة) است.

=الخَاتِم-

فا،- خَوَاتِم و خُتُم: مترادف (الخَاتَم) است.

=الخَاتِمَة-

ج خَوَاتِيم و خاتِمَات: مؤنث (الخَاتَم) است، پايان و عاقبت و آخر هر كارى.

=خاتَنَ-

مُخَاتَنَةً [ختن] هُ: داماد او شد،- الرجُلَ: آن مرد را فريب داد.

=الخَاتُون-

ج خَوَاتِين [ختن]: بانو، خانم بزرگوار، كدبانو. عرب اين نام را بر همسران پادشاهان اطلاق مى كنند. اين واژه تاتارى است.

=الخَاثِر-

من اللَّبن و غيرِهِ: شير غليظ و پُر چربى؛ «عَاقِلٌ خَاثِرٌ»: خردمندى كه به منتهاى درجه ى عقل رسيده باشد.

=الخَاثِرَة-

مؤنث (الخَاثِر) است.

=خادَّ-

مُخَادَّةً [خدّ] هُ: در كار با او معارضه كرد.

=الخَادِج-

ماده ستورى كه نوزاد خود را ناقص بدنيا آورده يا قبل از زمان طبيعى بزايد.

=الخَادِر-

سست، تنبل، سرگردان.

=خادَعَ-

مُخَادَعَةً و خِدَاعاً [خدع] هُ: او را فريب داد،- العَيْنَ: چشم را در آنچه كه مى نگريست به شك و ترديد انداخت.

=الخَادِع-

فا،- مِن الدنَانِير: سكه ى زر كم عيار، دينار ناقص؛ «طريقٌ خادِعٌ»: راه فريبنده كه گاهى آشكار و گاهى ناپديد مى شود.

=الخَادِعَة-

مؤنث (الخَادِع) است، خانه اى كه در خانه ى ديگر باشد، دربي كوچك در دربي بزرگ كه آنرا در زبان متداول (الخُوخَة) گويند.

=الخَادِم-

ج خُدَّام و خَدَم: خدمتگزار. اين واژه بر مؤنث نيز اطلاق مى شود.

=الخَادِمَة-

مؤنث (الخَادِم) است.

=الخَادِميَّة-

خدمتگزارى، نوكرى.

=خادَنَ-

مُخَادَنَةً [خدن] هُ: با او دوستى و رفاقت كرد.

=خاذَلَ-

مُخَاذَلَةً [خذل] هُ: به او يارى نكرد.

=الخَاذِل-

آهوئى كه از گلّه ى خود عقب افتاده و تنها مانده باشد،- خُذَّال: آنكه از

=خار-

=الخارب-

=خارج-

=الخارج-

=الخارجة-

=الخارجى-

=الخارجية-

=خارش-

=خارف-

=الخارق-

=الخارم-

=الخاز-

=خازى-

=الخازر-

=خازم-

=الخازن-

=الخازوق-

=خاس-

=خاسأ-

=الخاسئ-

=الخاسر-

=الخاسف-

=الخاشع-

=الخاشعة-

=خاشن-

=الخاشي-

=الخاشية-

=الخاص-

=الخاصة-

=خاصر-

=الخاصرة-

=خاصل-

=خاصم-

=الخاصية-

يارى و كمك به كسى خود را باز دارد.

=خارَ-

- خُؤُوراً [خور]: سست و ناتوان شد، شكسته شد،- تْ قُوَّةُ المريضِ: نيروى بدنى بيمار كاسته شد،- خُوَاراً البَقَرُ: گاو بانگ زد.

=خارَ-

- خَيْراً [خير]: با خير شد،- اللّهُ لك فى الأَمْرِ: خداوند در آن كار به تو خير دهد،- خِيرَةً و خِيَرَةً و خِيَراً هُ: آن را برگزيد،- الشي ءَ على غيرِهِ: آن چيز را بر ديگر چيزها برترى داد.

=الخَارِب-

ج خُرَّاب: دزد، رُباينده ى اموال مردم.

=خارَجَ-

مُخارَجَةً [خرج] السيِّدُ عبدَهُ: ارباب و برده با هم پيمان بستند كه برده هر ماه مبلغى به ارباب بپردازد و در مقابل حق بيرون رفتن و آزادى كار داشته باشد.

=الخَارِج-

بيرون هر چيزى، اين واژه ضد (الداخِل) است؛ «فى الْخَارج»: خارج از كشور، در غربت؛ «الى الخَارِج»: به شهرهاى دور يا كشورهاى دور دست؛ «خَارِجاً»: در بيرون. ضد (فى الداخِل) است.

=الخَارِجَة-

ج خارِجَات: مؤنّث (الخَارِج) است؛ «خَارِجَةُ الإزَار»: روى بند شلوار، روى شلوار.

=الخَارِجىّ-

ضدّ (الداخِليّ) است، آنكه خود را بر خلاف واقع بزرگ يا دلير خواند در حاليكه ترسو است، آنكه با دولت و جامعه درافتد، آنكه عقيده به مذهب خوارج داشته باشد؛ «تلمِيذٌ خَارجِيٌّ»: دانش آموزى كه از مدرسه غذا نخورد و در آنجا شب را نخوابد، دانش آموز غير شبانه روزى.

=الخَارِجِيَّة-

مؤنث (الخارِجيّ) است، وزارت امور خارجه كه در رأس آن وزير خارجه قرار دارد.

=خارَشَ-

مُخَارَشَةً و خِرَاشاً [خرش] الكلبُ: سگ برانگيخته شد.

=خَارَفَ-

مُخَارَفَةً و خِرَافاً [خرف] هُ: با او در فصل پائيز معامله و خريد و فروش كرد.

=الخَارِق-

ج خَوَارِق: آنچه كه خارج از قاعده و عادت باشد، و در زبان متداول بر آنكه بسيار بخشنده باشد اطلاق مى شود؛ «خارقُ الطبِيعَة»: خارق العاده، شگفت انگيز؛ «الخَوَارِق»: معجزه ها.

=الخَارِم-

آنكه بى بند و بار باشد.

=الخَازّ-

[خزّ]: آنچه كه در آن كمى ترشى باشد.

=خازَى-

مُخَازَاةً [خزي] هُ: او را در ننگ و عار انداخت.

=الخَازِر-

آنكه از گوشه ى چشم نگاه كند.

=خازَمَ-

مُخَازَمَةً و خِزَاماً [خزم] هُ الطريقَ: هر يك از آن دو نفر راهى را برگزيدند و در يكجا بهم رسيدند.

=الخَازِن-

ج خَزَنَة و خُزَّان: فا، ذخيره كننده؛ «خازِنُ الأَمِيرِ»: آنكه مأمور حفظ و نگهدارى اموال حاكم و مخارج آن باشد.

=الخَازُوق-

ج خَوَازِيق [خزق]: ميله ى دراز و نوك تيزى است كه در مقعد مُجرم فرو كنند و در نتيجه بميرد؛ «هَذَا خَازُوقٌ»: اين چيز بدى است. اين كار بر خلاف ميل است.

=خاسَ-

- خَوْساً [خوس] تِ الجيفةُ: بوى جيفه بر طرف شد،- تِ البِضَاعةُ: بازار فروش كالا كساد شد،- العهدَ و بِالعهدِ: پيمان را شكست،- بالوَعْدِ: خلاف وعده كرد،- بِفلانٍ: از فلانى عذر خواست.

=خاسَ-

- خَيْساً [خيس]: كم شد،- البيعُ:

بازار فروش كساد شد،- اللحُم: گوشت گنديده و بد بوى شد،- الرجُلُ: آن مرد خوار و زبون شد، دروغ گفت،- الرجُلَ او الدابَّةَ:

آن مرد يا ستور را زبون كرد،- خيساً و خَيَسَاناً بِالْعَهْدِ: عهد و پيمان را شكست و خيانت كرد،- بالوَعْدِ: وعده خلافى كرد.

=خاسَأَ-

مُخَاسَأَةً [خسأ] القومُ: آن قوم با زدن سنگ بر روى يكديگر به زد و خورد پرداختند.

=الخَاسِئ-

[خسأ] من الخنازير و الكلاب: سگها و خوكهاى رانده شده كه از مردم دور نگهداشته شده اند.

=الخَاسِر-

فا؛ «كَرَّةٌ خَاسِرةٌ»: حمله ى ناموفق و بيهوده.

=الخَاسِف-

ج خُسُف: فا، چشمهاى به گودى افتاده، لاغر، گرسنه اى كه غذا از او گرفته شده است، مردى كه تازه از بيمارى بهبودى يافته است.

الخَاشّ [خشّ]: واحد (الخَشّ) است بمعناى افراد پياده.

=الخَاشِع-

ج خُشَّع و خَشَعَة و خاشِعُون: زبون و فروتن؛ «جدارٌ خاشعٌ»: ديوار كج؛ «مَكَانٌ خَاشِعٌ»: جائيكه به آن نرسند و هدايت نشوند.

=الخَاشِعَة-

مؤنث (الخاشِع) است؛ «بلدةٌ خَاشِعَةٌ»: شهر بى خانه و كاشانه.

=خاشَنَ-

مُخَاشَنَةً [خشن] هُ: با او خشونت كرد، به سختى رفتار كرد. اين واژه ضدّ (لَايَنَ) است.

=الخَاشِي-

[خشي]: ترسو، بيمناك.

=الخَاشِيَة-

مؤنث (الخَاشِي) است.

=الخَاصّ-

[خصّ]: برگزيده. اين واژه ضد (العَام) است؛ «الخاصّ و العَامّ»: خصوصى و عمومى، يگانه، منفرد؛ «الخاصّ بكذا»:

ويژه ى چيزى؛ «الطبيبُ الخاصّ»: پزشك معالج، پزشك خانوادگى.

=الخَاصَّة-

ج خَوَاصّ [خصّ]: ضد (العامّة) است، آنچه كه ويژه ى كسى باشد،- من القوم: نيكان و بزرگان قوم؛ «خاصَّة الملكِ»: نزديكان و مقربان پادشاه؛ «خَاصَّةُ النّباتِ»: ويژه گى و خاصيت گياه.

=خاصَرَ-

مُخَاصَرَةً [خصر] هُ: بهنگام راه رفتن دست او را گرفت، در كنار او راه رفت، دست بر كمر او نهاد و راه رفت.

=الخَاصِرَة-

ج خَوَاصِر من الإنسان: لگن خاصره در انسان.

=خاصَلَ-

مُخَاصَلَة و خِصَالًا [خصل] هُ: در تيراندازى با او شرط بست و رقابت كرد.

=خاصَمَ-

خِصَاماً و مُخَاصَمَةً [خصم]: هُ: با او دشمنى و مجادله كرد.

=الخَاصِّيَّة-

ج خَاصِّيَّات و خَصَائِص: نسبت به (الخاصَّة) است.

=خاض-

=خاضر-

=خاضع-

=الخاضع-

=الخاضل-

=خاط-

=الخاطي ء-

=الخاطئة-

=خاطب-

=الخاطب-

=خاطر-

=الخاطر-

=الخاطف-

=الخاطوف-

=خاف-

=الخاف-

=الخافة-

=خافت-

=الخافت-

=الخافض-

=الخافق-

=الخافقات-

=الخافقان-

=الخافقة-

=الخافي-

=الخافية-

=الخاقان-

=خال-

=الخال-

=خاضَ-

- خَوْضاً و خِيَاضاً [خوض] الماءَ: به ميان آب رفت،- الشرَابَ: آب با مى آميخت،- بِالفَرَس: اسب را به آب وارد كرد،- الجوادُ فى الميدان: اسب در ميدان به نشاط آمد،- فى الحديث: به سخن پرداخت،- فى الموضوع: درباره ى موضوع به بحث و مناقشه پرداخت،- بالسَّيْف: شمشير را در مضروب چرخانيد،- الغَمَرات: خود را به سختيها زد،- المَعْركةَ: خود را به جنگ زد؛ «خاضَ غِمارَ الحرب»: وارد جنگ شد؛ «انه يَخُوضُ المنايا» او خود را به هلاك و نابودى مىندازد.

=خاضَرَ-

مُخاضَرَةً [خضر] هُ: ميوه ها را سبز و نارس بر درخت به او فروخت.

=خاضَعَ-

مُخَاضَعَةً [خضع] هُ: با او به نرمى سخن گفت.

=الخَاضِع-

ج خُضَّع: مرد متواضع و آرام و فروتن.

=الخَاضِل-

خيس و تر.

=خاطَ-

- خَيْطاً [خيط] الثوبَ: جامه را دوخت،- تِ الحيَّةُ: مار بر روى زمين پيچيد.

=الخَاطِي ء-

ج خَطَأَة [خطأ]: گناهكار، مجرم.

=الخَاطِئَة-

ج خَوَاطِئ: مؤنث (الخَاطِى ء) است.

=خاطَبَ-

خِطَاباً و مُخَاطَبَةً [خطب] هُ: با او سخن گفت، خطاب كرد؛ «خاطَبَهُ فى فُلان»:

درباره ى فلانى با وى گفتگو كرد؛ «خاطَبَه بِالتلفُون»: با او وسيله ى تلفن گفتگو كرد.

=الخَاطِب-

ج خُطَبَاء: فا؛ «ارْسَلْتُهُ خَاطِباً فَتَزوَّجَ»:

اين مَثَل را به كسى گويند كه بدنبال كارى براى ديگرى رود. ولى براى خود انجام دهد؛ «خاطِبُ الدنيا»: دوستدار دنيا كه از آن بهره مند باشد.

=خاطَرَ-

مُخَاطَرَةً [خطر] بنفسهِ: خود را به خطر افكند،- هُ على كذا: بر سر چيزى با او رهن بست.

=الخَاطِر-

فا،- ج خَوَاطِر: آنچه در دل گذرد، انديشه، گاهى بر قلب و نفس نيز اطلاق مى شود؛ «وَقَعَ فِى خَاطِرِى»: به دلم افتاد؛ «مَرَّ بِخَاطِرِه أن»: بخاطرش آمد كه؛ «سُرْعَةُ الخاطِرِ»: زود فهمى، تيزهوشى؛ «سَرِيعُ الخَاطِرِ»: حاضر جواب، تيزهوش، «اكرَاماً لِخَاطِرِكَ»: بخاطر رضايت تو، «لاجل خاطِرِك»: به خاطر تو، من كلِّ خاطِرٍ»: با كمال خورسندى؛ «عَن طِيبَةِ خَاطِرٍ»: با خشنودى، با شادمانى؛ «اخَذَ بِخَاطِرِهِ»: به او تسليت گفت، به او اطمينان داد؛ «جَبَرَ خَاطِرَهُ»: دل او را راضى و خوشنود كرد و جبران گذشته را نمود؛ «على اللّهِ جَبْرُ الخَوَاطِر»: خداوند جبران مى نمايد؛ «اخَذَ على خَاطِرِهِ منه»: از او دل خور شد، دلتنگ شد؛ «مَكْسُورُ الخَاطِر»: خوار و اندوهگين، و نيز خاطر بمعناى مشيّت و انديشيدن آمده است؛ «لي خَاطرٌ فى كذا او ليسَ لى خَاطِرٌ فى كذا»: مرا در آن باره انديشه ايست يا انديشه اى نيست؛ «على خاطِرِك»: همانگونه كه بخواهى.

=الخَاطِف-

ج خَوَاطِف: فا، تيرى كه بهنگام پرتاب بر زمين مىفتد و سپس بسوى هدف مى شتابد؛ «ذِئابٌ خاطِفة»: گرگهاى درنده؛ «صورةٌ خاطِفة»: عكس فورى؛ «الحَرْبُ الخاطِفة»: جنگ پُر شتاب و سهمگين.

=الخَاطُوف-

ابزارى است بسان داس كه در طنابهاى دام بسته مى شود و با آن آهو و مانند آنرا شكار مى كنند.

=خافَ-

- خَوْفاً و خَيْفاً و مَخَافَةً و خِيفَةً [خوف]:

ترسيد، پرهيز كرد، ضد (أَمِنَ) است؛ «خافَهُ و خَافَ مِنْه و خَافَ عَليه»: از او ترسيد يا ترسان شد.

=الخَاف-

[خوف]: آنكه بسيار ترسد، بسيار ترسو.

=الخَافَة-

[خوف]: جامه ايست از چرم كه عسل گيرنده آنرا پوشد، آنچه كه با آن ميوه ها را چينند.

=خافَتَ-

مُخَافَتَةً [خفت] هُ: با صداى آرام با وى سخن گفت.

=الخَافِت-

ابر بى باران؛ «زرعٌ خافِتٌ»: گياه ناپايدار؛ «صوتٌ خافِتٌ»: صدائى نرم و آرام.

=الخَافِض-

«عيشٌ خافِضٌ»: زندگى فراخ و خوب و گوارا.

=الخَافِق-

فا؛ «رَجُلٌ خَافِق العين»: آنكه در چشمانش اثر خشوع و فرو رفتگى باشد؛ «مَكانٌ خافِقٌ»: جائيكه تهى از تفريح و سرگرمى باشد.

=الخَافِقَات-

پرچمها، نشانه ها.

=الخَافِقانِ-

خاور و باختر.

=الخَافِقَة-

ج خافِقَات و خَوَافِق: مؤنث (الخَافِق) است.

=الخَافي-

[خفي]: آنچه كه آشكار نباشد، پنهان.

=الخَافِيَة-

ج خَوَافِ [خفي]: مؤنث (الخافي) است، ضد (العَلانِية) است، آنچه كه پنهان باشد.

=الخَاقَان-

ج خَوَاقِين: اسم خاص است براى هر پادشاهى.

=خالَ-

- خَوْلًا و خِيَالًا [خول] المواشيَ: امور دام و ستوران را بعهده گرفت،- فلانٌ على اهْله:

سرپرستى امور خانواده ى خود را عهده دار شد،- خَوْلًا: پس از مدتى داراى خدم و حشم يا غلامان و كنيزكان شد.

=خالَ-

- خَيْلًا و خِيلًا و خَالًا و خَيْلَةً و خِيلَةً و خَيَلَاناً و خَيْلُولَةً و مَخِيلَةً و مَخَالَةً [خيل] الشي ءَ: آن چيز را گمان و خيال كرد. مضارع اين واژه براى مفرد متكلم: (إخَالُ و اخالُ) است.

=خالَّ-

مُخَالَّةً و خِلَالًا و خَلَالًا [خلّ] هُ: با وى دوستى و برادرى كرد.

=الخَال-

[خول]: دارنده ى چيزى، نشانه، لشكرى از آرتش،- ج أخَوال و اخْوِلَة و خُؤُول و خُوَّل و خُؤولَة: برادر مادر، دائى، خالو.

=الخَال-

ج خِيلان [خيل]: گمان و خيال، ابر بى باران، برق، مرد پُرخير و بخشنده، مردى كه دل يا جسمى ناتوان دارد، كبد، مرد خود بزرگ بين، كوه تنومند، پرچم، مرد عزب و مجرد، تپه ى كوچك، لگام اسب، كفن، خال سياه در بدن كه بيشتر بر روى

=خالب-

=الخالب-

=الخالية-

=الخالة-

=خالج-

=الخالج-

=الخالد-

=الخالدة-

=خالس-

=خالص-

=الخالص-

=خالط-

=خالع-

=الخالع-

=خالف-

=الخالف-

=الخالفة-

=خالق-

=الخالي-

=الخام-

=الخامة-

=خامر-

=الخامل-

=خان-

=الخان-

=الخانة-

=الخانع-

=الخانق-

=الخانوق-

=خاوص-

=خاوض-

=خاوف-

=الخاوي-

=الخاوية-

=خاير-

گونه در آيد.

=خالَبَ-

مُخَالَبَةً [خلب] هُ: با سخنان نغز و لطيف و فريبنده وى را فريب داد.

=الخَالِب-

آنكه با سخنان خوش مردم را مى فريبد.

=الخَالِيَة-

مؤنث (الخَالِب) است.

=الخَالَة-

ج خالات [خول]: خواهر مادر، خاله.

=الخَالَة-

[خيل]: زن متكبر و خود بزرگ بين.

=خالَجَ-

مُخَالَجَةُ [خلج] قلبَهُ أمرٌ: انديشه اى به دل او راه يافت.

=الخَالِج-

فا، مرگ.

=الخَالِد-

هميشه پايدار، دائم،- مِن النّاس:

آنكه هيچگاه پير نشود مثل اينكه هميشه جوان است.

=الخَالِدَة-

(ن): گياهى است از رسته ى (مركبات) كه شكوفه هاى آن بسيار بادوام است و براى زينت كشت مى شود.

=خالَسَ-

مُخَالَسَةً و خِلَاساً [خلس] هُ: او را شتابانيد؛ «خَالَسَهُ النظَرَ»: زير چشمى و تند به او نگاه كرد.

=خالَصَ-

مُخَالَصَةً [خلص] هُ في العشرة أو المودَّة:

بىلايش با او دوستى و محبت كرد،- هُ الودَّ: در دوستى با وى صميمى و بى غش شد.

=الخَالِص-

ج خُلَّص: فا، ناب، پاك و روشن؛ «هذا ثوبٌ خالصٌ»: اين جامه روشن و سفيد است؛ «الخالِص مِنْ» پاك و خالص از ... ؛ «خالِصُ الْأُجْرَة»: قيمت مقطوع؛ «خالصٌ من الجُمْرك»: معاف از عوارض گمركى.

=خالَطَ-

مُخَالَطَةً و خِلَاطاً [خلط] هُ: با او معاشرت كرد، با او آميخته شد،- الدَّاءُ فلاناً: بيمارى فلانى را سست كرد،- الشي ءَ: آن چيز را بهم آميخت.

=خالَعَ-

مُخَالَعَةً [خلع] الرجُلَ: با او قمار بازى كرد،- الرجُلُ زوجتَه او المرأةُ زوجَها: مرد از همسر خود يا زن از شوهرش جدا شدند.

=الخَالِع-

زنى كه در برابر پرداخت مال به شوهرش از وى طلاق گرفته است.

=خالَفَ-

خِلَافاً و مُخَالَفَةً [خلف] هُ: با او مخالفت كرد. اين واژه ضد (وَافَقَ) است،- عن كذا: از چيزى تخلف كرد،- بين رِجْلَيْهِ: يك پاى خود را به جلو و پاى ديگر را به عقب كشانيد.

=الخَالِف-

فا، آنكه پس از رفتن ديگرى بنشيند، مرد احمق و نادان.

=الخَالِفَة-

ج خَوَالِف: مؤنث (الخَالِف) است، ستونى از ستونهاى پشت خانه ملتى بازمانده پس از ملت و امّت گذشته؛ «رجُلٌ خالِفَة»:

مرد لجباز، احمق.

=خالَقَ-

مُخَالَفَةً [خلق] القومَ: با آن قوم با خلق خوب و خوش معاشرت كرد.

=الخَالي-

[خلو]: تهى، فارغ؛ «خالٍ مِنَ الْفَائِدة»: بى فايده، بيهوده،- ج خُلُوّ: آنكه بى غم و اندوه باشد؛ «هو خالي البال»: او آسوده خاطر است، بى غم است،- ج اخْلاء: مرد بى زن يا زن بى مرد.

=الخَالِيَة-

[خلو]: مؤنث (الخالي) است؛ «القرون الخَالِية او الخَوَالِي»: قرنهاى گذشته و سده هاى دور و دراز.

=الخَام-

ج أَخْوام [خوم]: بافته اى از پنبه.

=الخَام-

ج أَخْوَام [خيم]: مادّه ى خام و دست نخورده مانند الماس قبل از پرداخت و صيقلى شدن، چيزى كه در حالت طبيعى است و تغييرى در آن داده نشده باشد مانند پوست دباغى نشده؛ «الزيْتُ الخَام»: نفت پالايش نشده؛ «الموادُّ الخَام»: موادى كه در حالت طبيعى است.

=الخَامّ-

[خمّ]: «لَحْمٌ خامٌّ»: گوشت گنديده.

=الخَامَة-

ج خام و خامَات [خيم]: گياه سبز و تازه.

=خامَرَ-

مُخَامَرَةً [خمر]: در معامله ى فروش نيرنگ زد،- الشي ءُ الآخَرَ: آن چيز آميخته با چيزى ديگر شد،- هُ الداءُ: بيمارى به درون او رسيد،- القَلْبَ: به درون قلب درآمد،- بيتَهُ: در خانه ى خود اقامت گزيد،- بهِ: بوسيله ى او پنهان شد.

=الخَامِل-

ج خَمَل: فا،- من الرجال: مرد گمنام، فرومايه.

=خانَ-

- خَوْناً [خون]: ناتوان شد،- تْهُ رِجْلاه: نتوانست راه رود،- خَوْناً و خِيَانَةً و مَخَانَةً و خَانَةً هُ الدَّهْرُ: زمانه با او نساخت و او را از فراخى به سختى كشانيد،- هُ سيفُهُ: شمشير او خوب كار نكرد،- العهدَ: پيمان را شكست،- في كذا: به وى اعتماد شد ولى نار و زد،- الدلوَ الرشاءُ: دلو بريده شد.

=الخَان-

[خون]: لقب پادشاهان ترك است،- ج خَانَات: دُكان يا مغازه، مسافرخانه يا كاروانسرا. نام ديگر آن (الفُنْدُق) است. اين واژه فارسى است.

=الخَانَة-

[خون] (مو): مقطع آواز كم يا زياد اين واژه فارسى است،- ج خانَات: مقام و منزلت، چهار گوش هاى شطرنج يا بازيهاى ديگر. اين واژه فارسى است، ستون حساب كه مربع بدست آمده از تقاطع خطوط در يك صفحه است. اين واژه نيز فارسى است.

=الخَانِع-

ج خَنَعَة و خُنُع: گناهكار تبهكار.

=الخَانِق-

فا، راه تنگ.

=الخَانُوق-

[خنق] (طب): مترادف (الخُناق) است.

=خاوَصَ-

مُخَاوَصَةً [خوص]: چشم خود را برهم نهاد ولى باز هم مى نگريست مثل اينكه به خورشيد نگاه كند،- هُ البيعَ: در فروش با وى معارضه كرد،- تِ النجومُ:

ستاره ها رو به غروبى رفتند.

=خاوَضَ-

مُخَاوَضَةً [خوض] الفرسَ: اسب را به درون آب برد.

=خاوَفَ-

مُخَاوَفَةً [خوف] هُ: در ترسيدن بر او چيره شد.

=الخَاوي-

[خوي]: خالى، تهى؛ «خاوي الوِفاض»: در توبره يا مشك او چيزى نيست، بى چيز و دست خالى.

=الخَاوِيَة-

مؤنث (الخاوِي) است.

=خايَرَ-

مُخَايَرَةً

هُ في العلم فخارَه: در دانش با او مسابقه داد و بر او چيره شد،- هُ فى الأمرِ و بينَ الأَمْرين: به وى اختيار انتخاب آن كار

=خايل-

=خب-

=الخب-

=خبا-

=خبى-

=الخباء-

=الخبائب-

=الخبائث-

=الخباب-

=الخباز-

=الخبازى-

=الخبازة-

=الخباش-

=الخباشات-

=الخباط-

=الخبال-

=الخب ء-

=خبب-

=الخبب-

=خبت-

=الخبت-

=الخبة-

=الخبتة-

=خبث-

=الخبث-

=خبر-

=الخبر-

=الخبرة-

=خبز-

=الخبز-

را داد تا هر كدام را بخواهد برگزيند.

=خايَلَ-

مُخَايَلَةً [خيل] تِ السحابةُ: ابر اميد باران داشت،- هُ: بر او فخر كرد.

=خَبَّ-

- خَبّاً و خِبّاً [خبّ]: خدعه گر شد،– خَبّاً النباتُ: گياه بر آمد و بلند شد،- خِبّاً و خِبَاباً البحرُ: دريا متلاطم شد،- خَبّاً و خَبِيباً و خَبَباً الفرسُ فى عَدْوِهِ: اسب گاهى بر روى دستها و گاهى بر روى پاهاى خود برخاست.

=الخُبّ-

ج خُبُوب و أَخْبَاب [خبّ]: زمين گود و فرو رفته، پوسته ى درخت.

=الخَبّ-

مص،- ج خُبُوب: خدعه زن، فريبكار، راه شنى،- (طب): بمعناى (الخَبْل) است.

=الخِبّ-

مص، هيجان و طوفانى شدن دريا.

=خَبا-

- خَبْواً و خُبُوّاً [خبو] تِ النارُ أو الحِدَّةُ: آتش يا خشم فرو نشست و خاموش شد؛ «خَبَا لَهَبُهُ»: آتش خشم او فرو نشست و آرام شد.

=خَبَى-

[خبي] الشي ءَ: به اين واژه در (خَبَأ) رجوع شود.

=خَبَّى-

تَخْبِيَةً [خبي] الخِبَاءَ: چادر را نصب كرد.

=الخِبَاء-

ج أَخْبِية [خبأ و خبي]: چادرى است از كرك يا پشم يا موى براى سكونت، آن قسمت از گُل كه شامل تخم است، پوست جو يا گندم در خوشه.

=الخَبائِب-

[خبّ] «ثوبٌ خَبَائِبُ»: جامه ى چند تكه اى.

=الخَبَائِث-

[خبث]: كارهاى بد و ناپسنديده، آنچه را كه عرب پليد مى دانست و آنرا نمى خورد مانند مارها و سوسكها.

=الخَبَّاب-

[خبّ]: حيله گر، فريبكار.

=الخُبَّاز-

(ن): مترادف (الخُبَّازَى) است.

=الخَبَّاز-

نانوا، نان پز.

=الخُبَّازَى-

[خبز] (ن): نام گياهى است معروف از رسته ى (الخُبَّازِيَّات). اين گياه را پس از پختن مى خورند و مورد درمان نيز قرار مى گيرد.

=الخِبَازَة-

نانوائى.

=الخُبَّازَة-

[خبز] (ن): مترادف (الخُبّازى) است.

=الخَبَّاش-

كسب كننده، بدست آورنده.

=الخُبَاشَات-

«خُبَاشَاتُ العيشِ»: انواع خوراك و جز آن؛ «خُبَاشَاتُ الناسِ»: گروهى مردم متفرقه از ايلهاى مختلف.

=الخُبَاط-

گونه اى بيمارى است مانند ديوانگى.

=الخِبَاط-

ج خُبُط: خال يا نشانى در چهره.

=الخَبَال-

فساد، تباهى، سختى، ديوانگى، زهر كشنده.

=خَبَأَ-

- خَبْأَ الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد.

=خَبَّأَ-

تَخْبئَةً الشي ءَ: مترادف (خَبَأَهُ) است.

=الخَبْ ء-

ما خُبئَ آنچه كه پنهان باشد؛ «خَبْ ءُ الأَرضِ»: گياه زمين؛ «خَبْ ءُ السَّمَاءِ»: باران آسمان؛ «اخْرَجَ خَبْ ءُ السمَاءِ خَبْ ءَ الأَرضِ»: باران آسمان گياه زمين را رويانيد.

=خَبَّبَ-

تَخْبِيباً [خبّ] هُ: او را فريب داد و تباه كرد؛ «خَبَّبَ على فلانٍ صَدِيقَهُ»: ميان فلانى و دوستش را بهم زد و خلاف افكند.

=الخَبَب-

[خبّ]: مص، شتاب، بحرى از بحرهاى شعرى، گونه اى از دويدن اسب؛ «مَشَى خَبَباً»: همانند اسب راه رفت.

=الخِبَب-

[خبّ]: «ثوبٌ خِبَبٌ»: جامه ى چند تكه.

=خَبَتَ-

- خَبْتاً ذكرُهُ: نام يا ذكر او پنهان ماند.

=الخَبْت-

ج أَخْبَات و خُبُوت: زمين فراخ و امن.

=الخُبَّة-

[خبّ]: يك پاره گوشت، گودال آب، دامنه ى دره، راه پر از شن يا ابر، دستار.

=الخَبَّة-

[خبّ]: راه شنى يا ابرى، دستار كه بر سر بندند.

=الخِبَّة-

[خبّ]: مترادف (الخَبَّة) است.

=الخَبْتَة-

فروتنى، تواضع.

=الخِبْتَة-

فروتنى، تواضع.

=خَبَثَ-

- خَبْثاً هُ: پَست و فريبكار شد، با فرومايگان دوستى كرد.

=خَبُثَ-

- خُبْثاً و خَبَاثَةً و خَبَاثِيَةً: پليد شد. اين واژه ضد (طابَ) است،- تْ نفسُهُ: پليد و ناپاك شد.

=خَبَّثَ-

تَخْبِيثاً هُ: او را خبيث و پليد كرد،- الطَّعَامَ: غذا را ناپسند كرد.

=الخَبَث-

آنچه از فلز نامرغوب و كم بها كه در آهن يا زر و مانند آنها باشد، آنچه كه در آن خيرى نباشد،- مِن الحَديدِ و نحوِهِ: مواد نامرغوب از آهن و مانند آن كه زدوده شوند.

=خَبَرَ-

- خَبْراً و خِبْرَةً الشي ءَ: آن چيز را آزمايش كرد و شناخت،- خُبراً الأرضَ: زمين را براى كشت شخم زد،- خُبْراً و خِبراً و خُبْرَةً و خِبرةً و مَخْبُرَةً و مَخْبَرَةً الشي ءَ و بهِ: آن چيز را كاملًا شناخت.

=خَبُر-

- خُبْراً و خِبْراً و خُبْرَةً و خِبْرَةً و مَخْبُرَةً و مَخْبَرَةً الشي ءَ و بِه: حقيقت آن چيز را بخوبى دانست.

=خَبَّرَ-

تَخْبِيراً هُ الشي ءَ و بالشي ء: او را به آن چيز آگاه كرد، به وى خبر داد.

=الخُبْر-

مص، دانستن و شناختن چيزى.

=الخَبْر-

من الرجال: مرد دانا به خبر،- ج خُبُور: افزودن بسيار بر قيمت چيزى.

=الخَبَر-

ج أَخْبَار و أَخَابِير: خبر؛ «كانَ فى خَبرِ كان» يا «دَخَلَ فى خَبَر كان»: بمعناى گذشت، گذشته شد، ديگر وجودى ندارد مى باشد؛ «سَأَلَه عن اخبارِه»: حال او را پرسيد؛ «نَشْرَةُ الأَخبارِ»: پخش اخبار يا اعلام رويدادهاى روزانه.

=الخبِر-

من الرجال: دانشمند آگاه به اخبار.

=الخُبْرة-

آزمايش و آزمون، نان خورش، غذاى كامل، آنچه از مواد غذائى و خوراكى كه براى خانواده خرند.

=الخِبْرَة-

آزمايش و آزمون.

=خَبَزَ-

- خَبْزاً الخُبْزَ: نان پخت،- القومَ: به آن قوم نان خورانيد.

=الخُبْز-

نان؛ «خُبْزُ الغُرابِ» (ن): قارچ كه به گونه ى قرص نان رويد.

=الخبز-

=الخبزة-

=خبش-

=خبص-

=خبط-

=الخبط-

=الخبطة-

=خبل-

=الخبل-

=خبن-

=الخبن-

=الخبنة-

=الخبوط-

=الخبي ء-

=الخبيئة-

=الخبيث-

=الخبيثة-

=الخبير-

=الخبيز-

=الخبيزة-

=الخبيص-

=الخبيصة-

=الخبيط-

=الختار-

=الختال-

=الختالة-

=الختام-

=الختامي-

=الختان-

=الختانة-

=ختر-

=ختل-

=الختل-

=ختم-

=الختم-

=ختن-

=الخَبَز-

جاى گود و فرو رفته از زمين كه مورد اطمينان باشد.

=الخُبْزَة-

يك قرص نان.

=خَبَشَ-

- خَبْشاً الأشياءَ من هاهنا و هاهنا: آن چيزها را از آنجا و اينجا جمع آورى كرد.

=خَبَصَ-

- خَبْصاً الشي ءَ بالشي ء: آن چيز را با چيزى ديگر آميخت.

=خَبَّصَ-

تَخْبيصاً: حلواى خرما و روغن درست كرد.

=خَبَطَ-

- خَبْطاً هُ: او را به سختى زد،- الشي ءَ: آن چيز را سخت لگدمال كرد،- الشجَرةَ: درخت را بست و تكان داد و برگهاى آن را ريخت،- الليلَ: شبانگاه بيراهه رفت،- الشيطانُ زيداً: شيطان زيد را آزار داد،- البعيرَ: شتر را نشانه زد.

=خُبِطَ-

سرما خورد، زكام شد.

=الخَبَط-

برگ ريخته ى درخت.

=الخَبْطَة-

ج خِبَط و خُبَط: باز مانده ى آب در بركه يا ظرف، بازمانده ى شير در مشك، چيزى كم؛ «عليهِ خَبْطَةٌ مِن الْجَمَالِ»: كمى زيبائى دارد، سرما خوردگى.

=خَبَلَ-

- خَبْلًا هُ: او را تباه كرد،- يدَه:

دست او را بى حس كرد،- هُ الخزنُ او الدّهرُ او الداءُ: خرد يا اندام او را تباه كرد،- هُ عَن كذا: او را از چيزى بازداشت.

=خَبِلَ-

- خَبَلًا و خَبَالًا: ديوانه شد،- تِ الْيَدُ:

دست بى حس و حركت شد.

=خَبَّلَ-

تَخْبِيلًا يَدَهُ: دست او را بى حس و حركت كرد،- هُ الحزنُ او الدهْرُ اوِ الداءُ: اندوه يا روزگار يا بيمارى خرد او را تباه يا عضوى از بدن وى را فاسد كرد،- هُ عن كذا: او را از آن چيز بازداشت.

=الخَبْل-

مص، فِتنه، قرض و استعاره،- ج خُبُول: تباهى اعضاى بدن، بيمارى فالج، بريدن دستها و پايها.

=الخَبَل-

مص،- (ح): پرنده ايست كه صداى آن همانند صداى جغد است،- ج خُبُول: تباهى اعضاى بدن، مبتلا شدن به فالج، بريدن دستها و پايها.

=الخَبِل-

ديوانه،- مِن الدَّهر: روزگارى سخت كه مردم در آن شاد نباشند.

=خَبَنَ-

- خَبْناً و خِبَاناً الثوبَ: جامه را دوخت،- الطعَامَ: خوراك را در جيب خود نگهداشت،- الشاعرُ: شاعر در شعر خود خبن آورد.

=الخَبْن-

مص،- فى الشعْرِ: حذف دومين قسمت ساكن شعر است.

=الخُبْنَة-

ج خُبَن: تازدگى جامه، جيب، آنچه از غذا كه در تازدگى جامه نهند.

=الخَبُوط-

من الخيل: اسبى كه همواره پاى بر زمين كوبد.

=الخَبِي ء-

[خبأ]: آنچه كه پنهان شده باشد.

=الخَبِيئَة-

ج خَبَايَا [خبأ]: آنچه كه پنهان شده باشد؛ «خَبَايَا الأَرضِ»: آنچه مواد طبيعى و معادن كه در باطن زمين باشد.

=الخَبِيث-

ج خُبُث و خُبَثَاء و أَخْبَاث و خِبَثَة: پليد، هر چيز فاسد، نجس، ناپاك، حرام، بد، آنكه بسيار خباثت داشته باشد.

=الخَبِيثَة-

ج خَبِيثَات و خَبَائِث: مؤنث (الخبيث) است.

=الخَبِير-

ج خُبَرَاء: دانا، فقيه، كارشناس،- فى اصْطِلَاح المَحَاكِم: و در اصطلاح دادگاهها بمعناى كارشناس مسائل مختلف امور قضائى است،- بِكَذَا:

دانا به چيزى، آگاه بر موضوعى، كشتزار.

=الخَبِيز-

نان پخته، تريد.

=الخُبَّيْزَة-

[خبز] (ن): مترادف (الخُبَّازَى) است.

=الخَبيص-

(ط): حلواى خرما و روغن.

=الخَبِيصَة-

(ط): حلواى خرما و روغن.

=الخَبِيط-

شير غليظ كه بر آن شير دوشيده ريزند و بياميزند، حوضى كه شتران آن را لگدمال و ويران كرده باشند،- من الخَيْل:

اسب لگد زن و پايكوب بر زمين.

=الخَتَّار-

آنكه با نقض عهد خيانت كند.

=الخَتَّال-

حيله گر، خدعه گر.

=الخَتَّالة-

مؤنث (الخَتّال) است.

=الخِتَام-

ج خُتُم: آنچه كه با آن چيزى را پايان دهند، گِل؛ «فى الخِتام»: اخيراً، در پايان.

=الخِتَامِيّ-

«كلمة خِتَامِيَّة»: سخنرانى پايانى جلسه يا جشن.

=الخِتَان-

اسم است از (خَتَنَ).

=الخِتَانَة-

مترادف (الخِتَان) است بمعناى ختنه كردن پسران، حرفه ى ختنه كننده.

=خَتَرَ-

- خَتْراً هُ: با بدترين نحوى به او خيانت و نقض عهد كرد،- ختراً و خُتُوراً تْ نفسُهُ: بد طينت و فاسد شد.

=خَتِرَ-

- خَتَراً: بر اثر خوردن زهر يا داروئى سست و ناتوان شد.

=خَتَّرَ-

تَختِيراً هُ الشرابُ: شراب او را سست و ناتوان كرد.

=خَتَلَ-

- خَتْلًا و خَتَلَاناً هُ: او را گول زد و فريب داد.

=الخِتْل-

جائى كه در آن پنهان شوند، سوراخ و لانه ى خرگوش.

=خَتَمَ-

- خَتْماً و خِتَاماً الشي ءَ و عليه: بر روى چيزى مُهر زد،- العملَ: از كار فارغ شد،- الكتابَ: همه ى كتاب را خواند،- اللّهُ له بالخَيْر: خداوند پايان و عاقبت او را خير كند،- على قلبِهِ: او را نادان كرد،- عَلَيْك بابَه: از تو دورى جُست،- الإناء: ظرف را با گِل و جز آن بست،- الزرعَ و عليه: كِشت را براى اولين بار آبيارى كرد.

=خَتَّمَ-

تَخْتِيماً: به معناى (خَتَمَ) با مبالغه است،- هُ: انگشترى به دست او كرد.

=الخَتْم-

مص، هر چه كه بوسيله ى آن مهر زنند؛ «خَتْمُ البَرِيد»: مُهر پُست كه بر روى نامه ها يا امانات پستى زنند، عسل؛ «شمعُ الخَتْمِ»: شمع يا لاك كه بر روى آن مهر زنند.

=الخَتَم-

مترادف (الخاتَم) است.

=خَتَنَ-

- خَتْناً الشي ءَ: آن چيز را بريد،- الصبيَّ: پسر بچه را ختنه كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را فريب داد،– خُتُوناً و خُتُونَةً هُ: داماد او شد.

=الختن-

=الختنة-

=الختور-

=الختير-

=الختين-

=الخثارة-

=خثر-

=خثم-

=الخثم-

=الخثمة-

=خجل-

=الخجل-

=الخجلان-

=الخجول-

=خد-

=الخد-

=الخداج-

=الخدار-

=الخداري-

=الخدارية-

=الخداع-

=الخداعة-

=الخدام-

=الخدامة-

=الخدة-

=خدج-

=خدد-

=خدر-

=الخدر-

=الخدرة-

=الخدرنق-

=خدش-

=الخدش-

=خدع-

=الخَتَن-

ج أَخْتَان: پسر يا برادر همسر، شوهر دختر.

=الخَتَنَة-

مؤنث (الختَن) است، مادر زن.

=الخَتُور-

مترادف (الخاتِر) است.

=الخَتِير-

مترادف (الخاتِر) است.

=الخِتِّير-

مترادف (الخاتِر) است.

=الخَتِين-

پسر ختنه شده.

=الخُثَارَة-

باقيمانده ى شير غليظ؛ «ذهب صَفْوُهُ و بَقِيَتْ خُثَارتُه»: پاكيزگى و صفاى آن رفت و غليظ آن ماند، باقيمانده هر چيزى.

=خَثَرَ-

- خَثْراً و خُثُوراً و خَثَرَاناً اللبنُ: شير سفت شد،– خَثْراً تْ نفسُ الرجُلِ: حال آن مرد گرفته و منقلب شد.

=خَثِرَ-

- خَثَراً اللبنُ: مترادف (خَثَرَ) است.

=خَثُرَ-

- خَثَارَةً و خُثُورَةً اللبنُ: مترادف (خَثَرَ) است.

=خَثَّرَ-

تَخْثِيراً اللبنَ: شير را سفت و غليظ كرد.

=خَثَمَ-

- خَثْماً: بينى او پهن شد،- انْفَهُ:

بينى او را باريك كرد.

=خَثِمَ-

- خَثَماً تْ أَخلافُ الناقةِ: پشت ماده شتر با ساير شتران بسته و پيوسته شد.

=خَثَّمَ-

تَخْثِيماً الشي ءَ: آن چيز را پهن كرد.

=الخَثِم-

آنكه داراى بينى پهن يا كلفت است.

=الخَثْمَة-

كلفتى يا پهناى بينى.

=خَجِلَ-

- خَجَلًا: شرم كرد، حيا كرد،- مِنْ كذا: از چيزى خسته شده،- فِى طَلَبِ الرزْق: براى بدست آوردن روزى كوشيد،- بِامْرِهِ: در كار خود دو دل شد،- البَعِيرُ بِالحِمل: بار بر روى شتر سنگينى كرد،- الثوبُ: جامه شكافته و فراخ شد،- النَّبَاتُ: گياه فراوان و پيچيده شد.

=خَجَّلَ-

تَخْجِيلًا هُ: او را به خجالت در آورد، او را شرمسار كرد.

=الخَجَل-

مص، شرم، حيا؛ «يا لَلْخَجَل!»: چه شرمندگى بسيار.

=الخَجِل-

شرمگين، شرمنده.

=الخَجْلَان-

شرمگين و شرمنده.

=الخَجُول-

بسيار شرمنده.

=خَدَّ-

- خَدّاً [خدّ] الأرضَ و في الأرضِ: راهرو زير زمينى ساخت،- فيه الضربُ: ضربه در او اثر گذاشت.

=الخَدّ-

ج خُدُود [خدّ] من الوجه (ع ا): چهره، رخساره، گونه؛ «الخُدُود»: الواح تخته اى و چوبى.

=الخِدَاج-

كمبودى در چيزى.

=الخِدَار-

بيشه ى شير.

=الخُدَارِيّ-

شب تاريك ابر سياه،- (ح):

اخدرى.

=الخُدَارِيَّة-

(ح): عقاب.

=الخِدَاع-

[خدع]: حيله و فريب، آنچه كه وسيله ى فريب دادن باشد.

=الخَدَّاع-

حيله گر، فريبكار.

=الخَدَّاعَة-

مؤنث (الخدَّاع) است،- من السّنين: سال بى خير و بركت.

=الخَدَّام-

مترادف (الخادِم) است بمعناى خدمتگزار.

=الخَدَّامَة-

مترادف (الخَادِمَة) است، ظرفى كه در آن بول و غائط كنند. اين واژه در زبان متداول رايج است و نام ديگر آن (المُسْتَعْمَلَة) است.

=الخُدَّة-

ج خُدَد [خدّ]: گودال دراز يا مستطيل.

=خَدَجَ-

- خِدَاجاً تِ الدابَّةُ: ستور بچه ى خود را ناقص بدنيا آورد يا قبل از زمان طبيعى زائيد.

=خَدَّجَ-

تَخْدِيجاً تِ الناقةُ: به معناى (خَدَجَت) است،- سُمْعَتَهُ: او را به نام كرد، از وى نكوهش نمود.

=خَدَّدَ-

تَخْدِيداً [خدّ] لحمُهُ: گوشت بدنش تحليل رفت و لاغر و سست شد،- لَحْمَهُ: او را لاغر و ناتوان كرد.

=خَدَرَ-

- خَدْراً بالمكان: در آن مكان اقامت نمود،- البِنْتَ: دختر را در خانه نشانيد،- الأسَدُ فى عرينِهِ: شير در خوابگاه خود ماند،- الرَّجُلُ: آن مرد سرگردان شد،- الظبيُ: آهو از گلّه عقب افتاد.

=خَدِرَ-

- خَدَراً العضوُ: عضو يا اندام سست شد،- تِ العينُ: چشم سنگين شد،- الحرُّ:

گرما سخت شد،- النهارُ: گرماى روز سخت شد و باد نيامد،- البردُ: سرما سخت شد.

=خَدَّرَ-

تَخْدِيراً العضوَ: عضو را سست يا بيهوش كرد،- البنتَ: دختر را وادار به نشستن در خانه كرد،- هُ: آمپول بيهوشى به وى تزريق كرد.

=الخِدْر-

ج خُدُور و أَخْدَار و جج أَخَادِير: هر وسيله اى كه با آن پنهان شوند، چادرى كه براى كنيز در گوشه اى از منزل نصب كنند، اطاق مجزّا براى خدمتگزاران، تاريكى شب، بيشه ى شير.

=الخَدَر-

(طب): تشنّج و بى حسّى در عضوى از بدن كه مانع از حركت باشد، تنبلى و سستى، تاريكى، جاى تاريك.

=الخَدِر-

آنكه به بيمارى تشنج اعضاء دچار باشد،- من اللَّيَالي: شب تاريك،- مِن الأَمكِنَة: جاى تاريك؛ «نهارٌ خَدِرٌ»: روزى سرد و نمناك.

=الخُدْرة-

تاريكى سخت.

=الخَدَرْنَق-

ج خَدَارِن (ح): عنكبوت نر، عنكبوت تنومند.

=خَدَشَ-

خَدْشاً هُ: از او عيبجوئى كرد، آن چيز را پاره كرد، خراشانيد.

=خَدَّشَ-

تَخْدِيشاً هُ: به معناى (خَدَشَهُ) است.

=الخَدْش-

ج خُدُوش و خِدَاش و أخْدَاش: اثر خدشه، خراش.

=خَدَعَ-

- خِدْعاً و خَدْعاً هُ: به او خلاف باطن خود گفت و نيرنگ زد،- الأمرَ: آن امر را پنهان كرد،- الضَّبُّ فى جُحرِه: سوسمار داخل سوراخ و لانه ى خود شد،- تِ الشمسُ: خورشيد غروب كرد،- تِ الطريقُ:

بيراهه رفت و راه را نشناخت،- الثوبَ:

جامه را تا زد،- الرجُلُ: آن مرد چيزى نبخشيد و عطا نكرد يا مال او كم شد،- المَطَرُ: باران كمى آمد،- تِ السوق:

=الخدعة-

=خدم-

=الخدماء-

=الخدمة-

=الخدن-

=الخدنة-

=الخدوج-

=الخدوش-

=الخدوع-

=الخديج-

=الخديعة-

=الخديم-

=الخدين-

=الخديوي-

=خذرف-

=الخذروف-

=خذل-

=الخذول-

=خر-

=الخر-

=الخراب-

=الخرابة-

=الخرابيش-

=الخراج-

=الخراجة-

=الخرادل-

=الخراديل-

=الخرار-

=الخرارة-

=الخراز-

=الخرازة-

بازار باز شد يا كساد شد،- تِ الأُمور:

كارها در هم بر هم شد،- الشي ءُ: آن چيز فاسد شد،- الرجُلَ: عطاى آن مرد را كم كرد يا بريد.

=الخُدْعَة-

فريب، گول زدن، آنكه فريب خورد، مكر و حيله.

الخُدَعَة: آنكه بسيار فريبنده و خدعه گر باشد.

=خَدَمَ-

- خِدْمَةً و خَدْمَةً هُ: براى او كار كرد،- هُ خِدَماتٍ كثيرةً: به او يارى و كمكهاى بسيار كرد،- مَصَالِحَ فلانٍ: براى فلانى سودمند بود و به وى سود رسانيد،- القُدَاسَ: به كاهن كمك كرد و دستيار او شد.

=الخَدْمَاء-

مؤنث (الأَخْدَم) است.

=الخَدْمَة-

ساعتى از شب يا روز.

=الخِدْمَة-

ج خِدَم و خِدمَات: كمك و مساعدت به ديگرى؛ «خِدْمَةً للحقيقة»:

خدمتى كه براى حقيقت انجام شود؛ «الخدْمَةُ العسكرية»: خدمت سربازى؛ «الخِدْمَةُ الإجباريّة»: خدمت الزامى زير پرچم؛ «فى خِدْمَتِكُم»: در خدمت شما؛ «الْخِدمَات»: در اصطلاح اقتصاد بمعناى صادرات منظور نشده از قبيل ترانزيت و اعاده ى صادرات و جهانگردى و غيره.

=الخَدَمَة-

ج خَدَم و خِدَام و خَدَمَات: خلخال، پاى برنجن، ساق، حلقه ى قوم، تسمه اى از چرم بسان حلقه كه بر دست شتر بندند.

=الخِدَمَة-

تسمه اى از چرم بسان حلقه كه بر دست شتر بندند.

=الخِدْن-

ج أخْدَان: دوست و يار و همدم.

اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=الخُدَنَة-

آنكه با مردم بسيار دوستى و محبت كند.

=الخَدُوج-

خُدُوج و خِدَاج و خَدَائِج: بچه ى ستور كه ناقص بدنيا آمده يا قبل از زمان طبيعى زائيده شده باشد.

=الخَدُوش-

آنچه كه بسيار خراش زند يا بگزد، مگس، كك.

=الخَدُوع-

ج خُدُع: آنكه بسيار حيله و خدعه زند.

=الخَدِيج-

مترادف (الخَدُوج) است.

=الخَدِيعَة-

ج خَدَائِع: مكر و حيله، آنچه كه با آن گول زنند يا فريب دهند.

=الخَدِيم-

خدمتگزار، برده.

=الخَدِين-

مترادف (الخِدْن) است.

=الخُدَيْوِيّ-

لقبى است كه در گذشته بر عزيز يا حاكم مصر اطلاق مى شده است.

اين واژه فارسى است بمعناى پادشاه يا وزير يا مهتر.

=خَذْرَفَ-

خَذْرَفَةً [خذرف]: شتاب كرد،- هُ بِالسيفِ: دست و پاى او را بريد.

=الخُذْرُوف-

ج خَذَارِيف: آنكه در راه رفتن شتاب كند، صفحه ايست دايره اى كه داراى دو سوراخ است و در آنها نخ كنند و سپس با دو دست آنرا بحركت درآورند تا صداى مهيبى از آن خارج شود. نام ديگر آن (الخَرَّارة) است، گونه اى بازى كودكان كه به آن (البُلْبُل) نيز گويند، گروه شتران كه با هم روند.

=خَذَلَ-

- خَذْلًا و خَذْلَاناً و خِذْلَاناً فلاناً و عنهُ: او را تنها گذاشت و به وى يارى نكرد،- تِ الظبْيَةُ: آهو از گروه آهوان عقب افتاد و تنها شد.

=خَذَّلَ-

تَخْذِيلًا عنه أَصحابَهُ: دوستان او را از يارى و اعانت به وى باز زد،- هُ: او را به شكست و ترك جنگ وادار كرد.

=الخَذُول-

آنكه بسيار از يارى و اعانت ديگران بازماند،- مِن الظّبَاءِ: آهوئى كه از گروه خود بازمانده و تنها شده است؛ «رجُلٌ خَذُول الرجْلِ»: آنكه پايش بر اثر ضعف يا بيمارى يا مستى حركت نكنند و نتواند راه رود.

=خَرَّ-

- خَرِيراً [خرّ] الماءُ أو الريحُ: صداى آب يا وزيدن باد شنيده شد،- النَّائِمُ: آن مرد در خواب خُرخُر كرد،- خَرّاً و خُرُوراً: از بالا به پائين افتاد،- الرجُلُ: آن مرد بدرود زندگى گفت،- لِلَّهِ ساجداً: بدرگاه خداوند سجده كرد،- لِوَجْهِهِ: از روى بر زمين افتاد،- بين يَدَيْهِ: در برابر او سجده كرد،- تحت قَدَمَيْهِ:

خود را جلوى پاى او انداخت و فروتنى كرد،- عليهم: از جاى ناشناسى بر آنها حمله كرد.

=الخُرّ-

ج خِرَرَة [خرّ]: دهانه ى آسياب كه در آن گندم ريزند، زمينى كه سيل در آن اثر گذارده باشد،- (ع ا): بيخ گوش.

=الخَرَاب-

ج أَخْرِبة و خِرَب: ويران، ويرانه، اين واژه متضاد (العمَار) است.

=الخُرَابة-

گودى بالاى ران، سوراخ سوزن، هر سوراخ دايره اى مانند سوراخ گوش.

=الخُرَّابَة-

«خُرَّابَةُ الإبْرةِ»: سوراخ سوزن.

=الخَرَّابَة-

«خَرَّابَةُ الإبْرةِ»: سوراخ سوزن.

=الخَرَابِيش-

«خَرَابِيشُ الخَطّ»: خطوط كج و معوج؛ «خَرَابِيشُ الدجَاج و نحوِها»: اين تعبير در زبان متداول به معناى خطهائى است كه مرغ با ناخنهاى خود بر زمين كشد.

=الخُرَاج-

ج أَخْرَاج و أَخْرِجَة و جج أَخَارِيج:

مترادف (الخَرَاج) است،- ج خُراجات: آنچه كه از بدن مانند دُمّل خارج شود.

=الخَرَاج-

ج أَخْرَاج و أَخْرِجَة و جج أَخَارِيج:

كه از غله ى زمين و اموال گرفته شود، ماليات زمين، جزيه كه در بلاد اسلام از اقليتهاى مذهبى گرفته مى شود.

=الخِرَاج-

ج أَخْرَاج و أَخْرِجَة و جج أَخَارِيج:

مترادف (الخَرَاج) است.

=الخُرَاجَة-

واحد (الخُراج) است كه بر پوست بدن درآيد.

=الخَرَادِل-

پاره هاى گوشت.

=الخَرَادِيل-

«لحمٌ خَرَادِيلُ»: گوشت پاره پاره يا تكه تكه شده.

=الخَرَّار-

[خرّ]: آنكه در خواب خُرخُر بسيار كند.

=الخَرَّارَة-

مؤنث (الخَرّار)، گونه اى بازى كودكان كه به آن (الخُذْروف) گويند.

=الخَرَّاز-

كفاش يا كفشدوز.

=الخِرَازَة-

كفاشى.

=الخراس-

=الخراشة-

=الخراص-

=الخراط-

=الخراطة-

=الخرافة-

=خرب-

=الخرب-

=الخربة-

=خربش-

=الخربق-

=خربص-

=خرت-

=الخرت-

=خرج-

=الخرج-

=الخرجة-

=خرخر-

=الخرخرة-

=خرد-

=الخردة-

=الخردجي-

=الخردق-

=خردل-

=الخردل-

=الخردلة-

=الخردلية-

=خرز-

=الخِرَاس-

(ط): غذاى تولد.

=الخَرَّاس-

خُم ساز، خم فروش.

=الخُرَاشَة-

آنچه از ريزه هاى چيزى كه پس از سابيدن يا بريدن ريخته شود.

=الخَرَّاص-

دروغگو، بسيار دروغگو.

=الخَرَّاط-

چوب تراش، دروغگو.

=الخُرَاطَة-

آنچه كه بر اثر چوب تراشى بر زمين مى ريزد.

=الخِرَاطَة-

چوب تراشى، خراطي.

=الخُرَافَة-

ج خُرَافَات: سخن بيهوده و ياوه.

=الخَرَافَة-

سخن خنده آور مرد پير و خرفت و احمق.

=خَرَبَ-

- خَرْباً هُ: آن را ويران، آن را شقه يا سوراخ كرد،- خِرَابةً و خَرَابَةً و خَرْباً و خُرُوباً:

دزد شد.

=خَرِبَ-

- خَرْباً و خَرَاباً البيتُ: خانه ويران شد.

اين واژه ضدّ (عَمِرَ) است.

=خَرَّبَ-

تَخْرِيباً البيتَ: خانه را ويران كرد.

=الخُرْب-

ج خُرَب و أخْرَاب و خُرُوب:

فرورفتگى بالاى ران، سوراخ سوزن، هر سوراخ دايره اى مانند سوراخ گوش، ظرفى است كه چوپان زاد و توشه ى خود را در آن مى نهد، فساد در دين.

=الخَرِب-

برآمدگى كوه، جاى ناهموار، ترسو.

=الخُرْبة-

ج خُرَب و أَخْرَاب و خُرُوب: مترادف (الخُرْب) است.

=الخَرْبَة-

ج خَرَبَات: غربال، عيب، عورت، كار زشت، ظرفى كه چوپان در آن توشه ى خود را نهد، فساد در دين؛ «هو صَاحِبُ خَرْبَةٍ»: او در دين خود فاسد است.

=الخِرْبَة-

اسم هيأت است از (الخارِب)،- ج خِرَب: ويرانه، جاى خراب.

=الخَرِبَة-

ج خَرِبَات و خِرَب و خَرَائِب: ويرانه، جاى خراب.

=خَرْبَشَ-

خَرْبَشةً [خربش] الكتابَ أو العملَ: آن كتاب يا كار را تباه كرد.

=الخَرْبَق-

(ن): نام شكوفه ايست از رسته ى (شُقّارِيَّات) برگهاى آن سفيد و سياه است و براى سگها و خوكها زهر است و اما براى انسانها برگ سفيد آن قي آور است و برگ سياه آن مُسْهل است. در زمانهاى گذشته باين عقيده بودند كه اين گياه شفا دهنده ى ديوانگان است.

=خَرْبَصَ-

خَرْبَصَةً [خريص] الخيوطَ: نخها را درهم ريخت و باز كردن آنها از هم مشكل شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=خَرَتَ-

- خَرْتاً الأُذنَ: گوش را سوراخ كرد،- الأَرضَ: زمين را شناخت و راههاى آن برايش آشكار شد.

=خَرِتَ-

- خَرَتاً: راهنماى بيابان شد.

=الخُرْت-

ج أَخْرَات و خُرُوت: استخوان كوچك سينه، سوراخ سوزن و مانند آن،- مِنَ الذئاب: گرگ تيزرو و شتابنده.

=الخَرْت-

ج أخْرَات و خُرُوت: استخوان كوچكى است در سينه، سوراخ سوزن و مانند آن.

=خَرَجَ-

- خُرُوجاً و مَخْرَجاً من موضعه: از جاى خود خارج شد،- بِه: او را خارج كرد،- عليه: براى جنگ با وى بسوى او شتافت،- الى فلانٍ مِنْ دَيْنِهِ: بدهى او را پرداخت،- فِى الْعِلْم: در دانش نابغه شد،- تِ الرعيَّةُ على الْمَلِك: مردم عليه پادشاه شوريدند،- عن الطَّريق: از راه خارج شد و به سمت ديگرى رفت،- عن الخطِّ:

قطار از خط ريل خارج شد؛ «لَا يَخْرُجُ عَن»:

از خط خود خارج نمى شود، در حد خود باز مى ماند.

=خَرَّجَ-

تَخْرِيجاً هُ من المكان: وى را از آن جاى خارج كرد،- الغُلامُ اللَّوحَ: آن جوان بر قسمتى از لوح نوشت و بر قسمتى ديگر ننوشت،- تِ الراعيةُ المرتعَ: دام و ستور قسمتى از چراگاه را خوردند و قسمتى را رها كردند،- المسأَلَة: مسأله را توجيه كرد،- الأرضَ: بر زمين ماليات خراج بست،- الولدَ فى الأَدَب: آن جوان را آموخت و پرورانيد،- العملَ: آن كار را به چند گونه ى مختلف درآورد.

=الخُرْج-

ج خِرَجة: خورجين كه بر پشت ستور نهند.

=الخَرْج-

ج أَخْرَاج: خَرج. اين واژه ضد (الدَّخْل) است، خراج، ابر در آغاز آشكار شدن

الخَرْجَاء-

مؤنث (الاخرج) است.

=الخَرْجَة-

اسم مرّه از (الخُرُوج) است، بالكون يا تراس ساختمان به طرف بيرون خانه.

=خَرْخَرَ-

خَرْخَرَةً [خرخر] النائمُ: در خواب خُرخُر كرد.

=الخَرْخَرَة-

[خرخر]: صداى ريزش آب يا آبشار. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=خَرِدَ-

- خَرَداً تِ الجاريةُ: آن جارية يا دختر دوشيزه بود،- الرجلُ: آن مرد كم سخن شد.

=الخُرْدَة-

خُرده ريز از هر چيزى. اين واژه فارسى است.

=الخُرْدَجيّ-

خُرده فروش. اين واژه فارسى است.

=الخُرْدُق-

(ا ع): قطعه هاى ريز كُروي از سرب. اين واژه تركى است.

=خَرْدَلَ-

خَرْدَلَةً [خردل] الطعامَ: بهترين غذا را خورد،- اللحَم: گوشت را پاره پاره و ريز ريز كرد.

=الخَرْدَل-

(ن): گياه خردل از رسته ى (صليبيّات) است كه در باغها يا كناره ى راهها مى رويد از اين گياه در تهيه ى غذا استفاده مى شود و فوائد پزشكى دارد. و نيز از آن روغن استخراج مى شود.

=الخَرْدَلة-

(ن): واحد (الخَرْدَل) است.

=الخَرْدَلِيَّة-

(ز): نام گياهى است داراى ميوه اى خشك بسان گياهان قرنى كه بهنگام رسيدن دو قسمت مى شود.

=خَرَزَ-

- خَرْزاً الجلدَ: چرم را سوراخ كرد و دوخت.

=خَرزَ-

- خَرَزاً: كار خود را پس از ناتوانى محكم كرد.

=خرَّزَ-

تَخْرِيزاً الشجرُ: تنه ى درخت را كرم يا

=الخرز-

=الخرزة-

=خرس-

=الخرس-

=الخرساء-

=الخرسة-

=خرش-

=الخرش-

=الخرشاء-

=الخرشاف-

=الخرشة-

=الخرشفة-

=الخرشوف-

=خرص-

=الخرص-

=خرط-

=الخرط-

=الخرطال-

=خرطم-

=الخرطم-

=الخرطوم-

=خرف-

=الخرف-

=الخرفة-

=خرفش-

=الخرفي-

=خرق-

=الخرق-

موريانه سوراخ كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الخَرَز-

دانه هاى مهره ى گوناگون كه از آن تسبيح يا گردن بند سازند، دانه هائى كه در سيم به رشته درآورند، نگين هائى از سنگهاى قيمتى مانند الماس و ياقوت؛ «خَرَزُ الظهْرِ»: مهره هاى كمر.

=الخُرْزَة-

ج خُرَز: سوراخ دوختنى.

=الخَرَزَة-

واحد (الخَرَز) است: سنگ بزرگ توگود كه بر لب چاه يا دهانه ى آن قرار دهند؛ «خَرَزَاتُ المَلِكِ»: جواهرات تاج پادشاه.

=خَرِسَ-

- خَرَساً: زبان او از سخن گفتن بند آمد، صدائى از او شنيده نشد.

=خَرَّسَ-

تَخْرِيساً على النُّفَسَاء: به زن زائو غذاى تولد خورانيد.

الخُرْس: غذاى تولد.

=الخَرْس-

ج خُرُوس: خُم بزرگ.

=الخِرْس-

ج خُرُوس: خُم بزرگ. زمينى كه براى كشاورزى مناسب نباشد.

=الخَرْسَاء-

مؤنث (الأَخْرَس) است، ابرى كه رعد و برق ندارد، بلا و سختى.

=الخُرْسَة-

غذاى ويژه ى زن تازه زا.

=خَرَشَ-

- خَرْشاً هُ: آنرا خدشه دار كرد،- هُ الذبابُ: مگس او را گزيد،- الغُصْنَ:

شاخه را با چوب سركج كشيد،- لِعِيَالهِ:

براى خانواده ى خود كسب روزى كرد.

=خَرَّشَ-

تَخْرِيشاً هُ: آنرا خدشه دار كرد،- هُ الذبابُ: مگس او را گزيد،- الغُصْنَ:

شاخه ى درخت را خدشه دار كرد.

=الخَرَش-

ج خُرُوش (ح): مگس، خرده ريزهاى متاع خانه.

=الخِرْشَاء-

ج خَرَاشِيّ: پوست مار، پوست تخم مرغ، تيره گى؛ «خِرْشَاءُ العَسَل»:

زنبورهاى مرده در عسل، موم عسل.

=الخِرْشَاف-

زمين سفت و سنگلاخ كه در آن نتوان راه رفت.

=الخَرَشَة-

(ح): واحد (الخَرَش) است.

=الخَرْشَفة-

آميخته شدن سخن، حركت، زمين سنگلاخ.

=الخُرْشُوف-

(ن): نام گياهى است معروف به (ارضيّ شَوكيّ). اين واژه در زبان متداول رايج است.

=خَرَصَ-

- خَرْصاً: دروغ گفت،- هُ: آنرا تخمين زد،- فى الأمرِ: درباره ى آن امر حدس زد و گمان كرد،– خِرَاصَةً الشي ءَ:

آن چيز را اصلاح كرد.

=خَرَّصَ-

تَخْرِيصاً القصعة المكسورةَ و نحوَها:

ظرف شكاف برداشته را شكسته بندى كرد و دوخت.

=الخُرْص-

ج خُرْصَان: حلقه ى طلا يا نقره و جز آنها،- ج خِرَاص و اخْرَاص: شاخه ى نخل خرما.

=الخِرْص-

اسم است از (خَرَصَ)؛ «كَم خِرْصُ ارْضِك»: زمين تو چه قدر و اندازه است،- ج خِرصَان: مشك، زنبيل، حلقه ى طلا يا نقره و جز آنها، شاخه ى درخت خرما،- ج خِرَاص و اخْرَاص، و در زبان متداول بر سنگى كه در ديوار نصب كنند و با آن ستور را بندند اطلاق مى شود.

=خَرَطَ-

- خَرْطاً العودَ: چوب را تراشيد و صاف كرد،- الوَرَقَ: برگ را با دست از درخت كند،- الشجَرةَ: برگ درخت را كشيد و كند،- العُنْقودَ: خوشه ى انگور را در دهان نهاد و بدون حبه يا دانه بيرون كشيد،- البَازيَ: باز را فرستاد،- الرَّجُلَ فى الأمرِ: آن مرد را به آن كار داخل كرد،- الجواهرَ: جواهرات را در كيف نهاد،- الرجُلُ: آن مرد دروغ گفت.

=الخَرْط-

دروغ بسيار. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الخَرْطَال-

(ن): گياهى است از رسته ى (نجيليَّات) كه معمولًا علوفه ى حيوانات است، اين گياه را بويژه در امريكا جوشانده خورند.

=خَرْطَمَ-

خَرْطَمَةً [خرطم] هُ: بر خرطوم او زد.

=الخُرْطُم-

ج خَرَاطيم: مترادف (الخُرطُوم) است.

=الخُرْطُوم-

ج خرَاطِيم: بينى و بويژه در فيل؛ «خَرَاطِيمُ القومِ»: بزرگان قوم.

=خَرَفَ-

- خَرْفاً و خِرَافاً و خَرَافاً و مَخْرَفاً. الثمرَ: ميوه را چيد.

=خَرِفَ-

- خَرَفاً: از فرط پيرى عقل او تباه شد.

=خَرُف-

- خَرَفاً: مترادف (خَرِفَ) است.

=خُرِفَ-

تِ الأرضُ: باران پائيزى بر زمين باريد،- تِ البهائمُ: باد پائيزى بر جانوران وزيد، پائيز براى جانوران علوفه رويانيد.

=خَرَّفَ-

تَخْرِيفاً هُ: او را به خرفتى و كودنى نسبت داد.

=الخَرِف-

آنكه از پيرى عقلش كم شده باشد.

=الخَرِفَة-

مؤنث (الخَرِف) است.

=خَرْفَشَ-

خَرْفَشَةً [خرفش] الشي ءَ: آن چيز را به هم آميخت.

=الخَرْفِيّ-

منسوب به (الخَرِيف) است.

=الخَرَفِيّ-

منسوب به (الخَرِيف) است.

=خَرَقَ-

- خَرْقاً الثوبَ: جامه را پاره كرد،- البنَاءَ: براى ساختمان پنجره باز كرد،- فُلاناً بِالرّمح: فلانى را با نيزه زد،- المَفازَةَ: بيابان را پيمود تا به پايان آن رسيد،- الأرضَ: زمين را پيمود،- العادةَ:

رفتارى بر خلاف عادت كرد،- الرّجُلُ: آن مرد دروغ گفت، بازى بچگانه كرد،- الكذبَ: دروغپردازى كرد،- تِ الريحُ: باد تند وزيد،– خُرُوقاً فى البَيْت: در خانه ماند و از آن خارج نشد.

=خَرِقَ-

- خَرَاقَةً: احمق شد، كار خود را خوب انجام نداد.

=خَرُقَ-

- خَرَاقَةً: مترادف (خَرِق) است.

=خَرَّقَ-

تَخْرِيقاً هُ: آن چيز را پاره كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد دروغ بسيار گفت.

=الخُرْق-

حماقت، سوء تصرّف و نادانى، انديشه ى ناتوان، ضد (الرِّفق) است؛ «من الخُرْقِ فى الرأي أن»: از بى عقلى و حماقت است كه ...

=الخَرْق-

ج خُرُوق: سوراخ، فرورفتگى، زمين

=الخرق-

=الخرقاء-

=الخرقة-

=خرم-

=الخرم-

=الخرماء-

=الخرمة-

=خرمش-

=الخرنوب-

=الخرنوبة-

=الخروب-

=الخروبة-

=الخروج-

=الخرود-

=الخرور-

=الخروس-

=الخروع-

=الخروف-

=الخروفة-

=الخري-

=الخريت-

=الخريج-

=الخريدة-

=الخرير-

=الخريز-

=الخريطة-

=الخريع-

=الخريف-

=الخريفي-

=الخريم-

=خز-

=الخز-

=خزا-

=خزى-

=الخزى-

=الخزاعي-

=الخزاف-

=الخزام-

=الخزامى-

=الخزامة-

=الخزان-

=الخزانة-

فراخ كه در آن بادها وزند، خشكى و بيابان.

=الخَرَق-

مترادف (الخُرْق) است.

=الخَرْقَاء-

مونث (الأَخْرَق) است، باد تند و سخت، زمين فراخ كه در آن بادها وزند.

=الخُرْقَة-

مترادف (الخُرْق) است.

=الخِرْقة-

ج خِرَق: تكه اى از جامه، خرقه.

=خَرَمَ-

- خَرْماً هُ: آن را سوراخ كرد، عصب بينى او را بريد،- الخِرزةَ: مهره را سوراخ كرد،- الإبْرة: سوراخ سوزن را شكست،- عن الطريق: از راه خود برگشت و عدول كرد، و در زبان متداول به معناى (اخْلَفَ) است.

=خَرِمَ-

- خَرَماً: عصب بينى او بريده شد.

=خَرُمَ-

- خَرَامَةً: بى بند و بار شد.

=خَرَّمَ-

تَخْرِيماً الخَرَزَ: مهره ها را سوراخ كرد.

=الخُرْم-

«خُرْمُ الإبرةِ»: سوراخ سوزن. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الخَرْم-

ج خُرُوم: دماغه ى كوه.

=الخَرْمَاء-

گوش سوراخ شده،- من العِناز:

بُزى كه گوش آن از پهنا بريده شده باشد.

=الخَرَمة-

جاى سوراخ كردن بينى.

=خَرْمَشَ-

خَرْمَشَةً: مترادف (خَمَشَ) است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الخُرْنُوب-

(ن): مترادف (الخَرُّوب) است.

=الخُرْنُوبة-

(ن): واحد (الخُرنُوب) است.

=الخَرُّوب-

ميوه ى درخت (الخُرنُوب) است،- (ن): درخت ميوه ايست از رسته ى قرنيات كه همواره داراى برگهاى سبز است. از اين گياه براى دام و ستور علوفه تهيه مى كنند و از آن گونه اى شيره بدست مىيد.

=الخَرُّوبة-

(ن): واحد (الخَرّوب) است. و در زبان متداول به معناى پاره آهنى است كه در سوراخ ديوار و جز آن براى جلوگيرى از بيرون شدن چيزى قرار دهند.

=الخُرُوج-

مص؛ «يومُ الخُرُوج»: روز عيد، روز رستاخيز يا قيامت كه مردگان از قبرها بيرون آيند.

=الخَرُود-

ج خَرَائِد و خُرُد و خُرَّد: دوشيزه ى باكره كه ازدواج نكرده باشد، دختر با شرم و آرام و كم سخن.

=الخَرُور-

[خرّ]: جائى كه در آن گودالها و آب باشد، صداى گربه.

=الخَرُوس-

دخترى كه براى اولين بار آبستن شده باشد، زن تازه را كه براى غذائى ويژه از قبيل كاچى و جز آن آماده كنند.

=الخِرْوَع-

(ن): درخت كرچك از رسته ى فَرْبِيُونيَّات كه از دانه هاى آن روغن كرچك بدست آورند.

=الخَرُوع-

ج خَرَائِع و خُرُوع من النساء: زنى كه همواره از نرمى كج و خم مى شود.

=الخَرُوف-

ج خِرَاف و أَخْرِفَة و خِرْفَان (ح):

گوسفند.

=الخَرُوفَة-

(ح): گوسفند ماده.

=الخُرِّيّ-

ج خِرَرَة [خرّ]: مترادف (الخُرّ) است.

=الخِرِّيت-

ج خَرَارِيت و خَرَارِت [خرت]:

راهنماى بيابان كه بر همه جاى و گوشه و كنار آن آگاه باشد.

=الخِرِّيج-

آنكه در مدرسه ى عالى و يا دانشگاه درس خوانده باشد، آنكه در رشته اى از علوم دانشگاهى از قبيل پزشكى يا مهندسى يا حقوق تحصيلات خود را به پايان رسانيده باشد.

الخَرِيد ج خَرَائِد و خُرُد و خُرَّد: دوشيزه ى باكره كه ازدواج نكرده باشد؛ «لُؤْلُؤَةٌ خَرِيدٌ»:

مرواريدى كه سوراخ نشده باشد؛ «صوتٌ خَرِيدٌ»: صداى نرم و آرام كه در آن اثر حيا و آزرم باشد.

=الخَرِيدة-

ج خَرَائِد و خُرُد و خُرَّد: مرواريد سوراخ نشده.

=الخَرِير-

ج أَخِرَّة [خرّ]: صداى آب، خُرخُر خواب، جاى هموار ميان دو بلندى.

=الخَرِيز-

(طب): دردى كه مانند فرو كردن چيزى بر بدن احساس شود بسان بيمارى نِقرس.

=الخَرِيطَة-

ج خَرَائِط: كيسه يا كيف كه از چرم يا پوست درست كنند، نقشه ى جغرافيائى. نام ديگر آن (الخَارِطَة) است و عربى فصيح آن (المُصَوَّر) يا (المُخَطَّط) است.

=الخَرِيع-

من الرجال: مرد ناتوان،- ج خَرَائِع و خُرُوع مِن النسَاء: زنيكه از فرط نرمى كج و معوج راه رود.

=الخَرِيف-

فصل پائيز، باران پائيزى.

=الخَرِيفِيّ-

منسوب به (الخَرِيف) است.

=الخَرِيم-

آنكه بى بند و بار باشد.

=خَزَّ-

- خَزّاً [خزّ] الحائط: بر روى ديوار خار كشيد تا كسى از آن بالا نرود،- هُ بِالرُّمح: با نيزه او را زد،- التمرُ: خرما كمى ترش شد.

=الخَزّ-

ج خُزُوز: خز، پارچه كه از پشم و ابريشم بافند، ابريشم. و در زبان متداول بر خزه يا طحلب اطلاق مى شود.

=خَزَا-

- خَزْواً [خزو] هُ: او را سياست و تنبيه كرد، وى را از خواسته اش بازداشت، با او دشمنى كرد،- الدَّابَّة: ستور را خسته كرد.

=خَزَى-

- خَزْياً [خزي]: از او خوارتر شد،- هُ:

او را به خوارى كشانيد، وى را رسوا كرد.

=الخَزَى-

[خزي]: «يا للخزَى»: چه بسيار ننگ و عار.

=الخِزَاعِيّ-

آنكه اندام و قامت بسيار بلند داشته باشد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الخَزَّاف-

سفال ساز، فروشنده ى كوزه هاى سفالى.

=الخَزَام-

(ن): گياهى است خوشبو از رسته ى شفويات كه از آن عطر سازند.

=الخِزَام-

حلقه اى كه زمام را بر آن بندند و معمولًا در بينى ستور قرار دهند.

=الخُزَامَى-

(ن): بوته گلى است از رسته ى زنبقيها كه داراى پياز است و به گونه هاى متعدد مى باشد. اين گياه در هلند بسيار كشت مى شود،- (ن): مترادف (الخَزَام) است.

=الخِزَامَة-

حلقه اى كه زمام بر آن بسته شود.

=الخَزَّان-

آب انبار، مخزن آب.

=الخَزَانة-

انبارگرى، حرفه ى (الخازِن) انبار كننده است.

=الخزانة-

=خزر-

=الخزر-

=الخزراء-

=الخزرة-

=الخزز-

=الخزعبل-

=الخزعبلة-

=الخزعبيل-

=الخزف-

=الخزفة-

=الخزفي-

=خزق-

=خزل-

=خزم-

=الخزم-

=خزن-

=الخزنة-

=خزي-

=الخزي-

=الخزية-

=الخزين-

=الخزينة-

=خس-

=الخس-

=الخسارة-

=الخساس-

=الخسالة-

=الخسان-

=خسأ-

=خسئ-

=خسر-

=خسس-

=خسف-

=الخسف-

=الخسفة-

=خسل-

=الخِزَانة-

ج خَزَائِن: خزانه، انبار، و در زبان متداول بمعناى گنجه و صندوق چوبى است كه در آن متاع خود را نهند؛ «خِزانة الكُتُب»: مخزن كتاب، كتابخانه؛ «خِزَانَةُ الدولة»: خزانه ى دولت، بيت المال.

=خَزَرَ-

- خَزْراً: با گوشه ى چشم خود نگريست،- الرَّجُلُ: آن مرد گريخت.

=خَزِرَ-

- خَزَراً تْ عينُهُ: چشم او تنگ شد.

=خَزَّرَ-

تَخْزِيراً الشي ءَ: آن چيز را تنگ كرد.

=الخَزَر-

تنگى و گودى چشم، نژادى از مردم كه داراى چشمهاى ريز و تنگ مى باشند.

=الخَزْرَاء-

مؤنَّث (الأَخزر) است.

=الخُزْرَة-

بدترين گونه ى كج بينى، لوچى.

=الخُزَز-

ج خِزَّان و أَخِزَّة [خزّ] (ح): خرگوش نر.

=الخُزَعْبِل-

سخنان بيهوده و باطل و خنده آور.

=الخَزَعْبَل-

مترادف (الخُزَعْبِل) است.

=الخُزَعْبَلَة-

ج خُزَعْبَلَات: شوخى و مزاح.

=الخُزَعْبِيل-

مترادف (الخُزَعْبِل) است.

=الخَزَف-

سفال، آنچه از ظرف و كوزه گلى كه در كوره ى آتش پخته شده باشد.

=الخَزَفَة-

واحد (الخَزَف) است.

=الخَزَفِيّ-

مترادف (الخَزّاف) است.

=خَزَقَ-

خَزْقاً الثوبَ: جامه را شكافت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=خَزَلَ-

- خَزْلًا الشي ءَ: آن چيز را بريد،- هُ عن حاجتِهِ: نيازمندى او را به تعويق انداخت.

=خَزِلَ-

- خَزَلًا: كمر او شكست.

=خَزَمَ-

- خَزْماً اللآلئَ: مرواريدها را به رشته در آورد،- البَعِيرَ: بر گوشه ى بينى شتر خزّامه (حلقه ى بينى) بست.

=خَزَّمَ-

تَخْزِيماً البعيرَ: مترادف (خَزَمَهُ) است.

=الخَزَم-

(ن): گياهى كه از ريشه هاى آن طناب بافند.

=خَزَنَ-

- خَزْناً المالَ: مال را اندوخته كرد، راز را پنهان كرد،- اللّسَانَ: جلوى زبان را از گفتن گرفت،- خَزْناً و خُزُوناً اللحمُ: گوشت گنديد و بد بوى شد.

=خَزِنَ-

- خَزَناً اللحُم: گوشت گنديد.

=خَزُنَ-

- خَزَانَةً اللحمُ: گوشت گنديد.

=الخَزْنَة-

مال ذخيره شده، كنار گذارده شد. اندوخته شد.

=خَزِيَ-

- خِزْياً و خَزًى [خزي]: خوار و زبون شد، در بلا و سختى افتاد و با آن خوار و زبون شد،- خَزَايَةً و خَزًى هُ و منهُ: از او حيا كرد، او را شرمگين كرد.

=الخِزْي-

[خزي]: خوارى و زبونى، دورى.

=الخَزْيَة-

[خزي]: مترادف (الخِزْية) است.

=الخِزْيَة-

[خزي]: بلا، خوى بد كه انسانرا به خوارى كشاند.

=الخَزِين-

گوشت فاسد و گنديده.

=الخَزِينَة-

ج خَزَائِن: جاى اندوختن، خزينه؛ «خَزِينةُ الدوْلة»: بيت المال، خزينه ى دولت.

=خَسَّ-

- خَسَاسَةً و خُسُوسَةً و خِسَّةً [خسّ]: رذل و پست شد، از قدر و منزلت وى كاسته شد،- خَسّاً نصيبَهُ: سهم او را كم و بىرزش كرد.

=الخَسّ-

(ن): كاهو؛ «خَسُّ الحِمار»: نام گياهى است بيابانى؛ «خَسُّ البَقَر»: نام گياهى است بيابانى.

=الخَسَارة-

ج خَسَائِر: زيان، خسارت. اين واژه ضد (الرِّبح) است، فقدان، گم شدن؛ «يا خَسَارة»: چه بسيار زيان، چقدر زيان بار است؛ «خَسَائِرُ فادِحةٌ»: زيانهاى بسيار.

=الخُسَاس-

[خسّ] من الأشياء: هر چيز بىرزش.

=الخُسَالَة-

گونه ى بد و نامرغوب از هر چيزى.

=الخِسَالَة-

مترادف (الخُسَالة) است.

=الخُسَّان-

[خسّ] (فك): ستاره هائى كه هيچگاه غروب نكند مانند ستاره هاى دُبّ اكبر يا هفت اورنگ.

=خَسَأَ-

- خَسْأَ و خُسُوءًا [خسأ] الكلبَ: سگ را راند و دور كرد،- الكلبُ: سگ دور شد،- البَصَرُ: چشم خسته شد.

=خَسِئَ-

- خَسَأً [خسأ] الكلبُ: سگ دور و خسته شد.

=خَسَرَ-

- خَسْراً و خُسْرَاناً الميزانَ: ترازو را كاهش داد،- المالَ: مال را از دست داد.

=خَسِرَ-

- خَسْراً و خُسْراً و خَسَراً و خُسُراً و خَسَاراً و خَسَارَةً و خُسْرَاناً: زيان كرد. ضد (ربح) است، گمراه و تباه شد.

=خَسَّرَ-

تَخْسِيراً هُ: او را به زيان كشانيد، وى را گمراه و تباه كرد.

=خَسَّسَ-

تَخْسِيساً [خسّ] نصيبَهُ: سهم او را كم و ناچيز كرد.

=خَسَفَ-

- خُسُوفاً القمرُ: ماه گرفت و خسوف كرد،- المكانُ: آن مكان فرو رفت و غرق شد،- فلانٌ فى الأرض: فلانى رفت و از او خبرى نشد،- تِ العينُ: حدقه ى چشم در سر فرو رفت،- السقْفُ: سقف فرو ريخت،- الشي ءُ: آن چيز كم شد،- الرجُلُ: آن مرد لاغر شد و گوشت تنش آب گرديد،- خَسْفاً الشي ءُ: آن چيز بريده شد، كنده شد، فرو رفت،- الشي ءَ:

در آن چيز فرو رفت، آنرا بريد،- البِئرَ: چاه را در زمين سنگ كند و آب پياپى از آن بيرون شد،- فلاناً: فلانى را خوار و وادار به آنچه كه نميخواهد كرد،- خُسُوفاً و خَسْفاً العينَ: چشم را كند و بيرون كشيد،- اللّهُ الأرضَ: خداوند آن زمين با هر چه كه بر آن بود فرو برد و ناپديد كرد،- اللّهُ الأرض بِفلانٍ: خداوند فلانى را از زمين برداشت و ناپديد كرد.

=الخُسْف-

تحقير و تحميل انسان به آنچه كه نخواهد، نارگيل خوراكى.

=الخَسْف-

نقصان، كمبود، خوارى، زبون كردن و تحميل انسان بر كارى كه نخواهد؛ «سامَهُ خَسْفاً»: كارى بر او تحميل كرد، نارگيل خوراكى.

=الخَسْفَة-

من الأَرض عند العامَّة: زمين گود و فرو رفته. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=خَسَلَ-

- خَسْلًا هُ: او را زشت و فرو مايه

=الخسوف-

=خسي-

=الخسي ء-

=الخسير-

=الخسيس-

=الخسيسة-

=الخسيف-

=الخسيل-

=خش-

=الخش-

=خشى-

=الخشاء-

=الخشاب-

=الخشار-

=الخشارة-

=الخشاش-

=الخشاشة-

=الخشاف-

=الخشام-

=الخشاية-

=خشب-

=الخشب-

=الخشب ي-

=الخشباء-

=الخشبة-

=الخشبي-

=الخشخاش-

=الخشخاشة-

=خشخش-

=الخشخش-

=خشر-

=الخشرم-

=خشع-

=الخشعة-

كرد.

=الخُسُوف-

گرفته شدن روشنائى ماه، خسوف.

=الخَسُوف-

ج خُسُف من الآبار: چاهى كه در سنگ كنده شده و همواره پر آب است،- من النُّوق: ماده شتر شيرده كه در زمستان شير آن بند آيد،- من السَّحَابِ: ابرى كه پر آب باشد.

=خَسِيَ-

[خسأ]: نااميد شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الخَسِي ء-

[خسأ]: پشم نامرغوب و مانند آن.

=الخَسِير-

آنكه گمراه و تباه شده باشد.

=الخَسِيس-

ج أَخِسَّة و خِسَاس [خسّ]: پست، رذل، بىرزش، فرومايه، سفله، و در زبان متداول بمعناى بخيل است.

=الخَسِيسَة-

ج خَسَائِس [خسّ]: مؤنث (الخَسِيس) است؛ «خَسَائِس الأُمور»: كارهاى پست و كوچك.

=الخَسِيف-

من العيون: چاه گود و فرو رفته،- ج اخْسِفَة و خُسُف مِن الآبارِ و من النوقِ و من السحَابِ: مترادف (الخَسُوف) است.

=الخَسِيل-

ج خِسَال و خَسَائِل: رذل و پست.

=خَشَّ-

- خَشّاً [خشّ] فيه: داخل آن چيز شد،- البعيرَ: در بينى شتر چوبى قرار داد،- زيداً: زيد را با نيزه زد،- السحَابُ: ابر كمى باريد.

=الخَشّ-

[خشّ]: مص، شكاف در چيزى، چيز زبر و خشن، پيادگان، باران كم.

=خَشَّى-

تَخْشِيَةً [خشي] هُ: او را ترسانيد،- هُ فلاناً: فلانى را به ترس وادار كرد.

=الخُشَّاء-

[خشّ] (ع ا): استخوان پشت گوش. مُثناى آن (خُشَّاوانِ) است.

=الخَشَّاب-

ج خَشَّابَة و خَشَّابون: چوب فروش، تخته فروش.

=الخُشَار-

باقيمانده يا ته مانده ى سفره ى غذا، نامرغوب هر چيزى، مردم سَفَله و پست، جوبى مغز.

=الخُشَارَة-

مترادف (الخُشَار) است.

=الخُشَاش-

[خشّ]: دلير و قهرمان، پست و بىرزش.

=الخِشَاش-

أَخِشَّة [خشّ]: چوبى كه در استخوان بينى شتر نهند، خشم، حشره هاى زمين و گنجشكها و مانند آنها،- (ح): مار كوهى؛ «خِشَاشَا الشي ء»: دو طرف چيزى.

=الخِشَاشَة-

واحد (الخشَاش) است.

=الخِشَاف-

(ط): مويز خيسانده شده در آب؛ «خِشَافٌ الرُّمّان» (ط): غذائى است كه به جاى كشمش در آن اناردان و شكر ريزند.

=الخُشَام-

آنكه داراى بينى بزرگ است.

=الخِشَّايَة-

[خشّ]: چادرى كوچك و مستطيل است كه از نى سازند و براى كرم ابريشم نصب كنند. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=خَشَبَ-

- خَشْباً الشي ءَ: آن چيز را برگزيد،- السيفَ: شمشير را برّاق و صيقلى كرد،- الشي ءَ بالشي ءِ: چيزى را با چيزى آميخت،- الكلامَ أوِ العَمَلَ: سخن را متين نگفت و يا كار را بخوبى انجام نداد،- الشعْرَ: شعر را همانگونه كه مىيد بدون تصحيح گفت.

=خَشَّبَ-

تَخْشِيباً الشي ءُ: آن چيز بسان چوب سفت شد.

=الخَشَب-

ج خَشَب و خُشُب و خُشْب و خُشْبَان:

چوب خشك، تنه ى سفت درخت؛ «الخَشَبُ الوَرْدِي»: گونه اى چوب گرانبها كه در برازيل بدست مىيد و بر آن (الجَاكَرَنْده) اطلاق مى شود؛ «الخَشَبُ المُعَاكَس»: چوبى كه در رده هاى بزرگ بگونه ى صفحه بهم چسبيده است و داراى ريشه هاى معاكس است.

=الخَشِب ي-

سفت و خشن؛ «عَيْشٌ خَشِبٌ»:

زندگى دشوار و سخت.

=الخَشْبَاء-

زمين سنگلاخ كه در آن سنگ و ريگ و گل بهم آميخته باشند.

=الخَشَبَة-

واحد (الخَشَب) است؛ «خَشَبَةُ المَيّت»: نعش كه بر آن مرده را حمل كنند؛ «خشَبَةُ المَسْرَح»: سِن يا صحنه نمايش كه بر روى آن هنر پيشگان نمايش دهند؛ «على خَشَبَةِ المَسْرَح»: بر روى سن.

=الخَشَبِيّ-

منسوب به (الخَشَب) است.

=الخَشْخَاش-

[خشخش] (ن): خشخاش، گياهى است از رسته ى خشخاشها، اين گياه خواب آور و بى هوش كننده است و از شيره ى آن ترياك بدست مىيد،- (ن):

گياهى است علفى و مركز آن امريكا است از رسته ى خشخاشها كه داراى برگهاى پهن است و ميوه هاى آن را پخته و ميخورند. اين گياه مزه ى خربوزه دارد و در مناطق گرمسيرى مانند مصر كِشت مى شود.

=الخَشْخَاشَة-

(ن): واحد (الخَشْخَاش) است، و در زبان متداول بر مقبره كه مردگان را در آن دفن كنند اطلاق مى شود.

=خَشْخَشَ-

خَشْخَشَةً [خشخش] السلاحُ أو الحُليُّ:

از اسلحه يا زيور آلات بر اثر اصطكاك بهم صدا شنيده شد،- فلانٌ بين الشّجرِ أو القومِ:

فلانى به ميان درختان يا قوم رفت و پنهان شد.

=الخُشْخُش-

[خشخش]: زيورى از طلا كه بهنگام تكان خوردن صدا در آورد.

=خَشَرَ-

- خَشْراً: باقيمانده ى غذا را بر روى سفره نگهداشت،- الشي ءَ: آن چيز را پاك و زدوده كرد.

=الخَشْرَم-

ج خَشَارمة [خشرم]: گروه و دسته ى زنبوران، فرمانده زنبوران، سوراخ زنبوران، سنگ نرمى كه از آن گچ سازند.

=خَشَعَ-

- خُشُوعاً لهُ: خوار و زبون شد و به او فروتنى كرد،- بَصَرُهُ: با چشم خود اظهار فروتنى كرد،- الصوتُ: صدا آرام شد،- تِ الشمسُ: آفتاب رو به غروب رفت،- الورقُ: برگ پژمرده شد،- بِبَصَرِه:

چشم خود را پوشانيد و نگاه نكرد،- تِ الأَرضُ: زمين خشك شد و باران نيامد.

=الخُشْعَة-

ج خُشَع: تپه ى كوچك.

=الخِشْعَة-

ج خِشَع: نوزاد بقير است. بقير بر زنى اطلاق مى شود كه مى ميرد و در

=الخشف-

=الخشفة-

=خشم-

=الخشماء-

=خشن-

=الخشن-

=الخشناء-

=الخشوع-

=الخشونة-

=خشي-

=الخشي-

=الخشيا-

=الخشيان-

=الخشيانة-

=الخشيب-

=الخشية-

=الخشيف-

=الخشين-

=خص-

=الخص-

=خصى-

=الخصار-

=الخصاص-

=الخصاصة-

=الخصاف-

=الخصام-

=الخصان-

=خصب-

=الخصب-

=خصر-

=الخصر-

=خصص-

شكمش بچه ى زنده باشد و با شكافتن شكم او بچه را زنده بيرون آورند.

=الخُشْف-

ج خِشَفَة: بچه ى آهو بهنگام تولد.

=الخَشْف-

صدا، بانگ، تكان خوردن، حسّ پنهان، مترادف (الخُشْف) است.

=الخِشْف-

مترادف (الخُشْف) است.

=الخَشَف-

يخ سفت و خشك، حامد نرم.

=الخَشْفَة-

صدا، بانگ، حركت و حسّ پنهانى.

=الخَشَفَة-

مترادف (الخَشْفة) است.

=خَشَمَ-

- خَشْماً هُ: بينى او را شكست.

=خَشِمَ-

- خَشَماً و خُشُوماً: بينى او فراخ شد،- الأَنفُ: بوى بينى او دگرگون شد.

=الخَشْمَاء-

مؤنث (الأَخْشَم) است.

=خَشُنَ-

- خُشْنَةً و خَشَانَةً و خُشُونَةً و مَخْشَنَةً: زبر و خشن شد. اين واژه خلاف (نَعِمَ) و (لَانَ) است.

=خَشَّنَ-

تَخْشِيناً هُ: آن را خشن كرد؛ «خَشَّنَ صَدْرَهُ»: سينه ى او را پر از كينه كرد.

=الخَشِن-

ج خِشَان: زبر، خلاف (الناعِم و الليِّن) است؛ «الجِنْسُ الخَشِن»: بر مردان اطلاق مى شود.

=الخَشْنَاء-

مؤنث (الأَخْشَن) است؛ «كَتِيبَةٌ خَشْنَاء»: لشكر تا دندان مسلّح.

=الخُشُوع-

مص، تواضع، فروتنى.

=الخُشُونَة-

زبرى. ضد (النعُومَة) و (اللِّين) است.

=خَشيَ-

- خَشْياً و خِشياً و خَشْيَةً و خَشَاةً و خَشَيَاناً و مَخْشِيَةً و مَخْشَاةً [خشي] هُ: از او ترسيد و پرهيز كرد.

=الخَشِي-

[خشي]: ترسو،- من النبات: گياه خشك.

=الخَشِيّ-

مترادف (الخَشِي) است.

=الخَشْيَا-

ج خَشَايَا [خشي]: مؤنث (الخَشْيَان) است.

=الخَشْيَان-

[خشي]: مترادف (الخَائِف) است.

=الخَشْيَانَة-

ج خَشَايَا [خشي]: مؤنث (الخَشْيَان) است.

=الخَشِيب-

ج خُشُب و خَشَائِب: نامرغوب، دراز و خشن و بدخوى و جفا پيشه؛ «جَمَلٌ خَشِيب»: شتر تنومند و سنگين،- من السيُوف: شمشير تازه ساز كه هنوز برّاق و صيقلى نشده باشد،- من القِسىّ: نيزه ى تراشيده شده.

=الخِشْيَة-

[خشي]: مص؛ «خَشْيَةَ أنْ»: از ترس اينكه ...

=الخِشْيَة-

[خشي]: ترس،- «خِشْيَةً مِن»: از ترس.

=الخَشِيَة-

ج خَشَايَا [خشي]: مؤنث (الخَشِي) است.

=الخَشِيف-

[خشف]: مترادف (الخَشَف) است.

=الخَشِين-

بدخوى و خشن.

=خَصَّ-

- خَصَاصَةً و خَصَاصاً و خَصَاصَاءَ [خصّ]:

فقير شد، بى چيز شد،– خصّاً و خُصُوصاً و خُصُوصَةً و خُصُوصِيَّةً و تَخِصَّةً و خِصيَّةً و خِصِّيصى و خِصِّيصَاءَ فُلاناً بالشي ءِ: آن چيز را به فلانى اختصاص داد و براى او برگزيد؛ «خَصَّهُ بالودّ»: به تنهائى او را دوست داشت،- خَصّاً و خُصُوصاً الشي ءُ: آن چيز اختصاصى شد. ضد (عَمَّ) است،- الشي ءَ لِنَفْسِهِ: آن چيز را براى خود برگزيد،- هُ بعنايته: او را مورد توجه و اهميت قرار داد،- هُ بالذِكرِ: به ياد او شد،- بِهِ نَفْسهُ: او را به خود اختصاص داد؛ «هَذَا لَا يَخُصُّنى»:

علاقه اى به آن ندارم؛ «اخُصُّ مِنهم»: مقصود من درباره ى آنهاست سخن مى گويم.

=الخُصّ-

ج أَخْصَاص و خُصُوص و خِصَاص:

خانه اى كه از ني يا درخت ساخته شده باشد، كلبه ى مى فروش.

=الخِصّ-

ناقص، كم؛ «شَهْرٌ خِصّ»: ماه سى كم.

=خَصَى-

- خِصَاءً [خصي] هُ: آن مرد را اخته كرد.

=خُصَى-

الثَّعْلَبِ [خصي] (ن): مترادف (السَّحْلَب) است.

=خُصَى-

الكَلْبِ [خصي] (ن): مترادف (السَّحلَب) است.

=الخِصَار-

شلوار، دامن.

=الخَصَاص-

[خصّ]: هر شكاف يا سوراخى كه بر درب يا نقاب و مانند آن باشد؛ «بَدَا القمرُ من خَصَاص الغيم»: ماه از لابلاى ابر ديده شد؛ «لَمَحْتُهُ من خَصَاص الباب»: او را از سوراخ درب ديدم، شكاف و فرورفتگى در ديوار و مانند آن.

=الخُصَاصَة-

ج خُصَاص [خصّ]: باز مانده ى انگور بر درخت پس از چيدن انگورها، مقدارى كم.

=الخَصَاصَة-

[خصّ]: واحد (الخَصَاص) است، بينوائى و بدحالى؛ «سَدَدْتُ خَصَاصَةَ فلانٍ»: فقر و نيازمندى فلانى را جبران كردم.

=الخَصَّاف-

نعل كوب، نعل ساز، دروغگو.

=الخِصَام-

دشمنى، جدال، نزاع، اختلاف.

=الخُصَّان-

[خصّ] من القوم: نيكان و بزرگان قوم؛ «إنَّمَا يفعل هذا خصَّانُ الناسِ»:

همانا كه اين كار را بزرگان قوم انجام ميدهند.

=الخِصَّان-

[خصّ] من القوم: مترادف (الخُصَّان) است.

=خَصَبَ-

- خِصْباً المكانُ: در آن جاى گياه و خير و بركت زياد شد.

=خَصِبَ-

- خِصْباً المكانُ: مترادف (خَصَبَ) است.

=الخِصْب-

ج أخْصَاب: بسيارى گياه و خير و بركت، فراخ روزى و زندگى.

=الخَصِب-

جاى پرگياه و با بركت.

=خَصِرَ-

- خَصَراً اليومُ: روز سرد شد،- الرجُلُ: سرما دست و پاى آن مرد را زد.

=الخَصْر-

ج خُصُور: كمر انسان، پهلوى انسان؛ «خَصْرُ القَدَم»: پنجه ى پا.

=الخَصَر-

سرما.

=الخَصِر-

سرد.

=خَصَّصَ-

تَخْصيصاً [خصّ] الشي ءَ: آن چيز را ويژه كرد. اين واژه ضد (عَمَّمَهُ) است،- هُ

=خصف-

=الخصف-

=الخصفة-

=خصل-

=الخصل-

=الخصلة-

=خصم-

=الخصم-

=الخصوبة-

=الخصوص-

=الخصوصي-

=الخصوصية-

=الخصومة-

=الخصي-

=الخصيب-

=الخصية-

=الخصيف-

=الخصيلة-

=الخصيم-

=الخضاب-

=الخضاد-

=الخضار-

=الخضارم-

=الخضاري-

=الخضام-

=الخضامة-

=خضب-

=الخضب-

=خضد-

=الخضد-

=خضر-

=الخضر-

=الخضراء-

بالشي ءِ: او را به آن چيز اختصاص داد.

=خَصَفَ-

- خَصْفاً النعلَ: لنگه كفش را بر روى جفت آن قرار داد و بست،- الشي ءَ على الشّي ءِ: چيزى را بر روى چيزى چسبانيد.

=الخَصْف-

مص، كفش، نعلين.

=الخَصَف-

ابزارى كه با آن كفش را جفت يا وصله كنند، رنگ سياه و سفيد.

=الخُصْفَة-

مهره.

=الخَصَفَة-

ابزارى كه با آن كفش را جفت كنند، يا وصله نمايند.

=خَصَلَ-

- خَصْلًا الشي ءَ: آن چيز را بريد و قطع كرد،- خَصْلًا و خِصَالًا القَومَ: بر آن قوم برترى يافت.

=خَصَّلَ-

تَخْصِيلًا هُ: آن چيز را قطعه قطعه كرد،- الشجَر: شاخه هاى درخت را كوتاه كرد.

=الخَصْل-

ج خُصُول: به هدف زدن، خطر جنگ و ستيز، آنچه كه بر سر آن قمار كنند.

=الخُصْلَة-

ج خُصَل: موى در هم پيچيده، يك تكه گوشت، خوشه، چوبى كه بر آن خار باشد، آن قسمت از چوب كه خشك نشده باشد.

=الخَصْلة-

ج خِصَال: خوى و خصلت چه خوب باشد يا چه بد ولى اغلب در خوبى گفته مى شود، خوشه، چوبى كه بر آن خار باشد، طرف چوب كه خشك نشده باشد، به هدف رسيدن.

=خَصَمَ-

- خَصْماً هُ: در دشمنى و مخاصمت بر او چيره شد.

=الخُصْم-

ج أَخْصَام و خُصُوم: زاويه، گوشه، كنار.

=الخَصْم-

ج خُصُوم و خِصَام: دشمن، نزاع كننده. اين واژه گاهى در مثنى و جمع و مؤنث يكسان بكار ميرود و گفته مى شود:

«هُما و هُم و هي خَصْمِي».

=الخُصُوبة-

مترادف (الخِصْب) است.

=الخُصُوص-

[خصّ]: مترادف (الخَصُوص) است؛ «بِخُصُوص، فى خُصُوص، مِن خُصُوص»:

درباره ى؛ «بِهَذا الخُصُوص، من هذا الخُصُوص»: در اين باره، در اين مورد؛ «على الخُصُوص» و «خُصُوصاً» و «على وَجْهِ الخُصُوص»: بويژه، مخصوصاً.

=الخَصُوص-

انفراد، يكتائى. مقابل اين واژه (العُمُوم) است، انحصار كه مقابل آن (الإطْلَاق) است.

=الخُصُوصِيّ-

خصوصى، ويژه. اين واژه خلاف (العُمُومي) است.

=الخُصُوصِيَّة-

مص، مؤنث (الخُصُوصِيّ) است.

=الخُصُومة-

دشمنى، نزاع و جدال.

=الخَصِي-

[خصي]: آنكه از درد خايه نالد.

=الخَصِيّ-

ج خِصْيَة و خِصْيان [خصي]: آنكه اخته شده باشد.

=الخَصيب-

پر بركت و فراخ و خوب.

=الخُصْيَة-

ج خُصًى [خصي] (ع ا): خايه ى مرد، بيضه؛ «خُصيَة البَحرِ» (ن): نام گياهى است.

=الخَصِيف-

كفش آماده شده، خاكستر، شيرى كه بر روى ماست ريزند، آنچه كه سياه و سفيد باشد، اسب يا گوسفند كه پهلو و كمرش سفيد باشد.

=الخَصِيلَة-

ج خَصِيل و خَصَائِل: تكه ى گوشت پيه دار؛ «ارتَعَدَتْ فَرَائِصُهُ وَ اضْطَرَبَتْ خَصَائِلُهُ»:

اعضاى بدن و گوشت و پيه او لرزيد و تكان خورد.

=الخَصِيم-

ج خُصَمَاء و خُصْمَان: مترادف (المُخَاصِم) است.

=الخِضَاب-

رنگ يا حنا، آنچه كه با آن خضاب كنند.

=الخَضَاد-

دردى است كه در اندام انسان پديد آيد.

=الخَضَار-

اولين گياه كه برايد.

=الخَضَّار-

سبزى فروش.

=الخُضَارِم-

[خضرم]: مهتر بخشنده و بزرگوار.

=الخُضَارِيّ-

ج خَضَارِيّ [خضر] (ح): گنجشك زردرنگ و متمايل به سبز است. نام ديگر آن (الأَخْيَل) است.

=الخُضَام-

آنچه كه خورده شده باشد.

=الخُضَامَة-

مترادف (الخضَام) است.

=خَضَبَ-

- خَضْباً الشي ءَ: آن چيز را رنگين كرد،- خُضُوباً الشجرُ: آن درخت سبز شد،- المكانُ: گياه آن زمين روئيد.

=خَضِبَ-

- خُضُوباً الشجرُ او المكانُ: درخت يا آن مكان سبز و گياهدار شد.

=خُضِبَ-

خُضُوباً الشجرُ و المكانُ: آن درخت يا آن جاى سبز شدند.

=خَضَّبَ-

تَخْضِيباً الشي ءَ: آن چيز را رنگين كرد،- شَعْرَهُ بالحِنَّاءِ: موى سر خود را با حنا رنگين كرد.

=الخَضْب-

ج خُضُوب: سبزى درخت، گياه تازه درآمده بر اثر بارندگى،- (ز): ماده ى سبزى كه در گياهان موجود است و به آن (كلوروفيل) گويند.

=خَضَدَ-

- خَضْداً العودَ: چوب را شكست ولى از هم جدا نشد، چوب را تازد ولى نشكست،- الشجَرَ: خار درخت را بريد،- شَوكتَهُ: نفوذ و قدرت او كاسته شد،- الرجُلُ: آن مرد چيزتر و تازه خورد مانند هويج.

=خَضَّدَ-

تَخْضِيداً هُ: آن چيز را تكّه تكّه كرد.

=الخَضَد-

درد مفاصل و اعضاى بدن، سستى در ميوه ها، رشد كم در گياه، آن قسمت از چوب كه بريده يا شكسته شده است؛ «خَضَدُ البَدَن» لاغرى و سستى و ناتوانى در بدن؛ «خَضَدُ السفَر»: سختى مسافرت.

=الخَضِد-

ناتوان، آنكه از برخاستن ناتوان باشد.

=خَضِرَ-

- خَضَراً: سبز رنگ شد،- الزرعُ:

كِشت سبز و خرم شد.

=خَضَّرَ-

تَخْضِيراً الشي ءَ: آن چيز را سبز كرد.

=الخَضِر-

سبز، جاى پر از سبزه و گياه، كشت، شاخه ى درخت، گياه تر و تازه.

=الخَضْراء-

ج خَضْرَاوات: مؤنَّث (الأَخْضر) است؛ «القُبَّةُ الخَضْراء»: آسمان؛ «خَضْراءُ القومِ»: بيشترين افراد آن قوم.

=الخضرة-

=خضرم-

=الخضرم-

=خضع-

=الخضع-

=الخضعاء-

=الخضعة-

=خضل-

=الخضل-

=الخضلة-

=خضم-

=الخضم-

=الخضوب-

=الخضور-

=الخضوع-

=الخضيب-

=الخضير-

=الخضيري-

=الخضيعة-

=الخضيلة-

=الخضيمة-

=خط-

=الخط-

=الخُضْرَة-

ج خُضْر و خُضَر: رنگ سبز، گياه تازه، نرمى؛ «خُضْرَة الدِّمَنِ»: سبزه اى كه در مزبله و ميان خاكروبه برويد،- فى الْوان الناس: و در رنگ چهره ى مردم بر گندمى اطلاق مى شود؛ «الخُضَر»: سبزيجات.

=خَضْرَمَ-

خَضْرَمَةً [خضرم] الأُذُنَ: كمى از گوشه ى گوش را بريد.

=الخِضْرِم-

[خضرم]: چاه پر آب، درياى فراخ،- ج خِضْرِمُون و خَضَارِم و خَضَارِمَة: مهتر بخشنده و بزرگوار؛ «رَجُلٌ خِضْرِمٌ»: مرد بسيار بخشنده.

=خَضَعَ-

- خُضُوعاً و خَضْعاً و خُضْعاناً: تواضع و فروتنى كرد و آرام شد،- لهُ: فرمانبردار او شد،- الرجُلَ: آن مرد را آرام كرد،- النجمٌ: ستاره رو به غروب رفت.

=خَضِعَ-

- خَضَعاً الرجُلُ: آن مرد خميده شد.

=خَضَّعَ-

تَخْضِيعاً هُ: آن مرد را رام و فروتن كرد.

=الخَضَع-

مص، فرو رفتگى طبيعى گردن.

=الخَضْعَاء-

مؤنث (الأَخْضَع) است.

=الخَضْعَة-

شمشيرها يا تازيانه ها كه بر چيزى فرود آيند.

=الخُضَعَة-

ج خُضَع: آنكه در برابر همه ى مردم فروتن باشد، آنكه بر اقران و همگنان خود چيره باشد.

=الخَضَعَة-

مترادف (الخَضْعَة) است.

=خَضِلَ-

- خَضَلًا: خيس و تر شد.

=خَضَّلَ-

تَخْضِيلًا الشي ءَ: آن را خيس و تر كرد.

=الخَضْل-

مرواريد و برليان خالص و بى خدشه، گونه اى از مهره ها.

=الخَضَل-

مترادف (الخَضْل) است.

=الخَضِل-

مترادف (الخَاضِل) است.

=الخَضْلَة-

واحد (الخَضْل) است.

=الخُضُلَّة-

فراوانى گياه و محصول، فراوانى آب، رفاه و فراخ زندگى؛ «يومُ خُضُلَّةٍ»:

روزى خوش و فراخ.

=خَضَمَ-

- خَضْماً الشي ءَ: آن چيز را بريد،- الطَّعَامَ: غذا را با دندانهاى عقب جويد و خورد.

=خَضِمَ-

- خَضْماً الطعامَ: مترادف (خَضَمَ) است.

=الخِضَمّ-

مرد بخشنده و دست و دل باز اين واژه بر مردان اطلاق مى شود، مهتر، گروه بسيار، درياى فراخ،- مِنَ السّيُوفِ:

شمشير برنده و تيز.

=الخَضُوب-

گياه تازه بر آمده كه باران خُورَد و سبز شود.

=الخَضُور-

آنچه كه داراى رنگ سبز باشد.

=الخَضُوع-

ج خُضُع: فروتن، فرمانبردار.

=الخَضِيب-

ج خُضُب: آنچه كه با خضاب رنگين شده باشد؛ «كَفُّ خَضِيبٌ»: دست حنا بسته؛ «امرأةٌ خَضيبٌ»: زنى كه سر خود را حنا بسته است.

=الخَضِير-

آنچه كه به رنگ سبز باشد، گياه سبز، و در زبان متداول بر همه ى سبزيها اطلاق مى شود، و نيز در زبان متداول به تپاله ى گاو گفته مى شود.

=الخُضَيْرِيّ-

ج خَضَاريّ (ح): مترادف (الخُضَاريّ) است.

=الخَضِيعَة-

صداى سيل، صدائى كه از شكم ستور شنيده شود.

=الخَضِيلة-

باغ يا گلستانى كه نزديك آب باشد.

=الخَضِيمة-

گياه روئيده شده ى سبز، زمين پر از گياه و درخت.

=خَطَّ-

- خَطّاً [خطّ] بالقلم: نوشت،- الشي ءَ:

آن چيز را با قلم يا جز آن نوشت،- على الشَّي ءِ: روى آن چيز را خط يا علامتى گذارد،- خطّاً اي سَطْراً: سطرى كشيد و رسم كرد،- فِى الأَرْض: بر روى زمين خط كشيد،- تِ الرِّيَاحُ الرَّمْلَ: بادها وزيدند و در زمين ماسه و رمل خطهاى راه راه پديد آوردند،- القَبْرَ: گور را كند،- هُ الشيْبُ:

اثر پيرى در او نمايان شد،- الطعَامَ و فِى الطّعَامِ: مقدار كمى از آن غذا را خورد،- الخِطَّةَ لِنفسهِ: براى خود خط مشى تعيين و اعلام كرد،- عِذَارُهُ: موى گونه ى او درآمد،- الغلامُ: آن جوان موى گونه اش درآمد،- فى نَومِهِ: در خواب خُرخُر كرد.

=الخُطّ-

راه، خيابان، كوي.

=الخَطّ-

ج خُطُوط: مترادف (الخُطّ) است، نوشتن، راه و خط دراز در چيزى؛ «الخَطُّ التِّلفُونيّ»: سيم تلفن؛ «خَطّ سِكَّةِ الحَدِيد»:

راه آهن كه قطار بر روى دو خط آهنى متوازى حركت مى كند؛ «خَرَجَ عن الخطّ»:

قطار از خط خارج شد،- (ه): و در اصطلاح هندسه خط مستقيم است كه پهنا يا حجمى ندارد؛ «خَطُّ نصف مُستَقيم»: خط مستقيمى است كه يك طرف آن محدود به چيزى است؛ «خَطُّ قطعةِ مُسْتَقِيم» (ه):

جزئى از خط مستقيم است كه از دو طرف محدود باشد؛ «الخَطّ الحَلَزُونيّ» (ه): خطى است كه بر سطح استوانه پيچيده شود؛ «قَدَمُ الخط الحلزوني» (ه): فاصله ى ميان دو نقطه ى مشترك با يكى از خطوط رسم شده ى سطح؛ «الخَطّ الفَرَاغِيّ أَو اليَسَارِيّ» (ه):

خطى كه در سطح مستوى نباشد؛ «الخَطُّ المُنْكَسِر» (ه): خطى است كه از چند خط مستقيم بهم چسبيده و پياپى درآيد؛ «الخَطّ المُنْحنِى» (ه): خطى است كه نه مستقيم و نه شكسته باشد، خط منحنى. خط شكسته؛ «الخَطُّ المُغْلَق» (ه): خط بسته مانند خط دايره و يا چند ضلعى؛ «الخَطّ المَفْتُوح» (ه): خطى كه دو طرف آن باز باشد؛ «الخَطُّ المُنْكَسِر المُحَدَّب» (ه): خط شكسته و محدب؛ «الخط المُنْكَسِر المُقَعَّر»:

خط شكسته و مقعر؛ «خَطّ العَرْض: دايره ى متوازى با خط استوا است؛ «خَطّ الأستواء او الاعْتدالِ» (فك): خطى است كه كره ى زمين را به دو قسمت نيمكره ى شمالى و نيمكره ى جنوبى تقسيم مى كند، خط استواء؛ «خَطّ الأستواء السمَاوِيّ او الفَلَك المُسْتقيم او مُعَدلُ النَّهار» (فك): دايره ى تقاطع كره ى آسمانى در سطح عمودى بر محور زمين؛ «خطُّ او دائرةُ نصف النَّهار او خَطُّ الزَّوَال، أو الهَاجِرَة لِمَكَانٍ مُعَيّنٍ» (فك): دايره ايست از كره ى

=الخط-

=خطا-

=خطى-

=الخطاء-

=الخطاب-

=الخطابة-

=الخطار-

=الخطاط-

=الخطاف-

=الخطام-

=خطئ-

=الخطء-

=الخطأ-

=خطب-

=الخطب-

=الخطبة-

=الخطة-

=خطر-

آسمانى كه از خط عمودى جاى معينى و دو قطب شمالى و جنوبى مى گذرد. و هنگامى كه خورشيد بر اين خط شعاع افكند نيمه روز مى گردد؛ «خَطُّ المَسْرَى» (ا ع):

خط جنگى مسير موشكها از زمان پرتاب تا رسيدن و خوردن به هدف است؛ «على خَطِّ مستقيم»: در يك جهت راست بدون كجى يا معوجى؛ «على طول الخَطّ»: تا پايان جهت و رسيدن به هدف؛ «الخُطُوط البَحْرِيَّة»:

راههاى دريائى؛ «الخُطُوطُ الجَوِّيّة»: راههاى هوائى؛ «الخُطُوطُ الأَمَامِيّة»: خطوط مقدم جبهه ى جنگ؛ «خُطُوطُ الكفِّ»: خطهاى كف دست.

=الخِطّ-

ج خِطَط [خطّ]: زمين باير و دست نخورده كه براى اولين بار كسى بر آن دست يابد، آنچه از زمين كه شخص براى خود نقشه كشى كند.

=خَطَا-

- خَطْواً [خطو]: ميان دو پاى خود را باز كرد و راه رفت،- خُطوَاتٍ وَاسِعَة: پيشرفتهاى بسيار كرد، در كار خود بسيار پيشرفت كرد.

=خَطَّى-

تَخْطِيَةً الرجُلَ: آن مرد را وادار به خطا و اشتباه كرد.

=الخَطَاء-

[خطأ]: خَطا. اين واژه ضدّ (الصواب) است، گناه، جرم. و گفته اند كه بر غير عمد اطلاق مى شود.

=الخَطَّاء-

[خطأ]: آنكه بسيار خطا و گناه كند.

=الخِطَاب-

آنچه كه با ديگرى سخن گويند و ديگرى پاسخ دهد؛ «فَصْلُ الخِطَابِ»:

عبارتِ (أمّا بَعْدُ) است كه سخنران پس از حمد و ستايش خدا گويد، خطابِ جدا كننده ميان حق و باطل است، حُكمِ با دليل و مدرك است يا با سوگند، فصاحت؛ «خِطَابُ الترحِيب»: سخنى است كه بهنگام پذيرائى از ميهمانان بعنوان خوش آمد گوئى ايراد مى شود؛ «خِطابُ العَرْشِ»: سخنان پادشاه بهنگام بازگشائى پارلمان يا مجلس.

=الخَطَّاب-

آنكه بسيار خطاب كند، آنكه در خطبه و سخنرانى تصرف كند.

=الخَطَّابَة-

بسيار خطاب كننده. اين واژه كاربرد مذكر و مؤنث دارد، زنى كه در ايراد خطبة تصرف كند.

=الخَطَّار-

اسم مبالغه است در (الخَاطِر)، طعنه زن با نيزه، نيزه، عطار، روغنى است آميخته با عطر.

=الخَطَّاط-

[خطّ]: آنكه در فن نوشتن خط مختص باشد، آنكه بسيار نويسد.

=الخُطَّاف-

دزد،- (ح): نام پرنده ايست سياه رنگ از تيره ى سنونوها كه داراى دو بال دراز و دو پاى كوتاه است. نام ديگر (الخُطُّف) است،- ج خَطَاطِيف: آهنى است كه با آن چيز را كشانند يا ربايند؛ «خَطَاطِيفُ السِّباعِ»: چنگال جانوران درنده.

=الخَطَّاف-

اسم مبالغه است در (الخَاطِف)، شيطان.

=الخِطَام-

ج خُطُم: آنچه را كه در بينى شتر براى كشانيدن آن قرار دهند، طنابى است كه بر گردن شتر نهند و سر آن را در بينى آن مهار كنند، زه كمان.

=خَطِئَ-

- خَطَأً [خطأ]: اشتباه كرد. اين واژه ضدّ (اصَاب) است،- فى دِينِهِ: در دين خود چه از روى عمد و يا غير عمد راه خطا رفت،- خِطْأً و خِطْأةً: گناه كرد.

=خَطَّأَ-

تَخْطِيئاً و تَخْطِئَةً [خطأ] هُ: به او (اخْطَأْتَ) يعنى خطا كردى گفت، وى را به گناه نسبت داد.

=الخَطْء-

[خطأ]: خطاست و ضدّ آن (الصّواب) است، گناه كه معمولًا غير عمدى باشد.

=الخِطْء-

گناه.

=الخَطَأ-

مترادف (الخَطْء) است؛ «من الخَطَاءِ آن»: صحيح نيست كه ... ؛ «اصلاحُ الخَطَاءِ»: غلط گيرى و تصحيح؛ «الخَطَأَ المَطْبَعِيّ»: اشتباه چاپى.

=خَطَبَ-

- خُطْبَةً و خَطْباً و خَطَابَةً: سخنرانى كرد، براى شنوندگان خطبه خواند؛ «خطبَ القومَ و فِى القَومِ»: براى آن قوم سخنرانى كرد،- خَطْباً و خِطْبَةً و خِطِّيبَى الفَتَاةَ:

آن دختر را نامزد خود كرد، از او خواست تا با وى ازدواج كند؛ «خَطَبَ وِدَّهُ»: با او دوستى كرد، به وى نزديك شد.

=خَطُبَ-

- خَطَابَةً: سخنران شد.

=الخَطْب-

ج خُطُوب: حالت، هر امر كوچك و يا بزرگى و اغلب بر كارهاى ناپسنديده اطلاق مى شود.

=الخِطْب-

ج أَخْطَاب: مردى كه زنى را نامزد خود كند، زن خطبه خوانده يا نامزد.

=الخُطْبَة-

خطابه، سخنراني، خِطاب؛ «خُطْبَةُ الكِتابِ»: مقدمه ى كتاب؛ «خُطْبَة الافْتِتَاح»: سخنرانى افتتاحيه بهنگام باز شدن دوره يا مدرسه يا جشن و مانند آنها.

=الخِطْبَة-

مص، تقاضاى ازدواج از زن، زن عقد شده، آنچه كه درخواست كننده ى ازدواج قبلًا به زن خطبه شده تقديم نمايد.

=الخُطَّة-

ج خُطَط [خطّ]: امر يا كار؛ «فى رَأسِهِ خُطَّةٌ»: تصميم به كارى گرفته است، امر مشكلى كه بدان راه نيابند، قصد، تصميم، برنامه، راه و روش؛ «خطَّة العَمَل»: برنامه ى كار؛ طِبْقاً لِخُطَّةٍ مَرسُومَةٍ»: مطابق برنامه اى كه قبلًا تهيه شده است، جهل، خوى، خصلت.

=الخِطَّة-

ج خِطَط [خطّ]: مترادف (الخِطّ) است، قصد، تصميم، برنامه، راه و روش.

=خَطَرَ-

- خُطُوراً الأمرُ لهُ: آن امر به انديشه ى وى خطور كرد،- الأَمْرُ بِبَالهِ و على و فى بَالهِ:

آن چيز را پس از فراموشى بياد آورد،– خَطَراناً و خَطِيراً تِ الحَوَادِثُ: پيشامدها حادث شد،- فى مِشْيَتِهِ: در حاليكه دستهاى خود را بالا و پائين مى برد راه رفت،- بيده:

دستهاى خود را بهنگام راه رفتن به جلو و عقب برد،- بِسَيْفِهِ أو رُمحِهِ: شمشير يا نيزه ى خود را با تكبر تكان داد،- الرمحُ: نيزه تكان خورد،- خَطْراً و خَطَراناً و خَطِيراً الجملُ بِذَنَبِهِ: شتر دم خود را پياپى بالا برد و بر ران خود فرود آورد.

=خطر-

=الخطر-

=الخطرة-

=خطط-

=خطف-

=الخطف-

=الخطفة-

=خطل-

=الخطل-

=الخطلاء-

=خطم-

=الخطم-

=الخطماء-

=الخطمي-

=الخطمية-

=الخطوة-

=الخطورة-

=الخطوط-

=خطى-

=الخطي-

=الخطيئة-

=الخطيب-

=الخطيبى-

=الخطية-

=الخطير-

=الخطيف-

=الخطيفة-

=خَطُرَ-

- خَطَراً و خُطُورَةً: صاحب مقام و منزلت شد.

=الخَطْر-

پيمانه ايست بزرگ، آنچه از كرك كه بر روى كفل شتر برآيد، ابرى كه پديد آيد و زود درگذرد.

=الخِطْر-

ج أَخطار: آن مقدار از كرك كه بر روى كفل شتر در آيد، ابر زودگذر، شير آميخته با آب بسيار، شاخه ى درخت، گروه شتران بسيار،- (ن): گياهى است كه با آن خضاب كنند.

=الخَطَر-

ج أَخْطَار: بزرگى و شرافت و بلند مرتبگى، مثل و مانند و همسان كه بزرگى و قدر گفته شود، مشرِف شدن بر هلاك و نابودى؛ «رَكِبُوا الأَخْطَار»: خود را به خطرها افكندند؛ «اشَارةُ الخَطَر»: علامت خطر يا زنگ خطر كه معمولا در قطار راه آهن براى جلوگيرى از خطر نصب كنند؛ «مُعَرَّضٌ للخَطَرِ»: آنكه مورد تهديد و كشتن قرار گيرد، و نيز واژه ى (الخَطَر) بمعناى آنچه كه مورد رهن و شرط از قبيل مسابقه قرار گيرد مى باشد، ج خِطَار و جج خُطْر.

=الخَطِر-

بلند مرتبه و عاليقدر، خود بزرگ بين.

=الخَطْرَة-

اسم مرّه است.

=الخِطْرَة-

(ن): واحد (الخِطْر) است براى گياهى كه از آن خضاب سازند.

=خَطَّطَ-

تَخْطِيطاً [خطّ]: خط كشى كرد، نقشه كشيد يا وضع كرد،- الخُطُوطَ: خطها را كشيد،- البلادَ: براى كشور مرز و حدود تعيين كرد.

=خَطَفَ-

- خَطْفاً هُ: آن را ربود يا با شتاب گرفت،- خطفاناً: با شتاب راه رفت.

=خَطِفَ-

- خَطْفاً الشي ءَ: آن را با شتاب برد،- البَرقُ البصَر: برق ديد چشم را گرفت،- السمعَ: استراق سمع كرد، پنهانى به سخن ديگرى گوش كرد.

=خَطَّفَ-

تَخْطِيفاً: مبالغه ى (خَطِفَ) است.

=الخَطْف-

مص، ربودن، ربودن و گريختن.

=الخَطْفَة-

دزدى، ربودن چيزى از صندوق اداره يا دولت، بركندن و كشيدن عضوى از اندام حيوان توسط جانور درنده، يكبار با شتاب كمى شير دادن زن به كودك.

=خَطِلَ-

- خَطَلًا في كلامهِ: در سخنان خود بسيار ناهنجار آورد، منطق سرگردان، شتاب، سبكى و و خفّت.

=الخَطَل-

مص، احمقى، سخنان پوچ و فاسد، منطق و گفتار سرگردان، شتاب، سبكى و خفّت.

=الخَطِلْ-

ج أَخطَال: آنكه سخن پوچ و فاسد گويد، احمق، آنكه با سرعت طعنه يا نيزه زند،- مِنَ السّهَام: تيرى كه بهدف نخورد؛ «رجُلٌ خَطِلٌ بِالْمَعْرُوف»: مردى كه در عطا و بخشندگى شتاب كند؛ «ثوبٌ خَطِلٌ»:

پيراهن بلند و زبر و خشن كه بر روى زمين كشيده شود.

=الخَطْلَاء-

مؤنث (الأَخْطَل) است.

=خَطَمَ-

- خَطْماً هُ بالخِطَام: چوب در بينى شتر قرار داد،- الرّجُلَ: بر بينى آن مرد زد،- هُ بِالْكَلَام: او را خاموش و ساكت كرد، كمان را با زه آويخت.

=خَطَّمَ-

تَخْطِيماً هُ بالخِطَام: شتر را با خِطام (چوب) در بينى مهار كرد.

=الخَطْم-

مص، بينى انسان، نوك پرنده، جلوى بينى و دهان ستور، امر يا كارى پر شكوه و جلال.

=الخَطْمَاء-

مؤنث (الأَخْطَم) است.

=الخَطْمِيّ-

(ن): مترادف (الخِطْمِيّ) است.

=الخِطْميّ-

(ن): گياهى است از رسته ى خبّازيات (پنير كيان) كه داراى ساقه ى بلند و برگهاى پهن و گلهاى شيپورى به رنگهاى سرخ و سفيد. اصل اين گياه از خاورميانه است،- (ن): گياهى است ديگر از همين تيره كه در مكانهاى مرطوب مى رويد و فوائد و خواص پزشكى دارد و از آن بعنوان داروى ملَيّن استفاده مى شود.

=الخَطْمِيَّة-

(ن): واحد (الخَطْمِيّ) است.

=الخِطْمِيَّة-

(ن): واحد (الخِطْمِىّ) است.

=الخُطْوَة-

ج خُطًى و خُطْوَات و خُطَوَات و خُطُوَات [خطو]: گام، قوم. اين واژه را در زبان متداول (فَشْخَة) گويند، مسافت؛ «اتَّخَذَ خُطْوَةً حَاسِمَة»: گام قاطع در آن كار برداشت؛ «تَقَدَّمَ خُطْوَةً فَخُطْوَةً»: آهسته گام برداشت و پيش رفت؛ «سَارَ فى خُطَاهُ»: در پى او و بدنبال او رفت.

=الخَطْوَة-

ج خَطَوَات و خِطَاء: اسم مَرّه از (خَطَا) است، مترادف (الخُطْوَة) است،- فى الْمسَاحَة: و در مساحت عبارت از شش گام است.

=الخُطُورَة-

اهميّت؛ «قَضِيَّةٌ على جَانِب منَ الخُطُورَة»: مسأله ايست خطرناك و پر اهميت، تنومندى و درشتى، سعى و كوشش.

=الخَطُوط-

رنگى كه زنان ابروان خود را با آن خضاب كنند، وسمه، آنكه اثر پاهايش بر زمين بماند.

=خُطِّىَ-

[خطو] عنه الشي ءُ: آن چيز از وى بر كنار شد.

=الخَطِّيّ-

ج خَطِّيَّة [خطّ]: نيزه اى كه منسوب به (الخَطّ) باشد. در اينجا واژه ى الخَطّ بمعناى بندرى است در بحرين كه در آنجا نيزه ها سازند و فروشند.

=الخَطِيئَة-

ج خَطَايا و خَطِيئَات [خطأ]: گناه، و گويند كه بر گناه عمدى اطلاق مى شود.

=الخَطِيب-

ج خُطَبَاء: سخنران، خطيب، خطاب كننده.

=الخِطِّيب-

ج خِطِّيبُون: آنكه زني را خطبه يا نامزد خود كند.

=الخِطِّيبَى-

زنى كه مرد او را خطبه كرده باشد.

=الخَطِيَّة-

[خطو]: مترادف (الخَطِيئَة) است.

=الخَطِير-

ج خُطْر: بلند مرتبه، عاليقدر، بزرگوار، مُهمّ؛ «خَطِيرُ الشأْن»: بسيار مهم و عاليقدر، مثل و مانند؛ «ليس لهُ خطيرٌ»: او همانندى ندارد، وعيد، نشاط، زمام و طناب، تاريكى شب.

=الخَطِيف-

آنكه تند و با شتاب راه رود.

=الخَطِيفة-

دخترى كه وسيله ى مرد ربوده

=خف-

=اين واژه ضد (ثقل) است، بى پروا شد، دارائى او كم شد،- المطر: باران سبك شد،- خفا و خفة و خفوفا القوم: آن قوم كم شدند، با شتاب رفتند،-

=الخف-

=خفا-

=خفى-

=الخفاء-

=الخفارة-

=الخفاش-

=الخفاف-

=الخفاق-

=الخفان-

=خفت-

=الخفت-

=الخفة-

=خفر-

=الخفر-

=الخفرة-

=خفض-

=الخفض-

=خفف-

=خفق-

=الخفق-

=الخفقة-

=الخفوت-

شود تا با او بدون رضايت خانواده اش ازدواج كند.

=خَفَّ-

- خَفّاً و خِفَّةً و خَفَّةً [خفّ]: سبك شد.

=اين واژه ضد (ثَقُلَ) است، بى پروا شد، دارائى او كم شد،- المطرُ: باران سبك شد،- خَفّاً و خِفَّةً و خفُوفاً القَومُ: آن قوم كم شدند، با شتاب رفتند،- الى العَدُوِّ: براى روبروئى با دشمن شتابيدند.

=الخُفّ-

ج أَخْفَاف و خِفَاف: كفش،- للبَعيرِ و النّعَام: و در شتر و شترمرغ بجاى سم است در ساير جانوران؛ «رَجَعَ بِخُفَّي حُنَيْن»: نااميد برگشت، در كار خود پيروز نشد.

=الخِفّ-

مترادف (الخَفِيف) است، گروهى كم.

=خَفَا-

- خَفْواً و خُفُوّاً [خفو] البرقُ: برق درخشيد،- الشي ءُ: آن چيز آشكار شد.

=خَفَى-

- خَفْياً و خُفِيّاً [خفي] الشي ءَ: آن چيز را پنهان و كتمان كرد، آن چيز را آشكار كرد.

=خَفَّى-

تَخْفِيَةً [خفي] الشي ءَ: آن چيز را پنهان و كتمان كرد.

=الخَفَاء-

مص، پنهان، ضدّ (الظُّهور) است،- ج أخْفِيَة: پوشش، سرپوش، «خَفَاء الزهْرِ»: پشت گل؛ «فى الخَفَاء»: پنهانى، بگونه اى كه ديده نشود؛ «لَا خَفَاءَ فى انَّ»:

واضح است كه ... ؛ «اخْفِيَةُ الكَرَى»:

چشمها.

=الخُفَارَة-

دستمزد نگهبان، مترادف (الخَفَارة) است.

=الخَفَارَة-

اسم است از (خَفَرَ)، زينهار، حرمت و حق.

=الخِفَارَة-

مترادف (الخَفَارة) است.

=الخُفَّاش-

ج خَفَافِيش (ح): خفاش، شب پره. نام ديگر آن (الوَطْوَاط) است.

=الخَفَّاف-

[خفّ]: فروشنده ى كفش.

=الخَفَّاق-

اسم مبالغه است، آنكه بسيار غايب شود؛ «خَفّاقُ القَدَم». آنكه جلوى كف پايش پهن باشد. و در زبان متداول بر آنكه در سخن خود هذيان گويد اطلاق مى شود.

=الخُفَّان-

سنگ سبك و نرم بسان سفال.

اين واژه در زبان متداول رايج است و فصيح آن (الرَّخْفَة) است.

=خَفَتَ-

- خُفَاتاً: ناگهان مرد،- خُفُوتاً الصوتُ: صدا آرام شد،- خَفْتاً بِكلامِهِ و بِصوتهِ:

سخن خود را پنهانى گفت، سخن خود را آهسته گفت،- بِالقِراءَةِ: آرام و آهسته خواند. اين واژه ضدّ (اجْهَرَ) است.

=الخُفْت-

(ن): سذاب.

=الخِفَّة-

[خفّ]: مص، سبكى. ضد (الثِّقْل) است كه در جسم و عقل و كار مى باشد؛ «خِفَّةُ الحَركَةِ، الخِفَّةُ فى الحَركَة»: سبكبالى، تيزروى و سرعت؛ «خِفَّةُ اليَدِ»: مهارت در كار؛ «خِفَّة الدَّم، خِفَّةُ الروح»: لطافت، دوست داشتنى.

=خَفَرَ-

- خَفْراً و خَفَراً هُ و بهِ و عليهِ: او را پناه داد و از وى حمايت كرد،- هُ: از او پولى گرفت تا از وى حمايت كند،- خَفْراً و خُفُوراً بِالْعَهْدِ:

به عهد و پيمان وفا كرد،- فُلاناً: پيمان و عهد را با فلانى شكست، به او خيانت كرد.

=خَفِرَ-

- خَفَراً و خَفَارَةً تِ الجاريةُ: آن دختر بسيار شرم كرد.

=خَفَّرَ-

تَخْفِيراً هُ: او را پناه داد و حمايت كرد، به دور آن سور يا ديوار كشيد.

=الخَفِر-

من النساء: زن بسيار باحياء و شرم.

=الخُفْرَة-

اسم است به معناى (الخَفَارَة)

الخَفِرَة-

من النساء: مترادف (الخَفِر) است.

=خَفَضَ-

- خَفْضاً هُ: آن را پائين كشيد. اين واژه ضد (رَفَعَ) است،- الرجُلُ: آن مرد بدرود زندگى گفت،- الصوتُ: صدا آهسته شد،- تِ الإبلُ: شتران آهسته راه رفتند،- الصَّوتَ: صدا را آهسته و نهان كرد،- الكَلِمَةَ: حرف آخر كلمه را كسره داد،- جَنَاحَهَ لِفُلانٍ: به فلانى فروتنى و نزديكى كرد،- من الشي ء: از آن چيزى كم كرد،- بالمكانِ: در آن مكان اقامت گزيد.

=خَفُضَ-

- خَفْضاً العيشُ: زندگى خوش و آسان و گوارا شد.

=خَفَّضَ-

تَخْفِيضاً الشي ءَ: آن چيز را نرم كرد، كم كرد؛ «خَفِّضْ عنك»: بر خود سختى هموار مكن،- السَّعْرَ: نرخ را پائين آورد، از قيمت چيزى كم كرد.

=الخَفْض-

نرمى زندگى و فراخ آن؛ «خَفْضُ القِيمَة»: پائين آوردن نرخ، كم كردن قيمت.

=خَفَّفَ-

تَخْفِيفاً [خفّ] الشي ءَ: آن چيز را كم يا سبك كرد. اين واژه ضدّ (ثَقَّلَه) است،- الثوبَ: جامه را نرم و رقيق كرد،- الحَرْفَ: حرف را تخفيف داد. اين واژه ضد (شَدَّدَ) است،- الآلَامَ عنه: دردهاى او را آرام بخشيد و از شدت آن كاست،- من سُرْعَتِهِ: از سرعت خود كاست، آرام و آهسته راه رفت.

=خَفَقَ-

- خُفُوقاً النجمُ: ستاره غروب كرد،- الليلُ: بيشتر شب گذشت،- الرجُلُ فى البِلَاد: آن مرد به سير و سياحت رفت،- المكانُ: آن مكان خالى شد،- الطّائِرُ: پرنده پريد،- خَفْقاً هُ بِالسَّيْفِ: با شمشير ضربه ى سستى بر او زد،- تِ النعْلُ: كفش صدا كرد،- خَفْقاً و خُفُوقاً و خَفَقَاناً الفُؤادُ او الرايَةُ او البَرْقُ او الرِّيِحُ: دل يا پرچم يا برق يا باد تكان خورد و سرگردان شد،- الطعَامَ عِندَ العَامة: و در زبان متداول بمعناي غذا را در هم بر هم خورد مى باشد.

=الخُفَق-

ج خِفَاق: مترادف (الخَفِق) است.

=الخَفِق-

ج خِفَاق: اسب كمر باريك.

=الخَفْقَة-

اسم مرّه از (خَفَق) است.

=الخِفْقَة-

چيزى بسان تسمه يا تازيانه است.

=الخُفَقَة-

ج خُفَقَات: مترادف (الخَفِق) است و تاء براى مبالغه است نه تأنيث.

=الخَفِقة-

ج خَفِقَات: مترادف (الخَفِق) است و تاء براى مبالغه است نه تأنيث.

=الخُفُوت-

سستى و آرامش.

=خَفِيَ-

- خَفَاءً و خُفْيَةً و خِفْيَةً [خفي]: پنهان شد، آشكار نشد؛ «لَا يَخْفَى أن»: پيدا است كه ... ؛ «لَا يَخْفَى عليك»: بر تو پوشيده نيست، خودت ميدانى كه ...

=الخفي-

=الخفية-

=الخفيت-

=الخفير-

=الخفيض-

=الخفيضة-

=الخفيف-

=خل-

=الخل-

=خلا-

=خلى-

=الخلى-

=الخلاء-

=الخلاب-

=الخلابة-

=الخلاة-

=الخلاسي-

=الخلاص-

=الخلاصة-

=الخلاط-

=الخلاطة-

=الخلاع-

=الخلاعة-

=الخلاف-

=الخلافة-

=الخلاق-

=الخَفِيّ-

[خفي]: پنهان، پوشيده، آنكه از مردم كناره گيرى كند و جايش شناخته نشود؛ «خَفِيُّ الاسْم»: مرد بى نام و نشان، گمنام.

=الخُفْيَة-

[خفي]: «خُفيَةً عنه»: بدون اطلاع و آگاهى او.

=الخَفيت-

«صَوْتٌ خَفِيتٌ»: صدائى آرام.

=الخَفِيَّة-

ج خَفَايَا و خَفِيَّات [خفي]: گودال پيچ در پيچ، چاه پر آب؛ «خَفَايا القلوبِ»: رازهاى دلها؛ «خَفَايا الأُمورِ»: باطن كارها يا امرها.

=الخَفِير-

ج خُفَرَاء: پناه دهنده، پناه گيرنده، حمايت كننده، نگهبان.

=الخَفِيض-

«عَيْشٌ خَفِيضٌ»: زندگى خوش و گوارا.

=الخَفِيضة-

نرمى زندگى و فراخى آن.

=الخَفِيف-

ج أَخِفَّاء و خِفَاف و أَخْفَاف [خفّ]:

آنكه كارهاى خود را با سرعت انجام دهد؛ «خَفِيفُ الحركةِ»: سبكبال، تند و سريع؛ «خَفيفُ الْيَدِ»: حاذق، ماهر، اين واژه ضد (الثَقِيل) است؛ «خفيف الظلِّ»: لطيف، شادمند؛ «خَفِيفُ الروح»: لطيف، مهرآميز؛ «خَفيفُ العَقْل»: سبك مغز، احمق؛ «طَعَامُ خَفيفٌ على المعدةِ»: غذاى زود هضم؛ «الخَفِيف» نيز بمعناى بحرى از بحور شعر است.

=خَلَّ-

- خَلّاً [خلّ] الشي ءَ: آن چيز را سوراخ كرد،- الفصيلَ: زبان بچه شتر را شكاف داد و چوب باريكى (خِلال) در آن نهاد تا نتواند شير بخورد،- فى دُعائه: به دعاى خود ويژه گى داد،- خَلّاً و خُلُولًا لَحْمُهُ: گوشت او كم و لاغر شد.

=الخَلّ-

ج أخْلَال [خلّ]: دوست با مهر و محبت. اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=الخَلّ-

ج أَخُلّ و خِلَال [خلّ]: سركه، لاغر، ناتوان، چاق، پارگى در جامه، جامه ى كهنه، راه در شنزار.

=الخِلّ-

[خلّ]: دوستى؛ «انه لَكَرِيمُ الخِلِّ»:

او در دوستى خود بزرگوار است،- ج اخْلَال: دوست با وفا.

=خَلَا-

- خُلُوّاً و خَلَاءاً [خلو] الإناءُ: ظرف خالى شد؛ «لَا يَخْلُو من جَمَال»: كمى زيبائى دارد، از زيبائى بى بهره نيست؛ «لَا يَخْلُو مِن مُبَالَغَة»:

بى مبالغه نيست؛ «لَا يَخْلُو من فَائدة»: بى فائده نيست، تا اندازه اى سودمند است،- المكانُ: ساكنان آن مكان رفتند،- الرجُلُ: آن مرد در جائى تنها شد،- بالشي ءِ: آن چيز را به تنهائى برگزيد و چيزى ديگر بر آن اضافه نكرد،- له الجوُّ:

مجال براى او باز شد،- الشي ءُ: آن چيز گذشت؛ «مُنْذُ عَشْرِ سَنَواتٍ خَلَتْ»: از ده سال گذشته تاكنون،- عن الشي ءِ: آن چيز را فرستاد،- عن الأَمْرِ و منهُ: از آن كار خود را مُبَرّى و جدا كرد،- على فُلان: بر فلانى اعتماد كرد،- على الشّي ءِ: بر آن چيز اكتفا كرد،- بِهِ: او را فريب داد،- خَلْوَةً و خَلْواً و خَلَاءاً بِالمَكَانِ: در آن مكان اقامت گزيد و از آن خارج نشد،- بالُهُ: خيال او راحت شد و اطمينان يافت،- الحُزنَ: غم و اندوه را پشت سر گذاشت و از آن جدا شد،- بهِ و مَعَهُ و اليهِ: با او خلوت كرد و به گفتگو پرداخت،- لِلأَمْرِ: به تنهائى به آن كار پرداخت.

=خَلَا-

[خلو]: از ادوات استثناء به معناي (إلّا) است و به اعتبار فعل مستثنى را منصوب مى كند مانند «جَاءَ اتباعٌ الأمِير خَلَا زَيْداً» كه در اينجا زيد مفعول است و هرگاه قبل از آن (ما) ى مصدريه آيد فعل مى شود مانند «جَاءَ القَومُ ما خَلَا زيداً» و هرگاه باعتبار حرف در آيد ما بعد خود را مجرور مى كند مانند «خَلَا زَيْدٍ»: بجز زيد.

=خَلَى-

- خَلْياً [خلي] النباتَ: گياه را چيد،- المَاشِيةَ: براى دام و ستور علف و گياه چيد،- الشعِيرَ فى المِخْلاة: گندم را در خرمنگاه جمع كرد.

=خَلَّى-

تَخْلِيَةً [خلو] الأَمرَ عنهُ: او را رها كرد؛ «خَلَّ عنكَ هَذِه المُيُولِ»: اين خواسته ها را از خود دور كن،- سَبِيلَهُ: او را آزاد كرد، مرد،- بينهما: آن دو را با هم گذاشت و خود را كنار گرفت،- البَائعُ بينَ الْمَشْتَرِى و الْمَبِيع: فروشنده چيز فروخته شده را به خريدار تحويل داد.

=الخَلَى-

ج أَخْلَاء [خلي]: گياه، علف.

=الخَلَاء-

[خلو]: مص، جاى خالى، گوشه؛ «بَيْتُ الخَلاء»: مستراح؛ «مكانٌ خَلَاء»:

جائيكه در آن هيچكس نباشد.

=الخَلَّاب-

آنكه با زبان خوش فريب دهد.

=الخَلَّابة-

مؤنث (الخَالِب) است.

=الخَلَاة-

[خلي]: واحد (الخَلَى) است.

=الخِلَاسيّ-

فرزندى است از پدر و مادرى كه يكى سياه و يكى سفيد باشند.

=الخَلَاص-

رهائى، نجات، نايل شدن به پايانى نيكو؛ «الخَلَاصُ الأَبَدِيّ»: رهائى هميشگى، آنچه از طلا و نقره كه پاك و خالص شده باشد.

=الخِلَاص-

مانند آن چيز، آنچه از طلا و نقره كه زدوده و پاك شده باشد.

=الخُلَاصَة-

آنچه از روغن كه خالص و زدوده شده باشد. اين واژه بر هر چه كه خالص و پاكيزه و گزيده شده باشد اطلاق مى گردد؛ «خُلَاصَةُ الكلامِ»: موجز كلام، خلاصه ى سخن.

=الخِلَاصَة-

مترادف (الخُلاصَة) است.

=الخِلَاط-

آميختگى مردم و دام و ستور.

=الخَلَاطَة-

حماقت، نادانى.

=الخُلَاع-

گونه اى بيمارى ديوانگى كه در انسان پديد آيد.

=الخَلَاعَة-

فساد اخلاق، فسق و فجور، سرگرمى در لذتها و خواهشهاى نفسانى.

=الخِلَاف-

نزاع، اختلاف. اين واژه ضد (الموَافَقَة) است؛ «بِخِلَاف»: بر عكس، بر خلاف؛ «خِلَافاً لذلك»: بر خلاف آن؛ «خِلافُهُ»: غير او، آستين پيراهن،- (ن):

گونه اى درخت بيد.

=الخِلَافة-

خلافت، امامت، حكومت، نيابت از ديگرى.

=الخُلَاق-

نرم و صاف.

=الخلاق-

=الخلال-

=الخلالة-

=خلب-

=الخلب-

=الخلباء-

=الخلبة-

=الخلبوب-

=الخلبوت-

=الخلة-

=خلج-

=الخلج-

=الخلخال-

=الخلخل-

=خلد-

=الخلد-

=خلس-

=الخلس-

=الخلسة-

=خلص-

=الخلص-

=الخلصان-

=الخَلَاق-

سهم به سزائى از خير و خوبى.

=الخِلَاق-

گونه اى عطر كه بيشتر آن با زعفران آميخته شده باشد.

=الخِلَال-

ج أَخِلَّة [خلّ]: آنچه كه با آن چيزى را سوراخ كنند، خلال دندان، بازمانده ى غذا در لابلاى دندانها، چوبى كه در زبان بچه ى شتر قرار دهند تا نتواند شير بمكد؛ «خِلَالُ الدِّيار»: پيرامون شهرها يا ميان خانه هاى آن.

=الخَلَّال-

[خلّ]: سركه ساز، سركه فروش.

=الخُلَالة-

[خلّ]: مترادف (الخَلَالة) است.

=الخَلَالة-

[خلّ]: دوستى راستين.

=الخِلَالة-

[خلّ]: بقيه غذا در لابلاى دندانها، خلال دندان، دوستى راستين.

=خَلَبَ-

- خَلْباً و خِلَاباً و خِلَابَةً هُ: با زبانى خوش وى را فريب داد،– خَلْباً هُ بِظِفْره: با ناخن خود او را خراشانيد و زخمى كرد،- السَّبُعُ الفريسةَ: جانور درنده شكار را با چنگال خود گرفت،- الفَتَى: دل آن جوان را ربود و به خود معطوف كرد.

=خَلِبَ-

- خَلَباً تِ المرأةُ: آن زن نادان و احمق شد.

=خَلَّبَ-

تَخْلِيباً هُ: او را با سخنان زيبا و فريبنده گول زد.

=الخُلْب-

خار و خاشاك، ليف، طنابى كه از ليف خرما ساخته شده باشد، مغز نخل.

=الخِلْب-

ج أَخْلَاب: ناخن يا پنجه بويژه در جانوران درنده، پرده ى قلب، پرده ى كبد، برگ مو.

=الخُلُب-

مترادف (الخُلْب) است.

=الخُلَّب-

ابرى كه باران ندارد مثل اينكه فريب مى دهد؛ «البَرْقُ الخُلَّبُ و بَرْقُ الخُلَّبِ» برقى كه از ابر بى باران درآيد؛ «انَّمَا انت كَبَرْقِ خُلَّب»: اين مثل را به كسى گويند كه وعده دهد و وفا نكند.

=الخَلْبَاء-

زن احمق و نادان.

=الخَلِبَة-

مترادف (الخَالِيَة) است.

=الخُلْبُوب-

بسيار فريبكار.

=الخَلَبُوت-

[خلب]: مترادف (الخَالِب) و (الخَالِبَة) است.

=الخُلَّة-

[خلّ]: دوستى، مترادف (الصَّديق) با يك لفظ در همه ى احوال؛ «هُوَ، هِىَ، هُنَّ خُلَّتي»، دوست و همدم زن، همسر،- ج خُلَل: خوى و خصلت، گياه شيرين.

=الخَلَّة-

ج خِلَال و خَلَل [خلّ]: خوى، سوراخ، مى ترش، انواع سركه، نيازمندى و بينوائى.

و در زبان متداول به معناى زمين امن مى باشد.

=الخِلَّة-

ج خِلَل و خِلَال [خلّ]: دوستى و برادرى، روى قبضه ى شمشير، هر قطعه پوست يا چرم كه بر روى آن نقش و نگار باشد، واحد (الخِلَل) است.

=خَلَجَ-

- خَلْجاً هُ: آن را بر كند و كشيد،- هُ الأَمرُ: آن كار وقت او را گرفت،- هُ بعينِه:

به او چشمك زد،- الشَّي ءَ: آن چيز را تكان داد،- هُ بِالسيف: با شمشير او را زد،- الوَلَدَ: كودك را از شير گرفت،- خَلْجاً و خُلُوجاً و خَلَجَاناً تِ العينُ:

چشم ناگهان تكان خورد.

=خَلِجَ-

- خَلَجاً: از فرط خستگى يا راه رفتن استخوانهايش درد گرفت،- الشي ءُ: آن چيز گنديد يا فاسد شد.

=الخُلُج-

افرادى كه در نژاد و نسب مشكوك باشند.

=الخَلْخَال-

ج خَلَاخِيل [خلخل]: زيورى است بگونه ى حلقه ى فلزى كه زنان همانند النگو كه به دست كنند بر مچ پاى بندند؛ «ثوبٌ خَلْخَالٌ»: جامه ى نرم و نازك

خَلْخَلَ-

خَلْخَلَةً [خلخل] العَظْمَ: گوشت روى استخوان را بر كند،- المرأةَ: آن زن را خلخال پوشانيد.

=الخُلْخُل-

ج خَلَاخِل: مترادف (الخَلْخَال) است؛ «ثوبٌ خُلْخُل»: جامه ى نرم و نازك.

=خَلَدَ-

- خُلُوداً: دوام يافت،- خَلْداً و خُلُوداً:

پيرى و ناتوانى از او به دور شد و سالمند و پايدار ماند،- الى المَكَان و بِالْمَكَان: در آن مكان اقامت كرد،- الى الأَرض: بر زمين چسبيد،- الى الرّاحَةِ: به استراحت پرداخت.

=خَلَّدَ-

تَخْليداً هُ: او را پايدار كرد،- الى المَكَان و بالمَكَان: در آن مكان اقامت كرد.

=الخُلْد-

دوام و بقا و پايدارى؛ «دَارُ الخُلْد»:

بهشت برين،- ج خِلَدَة: النگو يا دستبند كه زنان بر مچ دست كنند، گوشواره،- ج مَنَاجِذ از غير لفظ خود (ح): گونه اى حشره ى خزنده كه در زير زمين زندگى مى كند؛ «خُلْدُ المَاء» (ح): گونه اى خزنده كه در آب و خشكى زندگى مى كند.

=الخَلَد-

مترادف (الخَالِد) است، دل، حال، خاطر، آسايش.

=خَلَسَ-

- خَلْساً و خِلِّيسَى الشي ءَ: با تردستى و زرنگى آن چيز را ربود.

=الخَلْس-

موى سرى كه قسمتهائى از آن سفيد شده باشد.

=الخُلْسَة-

اسم است از (اخْتَلَس)، آنچه كه ربوده شود، فرصت مناسب؛ «خُلْسَةً»:

پنهانى، سرّي.

=خَلَصَ-

- خُلُوصاً و خَلَاصاً: آن چيز پاك و خالص شد،- الماءُ مَن الكَدَر: آب صاف شد،- من الهَلَاك: از نابودى و هلاكت نجات يافت و سلامت شد،- الى المكانِ و بالمكانِ: به آن جاى رسيد،- عِندَ العَامة: و در زبان متداول بمعناى از كار خود فارغ شد يا به پايان رسيد مى باشد.

=خَلَّصَ-

تَخْلِيصاً الشي ءَ: آن چيز را تصفيه و پاكيزه كرد، خلاصه ى آن چيز را گرفت،- هُ من كذا: او را از چيزى نجات داد،- الأَمْتِعَةَ المُرْسَلَةَ أو البِضَاعَةَ: بهاى كالاهاى فرستاده شده را پرداخت،- الرجُلُ: مانند آن چيز را داد.

=الخَلْص-

هر سفيدى.

=الخِلْص-

ج خُلَصَاء: دوست خالص و بىميغ.

=الخُلْصَان-

مترادف (الخِلْص) است. اين واژه در مفرد و جمع يكسان بكار مى رود.

=خلط-

=الخلط-

=الخلطة-

=خلع-

=الخلع-

=الخلعة-

=خلف-

=الخلف-

=الخلفان-

=الخلفة-

=خلق-

=الخلق-

=خَلَطَ-

- خَلْطاً الشي ءَ بالشي ء: آن چيز را پيوست چيزى كرد و با هم آميخت.

=خَلَّطَ-

تَخْلِيطاً الشي ءَ بالشي ءِ: چيزى را با چيزى آميخت و مخلوط كرد،- المريضُ:

بيمار ناپرهيزى غذائى كرد،- فى الشي ءِ:

آن چيز را فاسد كرد،- فى الكلامِ: در سخنان خود هذيان گفت.

=الخَلْط-

آنكه در مردم درآيد و به آنها تملّق گويد.

=الخِلْط-

احمق، تير و كمان كج و معوج،- ج اخْلَاط: هر چه كه با چيزى آميخته شده باشد.

=الخَلِط-

احمق.

=الخُلْطَة-

شركت.

=خَلَعَ-

- خَلْعاً الشي ءَ: آن چيز را بر كند يا خلع كرد،- كَتِفَهُ او وَرِكَهُ: كتف ياران او را كشيد،- القائِدَ: فرمانده را از مقام خود بر كنار كرد،- هُ من العَرْشِ: او را از تخت پادشاهى عزل كرد،- العِذَارَ: حيا را كنار گذارد و سوار هوا و هوس شد،- الدابَّةَ:

ستور را از بند رها كرد،- الشجَرُ: برگ درخت فرو افتاد، درخت برگ نو درآورد،- عليه ثوباً: جامه را بر او پوشانيد و پاداش داد،- خَلْعاً و خُلْعاً امْرأته: همسر خود را در برابر گرفتن مالى طلاق داد،- ابْنَهُ:

پسر خود را به فرزندى قبول نكرد و دور كرد.

=خَلُعَ-

- خَلَاعَةً: بدنبال هوا و هوس رفت، سبك شد، و در زبان متداول بمعناى عقل خود را از دست داد، مى باشد.

=خَلَّعَ-

تَخْلِيعاً هُ: آن چيز را باز و تفكيك كرد.

=الخَلْع-

مص؛ «خَلْعُ الأَسْنانِ»: كشيدن دندانها.

=الخُلْعَة-

بهترين و برگزيده ى مال، ناتوانى.

=الخِلْعَة-

هر جامه اى را كه از خود درآورى، جامه اى كه پاداش داده شود، برگزيده ى مال.

=خَلَفَ-

- خِلَافَةً و خِلِّيفَى هُ: جانشين او شد،- هُ رَبُّه فى قَومهِ: خدايش او را در قوم خود خليفه و حاكم كرد،- الرجُلَ: آن مرد را جانشين خود كرد،- خَلَفاً و خِلْفَةً تِ الفَاكِهةُ بعضُها بَعْضاً: ميوه ها بدنبال هم و هر يك جاى ميوه ى قبلى آمدند،- خَلَافَةً و خُلُوفاً الغُلامُ: آن جوان نادان شد،- عن خُلُق ابيه:

از اخلاق پدرش دور و متغير شد،- خُلُوفاً و خُلُوفَةً فَمُ الصَّائِم: دهان روزه دار بدبو شد،- الطَّعَامُ: مزه يا بوى غذا تغيير كرد،- خَلْفاً اباهُ: جانشين پدرش شد،- فلاناً: فلانى را جانشين خود كرد، از پشت او را گرفت،- عن اصْحَابِهِ: از ياران خود عقب افتاد و تأخير كرد،- البَيتَ: در پشت خانه ى خود ستونى بنا كرد،- الرجُلُ: آن مرد پناه خواست،- الثوبَ: جامه را اصلاح كرد.

=خَلِفَ-

- خَلَفاً: جانشين شد،- تِ النّاقةُ:

ماده شتر آبستن شد.

=خَلَّفَ-

تَخْلِيفاً هُ: او را جانشين خود كرد،- الشي ءَ: آن چيز را پشت سر خود رها كرد، آن چيز را به تأخير انداخت.

=الخُلْف-

خلاف وعده، خلاف فرض.

=الخَلْف-

مص، پشت، عقب. اين واژه ضد (قُدّام) است و معمولا ظرف مكان است و گاهى اسم است براى جهت عقب؛ مِن خَلْفُ» از جهت پشت و عقب،- ج خُلوف:

قرن پس از قرن؛ «هؤلاءِ خَلْفُ سَوْءٍ» اينها افرادى هستند كه به افراد بيشترى پيوستند، آنكه در او خيرى نباشد سخن ناهنجار، كوتاهترين استخوان پهلو، تيشه ى بزرگ، لب تيشه.

=الخِلْف-

ج أَخْلَاف و خِلْفَة: مختلف، گوناگون، نوك پستان ماده شتر، آنچه از گياه كه در تابستان رويد.

=الخَلَف-

فرزند، فرزند نيكو و صالح، نسل و تبار، آنچه را كه جاى چيزى قرار دهند، عوض و بدل.

=الخِلْفَانِ-

دو چيز مخالف در وصفى؛ «لهُ وَلَدانِ خِلْفانِ»: دو فرزند مغاير با هم دارد مثلًا يكى عاقل و ديگرى نادان و يا يكى قد بلند و ديگرى كوتاه؛ «ولدت الناقةُ خِلْفَينِ»: ماده شتر يكسال نر زائيد و سال ديگر ماده؛ «ذات الخِلْفَيْنِ»: كلنگ دو سر.

=الخُلْفَة-

مخالفت، آخرين مزه ى غذا، حماقت، عيب و نقص.

=الخَلْفَة-

بىشتهائى به غذا در اثر بيمارى.

=الخِلْفَة-

مخالفت، مختلف، رفت و آمد، آنچه كه بازماند يا پيروى كند، آنچه كه بر پشت سواره آويخته باشد، وصله ى جامه.

=خَلَقَ-

- خَلْقاً و خَلْقَةً هُ: او را آفريد، از عدم به وجود آورد،- الكذبَ: دروغ آفريد،- الشي ءَ: آن چيز را ساخت، نرم كرد، صاف كرد،- الأَديم: چرم را قبل از بريدن اندازه گيرى كرد.

=خَلِقَ-

- خَلَقاً: هموار شد، نرم شد،- خُلُوقَةً و خَلَقاً الثوبُ: جامه كهنه شد.

=خَلُقَ-

- خَلَاقَةً الغلامُ: آن جوان زيبا اندام شد،- الشي ءُ له: آن چيز براى او زيبنده شد،- خُلُوقاً و خُلُوقَةً و خَلَاقَةً: هموار شد، نرم شد،- خُلُوقَةً و خَلَقاً الثوبُ: جامه كهنه شد.

=خَلَّقَ-

تَخْلِيقاً القِدْحَ: تير قمار را صاف كرد،- العودَ: چوب را راست و استوار كرد،- هُ: او را با عطر زعفران خوشبو كرد.

=الخُلْق-

ج أَخْلَاق: خوى، طبع؛ «سَيِّىُ الخُلْقِ»: بد اخلاق؛ «سُوءُ الخُلْق»:

بد اخلاقى، «سَهْلُ الخُلْقِ»: نرم خوى و خوش طبع؛ «ضَيِّقُ الخُلْقِ»: كم طاقت، كم صبر، اخلاق، عادت، مروت؛ «سُمُوُّ الأَخْلاقِ»: عزت نفس، خوش خلقى و بزرگمنشى؛ «عِلْمُ الأَخْلاقِ»: علم اخلاق؛ «شُرطة الأَخْلاقِ»: پليس ناظر بر اخلاق و آداب عمومى.

=الخَلْق-

مص، مردم، انسانها، فِطرت، خوى طبيعى.

=الخُلُق-

ج أَخْلَاق: مترادف (الخُلْق) است.

=الخَلَق-

ج أَخْلَاق و خُلْقَان: كهنه و فرسوده.

اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار

=الخلق-

=الخلقاء-

=الخلقة-

=الخلقي-

=الخلقين-

=خلل-

=الخلل-

=الخلنج-

=الخلو-

=الخلوب-

=الخلوة-

=الخلود-

=الخلوص-

=الخلوق-

=الخلي-

=الخلية-

=الخليج-

=الخليس-

=الخليط-

=الخليع-

=الخليعة-

=الخليف-

=الخليفة-

=الخليق-

=الخليقة-

=الخليل-

=الخليلة-

=الخليوز-

=خم-

=الخم-

=الخمار-

=الخمارة-

=خماس-

مى رود.

=الخَلِق-

ابرى كه در آن اثر باران باشد.

=الخَلْقَاء-

مؤنث (الأَخْلق) است.

=الخِلْقَة-

ج خِلَق: فطرت و طبيعت يا كيفيت.

=الخُلْقِيّ-

منسوب به (الخُلُق) است؛ «جَرَائِمُ خُلْقيَّةٌ»: گناهانى كه اخلاق جامعه را فاسد كند.

=الخُلُقِيّ-

منسوب به (الخُلُق) است؛ «مَيْلٌ خُلُقِي»: تمايل اخلاقى.

=الخِلْقِين-

ج خَلَاقِين: كتلي بزرگ. اين واژه يونانى است.

=خَلَّلَ-

تَخْلِيلًا العصيرُ: عُصاره يا آب ميوه سركه شد، ترش و فاسد شد،- العَصيرَ: آن چيز را سركه كرد،- الأَسْنانَ: دندانها را خلال كرد،- فى دُعائِه: در دعاى خود ويژه گى بخرج داد.

=الخَلَل-

ج خِلَال: شكاف ميان دو چيزى؛ «فى خِلال»: در خلال، در اثناء، در لابلاى؛ «فى خلالِ ذلك»: در لابلاى آن؛ «مِن خِلال»: از ميان، از وسط، تفرقه در آراء مردم، سستى و فساد.

=الخِلَل-

ذرات غذا در ميان دندانها.

=الخَلَنْج-

(ن): گياهى است زينتى از رسته ى خلنجيها كه شكوفه هاى بسيارى دارد كه معمولا به رنگ گلى است؛ «خَلَنْج»: در زبان متداول بمعناى نو و تازه است.

=الخِلْو-

ج أخْلَاء [خلو]: خالي، تهي. اين واژه در مذكّر و مؤنث يكسان بكار مى رود و گاهى براى مؤنث (الخِلْوَة) بكار مى برند.

=الخَلُوب-

مترادف (الخَالِب) و (الخَالِبَة) است.

=الخَلْوَة-

ج خَلَوَات [خلو]: جاى خالى؛ «على خَلْوَة»: به تنهائى.

=الخُلُود-

هميشه بودن، دوام كه نه آغاز و نه پايان داشته باشد، آخرت، جاودان بودن.

=الخُلُوص-

رُبّي كه از خرما سازند، ته نشين روغن كه در ته ظرف روغن باشد؛ «خلوصُ النِّيّة»: صفاى نيت، حسن نيت.

=الخَلُوق-

گونه اى عطر كه بيشتر اجزاى آن زعفران باشد.

=الخَلِيّ-

[خلو]: آنچه كه زنبور در آن عسل نهد،- ج اخْلِيَاء و خَلِيُّون: تهى، خالى، فارغ از هرگونه غم و اندوه، آنكه همسرى ندارد؛ «خَلِيُّ البَالِ»: خالى از غم و اندوه، بى غم.

=الخَلِيَّة-

ج خَلَايَا: كندوى عسل، ماده ى اوليه ى همه ى كائنات و موجودات زنده، موجودات ساده ريز مانند ميكرُبها كه در يك كندو مى باشند اما اجسام مركب از گروهى كندوى بهم چسبيده تشكيل مى شوند، خوابگاه و لانه ى شير.

=الخَلِيج-

ج خُلْجَان و خُلُج: رودخانه، ريسمان، كشتى كوچك،- مِنَ البَحْر:

قسمتى از دريا كه در خشكى پيش رفته باشد، خليج؛ «خَلِيجا النَّهْرِ»: دو طرف رودخانه.

=الخَلِيس-

مترادف (الخَلْس) است.

=الخَلِيط-

ج خُلُط و خُلَطَاء: آميزنده، شركت كننده، شوهر، دوست، همسايه، قومى كه با هم در يك امر مشترك باشند، كاه و گل كه بهم آميخته باشند؛ «خَلِيطٌ مِن كَذَا»:

مخلوط با چيزى؛ «خَليطٌ من النّاسِ»: افراد اوباش و بى سر و پا كه با هم آميخته شده باشند.

=الخَلِيع-

ج خُلَعَاء: آنكه از مقام خود بر كنار شده باشد، فرزندى كه پدرش او را نفي كرده باشد، بى بند و بار، آنكه همواره قمار بازى كند، بدطينت، خبيث، غول،- (ح): گرگ؛ «ثوبٌ خَليعٌ»: پيراهن كهنه و فرسوده.

=الخَلِيعَة-

مؤنث (الخَلِيع) است، زني كه امر و نهى كننده اى ندارد و هر كارى كه بخواهد مى كند، بى بند و بارى.

=الخَلِيف-

ج خُلْف و خُلُف و خُلَف: آنكه مخالف عهد و پيمان باشد، آنكه خلاف وعده كند، زنى كه موى سر خود را بر پشت خود آويخته باشد، راه ميان دو كوه يا راه كوهستان.

=الخَلِيفة-

ج خُلَفَاء و خَلَائِف: عدد با جمع اول مذكر است و گفته مى شود: «ثَلَاثَةُ خُلَفَاء»، و با جمع دوم جايز است كه مذكر بيايد يا مؤنث مانند «ثلاثة او ثَلاث خَلائِف»، آنكه جانشين يا قائم مقام كسى شود. اين واژه مذكر است مانند «هذا خَلِيفةٌ آخر» و گاهى براى رعايت لفظ گفته مى شود «خليفَةٌ اخرى»، امام يا رهبر و پيشوا.

=الخَلِيق-

ج خُلُق و خُلَقَاء: شايسته؛ «هو خليقٌ بِهِ»: او شايسته ى به آن چيز است، آنكه در خلقت و اندام كامل و معتدل باشد.

=الخَلِيقة-

ج خَلَائِق: آنچه كه خداوند خلق كرده است، طبيعت انسان، چاه بهنگام كندن.

=الخَلِيل-

ج أَخِلَّاء و خُلَّان [خلّ]: دوست ويژه؛ «خليلُ اللّهِ»: لقب حضرت ابراهيم خليل است، فقير، بينوا، لاغر اندام؛ «شي ءٌ خَلِيلٌ»: چيزى كه سوراخ شده باشد.

=الخَلِيلَة-

ج خَلِيلَات و خَلَائِل: زنى كه دوست ويژه و با صداقت باشد.

=الخَلِيُّوز-

(ك): ماده ى اوليه ى تشكيل چوب و الياف پنبه و كتان و جز آنها كه در ساختن كاغذ و ابريشم مصنوعى و مواد منفجره بكار مى رود.

=خَمَّ-

- خَمّاً و خُمُوماً [خمّ] اللحمُ: گوشت گنديد،- اللبنُ: شير فاسد شد.

=خُمَّ-

الدجاجُ: مُرغ در قفس شد.

=الخُمّ-

ج خِمَمَة [خمّ]: قفس مرغ يا پرندگان.

=الخَمّ-

[خمّ]: «لَحْمٌ خَمٌّ»: گوشت گنديده.

=الخُمَار-

سردرد كه بر اثر نوشيدن مي پديد آيد.

=الخِمَار-

ج أَخْمِرَة و خُمُر و خُمْر: روسرى زن، سر بند، پوشش.

=الخَمَّار-

مي فروش.

=الخَمَّارَة-

جاى فروش مي.

=خُمَاسَ-

اين واژه از (خَمْسَة خَمْسَة) بمعناى پنجتا پنجتا گرفته شده است؛

=الخماسي-

=الخماشة-

=الخمال-

=الخمالة-

=الخمان-

=الخمة-

=خمخم-

=خمد-

=خمر-

=الخمر-

=الخمرة-

=الخمري-

=خمس-

=الخمس-

=الخمسة-

=الخمسون-

=خمش-

=الخمش-

=خمص-

=الخمصان-

=الخمصانة-

=الخمصة-

=خمل-

=الخمل-

=الخملة-

=خمن-

=الخمود-

=الخموش-

=الخمير-

«جاؤوا خُمَاسَ»: پنج نفر پنج نفر آمدند. اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=الخُمَاسِيّ-

دارنده ى پنج،- (ه): شكل پنج ضلعى كه داراى اضلاع مساوى باشد.

=الخُمَاشَة-

ج خُمَاشَات: زخم سطحى، خراش جزئي.

=الخُمَال-

دردى است در مفصلهاى انسان.

=الخُمَالَة-

پر شترمرغ.

=الخَمَان-

(ن): درخت بَيْلَسَان.

=الخُمَّان-

[خمّ]: مردم فرومايه، جنس نامرغوب از متاع يا درختان.

=الخَمَّان-

[خمّ]: مترادف (الخُمَّان) است.

=الخَمَّان-

[خمن]: مردم پست و فرومايه، نيزه ى سست.

=الخِمَّان-

[خمّ]: مترادف (الخُمَّان) است.

=الخِمَّة-

[خمّ]: زن ناسازگار. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=خَمْخَمَ-

خَمْخَمَةً [خمخم]: مترادف (خَنْخَنَ) است،- المَاءُ و غيرُهُ: آب و جز آن گنديده و فاسد شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=خَمَدَ-

- خَمْداً و خُمُوداً تِ النارُ: شعله ى آتش فرو نشست ولى آتش آن خاموش نشد،- تِ الحُمَّى: تب فرو نشست و از سختى آن كاسته شد،- المريضُ: بيمار غش كرد، مرد.

=خَمِدَ-

- خَمْداً و خُمُوداً: مترادف (خَمَدَ) است.

=خَمَرَ-

- خَمْراً هُ: آنرا پنهان كرد،- الشهادة: گواهى و شهادت را كتمان كرد،- فُلاناً: از فلانى خجالت كشيد،- الرجُلَ: به آن مرد مي نوشانيد،- العجينَ: در خمير مايه قرار داد.

=خَمِرَ-

- خَمَراً الشي ءُ: آن چيز از شكل و تركيب خود خارج شد،- عَنْهُ: از او دور و پنهان شد،- عنهُ الخبرُ: خبر از او پوشيده شد.

=خَمَّرَ-

تَخمِيراً وجهَهُ: آن را پوشاند،- بَيْتَهُ:

ملازم خانه ى خود شد،- العجينَ: در خمير مايه نهاد.

=الخَمْر-

مي، هر نوشابه ى مست كننده كه خرد را از كار اندازد.

=الخَمَر-

گروهى از مردم و انبوهى آنها، آنچه از درخت و جز آن كه كسى را پنهان كند.

=الخَمِر-

«رَجُلٌ خَمِرٌ»: مردى كه خُمار و سردرد پس از مستى در او پديد آمده باشد.

=الخُمْرَة-

ج خُمَر: دردسر و كسالتى كه پس از خوردن مى در انسان پديد آيد، كف كه بر روى مى نشيند، ظرفى كه در آن شراب سازند، خُمره؛ «خُمْرَة اللَّبن»: طفار ماست كه از آن مايه ى ماست بر شير زنند تا زودتر ماست بندد.

=الخَمْرَة-

مترادف (الخَمْر) است.

=الخَمْرِيّ-

منسوب به (الخَمْر) است،- من الألْوَان: رنگ سياه مايل به سرخى؛ «القَصيدة الخَمْرِيَّة»: شعرى كه در وصف مي سروده شده باشد.

=خَمَسَ-

- خَمْساً القومَ: پنجمين نفر آن قوم بود، يك پنجم مال آن قوم را گرفت،- الحَبْلَ: ريسمان را با پنج رشته از نخ بافت.

=خَمَّسَ-

تَخْمِيساً الشي ءَ: آن چيز را در پنج ركن يا ضلع در آورد.

=الخُمْس-

ج أَخْمَاس: يك پنجم از چيزى؛ «ضَرَبَ اخْمَاسَهُ فِي اسْدَاسِهِ» يا «ضَرَبَ اخْمَاساً لأَسْداس»: در مكر و فريب و خدعه كوشيد.

=الخُمُس-

مترادف (الخُمْس) است.

=الخَمْسَة-

(ع ح): اسم عدد است براى معدود مذكر. و معدود مؤنث را (خَمْس) گويند.

=الخَمْسُون-

پنجاه. اين واژه عدد عقود است و از نظر اعراب ملحق به جمع مذكر سالم است كه رفع آن با واو، و نصب و جر آن با ياء است؛ «عيدُ الخَمْسِين» در اصطلاح مسيحيان عيد عنصره مى باشد.

=خَمَشَ-

- خَمْشاً و خُمُوشاً الوجهَ: چهره را خراشانيد و بر آن سيلى زد.

=خَمَّشَ-

تَخْمِيشاً هُ: آنرا بسيار خراشانيد.

=الخَمْش-

ج خُمُوش: مترادف (الخَدْش) است.

=خَمَصَ-

- خَمْصاً و خُمُوصاً الجرحُ: ورم زخم فرو كشيد و رفت،- خَمْصاً و خُمُوصاً و مَخْمَصَةً هُ الجوعُ: گرسنگى شكم او را كوچك و لاغر كرد،- البطنُ: شكم خالى و لاغر شد.

=خَمِصَ-

- خَمِيصاً البطنُ: شكم خالى و لاغر شد.

=خَمُصَ-

- خَمْصاً و خُمُوصاً و مَخْمَصَةً البطنُ:

مترادف (خَمِصَ) است.

=الخُمْصَان-

ج خِمَاص: «خُمْصانُ الحَشَى»:

آنكه داراى شكمى لاغر و كوچك باشد.

=الخَمْصَان-

ج خِمَاص: «خُمْصانُ الحَشَى»:

مترادف (الخُمصَان) است.

=الخُمْصَانة-

ج خُمْصَانَات: «خُمْصَانةُ الحَشَى»:

زنى كه داراى شكم و پهلوى لاغر است.

=الخَمْصَانة-

ج خَمْصَانَات: «خَمْصَانةُ الحَشَى»: مترادف (الخُمصَانة) است.

=الخَمْصَة-

مترادف (الجَوعَة) است.

=خَمَلَ-

- خُمُولًا ذكرُهُ أو صوتُهُ: نام او فراموش يا صداى او نرم و آهسته شد،- خَمْلًا البُسرَ:

غوره ى خرما را در كوزه و مانند آن نهاد تا نرم شود.

=خُمِلَ-

به بيمارى درد مفاصل دچار شد.

=الخَمْل-

خرده هاى موى يا پرزهاى پشم يا مانند آنها كه بهنگام بافت بر روى پارچه باشد، پر شترمرغ.

=الخَمْلة-

پيراهن مخمل، قطيفه يا حوله، و در زبان متداول به معناى حيرت و شگفتى يا افتادن در بلا و سختى مى باشد.

=خَمَنَ-

- خَمْناً الشي ءَ: درباره ى آن چيز با حدس و گمان سخن گفت، آن چيز را تخمين زد و ارزيابى كرد.

=خَمَّنَ-

تَخْمِيناً الشي ءَ: مترادف (خَمَنَ) است.

=الخَمُّود-

جائيكه آتش را در آن ريزند تا خاموش شود.

=الخَمُوش-

(ح): پشه.

=الخَمِير-

مايه ى خمير، نان كه خمير آن ترش شده باشد.

=الخمير-

=الخميرة-

=الخميس-

=الخميص-

=الخميصة-

=الخميل-

=الخميلة-

=خن-

=خنا-

=الخنى-

=الخناة-

=خناث-

=الخنازير-

=الخنازيرية-

=الخناس-

=الخناق-

=الخناقية-

=الخنان-

=الخنة-

=خنث-

=الخنث-

=الخنثى-

=الخنجر-

=خنخن-

=خندق-

=الخندق-

=خنز-

=الخنز-

=الخنزرة-

=الخنزوان-

=الخنزوانة-

=الخنزير-

=الخنزيرة-

=خنس-

=الخنس-

=الخِمِّير-

بسيار شرابخوار.

=الخَمِيرَة-

ج خَمَائِر: يك قطعه مايه ى خمير، نان كه خمير آن ترش شده باشد، ماده ايست شيميائى كه براى تخمير مواد بكار مى برند، و در زبان متداول بمعناى ذخيره اى قبلى از مال است.

=الخَمِيس-

روز پنجشنبه، لشكر كه معمولا از مقدّمه و قلب و ميمنة و مسيرة و ساقه تشكيل مى شود؛ «خَمِيسُ الجَسَدِ»: عيد قربان مقدس نزد مسيحيان؛ «خَميسُ الفِصْح او خَمِيسُ الأسْرارِ»: عيد فصح يا عيد پاك نزد مسيحيان است.

=الخَمِيص-

ج خِمَاص: «خَمِيصُ الحَشَى»: مرد لاغر شكم.

=الخَمِيصَة-

ج خَمَائِص: جامه اى سياه و چهار گوش؛ «خميصةُ الْحَشَى»: زن لاغر شكم.

=الخَمِيل-

جامه هاى مخملى، غذاى نرم، ابر غليظ و تيره.

=الخَمِيلَة-

ج خَمَائِل: قطيفه، حوله، جاى پر از درخت، درختان بسيار و بهم پيچيده، پر شترمرغ، زمين گود و فرو رفته، واحد (الخَمِيل) براى ابر غليظ است.

=خَنَّ-

- خَنِيناً [خنّ]: در حاليكه صدا از بينى او خارج مى شد گريست يا سخن گفت يا خنديد.

=خَنَا-

- خَنْواً [خنو] عليه في الكلام: آشكارا بر عليه او سخن گفت.

=الخَنَى-

[خنو]: سخنى كه دشنام باشد؛ «خَنَى الدهْرِ»: سختيهاى روزگار و مصيبتهاى آن.

=الخَنَاة-

[خنو]: «خَنَاة الدهرِ»: واحد (الخَنَى) است براى سختيهاى روزگار.

=خَنَاثِ-

وصفى است براى مؤنث و بجز در ندا، بكار گرفته نميشود؛ «يا خَنَاثِ»: اى شكسته شده. اين واژه همواره مبنى بر كسر است.

=الخَنَازِير-

[خنزر] (ع ا): غده هاى سخت و سفتى است كه معمولا بر روى گردن بسان گره بيرون مىيد.

=الخَنَازِيرِيَّة-

(ن): تيره اى از گياهان از رسته ى خنازيريها است كه در گذشته از آن بيماريهاى گال و گرى و پوستى را درمان مى كردند.

=الخَنَّاس-

شيطان.

=الخُنَاق-

(طب): بيمارى تنگ نفس.

=الخِنَاق-

گردن، آنچه كه با آن خفه كنند مانند ريسمان؛ «ضَيَّقَ الخِنَاقَ عليه»: عرصه را بر او تنگ گرفت.

=الخَنَّاق-

آنكه خفه كند.

=الخُنَاقِيَّة-

(طب): گونه اى بيمارى است كه در گلوى پرندگان يا اسبان پديد مىيد و اغلب در پرندگان است.

=الخُنَان-

[خنّ]: زكام و سرماخوردگى شتران،- (طب): گونه اى بيمارى است كه در بينى پديد آيد.

=الخَنَان-

[خنّ]: فراخ و رفاه.

=الخِنَان-

[خنّ]: مترادف (الخَنَان) است.

=الخُنَّة-

[خنّ]: فراخ و رفاه.

=خَنِثَ-

- خَنَثاً الرجُلُ: در آن مرد حالت سستى و زنانگى آشكار و مخنث و زن مانند شد.

=خَنَّثَ-

تَخْنِيثاً هُ: او را مخنث كرد، او را به نرمى درآورد، به او مهربانى كرد.

=الخَنِث-

مخنّث، مرديكه سست بوده و داراى حالات و اطوار زنان باشد.

=الخُنْثَى-

ج خُنَاثَى و خِنَاث: آنكه آلت مردى و زنى هر دو را دارا باشد.

=الخَنْجَر-

ج خَنَاجر: چاقو، چاقوى بزرگ، خنجر.

=الخِنْجِر-

ج خَنَاجِر: مترادف (الخَنْجر) است.

=خَنْخَنَ-

خَنْخَنَةً [خنخن]: تو دماغى سخن گفت،- فى كَلَامِه: سخن خود را آشكار نگفت مثل آنكه كلام را از بينى درآورد.

=خَنْدَقَ-

خَنْدَقَةً [خندق]: خندق كند.

=الخَنْدَق-

ج خَنَادِق: گودال پهن و عميقى است كه گرداگرد شهرها مى كندند. اين واژه فارسى است و از كندك تعريب شده است.

=خَنِزَ-

- خَنَزاً و خُنُوزاً اللحمُ: گوشت گنديد و بدبوى شد.

=الخَنَز-

گوشت گنديده.

=الخَنِز-

مترادف (الخَنَز) است.

=الخَنْزَرَة-

سفتى و غلظت.

=الخُنْزُوَان-

[خنز]: تكبر، خود خواهى.

=الخَنْزُوَان-

[خنز] (ح): بوزينه،- (ح): خوك نر.

=الخُنْزُوَانة-

[خنز]: خودخواهى، خود بزرگ بينى.

=الخِنْزِير-

ج خَنَازِير (ح): خوك،- البَرّي:

خوك بيابانى كه همانند خوك است با اختلاف دندانها و شكل آنها؛ «خِنزِيرُ البحرِ» (ح): جانورى است دريائى از تيره ى حوتها كه در حجم كوچكتر از دلفين است؛ «خِنْزِير الهِند» (ح): خوكچه يا خوكچه ى هندى، جانورى است كوچك و علفخوار بشكل خرگوش و پوست آن رنگارنگ است.

=الخِنْزِيرَة-

(ح): ماده ى خوك؛ «خِنْزِيرةُ البِئر»: چوب چرخ چاه كه طناب بر دور آن پيچيده مى شود.

=خَنَسَ-

- خَنْساً و خُنُوساً و خِنَاساً عنهُ: از او دور و دلتنگ شد،- هُ: او را به عقب برگردانيد،- بَين اصْحَابه: ميان ياران خود پنهان شد،- ابْهَامُهُ: انگشت ابهام خود را فرو بست؛ «اشَارَ بِارْبع و خَنَسَ ابْهامَهُ»: با چهار انگشت اشاره كرد و انگشت ابهامش را فرو بست،- الشي ءَ عنه: آن چيز را از وى پنهان كرد،- فُلاناً و بِهِ: فلانى را پنهان كرد،- القَولَ: به او بد گفت.

=خَنِسَ-

- خَنَساً: پره ى بينى او بلند و كج شد.

=الخُنْس-

لانه ى آهوان،- (ح): آهوان.

=الخُنُس-

(ح): گاوهاى وحشى.

=الخَنَس-

اسم است از (خَنِسَ).

=الخُنَّس-

(فك): همه ى ستارگان، تنها ستارگان سيّار. و گفته شده بمعناى زحل و

=الخنساء-

=الخنشار-

=الخنصر-

=خنع-

=الخنع-

=خنف-

=الخنفس-

=الخنفساء-

=الخنفساءة-

=خنق-

=الخنق-

=الخنوص-

=الخنوصة-

=الخنوع-

=خني-

=الخنيق-

=خوى-

=الخوى-

=الخواء-

=الخوات-

=الخواجه-

=الخوار-

=الخوارج-

=الخواص-

=الخواض-

=الخواف-

=الخوافق-

=الخوافي-

=الخوالد-

=الخوالق-

=الخوان-

=الخئولة-

=الخؤون-

=الخوبة-

=خوت-

=الخوتاء-

=الخوخ-

=الخوخة-

=الخود-

=الخوذان-

مشترى و مريخ و زهره و عطارد مى باشد.

=الخَنْسَاء-

(ح): ماده گاو وحشى.

=الخِنْشَار-

(ن): گياهى است از تيره ى پوشيده شكوفه ها كه معمولا در سرزمينهاى نمناك كه خاك آن كمى مرطوب باشد روئيد مى شود.

=الخِنْصَر-

ج خَنَاصِر [خنصر]: انگشت كوچك.

=الخِنْصِر-

ج خَنَاصِر: مترادف (الخِنصَر) است.

=خَنَعَ-

- خُنُوعاً له و اليه: به او فروتنى كرد،- الى اللّه: بدرگاه خداوند متوسل شد،- الى الأَمْرِ السَّيِّئ: به كار بد گرايش كرد.

=الخَنَع-

خوارى و زبونى.

=خَنِفَ-

- خَنَفاً صدرُهُ أو ظهرُهُ: يكى از دو طرف سينه يا كمر او با ديگرى از نظر شكل متغاير بود.

=الخُنْفُس-

ج خَنَافِس [خنفس] (ح): سوسك سياه كه بدبوى نيز مى باشد.

=الخُنْفَس-

ج خَنَافِس (ح): مترادف (الخُنْفُس) است.

=الخِنْفِس-

ج خَنَافِس (ح): مترادف (الخُنْفُس) است.

=الخُنْفَسَاء-

ج خَنَافِس (ح): بمعناى (الخُنْفُس) است؛ «خُنفَسَاءُ البَطَاطِس» (ح): تيره اى از حشرات بسته بالان است كه اصل آن از امريكاست.

=الخُنْفَسَاءَة-

ج خَنَافِس: مترادف (الخُنْفُس) است.

=خَنَقَ-

- خَنْقاً و خَنِقاً هُ: گلوى او را بست و فشار داد تا خفه شد،- تْهُ العَبْرَةُ: غرق در گريه شد،- العَلَم: پرچم را به نشانه ى سوگ نيمه افراشته كرد.

=خَنَّقَ-

تَخْنِيقاً هُ: مترادف (خَنَقَ) است،- زيدٌ الأربعين: زيد نزديك به چهل ساله شد،- السرابُ الجبلَ: سراب نزديك بود بالاى كوه را بپوشاند،- الإنَاء: ظرف يا جام را پر كرد.

=الخَنِق-

مترادف (الْمَخْنُوق) است بمعناى خفه شده.

=الخنَّوص-

ج خَنَانِيص [خنص] (ح): بچه ى خوك.

=الخِنَّوْصَة-

(ح): مؤنث (الخِنَّوص) است.

=الخَنُوع-

ج خَنَعَة و خُنُع: مترادف (الخانِع) است بمعناى گناهكار.

=خَنِيَ-

خَنًى [خنو] عليه في الكلام: به او سخنان زشت گفت.

=الخَنِيق-

مترادف (المَخْنُوق) است.

=خَوَى-

- خَوَاءً [خوي] البيتُ: خانه خالى شد، خانه فرو ريخت و ويران شد،- رَأسُهُ: از بسيارى خونريزى بينى سر او بى خون شد،- خَوًى و خواءً الرجُلُ: شكم آن مرد خالى از غذا و گرسنه شد،- الزنْد:

آتش زنه روشن نشد،- تِ النجومُ: ستاره ها زير ابر پنهان شدند ولى باران نيامد،- خَوًى و خَوَايَةً الشي ءَ: آن چيز را ربود،- خَيّاً تِ النُّجُومُ: ستاره ها رو به غروب رفتند.

=الخَوَى-

[خوى]: فضاى ميان دو چيز، خالى بودن شكم از غذا.

=الخَوَاء-

[خوي]: مترادف (الخَوَى) است؛ «خَوَاءُ الفرسِ»: فاصله ى ميان دو دست و دو پاى اسب.

=الخَوَات-

ديوانگى. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الخَواجَه-

مهتر، آقا، سيد.

=الخُوَار-

[خور]: مص، صداى گاو، صداى گوسفندان و آهوان و تيرها.

=الخَوَّار-

[خور]: سست و ناتوان، ترسو،- مِنَ الزِّناد: آتش زنه؛ «فرسٌ خَوَّارُ العنانِ»: اسب تيزرو و فرمانبردار.

=الخَوَارِج-

گروهى كه با دولت و مردم مخالفت كنند، هفت فرقه از بزرگترين فرقه هاى اسلامى مى باشند كه بر آنها (الفِرَقُ الخَارِجيّة) اطلاق مى شود. خوارج كه از بيعت با حضرت على (ع) سرپيچى كردند.

=الخَوَاصّ-

[خصّ] من القوم: بهترين و بزرگان قوم.

=الخَوَّاص-

ج خَوَّاصُون [خوص]: فروشنده خوص (برگ درخت خرما)، سازنده ى زنبيل و حصير.

=الخَوَّاض-

[خوض]: آنكه بسيار در آب فرو رود، آنكه بسيار در امرى فرو رود و انديشد.

=الخَوَاف-

[خوف]: فرياد و ناله و زارى.

=الخَوَافِق-

[خفق]: پرچمها؛ «خَوَافِقُ السَّماءِ»: جهت وزش بادهاى چهارگانه.

=الخَوَافِي-

[خفي]: پرهاى بال پرنده كه بهنگام بستن بال پنهان شوند.

=الخَوَالِد-

[خلد]: كوهها، سنگريزه ها و صخره ها.

=الخَوَالِق-

[خلق]: زنان، زنان لغزشكار در خانه ها، زمينهائى كه گياهان آنها ديرتر روئيده شوند.

=الخُوَان-

ج أخْوِنَة و خُون [خون]: مترادف (الخِوان) است. اين واژه فارسى است.

=الخِوَان-

ج أخْوِنَة و خُون [خون]: سفره ى غذا، ميز غذا خورى با غذا. اين واژه فارسى است.

=الخَوَّان-

[خون]: آنكه بسيار خيانت كند.

=الخُئُولَة-

[خول]: نسبت به (الخَال) است.

=الخَؤُون-

[خون]: آنكه بسيار خيانت كند.

=الخَوْبَة-

[خوب]: گرسنگى، زمينى كه چراگاه نداشته يا در آن باران نيامده باشد.

=خَوِتَ-

[خوت]: ديوانه شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الخَوْتَاء-

[خوت]: مؤنث (الأَخْوَت) است بمعناى زن ديوانه. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الخَوْخ-

[خوخ] (ن): درخت هُلُو كه از تيره ى ورديها است.

=الخَوْخَة-

(ن): يك دانه هُلُو، ميوه ى درخت هلو، روزنه اى كه نور بخانه رساند، دربى كوچك در دربى بزرگ.

=الخَوْد-

ج خَوْدَات و خُود [خود]: زن جوان.

=الخُوذَان-

[خوذ]: «خُوذانُ الناسِ»:

خدمتگزاران مردم.

=الخوذة-

=خور-

=الخور-

=الخورس-

=الخوري-

=خوزق-

=الخوزلى-

=خوس-

=الخوشان-

=الخوشانة-

=خوص-

=الخوص-

=الخوصاء-

=الخوصة-

=خوض-

=الخوض-

=الخوضة-

=الخوط-

=خوف-

=الخوف-

=خول-

=الخول-

=الخولع-

=خولط-

=الخولي-

=خون-

=خوي-

=الخوي-

=الخياب-

=الخيار-

=الخيارة-

=الخياش-

=الخياصة-

=الخياط-

=الخياطة-

=الخيال-

=الخيالات-

=الخيالة-

=الخيالي-

=الخيالية-

=الخيام-

=الخيانة-

=الخُوذَة-

ج خُوَذ [خوذ]: كلاه خود كه جنگجويان بر سر نهند.

=خَوِرَ-

- خَوَراً [خور]: سست و ناتوان شد، شكسته شد،- تْ قُوَّةُ المَرِيضِ: نيروى بيمار از دست رفت.

=خَوَّرَ-

تَخْويراً: ناتوان شد، سست شد،- الرجُلَ: آن مرد را به سستى نسبت داد،- تِ الأرضُ: زمين از بسيارى باران رُفته شد و خاك آن زدوده شد،- مِن الجُوِع:

از فرط گرسنگى نيروى او كم شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الخَوْر-

زمين گود و فرو رفته.

=الخَوَر-

[خور]: ضعف و ناتوانى.

=الخُورُس-

مقام خدمتگزاران مذهبى. اين واژه يونانى است.

=الخُورِي-

ج خَوَارنة: كاهن. اين واژه يونانى است؛ «الخُورِي الأُسْقُفِي»: جانشين اسقف مسيحى، رتبه اى در كليساى شرقى.

=خَوْزَقَ-

خَوْزَقَةً [خزق] هُ: او را بر روى خازوق نهاد. به واژه ى (الخازُوق) مراجعه شود.

=الخَوْزَلَى-

[خزل]: راه رفتن سخت و سنگين.

=خَوَّسَ-

تَخْوِيساً [خوس] الشي ءَ: آن چيز را كم كرد.

=الخَوْشَان-

[خوش] (ن): گياهى است ترش مزه.

=الخَوْشَانة-

(ن): واحد (الخَوْشان) است.

=خَوِصَ-

- خَوَصاً [خوص]: چشم او در سرش فرو رفت،- تِ الشَّاةُ: يك چشم گوسفند سياه و چشم ديگر آن سفيد و ساير پوستش سفيد شد.

=الخُوص-

[خوص]: برگ درخت نخل خرما.

=الخَوْص-

مترادف (الخُوص) است.

=الخَوْصَاء-

[خوص]: مؤنث (الأَخْوَص) است.

=الخُوصَة-

واحد (الخُوص) است.

=خَوَّضَ-

تَخْوِيضاً [خوض] الماءَ: به داخل آب شد.

=الخَوْض-

[خوض]: مص،- فى موضوع: مطالعه يا انديشيدن در امرى يا كارى، بحث در موضوعي.

=الخَوْضَة-

[خوض]: اسم مرّة از (خاضَ) است، مرواريد.

=الخُوط-

ج خِيطان [خوط]: شاخه ى نرم درخت، هر شاخه ى درخت.

=خَوَّفَ-

تَخْوِيفاً [خوف] هُ: او را ترسانيد،- الطريقَ: راه را ترسناك كرد.

=الخَوْفُ-

[خوف]: ترس، بيم و هراس؛ «خوفاً مِن»: از ترس اينكه؛ «خوفاً على»:

نگرانى از، بيم از اينكه.

=خَوَّل-

تَخْوِيلًا [خول] هُ الشي ءَ: آن چيز را به او داد، او را دارنده ى آن چيز كرد.

=الخَوَل-

[خول]: جمع (خَوْليّ) است، بردگان و كنيزان و جز آنها از حاشيه نشينان. اين واژه معمولا براى همه با يك لفظ بكار مى رود ولى گاهى براى مفرد لفظ (خَائِل) را بكار مى برند.

=الخَوْلَع-

[خلع]: ترس كه در دل و باطن انسان ايجاد شود و در نتيجه از آن وسواس پديد آيد، احمق،- (ح): گرگ،- (ط):

گونه اى غذا كه از آرد سازند.

=خُولطَ-

[خلط] في عقله: عقل او پريشان و مختل شد.

=الخَوْليّ-

ج خَوَل [خول]: نگهدارنده ى خوب از مال، و در زبان متداول بر نماينده يا وكيل باغها اطلاق مى شود.

=خَوَّنَ-

تَخْوِيناً [خون] هُ: او را به خيانت نسبت داد، متعهد او شد،- هُ و خَوَّنَ منهُ: او را كوچك و تحقير كرد.

=خَوِيَ-

- خَيّاً و خُوِيّاً و خَوَايَةً [خوي] المكانُ: آن مكان خالى شد.

=الخَوِي-

[خوي]: شكم خالى، گرسنه.

=الخَوِيّ-

زمين هموار.

=الخَيَّاب-

[خيب] «قَدْحٌ خَيَّابٌ»: آتش زنه كه روشن نشود.

=الخِيَار-

[خير]: اسم است از (الاخْتِيَار)؛ «خِيَارُ الشي ءِ»: بهترين هر چيزى،- (ن): خيار كه از تيره ى قرعيات است؛ «خِيَار شَنْبَر» (ن): خيار چنبر كه در پزشكى از آن براى رفع يبوست مزاج استفاده مى شود.

=الخِيَارَة-

(ن): يك دانه خيار.

=الخَيَّاش-

[خيش]: فروشنده پارچه ى كتانى.

=الخِيَاصَة-

[خوص]: كارى با برگ درخت خرما معمول باشد.

=الخِيَاط-

[خيط]: مترادف (الإبرة) است بمعناى سوزن خياطي.

=الخَيَّاط-

[خيط]: دوزنده، خيّاط.

=الخِيَاطة-

[خيط]: دوزندگى، خياطي؛ چرخ خياطي.

=الخَيَّاطَة-

مؤنث (الخَيّاط) است.

=الخَيَال-

ج أَخْيِلَة [خيل]: خيال و گمان، رؤيا كه در خواب بينند.

=الخَيَّال-

ج خَيَّالَة [خيل]: اسب سوار، دارنده ى اسبان.

=الخَيَالات-

[خيل]: شبحها يا چيزهائى كه در بيدارى بنظر انسان آيد كه خود از عوارض ديوانگى يا بيمارى است.

=الخَيَالَة-

ج خَيَالات [خيل]: خواب و رؤيا، شخص، سيماى شخص، آنچه از عكسها و چهره ها كه در خواب بينند، چيزى را كه حيوانات و پرندگان خيال كنند انسان است.

=الخَيَالِيّ-

[خيل]: منسوب به (الخَيَال) است، آنكه بسيار خيال و گمان كند.

=الخَيَالِيَّة-

[خيل]: نيروئى كه چيز را نگارش و مورد خيال قرار دهد.

=الخِيَام-

[خيم]: هودجها.

=الخَيَّام-

[خيم]: آنكه در خيمه ها سكونت كند، چادرنشين، سازنده ى چادر.

=الخِيَانَة-

[خون]: بى وفائى و پيمان شكنى؛ «خِيَانَةُ الأمانةِ»: خيانت در امانت،- «خِيَانَة الوُعُود»: خلاف وعده و عهد،- «خِيَانَةُ العُظْمى»: خيانت و جاسوسي براى دولتى بيگانه بويژه در مسائل جنگى يا بهنگام جنگ، آنچه را كه رئيس دولت در انجام وظائف خود كوتاهى كند يا مرتكب

=خيب-

=الخيبة-

=الخيدع-

=خير-

=الخير-

=الخيرات-

=الخيرة-

=الخيري-

=الخيرية-

=الخيزران-

=الخيزرانة-

=الخيزلى-

=خيس-

=الخيس-

=الخيسة-

=الخيش-

=الخيشة-

=الخيشوم-

=خيط-

=الخيط-

=الخيطى-

=الخيطل-

=خيف-

=الخيفاء-

=الخيفة-

=خيل-

=الخيل-

=الخيلاء-

=الخيلان-

=الخيلة-

=الخيلع-

=الخيليات-

خلاف شود.

=خَيَّبَ-

تَخْيِيباً [خيب] هُ: او را نااميد كرد.

=الخَيْبَة-

[خيب]: نوميدى از آنچه كه خواهند.

=الخَيْدَع-

[خدع]: خدعه گر، آنكه دوستى او مورد اعتماد نباشد، گرگ حيله گر، سراب، روش مخالف با مقصود تا به آن پى نبرند.

=خَيَّرَ-

تَخْيِيراً [خير] الشي ءَ على غيرِهِ: آن چيز را بر ساير چيزها برترى داد،- هُ فى الأَمْرِ او بين الأَمْرَيْنِ: او را در آن كار يا ميان دو كار مخيّر كرد. تا هر كدام را كه بخواهد برگزيند.

=الخَيْر-

ج خِيَار و أَخْيَار و خُيُور: خوبى، نكوئى.

اين واژه ضدّ (الشرّ) است، مطلق مال؛ «الخَيرُ العامّ»: رفاه عمومى و مصالح و منافع مردم يك كشور؛ «لِخَيْرِك»: بنفع تو؛ «اعمالُ الْخَير»: كارهاى خير و نيكو؛ «صباحُ الخَيْرِ»:

بامدادى خوش، ج أَخْيار و خِيَار: بسيار نيكوكار و بخشنده؛ «خِيَارُ النّاسِ» و «اخْيَارُ النّاسِ»: بهترين و برگزيده ترين مردم.

=خَيْر-

اسم تفضيل و مخفف (أَخْير) است، مؤنث اين واژه (خَيْرَة) است؛ «هو خَيْر لك»:

آن چيز براى تو بهتر و زيبنده تر است؛ «هو خيرٌ منك»: او از تو بهتر است؛ «خَيرُ الناسِ»: بهترين و برگزيده ترين مردم.

=الخِير-

[خير]: بخشندگى، شرافت، بزرگى، اصل، هيأت.

=الخَيِّر-

[خير]: كريم و بخشنده.

=الخَيْرَات-

خوبيها، سودها، نعمتها.

=الخَيْرَة-

ج خَيْرَات [خير]: زن بسيار بخشنده، زن نيكوكار، كار نيك.

=الخِيْرَة-

[خير] من الشي ء أو القوم: بهترين چيزى يا بهترين كس از قوم.

=الخِيَرَة-

[خير] من الشي ء أو القوم: مترادف (الخِيرَة) است.

=الخَيِّرَة-

مؤنث (الخَيِّر) است.

=الخَيْرِيّ-

منسوب به (الخَير) است.

=الخِيْرِيّ-

[خير] (ن): گياهى است زرد رنگ.

=الخَيْرِيَّة-

بخشندگى و نيكى، مؤنث (الخَيْرِيّ) است؛ «جمعيَّةٌ خَيْرِيةٌ»: انجمن نيكوكارى و كمك به مردم نيازمند.

=الخَيْزُرَان-

ج خَيَازِر [خزر] (ن): گياهى است از رسته ى نجيليها، حجم آن بزرگ است و بسرعت مى رويد از چوب ساقه هاى اين درخت صندلى مى سازند، خيزران، هر چوب نرمى، نيزه ها.

=الخَيْزُرَانة-

واحد (الخَيْزُرَان) است، فرمان كشتى.

=الخَيْزَلَى-

[خزل]: مترادف (الخَوْزَلى) است.

=خَيَّسَ-

تَخْيِيساً [خيس] هُ: او را خوار كرد، او را زندانى كرد، او را كوچك و تحقير كرد.

=الخَيْس-

[خيس]: مص، دروغ گوئى، غم و اندوه، گمراهى، خير.

=الخِيس-

ج أخْيَاس [خيس]: درخت پرشاخه و برگ، جنگل و بيشه ى شير.

=الخِيسَة-

ج خِيَس: بيشه ى شير.

=الخَيْش-

[خيش]: پارچه ى بافته شده ى زير از كتان.

=الخَيْشَة-

واحد (الخَيْش) است، بار كتان.

=الخَيْشُوم-

ج خَيَاشِيم [خشم]: انتهاى بينى، رگهاى داخل بينى؛ «خَيَاشِيم الجِبَال»:

دماغه هاى كوهها.

=خَيَّطَ-

تَخْيِيطاً [خيط] الشيْبُ في رأسهِ: پيرى همانند نخهاى سفيد در موى سر او پديد آمد.

=الخَيْط-

ج خُيُوط و خُيُوطة و أخْياط [خيط]: نخ، رشته،- الأبيَض: سپيدى بامداد، سپيده دم،- الأسْوَد: سياهى شب،- من الرقَبَة:

نخاع گردن،- ج خِيطان؛ «خَيْطُ باطِل»: هوا، شعاع خورشيد؛ «خيط التلْويح»: ريسمانى كه بر نوك چوب دام قرار دهند و اين از اصطلاحات شكارگران است.

=الخِيط-

[خيط] من النعام أو الجراد: گروه شتر مرغ يا ملخ.

=الخَيْطَى-

[خيط] من النَّعام أو الجراد: مترادف [الخِيط] است.

=الخَيْطَل-

[خطل]: كارى مهم، عطار،- (ح): سگ،- (ح): گربه، گروه ملخ.

=خَيِفَ-

- خَيَفاً [خيف]: يكى از دو چشم او آبى و ديگرى سرمه اى شد.

=خَيَّفَ-

تَخْييفا تِ المرأَة بأولادها: آن زن فرزندان خود را با چشمان آبى و سرمه اى زائيد،- القومُ: آن قوم به منزلى درآمدند،- عن القِتَال: از جنگ روى گردانيد.

=الخَيْفَاء-

ج خِيف: مؤنث (الأخيف) است.

=الخَيْفَة-

[خيف]: چاقو، بيشه ى شير، جايگاه شير.

=الخِيفَة-

ج خِيَف [خوف]: ترسيدن، حالت ترسو.

=خَيَّلَ-

تَخْيِيلًا [خيل] السحابُ: ابر با رعد و برق آماده ى باران شد،- فيه الخَيْرَ: در او اثر خير پنداشت،- عَن القَوم: از آن قوم ناتوان شد و ترسيد،- الفَرَسَ: اسب را دوانيد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- تَخييلًا و تَخَيُّلًا عليه: بر او تهمت زد، او را متهم كرد.

=خُيِّلَ-

[خيل] اليه و لهُ أَنَّهُ كذا: گمان كرد كه چنين يا چنان است.

=الخَيْل-

ج خُيُول و أخْيَال [خيل]: گروه اسبان.

اين واژه مجازا بر اسب سواران اطلاق مى شود.

=الخَيْلَاء-

[خيل]: مؤنث («الأخْيَل») است.

=الخُيَلَاء-

[خيل]: خودپسندى و خودخواهى، خود بزرگ بينى.

=الخِيَلاء-

[خيل]: مترادف (الخُيَلاء) است.

=الخَيْلَان-

[خيل]: جانورى است دريائى كه نيمى از بدن آن انسان و نيمى ديگر ماهى است.

=الخَيْلَة-

[خيل]: مترادف (الخُيَلَاء) است.

=الخَيْلَع-

[خلع]: پيراهن بدون آستين، نگرانى و ناراحتى دل كه از آن وسواس پديد آيد؛ «رجُلٌ خَيْلَعٌ»: مرد سست و ناتوان.

=الخَيْلِيَّات-

(ج): تيره اى از حيوانات چهار پايان كه سم آنها از يك ماده ى شاخى تشكيل شده از قبيل اسب و الاغ و استر و جز آنها.

=خيم-

=الخيم-

=الخيمة-

=الخيمي-

=خَيَّمَ-

تَخْيِيماً [خيم]: چادر زد، در زير چادر زندگى كرد،- بالمَكَانِ: در آن مكان اقامت كرد،- تِ البَقَرُ: گاوان در چراگاههاى خود ماندند،- تِ الكرمةُ: درخت انگور مانند چادر سايه افكند،- الرِّيخَ فى الثَوبِ:

جامه را عطرآگين كرد تا از آن بوى خوش در آيد.

=الخِيم-

[خيم]: خوى و خصلت، قبضه ى شمشير.

=الخَيْمَة-

ج خِيَم و خِيَام و خَيْمَات و خَيْم [خيم]:

خانه ى چادرى كه در آن زندگى كنند، خيمه.

=الخَيْمِيّ-

[خيم]: سازنده ى خيمه، فروشنده ى خيمه.

الخَيْمِيَّات

[خيم] (ن): رسته اى از گياهان كه شكوفه هاى آن به شكل خيمه باشد مانند هويج و كزبره و زيره.

د الدال

د-

=داء-

=الداء-

=الدائحة-

=الدائرة-

=الدائف-

=الدائم-

=الدائن-

=الدائي-

=الدابة-

د الدال

د-

حرف هشتم از حروف مبانى است و از حروف نطعى مى باشد. اين حرف در حساب جُمَّل عبارت از (٤) است.

=داءَ-

دَاءً و دَوْءاً [دوأ]: بيمار شد.

=الدَّاء-

ج أدْوَاء: بيمارى، علّت؛ «داءُ الثَعْلَب» (طب): بيمارى موخوره كه باعث ريزش موى سر و ابرو ميباشد. نام ديگر آن (الحاصَّة) است. و هر گاه پوست بدن خورده و يا ريخته شود به آن «داءُ الحَيَّة» گويند؛ «داءُ الفيل» (طب): بيمارى واريس كه در پاى انسان پديد مىيد و رگهاى ساق پا ورم ميكند و پاى آدمى مانند پاى فيل بزرگ و متورم مى شود؛ «داءُ الذئب»:

گرسنگى؛ «داءُ الكَلْبِ»: بيمارى هارى، گرسنگى سخت.

=داءُ-

الأَرض صَرعْ

الدَّائِب-

[دأب]: كوشا و زحمتكش.

=الدَّائِحَةَ-

ج دَوَائِح [دوح] من الأشجار: درخت تنومند و بزرگ.

=الدَّائِرَة-

ج دَوَائِر [دور]: حلقه، دايره، آنچه كه دور چيزى را احاطه كرده باشد، موى زُلف انسان كه پيچ داشته باشد، موى تن اسب كه بسان دايره باشد، سختى زمانه؛ «دارتْ عليْهِمُ الدَّوَائِر»: بلاها و سختيها بر آنها آمد،- (مو): محيط روى دستگاه عود از همه طرف، دايره زنگى كه با انگشتان دست نواخته مى شود،- (ه): سطحي كه خط مستدير بر گرد آن كشيده شده و داراى ابعاد متساوى با نقطه ى مركز آن باشد كه بر آن نقطه مركز دايره اطلاق مى شود و خط مستدير را محيط دايره نامند؛ «الدائِرةُ الكُبرى أو الكَبِيرة» يا «العَظيمَةُ او العُظْمَى» (ه):

دايره ايست كه بر روى كره رسم شده و قطر آن معادل قطر كره باشد؛ «الدائِرة الصَّغِيرَة» (ه): دايره ايست كه بر روى كره رسم شده و قطر آن كمتر از قطر كره باشد؛ «قُطْرُ الدّائِرة»: قطر دايره خط مستقيمى است كه از مركز دائره بگذرد و آنرا به دو قسمت متساوى تقسيم كند؛ «دَائِرتَانِ مُتَعَامِدَتَان» (ه): دو دايره است كه بگونه عمود در دو نقطه ى تقاطع يكديگر را قطع كنند؛ «دَائِرةُ الْإرْتفَاع» (فك): دائره ى بزرگى است از كره ى آسمانى كه از دو قطب افق بگذرد؛ «دائِرةُ السَّمْتِ الاعْتِداليَّة» (فك): دائره ايست كه در آن دو قطب زمين در مسافتى يكسان از خورشيد قرار ميگيرند، و روشنائى خورشيد بطور متناوب بر آن دو نور مىفكند و همواره نيمى از زمين روشن و نيمى ديگر تاريك ميگردد كه در اين صورت ساعت شب و ساعات روز با هم متعادل و متساوى مى شوند. و اين وضع اعتدال در خلال يكسال دو بار پديد مىيد يكبار در ٢١ يا ٢٢ مارچ معادل با اول فروردين شمسى كه به آن (الاعْتِدَالُ الرَّبِيعى): گردش بهارى گويند و بار ديگر در تاريخ ٢٢ يا ٢٣ سپتامبر معادل با اول مهرماه شمسى پديد مىيد كه به آن (الاعْتِدالُ الْخَرِيفيّ):

گردش پائيزى گويند؛ «دائرة السَّمتُ الانْقلابِيَّة» (فك): دايره ايست كه در آن خورشيد در دورترين نقطه از خط استواء قرار ميگيرد و بنظر مىيد كه چند روزى خورشيد در جاى خود ثابت مينمايد. اين وضع در خلال يكسال دو بار پديد مىيد.

يكبار در ٢١ جون معادل با اول تيرماه شمسى كه به آن (الانْقِلابُ الصَّيفي) آغاز تابستان گويند و يكبار ديگر در ٢١ دسامبر معادل با اول دى ماه شمسى كه به آن (الانْقِلَابُ الشَّتوِيّ) آغاز زمستان گويند؛ «الدَّائِرَةُ الانْتِخَابيّة»: حوزه ى انتخابات نماينده يا نمايندگان مجلس؛ «دائِرةُ المَعَارِف»:

كتابى است كه تمام لغات و اصطلاحات علمى و ادبى يك زبان در آن گرد آمده باشد؛ «دَوَائِرُ الحُكُومَة»: ادارات دولتى؛ «الدَّوَائِرُ السِّيَاسِيَّة»: اوساط و محافل سياسى يك كشور.

=الدَّائِف-

[دوف]: داروئى كه در آب ريخته و آنرا بياميزند.

=الدَّائِم-

[دوم]: فا خداوند متعال، ثابت و پايدار؛ «دَائِمُ التَّقدُّم وَ النُّمُوّ»: هميشه در حال پيشرفت و ترقي؛ «دَائِماً أبَداً»: بگونه اى هميشگى تا پايان؛ «ماءٌ دائِمٌ»: آب راكد و بدون جريان.

=الدَّائِن-

[دين]: وام دهنده، وام گيرنده، بدهكار.

=الدَّائِي-

[دوأ]: بيمار.

=الدَّابَّة-

ج دَوَابّ [دبّ]: اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود و تاء براى

=الدابر-

=الدابرة-

=الدابوق-

=الداثر-

=الداج-

=داجى-

=داجن-

=الداجن-

=الداجنة-

=الداجي-

=الداجية-

=داح-

=الداح-

=الداحة-

=الداحر-

=الداحس-

=داحل-

=الداحوس-

=الداحول-

=داخ-

=داخل-

=الداخل-

=الداخلة-

=الداخلي-

=الداخلية-

=الداخون-

=داد-

=دار-

=الدار-

=دارى-

=الداران-

وحدت است و بمعناى هر حيوانى است كه بر روى زمين راه رود و اغلب بر چهار پايان سوارى و بارى اطلاق مى شود.

=الدَّابِر-

فا گذشته يا ماضى؛ «بِالأَمْسِ الدَّابِر»: روز گذشته؛ «ذَهَبَ كَأمْسِ الدّابِر»:

بىنكه اثرى از خود گذارد رفت، تابع، پيرو، آخر هر چيزى، اصل، ريشه؛ «قَطَعَ اللّهُ دابِرَهم»: خداوند ريشه ى آنها را بر كند و نابود كند.

=الدَّابِرَة-

عصب ضخيم بالاى پاشنه ى پاى انسان، قسمت عقب بالاى سم كه چسبيده به مچ پاى حيوان است، گريختن؛ «دَابِرَةُ الطيْرِ»: همانند انگشت است در پاى پرنده.

=الدَّابُوق-

[دبق]: چسبى است سبز رنگ كه بر روى ميله ها كشند و در ميان درختان نهند تا پرندگان را فريب داده و به آن چسبند و شكار شوند.

=الدَّاثِر-

نابود كننده؛ «الرسمُ الدَّاثِر» ج دَوَاثِر:

آنچه كه كهنه شده و از ميان رفته يا محو شده باشد.

=الدَّاجّ-

ج داجّون و داجَّة [دجّ]: اين واژه در مفرد و جمع يكسان بكار ميرود همانند واژه ى (الحَاجّ): و بمعناى خدمتگزاران و باربران است.

=داجَى-

مُدَاجَاةً [دجو] هُ: با وى مدارا كرد و دشمنى خود را پنهان نمود، او را ميان سختى و فراخى باز داشت و منع كرد.

=داجَنَ-

مُداجَنَةً [دجن] هُ: او را فريب داد و خدعه زد.

=الدَّاجِن-

ج دَوَاجِن: پرنده يا كبوتر و مرغ خانگى كه در منازل الفت گرفته و نگهدارى شوند.

=الدَّاجِنة-

من السحاب: ابر پر باران،- ج دَوَاجِن مِنَ الْحَمَامِ وَ غِيرِهِ: مترادف (الدّاجِن) است.

=الدَّاجِي-

[دجو] من العيش: زندگانى خوش و فراخ؛ «لَيْلٌ دَاج»: شب تاريك.

=الدَّاجِيَة-

[دجو]: «نعمةٌ داجِيَةٌ»: نعمتى فراخ؛ «لَيلةٌ دَاجِيَةٌ»: شبى تاريك.

=داحَ-

- دَوْحاً [دوح] البطنُ: شكم باد كرد و سرازير شد،- تِ الشجَرَةُ: درخت تنومند شد.

=الدَّاح-

[دوح]: دستبند محكم و تافته، عكس و تصوير كاريكاتورى كه براى كودكان رسم كنند.

=الدَّاحة-

[دوح]: دنيا.

=الدَّاحِر-

دور كننده، دفع كننده.

=الدَّاحِس-

ورم سخت در انگشت.

=داحَلَ-

مُدَاحَلَةً [دحل] ه: او را فريب داد.

=الدَّاحُوس-

مترادف (الداحِس) است.

=الدَّاحُول-

شكارگر با دامهاى خود،- ج دَوَاحيل: دام چوبى كه شكارگر آهوان براى شكار آنها نصب كند.

=داخَ-

دَوْخاً [دوخ]: زبون و فروتن شد،- البلادَ: شهرها يا كشورها را مغلوب خود نمود و بر آنها دست يافت،- الرجُلُ:

آن مرد به درد سرگيجه دچار شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=داخَلَ-

مُدَاخَلَةً و دِخَالًا [دخل] هُ العجبُ:

شگفتى در او پديد آمد،- هُ فى امُوره:

در كارهاى او معارضه كرد.

=الدَّاخِل-

فا درون، داخل. متناقض (الخارج) است،- فى كَذَا: آنكه يا آنچه در شمار يا ضمن چيزى درآيد، آنچه كه در چيزى درج شده باشد؛ «داخلا»: باطنا، ضمنا.

=الدَّاخِلَة-

ج دَوَاخِل: «داخِلةُ الإنسانِ»: نيت و عقيده و يا مذهب و درون انسان؛ «داخِلَةُ الأرضِ»: باطن يا درون زمين؛ «داخِلةُ الإزَار»: قسمت پوشانيده ى بدن، آن قسمت از بدن كه زير پوشش شلوار يا لنگ باشد.

و آن قسمت را از بدن كه باز و عريان باشد (خَارِجَةُ الإِزَار) نامند.

=الدَّاخِليّ-

منسوب به (الداخِل) است؛ «تِلميذٌ دَاخِلِي»: دانش آموز شبانه روزى كه در مدرسه بخورد و بخوابد.

=الدَّاخِليَّة-

مؤنث (الداخِلِي) است؛ «مَدْرَسَةٌ داخِليَّة»: مدرسه ى شبانه روزى؛ «حرب داخِليّة»: جنگ داخلى؛ «مَلابِسُ دَاخِليّة»:

لباسهاى زير مانند شورت و عرق گير، درون و داخل؛ «داخِليَّة البِلَاد»: درون كشور، داخل مرز؛ «وزارةُ الدّاخِليَّة»: وزارت كشور.

=الدَّاخُون-

ج دَوَاخِين: آنچه كه از آن دود برآيد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=دادَ-

- دَوْداً [دود] الطعامُ: غذا كرم افتاد و فاسد شد.

=دارَ-

- دَوْراً و دَوَرَاناً [دور]: حركت كرد و بجاى خود برگشت،- بِالشَي ءِ وَ عَليهِ و حَولَه: به دور آن چيز گشت،- الدَّهرُ: زمانه برگشت و از حالى به حالى شد،- تْ رَحَى الحَرْبِ:

جنگ آغاز شد؛ «المَعَارك التى دَارَتْ رَحَاهَا»:

جنگ و گريزهائى كه پديد آمد،- تْ عليهمُ الدوَائِرُ: حوادث و سختيها و اندوههاى روزگار بر آنها فرود آمد.

=الدَّار-

مؤنَّثة و قد تذكّر، ج دُور و دِيَار و أدْؤُر و أدْوُر و أدْوِرَة و دِيَارَة و أدْوَار و دُورَات و دِيَارَات و دُورَان و دِيرَان [دور]: خانه، مسكن، محل، شهر، قبيله؛ «دَارُ الكُتُبِ»: كتابخانه ى عمومى، جاى خريد و فروش كتاب و نشريات؛ «دَارُ الآثارِ»: موزه؛ «دَارُ الْبَرِيد»: مركز پست؛ «دارُ الْحَربِ»: كشور دشمن؛ «دَارُ الفَنَاءِ»:

دنيا؛ «الدارُ البَاقِيَة او دَارُ البَقَاءِ»: آخرت؛ «انْتَقَلَ الى الدّارِ البَاقِيَة»: مرد، بدرود زندگى گفت؛ «دارُ القَرار»: آخرت؛ «دور السِّينَما»:

سالنهائى كه در آن فيلمهاى سينمائى نمايش داده مى شود؛ «دُورُ اللَّهْوِ»: اماكن تفريح و سرگرمى، باشگاههاى شبانه، كاباره ها.

=الدَّارّ-

ج دُرُور و دُرَّر و دُرَّار [درّ]: فا ماده شتر بسيار شير ده.

=دارَى-

مُدَارَاة [دري] هُ: با وى مهربانى كرد و او را گول زد،- هُ عِند العَامَّة: و در زبان متداول به معناى رضايت وى را جلب و خواسته اش را بر آورد كرد مى باشد.

=الدَّارَانِ-

[دور]: دنيا و آخرت.

=الدارب-

=الداربة-

=الدارة-

=الدارج-

=الدارجة-

=دارس-

=الدارس-

=الدارصيني-

=الدارع-

=الدارعة-

=دارك-

=الدارم-

=الداري-

=داس-

=الداسوس-

=الداشن-

=داعى-

=داعب-

=الداعب-

=الداعر-

=الداعرة-

=داعك-

=الداعك-

=الداعكة-

=الداعي-

=الداعية-

=الداغر-

=داغش-

=الداغصة-

=الداغلة-

=داف-

=الدافة-

=دافع-

=الدافع-

=الدافق-

=داق-

=داقف-

=داك-

=داكش-

=دال-

=الدَّارِب-

مترادف (الدَّرِب) است بمعناى علاقمند به چيزى.

=الدَّارِبَة-

مؤنث (الدَّرِب) است.

=الدارَة-

ج دَارَات و دُور [دور]: حلقه، هاله ى دور ماه، محلّ، قبيله؛ «دَارَاتُ العَربِ»:

اماكنى است در عربستان حدود يكصد و ده مكان ويژه ى عرب.

=الدَّارِج-

معمول، متداول، رايج؛ «الكَلامُ الدَّارِج»: زبان معمول و متداول؛ «تُرابٌ دارِج»: خاكى كه باد آنرا برانگيزد و درهم پيچد.

=الدَّارِجة-

ج دَوَارِج: مؤنث (الدّارج) است، دست يا پاى ستور.

=دَارَسَ-

مُدَارَسَةً و دِرَاساً [درس] الكتبَ: كتابها را خواند، مطالعه كرد، كتاب را هر يك براى ديگرى خواند.

=الدَّارِس-

ج دَوَارِس: «الرَّسْمُ الدارِسُ»: اثرى كه پاك و محو شده باشد.

=الدارَصِيني-

(ن): درخت دارچين كه معمولا در هند و يا چين مى رويد.

=الدَّارع-

فا، آنكه زره پوشيده باشد.

=الدَّارِعَة-

مؤنث (الدّارع) است،- ج دَوارع (ا ع): كشتى جنگى كه پوشش آن از فولاد باشد.

=دارَكَ-

مُدَارَكَةً و دِرَاكاً [درك] هُ: به او ملحق شد، به وى رسيد،- الشَّي ءَ: چيزى را به چيزى پيوست كرد يا ضميمه نمود.

=الدَّارِم-

«عُضْوٌ دارِمٌ»: عضوى نرم و جدا شده از جاى خود.

=الدَّارِيّ-

[دور]: دارنده ى دامها و ستوران، عطار، منسوب به (دارين) كه موضعى است در بحرين و به آنجا از هندوستان مشك وارد ميكردند.

=داسَ-

- دَوْساً و دِيَاساً و دِيَاسَةً [دوس] الشي ءَ: آن چيز را زير پاى خود لگد كرد،- هُ: او را خوار و زبون كرد،- السيْفَ: شمشير را صيقلى و برّاق كرد،- الزرْعَ: كِشت را درو كرد.

=الدَّاسُوس-

[دسّ]: جاسوس.

=الدَّاشِن-

من الثياب: جامه ى نو كه هنوز پوشيده نباشند،- منَ الدُّور: خانه ى نوساز كه هنوز در آن ساكن نشده باشند. اين واژه فارسى است.

=داعَى-

مُدَاعَاةً [دعو] هُ: آهنگ او كرد و چيزى خواست،- الحَائِطَ: ديوار را خراب كرد.

=داعَبَ-

مُدَاعَبَةً [دعب] هُ: با او مداعبه و مزاح يا شوخى كرد.

=الدَّاعِب-

مترادف (الدَّعِب) است بمعناى شوخى كننده.

=الدَّاعِر-

ج دُعَّار: فا، پليد و ناپاك، مفسد.

=الدَّاعِرَة-

مؤنث (الداعِر) است.

=داعَكَ-

مُدَاعَكَةً [دعك] هُ: با او دشمنى و پيكار سخت كرد، او را سرگردان كرد،- الأَمْرَ: بر آن كار ممارست و مواظبت كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الدَّاعِك-

فا، احمق.

=الدَّاعِكَة-

مؤنث (الداعِك) است، احمق.

=الدَّاعِي-

ج دُعَاة [دعو]: فا، آنكه مردم را بدين يا مذهب خود دعوت كند،- ج دَوَاعٍ»:

سبب، علت.

=الدَّاعِيَة-

ج داعِيَات و دَوَاعٍ: مؤنث (الدَّاعي) است بمعناى زنى كه مردم را به دين يا مذهب خود دعوت كند،- ج دَوَاعٍ: سبب، علت؛ «الدوَاعي»: مقتضيات، مصالح و خواسته ها؛ «لِدَوَاعٍ صِحّيّة»: از نظر مسائل بهداشتى؛ «من دَوَاعي سُرُوري انْ»: آنچه كه باعث شادمانى و خرسندى من است آنست كه ...

=الدَّاغِر-

مرد پست و بد اخلاق، پليد و ناپاك، خوار، زبون.

=داغَشَ-

مُدَاغَشَةً [دغش] حول الماء: از تشنگى به دنبال آب گشت،- الماءَ: آب را با شتاب نوشيد.

=الدَّاغِصَة-

ج دَوَاغِص (ع ا): استخوان گرد و متحرك سر كاسه ى زانوى انسان. اين واژه را در زبان متداول (صَابُونَةُ الرّكْبة) گويند، گوشت ذخيره شده، آب صاف و زلال.

=الدَّاغِلَة-

حقد و كينه ى پنهانى.

=دافَ-

- دَوْفاً [دوف] الدواءَ و نحوَهُ: دارو و مانند آنرا بهم آميخت، دارو را در آب ريخت تا ذوب شود و آنرا بهم زد تا سفت شود.

=دافَّ-

مُدَافَّةً [دف]: شتاب كرد،- الجَرِيحَ وَ عَلَيه: بر زخمى حمله ور شد و او را كشت.

=الدَّافَّة-

[دفّ]: لشكرى كه به سوى دشمن شتابد، گروه مردم كه از شهرى به شهرى ديگر درآيند.

=دَافَعَ-

مُدَافَعَةً و دِفَاعاً [دفع] عنهُ: از او پشتيبانى كرد و برايش پيروزى بدست آورد،- عنهُ الأَذَى: سختى و ناراحتى را از وى برطرف كرد،- هُ: بر او سخت گرفت،- هُ عن حَقِّهِ: پس از مدتى سرگردانى حق او را نپرداخت.

=الدّافِع-

باعث، سبب؛ «بِدَافِع كَذا»: بعلت فلان چيز؛ «القُوَّة الدافِعَة»:

نيروى دافعه كه از مركز يا وسط دفع شود.

=الدَّافِق-

آنچه كه پر باشد و آب از اطراف آن فرو ريزد.

=داقَ-

- دَوْقاً و دُؤُوقاً و دُؤُوقَةً و دَوَاقَةً الطعامَ: غذا را چشيد.

=داقَفَ-

مُدَاقَفَةً [دقف] هُ: با او مقاومت كرد و جلوى او را گرفت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=داكَ-

- دَوْكاً و مَدَاكاً [دوك] القومُ: آن قوم بيمار شدند، سرگشته و سرگردان شدند،- الشي ء: آن چيز را كوبيد و سابيد و آرد كرد.

=دَاكَشَ-

مُدَاكَشَةً [دكش] هُ: با او معاوضه و تبديل كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=دالَ-

- دَوْلَةً

الزمانُ: روزگار گرديد و از حالى به حالى شد،- تْ دولة الاسْتِبدَادِ:

زمان و دوران حكومت استبدادى پايان يافت،- الثوبُ: جامه كهنه شد،- بَطْنُهُ:

شكم او فروهشته شد،- دَالَةً و دَوْلًا: مشهور و

=دالى-

=الدالة-

=الدالج-

=الدالح-

=دالس-

=الدالف-

=الدالهة-

=الدالي-

=الدالية-

=دام-

=الداما-

=الدامج-

=الدامجانة-

=الدامر-

=الدامس-

=الدامع-

=الدامعة-

=الدامغة-

=الدامكة-

=دامل-

=الداموس-

=الدامي-

=الدامية-

=الدأماء-

=دان-

=دانى-

=الدانج-

=الداني-

=داهى-

=داهم-

=داهن-

=الداهي-

=الداهية-

=داوى-

=داود-

=داور-

=داول-

بلند آوازه شد.

=دالَى-

مُدَالاةً [دلو] هُ: با وى مهربانى و مُدارا كرد.

=الدَّالَة-

ج دالٌ [دول]: شهرت. اين واژه در زبان متداول به معناى نوبت يا چيزهاى ويژه ى شخص مىيد؛ «أَخَذَ فُلانٌ دَالاتِهِ»:

فلانى چيزهاى خود را گرفت.

=الدَّالَّة-

[دلّ]: دليرى و بى باكى؛ «لَهُ عَليه دَالَّة»: بعلت محبوبيت بر او دليرى دارد، آنچه كه دليل و راهنما باشد.

=الدَّالِج-

ج دُلَّج: آنكه آب را از چاه بر كشد و در حوض ريزد.

=الدَّالِح-

ج دُلَّح و دَوَالِح: ابر پر آب و باران.

=دالَسَ-

مُدَالَسَةً [دلس] هُ: او را فريب داد، به او ستم كرد.

=الدَّالِف-

تيرى كه به غير از هدف خُورَد و سپس از جاى بركنده شود؛ «جَيْشٌ دالِفٌ» ج دُلَّف و دُلُف: ارتشى كه به پيش رود.

=الدَّالِه-

مرد ضعيف و ناتوانى كه بر اثر عشق و مانند آن عقل از سر او بدر شده باشد.

=الدَّالِهَة-

مترادف (الدَّالِه) است.

=الدَّالِي-

[دلو]: انگور سياه.

=الدَّالِيَة-

ج دَوَالٍ: زمين كِشت كه به وسيله ى دلو يا چرخ چاه آبيارى شود، چرخ چاه كه وسيله ى آب چرخد، درخت انگور.

=دامَ-

- دَوْماً و دَوَاماً و دَيْمُومَةً: پايدار و استوار و دائم شد،- الشي ءُ: آن چيز بى حركت و آرام شد، آن چيز دور زد،- تِ السَّمَاءُ:

آسمان باران پياپى باريد،- تِ الدلْوُ: دلوِ آب پر شد؛ «ما دام» با پيشوند ماى مصدرى از اخوات فعل كانَ مانند «لَا يَجْري الإصْلَاحُ مادامَ فلانٌ حاكماً»: تا زمانيكه فلانى حاكم باشد اصلاحات انجام نمى شود؛ «مادامَ حَيّاً»: تا زمانيكه او زنده است؛ «مَا دُمْتُ مَعَكَ»: تا زمانيكه من با تو هستم.

=الدَّامَا-

نوعي بازى به گونه ى شطرنج است. اين كلمه فارسى است و نيز گويند تركى است؛ «لَوْحَةُ الدّاما»: صفحه ى داما.

=الدَّامِج-

تاريك؛ «ليلٌ دامِجٌ»: شبى تاريك.

=الدَّامِجَانَة-

اين واژه را در زبان متداول (دَمَلَجانة) و (دَمَجَانة) گويند،- ج دَامِجَانَات:

شيشه ى بزرگ و فراخ با نوكى باريك و پوشيده. اين واژه ايتاليائى است.

=الدَّامِر-

ج دَوَامِر: روپوش كه بر روى جامه پوشند.

=الدَّامِس-

فا، تاريك؛ «لَيلٌ دَامِسٌ»: شبى تاريك.

=الدَّامِع-

فا؛ «مكانٌ دامِعٌ»: جائيكه از آن آب نشست كند.

=الدَّامِعَة-

مؤنث (الدَّامِع) است؛ «شُجَّةٌ دامِعَةٌ»: زخمى كه از آن خون روان باشد.

=الدَّامِغَة-

«شجَّةٌ دامغة»: زخمى كه به مغز رسيده باشد؛ «حُجَّةٌ دامِغَةٌ»: دليلى ثابت؛ «شَهَادَةُ دَامِغَة»: گواهى واضح و مبرهن.

=الدَّامِكَة-

ج دَوَامِك: بلا و سختى.

=دامَلَ-

مُدَامَلَةً [دمل] هُ: آن چيز را اصلاح و مدارا كرد.

=الدَّامُوس-

ج دَوَامِيس: جائيكه در آن شكارگر بهنگام شكار پنهان مى شود.

=الدَّامِي-

[دمي]: فا، آنكه از وى خون روان باشد؛ «الدّامِي الشفَة»: فقير و بينوا يا آنكه برخواستن چيزى حرص زند.

=الدَّامِيَة-

مؤنث (الدّامِي) است، زخم يا ضربه اى كه خون افتد؛ «مَعْرَكَةٌ دَامِيَة»:

جنگ خونين كه در آن خون روان شود.

=الدَّأمَاء-

[دوم]: دريا.

=دانَ-

- دَوْناً [دون]: پست و خسيس شد، ناتوان شد.

=دانَ-

- دَيْناً [دين] الرجُلُ: آن مرد وام گرفت و بدهكار شد،- هُ: به او مالى براى مدتى محدود پرداخت،- لهُ بِالْحَياة: در زندگى مديون او شد،- فلَاناً: فلانى را جزا داد،- دِيناً الرجُلُ: آن مرد خوار شد، فرمانبردار شد، عزيز و گرامى شد نافرمانى كرد،- هُ: بر عليه او حكم داد، آن را مالك شد، او را برده ى خود كرد و بر آنچه كه نميخواست وادار نمود، او را خوار و زبون كرد،- دِيناً و دِيَانَةً بِدينٍ: دينى براى خود برگزيد.

=دانَى-

مُدَانَاةً [دنو] القيدَ: بند يا قيد را تنگ كرد،- الأَمْرَ: به آن كار نزديك شد،- بينَ الأَمْرَين: بميان آن دو امر رسيد؛ «شي ءٌ لَا يُدَانَى»: چيزى كه دست رسى به آن سخت يا غير ممكن باشد.

=الدَّانِج-

جاى پر بركت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّانِي-

ج دُنَاة [دنو]: نزديك.

=داهَى-

مُداهَاةً و دِهَاءً [دهي] القومَ: بر آن قوم سختى و بلا آورد.

=داهَمَ-

مُدَاهَمَةً [دهم] هُ: ناگهان بر او شد و بدون تأمل گفت.

=داهَنَ-

مُدَاهنَةً [دهن] هُ: او را نيرنگ و فريب داد و خلاف آنچه كه در دل داشت آشكار كرد.

=الدَّاهِي-

ج دُهَاة [دهي]: آنكه كارهاى خود را با بينش و تيزهوشى انجام دهد.

=الدَّاهِية-

ج دَوَاهٍ [دهي]: مرد زيرك و تيزهوش، امر مهم و بزرگ، كار بد و ناپسند، مصيبت و اندوه؛ «فَلْيَذْهَبْ فى دَاهِيَةٍ»: بلائى بر او نازل شود، به بدبختى دچار شود.

=داوَى-

مُدَاوَاةً [دوي] المريضَ: بيمار را درمان كرد.

=داود-

باشا (ط): نام غذائى است كه از گوشت كوبيده و شير آماده شود. اين غذا به اسم مخترع آن ناميده شده است.

=داوَرَ-

مُدَاوَرَةً و دِوَاراً [دور] هُ: با او دور زد،- الأمُورَ: براى انجام آن كارها پولى خواست،- عَلَى الأمْرِ: آن كار را بررسى كرد.

=داوَلَ-

مُدَاوَلَةً [دول] اللّهُ الأيامَ بين الناس:

خداوند روزگار را ميان مردم متداول و روزها را گاهى براى اينها و گاهى براى آنها معمول گردانيد،- المَاشِي بين قَدَمَيْهِ: راه

=داوم-

=الداية-

=داين-

=دأب-

=الدأب-

=الدؤوب-

=دب-

=الدب-

=الدبى-

=الدباء-

=الدباءة-

=الدباب-

=الدبابة-

=الدباة-

=الدباج-

=الدبار-

=الدباس-

=الدباغ-

=الدباغة-

=الدبال-

=الدبان-

=الدبب-

=الدبة-

=دبج-

=الدبداب-

=دبدب-

=دبر-

=الدبر-

=الدبران-

=الدبرة-

رونده با آرامش گام برداشت.

=داوَمَ-

مُدَاوَمَةً [دوم] الشي ءَ: در آن چيز درنگ و آهستگى كرد،- على الأمْرَ: بر آن كار مواظبت كرد.

=الدَّايَة-

[ديي]: قابله، ماما.

=دايَنَ-

مُدَايَنَةً [دين] هُ: با هم معامله كردند و يكى بديگرى وام داد، او را محاكمه كرد.

=دَأَبَ-

- دَأباً و دَأَباً و دُؤُوباً في العمل: آن كار را پيوسته ادامه داد، در آن كار كوشيد و خسته شد،- دَأَباً و دَأَباً الدَّابَّةً: ستور را با سختى و شدت راند.

=الدَّأْب-

عادت، خصلت، خوى.

=الدَّأَب-

مترادف (الدَّأْب) است.

=الدَّؤُوب-

مترادف (الدائِب) است.

=دَبَّ-

- دَبّاً و دَبِيباً [دبّ]: همانند ماريا بر روى دست و پا همانند كودك راه رفت،- السّقمُ فى الجِسم أو البَلَى فى الثَوبِ:

بيمارى در بدن سرايت كرد يا پوسيدگى و فرسودگى در جامه پديد آمد،- فيهِ دبيبُ الحياةِ: اثر زندگى در او پديد آمد، زندگى يافت.

=الدُّبّ-

ج أَدْبَاب و دِبَبَة [دبّ] (ح): خرس؛ «الدُّبُّ الأَكْبَر و الدّبّ الأصْغَر» (فك): دُبّ اكبر و دب اصغر از دو صورتهاى فلكي شمالى كه بر هر يك از آنها (بنات النعش) اطلاق مى شود.

=الدَّبَى-

[دبي] (ح): ريزترين ملخ،- (ح):

مورچه.

=الدَّبَّاء-

[دبّ]: مؤنث (الأَدَبّ) است،- (ن): كدو.

=الدَّبَّاءَة-

[دبّ] (ن): واحد (الدبَّاء) است.

=الدَّبَّاب-

[دبّ]: ناتوانى كه بر روى چهار دست و پا راه رود، آنكه بسيار حركت كند.

=الدَّبَّابَة-

[دبّ]: مؤنث (الدبَّاب) است،- ج دَبّابات (ا ع): گونه اى ابزار جنگى قديمى كه بهنگام محاصره ى شهر بوسيله ى آن ديوار شهر را خراب و بداخل آن نفوذ مى كردند، تانك كه امروزه با آن بر صفوف دشمن حمله كنند.

=الدَّبَاة-

[دبي] (ح): واحد (الدَّبَى) است.

=الدَّبَّاج-

فروشنده ى ديباج يا ابريشم.

=الدَّبَار-

نابودى، هلاك.

=الدِّبَار-

پيشامدها، گريزها، جويهاى آب ميان كشتزار.

=الدَّبَّاس-

شيره پز، شيره فروش.

=الدِّبَاغ-

مترادف (الدِّبْغ) است.

=الدَّبَّاغ-

آنكه پوست حيوانات را پاك و دباغى كند.

=الدِّبَاغَة-

آنچه كه با آن پوست را دباغى كنند، حرفه ى دباغ، دَبّاغِي.

=الدَّبَّاغَة-

كارگاه دبّاغي.

=الدُّبَال-

مترادف (السَّمَاد) است بمعناى كود.

=الدَّبَّان-

[دبّ]: اولين رويش موى يا پر، پرموئى، موى بسيار.

=الدَّبَب-

[دبّ]: اولين رويش موى يا پر، موى بسيار،- (ح): گوساله در آغاز تولد.

=الدُّبَّة-

[دبّ]: مؤنث (الدُّبّ) است.

=الدَّبَّة-

ج دِبَاب [دبّ]: ظرف شيشه اى، ظرفى كه در آن روغن و يا چيزى ديگر ريزند، جاى پر از شن،- ج دَبّ: موى صورت و زنخدان.

=دَبَجَ-

- دَبْجاً هُ: آن را آراست، نقاشى كرد، آن را زيبا كرد،- الطَّيْلَسَانَ: جامه ى بلند يا شنل را با ابريشم آراست.

=دَبَّجَ-

تَدْبِيجاً: مترادف (دَبَجَ) است،- مَقَالًا:

مقاله اى از خود نوشت و آنرا آراست، آنرا با روش بسيار خوبى نوشت.

=الدَّبْدَاب-

ج دَبَادِيب [دبوب]: طبل، دُهُل.

=دَبْدَبَ-

دَبْدَبَةً: كودك بر روى دستهاى خود راه رفت. اين واژه در زبان متداول رايج است،- الحَافِرُ عَلَى الأرْض: سم ستور بر روى زمين صدا كرد.

=دَبَرَ-

- دَبْراً هُ: بدنبال او و پس از وى آمد،- الحَديثَ عن فلانٍ: پس از مرگ فلانى از وى سخن گفت،- بِالشَّي ءِ: آن چيز را برد،- دَبْراً و دُبوراً النّهارُ او الصيفُ: روز يا تابستان به پايان رسيد و گذشت،- الرجُلُ:

آن مرد پير شد، مُرد و رفت،- تِ الريحُ دَبُوراً: باد به سوى غرب تغيير جهت داد،- الكتابَ: از روى كتاب نسخه بردارى كرد و نوشت.

=دَبِرَ-

- دَبَراً البعيرُ: پشت شتر بر اثر سابيدن پالان زخمى شد.

=دُبِرَ-

باد دبور (غربى) به او خورد.

=دَبَّرَ-

تَدْبِيراً الأمرَ: درباره ى آن امر چاره انديشى كرد، به آن كار توجه كرد و آنرا مرتب ساخت،- خِطَّةً: براى هدفى معين نقشه كشيد،- الشُّئونَ: امور را اداره كرد،- على هلاكه: براى نابودى او بسيار كوشيد،- الحديثَ: سخن را از ديگرى نقل كرد.

=الدُّبْر-

ج أَدْبَار من كلّ شي ء: عقب و تهِ هر چيزى.

=الدَّبْر-

مص مرگ، پشت چيزى؛ «جَعَلَ كَلَامِي دَبْرَ أُذُنَيْهِ»: سخن مرا پشت گوش انداخت و به آن توجه نكرد،- ج أَدَبُر و دُبُور:

گروه زنبوران، مال بسيار، كوه.

=الدِّبْر-

گروه زنبوران، ملخهاى ريز، مال بسيار. اين واژه با يك لفظ در مفرد و جمع بكار مى رود؛ «مالٌ دِبْرٌ و امْوَالٌ دِبْرٌ».

=الدُّبُر-

ج أَدْبَار: پايان، پس،- من كُلِّ شي ءٍ:

آخر و عقب هر چيزى؛ «دُبُرُ الصَّلاةِ»: پايان نماز؛ «دُبُرُ البَيْتِ»: تهِ خانه يا گوشه ى خانه؛ «وَلَّى دُبُرَهُ»: گريخت، فرار كرد.

=الدَّبِر-

ستورى كه پشت آن زخم شده باشد.

=الدَّبَرَان-

(فك): يكى از منازل كره ى ماه است كه مشتمل بر پنج كوكب در برج ثور است.

=الدَّبْرَة-

واحد (الدَّبْر) است بمعناى زنبور، گريختن از جنگ. اين واژه اسم است از (الإدْبار)،- ج دِبَار: عاقبت، پايان، جاى كِشت.

=الدِّبْرَة-

خلاف (القِبْلة) است؛ «ليس لِهذا الأَمرِ قِبْلةٌ و لا دِبْرةٌ»: اين كار نه آغازى و نه

=الدبرة-

=الدبري-

=دبس-

=الدبس-

=الدبسة-

=الدبش-

=الدبشة-

=دبغ-

=الدبغ-

=الدبغة-

=دبق-

=الدبق-

=دبك-

=الدبكة-

=دبل-

=الدبل-

=الدبلة-

=الدبلوم-

=الدبلوماسي-

=الدبلوماسية-

=الدبوب-

=الدبور-

=الدبورة-

=الدبوس-

=الدبوقاء-

=الدبوقة-

=الدبول-

=الدبيب-

پايانى دارد.

=الدَّبَرَة-

ج دَبَرَ و أدْبَار: زخم پشت ستور كه از برخورد پالان و مانند آن پديد آيد.

=الدَّبْرِيّ-

نماز خواندن در آخر وقت.

=الدَّبَرِيّ-

آنچه كه به هنگام گذشت زمان نيازمندى بدست رسد.

=دَبَّسَ-

تَدْبِيساً [دبس] العنبُ: انگور بسان شيره بسيار شيرين شد،- العصيرُ المَغْليّ:

عصاره ى جوشانيده شيره شد،- الرجُلُ العصيرَ: آن مرد چكيده را شيره كرد،- الشي ءُ: آن چيز پنهان شد،- الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد،- المِخْرَزُ و نحوُهُ: نوك مته يا جوالدوز سابيده شده و از كار افتاد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّبْس-

هر چيز سياهى، مردم بسيار و جز آنها.

=الدِّبْس-

چكيده ى انگور يا خرنوب و مانند آنها كه بر روى آتش سفت شده باشد.

=الدِّبِس-

شيره ى خرما و مانند آن، عسل زنبور.

=الدُّبْسَة-

سرخي آميخته به سياهى.

=الدَّبْش-

سنگريزه ها كه بر روى زمين ريخته شده باشد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّبِش-

مرد تنومند و غليظ. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّبْشَة-

عند العامّة: در زبان متداول واحد (الدبْش) است، جنگل انبوه از درخت.

=دَبَغَ-

- دَبْغاً و دِبَاغاً و دِبَاغَةً. الجلدَ: پوست را نرم كرد و تَرى و بوى بد را از آن زدود يا دباغى كرد،- الثَوبُ: جامه چركين يا رنگين شد و پاك نگرديد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدِّبْغ-

آنچه كه با آن پوست را دباغى كنند.

=الدِّبْغَة-

مترادف (الدِّبغ) است.

=دَبَقَ-

- دَبْقاً الصائدُ الطيرَ: شكارگر بوسيله ى (دِبْق) پرنده را شكار كرد.

=دَبِقَ-

- دَبَقاً بهِ: به آن چسبيد و از وى جدا نشد.

=دَبَّقَ-

تَدْبِيقاً هُ: بوسيله ى (دِبْق) آن را شكار كرد.

=الدِّبْق-

(ن): درخت كوچكى است كه ميوه اى لعابى دارد. شكوفه هاى اين گياه بشكل خوشه است و در مناطق گرمسيرى بويژه هند مى رويد از ميوه اى اين درخت ماده ى چسبنده ى دبق را سازند كه در شكار پرنده ها از آن استفاده مى شود، چسبى است سبز رنگ كه بر روى چوب شاخه ى درخت كشيده و در ميان درختان قرار دهند و با اين وسيله پرندگان را فريب داده و به آن چسبيده و شكار شوند؛ «قَضِيبُ الدِّبق»:

شاخه ى درخت كه بر روى آن ماده ى (الدبق) كشيده و آن را در شكار پرندگان بكار برند.

=دَبَكَ-

- دَبْكاً الوعاءَ: ظرف را محكم پُر كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- الرجُلُ: آن مرد زمين را محكم پاى كوبيد و صدائى رسا از آن درآمد. اين تعبير نيز در زبان متداول رايج است، هُ على الأرْضِ: او را سخت بر زمين انداخت.

اين تعبير نيز در زبان متداول رايج است.

=دَبَّكَ-

تَدْبِيكاً: مترادف (دَبَكَ) است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّبْكَة-

نام گونه اى رقص و پايكوبى معروفى است و اين اسم از فعل (دَبَكَ) ساخته شده است.

=دَبَلَ-

- دَبْلًا و دُبُولًا الشي ءَ: آن چيز را اصلاح كرد،- الأَرضَ: زمين كشت را با كود تقويت كرد،- دَبْلًا اللقمةَ: لقمه را بزرگ گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را گرداورى كرد و بهم فشرد همانگونه كه لقمه را با انگشتان گيرند،- هُ بِالعَصَا: او را پياپى با چوب زد،- هُ فلانٌ: آن چيز را بر فلانى سنگين كرد و او را به بيمارى دبله انداخت.

=دَبِلَ-

دَبَلًا: چاق و فربه شد.

=دَبَّلَ-

تَدْبِيلًا اللقمةَ: لقمه را بزرگ گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را بسان لقمه گرفتن با دست گرفت و فشرد.

=الدَّبْل-

ج دُبُول: جوى آب، بيمارى طاعون، بلا، بى فرزندى.

=الدُّبْلَة-

لقمه ى بزرگ، يك مشت از چيزى، سوراخ تيشه يا كلنگ.

=الدَّبْلَة-

(طب): گونه اى بيمارى درونى است از قبيل دمّل يا كورك، بلا و سختى.

=الدِّبْلوم-

مدركى است رسمى كه امتيازى را دارد، گواهينامه ى تحصيلى از مدرسه ى عالى.

=الدِّبْلُوماسيّ-

ديپلماتى كه از سوى دولت خود با منصب سياسى در يكى از كشورها تعيين گردد. اين واژه يونانى است؛ «السِّلْكُ الدِّبْلُومَاسِيّ»: ديپلماتها يا نمايندگان كشورهاى خارجى در يك كشور.

=الدِّبْلوماسيَّة-

وصف ديپلمات و كارهاى او است. اين واژه يونانى است.

=الدَّبُوب-

[دبّ]: آنكه سخن چين باشد.

=الدَّبُور-

باد غرب كه در برابر باد صبا است يا شرقى است.

=الدَّبُّور-

ج دَبَابِير (ح): زنبور.

=الدَّبُورة-

ابزارى است كه با آن سنگها را بهنگام تراش صاف كنند. فصيح اين كلمه (الصَّاقور) است.

=الدُّبُّوس-

ج دَبَابِيس: سوزن يا سنجاق ته گِرد. اين واژه فارسى است.

=الدَّبُّوس-

ج دَبَابِيس: مترادف (الدُّبُّوس) است، ابزار كوچكى است بگونه ى سوزن كه از آهن يا طلا سازند و در چيزى تثبيت كنند يا فرو برند.

=الدَّبُوقَاء-

[دبق]: مترادف (الدَّابُوق) است.

=الدَّبُّوقَة-

گيسوى بافته شده.

=الدَّبُول-

زنى كه فرزند خود را از دست داده باشد، بلا و مصيبت و پيشامد ناگوار.

=الدَّبِيب-

[دبّ]: مص، هر چه كه بر روى زمين راه رود،- (ح): حشرات خرد و ريز كه در آب حركت كنند.

=الدبيغ-

=الدبيلة-

=الدثار-

=دثر-

=الدثر-

=دج-

=دجا-

=الدجاج-

=الدجاجة-

=الدجاجي-

=الدجال-

=الدجالة-

=الدجة-

=دجج-

=الدجج-

=دجر-

=الدجر-

=الدجران-

=الدجرانة-

=دجل-

=دجلة-

=دجن-

=الدجن-

=الدجناء-

=الدجنة-

=الدجوجي-

=الدجي-

=الدجية-

=الدجيل-

=دحا-

=دحى-

=الدحاس-

=الدحال-

=دحر-

=دحرج-

=الدحروجة-

=دحس-

=الدَّبِيغ-

«جِلْدٌ دَبِيغٌ»: پوست دباغى شده.

=الدُّبَيْلَة-

(طب): مترادف (الدَّبْلَة) است.

=الدِّثَار-

لباس زير و گرمكن كه در زمستان پوشند، روى انداز آنكه بخوابد از قبيل ملافه و پتو و جز آنها.

=دَثَرَ-

- دُثُوراً السيفَ: شمشير زنگ خورده شد،- الرجُلُ: آن مرد پير و فرسوده شد،- الثوبُ: جامه چرك شد،- الشجَرُ:

درخت برگ درآورد،- الرسْمُ: آن اثر كهنه و محو شد.

=دَثّرَ-

تَدْثيراً ه: او را هلاك و نابود كرد، روى او را پوشانيد.

=الدَّثْر-

مال بسيار.

=الدَّثَر-

چركى، پليدى.

=دَجَّ-

- دَجِيجاً و دَجَجَاناً [دجّ] القومُ: آن قوم گردهم آمدند و سنگين براه افتادند،- البَيْتُ: سقف خانه قطور شد،- دَجّاً السِّتْرَ: پرده يا پوشش را فرو افكند.

=دَجَا-

- دَجْواً و دُجُوّاً [دجو] الليلُ: شب تاريك شد،- الثوبُ: جامه فراخ شد.

=الدُّجَاج-

[دجّ] (ح): مترادف (الدَّجاج) است.

=الدَّجَاج-

ج دُجُج [دجّ] (ح): مرغ،- الهِندِي:

مرغ رومى كه در حجم بزرگتر از معمولى است.

=الدِّجَاج-

[دجّ] (ح): مترادف (الدَّجَاج) است.

=الدَّجَاجة-

[دجّ] (ح): واحد (الدَّجَاج) است، زن يا عيال، كلاف يا گُلِه ى نخ؛ «دَجَاجَةُ الماءِ»: پرنده ايست بلند پاى كه در نزديكى آبها زندگى مى كند؛ «دَجَاجَةُ الأرضِ» (ح):

پرنده ايست بلند پاى كه همواره شكار مى شود.

=الدُّجَاجِيّ-

[دجّ]: فروشنده ى مرغ؛ «اسْوَد دُجاجِيّ»: سياه و تاريك.

=الدَّجَال-

سرگين يا زباله.

=الدَّجَّال-

آب طلا،- ج دَجَّالون و دَجَاجِلَة:

دروغگو، آنكه حق و باطل را درهم كند؛ «المَسِيحُ الدَّجَّال»: دروغگوئى كه در آخر زمان پيدا شود، دجّال.

=الدُّجَالة-

روغن قِطران.

=الدَّجَّالَة-

گروه انبوه همسفران كه از بسيارى روى زمين را پوشانند.

=الدُّجَة-

ج دُجَات و دُجًى [دجو]: دگمه ى پيراهن.

=الدُّجَّة-

[دجّ]: شدّت تاريكى.

=دَجَّجَ-

تَدْجِيجاً [دجّ] تِ السماءُ: آسمان ابرى شد،- هُ: آن را سخت تاريك كرد.

=الدُّجُج-

[دجّ]: سختى و شدت تاريكى.

=دَجِرَ-

- دَجَراً: سرگردان و مست شد.

=الدَّجِر-

مست و سرگردان.

=الدَّجْرَان-

ج دَجْرَى و دُجَارَى: مترادف (الدَّجِر) است.

=الدِّجْران-

چوبهاى نصب شده براى سايبانى.

=الدِّجْرانة-

واحد (الدجْران) است.

=دَجَلَ-

- دَجْلًا: دروغ گفت،- البَعيرَ: بر تن شتر قطران ماليد،- بِالمكانِ: در آن مكان اقامت گزيد.

=دَجَّلَ-

تَدْجِيلًا البعيرَ: شتر را قطران ماليد،- الإنَاءَ: ظرف را آب طلا بر آن كشيد و مُطَلّا كرد،- الأَرْضَ: زمين را با ريختن كود اصلاح و آماده ى كشت كرد،- الشي ءَ: روى آن چيز را پوشانيد،- بِالْمَكَانِ: در آن مكان ماند و اقامت كرد.

=دِجْلَة-

رودخانه ى دجله در عراق، اين اسم كاربرد مؤنث به اعتبار لفظ و كاربرد مذكر به اعتبار نهر را دارد و گاهى بر آن (ال) مىيد و گفته مى شود (الدِّجْلَة).

=دَجَنَ-

- دَجْناً و دُجُوناً اليومُ: روز ابري و بارانى شد،- اللَيلُ: شب تاريك شد،- دُجُوناً بِالمكانِ: در آن مكان اقامت كرد،- الحَمَامُ و غَيْرُهُ: كبوتر و جز آن در خانه ها الفت و خوى گرفتند.

=دَجَّنَ-

تَدْجِيناً الحيوانَ: آن حيوان را اهلى كرد.

=الدَّجْن-

ج دُجْن و دِجَان و دُجُون و أَدْجَان: ابر پر آب و سياه، باران بسيار؛ «ليلةُ دَجنٍ و ليْلَةٌ.

دَجْنٌ»: شب پر باران كه بسيار ببارد.

=الدَّجْنَاء-

«ليلة دَجْنَاء»: شب تاريك و سياه.

=الدُّجْنَة-

ج دُجَن و دُجُنَات: تاريكى.

=الدجُنَّة-

ج دُجُنَّات: تاريكى، ابر پيچيده و پر آب و تاريك و سياه.

=الدَّجِنَّة-

مترادف (الدجُنَّة) است.

=الدِّجِنَّة-

مترادف (الدُّجُنَّة) است.

=الدَّجُوجِيّ-

ج دَيَاجِيج [دجّ]: شب تاريك.

=الدَّجِيّ-

[دجو]: «ليلٌ دَجِيّ»: شب تاريك.

=الدُّجْيَة-

ج دُجًى [دجو]: تاريكى، تاريكى كه با ابر همراه باشد، كمينگاه شكارگر كه خود را از شكار پنهان كند.

=الدُّجَيْل-

قطران.

=دَحَا-

- دَحْواً [دحو] اللّهُ الأرضَ: خداوند زمين را آفريد و گسترد،- الحَجَرَ بِيَدِهِ: سنگ را با دست خود پرتاب كرد.

=دَحَى-

- دَحْياً [دحي] الشي ءَ: آن چيز را گسترد.

=الدُّحَّاس-

ج دُحَّاسَات و دَحَاحِيس (ح):

مترادف (الدحَّاس) است.

=الدَّحَّاس-

ج دَحَّاسَات و دَحَاحِيس (ح): كرمى است زرد رنگ كه در زير خاك مى زيد.

=الدَّحَّال-

شكارگرى كه در كمينگاهها شكار كند.

=دَحَرَ-

- دَحْراً و دُحُوراً و مَدْحَرَةً هُ: او را راند، دور كرد، رد كرد.

=دَحْرَجَ-

دَحْرَجَةً [دحرج] هُ: او را برگردانيد و به دور خود چرخ داد.

=الدُّحْرُوجَة-

ج دَحَارِيج [دحرج]: فندق نارس كه سوسك سياه آنرا بچرخاند.

=دَحَسَ-

- دَحْساً بالشرّ: شر را بگونه ى ناشناخته بپا كرد،- بينَ الْقَوم: ميان قوم را فساد انداخت،- بِرجْلِهِ: با پاى خود آزمايش كرد،- الشي ءَ: آن چيز را پُر كرد.

=دَحِسَ-

- دَحَساً تْ إصْبعُهُ: انگشت او متورم شد.

=دحض-

=الدحض-

=دحل-

=الدحل-

=الدحلاء-

=الدحور-

=الدحول-

=الدحيريجة-

=الدخال-

=الدخان-

=دخس-

=الدخس-

=دخل-

=الدخل-

=الدخلة-

=دخن-

=الدخن-

=الدخناء-

=الدخنة-

=الدخول-

=الدخولية-

=الدخيس-

=الدخيل-

=دَحَضَ-

- دَحْضاً و دُحُوضاً تِ الحجَّةُ: دليل و برهان باطل شد،- الحُجَّةَ: دليل را باطل كرد،- تِ الشمسُ: خورشيد رو به غروب رفت،- دَحْضاً: پاى خود را مانند قربانى بزمين زد،- تْ رِجْلُهُ: پاى او ليز خورد،- عَنِ الأَمْرِ: از آن امر بحث كرد.

=الدَّحْض-

ج دِحَاض من الأمكنة: جاى لغزنده.

=الدَّحَض-

ج دِحَاض من الأمكنة: جاى لغزنده.

=دَحِلَ-

- دَحَلًا: شكم او فرو هشته شد.

=الدُّحْل-

ج دِحَال و أَدْحَال و أَدْحُل و دُحُول و دُحْلَان: سوراخى كه از بالا تنگ و از پائين گشاد باشد.

=الدَّحْل-

ج دِحَال و أَدْحَال و أَدْحُل و دُحُول و دُحْلان: مترادف (الدحْل) است.

=الدَّحِل-

فرو هشته شكم، گول زن، فريبكار.

=الدَّحْلَاء-

«البئر الدَّحْلاء»: مترادف (الدَّحُول) است.

=الدَّحُور-

مترادف (الدَّاحِر) است.

=الدَّحُول-

«البِئرُ الدَّحُول»: چاهى فراخ كه دهانه ى آن تنگ باشد.

=الدُّحَيْرِيْجَة-

(دحرج): دانه ى ريز كه در ميان گندم باشد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدِّخَال-

فرو رفتن بندهاى استخوان درهم.

=الدَّخَّال-

«دَخَّالُ الأُذنِ» (ح): جانورى است داراى پاهاى بسيار و كوتاه و اغلب سياهرنگ كه مانند حلزون بر خود مى پيچد و در قسمتهاى پوست خورده شده ى درخت زندگى مى كند.

=الدُّخان-

ج أَدْخِنَة و دَواخِن و دَواخِين: دُود، توتون يا تنباكو.

=الدُّخَّان-

ج أَدْخِنَة و دَواخِن و دَواخِين: مترادف (الدخَان) است.

=دَخِسَ-

- دَخَساً الحافِرُ: سم ستور ورم كرد.

=الدَّخْس-

چاق و فربه.

=الدُّخَس-

(ح): نام حيوانى است دريائى.

=الدَّخَس-

متورم شدن سم ستور.

=الدَّخِس-

«حَافِرٌ دَخِس»: سم متورم و باد كرده.

=دَخَلَ-

- دُخُولًا و مَدْخَلًا الدارَ: به درون خانه آمد. اين واژه ضدّ (خَرَجَ) است،- بهِ: به آن داخل شد،- عَلَيهِ: بر او وارد شد و او را ملاقات كرد،- في أو ضِمْن: در درون يا ضمن چيزى شد،- على الأَمْرِ تعديلٌ: در آن اصلاحاتى بعمل آمد،- فى المَوضُوعِ: در آن موضوع دخالت كرد و مورد مطالعه قرار داد،- الخِدْمَةَ: شروع به كار كرد، كارمند شد.

=دَخِلَ-

- دَخَلًا: در عقل يا جسد او فساد و تباهى پديد آمد.

=دُخِلَ-

دَخْلًا أمرُ فلانٍ: امور داخلى فلانى مختل شد،- فى عَقلهِ اوْ جَسَدِهِ: در خرد يا بدن او فساد و تباهى افتاد.

=دَخَّلَ-

تَدْخِيلًا هُ: او را داخل كرد، او را وادار به دخول كرد.

=الدَّخْل-

درآمد، مداخل. ضد اين كلمه (الخَرْج) ست؛ «ضَرِيبَةُ الدَّخْل»: ماليات بر درآمد، عيب، شك و ترديد؛ «دَخْلُ الرجُل»: عقيده و نيت مرد؛ «ليسَ لهُ ايُّ دَخْلٍ فيهِ» يا «لَا دَخْلَ له فيهِ أو بِهِ»: به او ربطى ندارد، علاقه و دخالتى در آن كار ندارد.

=الدَّخَل-

آنچه از تباهى عقل يا فساد بدن كه در انسان پديد آيد، عيب در حسب، خدعه و فريب، قومى كه منتسب به كسانى باشند كه از آنها نباشند.

=الدُّخَّل-

ج دَخَاخِيل: تنومند و درشت اندام،- (ح): پرنده ى كوچكى است كه در بالاى درختان و نخلها درآيد، آنچه از گياه و علف كه در ريشه ى درخت درآيد؛ «نَوبَةُ الدُّخَّلِ»: گروه نوازندگان و آوازخوانان؛ «دُخَّلُ الرَّجُلِ»: چيزهاى درونى و مسائل شخصى مرد.

=الدُّخْلَة-

«دُخْلَةُ الرجُلِ»: مترادف (داخِلَتُهُ) است.

=الدَّخْلَة-

«دَخْلَةُ الرجُلِ»: مترادف (داخِلَتُهُ) است.

=الدِّخْلَة-

باطن امر، آميختن رنگها به هم تا از آن رنگى نو پديد آيد؛ «دِخْلَة الرَّجُل»: امور داخلى مرد.

=دَخَنَ-

- دَخْناً و دُخُوناً تِ النارُ: دود آتش بلند شد.

=دَخِنَ-

- دَخَناً تِ النارُ: دود آتش بسيار شد،- الطَّعامُ و اللَحمُ و غَيرُهُمَا: غذا و گوشت و جز آنها دودزده شد، بوى دود گرفت،- خُلقُهُ: اخلاق او فاسد و پليد شد،- دُخْنَةً: رنگ آن كدر و تيره مانند سياهى دود شد.

=دَخُنَ-

- دُخْنَةً: رنگ او تيره بسان سياهى دود شد.

=دَخَّنَ-

تَدْخِيناً: سيگار يا قليان كشيد و دود آن را بدهان گرفت؛ «دَخَّنَ لفافةً او نارجِيلةً»:

سيگار يا قليان دود كرد،- تِ النارُ: آتش دود راه انداخت،- الشي ءَ: روى آن چيز را دود انداخت.

=الدُّخْن-

(ن): ارزن كه ويژه ى غذاى پرندگان و مرغان است.

=الدَّخَن-

مص، دود، كينه، تباهى، دگرگون شدن عقل و دين و حسب.

=الدَّخِن-

من اللحم أو الطعام: گوشت يا غذاى دودزده يا دود خورده.

=الدَّخْنَاء-

زنى كه رنگ چهره اش تيره همانند دود شده باشد.

=الدُّخْنَة-

تيره گى در سياهى، دانه هاى دود كردنى كه در خانه ها دود كنند،- (ن): واحد (الدخْن) است؛ «ابو دُخْنَة»:

پرنده ى كوچكى است به رنگ چكاوك.

=الدُّخُول-

مص؛ «دُخولُ الحربِ»: شركت در جنگ.

=الدُّخُوليَّة-

ماليات بر كالاهاى وارده.

=الدَّخِيس-

شماره ى بسيار، علف و گياه درهم پيچيده.

=الدَّخِيل-

آنكه به قومى درآيد و خود را منتسب به آنها كند ولى از آنها نباشد، ج دُخَلَاء، هر واژه ى غير عربى كه به زبان

=الدخيلة-

=د. د. ت-

=الددن-

=در-

=الدر-

=درى-

=الدرابة-

=الدرابزون-

=الدرابزين-

=الدرابكة-

=الدراج-

=الدراجة-

=الدرارة-

=الدراس-

=الدراسة-

=الدراسي-

=الدراعة-

=الدراق-

=الدراقة-

=الدراقن-

=الدراقنة-

=دراك-

=الدراك-

=الدرام-

=الدراما-

=الدرامة-

=الدراهم-

=الدراية-

=درأ-

=الدرء-

=درب-

=الدرب-

=الدربان-

=الدربة-

=الدربزين-

=الدربكة-

عربى وارد شده باشد؛ «دَخِيلُ الرجُلِ»: امور داخلى مرد؛ «دَخِيلَك»: به تو پناه مى برم، از تو خواهش مى كنم. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الدَّخِيلة-

«دَخِيلةُ الشي ءِ»: درون چيز؛ «دَخِيلَةُ المرءِ»: درون و باطن مرد؛ «فى دَخِيلَةِ نَفْسِهِ»: در باطن و درون او.

=د. د. ت-

گردى است سفيد رنگ كه حشرات را مى كشد. نام علمى اين ماده (دِيكْلُورو- دِيفِينِيل- ترِيكْلُورِيتَان) است. اين پودر را دانشمند سويسى ملِّر در سال ١٩٣٣ كشف كرد.

=الددَن-

لهو و لعب، بازى و سرگرمى.

=دُرْ-

[دور]: فعل امر است و در اصطلاح نظامى به معناى (عقب گَرْد) مى باشد.

=دَرَّ-

- دَرّاً [درّ] الحليبُ: شير بسيار شد،- تِ الناقَةُ بِلَبَنِها: ماده شتر شير از خود روان ساخت،- تِ الدنيا عَلَى اهْلِها: زندگى بر مردم دنيا فراخ شد،- النباتُ: گياه روئيد و شاخه و برگ در آورد،- دَرّاً و دُرُوراً تِ العروقُ: رگهاى بدن پر از خون شد همانگونه كه پستانها پر از شير مى شود،- العَرَقُ:

عرق از بدن همانگونه كه آسمان ببارد روان شد،- تِ السّوقُ: بازار رواج شد و كالاهايش به فروش رسيد،- السِّراجُ: چراغ روشن شد،– درّاً وجهُهُ: پس از بيمارى بهبودى يافت،– دَرِيراً الْفَرَسُ: اسب با سرعت دويد.

=الدُّرً-

ج دُرَر و دُرَّات [درّ]: مرواريد درشت، دُر.

=الدَّرّ-

مص، شير، بسيارى شير، نَفْس؛ «لِلَّهِ دَرُّهُ»: خوبيهاى او از خداست؛ «لا دَرَّ دَرُّهُ»:

خير او زياد نشود.

=دَرَى-

- دَرْياً و دِرْياً و دَرْيَةً و دِرْيَةً و دَرَيَاناً و دِرْيَاناً و دُرِيّاً و دِرَايَةً، [دري] الشي ءَ و بالشي ءِ: به دانش او رسيد،- دَرْياً الصيْدَ: از شكار پنهان شد و آنرا فريب داد،- الرَّأسَ: سر را خارانيد؛ «دِرَايَة»: اين مصدر بيش از ساير مصادر اين كلمه بكار مى رود.

=الدَّرَّابَة-

«دَرَّابَةُ الدُّكَّانِ»: يكى از دو پايه ى درب مغازه كه بهنگام بستن بر روى يكديگر قرار مى گيرند.

=الدَّرَابْزُون-

ج دَرَابْزُونَات: ستونها يا پايه هاى استوار كه بر روى آن تكيه گاه سازند. اين واژه يونانى است.

=الدَّرَابَزين-

مترادف (الدَّرَابزُون) است.

=الدَّرَابُكَّة-

(مو): مترادف (الدربَكّة) است.

=الدُّرَّاج-

ج دَرَارِيج (ح): پرنده ايست شبيه به كبك و از آن بزرگتر، پرهايش داراى خالهاى سياه و سفيد و نوك آن كوتاه است. اين اسم بر مذكر و مؤنث آن يكسان اطلاق مى شود.

=الدَّرَّاج-

بسيار طواف كننده، سخن چين،- (ح): خار پشت يا جوجه تيغى

الدُّرَّاجَة-

(ح): واحد (الدرّاج) است.

=الدَّرَّاجة-

دوچرخه، ابزار جنگى كه در محاصره ى شهر بكار مى رود؛ «دَرَّاجة بُخَارِيّه»: موتورسيكلت.

=الدَّرَّارة-

دوك نخ ريسى.

=الدَّرَّاس-

بسيار درس خوان.

=الدَّرَاسة-

ج دِرَاسَات: بحث، درس، مطالعه.

=الدَّرَّاسَة-

ابزار خرمن كوبى گندم.

=الدِّرَاسِيّ-

منسوب به (الدِّرَاسَة) است؛ «السَّنَةُ الدرَاسِيَّةُ»: سال تحصيلى.

=الدُّرَّاعَة-

ج دَرَاريع: جُبه، قبا، جامه اى كه جلو آن باز باشد.

=الدَّرَّاق-

مي،- (ن): درخت ميوه ايست از رسته ى و ردّيات كه مغز آن خوشمزه و پوسته ى نازك مخملى بر روى آن پوشيده است، ميوه ى درخت درّاق است. اين واژه فارسى است.

=الدَّرَّاقَة-

(ن): واحد (الدَّرَاق) است، ميوه ى درّاق.

=الدُّرَّاقِن-

مترادف (الدَّرَاق) است، ميوه ى درّاق.

=الدُّرَّاقِنَة-

(ن): واحد (الدُّرّاقِن) است، ميوه ى دُرّاقِن.

=دَرَاكِ-

اسم فعل است به معناى (أَدْرِك).

=الدِّرَاك-

پيوسته و بهم چسبيده؛ «سير دِرَاكٌ»: سير دائم و پيوسته.

=الدَّرَّام-

مرد كوتاه كه بد راه رود،- (ح):

خار پشت،- (ح): خرگوش.

=الدراما-

نمايشى كه مطالب غم انگيز و خنده دار با هم در آن وجود داشته باشد. اين واژه يونانى است و عربى آن (فاجِعَة) يا (مَأْسَاة) است.

=الدَّرَّامة-

(ح): خارپشت،- (ح):

خرگوش.

=الدَّرَاهِم-

مطلق پول نقد، نقدينه.

=الدرَاية-

[دري]: مصدر (دَرَى) است؛ «عن دِرَايَة»: با علم و آگاهى.

=دَرَأَ-

- دَرْءًا و دَرْأَةً هُ: او را به سختى دور كرد،- الخَطَرَ عَنْه: خطر را از وى دور كرد.

=الدَّرْء-

مص، خلاف، كجى و خميدگى در كانال و مانند آن.

=دَرِبَ-

- دَرَباً و دُرْبَةً بالشي ء: به آن چيز خوى گرفت، به آن چيز گرايش كرد.

=دَرَّبَ-

تَدْرِيباً هُ بالشي ء و فيهِ و عليهِ: او را به چيزى عادت داد،- الجُندِيُّ: سرباز بهنگام فرار در جنگ صبر كرد.

=الدَّرْب-

ج دُرُوب و دِرَاب: راه، دروازه ى فراخ، درب بزرگ.

=دَرْبُ-

التَّبَّانةِ (فك): كهكشان يا آسمان دره.

=الدَّرِب-

گرايش كننده به چيزى.

=الدَّرْبَان-

ج دَرَابِنَة: دربان، نگهبان. اين واژه فارسى است.

=الدَّرْبَان-

ج دَرَابِنَة: مترادف (الدَّرْبان) است.

اين واژه فارسى است.

=الدُّرْبَة-

مص، دليرى و پردلى در جنگ و در هر امرى، «فى العَفوِ دُرْبَةٌ»: بخشودگى دليرى است، خبره گى.

=الدَّرِبَة-

مؤنَّث (الدَّرِب) است.

=الدَّرْبَزِين-

مترادف (الدَّرابْزُون) است.

=الدَّرْبَكَة-

درهم آميختگى و انبوهى.

=الدِّرْبَكَّة-

(مو): نام ابزارى موسيقى است كه با آن نوازند.

=الدربند-

=الدرة-

=درج-

=الدرج-

=الدرجة-

=درد-

=الدرداء-

=الدردار-

=دردر-

=الدردر-

=الدردورة-

=الدردي-

=الدرر-

=درز-

=الدرز-

=الدرزة-

=الدرزي-

=درس-

=الدرس-

=الدرسة-

=درص-

=الدَّرْبَنْد-

بستن دكان و مغازه. اين واژه فارسى است و در زبان متداول به آن (دَرْوند) گويند.

=الدُّرَّة-

[درّ]: واحد (الدرّ) است،- عند العَامَّة (ح): و در زبان متداول به معناى طوطي است.

=الدِّرَّة-

ج دِرَر [درّ]: شير، بسيارى شير، روان شدن شير از پستان، خون، تازيانه؛ «حُمَّى الدِّرَّة»: تب كه در دوره ى نفاس بر زن تازه زا پديد آيد.

=دَرَجَ-

- دُرُوجاً و دَرَجَاناً الشيخُ أو الصبيُّ: آن پيرمرد يا كودك راه رفت،- الرجُلُ: آن مرد از پله بالا رفت،- البنَاءَ: ساختمان در چند طبقه ساخت،- فلانٌ: فلانى مرد و بعد از خود فرزندى بجاى نگذاشت،- القومُ: آن قوم منقرض شدند و مردند،- دَرْجاً الثَوبَ او الكتابَ: جامه يا كتاب را تا زد و بست،- الشي ءُ: آن چيز رايج شد.

=دَرِجَ-

- دَرْجاً: بلندمرتبه شد، به راه خود رفت، در سخن يا دين با دليل و برهان بود.

=دَرَّجَ-

تَدْرِيجاً البناءَ: براى ساختمان پله ساخت،- هُ الى كذا: او را بتدريج به چيزى نزديك كرد،- الثوبَ او الكتابَ: جامه يا كتاب را تا زد و بست،- هُ الأمرُ: آن امر بر او دشوار شد.

=الدُّرْج-

ج أَدْرَاج و دَرِجة: كيف دستى زنان كه در آن عطر و لوازم ويژه ى خود را نهند.

=الدَّرْج-

آنچه كه در آن نوشته شود،- في القراءَة: اين تعبير خلاف (التَّهَجِّى) است و به معناى مطالعه و بى صدا خواندن است؛ «قرأ دَرْجاً»: اين تعبير را در زبان متداول (قَرَأَ كَرْجاً) ميگويند: به معناى آرام مطالعه و ملاحظه كرد مى باشد.

=الدَّرَج-

ج أدْرَاج و دِرَاج: راه؛ «رَجعتُ ادرَاجي»: از راهى كه آمدم برگشتم، مراتب كه بر روى يكديگر باشند؛ «دَرَجُ السُّلَّم»:

پله هاى نردبان كه از پائين به بالا روند؛ «ذَهَبَ دَمُهُ دَرَجَ اوْ ادْرَاجَ الرِّياح»: خون او به هدر رفت، خونبهاى او گرفته نشد.

=الدُّرَّج-

كارهاى بزرگ و سخت و شاقّ.

=الدَّرَجَة-

ج دَرَج: پلكان، نردبان،- ج دَرَجَات: طبقه، رتبه، درجه؛ «مِنْ أَوْفى الطَّبَقَةِ اوِ الْمَرتبةِ الأُولى»: از طبقه يا رتبه ى اول؛ «لِدَرَجَة ان»: به حديكه، به درجه اى كه، جزئى از (٣٦٠) درجه ى محيط يك دائره؛ «الدرَجَةُ السِّينِيَّة»: جزئى از (٩٠) درجه ى زاويه ى قائمه كه مساوى (٦٠) دقيقه و دقيقه معادل (٦٠) ثانيه و ثانيه (١٠) ثالثه و ثالثه (١٠) رابعه است؛ «الدرَجَة المِئَوِيَّة اوغْرادْ»: يك صدم زاويه ى قائمه است كه به روش اعشارى به (١٠) دسيگراد و دسيگراد (١٠) سانتيگراد و سانتيگراد (١٠) ميليگراد تقسيم مى شود؛ «دَرَجَةُ الحرارة»: مقياس سنجش گرما است؛ «الدَّرَجَاتُ العليَا»: بالاترين درجه ى حرارت؛ «الدَّرَجَاتُ السُّفلى»: كمترين درجه ى حرارت.

=دَرِدَ-

- دَرَدا: دندانهاى او ريخت.

=الدَّرْدَاء-

مؤنث (الأَدْرَد) است.

=الدَّرْدَار-

أو المُرَّان (ن): درخت بزرگ و تنومندى است از رسته ى زيتونيها كه معمولا در جنگلها و باغها براى تزيين كشت مى شود. چوب اين درخت سفيد و خوب است و در گذشته براى ساختن نيزه ها از آن استفاده مى شده است.

=دَرْدَرَ-

دَرْدَرَةً الشَّيخُ أو الصبيُّ البُسْرَةَ: آن پيرمرد يا كودك خرماى نارس را در دهان نهاد و مكيد.

=الدُّرْدُر-

ج دَرَادِر: جاى رويش دندانهاى كودك

الدُّرْدُور-

موضعى از دريا كه در آن گرداب ايجاد شود و بيم غرق شدن در آن باشد.

=الدَّرْدُورَة-

طبق كوچك.

=الدُّرْدِيّ-

من الزيت و نحوِهِ: چركى روغن و مانند آن در تهِ ظرف.

=الدَّرَر-

[درّ]: «دَرَرُ الريحِ»: جهت وزش باد؛ «دَرَر الطرِيق»: وسط و ميانه ى راه.

=دَرَزَ-

- دَرْزاً الثوبَ: جامه را نيكو دوخت.

=الدَّرْز-

مص،- ج دُرُوز: بلندى جامه بهنگام دوختن دو طرف آن؛ «امُّ دَرْزٍ»:

دنيا.

=الدَّرْزَة-

«أَوْلادُ دَرْزَةَ»: خياطان، بافندگان، افراد پست و فرومايه؛ «امُّ دَرْزَةَ»: كنيه ى دنياست.

=الدُّرْزِيّ-

ج دَرَزَة: آنكه منتسب به طايفه و ايل (دُرزيها) باشد و نيز اين اسم را (دُرُوز) گويند.

=الدَّرْزِيّ-

خياط، جامه دوز، درزى.

=الدَّرَزِيّ-

ج دَرَزة، و يقولون أيضاً دُرُوز: مترادف (الدُّرْزي) است.

=دَرَسَ-

- دُرُوساً الرسمُ: آن اثر پاك و محو شد،- الشي ءُ: اثر آن چيز از بين رفت،- دَرْساً الرسمَ: آن اثر را پاك كرد،- الثوبَ: جامه را كهنه كرد و در نتيجه پاره و فرسوده شد،- النَّاقَةَ: ماده شتر را خسته كرد،- دَرساً و دِرَاسَةً الكِتابَ او العِلْمَ: به آن كتاب يا دانش روى آورد و آنرا خواند و به خاطر سپرد،- العِلْم على فلانٍ: از فلانى علم و دانش آموخت،- دَرْساً و دِرَاساً الحِنْطَةَ: گندم را با گاو آهن و مانند آن شخم زد.

=دَرَّسَ-

تَدْرِيساً هُ الكتابَ: كتاب را به او آموخت،- البَعِيرَ: شتر را خسته كرد.

=الدَّرْس-

مص،- ج دُرُوس: درس كه خوانده شود، راه پنهان، آموزشى كه در مدرسه انجام شود، حديث و داستان؛ «ألْقَى دُرُوساً عن مادَّةِ كذا»: درسهائى در فلان موضوع داد؛ «دُرُوسُ الأَشْياءِ»: درسهائى از علم اشياء كه شامل معلوماتى از جسم انسان و حيوان و نباتات و ابزار و معادن و آب و هوا و جز آنهاست،- ج ادْرَاس و دِرْسَان: جامه ى كهنه و فرسوده.

=الدِّرْس-

ج أَدْرَاس و دِرْسان: جامه ى كهنه و فرسوده.

=الدُّرْسَة-

ورزش و ممارست.

=دَرِصَ-

- دَرَصاً تِ الناقةُ: دندانهاى ماده شتر

=الدرص-

=الدرصاء-

=درع-

=الدرع-

=الدرعة-

=الدرعية-

=درف-

=الدرفة-

=الدرقة-

=درك-

=الدرك-

=دركب-

=الدركة-

=دركل-

=الدركي-

=درم-

=الدرم-

=الدرماء-

=الدرمة-

=درن-

=الدرن-

=الدرنة-

=الدرهام-

=الدرهم-

=الدروج-

=الدرور-

=الدروز-

=الدرويش-

=الدري-

=الدري ء-

=الدريئة-

=الدرير-

=الدريس-

=الدريع-

=الدريكة-

=الدريم-

=الدرين-

بر اثر پيرى و سالخوردگى شكست.

=الدَّرْص-

ج أَدْرَاص و دِرَصَة و دِرْصَان و دُرُوص و أَدْرُص (ح): بچه ى موش و گربه و خرگوش و مانند آنها.

=الدِّرْص-

ج أَدْرَاص و دِرَصَة و دِرْصَان و دُرُوص و أَدْرُص (ح): مترادف (الدَّرْص) است.

=الدَّرْصَاء-

«ناقةٌ دَرْصاء»: ماده شترى كه دندانهايش بر اثر پيرى شكسته باشد.

=دَرَّعَ-

تَدْرِيعاً [درع] هُ: او را زره آهنين پوشانيد،- المَرأةَ: بر تن آن زن پيراهن پوشانيد.

=الدِّرْع-

ج دُرُوع و أَدْرُع: زره كه از حلقه هاى ريز فولادى بافته مى شود و در قديم بهنگام جنگ آن را روى لباسها بر تن مى كردند.

اين واژه مؤنث است و گاهى مذكر بكار مى رود؛ «دِرْعُ المَرْأَةِ». ج أدراع: پيراهن زن كه در خانه بر تن كند. اين واژه مذكر است.

=الدَّرِع-

من العشب: گياه تر و تازه.

=الدُّرْعَة-

ج دُرَع: ليفى كه با آن روى نخل خرما را پوشانند.

=الدِّرْعِيَّة-

ج دَرَاعيّ: پيكانهائى كه در زره ها نفوذ كنند.

=دَرَّفَ-

تَدْرِيفاً هُ: او را برگردانيد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّرْفَة-

ج دِرَف عند العامَّة: يكى از پاشنه هاى درب. اين واژه در زبان متداول رايج است و فصيح آن (الصِّفق) است.

=الدَّرَقَة-

ج دَرَق: سپرى كه از پوست بدون چوب ساخته شده باشد.

=دَرَّكَ-

تَدْرِيكاً [درك] المَطَرُ: ريزش باران ادامه يافت،- فُلاناً بِالشَي ءِ: فلانى را زير نظر و وابسته به چيزى قرار داد.

=الدَّرْك-

مترادف (الدرَك) است.

=الدَّرَك-

ملحق شدن، پيوست، تبعيت، انتهاى گودى چيزى؛ «بَلَغَ الغوَّاصُ دَرَكَ البحرِ»: غواص به تهِ دريا رسيد؛ «رجالُ الدَّرَك»: نيروى نظامى موسوم به ژاندارمرى، ژاندارمها.

=دَرْكَبَ-

دَرْكَبَةً [دركب] هُ: آن چيز را غلطانيد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّرَكَة-

ج دَرَكَات: درجه ى عقب گرديدن است نه بالا رفتن، در مقابل اين كلمه درجه ى صعود يا بالا رفتن است؛ «الجَنَّة دَرَجَاتٌ و النارُ دَرَكَات»: بهشت درجات است و دوزخ دركات؛ «دَرَجَاتُ الحياةِ و دَرَكاتُ الموت»: درجات زندگى و دركات مردن.

=دَرْكَلَ-

دَرَكَلَةً [دركل] هُ: آن را غلطانيد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّرْكِيّ-

مترادف (الدَّرَكِيّ) است.

=الدَّرْكِيّ-

ژاندارم.

=دَرَمَ-

- دَرْماً و دَرَماً و دَرَمَاناً و دَرَامَةً القنفذُ أو الأرنبُ و نحوهما: خار پشت يا خرگوش و مانند آنها فاصله ميان گامها را با شتاب كوتاه كردند.

=دَرِمَ-

- دَرَماً تِ الأَسنانُ: افتادن دندانها نزديك شد،- البعيرُ: دندانهاى شتر ريخته شد،- العُضوُ: گوشت استخوان آن عضو را پوشانيد،- تِ الساقُ: پاى استوار و متناسب شد.

=دَرَّمَ-

تَدْرِيماً أظفارَهُ: ناخنهاى خود را پس از چيدن صاف كرد.

=الدَّرِم-

(عُضْوٌ دَرمٌ): عضوى كه گوشت استخوانش را پوشانده باشد.

=الدَّرْمَاء-

مؤنث (الأَدْرَم) است،- (ن):

گياهى است كه برگ آن سرخ مى باشد.

=الدَّرِمَة-

«دِرْعٌ دَرِمةٌ»: زره صاف يا نرم.

=دَرِنَ-

- دَرَناً الثوبُ: جامه چركين شد.

=الدَّرَن-

ج أَدْرَان: چركى،- عند الأَطِبَّاءِ:

كورك يا دانه هاى سفت كه در بدن پديد آيد همانگونه كه در بيمارى جذام و مانند آن مى باشد، سِلّ؛ «الدَّرَنُ الرئَوِي»: سلّ سينه و ريه.

=الدَّرِن-

«ثَوْبُ دَرِنٌ»: جامه ى چرك.

=الدَّرِنَة-

«ثِيابٌ دَرِنَةٌ»: جامه هاى چرك.

=الدِّرْهام-

ج دَرَاهِيم [درهم] مترادف (الدِّرْهَم) است. اين كلمه يونانى است.

=الدِّرهَم-

ج دَرَاهِم: پول نقدينه كه از نقره ضرب شود. اين واژه يونانى است؛ «الدَّرَاهِم»: مطلق پول.

=الدِّرْهِم-

ج دَرَاهِم: مترادف (الدرْهَم) است.

=الدَّرُوج-

من الرياح: بادى كه سخت و تند وزد.

=الدَّرُور-

[درّ]: ماده شتر بسيار شيرده، «حَرْبٌ دَرُور»: جنگى كه بسيار خون ريزد.

=الدُّرُوز-

افراد منتسب به طايفه ى (الدرْزيَّة).

=الدَّرْوِيش-

درويش، راهب يا عابد و زاهد. اين واژه فارسى است بمعناى بينوا.

=الدُّرِّيّ-

[درّ]: «دُرِّيُّ السيف»: برق و درخشندگى شمشير؛ «الكواكبُ الدُّرِّيّ:

ستاره درخشان؛ «فرسٌ دُرِّيٌّ»: اسب تندرو.

=الدرِّيّ-

[درّ] من الكواكب: ستاره ى درخشان،- مِنَ الخَيلِ: اسب بسيار تندرو.

=الدرِّيّ-

[درّ] من الكواكب: مترادف (الدرِّيّ) است،- مِنَ الخَيلِ: اسب بسيار تندرو.

=الدُّرِّي ء-

[دَرَأ] (فك): ستاره ى درخشنده.

=الدِّرِّي ء-

(فك): مترادف (الدُّرِّي ء) است.

=الدَّرِيئَة-

[درأ]: حلقه ايست كه با آن چگونگى فرا گرفتن نيزه زدن را مىموزند، كمينگاه شكارگر كه با آن شكار را فريب دهد.

=الدَّرِير-

[درّ]: مص، ستور تندرو، چراغ روشن و نور دهنده.

=الدَّرِيس-

جامه ى كهنه، خطهائى است كه بر روى سنگ مى كشند و با ريگ دانه هاى ريز كه بر روى گوشه هاى آن خطوط نهند سرگرم بازى مى شوند.

=الدُّرَيْع-

اسم مصغر (الدِّرع) است به معناى زره كوچك.

=الدَّرِيكَة-

[درك]: شكار.

=الدرِيم-

[درم]: «عُضْوٌ دَرِيمٌ»: مترادف (دَرِمٌ) است.

=الدَّرِين-

: جامه ى كهنه، گياه آفت زده يا گنديده كه دام و ستور آن را نخورند؛ «أُمُّ دَرِين»: زمين خشك و بيحاصل.

=الدريهم-

=الدزينة-

=دس-

=الدس-

=الدساس-

=الدساسة-

=الدست-

=الدستان-

=الدستور-

=الدستوري-

=الدستورية-

=دسدس-

=دسس-

=الدسكرة-

=دسم-

=الدسم-

=الدسماء-

=الدسمة-

=الدسيس-

=الدسيسة-

=دشر-

=دشن-

=دع-

=دعا-

=الدعاء-

=الدعاب-

=الدعابة-

=الدعارة-

=الدعام-

=الدعامة-

=الدعامتان-

=الدُّرَيْهِم-

ج دُرَيْهِمات: اسم مصغر (الدِّرهم) است؛ «دُرَيهِمات»: كمى پول خرد يا نقدينه.

=الدَّزِّينَة-

در زن يا دوزين كه بمعناى دوازده واحد از چيزى است. اين واژه فرانسوى است.

=دَسَّ-

- دَسّاً و دِسِّيسَى [دسّ] الشي ءَ تحت التراب و فيه: آن چيز را زير خاك پنهان كرد،- عَلَيه: بر او خدعه و نيرنگ زد،- الدَّسائِسَ: دسيسه سازى كرد، نقشه هاى شومى براى رسيدن به هدفى بد كشيد،- نَبْضَهُ: نبض او را گرفت. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الدَّسّ-

نَبْض. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّسَّاس-

[دسّ] (ح): مار كوچكى است سرخ رنگ كه زير خاك پنهان مى شود،- ج دَسَّاسُون: دسيسه باز كه دست به كارهاى بد و پنهانى مى زند تا به هدف ناپسنديده اى برسد.

=الدَّسَّاسة-

(ح): مار كوچكى است سرخ رنگ كه زير خاك پنهان مى شود،- (ح):

كرمى است دراز و سرخ رنگ،- (ح):

تيره اى از جانوران كوتاه زبان.

=الدَّسْت-

ج دُسُوت، و الكلمة فارسيَّة الأصل:

حيله و نيرنگ، جلو خانه، مجلس، بالش، جامه، بيابان، ورق؛ «دَسْت الحُكْم»: تخت سلطنت، صندلى رياست؛ «الدَّسْتُ لي»:

اين تعبير در زبان شطرنج بمعناى بردم است و «الدسْتُ عَليَّ»: بازى را باختم است، و در زبان متداول بمعناى ديگ يا سماور مسي بزرگ است. اين واژه فارسى است.

=الدَّسْتان-

ج دَسَاتِين (مو): زه كمان، سيم عود و مانند آن. اين واژه فارسى است.

=الدُّسْتُور-

ج دَسَاتِير، و الكلمة فارسيّة: دستور، قاعده، قانون، وزير، پروانه يا اجازه، قانون اساسى كشور، آئين نامه يا نظامنامه كه در آن نام لشكريان و مقررى آنها ثبت شده باشد.

=الدُّسْتُوريّ-

نسبت به (الدُّستور) است؛ «النّظام الدُّسْتُوري»: حكومت مشروطه يا پارلمانى كه زير پوشش قانون باشد.

=الدُّسْتُوريَّة-

روش يا نظام دستورى كه مطابق با قانون باشد. ضد اين تعبير را (عَدَمُ الدُّسْتوريَّة» گويند.

=دَسْدَس-

دَسْدَسةً: احساس كردن و دست ماليدن به چيزى. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=دَسَّسَ-

تَدْسِيساً [دسّ]: به معناى (دَسَّ) است و تشديد براى مبالغه مى باشد.

=الدَّسْكَرَة-

ج دَسَاكِر: روستاى بزرگ، عشرتكده ها، خانه هاى فساد، ساختمان بزرگى بسان قصر كه در پيرامون آن افراد زيرك و خبيث و چابك گرد آمده باشند، صومعه، زمين هموار.

=دَسِمَ-

- دَسَماً و دُسُومةً: چركى آن زياد شد،- دَسَماً الشي ءُ: بر روى آن چيز چركى نشست،- رنگ آن تيره ى مايل به سياهى شد.

=دَسَّمَ-

تَدْسِيماً المطرُ الأرضَ: باران زمين را خيس كرد،- الشي ءَ: آن چيز را سياه كرد.

=الدَّسَم-

چربناكى گوشت يا پيه، چركى و پليدى.

=الدَّسِم-

ج دُسْم و دُسُم: چرب.

=الدَّسْمَاء-

مؤنث (الأَدْسَم) است.

=الدُّسْمة-

تيره گى مايل به سياهى.

=الدَّسِمة-

مؤنث (الدسِم) است.

=الدَّسِيس-

ج دُسُس [دسّ]: آنكه را براى آوردن خبر فرستند، پخته شده ى در خاكستر.

=الدَّسِيسَة-

نيرنگ و خدعه و دشمنى پنهانى.

=دَشَّرَ-

تَدْشِيراً الأمرَ: آن كار را رها كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- الأَسِيرَ:

اسير را آزاد كرد. اين تعبير نيز در زبان متداول رايج است.

=دَشَنَ-

- دَشْناً الشي ءَ: آن چيز را داد و عطا كرد. اين واژه آرامي است.

=دَشَّنَ-

تَدْشِيناً الثوبَ: آن جامه را براى اولين بار پوشيد. اين واژه را در زبان متداول (خَشَّنَ) گويند،- المعبدَ: در آن معبد پيش از آنكه كسى در آن نماز خواند عبادت كرد و نماز خواند.

=دَعْ-

[ودع]: فعل امر است از (وَدَعَ) به معناى دست بردار؛ «دَعْ عنك لَومِي»: از ملامت به من دست بردار؛ «دَعْني و شَأْنِي»:

مرا بحال خود واگذار؛ «دَعْنا نَذهبُ»: بگذار تا برويم.

=دَعَا-

- دُعَاءً و دَعْوَى [دعو] هُ: او را صدا زد، بسوى او تمايل نمود، از او كمك خواست،- هُ فلاناً و بفُلانٍ: او را به آن اسم ناميد،- المَيِّتَ: بر مرده زارى و شيون كرد،- عليهِ: براى او شرّ خواست،- إليه:

از او خواست،- هُ الى الأمر: براى آن كار وي را فرستاد،- بهِ: او را احضار كرد،- دُعَاءً لهُ: براى او آرزوى خير كرد،- دَعْوَةً و مَدْعَاةً فلاناً: فلانى را دعوت به غذا كرد.

=الدُّعَاء-

ج أَدْعِيَة: مص.

=الدَّعَّاب-

اسم مبالغه است از (دَعِب و دَاعِب).

=الدُّعَابَة-

مداعبه، شوخى و مزاح كردن.

=الدَّعَّابَةَ-

مبالغه ى (دَعِبٌ و دَاعِبٌ) است. در اينجا تاء ويژه ى مبالغه است و براى تأنيث نيست.

=الدَّعَارَة-

بداخلاقى.

=الدِّعَارَة-

پليدى و فِسق و فساد.

=الدَّعَارَّة-

بداخلاقى.

=الدِّعَام-

ج دُعُم: ستون خانه، ستون كه در زير چادر يا سايه بان نصب كنند.

=الدِّعَامَة-

ج دَعَائِم: مترادف (الدعَام) است،- ج دِعَامات و دعائِم: سند، ركن؛ «دَعَائِم السّيادَةِ»: آنچه كه سيادت و بزرگى را تأييد و تثبيت كند؛ «دِعَامَةُ القومِ»: بزرگ قوم و مهتر آنان.

=الدِّعَامَتَان-

چوبهاى دو طرف چرخ يا

=الدعاوة-

=الدعاية-

=دعب-

=الدعب-

=دعبل-

=الدعبولة-

=الدعة-

=دعج-

=الدعجاء-

=الدعجة-

=دعر-

=بمعناى گناه كرد،- دعرا العود: چوب دود كرد ولى روشن نشد،-

=الدعر-

=الدعرة-

=الدعرورة-

=دعس-

=الدعس-

=الدعسة-

=الدعق-

=الدعقة-

=دعك-

=دعم-

=الدعمة-

=الدعمتان-

=المدعمشة-

=دعمص-

=الدعموص-

=الدعمي-

=الدعوى-

=الدعوة-

=دعويقة-

=دعي-

=الدعي-

=دغدغ-

=الدغدغة-

=دغر-

=الدغرة-

قرقره.

=الدَّعَاوَة-

[دعو]: اسم است از (الادّعَاء).

=الدِّعَاوَة-

[دعو]: مترادف (الدعَاوَة) است.

=الدِّعَايَة-

[دعو]: تبليغات براى شخص يا حزب يا فرقه اى؛ «وزارةُ الدِّعَاية»: وزارت تبليغات؛ دائرة الدّعَايَة»: اداره ى تبليغات.

=دَعَبَ-

- دَعْباً و دَعَابَةً هُ: با او شوخى كرد، او را دور كرد.

=الدَّعِب-

بازيگر و شوخى كن.

=دَعْبَلَ-

دَعْبَلَةً الشي ءَ: آن چيز را گرد بسان تيله كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدعْبُولة-

گلوله ى گرد و كوچك. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدعَة-

[ودع]: آرامش، وقار، راحتى و آسايش زندگى.

=دَعِجَ-

- دَعَجاً تِ العينُ: آن چشم فراخ بسيار سياه شد.

=الدَّعْجَاء-

مؤنث (الأَدْعَج) است، اولين شب از سه شب آخر ماه قمرى كه در آن ماه ديده نميشود.

=الدُّعْجَة-

سياهى و فراخى چشم.

=دَعِرَ-

- دَعَارَةً الرجُلُ: مترادف (فَجَرَ) است.

=بمعناى گناه كرد،- دَعَراً العودُ: چوب دود كرد ولى روشن نشد،- الزنْدُ: آتش زنه روشن نشد.

=الدُّعْر-

(ح): كرم يا موريانه كه چوب را ميخورد.

=الدُّعَر-

«رجُلٌ دُعَرٌ»: مرد خائنى كه بدنبال عيب جوئى از دوستان خود است.

=الدَّعَر-

پليدى و فسق و فجور و فساد.

=الدَّعِر-

«عُودٌ دَعِرٌ»: چوب كهنه و پوسيده.

=الدُّعْرَة-

(ح): واحد (الدعْر) است.

=الدُّعَرَة-

«رجلٌ دُعَرَة»: مرد خائن كه از دوستان خود عيبجوئى كند.

=الدَّعَرَة-

مترادف (الدعَر) است.

=الدُّعْرُورَة-

چركى كه در زير پوست بدن باشد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=دَعَسَ-

- دَعْساً الشي ءَ: آن چيز را پايمال كرد،- فلاناً: فلانى را از خود دور كرد،- الوعاءَ: ظرف را پر كرد،- هُ بِالرُّمْحِ:

با نيزه او را زد.

=الدَّعْس-

اثر؛ «طَريقٌ دَعْسٌ»: راهى كه در آن آثار و نشانه هاى بسيار باشد.

=الدَّعْسَة-

مترادف (الدَّوْسَة) است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّعْق-

داخل كردن يا درون بردن به عنف. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّعْقَة-

بسيارى ملازمت و همدمى مرد با دوست خود. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=دَعَكَ-

- دَعْكاً الثوبَ: زبرى جامه را نرم كرد،- الجِلْدَ: پوست را سابيد،- الخصمَ:

دشمن را نرم و موافق كرد،- الشي ءَ فى التراب: آن چيز را در خاك ماليد و خاكى كرد.

=دَعِكَ-

- دَعَكاً: احمق شد.

=دَعَمَ-

- دَعْماً الشي ءَ: آن چيز را تكيه داد تا كج نشود،- هُ: او را كمك كرد و نيرومند ساخت.

=دَعَّمَ-

تَدْعِيماً هُ: آن چيز را تقويت كرد، او را امكان داد، وى را تأييد كرد.

=الدِّعْمَة-

ج دِعَم: ستون خانه، چوب يا ستونى كه زير سايه بان نصب كنند.

=الدِّعْمَتَانِ-

دو چوب دو طرف چرخ يا قرقره.

=المُدَعْمِشة-

من العيون: چشمهاى ناتوان كه ابروان آنها ريخته شده و تار بينند. اين واژه در زبان روز متداول است.

=دَعْمَصَ-

دَعْمَصَةً [دعمص] الماءُ: آب داراى كرم فراوان شد.

=الدُّعْمُوص-

ج دَعَامِص و دَعَامِيص (ح): كرم سياه رنگى است كه در ته آبگيرها و بركه ها بهنگام خشك شدن آب پديد آيد نام اين كرم در زبان متداول (البُلْعُط) يا (البُرْعُط) است.

=الدُّعْمِيّ-

نجّار، درودگر، آنچه كه ستون محكم و استوار دارد، بيشتر راهى؛ «فَرَسٌ دُعْمِيٌ»: اسب كه در سينه ى آن سفيدى باشد.

=الدَّعْوَى-

ج دَعَاوٍ و دَعَاوَى [دعو]: اسم است از (الادِّعَاء)؛ «بِدَعْوَى ان»: بدليل اينكه.

=الدَّعْوَة-

اسم است از (الادِّعَاء)، پيمان و سوگند،- ج دَعَوات: دعوت به اجتماع، دستور حاضر شدن، الهام خدائى؛ «نَشَرَ الدَّعْوَةَ»: تبليغ مذهبى و دينى كرد؛ «صَاحِبُ الدّعوة»: دعوت كننده، آنكه مردم را به جشن يا ميهمانى دعوت كند؛ «كُنّا فى دعوة فلان»: ميهمان فلانى شديم.

=دِعْوَيْقَة-

الطَّيُّون (ح): نام گنجشك كوچكى است. اين واژه در زبان روز متداول است.

=دُعِيَ-

[دعو] الى الاجتماع: براى حضور در انجمن يا جمعيت دعوت شد؛ «دُعِيَ الى حَمْل السّلاح»: به خدمت زير پرچم يا سربازى دعوت شد؛ «رَجُلٌ يُدْعَى ... »:

مردى كه نام او ...

=الدَّعِيّ-

ج أَدْعِيَاء [دعو]: پسر خوانده، آنكه در اصل و نسب مشكوك باشد، آنكه غير از پدر يا قوم خود را در نسب خود ادعا كند.

=دَغْدَغَ-

دَغْدَغَةً [دغدغ] فلاناً بكلمة: فلانى را با سخنى رنجانيد و طعنه زد،- هُ: او را قلقلك داد و خنداند اين تعبير را در زبان متداول روز (زَكْزَكَهُ) گويند.

=الدَّغْدَغَة-

قلقلك دادن كه باعث خنده شود و بويژه در كف پا و زير بغل. اين واژه را در زبان متداول روز (الزَّكْزَكة) گويند.

=دَغَرَ-

- دَغْراً هُ: او را دور كرد، بر او فشار آورد تا اينكه مرد،- عَليهِ: بر او حمله ور شد،- فى الْبَيتِ: داخل آن خانه شد،- الشَّي ءَ فى الشّي ءِ: آن چيز را با چيزى ديگر آميخت،- تِ الأُمُّ ابنَها: مادر فرزندش را شير داد ولى سير نكرد.

=دَغِرَ-

- دَغَراً و دَغْرَى عليهم: بر آنها حمله ى بدون ايستادگى كرد،- دَغْراً الرّجُلُ: آن مرد بدخوى و پليد شد.

=الدَّغْرَة-

چيزى را ربودن و دزديدن.

=الدغري-

=دغش-

=الدغش-

=الدغشة-

=الدغفل-

=الدغفلي-

=دغل-

=الدغل-

=دغم-

=الدغم-

=الدغمة-

=دغوش-

=الدغيشة-

=الدغيلة-

=دف-

=الدف-

=الدفاء-

=الدفاش-

=الدفاع-

=الدفاعي-

=الدفاف-

=الدفاق-

=الدفاية-

=الدفأى-

=الدفآن-

=دفئ-

=دفأ-

=الدف ء-

=الدفئ-

=الدفئة-

=الدفه-

=الدفتر-

=الدفتريا-

=الدفران-

=دفش-

=الدفشة-

=الدُّغْرِيّ-

اين واژه تحريف شده از (الطوغْرِي) تركى است و بمعناى مستقيم و راست است اين واژه در زبان متداول روز رايج است.

=دَغَشَ-

- دَغْشاً: داخل تاريكى شد،- عَلَيهم: بر آنها حمله كرد.

=الدَّغَش-

تاريكى.

=الدُّغْشَة-

مترادف (الدغَش) است.

=الدَّغْفَل-

پر بسيار،- (ح): بچه ى فيل يا بچه ى گرگ.

=الدَّغْفَلِيّ-

«عَيْشٌ دَغْفَليّ»: زندگى فراخ و خوش؛ «عامٌ دَغْفَليّ»: سالى پربركت و سودمند.

=دَغَلَ-

- دَغْلًا فيهِ: به گونه ى سرگردان داخل شد.

=الدَّغَل-

ج أدْغَال و دِغَال: آنچه كه در چيزى درآيد و آن را فاسد كند، درختان پرشاخه و برگ و بسيار؛ «ادْغَال أفْريقيَا»: جنگلهاى انبوه و درهم پيچيده ى افريقا، و در زبان متداول روز (الدغَلْ) بمعناى كينه ى پنهان مى باشد.

=دَغَمَ-

- دَغْماً و دَغَمَاناً القومَ الحرُّ أو البردُ: گرما و سرما آن قوم را فرا گرفت،- الإناءَ: روى ظرف را پوشانيد،- أَنْفَهُ: بينى او را شكست.

=الدَّغَم-

رنگ اسب بينى سياه.

=الدُّغْمَة-

مترادف (الدَّغَم) است.

=دَغْوشَ-

دَغْوَشَةً [دغوش] القومُ: آن قوم در جنگى يا سر و صدائى بهم مخلوط شدند.

=الدَّغِيشَة-

[دغش]: مترادف (الدَّغش) است.

=الدَّغِيلَة-

[دغل]: آنچه كه به چيزى يا امرى درآيد و آنرا فاسد كند، درختان بسيار و پرشاخه و برگ.

=دَفَّ-

- دَفّاً و دَفِيفاً [دف]: آرام و آهسته راه رفت،- الطائرُ: پرنده بسان كبوتر بالهاى خود را تكان داد،- لهُ الأمرُ: آن كار براى وى آماده شد،- دَفّاً الشي ءَ: آن چيز را ريشه كن كرد.

=الدُّفّ-

ج دُفُوف [دفّ] (مو): دَف يا دايره كه داراى چنبر چوبى و پوستى نازك است و با سر انگشتان نواخته مى شود.

=الدَّفَّ-

ج دُفوف [دفَ] (مو): مترادف (الدُّف) است، جانب يا كنار يا صفحه ى چيزى.

=الدِّفَاء-

[دفأ]: آنچه كه با آن خود را گرم كنند مانند پوشاك و جز آن.

=الدَّفَّاش-

عند العامَّة: اين واژه در زبان متداول به معانى زنبوره، پروانه ى كشتى بخارى، جهاز دافعه مى باشد.

=الدِّفاع-

[دفع]: حمايت، پشتيبانى، دفاع،- (ا ع): وسائل و راه و روش جنگى براى جلوگيرى از حمله هاى دشمن؛ «خَطُّ الدِّفاع» (ا ع): خط پشتيبانى جبهه ى جنگ كه با ابزار آلات و وسائل جنگى آراسته شده باشد؛ «الدفاع الجوّى»: نيروى دفاع هوائى كه با توپهاى ضد هوائى و موشك زمين به هوا مجهز باشد؛ «الدِّفَاع البَرِّي» (ا ع): نيروى دفاع زمينى كه در ايجاد دژها و پناهگاهها و بر چيدن سيمهاى خاردار و جز آنها اقدام نمايد؛ «الدِّفَاعُ السلْبِي»:

حمايت و دفاع از مردم شهرها بهنگام حمله هاى هوائى دشمن؛ «الدِّفاعُ الوَطَنِيّ» (ا ع): وسائل دفاع از كشور در برابر حمله هاى دشمن از خارج؛ «وزارةُ الدِّفَاع»:

وزارت دفاع، وزارت جنگ كه امور دفاع از كشور را عهده دار است.

=الدُّفَّاع-

نيروى موج آب يا سيل.

=الدِّفَاعِيّ-

آنچه كه ويژه ى دفاع باشد.

=الدَّفَّاف-

[دفَ]: سازنده ى دَف، نوازنده ى دَف.

=الدُّفَاق-

«سَيْلٌ دُفَاقٌ»: سيل پر آب كه دامنه ى آن به دو طرف دره برسد.

=الدَّفايَة-

ج دَفأَيَات: مترادف (المِدْفَأَة) است.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّفْأى-

[دفأ]: مؤنث (الدفْئان) است.

=الدَّفْآن-

[دفأ]: مترادف (المُسْتَدْفئ) است.

بمعناى گرم كننده.

=دَفِئَ-

يَدْفَأُ دَفَأً و دُفُوءًا [دفأ] من البرد: گرم شد، احساس گرمى كرد.

=دَفُأَ-

يَدْفُؤُ دَفَاءَةً [دفأ]: مترادف (دَفِئَ) است.

=دَفَّأَ-

تَدْفِئَةً [دفأ] هُ: او را گرم كرد.

=الدِّف ءُ-

ج أَدْفَاء [دفأ]: سختى گرما. اين واژه ضدّ (حدَّة البَرْد) است.

=الدَّفئ-

[دفأ]: پوشنده ى لباس گرم.

=الدَّفِئَة-

[دفأ] من الأراضي: سرزمينهاى گرم.

=الدَّفَّه-

[دفّ]: فرمان كشتى كه در تغيير جهت و حركت كشتى بكار مى رود. نام ديگر آن (السُّكَّان) است، جنب يا صفحه ى چيزى؛ «قائدُ الدفه أو مدِيرُ الدَّفة»: آنكه فرمان كشتى را بدست گيرد، فرمانده ى حركت كشتى يا ناخدا و كشتيبان؛ «قَبَضَ على دَفةَ التنْفِيذ»: اجراى حكم را عهده دار شد؛ «دَفئَا الطَّبْل»: دو طرف پوستى طبل كه بر روى آن نوازند؛ «جمع بينَ دَفَّتَيْهِ»: محتوي و مشتمل شد.

=الدَّفْتَر-

ج دَفَاتِر: دفتر كه از مجموع برگهاى كاغذ تشكيل مى شود. اين واژه فارسى است؛ «دَفْتَرُ الشروطِ»: مجموع شرايط وضع شده در معاملات مزايده يا مناقصه يا فروش در حراج علنى و آشكار در حضور مردم؛ «دفتر المساحَةِ»: دفتر ثبت املاك كه در آن زمينهاى اندازه گيرى شده به ثبت رسيده باشد؛ «دَفْتَرُ اليَومِيَّة»: دفتر حساب بازرگان كه در آن داد و ستد روزانه را ثبت كنند؛ «مَسْكُ الدفَاتِر» (ت): عهده دار بودن امور محاسبات در يك بنگاه يا مؤسسه ى تجارى و مانند آنها.

=الدِّفْتِرْيا-

بيمارى ديفترى يا خُناق. اين واژه يونانى است.

=الدِّفْرَان-

(ن): رسته اى زيبا از درخت صنوبر است كه بسيار بلند مى شود و داراى برگهاى پهن است اين درخت بويژه در لبنان و تركيه و يونان وجود دارد. اين واژه سريانى است.

=دَفَشَ-

- دَفْشاً هُ: او را دور كرد. اين واژه در زبان روز متداول است.

=الدَّفْشَة-

دور كردن. اين واژه در زبان روز متداول است.

=دفع-

=الدفع-

=الدفعة-

=دفف-

=دفق-

=الدفقة-

=الدفل-

=الدفلى-

=دفن-

=الدفن-

=الدفوع-

=الدفوف-

=الدفي ء-

=الدفيئة-

=الدفين-

=الدفينة-

=دق-

=الدق-

=الدقاق-

=الدقاقة-

=الدقة-

=دقدس-

=دقدق-

=دقر-

=الدقرة-

=دَفَعَ-

- دَفْعاً و دَفاعاً و مَدْفَعاً هُ: او را از خود راند و دور كرد،- القَولَ: سخن را بدليلى برگردانيد و باطل كرد،- عنهُ الأَذَى: گزند و آسيب را از وى دور كرد،- عنِ الْمَوضِع: از آن مكان رفت،- اليه: بپايان آن رسيد؛ «طَريقٌ يدفع الى مكانِ كذا» راهى كه به آن منتهى ميگردد،- الى كذا: او را بناچار به چيزى وادار كرد،- اليهِ الشي ءَ: آن چيز را به او تأديه كرد يا پرداخت.

=الدَّفْع-

مص پرداخت پول بعنوان بهاى خريد يا جز آن.

=الدُّفْعَة-

ج دُفَع و دُفُعات: يكبار باريدن، آنچه كه از مشك يا ظرف يكبار ريخته شود.

=الدَّفْعَة-

اسم مرّه از (دَفَعَ) است، قسط يا سهم كه با پول پرداخت شود.

=دَفَّفَ-

تَدْفِيفاً [دفّ]: شتابيد،- الرجلُ: آن مرد دَف نواخت،- الجَريح: بر آن زخمى تاخت و او را كشت.

=دَفَقَ-

- دَفْقاً الماءَ: آب را سخت ريخت،- الكُوزَ: آنچه را كه در كوزه بود ريخت،- اللّهُ روحَهُ: خداوند او را مرگ داد،- دَفْقاً و دُفُوقاً الماءُ: آب ريخته شد،- النَّهْرُ: رودخانه پر از آب شد و از دو طرف آن آب روان گرديد،- الرجُلُ: اين تعبير در زبان متداول به معناى آن مرد قي و استفراغ كرد مى باشد.

=دَفَّقَ-

تَدْفِيقاً: مبالغه ى (دَفَقَ) است.

=الدُّفْقَة-

يكبار؛ «جاؤوا دُفْقَةً»: آنها يكباره آمدند.

=الدِّفْل-

قطران، قير يا زفت،- (ن): نام گياه (الدِّفَلَى) است.

=الدِّفْلَى-

(ن): درختى است داراى شكوفه هاى سرخ رنگ مانند گل سرخ و بار آن بسان (الخرنوب) است. اين درخت از رسته ى دِفْلِيّات است.

=دَفَنَ-

- دَفْناً الميتَ: مرده را بخاك سپرد،- الحَدِيثَ: سخن را كتمان كرد و نگفت.

=الدَّفْن-

مص،- ج أَدْفان: آنچه كه زير خاك شده باشد،- ج ادْفان و دُفُن: زمين فرو رفته و دفن شده.

=الدِّفْن-

«داءٌ دِفْنٌ»: بيمارى درونى و پنهانى كه آشكار و باعث تباهى شود.

=الدَّفِن-

«داءٌ دَفِنٌ»: مترادف (دِفْن) است.

=الدَّفُوع-

آنچه كه بسيار دفع شود،- من الدوابِّ: ستورى كه بسيار پاى بر زمين كوبيد.

=الدَّفُوف-

[دفّ] من الطير: پرنده اى كه براى فرود آمدن به زمين نزديك مى شود.

=الدَّفِي ء-

[دفأ]: مترادف (الدَّفِئ) است.

=الدَّفِيئَة-

[دفأ]: گلخانه اى كه براى نگهدارى گلها و بوته ها در زمستان از شيشه سازند.

=الدَّفِين-

ج دُفُن و دُفَنَاء و أَدْفَان: آنچه كه بطور پنهانى دفن شده باشد؛ «امْرأةٌ دفين» ج دَفْنَى:

زنى كه پشت پرده يا با حجاب باشد؛ «رَكِيَّةٌ دَفِينٌ»: چاهى كه روى آن پوشيده باشد؛ «داءٌ دَفينٌ»: بيمارى درونى و پنهانى كه آشكار شود و تباهى به بار آورد؛ «الرُّزّ الدَّفِين»: برنج كه با گوشت پخته شود.

=الدَّفِينَة-

ج دَفَائِن: آنچه كه زير خاك و در زمين نهفته شده باشد، گنج.

=دَقَّ-

- دِقَّةً [دقّ]: باريك و نازك شد. اين واژه ضدّ (غَلُظَ) است، كوچك شد، چشم پوشى كرد،– دَقّاً القلبُ: قلب طپيد،- الشي ءَ: آن چيز را شكست،- الشي ءَ على الشّي ءِ او بِالشَي ءِ:

چيزى را بر روى چيزى زد يا كوبيد،- البابَ: درب را كوبيد،- الجرسَ: زنگ زد،- جَرسَ الخَطَر:

زنگ خطر را نواخت و اخطار كرد،- تِ السّاعةُ: ساعت زنگ زد و اعلان وقت كرد.

=الدّقّ-

مص، «دَقُّ السُّكَّر»: ريزه هاى قند يا شكر؛ «دَقُّ الفَحم»: خاكه زغال.

=الدِّقّ-

نرم، باريك؛ «حُمَّى الدقّ» (طب):

تب دق، تب لازم.

=الدُّقَاق-

[دق]: آرد، باريك، ريز، خاك نرم كه باد آنرا از روى زمين برانگيزد، خُرده ريز هر چيزى؛ «دُقَاقُ العيدانِ»:

چوبهاى شكسته؛ «دُقَاقُ الأَرُزِّ»: خرده برنج يا برنج نيم دانه.

=الدَّقَّاق-

[دق]: آرد فروش، كوبنده ى پارچه ها و جلادهنده ى آنها.

=الدُّقَاقَة-

[دق]: خاك نرم كه باد آنرا از زمين برانگيخته باشد.

=الدَّقَّاقَة-

[دق]: ابزارى كه با آن چيزى را كوبند؛ «سَاعةٌ دَقَّاقَة»: ساعت شماته دار كه وقت را آگهى كند.

=الدُّقَّةُ-

[دق]: خاك نرم، نمك، ادويه ى خوشبو كننده ى غذا.

=الدَّقَّة-

ج دَقَّات: يك بار كوبيدن؛ «دَقَّاتُ القَلْبِ»: ضربان قلب، طپش قلب.

=الدِّقَّة-

[دقّ]: مص چگونگى كوبيدن، نرم.

ضد (الغِلَظ) است، خُرد. ضد (العِظَم) است، غامض بودن؛ «دِقَّةُ المَعَاني»: معانى غامض و پنهان، ضبط و استحكام؛ «بِدِقَّة»: با دقت، با توجه، با اهتمام.

=دَقْدَسَ-

دَقْدَسَةً [دقدس] عليهِ: بسيار جوياى او شد. اين تعبير در زبان روز متداول است.

=دَقْدَقَ-

دَقْدَقَةً [دقدق]: الشي ءَ: آن چيز را بسيار كوبيد،- الناسُ: آن مردم از جائى به جاى ديگر رفتند،- تِ الدوابُّ: صداى سم ستوران شنيده شد.

=دَقَرَ-

- دَقْراً فلاناً: او را كدرو خشمگين كرد. اين تعبير در زبان روز متداول است،- هُ: او را كمى لمس كرد يا بر آن دست ماليد. اين تعبير نيز در زبان متداول رايج است.

=دَقَّرَ-

تَدْقيراً البابَ: پشت درب را با چوب بى قفل بست تا بدون كليد باز شود و به آن (الدقرُّة) گويند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدُّقرُّة-

چوبى كه با آن درب را از داخل قفل كنند. اين واژه در زبان روز متداول است.

=الدقشة-

=دقع-

=الدقعاء-

=دقق-

=الدقل-

=الدقن-

=الدقيق-

=الدقيقة-

=دك-

=الدك-

=الدكاء-

=الدكاك-

=الدكان-

=الدكاني-

=الدكة-

=الدكتاتور-

=الدكتاتورية-

=الدكتور-

=الدكتورة-

=الدكتيلوغرافيا-

=الدكسة-

=الدكش-

=الدكشاء-

=دكك-

=الدكك-

=دكن-

=الدكناء-

=الدكنة-

=الدكوشة-

=دل-

=الدل-

=دلا-

=دلى-

=الدلى-

=الدلاة-

=الدلاص-

=الدلاع-

=الدلاعة-

=الدلال-

=الدَّقْشَة-

(ح): حشره ايست به رنگ سياه و سفيد و كوچكتر از چلپاسه.

=دَقِعَ-

- دَقَعاً: با زندگى كمى راضى شد، از بى چيزى و بينوائى به خاك نشست، بر اثر فقيرى بدحال شد.

=الدَّقْعَاء-

خاك، زمينى كه در آن گياه نباشد.

=دَقَّقَ-

تَدْقيقاً [دقّ] في الحساب و غيرِهِ:

در حساب دقت و بررسى لازم كرد،- الْبَحْثَ: با دقت بحث كرد،- النظَرَ: بخوبى نگريست، آن چيز را نرم كرد.

=الدَّقَل-

چوب درازى كه در ميان كشتى بندند و بر روى آن بادبان كشند، خرماى نامرغوب و بد.

=الدَّقْن-

مترادف (الذقَن) است بمعناى زنخ. اين واژه در زبان روز متداول است.

=الدَّقِيق-

[دقّ]: آرد،- ج أدقَّة و ادقَّاء: نرم، باريك. ضد (الغليظ) است، كم، امر پوشيده؛ «دَقيقُ الصَّنْع»: خوش ساخت.

=الدَّقِيقة-

ج دَقَائِق [دقّ]: ضد (الغليظة) است، كم، امرى پوشيده، دقيقه كه يك شصتم ساعت است؛ «دَقَائِق الأُمورِ»: دقايق امر، كارهاى درهم پيچيده.

=دَكَّ-

- دَكّاً [دكّ] الحائطَ: ديوار را فرو ريخت و با زمين يكسان كرد،- الأَرضَ:

پستى و بلندى زمين را صاف و هموار كرد،- الترابَ: خاك را كوبيد و هموار كرد،- البِئرَ: چاه را پركرد،- الترابَ على الميّتِ: مرده را دفن و خاك بر آن ريخت،- هُ: او را دور كرد،- تِ الحُمَّى فلاناً: تب فلانى را ناتوان كرد،- الدابَّةَ فى السيرِ: ستور را بسيار راند و خسته كرد،- البارودةَ: باروت ساخت و آنرا پر كرد. اين تعبير در زبان روز متداول است.

=دُكَّ-

بيمار شد.

=الدُّكّ-

ج دِكَكَة: كوه پست و كوتاه، تپه ى كوچك.

=الدَّكّ-

مص،- ج دُكُوك: زمين هموار، جاى صاف.

=الدَّكَّاء-

مؤنث (الأَدَكّ) است،- ج

دَكَّاوَات-

: مترادف (الدُّكّ) است.

=الدَّكَّاك-

بسيار كوبنده.

=الدُّكَّان-

ج دكَاكِين، و الكلمة فارسيّة الأصل:

دكان، محل كسب و كار نام ديگر آن (الحَانُوت) است، چيزى مانند نيمكت كه بر آن نشينند.

=الدُّكَّانِيّ-

دارنده ى دكان، دكاندار.

=الدِّكَة-

[ودك]: اسم است از (الوَدَك).

=الدَّكَّة-

دِكَاك [دك]: ريگ توده ى هموار، دكه ى بلند كه بر روى آن نشينند يا بر روى آن صندلى قرار دهند.

=الدِّكَّة-

اين كلمه تحريف از (التِّكَّة) است بمعناى بند شلوار.

=الدِّكْتَاتور-

ديكتاتور، مستبدي كه حكومت مطلق را در دست گيرد. اين واژه لاتينى است.

=الدِّكْتَاتُورِية-

ديكتاتورى، حكومت استبدادى كه يك فرد در آن حاكم باشد.

اين واژه لاتينى است.

=الدُّكْتُور-

پزشك، آنكه گواهينامه ى دكترا در دست داشته باشد.

=الدُّكْتُورة-

درجه ى آنكه گواهى پايان تحصيل از آموزشگاههاى عالى گرفته باشد،- الفَخْرِيَّة: دكتراى افتخارى.

=الدَّكْتِيلُوغْرافيا-

فن تايپ يا ماشين نويسى.

اين واژه يونانى است.

=الدَّكْسَة-

اسم است از (انْدَكَسَ المَريضُ) بمعناى حال بيمار سخت و بد شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدِّكْش-

ابزار آتش بهم زن تنور و مانند آن. اين واژه در زبان روز متداول است.

=الدُّكُش-

كار بد، امر مكروه. اين واژه در زبان روز متداول است.

=الدَّكْشَاء-

مؤنث (الأَدْكش) است.

=دَكَّكَ-

تَدْكِيكاً [دكّ] الشي ءَ بالشي ءِ: چيزى را با چيزى آميخت،- السَّرَاوِيل: شلوارها را بند انداخت اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الدَّكَك-

اسم است از (الأَدَكّ).

=دَكَنَ-

- دَكْناً المتاعَ: متاع را بر روى هم چيد.

=دَكِنَ-

- دَكَناً: رنگ او به سياهى زد،- الثَوبُ: جامه چرك و رنگ آن تيره شد.

=الدَّكْنَاء-

مؤنث (الأَدْكن) است.

=الدُّكْنَة-

رنگى كه به سياهى متمايل گردد.

=الدَّكُّوشَة-

سبوى كوچك. اين واژه در زبان روز متداول است.

=دَلَّ-

- دَلَالَةً و دُلُولَةً و دِلِّيلَى [دلّ] هُ الى الشي ء و عليه: او را بر آن چيز راهنمائى و هدايت كرد،- دَلًّا و دَلَّالًا و– دَلَلًا: ناز و كرشمه كرد،- الرجُلُ: آن مرد افتخار و سرافرازى كرد،- تِ المرأةُ على زوجها: آن زن با مهربانى اظهار دليرى بر شوهر خود كرد.

=الدَّلّ-

آرامش و نيك رفتارى.

=دَلَا-

- دَلْواً [دلو] الدَّلْوَ: دلو را به درون چاه فرو برد، دلو را كشيد تا از چاه بيرون آورد،- بالدَّلْوِ: با سطل آب برداشت يا آبيارى كرد.

=دَلَّى-

تَدْلِيَةً [دلو] الدَّلْوَ: دلو را به چاه فرو برد، دلو را كشيد تا از چاه بيرون آورد،- هُ بِالْحبلِ من السَّطح: آن را از بالاى بام با ريسمان بست و فرو آويخت.

=الدُّلَّى-

[دلّ]: دليل روشن و آشكار.

=الدَّلَاة-

ج دَلًى و دَلَوَات [دلو]: سطل كوچك.

=الدِّلَاص-

نرم و درخشان؛ «دِرْعٌ دلَاصٌ»:

زِره نرم و صاف.

=الدَّلَّاص-

نرم و صاف.

=الدَّلَّاع-

(ح): گونه اى صدف دريائى.

=الدَّلَاعَة-

زياده روى. در آسان گرفتن و سهل انگارى.

=الدَّلَال-

[دلّ]: مص، وقار، بردبارى، بزرگوارى، ناز و كرشمه.

=الدَّلَّال-

[دلّ]: دلّال، واسطه ى ميان فروشنده و خريدار.

=الدلالة-

=الدلام-

=الدلب-

=الدلبوث-

=الدلة-

=دلج-

=الدلج-

=الدلجان-

=الدلجة-

=دلح-

=دلدل-

=الدلدل-

=الدلدول-

=دلس-

=الدلس-

=الدلسة-

=دلص-

=الدلص-

=الدلصاء-

=الدلصة-

=دلع-

=الدلعة-

=الدلغان-

=دلف-

=الدلف-

=الدلفين-

=دلق-

=الدلق-

=دلك-

=الدلك-

=دلل-

=دلم-

=الدلم-

=الدلماء-

=دله-

=الدلهم-

=الدلو-

=الدَّلَالَة-

ج دَلَائِل: ارشاد و راهنمائى، برهان.

=الدِّلَالة-

[دلّ]: حق دلّالى، حرفه ى دلال، حق ارشاد و راهنمائى.

=الدَّلَام-

سياهى، سياه.

=الدُّلْب-

(ن): درختى است بزرگ از تيره ى دُلبيّات كه در كنار رودخانه ها و مجارى آب كشت مى شود. گاهى ارتفاع اين درخت به ٣٠ متر مى رسد.

=الدَّلْبُوث-

أو سَيْفُ الغراب (ن): گياهى است از رسته ى سوسنيها كه در منطقه ى مديترانه بسيار كشت مى شود برگ اين درخت بسان شمشير است و رنگ آن مخملي يا بنفشه ايست و در باغچه ها و پاركها كشت مى شود.

=الدَّلَّة-

[دلّ]: مترادف (الإدْلَال) است بمعناى ناز و كرشمه و گستاخى.

=دَلَجَ-

- دُلُوجاً: آب از چاه كشيد و آنرا در حوض خالى كرد.

=الدَّلَج-

آخرين ساعتِ شب.

=الدَّلَجَان-

مترادف (الدَّلَج) است.

=الدُّلْجَة-

اسم است از (ادْلَج القَومُ).

=الدَّلْجَة-

اسم است از (ادْلَجَ القَومُ).

=الدَّلَجَة-

مترادف (الدَّلَج) است.

=دَلَحَ-

- دُلُوحاً: با بار سنگين كه بر دوش داشت گامهاى خود را كوتاه برداشت.

=دَلْدَلَ-

دَلْدَلَةً [دلدل] أعضاءَهُ أو رأسَهُ: اعضاء بدن يا سر خود را بهنگام راه رفتن تكان داد.

=الدُّلْدُل-

[دلدل]: امرى عظيم و بزرگ،- (ح): قنفذ يا خار پشت تيرانداز.

=الدُّلْدُول-

(ح): مترادف (الدُّلْدُل) است.

=دَلَّسَ-

تَدْلِيساً [دلس] البائعُ: فروشنده ى كالا عيب و نقص آنچه كه مى فروشد را به خريدار نگفت،- المُحدِّثُ: در كلام خود بجز گروگذار سخن گفت.

=الدَّلْس-

خدعه، نيرنگ، چرب زبانى و چاپلوسى.

=الدَّلَس-

تاريكى،- (ن): مفرد (الأَدْلَاس) است.

=الدُّلْسة-

تاريكى.

=دَلَصَ-

- دَلِيصاً: درخشنده شد، برق زد، اين واژه ضد (خَشُنَ) است.

=دَلِصَ-

- دَلَاصةً: تراشيده و نرم شد.

=دَلَّصَ-

تَدْليصاً الشي ءَ: آن چيز را نرم كرد؛ «دَلَّصَ السيلُ الحجرَ»: سيل سنگ را تراشيد تا اينكه نرم و صاف شد،- الدرعَ: زره را نرم كرد،- الجبينَ: موى روى پيشانى را زدود يا كند.

=الدَّلِص-

زمين هموار،- ج دِلَاص: نرم، ضدّ (الخَشِن) است.

=الدَّلْصَاء-

مؤنث (الأَدْلَص) است.

=الدَّلِصَة-

زمين هموار.

=دَلَعَ-

– دَلْعاً و دُلُوعاً لسانُهُ: زبان او از دهانش بيرون آمد،– دَلْعاً لِسَانَهُ: زبان خود را از دهان بيرون آورد.

=دَلَّعَ-

تَدْلِيعاً هُ: در تربيت و تأديب او سستى كرد. اين واژه در زبان روز متداول است.

=الدَّلْعَة-

اسم است از (دَلَعَ). اين واژه در زبان روز متداول است.

=الدِّلْغَان-

گِل نرم و چسبنده. اين واژه در زبان روز متداول است.

=دَلَفَ-

- دَلْفاً و دَلَفاً و دُلُوفاً و دَلِيفاً و دَلَفَاناً: مانند مرد دست و پاى بسته راه رفت و گامهاى نزديك بهم برداشت،- تِ الناقَةُ بِحِمْلِها:

ماده شتر با بار خود از زمين بلند شد و ايستاد،- الجيشُ: ارتش به پيش رفت،- السقْفُ: بام يا سقف چكه كرد.

=الدَّلْف-

چكيدن آب از سقف خانه و مانند آن.

=الدَّلْف-

دلير، دلاور، قهرمان.

=الدُّلْفِين-

ج دَلَافِين (ح): ماهى بزرگ و پستاندارى است كه در تنومندى و درشتى ضرب المثل است اين واژه يونانى است و عربي آن (الدُّخَس) است.

=دَلَقَ-

- دَلْقاً السيفَ من غمدهِ: شمشير را از نيام كشيد،- البعيرُ شِقْشِقَتَهُ: شتر از دهانش كف بيرون آورد،- البابَ: درب را سخت باز كرد،- عليهم الغارةَ: بر آنها حمله و غارت و چپاول كرد،- الماءَ: آب را يكباره ريخت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّلَق-

(ح): جانورى است از رسته ى سمورها در حجم گربه. اين جانور زرد رنگ است ولى شكم و گردن آن سفيد مى باشد. اين واژه فارسى است.

=دَلَكَ-

- دَلْكاً الشي ءَ: آن چيز را سابيد و بر آن دست كشيد و غمزه زد،- هُ الدهرُ:

روزگار او را آزموده كرد،- وَجهَهُ بِالطّيب: بر چهره ى خود عطر زد،- الرّجُلَ حَقَّهُ: حق آن مرد را نداد و به او ستم كرد،- غريمَهُ: به بدهكار مُهلت داد،- الصانعُ الكلسَ: سنگ آهك را سابيد و صاف كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- دُلُوكاً تِ الشمسُ:

خورشيد رو به غروبى رفت.

=الدَّلَك-

نرمى و سستى؛ «فى رُكْبَتِهِ دَلَك»:

در زانوى او سستى است.

=دَلَّلَ-

تَدْلِيلًا [دلّ] هُ: با او ناز و كرشمه كرد،- المَرْأَةَ: آن زن را در فراخ زندگى قرار داد،- الدَّلَّالُ على السّلعَةِ: دلّال كالا را براى فروش اعلان كرد،- الدَّلَّالُ على المَفْقُود: دلّال مشخصات گمشده را وصف كرد و گفت،- على كذا: آن چيز را بيان كرد، بر آن چيز دليل آورد،- الشي ءَ: آن چيز را سبك و پراكنده كرد.

=دَلِمَ-

- دَلَماً: سياهى او بسيار شد،- تِ

الشفَةُ-

: لب نرم و فروهشته شد.

=الدُّلَم-

(ح): فيل.

=الدَّلْمَاء-

سياهى بسيار در نرمى، شب آخر.

هر ماه قمرى كه بسيار تاريك است.

=دَلَهَ-

- دَلْهاً عنهُ: او را فراموش كرد.

=دَلِهَ-

- دَلَهاً و دَلْهاً و دُلُوهاً: دل او از غم و اندوه تپيد، سرگردان و سرگشته شد.

=دَلَّه-

تَدْلِيهاً هُ: او را سرگشته و سرگردان كرد.

=الدَّلْهَم-

[دلهم]: تاريك،- (ح): قطاى نر.

=الدَّلْو-

ج دِلَاء و أَدْلٍ و دُلِيّ و دِلِيّ و دَلًى [دلو]:

=الدلوح-

=الدلوع-

=الدلوف-

=الدلوق-

=الدلوك-

=الدليص-

=الدليع-

=الدليل-

=دم-

=الدم-

=دمى-

=الدمائث-

=الدماثة-

=الدماج-

=الدمار-

=الدماس-

=الدماع-

=الدماغ-

=الدمال-

=الدمان-

=دمث-

=الدمث-

=الدمثاء-

=دمج-

=الدمجة-

=دمدم-

=الدمدمان-

=دمر-

=دمس-

دلو، سطل آب. اين واژه مؤنث است و گاهى مذكر بكار مى رود،- (فك): نام برجى است در آسمان كه بسان دلو است.

=الدَّلُوح-

ج دُلُح: مترادف (الدَّالح) است.

=الدَّلُوع-

راه،- من النوق: ماده شترى كه پيشاپيش شتران راه پيمايد.

=الدَّلُوف-

ج دُلُف (ح): شتر فربه،- (ن):

نخل خرما كه پُربار باشد، كركس شتابنده.

=الدَّلُوق-

«غارةٌ دَلُوقٌ»: غارت و چپاول سخت.

=الدَّلُوك-

آنچه از عطر يا دارو كه بر بدن مالند.

=الدَّلِيص-

ج دُلُص: مترادف (الدالِص) است.

=الدَّلِيع-

ج دَلَايِع: راه فراخ و پهن، راه هموار و آسان.

=الدَّلِيل-

[دلّ]: كتاب راهنماى جهانگردان به راهها و اماكن و هتلها و جز آنها در يك كشور،- ج أَدِلَّة و أَدِلَّاء: دليل و راهنما، ارشاد، برهان؛ «اقَامَ الدلِيلَ على»: برهان آورد، آشكار كرد؛ «دَلِيلٌ قاطع»: دليل روشن و قاطع؛ «دَلِيلُ الخُلْف»: دليل و برهانى است كه بر يك مسأله ى رياضى آورند؛ «دليل أس» (ع ج): عبارت از عددى است كه در طرف بالاى چپ مقدار قرار دهند مانند ٤ در ٢١ كه اگر رأس صحيح و موجب باشد بدين صورت مىيد ٢١ ٤ ٢١ ٢١ ٢١ ٢١ اما اگر اس منفى يا صفر يا كسر باشد معناى آن بدينگونه است: س ٣ س ٣/ ١؛ س ١؛ س ٤/ ٣/ ٤ س ٣

الدَّلِيلَة-

دليل و برهان آشكار.

=دَمَّ-

- دَمَامَةً: خرد و بدشكل و بدريخت شد.

=الدَّمُ-

ج دِمَاء و دُمِيّ [دمي]: خون، اصل اين واژه (دَمَيٌ) يا (دَمَوٌ) است كه لام آن حذف شده است و گاهى لام آن به ميم تبديل و ادغام مى شود مانند (دَمّ). مثناى اين واژه (دَمَانِ و دَمَيَانِ و دَمَوَانِ) است؛ «دمُ الأَخَوَيْنِ» (ن): نام ديگر آن (البقم) است گياهى است كه از چوب آن رنگ بدست آيد؛ «دَمُ العِفْرِيت»: پارچه ايست سرخ رنگ از پنبه.

=دَمَّى-

تَدْمِيَةً [دمي] الجرحَ: از زخم خون بيرون ريخت،- لِفُلانٍ: راهى براى فلانى يافت، چيزى به فلانى نزديك كرد.

=الدَّمَائِث-

[دمث]: آنچه كه نرم و آسان باشد.

=الدَّمَاثَة-

مترادف (الدمُوثَة) است.

=الدُّمَاج-

محكم و استوار، مستقيم و راست.

=الدِّمَاج-

مترادف (الدمَاج) است.

=الدَّمَار-

نابودى، هلاك، ويراني.

=الدِّمَاس-

آنچه كه چيزى را پوشاند.

=الدُّمَّاع-

اشك چشم كه بر اثر بيمارى يا پيرى ريزش كند، آبى كه از درخت بهنگام بريدن شاخه بيرون آيد.

=الدَّمَّاع-

آنكه بسيار اشك ريزد، زمين كه بر روى آن شبنم آمده باشد؛ «يومٌ دَمّاعٌ»:

روزى كه در آن خاشاك و گرد و خاك باشد.

=الدِّمَاغ-

ج أَدْمِغَة (ع ا): مغز سر؛ «امُّ الدِّماغ» (ع ا): پوست نازكى كه بر روى مغز سر انسان است؛ «الدِّماغُ الإِلِكْترُونيّ»: مغز الكتروني كه برخى از محاسبات را بدون دخالت مباشر انسان انجام ميدهد.

=الدَّمَال-

سرگين همانند زباله كه از آن براى كود زمين مزروعى بكار برند، آنچه را كه دريا با موج خود بيرون اندازد، خرماى سياه و گنديده.

=الدَّمَّال-

آنكه زمين كشت را كود مى دهد.

=الدَّمَان-

مترادف (الدِّمْن) است.

=الدِّمَان-

پيله يا ورم كه بر اثر كارهاى دستى بر انگشتان پديد آيد مانند پيله ى انگشت كوچك دست نحّات يا تراشكار و در انگشت سبابه ى بعضى از نويسندگان بر اثر گرفتن قلم در دست پديد مىيد.

=دَمِثَ-

- دَمَثاً المكانُ و غيرُهُ: آن جاى سست و نرم شد.

=دَمُثَ-

- دَمَاثَةً: اخلاق او موافق و بى قيد شد.

=دَمَّثَ-

تَدْمِيثاً المكانَ: آن جاى را هموار كرد،- المضجعَ: جاى خوابيدن را نرم و هموار كرد،- لهُ الحديثَ: سخن را براى وى آماده كرد يا گفت.

=الدَّمْث-

ج دِمَاث و أَدْمَاث: جاى نرم و هموار و مناسب.

=الدَّمَث-

ج دِمَاث و أَدْمَاث: مترادف (الدَّمْث) است.

=الدَّمِث-

ج دِمَاث و أَدْمَاث: مترادف (الدَّمْث) است؛ «رجُلٌ دَمِثُ الأَخلاقِ»: مردى كه اخلاق او متناسب و موافق باشد.

=الدَّمْثَاء-

«أَرضٌ دَمْثَاء»: زمين نرم و مناسب.

=دَمَجَ-

- دُمُوجاً في الشي ءَ: در آن چيز داخل و استوار شد،- الأمرُ: آن امر ثابت شد،- تِ المَرأةُ خَيطَ غَزلِها: آن زن ريسمان بافندگى خود را نرم و صاف كرد،- الكاتبُ سَطْرَهُ:

نويسنده خط خود را خوب نوشت.

=دَمَّجَ-

تَدْمِيجاً هُ في الشي ءِ: آن را به درون آن چيز درآورد.

=الدَّمْجَة-

روش، طريقت؛ «على تلك الدَّمْجَة»: با آن راه و روش.

=دَمْدَم-

دَمْدَمَةً [دمدم] عليه: با خشم با وى سخن گفت،- اللّهُ عليهم: خداوند آنها را نابود كرد،- الرعدُ: ابر غُرّش كرد،- المُغَنِّي: آواز خواندن با صداى نرم آواز خواند. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الدُّمْدُمان-

خون رقيق و كم رنگ مانند خونابه ى گوشت بهنگام شستن. اين واژه در زبان روز متداول است.

=دَمَرَ-

- دُمُوراً و دَمَاراً و دَمَارَةً: نابود شد.

=دَمَّرَ-

تَدْمِيراً القومَ: آن قوم را نابود كرد،- عَلَيهم: آنها را نابود كرد.

=دَمَسَ-

- دَمْساً و دُمُوساً الظلامُ أو الليلُ: تاريكى يا تاريكى شب زياد شد،- المَوضعُ: آن جاى كهنه و قديمى شد،– دَمْساً هُ: روى

=دمس-

=الدمس-

=الدمستق-

=دمشق-

=الدمشق-

=الدمشقي-

=دمع-

=الدمع-

=الدمعان-

=الدمعة-

=دمغ-

=الدمغة-

=الدمقاس-

=الدمقراطي-

=الدمقراطية-

=الدمقس-

=دمك-

=دمل-

=الدمل-

=الدملة-

=دملج-

=الدملج-

=دملك-

=الدملوج-

=الدملوك-

=دمن-

=الدمن-

=الدمنة-

=الدموثة-

=الدموع-

=الدموك-

=الدموي-

=دمي-

=الدمي-

=الدمية-

=الدميث-

=الدميثة-

=الدميس-

=الدميع-

=الدميغ-

=الدميم-

او را پوشانيد، او را دفن يا پنهان كرد،- عليه السِّرَّ و الخبرَ: آن راز يا خبر را پنهان داشت،- بينهم: ميان آنها را آشتى داد و اصلاح كرد،- فلاناً: فلانى را پنهانى كشت. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=دَمِسَ-

- دَمَساً تْ يدُهُ: دست او چركين و آلوده شد.

=دَمَّسَ-

تَدْمِيساً هُ: روى آنرا پوشانيد، آن چيز را دفن و پنهان كرد.

=الدَّمَس-

آنچه كه روى آن پوشانيده شده باشد.

=الدُّمُسْتُق-

ج دَمَاسِق: لقب فرمانده ى لشكريان روم است.- اين واژه لاتينى است.

=دَمْشَقَ-

دَمْشَقَةً [دمشق] الشي ءَ: آن چيز را آراست و زينت كرد،- الأَمْرَ: آن كار را با شتاب انجام داد.

=الدَّمْشَق-

«دَمْشَقُ اليدين»: آنكه با دستهاى خود تند كار كند.

=الدِّمَشْقِيّ-

ج دَمَاشِقَة: آنكه منسوب به (دِمَشْق) پايتخت سوريه باشد.

=دَمَعَ-

- دَمْعاً تِ العينُ: اشك چشم روان شد.

=دَمِعَ-

- دَمَعاً و دَمَعَاناً و دُمُوعاً تِ العينُ: اشك چشم روان شد،- الإنَاءُ: ظرف پُر شد.

=الدَّمْع-

ج دُمُوع و أَدْمُع: اشك چشم؛ «دمُوعُ التِّمْسَاح»: اشك دروغين يا اشك تمساح.

=الدَّمْعَان-

«قدحٌ دَمْعَان»: قدح پر و لبريز كه از دور لبه ى آن ريزش كند.

=الدَّمْعَة-

يك قطره اشك؛ «دَمْعَةُ الكَرْمِ»:

مي.

=الدَّمِعَة-

«امرأَةٌ دَمِعَةٌ» ج دَمْعَى: زنى كه زود به گريه درآيد، زنى كه اشك بسيار ريزد.

=دَمَغَ-

- دَمْغاً هُ: سر او را شكست يا زخمى كرد و زخم به مغز سر رسيد، او را مقهور كرد و بر او چيره شد،- تهُ الشّمسُ: آفتاب مغز سر او را دردمند كرد،- الحقُّ البَاطِلَ: حق بر باطل پيروز شد.

=الدَّمْغَة-

«دَمْغَةُ الإصبعِ»: اثر انگشت؛ «ورق الدَّمْغَة»: كاغذى كه بر آن تمبر زده شده و از سوى دولت به فروش مى رسد نام ديگر آن (الطَّوَابعُ الأَمِيريّه) اينگونه برگها در معاملات قانونى و رسمى بكار برده مى شود.

=الدِّمْقَاس-

[دمقس]: ابريشم سفيدِ، ابريشم كه بر آن (الدِّيبَاج) نيز اطلاق مى شود.

=الدِّمُقْراطيّ-

آنچه كه ويژه يا برابر دموكراسى باشد، آنكه پايبند به نظام دموكراسى باشد.

=الدِّمُقْراطِيَّة-

حكومت مردم بر مردم. اين واژه يونانى است.

=الدِّمَقْس-

[دمقس]: مترادف (الدِّمْقَاس) است.

=دَمَكَ-

- دُمُوكاً الأَرنبُ: خرگوش در دويدن خود شتابيد،- الشي ءُ: آن چيز نرم شد،- الشي ءَ: آن چيز را سابيد و بگونه ى آرد درآورد،- دَمْكاً الرِّشاءَ: ريسمان را تابيد.

=دَمَلَ-

- دَمْلًا و دَمَلَاناً الأَرضَ: زمين را با دادن كود و مانند آن اصلاح و قابل كشت كرد،- بينهم: ميان آنها را آشتى داد،- دَمْلًا الدُّمَّلَ: دُمل را درمان و خوب كرد.

=دَمِلَ-

- دَمَلًا الجرحُ: زخم رو به بهبودى رفت.

=الدُّمَل-

مترادف (الخُراج) است.

=الدُّمَّل-

ج دَمَامِل و دَمَامِيل: مترادف (الخُراج) است.

=الدُّمَلَة-

واحد (الدُّمَل) است.

=الدُّمَّلَة-

واحد (الدُّمَّل) است.

=دَمْلَجَ-

دَمْلَجَةً و دِمْلَاجاً [دملج] الشي ءَ: آن چيز را محكم ساخت همانگونه كه دستبند را محكم سازند.

=الدُّمْلُج-

ج دَمَالِج: زينتى است كه بر دست كنند مانند دستبند يا النگو.

=الدَّمْلَج-

ج دَمَالِج: مترادف (الدُّمْلج) است.

=دَمْلَكَ-

دَمْلَكَةً [دملك] الشي ءَ: آن چيز را نرم و صاف كرد.

=الدُّمْلُوج-

ج دَمَالِيج [دملج]: مترادف (الدمْلُج) است.

=الدُّمْلُوك-

[دملك]: سنگ نرم و گرد.

=دَمَنَ-

- دَمْناً الأَرضَ: زمين را با كود اصلاح كرد.

=دَمِنَ-

- دَمْناً عليهِ: بر او كينه ورزيد.

=دَمَّنَ-

تَدْمِيناً فلاناً: به فلانى اجازه ى كارى داد،- بابَ فلانٍ: همراه و ملازم فلانى شد،- البعيرُ المكانَ: شتر در آن مكان پشكل كرد.

=الدِّمْن-

سرگين و پشكل، گنديده شدن نخل، خاكستر.

=الدِّمْنَة-

ج دِمَن و دِمْن: جاى خاكروبه، مزبله، آثار خانه، باقيمانده ى آب در حوض.

=الدُّمُوثة-

نرمى خُلق و گشاده روئى.

=الدَّمُوع-

آنكه بسيار اشك ريزد.

=الدَّمُوك-

آنكه با سرعت رفت و آمد كند.

=الدَّمَوِيّ-

[دمي]: نسبت به (الدم) است، آنچه در رابطه ى با خون باشد، آنكه بسيار خون ريزد، خونخوار.

=دَمِيَ-

- دَمًى و دُمِيّاً الجرحُ: از زخم خون درآمد.

=الدُّمَيّ-

تصغير (الدَّم) است.

=الدَّمِيّ-

منسوب به (الدَّم) است.

=الدُّمْيَة-

ج دُمًى [دمي]: عكس و نقاشى آراسته شده كه در آن مانند خون سرخى باشد، بُت.

=الدَّمِيثَ-

ج دِمَاث و أَدْمَاث: مترادف (الدَّمْث) است.

=الدَّمِيثَة-

واحد (الدَّمَائِث) است.

=الدَّمِيس-

مترادف (الدَّمَس) است.

=الدَّمِيع-

«امرأَةٌ دَمِيعٌ» ج دَمَائِع: زنى كه بسيار اشك ريزد؛ «رجلٌ دَمِيعٌ» ج دُمَعَاء و دَمْعَى:

مردى كه زود به گريه درآيد يا كه بسيار اشك ريزد.

=الدَّمِيغ-

آنكه سرش زخمى شده و زخم به مغز سر او رسيده باشد.

=الدَّمِيم-

: حقير و بد شكل و بدنما؛

=الدميمة-

=دن-

=الدن-

=دنا-

=دنى-

=الدناءة-

=الدناوة-

=دنئ-

=دنؤ-

=الدنأى-

=الدنج-

=دندل-

=دندن-

=دنر-

=دنس-

=الدنس-

=دنف-

=الدنف-

=الدنفة-

=دنق-

=دنكز-

=الدنو-

=الدني-

=الدنيا-

=الدنياوي-

=الدني ء-

=الدنيئة-

=الدنية-

=الدنيق-

=الدنيوي-

=الدنيي-

=دهى-

=الدهاء-

=الدهاق-

=الدهان-

=الدهانة-

=الدهجة-

=دهر-

=الدهر-

=الدهري-

=الدهرية-

=دهس-

«دَمِيمُ الخِلْقة»: بدريخت و بدهيكل.

=الدَّمِيمَة-

ج دَمَائِم: مؤنث (الدَّميم) است.

=دَنَّ-

- دَنّاً [دنّ] الذبابُ: مگس صدا كرد،- دَنيناً الرجُلُ: آن مرد نغمه و زمزمه كرد، سخن گفت كه مفهوم نشد.

=الدَّنّ-

ج دِنَان: خمره بزرگ.

=دَنَا-

يَدْنُو دُنُوّاً و دَنَاوَةً [دنو] للشي ء و منهُ و اليهِ: به آن چيز نزديك شد،- بهِ مِن كَذا: او را به آن چيز نزديك كرد.

=دَنَّى-

تَدْنِيَةً [دنو] هُ: او را نزديك كرد،- في الأُمور: كارهاى كوچك و بزرگ را دنبال كرد.

=الدَّنَاءَة-

[دنأ]: بيچارگى و خسيسى و مذلّت.

=الدَّنَاوَة-

[دنو]: مص، نزديكى و خويشاوندى.

=دَنَأَ-

- دُنُوءَةً و دَنَاءَةً [دنأ]: ذليل و خسيس شد.

=دَنَّأَ-

تَدْنِئَةً [دنأ] هُ: او را پست و خوار كرد.

=دَنئَ-

- دَنَأَ [دنأ] الرجُلُ: آن مرد دست خود را بر سينه نهاد.

=دَنُؤَ-

- دُنُوءَةً و دَنَاءَةً [دنأ]: مترادف (دَنَأَ) است.

=الدَّنْأَى-

مؤنث (الأَدْنَأ) است.

=الدَّنْج-

چركى موم يا شمع.

=دَنْدَلَ-

دَنْدَلَةً هُ: آن چيز را آويخت تا آويخته شد. اين تعبير در زبان روز متداول است.

=دَنْدَنَ-

دَنْدَنَةً [دندن] الذبابُ: مگس صدا كرد و طنين انداخت،- الرجُلُ: آن مرد نغمه و زمزمه كرد ولى سخنى از او مفهوم نشد،- حولَ الماءِ: در پيرامون آب گشت،- الرجُلُ: آن مرد بسيار گِله كرد.

اين تعبير در زبان روز متداول است.

=دَنَّرَ-

تَدْنِيراً [دنر]: الدينارَ: دينار ضرب كرد،- الوَجهُ: چهره نورانى شد و مانند دينار درخشيد.

=دُنِّرَ-

دينارهاى او بسيار شد.

=دَنِسَ-

- دَنَساً و دَنَاسَةً عِرْضُهُ أو ثوبُه أو خُلْقُهُ: آبرو يا جامه يا اخلاق او آلوده به بدى يا عيب و نقص شد.

=دَنَّسَ-

تَدْنِيساً هُ: او را بد و ناپسند كرد، آن را چرك كرد.

=الدَّنَس-

مص،- ج أَدناس: چركى؛ «الحَبَل بِلا دَنَس»: اشاره به مريم عذراء مادر حضرت مسيح است.

=الدَّنِس-

ج أَدْنَاس و مَدَانِيس: آنكه آبروى او لكه دار يا جامه ى او چرك يا اخلاق او ناپسنديده باشد.

=دَنِفَ-

- دَنَفاً المريضُ: بيمارى مريض سخت و نزديك به مرگ شد،- تِ الشمسُ:

خورشيد بسوى غروب رفت و زرد رنگ شد،- الأمرُ: آن كار نزديك شد.

=الدَّنَف-

مص، بيمارى سنگين و هميشگى.

=الدَّنِف-

ج أَدْنَاف: آنكه بيمارى وى را رها نكند.

=الدَّنِفَة-

ج دَنِفَات: مؤنث (الدَّنِف) است.

=دَنِقَ-

- دَنَقاً و دَنِيقاً: از سختى سرما مرد،- عندَ فُلانة: آن زن دل او را ربود و دلباخته ى او شد.

=دَنَّقَ-

تَدْنِيقاً: از سرما مرد.

=دَنْكَزَ-

دَنْكَزَةً الرجُلُ: سر خود را تكان داد و از فرط شرم و جز آن بسوى زمين فروافكند.

اين واژه در زبان روز متداول است.

=الدُّنُوّ-

[دنو]: نزديكى.

=دَنيَ-

يَدْنَى دَنًا و دَنَايَةً [دنو]: ناتوان و فرسوده شد.

=الدَّنِيُّ-

ج أَدْنِيَاء [دنو]: ناتوان و فرسوده.

=الدُّنْيا-

[دنو]: مؤنث (الأَدْنَى) است،- ج دُنًى: زندگى كنونى، اين واژه متناقض (الآخرة) است؛ «أقام الدُّنْيا وَ اقْعَدَها»: زمين و زمان و همه چيز را جنبانيد.

=الدُّنْيَاويّ-

نسبت به (الدنْيا) است.

=الدَّني ء-

ج أَدْنَاء و دُنَئَاء [دنأ]: خوار و ذليل و خسيس.

=الدَّنِيئَة-

[دنأ]: مؤنث (الدَّنِي ء) است، نقيصه و كمبود.

=الدَّنِّيَّة-

[دنّ]: كلاه دراز، قلنسوة كه بسان (دَنّ) مى باشد.

=الدَّنِيق-

مص،- ج دُنُق: مرد بخيل كه در كارها بخل ورزد.

=الدُّنْيَوِيّ-

[دنو]: نسبت به (الدنيا) است.

=الدُّنْيِيّ-

نسبت به (الدنيا) است.

=دَهَى-

- دَهْياً [دهي] فلاناً: فلانى را به زيركى توصيف كرد، از او عيبجوئى و انتقاد كرد، بلائى به او رسانيد،– دَهْياً هُ:

با نيريك به او حيله زد.

=دَهَّى-

تَدْهِيَةً [دهي] فلاناً: مترادف (دَهَاه) است.

=الدَّهَاء-

[دهي]: زيركى و هوشيارى، نيرنگ و فريب.

=الدِّهَاق-

من الكؤُوس: جامهاى پُر.

=الدِّهَان-

رنگ آميزى، روغنكارى، پوست سرخ، جاى ليز.

=الدَّهَّان-

روغن گير، روغن فروش.

=الدِّهَانة-

فن رنگ آميزى با رنگهاى روغنى.

=الدَّهْجَة-

كار بزرگى كه شايسته ى ديدن باشد. اين تعبير در زبان روز متداول است.

=دَهَرَ-

- دَهْراً القومَ و بالقوم أمرُ مكروهٌ: بر آن قوم پيشامد سختى وارد شد.

=الدَّهْر-

ج أَدْهُر و دُهُور: مدت محدود، روزگار دراز، بلا، چيره گى، عادت، پايان؛ «الى آخر الدهْر»: تا پايان روزگار؛ «الى دَهْرِ الداهِرين»: براى ابد و هميشه؛ «دَهْرُ الإنسان»: زمانى كه انسان در آن زندگى مى كند و آن را (العَصْر) نيز گويند؛ «بناتُ الدهْرِ»: سختيها، آزمايشها؛ «صروفُ الدهْرِ او تصاريف الدهْرِ»: گردش روزگار و حوادث آن.

=الدُّهْريّ-

آنكه بسيار سالمند و پير شده باشد.

=الدَّهْرِيّ-

مُلحِد كه مُنكِر وجود خدا و آفريدگار جهان باشد.

=الدَّهْرِيَّة-

فرقه اى از كافران دهرى.

=دَهَس-

- دَهْساً: با شدت لگد ماليد؛ «دَهَسَتْهُ السيَّارةُ»: اتومبيل او را به سختى زير

=دهس-

=الدهس-

=الدهساء-

=دهش-

=الدهش-

=الدهشان-

=الدهشة-

=دهق-

=الدهق-

=الدهقان-

=دهقن-

=الدهقنة-

=دهك-

=الدهلية-

=الدهليز-

=دهم-

=الدهم-

=الدهماء-

=دهن-

=الدهن-

=الدهناء-

=الدهنة-

=الدهني-

=دهور-

=الدهون-

=دهي-

=دوى-

=الدوى-

=الدواء-

=الدواة-

=الدواد-

=الدوار-

=الدوارة-

گرفت.

=دَهِسَ-

- دَهَساً المكانُ: آن مكان نرم و هموار شد نه داراى شن ريزه بود و نه خاك و گل داشت.

=الدَّهْس-

گياهى كه هنوز رنگ آن بخوبى سبز نشده باشد، زمينى كه بر آن رنگهاى زمين و گياه نباشد.

=الدَّهْسَاء-

مؤنث (الأَدْهَس) است.

=دَهِشَ-

- دَهَشاً: حيران و شگفت زده شد.

=دُهِشَ-

مترادف (دَهِشَ) است.

=الدَّهِش-

حيران و سرگردان.

=الدَّهْشَان-

مترادف (الدهِش) است.

=الدَّهْشَة-

شگفتى، تعجب، حيرت، سرگردانى.

=دَهَقَ-

- دَهْقاً الكأْسَ: جام را پر كرد،- الماءَ: آب را با تندى خالى كرد،- الشي ءَ: آن چيز را شكست و بريد.

=الدَّهَق-

دوباره چوب يا كند كه بر پاى گناهكاران بندند.

=الدُّهْقَان-

ج دَهَاقِنة و دَهَاقِين: مترادف (الدِّهْقان): دِهگان است. اين واژه فارسى است.

=الدِّهْقان-

ج دَهَاقِنة و دَهَاقِين: رئيس روستا، بازرگان، بزرگ ده. اين واژه فارسى است؛ «دَهَاقِين السياسة»: رهبران سياسى.

=دَهْقَنَ-

دَهْقَنَةً القومُ فلاناً: آن قوم فلانى را دِهگان برگزيدند.

=الدَّهْقَنَة-

رياست اقليم. اين واژه فارسى است.

=دَهَكَ-

- دَهْكاً الشي ءَ: آن چيز را شكست، آن چيز را سابيد و آرد كرد،- الأرضَ: زمين را كوبيد.

=الدَّهْلِيَة-

(ن): نام گياهى است گوناگون از تيره ى مركبات لوله اى. برگهاى اين گياه روبروى هم قرار دارند و شكوفه هاى آن درشت و رنگارنگ است.

=الدِّهْلِيز-

ج دَهَالِيز: راهرو ميان درب و خانه، راه دراز و باريك؛ «ابناءُ الدهَالِيز»: كودكانى كه جمع آورى مى شوند. اين واژه فارسى است.

=دَهَمَ-

- دَهْماً هُ الأمرُ: آن امر وى را فرا گرفت،- هُ: ناگهان بر او آمد، ناگهان بر او حمله ور شد.

=دَهِمَ-

- دَهْماً هُ الأمرُ: آن امر بر او حادث شد.

=دَهَّمَ-

تَدْهِيماً تِ النارُ القِدْرَ: آتش ديگ را سياه كرد.

=الدُّهْم-

سه شب آخر هر ماه قمرى.

=الدَّهْم-

ج دُهُوم: شماره ى بسيار، عدد بسيار.

=الدَّهْماء-

مؤنث (الأَدْهَم) است، ديگ، گروه مردم، شب بيست و نهم از ماههاى قمرى،- (ن): گياه پهنى است كه با آن دباغى كنند؛ «حَدِيقَةٌ دَهْمَاء»: باغچه ى سرسبز و خرّم كه از بسيارى سبزه رو به سياهى زند.

=دَهَنَ-

- دَهْناً و دَهْنَةً الرأسَ: عطر يا روغن يا مانند آنها را بر سر ماليد،- الشي ءَ: بر آن چيز رنگ روغنى ماليد، آن چيز را خيس كرد،- دَهْناً هُ: او را خدعه و نيرنگ زد و خلاف آنچه را كه در باطن خود داشت آشكار نمود.

=دَهَّنَ-

تَدْهِيناً الشي ءَ: به معناى (دَهَنَهُ) است.

=الدُّهْن-

ج أَدْهَان و دِهَان: اسم است از (دَهَنَ الشي ءَ) هرگاه آنرا خيس كند، ماده ى چربى است كه به آسانى ذوب مى شود و در اعضاى گوناگون حيوانات يا نباتات يافت مى شود، «دُهْنُ الشي ءِ»: روغن چيزى؛ «دُهْنُ النَّخِيل»: روغنى است كه از درختان نخل در افريقاى استوائى و سنگال و گينا بدست مىيد.

=الدَّهْن-

مص رنگ آميزى با ماده اى رنگين، اندازه ى خيسى يا ترى زمين كه از باران پديد آيد.

=الدِّهْن-

من الحيوان: پيه يا دنبه ى گوسفند و مانند آن.

=الدَّهْنَاء-

(ن): برگ گياهى است سرخ رنگ كه با آن دباغى كنند.

=الدِّهْنة-

واحد (الدِّهن) است.

=الدُّهْنِيّ-

روغنى، چربى.

=دَهْوَرَ-

دَهْوَرَةً [دهور] الشي ءَ: آن چيز را پرتاب كرد و دور انداخت.

=الدَّهُون-

پُماد يا روغن كه براى درمان بر بدن مالند.

=دَهِيَ-

- دَهْياً و دَهَاءَةً و دَهَاءً [دهي]: با زيركى و هشيارى به آن كار دست زد.

=دَوَى-

- دَوِيّاً [دوي]: آواز يا صداى بلندى از آن شنيده شد.

=دَوَّى-

تَدْوِيَةً [دوي] السحابُ: ابر صداى رعد شنوانيد،- الصوتُ: صداى بلندى از آن شنيده شد.

=الدَّوَى-

[دوي]: بيمار، احمق، آنكه هميشه ملازم جاى خود باشد. اين واژه در اصل مصدر است و همواره با يك لفظ بكار مى رود مانند «رجلٌ دَوًى و رجالٌ دَوًى و نساءٌ دَوًى».

=الدُّوَاء-

ج أَدْوِية: مترادف (الدَّواء) است.

=الدَّوَاء-

ج أَدْوِيَة: دارو، آنچه كه بيمارى را با آن درمان كنند؛ «لِكُلِّ داءٍ دَوَاءُ»: براى هرگونه بيمارى داروئى هست.

=الدِّوَاء-

ج أَدْوِيَة: مترادف (الدَّواء) است.

=الدَّوَاة-

ج دَوًى و دُوِيّ و دِوِيّ و دَوَايَات: دوات مركب يا جوهر.

=الدُّوَاد-

[دود] (ح): كرمهاى ريز.

=الدُّوَار-

[دور] (طب): سرگيجه. اين بيمارى را در زبان متداول (الدَّوْخَة) گويند.

=الدَّوَار-

مترادف (الدُّوار) است.

=الدَّوَّار-

[دور]: آنكه بسيار دور زند يا رفت و برگشت داشته باشد؛ «بائعٌ دَوَّارٌ»:

فروشنده ى دوره گرد؛ «دَوّارُ الشمس» (ن):

گل آفتاب گردان كه با حركت خورشيد تمايل كند، از تخمهاى اين گل گونه اى روغن بدست مىيد.

=الدُّوَّارة-

[دور] من الرأس: سرهاى گرد.

=الدَّوَّارة-

پرگار يا پرگال: ابزارى است دو شاخه براى كشيدن دايره و اندازه گيرى

=الدواري-

=الدواس-

=الدواسة-

=الدواعي-

=الدوام-

=الدوامة-

=الدواهي-

=الدوبل-

=دوح-

=الدوح-

=الدوحاس-

=الدوحة-

=دوخ-

=الدوخة-

=دود-

=الدودة-

=الدودي-

=دور-

=الدور-

=الدوران-

=الدورة-

=الدورق-

=الدوري-

=الدورية-

=الدوزان-

=دوزن-

=الدوسنطاريا و الدوسنتاريا-

خطهاى مستقيم، نام ديگر آن (البِرْكار) است،- مِن الرّأس: سرهاى گرد و دايره اى،- مِن الأَرض: زمين دو نبش. اين تعبير در زبان روز متداول است.

=الدَّوَّارِيّ-

آنكه بسيار دور زند.

=الدَّوَّاس-

[دوس]: دلير و دلاور، شير.

=الدَّوَّاسة-

(حي): پدال پايى كه در گردانيدن چرخ يا آسياب بكار مى برند:

«دَوّاسَةَ الدرَّاجة» پدال دوچرخه،- (حي):

چوبى كه بافنده در زير دستگاه بافندگى براى پرز دادن و راه انداختن نخها بكار مى برد،- (مُو): پدال بالا برنده در دستگاه پيانو كه براى تغيير صدا و نغمه ها بكار مى رود، بينى.

=الدَّوَاعي-

[دعو]: جمع (الدَّاعِيَة) است؛ «دواعي الدَّهرِ»: حوادث و سختيهاى روزگار؛ «دَوَاعِي الصَّدْرِ»: غم و اندوه كه در سينه باشد.

=الدُّوَام-

[دوم]: بيمارى سرگيجه.

=الدَّوَام-

[دوم]: پايدارى، هميشگى، ثبات؛ «دَوَاماً أو على الدّوام»: پياپي، همواره، با مرور زمان؛ «وقتُ الدَّوامِ، اوقاتُ الدَّوام، سَاعَات الدَّوام»: هر يك از اين تعبيرات به معناى ساعات كار، وقت كار ادارى، زمان حضور در اداره يا محل كار مى باشد.

=الدُّوَّامة-

ج دُوَّام [دوم]: فرفره بازى كه عبارت از قطعه چوبى است تراشيده و نوك باريك كه كودكان دور آنرا ريسمانى مى پيچند و با سرعت آنرا بر زمين رها مى كنند تا به دور خود بچرخد.

=الدَّوَاهِي-

[دهي]: «دَوَاهِي الدهرِ»:

سختيها و پيامدهاى روزگار.

=الدَّوْبَل-

[دبل] (ح): خوك نر، الاغ ريز اندام كه بزرگ نشود.

=دَوَّحَ-

تَدْوِيحاً [دوح] المالَ: مال را پراكنده كرد.

=الدَّوْح-

[دوح]: خانه ى بزرگ و با شكوه.

=الدُّوحَاس-

[دحس]: مترادف (الدَّاحِس) است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدَّوْحَة-

ج دَوْح و جج أَدْوَاح [دوح]: درخت بزرگ و تنومند، چتر يا سايبان بزرگ.

=دَوَّخَ-

تَدْوِيخاً [دوخ] الرجُلَ: آن مرد را خوار كرد،- الوَجَعُ رَأْسَهُ: درد باعث سرگيجه ى او شد،- البِلَادَ: بر آن كشور چيره شد و آن را اشغال كرد.

=الدَّوْخَة-

سرگيجه و سرگردانى. اين واژه در زبان روز متداول است.

=دَوَّدَ-

تَدْوِيداً [دود]: مترادف (دَادَ) است.

=الدُّوْدَة-

ج دُود و دِيدان (ح): كِرم، حشره اى بى دست و پا و خزنده كه بدنش استخوان ندارد مانند كرم خاكى و زالو و جز آنها؛ «الدُّودةُ الوَحِيدَة»: كرم كدو. كه معمولا در جهاز هاضمه زندگى مى كند و دو نوع آن در روده ى انسان توليد مى شود اولى را (الشريطيَّة العَزْلاء) گويند كه از خوردن گوشت گاو نپخته ايجاد مى شود و دومى را (الشَّريطيَّة المُسَلَحَة) گويند كه از خوردن گوشت خوك پديد مىيد و از نظر حجم كوتاهتر از اولى است؛ «دُودَةُ القَزِّ» (ح):

كرم ابريشم كه حشره ايست از تيره ى (القَزِّيَّات) كه با لعاب غده هاى مخصوص خود پيله يا ابريشم ميتند. اين حشره در زمانهاى دور در چين و ژاپن پرورش مى يافته و در قرنهاى ميانه در خاورميانه و اروپا شناخته شده است. اين كرم با برگ سبز درخت توت تغذيه ميكند.

=الدُّوْدِيّ-

«الزائدة الدُّودِيَّة»: آپانديس، روده ى كوچك زائدى است در بدن انسان كه در انتهاى روده ى كور قرار دارد.

=دَوَّرَ-

تَدْوِيراً [دور] هُ: آن چيز را گرد كرد،- هُ و بهِ: آنرا بدور زدن انداخت يا او را به دور زدن واداشت.

=الدَّوْر-

مص،- ج ادوار: گردش، تكان خوردن، برگشتن چيزى به جاى اول خود، پي در پي شدن بيمارى و جز آن، طبقه ى خانه يا آپارتمان كه در عربى به آن (الطّابِق) گويند،- (مو): قطعه ى تركيبى از دو بيت يا بيشتر؛ «بِالدَّور»: متناوب؛ «الدَّورُ الأَوَّل او دَوْرُ البُطُولَة»: مهمترين كار يا گفتار هنر پيشه ى سينما يا تئاتر؛ «الدَّوْرُ النهائيّ»:

شرط آخر، دور نهائى، گردش پايانى؛ «قَامَ بِدورٍ او لَعِبَ دوراً»: نقشى را اجرا يا بازى كرد؛ «انا بِدَوري»: من بنوبه ى خودم، آنچه كه به من اختصاص دارد؛ «عِلْمُ الأدوار»:

علم موسيقى است.

=الدَّوَرَان-

[دور]: مص، گرداگرد چيز گشتن، گردش كردن چيزى پيرامون چيز ديگر.

=الدَّوْرَة-

[دور]: اسم مرّه از (دَارَ) است، سير و حركت كامل ستاره ها؛ «دَوْرَةُ الفلكِ»:

زمانى است كه ستاره در مدار خود آنرا ميگذراند، جريان يا روان شدن و گردش؛ «الدورةُ الدَّمَوِيَّة»: گردش خون در بدن، زمان گردهم آئى براى كارى از قبيل جلسه ى مجلس يا پارلمان؛ «الدورةُ التشْرِيعِيَّة»: زمانى است كه مجلس شورى در آن قوانين و مقررات را مطالعه و تصويب و تأييد مى كند.

=الدَّوْرَق-

ج دَوَارق [درق]: آفتابه ى بزرگ و بى لوله كه داراى دو دسته باشد، گونه اى قلنسوه كه ناسكان و عابدان بر سر مينهادند و به آنها (دورقيان) مى گفتند. اين واژه فارسى است.

=الدُّورِيّ-

[دور] (ح): گنجشك.

=الدَّوْرِيَّة-

ج دَوْرِيَّات [دور]: گشت نگهبانان اعم از پليس يا مقامات انتظامى؛ «دَوريّاتُ الاستِكشاف»: گروه سربازان تحقيق كه عهده دار اخذ اطلاع و كسب معلومات از دشمن مى باشند.

=الدُّوزَان-

اسم است از (دَوْزَنَ)،- (مو):

ابزارى است كه با آن تارهاى عود يا بربط را سفت و محكم مى كنند.

=دَوْزَنَ-

دَوْزَنَةً القانونَ و نحوَهُ (مو): تارهاى بربط را سفت كرد تا لحنى را كه بخواهد با آن اجرا كند. اين كلمه فارسى است و عربى آن (بَضَّ يا بَظَّ) است.

=الدُّوسِنْطاريا و الدُّوسِنْتاريا-

(طب): بيمارى

=الدوش-

=الدوشك-

=الدوق-

=الدوقة-

=الدوقرة-

=الدوكة-

=دول-

=الدولاب-

=الدولار-

=الدولة-

=الدولج-

=الدولعة-

=الدولي-

=دواليك-

=دوم-

=الدوم-

=الدومان-

=دومل-

=دون-

=الدون-

=دونك-

=الدونم-

=الدووي-

=دوي-

=الدوي-

دِيزَانْتِرِي

يا اسهال خونى است. نام عربى اين بيمارى (الزُّحار) است.

=الدَّوْش-

گونه اى بازى كودكان است كه با پرتاب كردن سنگى گرد بر روى زمين انجام مى شود.

=الدَّوْشَك-

دوشك يا تشك كه معمولا براى خوابيدن فرش كنند. اين واژه فارسى است.

=الدُّوق-

لقب اشرافى است در فرانسه و بعضى از كشورها بمعناى مهتر و بزرگ كه از نظر مرتبه كمتر از امير يا پرنس است و امروزه در انگلستان بمعناى فرمانده بكار مى رود اين واژه لاتينى است.

=الدُّوقة-

مؤنث (الدُّوق) است.

=الدَّوْقَرة-

چشم انداختن و نگاه كردن به زمين. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الدُّوكَة-

[دوك]: دشمنى، ستيزه گرى، شتر.

=الدَّوْكَة-

[دوك]: مترادف (الدوكة) است.

=دَوَّلَ-

تَدْوِيلًا [دول] المدينةَ أو المنطقةَ: آن شهر يا منطقه را زير نظر و مراقبت دولتها قرار داد،- شركةً: آن شركت را ملّى كرد يا جزو املاك دولتى درآورد.

=الدُّولَاب-

ج دَوَالِيب: چرخ يا هر ابزارى كه بر روى محورى دور زند. اين واژه فارسى است.

=الدَّوْلَاب-

ج دَوَالِيب: مترادف (الدولاب) است.

=الدُّولَار-

ج دُولَارَات: دُلار، واحد پول ايالات متحده ى امريكا و كانادا.

=الدُّولَة-

[دول]: آنچه به گردش زمان و نوبت از يكى به ديگرى برسد.

=الدَّوْلَة-

[دول]: مص،- ج دُوَل و دِوَل: هيأت حاكمه در يك كشور، كشور مانند (دولة لبنان): كشور لبنان؛ «الدُّولُ العربيّة»:

كشورهاى عربى؛ «صَاحِبُ الدولة»: لقبى است كه معمولا بر نخست وزير اطلاق مى شود؛ «الدُّوَلُ الكُبرى»: دولتهاى بزرگ و نيرومند يا ابر قدرتها در جهان.

=الدُّوَلَة-

ج دُوَلَات [دول]: حادثه و كارى سخت و دشوار.

=الدَّوْلَج-

[دلج]: نيرنگ و فريب كه بر دوست زنند، سراب.

=الدَّوْلَعَة-

[دلع] (ح): (الدُّلَّاع).

=الدَّوْلِيّ-

[دول]: نسبت به (الدَّولة) است.

=الدُّوَلِيّ-

جهانى، بين المللي.

=دَوَالَيْك-

تداول كار يا امرى پس از كارى ديگر كه براى تأكيد مىيد. اين واژه مفعول مطلق است كه عامل آن محذوف است؛ «فَعَلْنَا ذَلكَ دَوَالَيْك»: آن كار را بارها انجام داديم.

=دَوَّمَ-

تَدْوِيماً [دوم] الطائرُ: پرنده بسان دايره در فضا اوج گرفت،- تِ الشمسُ: خورشيد در ميان آسمان دور زد،- تِ الخمرُ شارِبَها:

شراب نوشنده اش را بهنگام مستى دچار سرگيجه كرد،- ت عينُهُ: چشم او در حدقه گشت و دور زد،- الزعفرانَ فى المَاءِ: زعفران را در آب آميخت،- بالدُّوَّامَة: فرفره بازى كرد،- الشي ءَ: آن چيز را خيس كرد و ادامه داد تا خشك نشود،- العَصَا و نحوَها:

نوك عصا و مانند آنرا باريك بسان فرفره كرد. اين تعبير در زبان روز متداول است.

=الدَّوْم-

[دوم]: مص هميشه، دائم؛ «دَوْماً»:

همواره و بدون انقطاع، درختان تنومند،- (ن): درخت مُقل كه از ميوه ى آن نوعي شيره بدست آيد. اين درخت در سرزمين عربستان و مصر و سودان مى رويد و به درخت (المُقْل) معروف است.

=الدَّوَمَان-

[دوم]: پرش پرنده.

=دَوْمَلَ-

دَوْمَلَةً [دمل] بينهم: ميان آنها را سازش و آشتى داد.

=دَوَّنَ-

تَدْوِيناً [دون] الديوانَ: ديوان شعر را جمع آورى كرد،- هُ: تدوين كرد، اسم خود را در ديوان نوشت،- شرطاً: شرطى تعيين كرد، قرار شرطى گذاشت.

=الدُّون-

[دون]: مرد پست و خسيس و خُرد.

=دُونَ-

[دون]: زير، كمتر، نزديكتر؛ «هو دُوَنهُ»: او نزديك به وى است، از او مقام كمترى دارد؛ «الدينَ هم دُون السنّ العَسْكَرِيّة»: آنها كه هنوز به سنّ سربازى نرسيده اند؛ «اثمٌ دُونَهُ كلُّ اثمٍ»: گناهى كه از همه ى گناهان بزرگتر است؛ «الأَشِعَّةُ دونَ الحَمراءِ»: نور كمتر از سرخ يا زير سرخى، و نيز (دُونَ) بمعناى جلو مىيد مانند «مَشى دُونَهُ»: پيشاپيش او راه رفت و بمعناى غير نيز مىيد مانند «مِن دُون انْ يَفْعَل»: بدون اينكه كارى بكند؛ «دُونَ ما نَظَرٍ الى»: بدون رعايت چيزى، بدون اينكه چيزيرا مورد توجه قرار دهد؛ «دُون فَائدة»: بيهوده، بى فايده؛ «جالَ القَومُ دونَ فلانٍ»: آن قوم بجز فلانى به گردش و جولان درآمدند؛ «دونَ ذلك»: براى وصول و رسيدن به آن چيز، و گاهى به معناى استثنا مىيد مانند:

«تَخْشَى ان يَسْعَدْنَ دونها»: ميترسد كه آنها از وى جلو افتند، و نيز بمعناى (فَقَطْ) و (لَا سِوَى) مىيد مانند «تلكَ الكُتُبُ دونَ غَيرِها»: فقط آن كتابها نه غير آنها، و نيز بمعناى (لا) مىيد مانند «انا مُتَعَجِّبٌ مِن فَضْلِكَ دُونَ عِلْمِكَ»: من از بزرگى و فضيلت تو در شگفتم نه از دانش و علم تو؛ «وَصَلَ دُونَهُم الى الغَايَةِ» او نه آنها بپايان و نتيجه رسيد، و به معناى (عَن) نيز مىيد؛ «أشَاحَتْ بِوَجْهِهَا دُونهُ»: آن زن چهره ى خود را از او گرفت.

=دُونَكَ-

اسم فعل است بمعناى (خُذْ):

بگير؛ «دُونَكَ الكِتاب»: كتاب را بگير.

=الدُّونُم-

مقياس مساحت است كه مساوى با ٣/ ١ ٩١٩ متر مربع است. و اصطلاحا در لبنان آنرا يكهزار متر مربع مى دانند.

=الدَّوَوِيّ-

[دوي]: «ما في الدار دَوَوِيٌّ»: در خانه كسى نيست.

=دَوِيَ-

- دَوًى [دوي]: بيمار شد.

=الدَّوِي-

[دوي]: بيمار، آنكه درونى فاسد دارد، احمق، آنكه همواره در جاى خود بماند.

=الدُّوِيّ-

[دوي]: «ما في الدار دُوِيٌّ»: در خانه كسى نيست.

=الدَّوِيّ-

: صدا بويژه صداى رعد يا

=الدويبة-

=الدويدة-

=الدويك-

=الدويلات-

=دوين-

=الدياجي-

=و الديار-

=الدياميس-

=الديان-

=الديانة-

=الديباج-

=الديباجة-

=الديباجتان-

=الديبوب-

=الدية-

=الديجوج-

=الديجور-

=ديخ-

=ديد-

=الديدان-

=الديدب-

=الديدبان-

=الديدن-

=دير-

=و الدير-

=الديراني-

=الديرة-

=و الديري-

=الديسم-

=الديفور-

=الديك-

=الديلم-

=ديم-

=الديمة-

=الديماس-

=الديماغوجيا-

=الديموقراطي-

=الديموقراطية-

=الديمومة-

=دين-

=الدين-

=الدينار-

=الديناري-

تندر؛ «مكانٌ دَوِيٌّ»: جاى غير بهداشتى؛ «ما فِى الدَّار دَوِيٌّ»: در خانه كسى نيست.

=الدُّوَيبَة-

[دبّ]: اسم تصغير (الدّابَّة) است.

=الدُّوَيْدَة-

[دود]: اسم تصغير (الدُّودَة) است.

=الدُّوَيْك-

كوزه ى كوچك. اين واژه در زبان روز متداول است؛ «دُوَيْكُ الجَبلِ»:

گُل بخور مريم است؛ «دُوَيْكُ الجَبلِ» (ح):

هُدْهُد يا مرغ سليمان يا شانه سر.

=الدُّوَيْلَات-

[دول]: دولتهاى كوچك.

=دُوَيْنَ-

تصغير (دُونَ) است.

=الدِّيَاجِي-

[دجو]: تاريكيها.

=و الدَّيَّار-

[دور و دير]: صاحب دير يا ساكن آن.

=الدَّيَامِيس-

[دمس]: اماكن گود در زير زمين كه روشنائى در آن نفوذ نكند.

=الدَّيَّان-

[دين]: از نامهاى خداوند متعال است، قاضى، داور، حاكم، محاسب.

=الدِّيَانة-

ج دِيَانَات [دين]: اسم است بر آنچه كه مورد عبادت خداوند قرار گيرد، ملت و مذهب؛ «صاحبُ الدِّيانة»: بنيانگذار دين.

=الدِّيبَاج-

ج دَبَابِيج [دبج]: پارچه يا جامه ى ابريشمى. اين واژه فارسى است.

=الدِّيبَاجة-

الكلمة فارسيَّة الأصل: واحد (الدِّيبَاج) است، روش خوب، چهره؛ «دِيبَاجَةُ الوَجْهِ»: زيبائى چهره؛ «دِيبَاجَةُ الكِتَابِ»:

مقدمه ى كتاب. اين واژه فارسى است.

=الدَّيْبَاجَتانِ-

دو گونه ى انسان.

=الدَّيْبُوب-

[دبّ]: مترادف (الدّبوب) است بمعناى سخن چين.

=الدِّيَة-

[ودي]: مص،- ج دِيَات: ديه، خونبها.

=الدَّيْجُوج-

ج دَيَاجِيج [دجّ]: شب تاريك.

=الدَّيْجُور-

ج دَيَاجِير و دَيَاجِر [دجر]: تاريكى؛ «النُّور و الدَّيْجُور»: روشنائى و تاريكى، خاك تيره كه بگونه ى خاكستر باشد.

=ديَّخَ-

تَدْيِيخاً [دوخ] البلادَ: بر كشور تسلّط يافت و بر مردم آن چيره شد.

=دِيدَ-

[دود]: مترادف (دَادَ) بمعناى كرم افتاده است.

=الدَّيْدَان-

[ددن]: مترادف (الديْدَن) است.

=الدَّيْدَب-

[ددب]: ديده بان، دليل، راهنما، رقيب، پيشرو لشكر يا پيش قراول. اين واژه فارسى است.

=الدَّيْدُبان-

مترادف (الديْدَب) است. اين واژه فارسى است.

=الدَّيْدَن-

[ددن]: روش و خوى و عادت.

=دِيرَ-

[دور] بهِ: سرگيجه او را فرا گرفت.

=و الدَّيْر-

ج أَدْيِرَة و أَدْيَار و دُيُورة [دور و دير]: اقامتگاه راهبان يا راهبه ها، دير، اين واژه سريانى است.

=الدَّيْرَانِيّ-

نسبت به (الديْر) بر خلاف قياس است، صاحب دير يا ساكن آن.

=الدِّيرَة-

[دور]: شن گرد.

=و الدَّيْرِيّ-

[دور و دير]: نسبت به (الدَّير) است، آنچه كه ويژه ى ديرها باشد.

=الدَّيْسَم-

[دسم]: سياهى، تاريكى،- (ن): گونه اى گياه است،- (ح): خرس يا بچه ى آن،- (ح):

روباه يا بچه ى آن.

=الدَّيْفُور-

[دفر]: ميوه ى انجير و مانند آن كه زودرس باشد. اين واژه در زبان روز متداول است.

=الدِّيك-

ج دُيُوك و أدْياك و دِيَكة [ديك] (ح):

خروس؛ «دِيك الحَبش، و الدِّيك الرومي» (ح):

مرغ خانگى معروف به رومى يا لارى كه در حجم بزرگتر از مرغ معمولى است؛ «الديك البَرِّيّ» (ح): قرقاول؛ «بَيْضَة الدِّيكِ»:

تخم خروس ضرب المثلى است براى كارى كه يكبار بوقوع افتد و ديگر اتفاق نيفتد.

=الدَّيْلَم-

[دلم]: بلا و پيشامد سخت، گروه مورچگان يا ملخها در ته گودالها، ارتش كه بعلت بسيارى سربازان به گروه مورچه تشبيه شوند،- (ح): دُرّاج نر،- (ح):

گونه اى مرغ قطا يا سنگخواره.

=دِيَم-

[دوم] بهِ: سرگيجه او را فرا گرفت.

=دَيَّمَ-

تَدْييماً تِ السماءُ: آسمان پياپي باريد.

=الدِّيمَة-

ج دِيَم و دُيُوم: باران پياپي كه بدون رعد و برق باشد.

=الدَّيْمَاس-

ج دَيَامِيِس و دَمَامِيِس [دمس]: گودال كه در زير زمين باشد، گور، گرمابه.

=الدِّيمَاس-

ج دَيَامِيس و دَمَامِيس [دمس]:

مترادف (الديْمَاس) است.

=الدِّيمَاغُوجيا-

سياست برانگيختن و بجان هم انداختن مردم، وضعى است سياسى در يك كشور كه نيرو و قدرت بدست مردم افتد و هرج و مرج پديد آيد. اين واژه يونانى است.

=الدِّيمُوقراطيّ-

مترادف (الدِّمُقْراطِي) است.

=الدِّيمُوقراطيَّة-

مترادف (الدِّمُقْراطِيَّة) است.

=الدَّيْمُومة-

[دوم]: مصدر (دَامَ) معناى دوام و استمرار است.

=دَيَّن-

تَدْيِيناً [دين] هُ: او را رها كرد تا به دين خود عمل كند،- هُ الشي ءَ: آن چيز را به مالكيت او درآورد،- هُ: به او قرض داد يا وام پرداخت. اين تعبير در زبان روز متداول است.

=الدَّيْن-

[دين]: مص،- ج دُيُون و ادْيُن: وام يا بدهى كه در سر رسيد معينى پرداخت شود،- المُمتَاز: بدهى كه مقدم بر ساير بدهيها بايد پرداخت شود؛ «بِالدِّين»:

بدهكارى موقت كه نقدا پرداخت نشود و بدون تاريخ سر رسيد باشد.

=الدِّين-

ج أَدْيان [دين]: هر روشى كه با آن عبادت خداوند متعال شود، دين، مليّت و مذهب، پرهيزگارى، پارسائى، سيرب، چگونگى، معصيت، طاعت، عادت، پاداش و كيفر، كشور و سلطان و حكم، قضاوت، اكراه، چيره گى، حساب؛ «يومُ الدِّين»: داورى و حساب و كتاب.

=الدَّيِّن-

دين دار، متدين.

=الدِّينار-

ج دَنانِير: گونه اى سكّه ى زر كه در گذشته ضرب مى شده است. اين واژه لاتينى است؛ «حَشِيشَةُ الدينَارِ» (ن): به واژه ى (حَشِيشَة) رجوع شود.

=الدِّينَارِيّ-

يكى از نشانه هاى ورق بازى كه چهار گوش است.

=الدينامو-

=الدينامومتر-

=الدينامي-

=الدينامية-

=الديناميت-

=الدينة-

=الدينم-

=الدينونة-

=الديوان-

=الدِّينامو-

دينام برق كه نيروى مكانيك را به نيروى برق تبديل مى كند، دستگاه مولد برق.

=الدِّينامُومِتْر-

ابزارى است كه با آن ميزان نيرو تعيين مى شود. اين واژه يونانى است.

=الدِّينامِيّ-

نيرومند و پرنشاط، يارى دهنده، آنكه پيرو مذهب (دِينامي) باشد. اين واژه يونانى است.

=الدِّيناميَّة-

حالت و چگونگى (الدينامي) است، يكى از مذاهب فلسفى وضعي است كه مربوط به نيرو و حركت اجسام و كشش و ويژگيهاى آن ميباشد. فلسفه ى ارسطو نيز دينامي است كه نام آن در عربى «الفَلْسَفَةُ الوَضْعِية» مى باشد. اين واژه يونانى است.

=الدِّينامِيت-

ماده ى قابل انفجار است كه از تركيب نيتروگليسيرين با مواد ديگرى ساخته مى شود و براى منفجر ساختن چيزى يا جايي بكار مى رود. اين واژه يونانى است و معناى آن نيروى شديد است.

=الدِّينَة-

[دين]: طاعت، عادت، وام يا قرضه ى تاريخدار.

=الدَّيْنَم-

ج دَيَانِم: مترادف (الدِّينامو) است.

=الدَّيْنُونة-

[دين]: داورى و حساب و كتاب.

=الدَّيْوَان-

ج دَوَاوِين و دَيَاوِين [دون]: مترادف (الديوَان) است.

=الدِّيوَان-

ج دَوَاوين و دَيَاوِين [دون]: ديوان شعر، مجموعه ى نوشته ها، كتابى كه در آن آئين نامه و مقررات لشكريان و سربازان از نظر حقوق و پاداش و غيره نوشته شده باشد، دادگاه، جاى داورى و حلّ و فصل شكايات و دعاوى و رسيدگى به امور دولت. اين واژه فارسى است؛ «لُغَةُ الدَّوَاوِين» اصطلاحات معمول در ادارات دولتى.

ذ الذّال

ذ-

=ذا-

=الذائد-

=الذائع-

=الذائقة-

=الذائل-

=ذاب-

=الذابل-

=الذابلة-

=ذات-

=الذات-

=الذاتي-

=الذاخر-

ذ الذّال

ذ-

حرف نهم از حروف مبانى است و از حروف لَثَوِي مى باشد كه در حساب جُمّل عبارت از عدد هفتصد (٧٠٠) است.

=ذا-

اسم اشاره براى نزديك و مذكر است. مثناى اين واژه (ذَانِ) در حال رفع و (ذَيْنِ) در حال نصب و جرّ است، ج أُولَاءِ، و بندرت از اين واژه اسم مصغر ساخته و گفته مى شود (ذَيّاً) و نيز (هاء تنبيه) بر سر آن مىيد و گفته مى شود (هَذَا)، اين واژه بمعناى (الّذِي) نيز مىيد و آن هنگامى است كه بعد از (ما، مَنْ) استفهاميّه قرار گيرد مانند «ماذا فَعَلْتَ؟»: چه كردى و «مَنْ ذا فِي الدّارِ؟»:

چه كسى در خانه است كه در اين دو صورت اسم اشاره نيست و اسم استفهام است، و نيز بمعناى دارنده مىيد كه در اين صورت از اسماء خمسه در حالت نصب مى باشد؛ «صَارَ ذَا مَالٍ»: توانگر شد؛ «وَجَدتُهُ ذَا صَبَاحٍ»: اين تعبير به معناى او را بهنگام بامداد ديدم مى باشد يعنى (وَقْتاً ذا صَبَاحٍ) كه نصب (ذا) به دليل صفتى است بجاى ظرف.

=الذَّائِد-

ج ذُوَّد و ذُوَّاد و ذادَة [ذود]: حمايت كننده، دفاع كننده، ياريگر.

=الذَّائِع-

[ذيع]: منتشر، پراكنده، متداول؛ «ذَائِعُ الصّيتِ»: معروف، مشهور.

=الذَّائِقة-

[ذوق]: نيروى چشائى كه از حواس پنجگانه است و با آن مزه ى غذا را مى چشند.

=الذَّائِل-

[ذيل]: فا، دارنده ى دُم.

=ذابَ-

- ذَوْباً و ذَوَبَاناً [ذوب] الثلجُ أو السمنُ: يخ يا چربى آب شد. اين واژه ضد (جَمدَ) است،- دمعُهُ: اشك او جارى شد،- جِسْمُ الرجُلِ: تن آن مرد لاغر شد،- تِ الشَّمْسُ:

گرمى خورشيد بسيار شد،- الرجُلُ: آن مرد همواره عسل خورد، پس از خردمندى احمق شد.

=الذَّابِل-

ج ذُبَّل و ذُبُل: فا، لاغر، باريك، ناتوان، افسرده.

=الذَّابِلَة-

ج ذَوَابِل: مؤنث (الذَّابِل) است؛ «عَينٌ ذَابلةٌ»: چشمى كه پلك آن سست باشد.

=ذات-

ج ذَوَات: مؤنث (ذُو) است و مثنّاى آن (ذَوَاتَانِ) است. اعراب اين اسم بسان اسمهاى مفرد و مثنى و جمع است؛ «لقيتُهُ ذاتَ يَومٍ أو ذاتَ لَيْلَةٍ او ذاتَ مَرَّةٍ»: او را آن روز يا آن شب يا آن بار ديدم. در اينجا نصب (ذاتَ) بنا بر صفت است كه در جاى موصوف محذوف آمده و نصب آن بنا بر مفعوليت مطلق است باين صورت (لَقَيْتُهُ لُقْيَةً ذاتَ يومٍ و ذاتَ لَيلةٍ و ذاتَ مرّةٍ).

=الذَّاتُ-

آنچه كه در خور شناختن يا خبر دادن باشد؛ «اسمُ الذَّاتِ» در اصطلاح نحويان اسمى است آميخته با ذات و جوهر مانند (الرجُلُ) و (الأسَدُ) كه در مقابل اين اصطلاح اسم معنى است مانند (العِلْم) و (الشجَاعَة)؛ «ذاتُ الشّي ءِ»: نفس يا عين يا جوهر چيزى؛ «أنا بِالذّات»: من شخصا، كسى بجز من نيست؛ «ذاتُ الأشياءِ»: عين آن چيزها؛ «فى ذاتِه و فى حدّ ذاتِه»: به طبيعت و حقيقت آن؛ «الثقَةُ بالذات»:

اعتماد به نفس؛ «حُبُّ الذَّاتِ»: خودپسندى؛ «الاعتماد على الذاتِ»: اعتماد به نفس؛ «ذاتُ البَيْنِ»: حالت و وضعيت؛ «اصْلِحوا ذاتَ بينِكم»: وضع خودتان را اصلاح كنيد؛ «ذات اليَد»: آنچه از مال كه در اختيار كسى باشد؛ «قَلَّتْ ذاتُ يدهِ»: آنچه از مال كه بدست آورده كم شد؛ «ذاتُ شَفَةٍ»: يك كلمه؛ «كَلَّمْتُهُ فما رَدَّ عليَّ ذاتَ شَفَةٍ»: با او سخن گفتم ولى يك كلمه بمن جواب نداد؛ «ذاتُ اليَمِينِ»: طرف راست؛ «جَلسَ ذاتَ اليَمِين»: در طرف راست نشست؛ «ذاتُ الصَّدْرِ»: انديشه يا راز؛ «ذاتُ الصَّدْرِ» (طب): درد سينه يا ورم آن؛ «ذاتُ الجَنْب» (طب): دردى است كه بر اثر سرماخوردگى سخت پديد مىيد و باعث سرفه و تب و نفس تنگى مى شود؛ «ذاتُ الكبدِ» (طب):

بيمارى كبد؛ «ذاتُ الرِّئة»: بيمارى سينه پهلو كه باعث ورم شش و چركى در ريه مى شود؛ «ذات الأجرَاسِ»: مارى است سمّى كه از آن صداى زنگ شنيده مى شود و گونه هاى مختلفى دارد؛ «ابنُ ذَوَات»:

فرزندى از خانواده اى بزرگوار.

=الذَّاتِيّ-

منسوب به (الذَّات) است، شخصى؛ «ذاتِيّاً»: از پيش خود؛ «الحُكْمُ الذاتِيّ»: آزادى كشور كه حاكم بر خود بموجب قوانين ويژه ى بخود باشد.

=الذَّاخِر-

فا، چاق، فربه.

=ذاد-

=ذارع-

=ذاع-

=الذاعر-

=ذاف-

=ذاق-

=ذاك-

=ذاكر-

=الذاكر-

=الذاكرة-

=ذال-

=ذام-

=الذام-

=ذاهن-

=الذاوي-

=الذؤابة-

=ذئب-

=ذؤب-

=ذاب-

=الذئب-

=الذؤبان-

=الذئبان-

=الذئبة-

=ذب-

=الذباب-

=الذبابة-

=الذباح-

=الذباذب-

=الذبالة-

=ذبح-

=الذبح-

=الذبحة-

=ذبذب-

=الذبذبة-

=ذبل-

=الذبيح-

=الذبيحة-

=الذحل-

=ذخر-

=الذخر-

=ذادَ-

- ذَوْداً و ذِيَاداً [ذود] هُ: او را دور كرد و راند،- عن حَسَبهِ: از او حمايت و پشتيبانى كرد،- النومَ عن عَينيهِ: خواب را از چشم وى ربود.

=ذَارَعَ-

مُذَارَعَةً [ذرع] الرجُلُ: آن مرد با ذرع كردن فروخت نه با شماره و عدد.

=ذاعَ-

- ذَيْعاً و ذيوعاً و ذَيْعُوعَةً و ذَيَعَاناً [ذيع] الخبرُ:

خبر پخش و پراكنده شد.

=الذَّاعِر-

فا، ترسو، پليد؛ «رَجُلٌ ذاعِرٌ»: مردى كه داراى نقيصه و عيب باشد.

=ذافَّ-

مُذَافَّةً و ذِفَافاً [ذفّ] على الجريح و لهُ: بر زخمى تاخت و او را كشت.

=ذَاقَ-

- ذَوْقاً و ذَوَاقاً و مَذَاقاً [ذوق] الشي ءَ: مزه ى آن چيز را چشيد؛ «ذاقَ العذابَ»: درد و رنج كشيد،- ذَوْقاً و ذَوَاقاً الرّجلَ وَ ما عِنْدَ الرَّجلِ: آن مرد را آزمايش كرد.

=ذاكَ-

ج أُولَئِك: اسم اشاره براى متوسط است و نيز با هاء تنبيه مىيد مانند (هَذَاكَ)،: مثنّاى اين واژه (ذَانِكَ) در حال رفع و (ذَيْنِكَ) در حال نصب و جر است.

=ذاكَرَ-

مُذَاكَرَةً [ذكر] هُ في أمرٍ: درباره ى چيزى با وى سخن گفت.

=الذَّاكِر-

آنكه در ذهن خود چيزى را حفظ كند.

=الذَّاكِرَة-

نيروى حافظه و ذاكره، استعداد ذهن براى ياد آوردن مطالب، به معناى (الذّاكِر) است.

=ذالَ-

- ذَيْلًا [ذيل] الثوبُ: جامه بلند و به زمين كشيده شد،- الطّائرُ: پرنده دم خود را كشيد يا باز كرد،- تِ الجاريةُ: آن دختر با ناز و دامن كشان راه رفت، الشي ءُ: آن چيز پست و بى ارزش شد،- تْ حالُهُ:

فروتن و متواضع شد.

=ذامَ-

- ذَيْماً و ذَاماً [ذيم] هُ: از او عيبجوئى و نكوهش كرد.

=ذامَّ-

مُذَامَّةً [ذمّ] عيشَهُ: زندگى خود را به سختى گذرانيد.

=الذَّامُ-

[ذيم]: عيب و نقص و نكوهش.

=ذاهَنَ-

مُذَاهَنَةً [ذهن] هُ: با هوشمندى بر او چيره شد؛ «يُذاهِنُ النّاسَ و يُفَاطِنهُم»: با هوش و زيركى خود با مردم مسابقه داد.

=الذَّاوِي-

[ذوي]: مترادف (الذّابِل) است.

=الذُّؤابَة-

ج ذَوَائِب [ذأب]: زلف پيشانى، گيسوى بافته از موى سر.

=ذَئِبَ-

- ذَأَباً [ذأب]: در پليدى همانند گرگ شد، از گرگ ترسيد.

=ذَؤُبَ-

- ذَآبَةً [ذأب]: مترادف (ذَئِبَ) است.

=ذُئِبَ-

[ذأب]: از گرگ ترسيد، گرگ در ميان گوسفندان وى افتاد.

=ذَاَّبَ-

تَذْئِيباً [ذأب]: هُ: او را ترسانيد.

=الذِّئب-

ج ذِئاب و أَذْؤُب و ذُؤْبان [ذأب] (ح):

گرگ؛ «داءُ الذئْب»: بيمارى گرسنگى.

=الذُّؤُبان-

[ذأب]: «ذُؤْبانُ العَربِ»: دزدان و فقيران و بينوايان عرب.

=الذِّئْبان-

[ذأب]: موى پشت گردن شتر، باقيمانده ى كرك شتر پس از چيدن.

=الذِّئْبَة-

(ح): گرگ ماده،- (طب):

گونه اى بيمارى است كه در گلوى شتر پديد مىيد.

=ذَبَّ-

- ذَبّاً [ذبّ] عنهُ: از وى دفاع و حمايت كرد.

=الذُّبَاب-

ج أذِبَّة و ذِبَّان و ذُبّ [ذبّ] (ح):

مگس، از حشرات دو بالها كه گونه هاى مختلفى دارد. اين حشره اغلب از چركيها و پليديها و زباله ها تغذيه مى كند و باعث انتقال بيماريها مى شود، در عرب بر زنبورها و پشه ها نيز اطلاق مى شود، نحسى و بد يُمنى، طاعون، ديوانگى؛ «ذُبَابُ الْعَينِ»:

مردمك چشم؛ «ذُبَابُ السَّيفِ»: لبه ى شمشير كه با آن زنند.

=الذَّبَّاب-

آنكه از قوم و خانواده ى خود پشتيبانى كند.

=الذُّبَابَة-

(ح): واحد (الذبَاب) است؛ «ذُبَابةُ الشَّيْ ءِ»: بازمانده ى چيزى.

=الذُّبَاح-

(طب): دردي است كه در گلو پديد مىيد.

=الذِّبَاح-

مترادف (الذباح) است.

=الذُّبَّاح-

مترادف (الذباح) است.

=الذَّبَاذِب-

[ذبذب]: پايين جامه و ريشه هاى آن.

=الذَّبَالة-

ج ذُبَال: پنبه ى تابيده، نوار نخى.

=الذُّبَّالَة-

ج ذُبَّال: مترادف (الذبَالة) است.

=ذَبَحَ-

- ذَبْحاً و ذَبَحَاناً هُ: گلوى او را بريد، آنرا دو نيم يا شقه كرد، سر آن را بريد يا ذبح كرد.

=ذَبَّحَ-

تَذْبِيحاً القومَ: در كشتن آن قوم زياده روى كرد.

=الذِّبح-

آنچه كه ذبح شود، كشته.

=الذُّبْحَة-

مترادف (الذُّباح) است.

=الذِّبْحَة-

مترادف (الذباح) است؛ «الذِّبْحَة الصّدْريّة» (طب): بيمارى و ناراحتى قلبى و تنگى نفس.

=الذُّبَحَة-

مترادف (الذبَاح) است.

=الذِّبَحَة-

مترادف (الذبَاح) است.

=ذَبْذَبَ-

ذَبْذَبَةً [ذبذب] الشي ءُ المعلَّقُ في الهواء:

آن چيز آويزان در هوا جنبيد و تكان خورد،- الرجُلُ: آن مرد سرگشته و دو دل شد.

=الذبْذَبَة-

ج ذَبَاذِب [ذبذب]: زبان، چيزهائى است كه براى زينت و آرايش بر هودج آويزند.

=ذَبَلَ-

- ذُبُولًا و ذَبْلًا النباتُ: آب گياه كم شد و طراوت آن از دست رفت،- الفرسُ: اسب لاغر و كمر باريك شد،- لِسَانُهُ او شَفَتُهُ:

زبان يا لب او خشك شد.

=ذَبُلَ-

- ذُبُولًا و ذَبْلًا: مترادف (ذَبَلَ) است.

=الذَّبِيح-

به معناى (المَذْبُوح) است، ذبيحه يا حيوانى كه براى قربانى كردن شايسته باشد.

=الذَّبِيحَة-

ج ذَبَائِح: مؤنث (الذَّبِيح) است، آنچه كه ذبح يا قربانى خواهد شد.

=الذَّحْل-

ج ذُحُول و أذْحَال: انتقام گرفتن، دشمنى و كينه.

=ذَخَرَ-

- ذَخْراً الشي ءَ: آن چيز را براى وقت نياز اندوخته كرد.

=الذُّخْر-

ج أَذْخَار: اسم است از (ذَخَرَ). آنچه كه اندوخته شده باشد.

=الذخير-

=الذخيرة-

=ذر-

=الذر-

=ذرا-

=ذرى-

=الذرى-

=الذراح-

=الذرارة-

=الذراريح-

=الذراع-

=الذراوة-

=ذرئ-

=الذرء-

=الذرءاء-

=الذرأة-

=ذرب-

=الذرب-

=الذربة-

=الذرة-

=الذَّخِير-

(ا ع): باروت كه در جعبه هاى سلاح آتشين قرار دهند براى انفجار.

=الذَّخِيرَة-

ج ذَخَائِر: آنچه كه اندوخته شده باشد؛ «الذّخِيرَةُ الْحَرْبِيَّةَ»: اندوخته ى جنگى مانند گلوله ها و موشكها، گردنبند يا زنجيرى كه بر آن آثار مقدس و متبرك نهند و بر گردن آويزند.

=ذَرْ-

[وذر]: به معناى (دَعْ) است.

=ذَرَّ-

- ذَرّاً [ذرّ] الملحَ: نمك را پخش كرد يا پاشيد،- الحبَّ فى الأرضِ: بذر يا تخم را در زمين كاشت،- الرّمَادَ فى عينيَهِ: او را فريب داد، نيرنگ زد،- ب الشمسُ: خورشيد در آمد،- تِ الأرضُ النباتَ: زمين گياه رويانيد،- ذَرّاً و ذُرُوراً القرنُ او النباتُ: شاخ يا گياه كمى بر آمد و نمايان شد،- الرجُلُ:

موى جلوى سر آن مرد سفيد شد،- اللَّحْم:

گوشت ترنجيده شد.

=الذرّ-

[ذرّ]: ذرات پراكنده در فضا، مورچه هاى ريز، نسل.

=ذَرَا-

- ذَرْواً [ذرو] تِ الريحُ الترابَ: باد خاك بر افراشت و آنرا پراكنده كرد،- فُوهُ:

دندانهاى او ريخت،- الحِنْطَةَ: گندم را در هوا ريخت و پاك كرد،- الظّبيُ: آهو با شتاب دويد،- الى فلانٍ: آهنگ فلان كرد يا قصد او نمود.

=ذَرَّى-

تَذْرِيَةً [ذرو] الحنطةَ: مترادف (ذَرَاها) است،- تِ الرِّيحُ الترابَ: باد خاك برافراشت و آنرا پراكنده كرد،- الشَّاةَ: پشم گوسفند را چيد و مقدارى از آنرا براى شناسائى گوسفند نزد.

=الذَّرَى-

[ذرو]: اسم است از آنچه كه پخش و پراكنده كنند، اشك ريزان، پناهگاه يا هر چه كه با آن خود را پنهان كنند؛ «انَا فِى ذَرَى فُلانٍ»: من در پناه فلان مى باشم، درون خانه و گوشه و كنار آن.

=الذُّرَاح-

واحد (الذّرَاريح) است.

=الذَّرَاح-

شير آميخته با آب.

=الذُّرَّاح-

واحد (الذَّرَاريح) است.

=الذُّرَارَة-

[ذرّ]: آنچه از دارو كه پس از ريختن در چشم يا بر روى زخم پخش و پراكنده شود.

=الذَّرَارِيح-

[ذرح] (ح): گونه اى از حشرات بالدار است كه داراى شش دست و پا مى باشد،- من السُّمُوم: زهر كشنده.

=الذِّرَاع-

ج أَذْرُع و ذَرْعَان من الرجُلِ (ع ا):

مسافت از سر آرنج تا نوك انگشت ميانه ى انسان است، ساق دست. اين واژه مؤنث است و گاهى مذكر بكار مى رود.- مِنَ الْخيل وَ الْإبِلِ: باريكه ى دست و پاى اسب و شتر،- مِن البَقَرِ و الغَنَمِ: باريكه ى ساق پاى گاو و گوسفند،- مِنْ الْمَقَايِيس: اندازه ى طولى بين پنجاه و هفتاد سانتيمتر،- (حي): ابزارى است فلزى كه ميان دو قطعه ى متحرك و مثبت براى انتقال حركت قرار مى گيرد، گاهى (الذَّراع) بمعناى نيرو و انرژى مىيد؛ «ضاقَ بالأمرِ ذِراعُهُ»: ناتوان شد؛ «رجلٌ واسِعُ الذّراعِ»:

مردى گشاده روى و خوش اخلاق؛ «هولك على حَبْلِ الذّراع»: او براى تو آماده و حاضر است؛ «أوْلَادُ ذِراعٍ و اولَادُ الذراع»: الاغها، سگها.

الذَّرَّاف:

شتابنده.

=الذُّرَاوَة-

[ذرو]: آنچه كه باد آنرا پخش و پراكنده كند، آنچه كه بهنگام باد دادن خرمن گندم بر زمين ريزد.

=ذَرَأَ-

- ذَرْءاً [ذرأ] اللّهُ الخَلْقَ: خداوند مخلوقات را آفريد،- الشي ءَ: آن چيز را بسيار كرد،- الأرضَ: زمين را تخم پاشى كرد،- ذَرَأ شَعْرُهُ: سفيدى موى سر او آغاز شد.

=ذَرِئَ-

- ذَرْأً شَعْرُهُ: مترادف (ذَرَأ) است.

=الذَّرْء-

چيزى كم.

=الذَّرْءَاء-

مؤنث (الأذْرأ) است.

=الذُّرْأَة-

[ذرأ]: سفيدى موى سر در اولين پديد آمدن بر دو طرف پيشانى.

=ذَرَبَ-

- ذَرْباً السيفَ: شمشير را تيز و بران كرد.

=ذَرِبَ-

- ذَرَباً و ذَرَابَةً و ذُرُوبَةً السيفُ: شمشير تيز شد،- الرجُلُ: زبان آن مرد به سخن در آمد پس از آنكه خاموش بود،- الجرحُ: زخم چرك كرد و فراخ شد،- تِ المعدةُ: معده فاسد شد، خوب شد.

=ذَرَّبَ-

تَذْرِيباً السيفَ: شمشير را تيز كرد.

=الذَّرْب-

غده يا دانه اى بسان ريگ كه بر گردن درآيد،- (طب): گونه اى بيمارى است كه در كَبِد انسان پديد آيد؛ «رجُلٌ ذِرْبٌ»: مرد پر سخن، زبان باز.

=الذَّرَب-

ج أذْرَاب: مرد بد زبان، بيمارى خوب نشدنى، زنگار كه معمولا بر روى آهن و برخى از فلزات نشيند.

=الذَّرِب-

ج ذُرْب: شمشير تيز و بران، إزميل كفشدوزان؛ «ذَرِبُ اللّسانِ»: تيز زبان؛ «لسانٌ ذَرِبٌ»: زبانى فصيح و گويا، گستاخ و بى پروا.

=الذِّرْبَة-

ج ذِرَب: زن بد زبان و گستاخ، غدّه.

=الذُّرَة-

[ذرو] (ن): ذرّت: گياهى است از تيره ى غلات كه اصل آن از آمريكاست، دانه هاى آن خوردنى است چه بگونه ى پختن يا سرخ كردن و بو دادن. در برخى از كشورها مانند مكزيك و پرو و بولنتا در ايتاليا از آرد آن نان مى پزند و نيز از برگها و دانه هاى آن به حيوانات علوفه مى دهند.

ذرت گونه هاى بسيارى دارد و مهمترين آنها ذرت سفيد و زرد است.

=الذَّرَّة-

[ذرّ]: واحد (الذّرّ) است،- ج ذَرَّات:

ذره كه ريزترين جزء از هر چيزى است و به آن جوهر فرد يا (اتُم) اطلاق مى شود،- من الجسم البسيط (ك): كوچكترين جزء از عنصر ساده كه اثر شيميائى داشته باشد. در گذشته عقيده بر اين بود كه ذره قابل تجزيه نيست ولى دانش نوين توانست آن را منفجر كند تا از آن در اتم و چيزهاى نور دهنده ى پرتوان مانند راديوم استفاده شود. ذره مركب از هسته ى مركزى اتم است كه در اطراف آن ذرات الكترون با سرعت حركت مى كنند و هرگاه ده ميليون

=ذرح-

=الذرح-

=ذرذر-

=ذرع-

=الذرع-

=الذرعة-

=ذرف-

=ذرق-

=الذرق-

=الذروة-

=الذروح-

=الذرور-

=الذري-

=الذري ء-

=الذرية-

=الذريح-

=الذريحة-

=الذريرة-

=الذريع-

=الذريعة-

=الذريف-

=الذعارير-

=الذعاف-

=ذعر-

=الذعر-

=الذعرة-

=ذعف-

=الذعف-

=ذعق-

=ذعن-

=ذف-

=الذفاف-

=ذفر-

=الذفر-

=الذفرى-

=الذفراء-

ذره را گردآورى كنند طول آن معادل يك ميليمتر مى شود؛ «مِثقَالُ ذَرّةٍ»: كمترين هر چيزى؛ «مِقدارُ ذَرَةٍ»: هيچ چيز، كمترين چيزى «ذَرَّةٌ من الشَّك»: كوچكترين شك يا ترديد.

=ذَرَحَ-

- ذَرْحاً الشي ءَ في الريح: آن چيز را در باد پخش كرد،- الطّعَامَ: غذا را پر از حشرات سمّى كرد.

=ذَرَّحَ-

تَذْرِيحاً: مترادف (ذَرَحَ) است.

=الذُّرَّح-

واحد (الذَّرَارِيح) است.

=ذَرْذَرَ-

ذَرْذَرَةً [ذرذر] الملحَ أو الحَبَّ: نمك يا دانه ها را پاشيد و پخش كرد.

=ذَرَعَ-

- ذَرْعاً الثوبَ: جامه را با دست ذرع كرد،- هُ: از پشت سر او را با دست خفه كرد،- هُ القَي ءُ: قي و استفراغ او را گرفت و دگرگون شد.

=ذَرَّعَ-

تَذْريعاً في السباحة: در شنا كردن بازوان خود را دراز و فراخ كرد،- فى المَشْيِ: بهنگام راه رفتن دستهاى خود را تكان داد.

=الذَّرْع-

مص، كشيدن و باز كردن دست، نيرو، توان؛ «ضِقتُ بالأمرِ و عن الأمْرِ ذَرْعاً»: آن كار را نتوانستم انجام دهم؛ «رَجُلٌ وَاسِعُ الذرْع»: مرد گشاده روى و خوش خلق.

=الذَّرِعَ-

آنكه شبانه روز سير و حركت كند، مرد گشاده روى و خوش برخورد، آنكه با زبان گستاخى شر بپا كند.

=الذُّرْعَة-

ج ذُرَع: وسيله، دستاويز.

=الذَّرعَة-

ج ذَرِعَات: مؤنث (الذرع) است.

=ذَرَفَ-

– ذَرْفاً و ذَرِيفاً و ذُرُوفاً و ذَرَفَاناً و تَذْرَافاً الدمعُ:

اشك روان شد،- تِ العَينُ دَمْعَها: چشم اشك ريخت،- ذَرَفَاناً: به كندى و آهسته راه رفت.

=ذَرَّفَ-

تَذْرِيفاً و تَذْرِفةً و تَذْرَافاً الدمعَ: اشك ريخت.

=ذَرَقَ-

– ذَرْقاً الطائرُ: پرنده چلغوز يا فضله افكند.

=الذرْق-

مص، چلغوز يا فضله ى پرندگان.

=الذُّرَق-

(ن): گياهى است از تيره ى علفها كه خواص پزشكى نيز دارد.

=الذُّرْوَة-

[ذرو]: مترادف (الذرْوة) است، پيرى؛ «مُؤْتَمَر الذرْوَة»: كنفرانس سران كشورها.

=الذِّرْوَة-

ج ذُرًى و ذِرىً: بالاى هر چيزى، بلندى و جايگاه بلند.

=الذَّرُوح-

واحد (الذَّرارِيح) است.

=الذُّرُّوح-

واحد (الذرارِيح) است.

=الذَّرُّوح-

واحد (الذرارِيح) است.

=الذَّرُور-

ج اذِرَّة [ذرّ]: آنچه از دارو كه در چشم يا بر زخم ريزند.

=الذَّرِّيّ-

[ذرّ]: منسوب به (الذرّة) است، پرند شمشير و جوهر آن.

=الذَّرِي ء-

[ذرأ]: مترادف (المَبْذُور) است، گياه يا درخت بهنگام كشت.

=الذُّرِّيَّة-

ج ذَرَارِيّ و ذُرِّيَّات [ذرّ]: «ذُريَّةُ الرجُلِ»: فرزند و نسل و دودمان مرد.

=الذَّرِّيَّة-

[ذرّ]: مؤنث (الذَّرِّي) است؛ «الطاقةُ لذرّية»: نيروى اتم؛ «القُنبُلَة الذرّيّةِ» (ا ع):

بمب اتمى كه از تفكيك ذره و اورانيوم ساخته مى شود؛ «الأسْلِحَةُ الذَّرِّية» (ا ع):

سلاحهاى هسته اى كه با آن بمب اتمى را رها و پرتاب كنند؛ «الأبْحاث الذرِّيَة»:

بحثهاى اتم شناسى يا علوم هسته اى؛ «ذَرِّيَّةُ الرَّجُل»: فرزند و نسل و دودمان مرد.

=الذِّرِّيَّة-

[ذرّ]: «ذِرِّيَّةُ الرجُلِ»: مترادف (ذُرِّيَّتُهُ) است.

=الذِّرِّيح-

واحد (الذَّرَارِيح) است.

=الذَّرِيحة-

واحد مؤنث (الذّرَاريح) است،- ج ذَرِيح: تپه، پشته.

=الذَّرِيرَة-

[ذرّ]: گونه اى عطر است.

=الذَّرِيع-

قبيح، شنيع، شتابنده؛ «موتٌ ذَرِيعٌ»: مرگ ناگهانى و سريع.

=الذَّرِيعَة-

ج ذَرَايع: وسيله، دستاويز، دليل، شترى كه براى شكار پشت آن پنهان شوند.

=الذَّرِيف-

«الدمعُ الذَّرِيف»: اشكِ ريزان.

=الذَّعَارِير-

[ذعر]: دانه ى چركى ريز كه در زير پوست بدن پديد مىيد. اين واژه در زبان متداول رايج است و برخى آن را (دَعَارِير يا دَعَادِير) گويند.

=الذُّعَاف-

زهر كشنده ى فورى؛ «موتٌ ذُعَافٌ»: مرگ سريع يا ناگهانى.

=ذَعَرَ-

- ذَعْراً هُ: او را ترسانيد، وى را بيمناك كرد.

=ذَعِرَ-

- ذَعَراً: در شگفت شد.

=ذُعِرَ-

ترسيد.

=الذُّعْر-

ترس، بيم.

=الذُّعْرَة-

سُرين، كفل؛ «رجلٌ ذُعْرَةٌ»: مردى كه عيب و نقص دارد.

=الذُّعَرَة-

(ح): نام پرنده ايست كوچك كه همواره دم خود را مانند بيمناك تكان مى دهد و به (أمّ سَكَعْكَع) معروف است؛ «رجلٌ ذُعَرَة»: مردى كه عيبها دارد.

=ذَعَفَ-

- ذَعْفاً هُ: او را زهر كشنده ى فورى خورانيد،- الطعَامَ: در غذا زهر ريخت.

=ذَعِفَ-

- ذَعَفَاناً: مرد، بدرود زندگى گفت.

=الذَّعْف-

سمى كه فورى مى كُشد.

=ذَعَقَ-

- ذَعْقاً هُ: او را ترسانيد، بر او فرياد كشيد.

=ذَعِنَ-

- ذَعَناً لهُ: به او فروتن شد، فرمانبردار شد.

=ذَفَّ-

- ذَفّاً و ذَفَفاً و ذِفَافاً [ذفّ] على الجريح:

زخمى را كشت،- فى الأمرِ: در آن كار شتابيد،- ذفّاً الطَّاعُونُ فلاناً: بيمارى طاعون او را كشت.

=الذُّفَاف-

[ذفّ]: سبكبال و تندرو،- ج ذُفُف و أذِفَّة: زهر كشنده.

=الذَّفَاف-

ج ذُفُف و أذِفَّة [ذفّ]: زهر كشنده.

=ذَفِرَ-

- ذَفَراً الشي ءُ: بوى آن چيز بلند شد وَ پخش شد، اين واژه در بوى خوش و بوى بد هر دو بكار مى رود ولى معمولا و اغلب بر بوى بد و گند اطلاق مى شود.

=الذَّفَر-

بوى بد و گنديده، بوى بسيار و تند.

=الذَّفِر-

تند بوى.

=الذَّفْرَى-

ج ذِفْرَيَات و ذَفَارَى و ذَفَار (ع ا):

استخوان پشت گوش.

=الذَّفْرَاء-

(ن): گياهى است در بهار مى رويد و بسيار بد بوى است.

=الذفرة-

=ذفف-

=ذقن-

=ذفن-

=الذقن-

=ذكا-

=ذكى-

=الذكا-

=ذكاء-

=الذكاء-

=الذكاة-

=ذكر-

=الذكر-

=الذكرى-

=الذكرة-

=ذكو-

=الذكوة-

=الذكور-

=الذكورة-

=الذكي-

=الذكية-

=الذكير-

=ذل-

=الذل-

=الذلان-

=الذَّفَرَة-

مترادف (الذَّفَر) است.

=الذَّفِرَة-

مؤنث (الذّفِر) است،- (ن): نام گياهى است.

=ذَفَّف-

تَذْفيفاً [ذفّ] جِهازَ راحلتهِ: اسباب و اثاث ستور يا شتر خود را كم كرد،- الجَرِيحَ: بر زخمى يورش برد و او را كُشت.

=ذَقَنَ-

- ذَقَناً هُ: بر روى چانه ى او زد،- على يَدِهِ او عَصَاهُ: چانه ى خود را بر روى دست يا عصاى خود نهاد.

=ذَفَّنَ-

تَذْقِيناً على يده أو عصاهُ: چانه بر روى دست يا عصاى خود نهاد.

=الذَّقَن-

ج أذْقَان (ع ا): چانه، زنخ.

=الذَّقَن-

ج أذْقَان: مترادف (الذّقَن) است.

=ذَكَا-

- ذُكُوّاً و ذَكاً و ذَكاءً [ذكو] تِ النارُ:

شعله ى آتش بسيار شد،- تِ الشمسُ:

گرماى آفتاب زياد شد،- تِ الحربُ: آتش جنگ بر افروخته شد،- ذَكَاءً المسكُ: بوى مشك پراكنده شد،- ذَكاً و ذَكَاةً الذَّبِيحَةَ:

گوسفند ذَبيحه را قربانى كرد.

=ذَكَى-

- ذَكَاءً [ذكو]: تيزهوش و با فراست شد.

=ذَكَّى-

تَذْكِيَةً [ذكو] النّارَ: آتش روشن كرد،- الحربَ: آتش جنگ را برافروخت،- الذبيحةَ: گوسفند ذبيحه را قربانى كرد،- الرّجلُ: آن مرد پير و سالخورده شد.

=الذَّكَا-

[ذكو]: پاره آتش روشن، آنچه كه ذبح شود.

=ذُكَاءُ-

[ذكو]: اسم علم است براى (الشمس) و غير منصرف است.

=الذَّكَاء-

[ذكو]: مص، هوشمندى، تيزهوشى.

=الذَّكَاة-

[ذكو]: مترادف (الذَّبح) است.

=ذَكَرَ-

- ذِكْراً و تَذْكاراً اللّهَ: خداوند را ذِكر و تسبيح گفت، نام خدا را بر زبان آورد،- الشّي ء: آن چيز را در ذهن خود سپرد،- الأمرَ: آن امر را دانست،- حقَّ فلانٍ: حق فلانى را حفظ و نگهدارى كرد،- لِفُلانٍ حديثاً: سخنى به فلانى گفت،- هُ بِالخير او بِخيْرٍ: درباره او سخن به نيكى گفت؛ «تَقَدُّمٌ يُذكَرُ»: پيشرفت قابل ملاحظه ى، شايسته ى ستايش است؛ «لَا يُذكَرُ»: ناشايسته، ناچيز و بى ارزش.

=ذَكَّرَ-

تَذْكِيراً هُ الشي ءَ و بالشي ءِ: آن چيز را بياد او آورد،- القومَ: آن قوم را پند داد و نصيحت كرد الكلمةَ: كلمه را مذكر آورد.

=الذُّكْر-

تذكّر، يادآورى.

=الذِّكْر-

مص، آنچه كه در ذاكره از صورتها و شكلها حفظ شود، اشاره؛ «امْرٌ لَا بُدَّ مِن ذِكْرِهِ»: امرى كه ناچار بايد به آن اشاره كرد؛ «السالِفُ الذِّكْر»: آنچه كه قبلًا به آن اشاره شده است؛ آنچه كه قبلًا گفته شد، دعا و نياز بدرگاه خداوند، شرف و بزرگى، شهره و آوازه؛ «له ذِكْرٌ فى الناس»: او در ميان مردم معروفيت دارد، ستايش؛ «اشَادَ بِذِكرِه»: بياد او شد، درباره ى او سخن ستايش آميز گفت؛ «ذكْرُ المَيِّت»: يادبود نام مرده پس از مردنش بر سر زبانها؛ «السعيدُ الذِّكرِ»: مرده ى نكونام؛ «على ذِكْرِ كَذَا»:

بمناسبت چيزى؛ «ذِكْرُ الحَقِّ»: چك يا سند و قباله و عهدنامه و برات،- ج ذُكُورُ حُقُوق، در اين باره (ذُكُورُ حقٍّ) نيز آمده است؛ «الذِّكْر من الرّجال»: مرد نيرومند و دلير و پر توان؛ «الذكْرُ من القولِ»: سخن متين و استوار؛ «الذكرُ من المَطَرِ»: باران سخت و شديد.

=الذَّكرَ-

ج ذُكُور و ذُكُورَة و ذُكْرَان و ذِكَار و ذِكَارَة و ذِكَرَة: مرد، نر، خلاف (الأنثى) است،- من النخلِ: نخلى كه بار ندهد،- من الحديد: بهترين نوع آهن كه خلاف آن الأنِيث) است،- من النّحاس:

مس سخت كه خوب كوبيده نشود؛ «سَيْفٌ ذَكَرٌ»: شمشيرى كه تيغه ى آن از بهترين نوع آهن و متن آن از آهن معمولى است؛ «مَطَرٌ ذَكَرٌ»: باران تند و سخت؛ «ذُكُورُ البَقلِ»: گياهانى كه سفت و غليظ و مايل به تلخى شده باشد. اين تعبير بر خلاف گياهان (الأَحْرار) است كه خورده مى شوند.

=الذَّكِر-

آنكه ذاكره يا حافظه ى خوب داشته باشد، آنكه بسيار از او ياد كنند.

=الذِّكْرَى-

ج ذِكْرَيات: ذِكر گفتن با زبان يا قلب، به معناى (الاذِّكار) و (التَّذْكِير) است؛ «الذَّكْرَيات»: خاطره ها بر حوادثى كه گذشته باشد.

=الذُّكْرة-

شهرت، سر تيشه و مانند آن كه از فولاد باشد؛ «ذُكْرَة السيفِ»: تيزى و برندگى شمشير.

=الذِّكْرَة-

ياد داشتن، اين واژه متناقض (النِّسْيَان) است.

=الذَّكِرَة-

«امرأةٌ ذَكِرَةٌ»: زنى كه به مرد شباهت داشته باشد.

=ذَكُو-

- ذَكَاءً [ذكو]: مترادف (ذَكَى) است.

=الذُّكْوَة-

[ذكو]: آنچه كه در آتش افكنده شود.

=الذَّكُور-

مترادف (الذَّكِر) است.

=الذُّكُورة-

حالت و صفت مردى كه بر خلاف (الانوثة) است.

=ذَكِيَ-

- ذَكَاءً [ذكو]: مترادف (ذَكَى) است.

=الذَّكِيّ-

[ذكو]: آنكه بسيار خوشبوى از عطر باشد،- ج أذْكِياء: باهوش و زود فهم.

=الذُّكْيَة-

مترادف (الذكْوَة) است.

=الذَّكِيَّة-

مؤنث (الذكِيّ) است.

=الذَّكِير-

مترادف (الذكِر) است،- من الرِّجَال: مرد بزرگمنش كه خوارى نپذيرد،- من الحديد: بهترين نوع آهن.

=الذِّكَّير-

مترادف (الذَّكِر) است.

=ذَلَّ-

- ذُلًّا و ذِلَّةً و ذَلَالَةً و مَذَلَّةً [ذلّ]: خوار و زبون شد. اين واژه ضد (عَزَّ) است،- ذُلًّا و ذِلًّا البعيرُ: شتر رام شد؛ «ذَلَّت لهُ القَوَافِي»:

براى او قافيه هاى شعر آسان شد و پياپي آمد.

=الذُّلّ-

مص، رام شدن و مطيع شدن، نرمي و فروتنى.

=الذِّلّ-

مص، مهربانى و لطف و نرمى؛ «ذِلُّ الطّريق» ج أذْلَال: كوچه يا خيابان كه بر اثر پاى خوردن زياد نرم و صاف شده باشد.

=الذُّلَّان-

ج أذِلَّاء و أذِلَّة و ذِلَال [ذلّ]: مترادف

=ذلف-

=الذلفاء-

=ذلق-

=الذلق-

=ذلك-

=ذلل-

=الذلول-

=الذليق-

=الذليل-

=ذم-

=الذم-

=ذمى-

=الذمى-

=الذماء-

=الذمار-

=الذمام-

=الذمامة-

=الذمة-

=ذمر-

=الذمر-

=ذمل-

=ذمم-

=الذمير-

=الذميل-

=الذميم-

=الذناب-

=الذنابى-

=الذنابة-

=ذنب-

=الذنب-

(الذّليل) است.

=ذَلِفَ-

- ذَلَفاً الأنفُ: بينى باريك و قلمى شد.

=الذَّلْفَاء-

مؤنث (الأذْلَف) است.

=ذَلَقَ-

- ذَلْقاً اللسانُ: زبان فصيح و گشاده شد،- السكِّينَ: تيغ يا چاقو را تيز كرد،- هُ:

او را ناتوان و لاغر كرد،- الطائرُ: پرنده فضله افكند.

=ذَلِقَ-

- ذَلَقاً السيفُ أو اللسانُ: شمشير يا زبان تيز شد،- الرَّجُلُ: آن مرد نا آرام شد،- من العَطَش: از تشنگى به مرگ نزديك شد،- السِّراجُ: چراغ روشن شد.

=ذَلُقَ-

- ذَلَاقَةً اللِّسانُ: زبان فصيح و گويا شد.

=ذَلَّقَ-

تذْليقاً السكِّينَ: تيغ يا چاقو را تيز كرد،- هُ: او را ناتوان و لاغر كرد،- الضَّتَ: آب در سوراخ سوسمار ريخت تا بيرون آيد.

=الذَّلْق-

مرد فصيح و بليغ و سخنور،- من الألْسِنَة او الأسنَّة: زبان يا نيزه ى تيز؛ «ذَلْقُ اللِّسانِ»: گوشه ى زبان؛ «ذَلْقُ السهْمِ»: نوك باريك تير.

=الذُّلُق-

مترادف (الذَّلْق) است.

=الذُّلَق-

مترادف (الذَّلْق) است.

=الذَّلَق-

مترادف (الذلْق) است.

=الذَّلِق-

مترادف (الذلْق) است.

=ذَلِكَ-

ج أُولَالِك: اسم اشاره براى دور است. مثناى آن (ذانِّكَ) در حال رفع و (ذينِّكَ) در حال نصب و جرّ است.

=ذَلَّلَ-

تَذْليلًا [ذلّ] هُ: او را خوار و زبون كرد.

=ذُلِّلَ-

[ذلّ]: النخلُ: بر نخل خرما گرد نرى پاشيد تا بارور شود،- الكَرْمُ: خوشه هاى مو را آويخت يا هموار كرد.

=الذَّلُول-

- ج أذِلَّة و ذُلُل [ذلّ] من الجِمال: شتر رام و فرمانبر.

=الذَّلِيق-

مترادف (الذَّلْق) است.

=الذَّلِيل-

ج أذِلَّاء و أذِلَّة و ذِلَال [ذلّ]: كوچك و پست، فروتن و رام.

=ذَمَّ-

- ذَمّاً و مَذَمَّةً [ذمّ] هُ: از او بدگوئى كرد.

اين واژه ضدّ (مَدَح) است.

=الذَّمّ-

مص،- ج ذُمُوم: بدگوئى، عيب، ضدّ (المَدْح) است.

=ذَمَى-

- ذَمَاءً [ذمي]: بيمارى او بدرازا كشيد، مرگ او نزديك شد، از او بوى گندى خارج شد.

=الذَّمَى-

[ذمي]: بوى گند و بد.

=الذَّمَاء-

[ذمي]: بقيه ى روح يا روان.

=الذِّمَار-

آنچه كه از آن حمايت و نگهدارى و دفاع كنند، اندرون خانه، خانواده.

=الذِّمَام-

ج أذِمَّة [ذمّ]: حرمت، آبرو، حق.

=الذُّمَامَة-

[ذمّ]: بقيّه، بازمانده.

=الذَّمَامَة-

[ذمّ]: كفالت، ضمانت، بعهده گرفتن چيزى بابت كسى.

=الذِّمَامَة-

[ذمّ]: مترادف (الذّمَامَة) است.

=الذمَّة-

ج ذِمَم [ذمّ]: أمان و عهد، ضمانت و تعهد؛ «فى ذمَّتي كَذَا»: بعهده ى من چيزى است، ضمير و باطن؛ «اهْلُ الذمَّة»:

مسيحيان و يهوديان كه در سرزمين اسلام سكونت دارند، قومى كه با يكديگر هم پيمان باشند؛ «بِالذِّمَّة؟»: به شرف و حسب و نسب و آبرو و راستى؟؛ «فى ذِمَّتِي او على ذِمَّتِي»: به شرفم؛ «فى ذِمَّتِهِ، بِذِمَّتِهِ»:

بدهكار است، عهده دار است؛ «بَرَّأ ذِمَّتَهُ»:

او را از امرى بخشيد؛ «هو فى ذِمَّةِ اللّهِ»: او در پناه خداست.

=ذَمَرَ-

- ذَمْراً هُ: او را ترسانيد،- هُ على الأمرِ:

او را با سرزنش تشويق به كارى كرد كه در آن كار بكوشد،- الأسَدُ: شير غريد و بانگ زد.

=الذِّمْر-

ج أذْمَار: شجاع و دلاور.

=الذَّمِر-

ج أذْمَار: شجاع و دلاور.

=الذَّمِرّ-

ج أذْمَار: شجاع و دلاور.

=ذَمَلَ-

– ذَمْلًا و ذَمِيلًا و ذُمُولًا و ذَمَلَاناً البعيرُ: شتر آهسته رفت.

=ذَمَّلَ-

- تَذْمِيلًا البصيرَ: نابينا را آهسته راه برد.

=ذَمَمَ-

تَذْمِيماً [ذمّ] هُ: در بد گوئى و نكوهش از وى زياده روى كرد،- هُ: او را به شرفش قسم داد اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الذِّمِّيّ-

[ذمّ]: آنكه بر مال و ناموس و خون وى زينهار و امان داده شده و جزيه پرداخته است.

=الذَّمِير-

ج أذْمَار: قهرمان و دلير.

=الذَّمِيل-

آهسته راه رفتن.

=الذَّمِيم-

ج ذِمَام [ذمّ]: آنكه نكوهش شده باشد، اين واژه ضد (المَمْدُوح) است، آب مكروه، آب بينى، شبنم، دانه كه بر پوست صورت در آيد؛ «بِئرٌ ذَمِيم»: چاه كم آب يا پُر آب.

=الذَّنَاب-

ج ذَنَائِب: ريسمانى است كه با آن دم شتر را بندند؛ «ذِنَابُ الشّي ءِ»: عقب و ته هر چيزى.

=الذُّنَابَى-

دم پرنده؛ «ذُنَابَى الطَّائِرَة»:

مجموعه اى از سطوح آماده شده در عقب هواپيما براى ثابت نگهداشتن آن.

=الذُّنَابَة-

تابع، پيروى كننده،- مِنَ الْوَادِي:

موضعى از دره كه مسيل و مجراى آب به آن منتهى شود؛ «ذُنَاباتُ الناسِ»: ولگردان و فرومايگان.

=الذِّنَابَة-

خويشاوندى،- مِن الْوَادي: جاى سيل گير از دره.

=ذَنَبَ-

- ذَنْبا هُ: بدنبال او شد و اثر او را رها نكرد.

=ذَنَّبَ-

– تَذْنِيباً الجَرَادُ: ملخ تخم نهاد،- الضَبُّ: سوسمار دم خود را از سوراخش بيرون كرد،- الكتابَ: براى كتاب ملحقى نوشت و اضافه كرد.

=الذَّنْب-

ج ذُنُوب و جج ذُنُوبات: گناه.

=الذَّنَب-

ج أذْنَاب: دم هر حيوانى؛ «ذَنَبُ العَقْرب»: دم عقرب؛ «ذَنَبُ السوْطِ»:

كناره ى تازيانه؛ «ذَنَبُ الثَعْلب»: نام گياهى است؛ «ذَنَبُ الفَرَسِ»: نام گياهى است؛ «ذَنَبُ الخَيل» يا «الكُنْباث» (ن): نام گياهى است از رسته ى پوشيده شكوفه ها كه در زمينهاى نمناك ميرويد؛ «أذنابُ النّاسِ»:

=الذنبة-

=الذنوب-

=ذه-

=الذهاب-

=ذهب-

=الذهب-

=الذهبة-

=الذهبي-

=ذهل-

=ذهن-

=الذهن-

=الذهني-

=الذهنية-

=الذهوب-

=الذهول-

=الذهيب-

=ذو-

=ذوى-

=الذوى-

=الذوابل-

=الذوات-

=الذواة-

=الذواد-

=الذواق-

=ذوب-

=الذوب-

=الذوبان-

=ذود-

=الذود-

=الذوق-

=الذوون-

=ذي-

=ذياك-

=الذيال-

=ذيالك-

=الذئب-

مردم پست و فرومايه.

=الذَّنَبَة-

ج ذَنَبَات: مترادف (الذنَب) است،- مِنَ الْوَادي: جاى سيل گير از درّه؛ «ذَنَبَاتُ الناس»: ولگردان و فرومايگان.

=الذَّنُوب-

ج ذِنَاب و ذَنَائِب و أذْنِبَة من الخيل:

اسبى كه دم ستبر دارد؛ «دَلْوٌ ذَنُوبٌ»: دلو دنباله دار.

=ذِهْ-

اسم اشاره براى مؤنث نزديك است و (هاء تنبيه) بر سر آن مىيد گفته مى شود (هَذِهْ و هَذِهِ).

=ذِهِ-

مترادف (ذِهْ) است.

=الذَّهَاب-

رفتن؛ «ذَهاباً و إيَاباً»: رفتن و برگشتن؛ «تَذْكِرَة ذَهَابٍ و إيابٍ»: بليط مسافرت رفت و برگشت، بليط دو سره.

=ذَهَبَ-

– ذَهَاباً و ذُهُوباً و مَذْهَباً: رفت، راه رفت، مرد،- الأَمْرُ: آن كار يا امر گذشت،- عَلَيَّ الشي ءُ: آن چيز را فراموش كردم،- بهِ: به همراه او رفت يا او را برد؛ «ذَهَبَ بِخيالِهِ الى»: فكر و خيال او را به سوئي كشانيد؛ «ذَهَبَ بِبَهَائِهِ»: پرتو و زيبائى آن را برد؛ «ذَهَبَ فى المسألةِ الى كذا»: در آن مسأله بجائي رسيد و انديشيد؛ «ذهب الى ابْعَدِ مِنْ»: به دورتر از چيزى رسيد، از حدّى تجاوز كرد؛ «ذَهَبَ كَلَامُهُ سُدًى»: سخن او باطل و بيهوده شد؛ «ذَهَبَ ادراجَ الرِّيَاح»: از آن اثرى بجاى نماند؛ «ذَهَبَ مذهَبَهُ»: به روش او عمل كرد، به راه او رفت.

=ذَهِبَ-

- ذَهَباً: در معدن يا كان زر طلاى بسيار يافت و شگفت زده شد.

=ذَهَّبَ-

تَذْهِيباً الشي ءَ: بر روى آن چيز آب طلا كشيد.

=الذَّهَب-

مص،- ج أَذْهَاب و ذُهُوب و ذُهْبان:

زر، طلا. اين واژه مذكر است و گاهى مؤنث بكار مى رود،- الأبيض: پلاتين يا طلاى سفيد،- ج ذِهَاب و أذْهَاب و جج أذَاهِيب: زرده ى تخم مرغ.

=الذِّهْبَة-

توشه ى غذاى مسافر،- ج ذِهَاب و أذهَاب و جج اذَاهِيب: باران كم و سبك يا تند و بسيار.

=الذَّهَبَة-

شمش طلا.

=الذَّهَبِيّ-

زرد درخشان، رنگ طلائى؛ «آيةٌ ذَهَبِيَّة»: حكمت، سخن تاريخى.

=ذَهَلَ-

- ذَهْلًا و ذُهُولًا الشي ءَ و عنهُ: آن چيز را بعلت كارى فراموش كرد، به آن چيز سرگرم شد.

=ذَهِلَ-

- ذُهُولًا: به گمراهى در آمد.

=ذَهَنَ-

- ذَهْناً الأَمرَ: آن امر را دانست و فهميد،- فلاناً: در ذهن و هوش بر فلانى چيره شد،- الرجُلَ عَن الأمرِ: آن مرد را به فراموشى انداخت.

=ذَهِن-

- ذَهَناً الشي ءَ: آن چيز را فهميد.

=ذَهُنَ-

- ذَهَانَةً: دل او آنچه كه در درون داشت حفظ كرد.

=الذِّهْن-

ج أَذْهَان: نيروى خرد و فهم، نگهدارى مطالب درونى، نيرو، هوش، پيه.

=الذِّهْنِيّ-

مترادف (العَقْليّ) است.

=الذِّهْنِيَّة-

مترادف (العَقْليَّة) است.

=الذَّهُوب-

مترادف (الذَّاهِب) است.

=الذُّهُول-

سرگردانى سخت، شگفتى شديد،- عن: باز ايستادن از كارى.

=الذَّهِيب-

آنچه كه روى آن آب طلا كشيده باشند.

=ذُو-

مثنَّاهُ ذَوَانِ ج ذَوُون: اسم است به معناى دارنده، و اعراب آن مانند اعراب اسمهاى پنجگانه است؛ «ذُو عَقْلٍ»: باهوش، خردمند؛ «ذُو شَأنٍ»: با اهميت، صاحب قدر و منزلت؛ «ذُو القُرْبى»: خويشاوندان نزديك؛ «ذو مالٍ»: توانگر، پولدار؛ «ذَوُو الشّأنِ»: اشخاص با نفوذ، اولياء امر؛ «ذَوَو الأَرْحَام»: خويشان و نزديكان؛ «الذَّوُون»: نام پادشاهان قديمى در يمن.

=ذَوَى-

- ذَوِيّاً [ذوي] النباتُ: گياه خشك و پژمرده و آب آن كم شد.

=الذِّوَى-

[ذوي]: ميشهاى كوچك يا گوسفندان ماده و خرد.

=الذَّوَابِل-

[ذبل]: صفت است براى نيزه ها؛ «الرِّماحُ الذَّوَابِل»: نيزه هاى باريك، نيزه ها.

=الذَّوَات-

جمع (ذات) است، بزرگان قوم.

=الذَّوَاة-

[ذوي]: پوست هندوانه يا خربوزه يا عنبه و مانند آنها.

=الذَّوَّاد-

[ذود]: دور كننده و حمايت كننده، آنكه از راستى و درستى و حقيقت حمايت كند.

=الذَّوَاق-

[ذوق]: مزه، طعم؛ «ذَوَاقُهُ طَيِّبٌ»:

مزه ى آن خوب است، طبع و سرشت.

=ذَوَّبَ-

تَذْويباً السمنَ: روغن را داغ و ذوب كرد،- الغُلامَ: بر سر آن پسر گيسو بست.

=الذَّوْب-

مص، عسل خالص؛ «ذوبُ الذّهَبِ»: آب طلا يا ذوب شده ى طلا و گداخته ى آن.

=الذَّوَبَان-

مص،- (طب): لاغرى سخت بگونه ى ذوب شدن اعضاء بدن، انحلال؛ «قابِل للذَّوَبانِ»: قابل ذوب.

=ذَوَّدَ-

تَذْويداً [ذود] عن حسبهِ: از حسب و نسب و شرف خود دفاع و حمايت كرد.

=الذَّوْد-

[ذود]: دفاع و حمايت؛ «الذَّودُ عن حِيَاضِ الوَطَن»: دفاع از كشور.

=الذَّوْق-

[ذوق]: نيروى چشائى كه با آن مزه ى غذا را درك كنند، طبع و سرشت؛ «الذَّوْق السَّلِيم»: ذوق خوش، خوب درك كردن امور.

=الذَّوُون-

جمع (ذو) است، پادشاهان يمن كه در اول لقبهايشان (ذو) بوده است كه از آنها (ذو يَزَن و ذُو نواس و ذُو رياش» بوده اند.

=ذَوِيَ-

- ذَوِيّاً [ذوي]: مترادف (ذَوَى) است.

=ذِي-

اسم اشاره براى مؤنث نزديك است و (هاء تَنْبِيه) بر سر آن مىيد و گفته مى شود (هَذي).

=ذِي-

به معناى دارنده كه از اسماء خمسه در حال جَرّ است؛ «كان ذَلِكَ من ذِى قَبْل»:

آن چيز از زمان گذشته بود.

=ذَيَّاكَ-

اسم تصغير (ذاك) است.

=الذَّيَّال-

[ذيل]: دُم دراز.

=ذَيَّالِكَ-

اسم تصغير (ذَلِكَ).

=الذِّئِب-

(ح): مترادف (الذِّئْب) است.

=الذيفان-

=ذيل-

=الذيل-

=الذيم-

=الذَّيْفَان-

[ذيف]: زهر كشنده.

=الذِّيفَان-

[ذيف]: مترادف (الذِّيفان) است.

الذَّيَفَان

[ذيف]: مترادف (الذَّيْفَان) است.

=ذَيَّلَ-

تَذْيِيلًا [ذيل] الكتابَ: در كتاب شرح و پاورقى نوشت،- الثوبَ: جامه را بلند دوخت.

=الذَّيْل-

ج أذْيال و ذُيُول و أذْيُل: آخر و پايان هر چيزى؛ «ذَيْلُ الثوبِ»: پائين دامن كه بر زمين كشيده شود؛ «ذَيْلُ الفرسِ»: دم اسب؛ «ذَيْلُ الريحِ»: اثر باد كه بر روى شن و رمل كشيده شود، آنچه از خاك كه وسيله ى باد بر روى زمين كشيده و پراكنده شود؛ «فى ذَيْلهِ»: در پائين آن؛ «طاهِرُ الذّيل»: پاك دامن و بري ء؛ «تَمسَّكَ بِاذْيَالِهِ»: دست به دامن او شد؛ «اذْيالُ النّاس»: مردم دور دست؛ «ذُيولُ القَضِيَّة» ١٦٠: نتيجه و عاقبت كار؛ «ذيولُ النَّاس»: اواخر مردم.

=الذَّيْم-

[ذيم]: عيب و نقص و بد گوئى يا مذمّت.

ر الرَّاء

=الراء-

=راءى-

=الرائب-

=الراءة-

=الرائج-

=الرائح-

=الرائحة-

=الرائد-

=الرائدة-

=الرائز-

=الرائش-

=الرائض-

=الرائع-

=الرائعة-

=الرائف-

=الرائق-

=الرائم-

=الرائمة-

=الرائية-

=راب-

=الراب-

=رابى-

=الرابة-

=رابح-

=الرابح-

=الرابض-

=الرابضة-

=رابط-

ر الرَّاء

الراء-

حرف دهم از حروف مبانى است كه بر آن (الحَرْفُ الذَّولَقِي) اطلاق مى شود. راء در حساب جُمَّل (ابجد) عبارت از (٢٠٠) مى باشد.

=الرَّاء-

[روأ]: كف دريا،- (ن): نام درختى است.

=راءَى-

مُرَاءَاةً و رِئَاءً [رأي] يْتُهُ: با او مشورت كردم.

=الرَّائِب-

[روب]: فا، واحد (الرَّوبَى) است، شير غليظ و بسته،- مِنَ الأمُور: كار آشكار و روشن كه در آن شبهه نباشد، كارى كه در آن شبه و كدورت باشد.

=الرَّاءَة-

[روأ] (ن): واحد گياه (الرَّاء) است.

=الرَّائِج-

[روج]: رايج، متداول، آنچه كه مردم براى خريد آن بشتابند.

=الرَّائِح-

ج رَوْح [روح]: فا.

=الرَّائِحَة-

ج رَائِحَات و روائِح [روح]: مؤنث (الرَّائِح) است، بوى خوش و ناخوش، واحد (الرَّوائِح) است كه عبارت از بارانها يا ابرهاى شبانگاهى است.

=الرَّائِد-

[رأد]: «رائِدُ الضحى»: هنگام بر آمدن خورشيد و گسترش روشنائى آن در نيمه ى اول روز است.

=الرَّائِد-

ج رادَة و رُوَّاد و رائِدون [رود]: فا، فرستاده يا نماينده ى مردم كه براى بدست آوردن جا و مكان براى قوم رهسپار مى شود، جاسوس، دسته ى سنگ آسياب؛ «رَائِدُ الْعَينِ»:

خاشاك كه به درون چشم افتد و جابجا شود؛ «رَائِدُ الفَضَاءِ»: خلبانى كه براى مسافرت به فضاى خارج از زمين آزموده شده باشد.

=الرَّائِدَة-

[رود]: مؤنث (الرَّائِد) است، زن پر رفت و آمد به خانه هاى همسايگان؛ «رِيحٌ رَائِدَةٌ»: بادى كه وزش نرم و ملايم داشته باشد.

=الرَّائِز-

ج رازَة [روز]: فا.

=الرَّائِش-

[ريش]: تير پردار، ميانجى بين رشوه دهنده و رشوه گيرنده.

=الرَّائِض-

ج راضَة و رُوَّاض و رُوَّض و رائِضون [روض]: آنكه كُرّه ى اسب را براى راه رفتن و دويدن و غيره آموزش دهد.

=الرَّائِع-

ج رائِعون و رُوَّع [روع]: فا، آنكه از نظر زيبائى و دليرى زبانزد مردم باشد؛ «كلامٌ رَائِع»: سخن نيكو و شگفت آور.

=الرَّائِعَة-

ج روَائِع و رُوَّع: مؤنث (الرائِع) است؛ «رَائِعَة الشيْب»: آغاز پيرى؛ «رائِعَةُ النَّهَار او الضُّحَى»: بيشترين قسمت روز؛ «رَوَائِع الفَنّ»: تحفه ى هنر، زيباترين قسمت هنر.

=الرَّائِف-

[رأف]: آنكه بسيار مهربانى كند.

=الرَّائِق-

ج رَوْق و رُوقة [روق]: فا.

=الرَّائِق-

[ريق]: فا، خالص، ناب، آنكه ناشتا باشد، آنچه كه ناشتا نوشند، آنكه چيزى در دست نداشته باشد؛ «خُبْزٌ رَائِقٌ»: نان خالى و بى نان خورش.

=الرَّائِم-

ج رَوَائِم [رأم]: «ناقةٌ رائمٌ»: ماده شترى كه بر بچه ى خود مهربان باشد.

=الرَّائِم-

ج رُوَّم و رُوَّام [روم]: آنكه چيزى را بخواهد.

=الرَّائِمَة-

ج رَوَائِم [رأم]: «ناقةٌ رائمَةٌ»: ماده شترى كه نسبت به بچه ى خود مهربان باشد.

=الرَّائِيَة-

[رأي] في آلة التصوير: ابزار چشم انداز در دوربين عكاسى كه در زمان و فاصله ى معين تصوير را ضبط كند، نام ديگر آن (المُصَوِّبة) است.

=رابَ-

- رؤْباً و رُؤُوباً [روب] اللبنُ: شير بسته و ماست شد،- الرجُلُ: آن مرد سرگردان شد، آن مرد سست شد مانند آنكه در اثر خواب يا سِيرى يا چُرت مست شده باشد، عقل او مختل شد، دروغ گفت.

=رابَ-

- رَيْباً [ريب] هُ: او را در شك و شبهه انداخت، از او كارى ناستوده و ناپسند ديد؛ «فلانٌ لَا يريبُهُ احدٌ بشي ءٍ»: فلانى را كسى متعرض نميشود يا ناراحت نمى كند.

=الرَّابّ-

[ربّ]: شوهر مادر، ناپدرى.

=رابَى-

مُرَابَاةً [ربو]: مال خود را به ربا داد،- الرّجُلَ: با آن مرد مدارا كرد.

=الرَّابَّة-

[ربّ]: زن پدر، نامادرى.

=رابَحَ-

مُرَابَحَةً هُ على سلعته: با پرداخت سود كالاى آن مرد را خريد.

=الرَّابح-

فا؛ «مالٌ رابِحٌ»: مال سود دهنده.

=الرَّابِض-

فا، شير درنده.

=الرَّابِضة-

مؤنث (الرَّابِض) است، آنكه از رسيدن به مقامات عاليه ناتوان باشد.

=رابَطَ-

ربَاطاً و مُرَابَطَةً [ربط] الأمْرَ: بر آن كار مواظبت كرد،- الجَيْشُ: ارتش به مرزهاى دشمن رسيد و آنرا احاطه كرد.

=الرابط-

=الرابطة-

=الرابع-

=الرابية-

=الراتب-

=الراتع-

=الراتق-

=الراتينج-

=الراتينجية-

=راث-

=راج-

=الراجبة-

=راجح-

=راجز-

=الراجز-

=راجع-

=الراجع-

=الراجف-

=الراجفة-

=الراجل-

=راجم-

=راح-

=الراح-

=الراحة-

=راحل-

=الراحل-

=الراحلة-

=الراحم-

=راخى-

=الراخف-

=الراخم-

=الراخي-

=راد-

=الرَّابِط-

فا، راهب يا زاهد، نيايش كننده، حكيمى كه خود را از دنيا بريده باشد؛ «رَابِطُ الجَأْش»: دليرى كه از چيزى نترسد و نهراسد.

=الرَّابِطَة-

ج رَوَابِط: مؤنث (الرَّابِط) است، پيوستگى و علاقمندى؛ «رَوَابِطُ الصّداقَة»:

روابط دوستى، دسته و گروه يا انجمن.

=الرَّابع-

فا، چهارم.

=الرَّابِيَة-

ج رَوَابٍ [ريو]: تپه، تل، زمين بلند.

=الرَّاتِب-

ج رَوَاتِب: حقوق كارمندان دولت يا بخش خصوصى در ماه؛ «عيشٌ رَاتِب»:

زندگانى دائم و استوار.

=الرَّاتِع-

ج رُتُع و رُتَّع و رِتَاع و رُتُوع و رَاتِعون: فا.

=الرَّاتِق-

فا، اصلاح كننده، صُلح دهنده.

=الرَّاتِينَج-

أو عَرَق الشجَر (ك): ماده ايست قابل اشتعال كه از تنه ى برخى درختان مانند كاج و بنه و مصتكى بيرون مىيد، راتيانه.

=الرَّاتِينَجيَّة-

(ن): رسته ى درختان كاجها كه در مناطق معتدل و كوهستانى در اروپا و آسيا و امريكا مى رويد و از چوب آن استفاده مى شود.

=راثَ-

- روثاً [روث] الفرسُ: اسب سرگين يا پشكل افكند.

=راثَ-

- رَيْثاً [ريث]: دير كرد، درنگ كرد.

=راجَ-

- رَوْجَاً و رَوَاجاً [روج] الأمرُ: آن كار رواج يافت،- تِ الدَّرَاهِمُ: درهمها مورد داد و ستد قرار گرفتند،- تِ السلعةُ: كالا فروش رفت،- الطعَامُ: غذا پخته و آماده شد،- تِ الرّيحُ: باد مختلف وزيد و شناخته نشد از كدام سوى مىيد.

=الرَّاجِبَة-

(ع ا): واحد (الرَّوَاجِب) است بمعناى بند انگشت انسان.

=راجَحَ-

مُراجَحَةً [رجح] هُ: در برترى بر او چيره شد.

=راجَزَ-

مُرَاجَزَةً [رجز] صاحبَهُ: با يكديگر نزاع و رجز خوانى كردند.

=الراجِز-

آنكه شعرى را از بحر رجز به سرايد.

=راجَعَ-

مُرَاجَعَةً [رجع] هُ في الأمر: در آن امر به او مراجعه كرد،- هُ الكلامَ: او را وادار به محاوره و اعاده ى سخن كرد،- الرجُلُ: آن مرد به كار نيك يا بَدى كه داشت بازگشت،- المَخْطُوطةَ: در آن نوشته تجديد نظر و بازبينى كرد.

=الرَّاجِع-

فا؛ «راجعٌ الى كذا»: برگشت او به چيزى است،- ج رَوَاجِع: زنى كه پس از مرگ شوهرش به خانواده اش باز مى گردد.

=الرَّاجِف-

فا،- (طب): تب كه با لرز همراه باشد.

=الرَّاجِفة-

نخستين نفخه ى صور در روز قيامت.

=الرَّاجِل-

ج رَجْل و رَجَّالة و رُجَّال و رِجَال و رُجَالى و رَجَالى و رُجْلان: فا، مرد پياده؛ «جاءَت الخَيَّالةُ و الرَجَّالةُ»: سواران و پيادگان آمدند.

=راجَمَ-

مُرَاجَمَةً [رجم] هُ: بر يكديگر سنگ انداختند،- هُ فى الحَربِ أو الكَلَام أو العَدْوِ: در جنگ يا سخن يا دويدن بر او چيره شد،- عَنْ قومِهِ: از قوم خود دفاع كرد.

=رَاحَ-

- رَوَاحاً [روح]: شبانگاه رفت و آمد كرد، براى مطلق رفت و آمد بكار مى رود،- يَفْعَلُ كذا: به آن كار اقدام كرد،- روَاحاً و رَوْحاً القَومَ وَ اليهم و عِنْدَهم:

شبانگاه نزد آن قوم رفت،- رِيحاً اليومُ: آن روز پُر باد شد،– رائِحَةً تِ الابلُ: شتران شبانگاه به خوابگاه رفتند،- رَوْحاً اليومُ: آن روز پر باد شد،- البيتُ: باد به درون خانه وزيد،- راحةً الشي ءَ: بوى آن چيز را يافت،- الشجَرُ: درخت پس از گذشت فصل تابستان برگ در آورد،- تْ يَدُهُ لِلأمْرِ:

در آن امر سبك دست شد،- للمعروفِ: با شادمانى در آن كار خير شتاب كرد،- رَوَاحاً و رَاحاً و رَاحَةً و رِيَاحَةً و رُؤُوحاً و ارْيَحِيَّةً لِلأمر: با خورسندى به آن كار روى آورد،– رَيْحاً الشي ءَ: بوى آن چيز را يافت.

=الرَّاح-

[روح]: جمع (الرَّاحَة) است به معناى كف دست، آسايش و نشاط، مي؛ «يومٌ راحٌ»: روزى كه باد در آن بسيار بوزد.

=الرَّاحَة-

ج راحَات [روح]: واحد (الرّاح) است به معناى كف دست، كف پنجه ى دست، ضد (التعَب) است، هنگام فراغ، رفاه و آسايش؛ «اسبابُ الرّاحَة» و «معدَّات الراحه»:

وسايل راحت و آسايش، ميدان، تاى جامه؛ «اطوِ الثوبَ على راحتِه»: جامه را از تاى خود تا كُن؛ «راحَةُ الخَبَّاز»: پاروى نانوا كه با آن نان را در تنور قرار مى دهد؛ «ليلةٌ راحةٌ»: شبى سخت باد؛ «راحة الحُلقُوم»:

گونه اى شيرينى نرم.

=راحَلَ-

مُرَاحَلَةً [رحل] هُ: او را در كوچ و نقل مكان يارى كرد.

=الرَّاحِل-

ج راحِلون و رُحَّل و رُحَال: فا كوچ كننده، مرده.

=الرَّاحِلة-

ج رَوَاحِل من الإبل: شتر باربر و نيرومند. اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود و تاء براى مبالغه است.

=الرَّاحِم-

رحم كننده، مهربان.

=راخَى-

مُرَاخَاةً [رخي] الشي ءَ: آن چيز را نرم كرد،- العُقدةَ: گره را باز كرد،- هُ: او را دور كرد؛ «خِلتُ الفرارَ يُراخي الأَجَلَ»:

پنداشتم كه گريختن مرگ را دور مى كند.

=الرَّاخِف-

«عَجينٌ راخِفٌ»: خمير نرم و سست.

=الرَّاخِم-

«دَجاجةٌ راخِمٌ»: مرغى كه تخم خود را زير بال گرفته است.

=الرَّاخِي-

[رخو]: «عَيْشٌ راخٍ»: زندگى خوش و فراخ.

=رادَ-

- رَوْداً و رِياداً [رود] الشي ءَ: آن چيز را خواست،- الأَرْضَ: براى بدست آوردن آب و چراگاه در زمين گشت و جستجو كرد،- قومَهُ مرعىً أو مَنْزِلًا: چراگاه يا مسكنى براى قوم خود خواست،- رَوَدَاناً و رِيَاداً:

براى بدست آوردن چيزى رفت و آمد كرد،- تِ الابِلُ: شتران در چراگاه رفت و آمد كردند،- رَوْداً و رَوَدَاناً تِ المرأةُ: آن زن به خانه ى همسايگان رفت و آمد بسيار كرد،- تِ الريحُ: باد بگونه اى مُلايم

=راد-

=رادى-

=الرادار-

=الرادة-

=رادف-

=الرادن-

=الرادودة-

=الراديكالي-

=الراديكالية-

=الراديو-

=الراديولا-

=الراديوم-

=راز-

=الراز-

=رازى-

=الرازح-

=الرازقي-

=الرازقية-

=رازم-

=الرازم-

=الرازي-

=راس-

=راسى-

=الراسب-

=الراسخ-

=راسغ-

=راسل-

=الراسم-

=الراسوم-

=الراسي-

=الراسيات-

=الراسية-

=راش-

=راشى-

=الراشح-

=الراشد-

=راشق-

=الراشن-

=الراشوم-

=راصد-

=الراصد-

=راض-

=راضى-

=الراضب-

=راضخ-

، وزيد،- تِ الماشيةُ: ستوران چريدند.

=رادَّ-

مُرَادَّةً [ردّ] هُ في الكلام: سخن او را به خودش بازگردانيد،- هُ الشي ءَ: آن چيز را به او برگردانيد.

=رادَى-

مُرَادَاةً [ردي] عن القوم: از آن قوم با سنگ دفاع كرد،- الرَّجُلَ: با آن مرد مدارا كرد.

=الرَّادَار-

دستگاه رادار كه معمولا در جنگها بكار گرفته مى شود. اين واژه لاتين است.

=الرَّادَة-

[رود]: زنى كه به خانه هاى همسايگان خود رفت و آمد كند.

=الرَّادَّة-

[ردّ]: سود، فائدة.

=رادَفَ-

مُرادفةً [ردف] هُ: همسان او شد، جانشين وى گرديد.

=الرَّادِن-

(ن): زعفران.

=الرَّادُودَة-

[ردّ]: گونه اى قفل درب كه از داخل خانه درب را با آن بندند بطوريكه از بيرون خانه باز نشود. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الرَّادِيكاليّ-

آنكه پيرو و منسوب به (الرّادِيكَالِيَّة) است.

=الرَّادِيكالِيَّة-

راديكاليسم. مكتبى است سياسى كه خواستار اصلاحات و تغييرات بنيادى سياسى و اجتماعى مى باشد.

=الرَّادْيُو-

راديو. اين واژه لاتين است.

=الرَّادْيولا-

(ن): گياهى است زيبا از رسته ى كتّانيها كه در رملهاى نمناك مى رويد و داراى برگهاى ريز و شكوفه هاى سفيد است.

=الرَّادْيُوم-

(ك): ماده ايست ساده كه از تجزيه اى اورانيوم بدست مىيد. راديوم، اين واژه لاتين است.

=رازَ-

- رَوْزاً [روز] الحجَر: سنگ را وزن كرد تا سنگينى آن را بيازمايد،- الدينارَ: دينار زر را وزن كرد تا عيار آن را بداند،- الرَّجُلَ: آن مرد را آزمود و از وى كسب اطلاع كرد،- الأرضَ: در آن زمين اقامت گزيد و آن را اصلاح كرد،- ما عندهُ: آنچه را كه نزد او بود از، وى خواست.

=الرَّاز-

ج رازَة [روز]: رئيس بنايان، معمار.

اصل اين واژه (رَائِزٌ) است.

=رازَى-

مُرَازَاةً [روز] هُ: او را آزمايش كرد يا آزمود. اين واژه مقلوب (راوَزَهُ) است.

=الرَّازح-

ج رُزَّح: شترى كه بر روى زمين فرو افتد و از فرط خستگى و لاغرى نتواند از جاى برخيزد.

=الرَّازِقيّ-

گونه اى انگور، مي.

=الرَّازِقيَّة-

مي.

=رازَمَ-

مُرَازَمَةً [رزم] بينهما: ميان آن دو را جمع كرد،- فى المَطَاعِم: در خوردن غذاها بطور متناوب تناول كرد بدينگونه كه گاهى شير و گاهى گوشت خورد.

=الرَّازم-

ج رُزَّام: شترى كه از فرط لاغرى قيام نكند.

=الرَّازِيّ-

آنكه منسوب به شهر (ري) باشد.

=راسَّ-

مُرَاسَّةً [رسّ] هُ بالأَمرِ: در آن امر با وى به سخن پرداخت.

=راسَى-

مُرَاسَاةً [رسو]: هُ: در شِنا بر او چيره شد.

=الرَّاسِب-

من الرجال: مرد استوار، حكيم،- فِى الامْتِحَان: مردود در امتحان درس.

=الرَّاسِخ-

ثابت و استوار؛ «فلانٌ راسخٌ في العِلْمِ»: فلانى در دانش پُر مايه است.

=راسَغَ-

مُرَاسَغةً [رسغ] هُ: بهنگام گرفتن كشتى، مچ دست او را گرفت.

=راسَلَ-

مُراسَلةً [رسل] هُ في و على و بالأمر:

درباره ى آن امر به وى نامه نوشت.

=الرَّاسِم-

فا، آب روان.

=الرَّاسُوم-

ج رَوَاسِيم: مهر كه با گِل و مانند آن سرسبوى بزرگ و مانند آنرا مهر زنند، مهر چوبى كه با آن توده هاى گندم را در خرمن مهر كنند تا مورد دستبرد قرار نگيرد.

=الرَّاسِي-

[رسو]: ثابت و استوار.

=الرَّاسِيَات-

كوههاى پابرجا و استوار.

=الرَّاسِيَة-

ج رَوَاسٍ و راسِيَات [رسو]: مؤنث (الرَّاسِي) است؛ «قِدْرٌ رَاسِيَةٌ»: ديگ كه از بزرگى و تنومندى از جاى خود تكان نخورد و بر يك جاى ماند.

=رَاشَ-

- رَيْشاً [ريش]: توانگر و بى نياز شد، اموال و اثاث را گردآورى كرد،- هُ: او را كمك كرد و بى نياز گردانيد، وى را خورانيد و پوشانيد،- هُ مَالًا: به او مال داد،- مِنْ حَالِهِ: حال او را نيكو ساخت،- السَّهْمَ: بر روى تير پر قرار داد.

=راشَى-

مُرَاشَاةً [رشو] فلاناً: به او رشوه داد و با وى مدارا كرد.

=الرَّاشِح-

ج رَوَاشِح: فا، آب كه از لابلاى سنگ روان باشد، كوه كه پائين و پايه آن نم دار باشد، حشره اى كه بر روى زمين راه رود،- مِنَ الفِصْلان: بچه ى شتر كه در راه رفتن نيرومند باشد.

=الرَّاشِد-

فا، آنكه به سنّ رُشد و بلوغ رسيده باشد.

=راشَقَ-

مُرَاشَقَةً [رشق] هُ: بر يكديگر تيراندازى كردند، با هم مُسايرت كردند و راه رفتند.

=الرَّاشِن-

فا، طفيلى، انعام يا شاگردانه كه معمولًا به كارگر يا شاگرد سازنده ميدهند.

=الرَّاشُوم-

مهر چوبى كه با آن خرمنهاى گندم را مهر زنند.

=راصَدَ-

مُرَاصَدَةً [رصد] هُ: او را زير نظر گرفت و مراقبت كرد.

=الرَّاصِد-

ج رُصَّد و رَصَد: فا، ديده بان، پاسبان، نگهبان، شير.

=راضَ-

- رَوْضاً و رِيَاضَةً و رِيَاضاً [روض] المُهرَ:

اسب جوان را فرمانبردار كرد و آنرا راه رفتن آموخت.

=راضَى-

رِضَاءً و مُرَاضَاةً [رضو] الرجُلَ: از وى رضايت خواست، در رضايت و خوشنود ساختن بر آن مرد چيره شد.

=الرَّاضِب-

فا،- مِنَ الْمَطَر: باران درشت قطره و پياپي.

=راضَخَ-

مُرَاضَخَةً [رضخ] الشي ءَ: آن چيز را به اكراه به او داد،- منهُ شيئاً: از او چيزى بدست آورد و گرفت،- هُ: بر او سنگ انداخت.

=راضع-

=الراضع-

=الراضعة-

=الراضعتان-

=الراضي-

=راطل-

=راطن-

=راع-

=راعى-

=الراعدة-

=الراعف-

=الراعي-

=الراعية-

=راغ-

=راغم-

=الراغم-

=الراغية-

=راف-

=الراف-

=الرافخ-

=رافد-

=الرافد-

=الرافدان-

=الرافدة-

=الرافض-

=الرافضة-

=الرافضي-

=رافع-

=الرافع-

=الرافعة-

=الرافغ-

=رافق-

=الرافقة-

=الرافه-

=الرافهة-

=الرافي-

=الرافية-

=راق-

=راقب-

=راضَعَ-

رِضَاعاً و مُرَاضَعَةً [رضع] هُ: با او شير مكيد،- ابنَهُ: پسر خود را براى شير خوردن به دايه اى جز مادرش سپرد،- الطفلُ:

كودك در حاليكه مادرش آبستن بود از پستان وى شير مكيد.

=الرَّاضِع-

فا، ج رُضَّع مرد فرومايه، ج رُضَّع و رُضَّاع: در يوزه يا گدا، زن پُر شير.

=الرَّاضِعَة-

ج رَوَاضِع: مؤنث (الرَّاضِع) است.

=الراضِعَتَان-

ج رَوَاضِع: دو دندان شيرى كودك.

=الرَّاضِي-

ج رَاضُون و رُضَاة [رضو]: خوشنود.

اين واژه ضد (السَّاخِط) است.

=راطَلَ-

مُرَاطَلَةً [رطل]: به رطل فروخت.

=راطَنَ-

مُرَاطَنَةً [رطن]: مترادف (رَطَنَ) است، با زبان غير عربى سخن گفت.

=راعَ-

- رَوْعاً و رُؤُوعاً [روع] منهُ: از او ترسيد،- هُ الأَمْرُ: آن امر وى را ترسانيد،- فى يَدِي كذا: آن چيز در دستم ثابت ماند،- رَوْعاً هُ الْأَمْرُ: آن كار او را به شگفتى واداشت،– رُوَاعاً: برگشت.

=راعَ-

– رَيْعاً و رُيُوعاً و رِيَاعاً و رَيْعَاناً [ريع] الشي ءُ:

آن چيز بر آمد و افزون شد،- الزرْعُ: كِشت رُشد و نمو كرد،- رَيْعاً السَّرَابُ: سراب تكان خورد،- مِنْهُ: از او ترسيد،- عَنْهُ و اليهِ: از او يا به سوى او برگشت؛ «هربتِ الابِلُ فصاحَ لها الراعي فَرَاعَتْ اليه»: شتران گريختند پس ساربان بر آنها نهيب داد و آنها به سوى او برگشتند.

=راعَى-

مُرَاعَاةً [رعي] الأمرَ: آن كار را نگهدارى كرد، به پايان كار نگريست، آن را با ديده ى اعتبار نگريست، براى آن اعتبار قائل شد،- النجُومَ: ستاره گان را ديده بانى كرد،- الرّجُلَ: با آن مرد مهربانى ورزيد،- خَاطِرَهُ: خواسته ى او را پذيرفت،- يْتُهُ سمعي: گوش به سخنان او دادم؛ «هُوَ لَا يُرَاعِي الى قَولِ احدٍ»: او به سخن كسى گوش نميدهد،- تِ الأرضُ:

چراگاهها در آن زمين بسيار شد،- الْحِمَارُ الحُمُرَ: آن خر با خران ديگر چرا كرد.

=الرَّاعِدَة-

ج رَوَاعِد: ابرى كه داراى تندر (رعد) باشد؛ «ذَاتُ الرَّوَاعِد»: بلاى سخت.

=الرَّاعِف-

ج رَوَاعِف: فا، نوك بينى، بر آمدگى كوه.

=الرَّاعي-

ج رُعَاة و رُعْيَان و رُعَاء و رِعَاء [رعي]: فا آنكه رهبرى يا ولايت امر قومي را عهده دار باشد مانند بطريرك و اسقف و جز آنها، رام و الفت گيرنده؛ «راعي المَاشيَةِ»: شبان يا چوپان؛ «رَاعِي البستانِ» (ح): گونه اى ملخ؛ «رَاعِي الجَوزاء» (فك): نام ستاره ايست؛ «راعِي النَّعَائِم»: نام ستاره ايست.

=الرَّاعِيَة-

[رعي]: مؤنث الرَّاعِي، ج رَوَاعٍ؛ «رَاعِيَةُ الرَّأْسِ»: شپش؛ «رَاعِيَةُ الأُتُن» (ح): گونه اى ملخ؛ «رَاعِيَةُ الشَّيْبِ»: آغاز پيرى.

=راغَ-

- رَوْغاً و رَوَغَاناً [روغ] الصيدُ: شكار باين سوى و آن سوى رفت،- الرجُلُ عن الطرِيق:

آن مرد از راه برگشت و با مكر و حيله به اين طرف و آن طرف رفت،- الى كذَا: بطور پنهانى به آن چيز تمايل كرد.

=راغَمَ-

مُرَاغَمَةً [رغم] هُ: او را خشمگين كرد، با وى دشمنى كرد، بر خلاف ميل از او جدا شد.

=الرَّاغِم-

«الرّاغِمُ الأنفِ»، ج رُغْمُ الأُنوفِ: خوار و زبون.

=الرَّاغِيَة-

[رغو]: ماده شتر.

=رافَ-

- رَيْفاً [ريف]: به روستا آمد،- تِ المَاشِيَةُ: ستور در روستا چريد.

=الرَّاف-

مي.

=الرَّافِخ-

«رَغيفٌ رافِخٌ»: نان گرد و ناخنى.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=رافَدَ-

مُرَافَدَة [رفد] هُ: به او يارى كرد.

=الرَّافِد-

ج رُفَّد: فا، جانشين و قائم مقام شاه،- ج رَوَافِد: مجراى آب به رودخانه يا دريا.

=الرَّافِدَانِ-

دو رودخانه ى دجله و فرات.

=الرَّافِدَة-

ج رَوَافِد: چوب سقف پل كه در زبان متداول به آن (الوَصْلَة) گويند.

=الرَّافِض-

ج رافِضُون و رَفَضَة و رُفَّاض: ممتنع.

اين واژه ضد (القَابِل) است، آنكه چيزى را بر زمين اندازد و آن را رها كند.

=الرَّافِضة-

نام گروهى از شيعيان است، گروهى از شيعيان كه فرمانده ى خود را بهنگام جنگ رها كرده و او را تنها گذاردند.

=الرافِضيّ-

منسوب به (الرَّافِضَة) است.

=رافَعَ-

مُرَافَعَةً [رفع] هُ الى الحاكم: به دادگاه از او شكايت كرد تا محاكمه شود،- هُ: او را رها كرد،- بِهِم: بر آنان مهربانى نمود.

=الرَّافِع-

فا؛ «برقٌ رَافِعٌ»: برق درخشنده.

=الرَّافِعَة-

أو المُخْل: ديلم، اهرم، جرّثقيل، قپان، قيچى؛ «رافِعَةُ الألْغَامِ»: دستگاه مين ياب و مين بردارى.

=الرَّافِغ-

من العيش: زندگى فراخ و خوش.

=رافَقَ-

مُرَافَقَةً [رفق] هُ: با او دوستى و همنشينى كرد، دوست او شد؛ «رَافَقَهُ في السَّفر»: با او همسفر شد.

=الرَّافِقَة-

مهربانى و همراهى و نيكوكارى.

=الرَّافِه-

آنكه در رفاه و فراخ زندگى باشد؛ «عَيْشٌ رافِهٌ»: زندگى خوش و نيكو؛ «هو رافِهٌ به»: او نسبت به وى مهربان است.

=الرَّافِهَة-

ج رَوَافِه: شترانى كه هر روز به آب وارد مى شوند.

=الرَّافي-

ج رُفَاة [رفو]: آنكه جامه را رفو كند و دوزد، رفوگر.

=الرَّافِيَة-

مؤنث (الرَّافِي) است،- (ن):

درختى است از رسته ى نخلها كه از برگهاى آن اليافى بدست مىيد كه بسيار محكم است. اين نخل بويژه در ماداگاسكار كِشت مى شود.

=راقَ-

- رَوْقاً [روق] الشرابُ: مي صاف و روشن شد،- عليهِ: بر او مهربانى بسيار كرد،- رَوْقاً و رَوَقاناً هُ الشي ءُ: آن چيز وى را خورسند كرد و به شگفتى در آورد.

=راقَ-

- رَيْقاً [ريق] الماءُ على وجه الأرض: آب بر روى زمين روان شد،- السَّرَابُ: سراب روان شد و بر روى زمين تكان خورد،- الشي ءُ: آن چيز درخشيد.

=راقَبَ-

مُرَاقَبَةً [رقب] هُ: از او نگهبانى

=الراقد-

=الراقص-

=الراقصة-

=الراقود-

=الراقول-

=الراقي-

=الراقية-

=راكب-

=الراكب-

=الراكبة-

=الراكد-

=الراكز-

=راكض-

=الراكع-

=راكل-

=الراكوب-

=الراكوبة-

=رال-

=رام-

=الرام-

=رامى-

=الرامة-

=رامح-

=الرامح-

=الرامس-

=الرامسات-

=رامق-

=الراموز-

=الراموس-

=الرامي-

=ران-

=الران-

=رانى-

=الراهب-

=الراهبة-

=راهق-

=راهن-

=الراهن-

=الراهنامج-

=الراهي-

كرد،- اللّهَ في امرِهِ: در كار خود از خدا ترسيد.

=الرَّاقِد-

ج رُقُود و رُقَّد: آنكه خوابيده باشد.

=الرَّاقِص-

فا،- (فك): به واژه ى (الجَاثِي) رجوع شود.

=الرَّاقِصَة-

مؤنث (الراقِص) است؛ «سَهْرةٌ رَاقِصَة»: جشن رقص كه در شب بر پا مى شود.

=الرَّاقُود-

ج رَوَاقِيد [رقد]: خم بزرگ. اين واژه فارسى است.

=الرَّاقُول-

[رقل]: طنابي كه با آن بالاى درخت خرما روند.

=الرَّاقِي-

[رقي]: فا، مرد با فرهنگ و آزموده،- ج رُقَاة و رَاقُون: افسونگر، جادوگر.

=الرَّاقِيَة-

زن با فرهنگ و آزموده؛ «الطَّبَقَةُ الرَّاقِيَة»: افراد با فرهنگ و تحصيلكرده،- ج رَوَاقِ: مؤنث (الرَّاقِي) است بمعناى زن افسونگر؛ «رَجُلٌ راقِيَةٌ»: مردى كه وِرد و افسون سازد. تاء در اين واژه براى مبالغه است نه تأنيث.

=راكَبَ-

مُرَاكَبَةً [ركب] هُ: در سوارى ملازم او شد و بر وى اصرار ورزيد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الرَّاكِب-

ج رُكَّاب و رُكْبان و رُكُوب و رِكَبَة و رَكْب و رَكَبَة: فا، سواره بر خلاف (الماشِى):

پياده؛ «رَاكِبُ الدرَّاجَة»: آنكه با دوچرخه رفت و آمد كند.

=الرَّاكِبَة-

نهال نخل خرما كه بر تنه ى نخل آويخته و به زمين نرسيده باشد،- ج رَوَاكِب: مؤنث (الرّاكِب) است.

=الرَّاكِد-

فا، آنچه كه در جاى خود ثابت بماند.

=الرَّاكِز-

مرد با وقار و بزرگوار. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=راكَضَ-

مُرَاكَضة [ركض] هُ: با او در دويدن مسابقه داد.

=الرَّاكِع-

ج رَاكِعون و رُكَّع و رُكُوع: فا،- ج رُكَّع و رُكُوع: هر چه كه سر فرود آورد.

=راكَلَ-

مُرَاكَلَةً [ركل] صاحبَهُ: آن دو مرد بر يكديگر لگد زدند.

=الرَّاكُوب-

[ركب]: نهال خرما كه بر تنه ى نخل آويخته و به زمين نرسيده باشد؛ «رَاكُوب الكَرْم»: چهارچوب يا آلاچيق كه بر روى آن شاخه هاى درخت انگور را گسترانند.

=الرَّاكُوبَة-

[ركب]: مترادف (الرَّاكوب) براى نهال خرما بن است.

=رالَ-

– رَيْلًا [ريل] الصبيُّ: آب دهان كودك روان شد.

=رامَ-

- رَوْماً و مَرَاماً [روم] الشي ءَ: آن چيز را خواست.

=رامَ-

- رَيْماً [ريم] حملُ البعيرِ: بار شتر كج شد،- المَكَانَ و مِنْهُ: از آن جاى دور شد،- عَنْهُ: از او دورى گزيد،- بِالمَكَانِ:

در آن جاى مقيم و ثابت شد،- رَيْماً وَ رَيْمَاناً الجَرْحُ: زخم التيام پيدا كرد.

=الرَّام-

[روم] (ن): نام درختى است.

=رامَى-

مُرَامَاةً و رِمَاءً وَ تَرْمَاءً [رمي] هُ: بر يكديگر تير انداختند، يكديگر را راندند،- عن قَومِهِ:

از قوم خود دفاع كرد.

=الرَّامَة-

[روم]: گودالى كه در آن آب جمع شود، نام مكانى است در باديه.

=الرامَّة-

ج رُمُم [رمّ] من الجواري: دختر زيبا و تيز هوش.

=رامَحَ-

مُرامَحَةً [رمح] هُ: با نيزه بر يكديگر تاختند.

=الرَّامِح-

نيزه دار. اين واژه از خود فعل ندارد؛ «ثورٌ رَامِحٌ»: گاو دو شاخ؛ «السِّمَاكُ الرَّامِح» (فك): نام ستاره ايست.

=الرَّامِس-

ج رَوَامِس: ستورى كه شبانگاه خارج شود و براه افتد.

=الرَّامِسَات-

بادهاى سخت كه بهنگام وزيدن خاك بر انگيزد و آثار و نشانه ها را بپوشاند.

=رامَقَ-

مُرَامَقَةً [رمق] الرجُلَ: آن مرد را زير نظر گرفت و مراقبت كرد، از ترس شرّ آن مرد با وى مدارا كرد،- العَمَلَ: آن كار را خوب انجام نداد.

=الرَّامُوز-

ج رَوَامِيز [رمز]: نمونه، پايه، اصل، نسخه ى برابر اصل.

=الرَّامُوس-

ج رَوَامِيس [رمس]: قبر، گور.

=الرَّامي-

[رمي]: فا، ج رُمَاة و رَامُون،- (فك):

نام ستاره ايست،- قنَّبُ سِيَام (ن): گياهى است ليفى از تيره ى قُرَاصيَّات كه در خاور دور مى رويد و الياف آن در نساجى بكار مى رود. اين گياه در هند بنام (رِيَة) و در جاوه و مالايو بر آن (رَامي) اطلاق كنند كه در ساير كشورها بهمين نام شناخته شده است.

=رانَ-

- رَوْناً [رون] الأمرُ: آن كار سخت شد،- تِ اللَّيلَةُ: شبى سخت شد.

=رانَ-

- رَيْناً و رُيُوناً [رين] الشي ءُ فلاناً و عليهِ و بهِ:

آن چيز بر وى چيره شد؛ «رانَ هَوَاهُ على قَلْبِهِ»:

عشق او بر دلش چيره شد،- تْ نَفْسُهُ: دل او بد و شوريده شد.

=الرَّان-

[رين]: گونه اى كفش دراز است.

=رانَى-

مُرَانَاةً [رنو] هُ: با او رقابت كرد، مدارا كرد.

=الرَّاهِب-

ج رُهْبَان: فا، راهب يا عابد مسيحى كه در دير خود عبادت خدا مى كند. اصل اين واژه از (الرَّهْبَة) يعنى ترس گرفته شده است.

=الرَّاهِبَة-

ج رَاهِبَات و رَوَاهِب: مؤنث (الرَّاهِب) است، حالتى كه ترس همراه آن باشد.

=راهَقَ-

مُرَاهَقَةً [رهق] الغلامُ: آن جوان بالغ شد و در حدّ مردان قرار گرفت.

=راهَنَ-

رِهَاناً و مُرَاهَنَةً [رهن] هُ على كذا: با او بر سر فلان چيز گرو بست،- هُ على الخَيلِ:

با او در اسب دوانى مسابقه داد.

=الرَّاهِن-

فا، ثابت، استوار، آماده، غذاى دائم و مانند آن، هم اكنون، حاضر؛ «فى الظُّرُوفِ الرَّاهِنَةِ»: در زمان حاضر؛ «الوَضْع الرَّاهِن و الحَالةُ الراهِنَة»: در اوضاع و احوال فعلى.

=الرَّاهَنَامَج-

كتاب راهنماى سفر دريائى، راهنامه. اين واژه فارسى است.

=الرَّاهِي-

[رهو] من العيش: زندگى خوب و آرام.

=الراهية-

=راوح-

=راود-

=راوض-

=راوغ-

=الراوند-

=الراووق-

=الراوي-

=الراوية-

=الراية-

=رأى-

=الرؤاء-

=الرئاء-

=الرئاب-

=الرئاس-

=الرئاسه-

=الرؤاسي-

=الرئاسي-

=رأب-

=الرأب-

=الرئبال-

=الرؤبة-

=الرئة-

=رؤد-

=الرأد-

=الرؤد-

=رأرأ-

=الرأرأ-

=الرأرأة-

=رأس-

=رؤس-

=رئس-

=الرأس-

=الرأساء-

=الرَّاهِيَة-

مؤنث (الرَّاهِي) است،- (ح): زنبور عسل.

=راوَحَ-

مُرَاوَحَةً [روح] بين العَمَلَيْن: گاهى به اين كار و گاهى به آن كار پرداخت،- بينَ رِجْلَيْهِ: گاهى بر روى اين پا و گاهى بر آن پا ايستاد.

=راوَدَ-

مُرَاوَدَةً و رِوَاداً [رود] هُ: او را خواست،- هُ على كَذَا: او را بر آن كار واداشت،- هُ عَنْ وَ عَلى نَفْسِهِ: با فريب دادن او از وى كار ناشايست خواست،- فلاناً:

كوشيد تا فلانى را بر انگيزد و شيفته دل كند.

=راوَضَ-

مُرَاوَضَةً [روض] هُ على الأمر: او را فريفت و با وى مدارا كرد تا در آن كار داخل شود.

=راوَغَ-

مُرَاوَغَةً [روغ] هُ: يكديگر را فريب دادند، با يكديگر كشتى گرفتند،- هُ على الأَمْرِ: او را به آن كار واداشت،- القومُ: آن قوم از روى خدعه خواستار يكديگر شدند.

=الرَّاوَنْد-

(ن): مترادف (الرَّوَنْد) است، ريواس.

=الرَّاوُوق-

[روق]: آبكش، صافى، ظرفى كه در آن مِى را تصفيه كنند، كاسه، جام.

=الرَّاوِي-

ج رُوَاة و راوُون [روي]:

روايت كننده ى حديث و ناقل آن.

=الرَّاويَة-

آنكه حديث يا شعرى را روايت كند. تاء در اين واژه براى مبالغه است،- ج رَوَايَا: مشكى كه از سه لايه ى چرم ساخته شده باشد و در آن آب ذخيره كنند، ستورى كه با آن آب رسانى كنند.

=الرَّايَة-

ج رايات و رايٌ [ريي]: پرچم لشكر كه به آن (أمّ الحَرْب) گويند و از پرچم معمولى بزرگتر است، علامت و نشان كه براى ديدن مردم نصب كنند.

=رَأَى-

يَرَى رَأْياً و رُؤْيَةً و راءَةً و رئْيَاناً [رأي]: با چشم يا با خِرد ديد. اصل يَرَى (يَرْأى) است كه آن را بكار نمى برند. فعل امر اين واژه (رَ) مى باشد؛ «رَأى مِنهُ الْعَجَبَ»: از او كار شِگفتى آورديد؛ «رَأى مِن وَاجِبِه»: وظيفه ى خود دانست؛ «رأى رَأيَهُ»: نظر او همانند نظر وى شد.

=رَأَّى-

تَرْئِيَةً [رأي] يتُهُ: خود را بر خلاف آنچه كه هستم به او نشان دادم.

=الرُّؤَاء-

[رأي]: منظره و چشم انداز يا زيبائى آن.

=الرِّئَاء-

[رأي]: مصدر (رَاءَى) است، رياكارى يا تظاهر به كارى خوب كه حقيقت نداشته باشد.

=الرَّئَّاب-

[رأب]: آنكه چيزى را پيوند دهد يا اصلاح كند.

=الرَّئَّاس-

[رأس]: كله پاچه فروش.

=الرِّئَاسَه-

[رأس]: رياست، رهبرى، مقام نخست؛ «رِئاسَةُ الوُزَرَاءِ»: نخست وزيرى.

=الرُّؤَاسِيّ-

[رأس]: بزرگ سر، آنكه سرى بزرگ دارد.

=الرِّئَاسِيّ-

[رأس]: منسوب به (الرئاسَة) است؛ «النِّظَامُ الرِّئاسِي»: نظام جمهورى كه رياست بدست رئيس جمهور يا رئيس دولت باشد.

=رَأَبَ-

- رَأْباً الصَّدْعَ: شكاف را اصلاح كرد،- الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى و آرام بست،- بينهم: ميان آنها را آشتى داد.

=الرَّأْب-

مص،- ج رِئَاب: شكاف و پارگى، مِهتر.

=الرِّئْبال-

ج رَآبِيل و رَآبِل [رأبل] (ح):

شير،- (ح): گرگ.

=الرُّؤْبَة-

ج رِئَاب و رُؤْبات [رأب]: قطعه چوبى يا مانند آن كه چيزى را با آن وصل و يا پيوند دهند، آنچه كه روى شكاف را با آن پوشانند، ماست.

=الرِّئَة-

ج رِئَات و رِئُون [رأي] (ع ا): ريه كه مهمترين دستگاه تنفس در انسان و حيوان مى باشد؛ «ذاتُ الرِّئَةِ»: بيمارى سينه و تنگى نفس.

=رَؤُدَ-

- رُؤُودَةً [رأد] الغصنُ: شاخه ى بسيار نرم و تر شد.

=الرَّأْد-

«رَأْدُ الضُّحى»: هنگام برآمدگى خورشيد در چاشت مى باشد.

=الرَّؤُد-

[رأد] من الأَغصان: شاخه ى بسيار نرم و تر.

=رَأْرَأَ-

رَأْرَأَةً [رأرأ]: چشم خود را برگردانيد و تيز نگريست،- بعينيهِ: چشمان خود را حركت داد و گردانيد،- تِ الظِّبَاءُ: آهوان دمهاى خود را تكان دادند،- السحَابُ او السرَابُ: ابر يا سراب درخشيد،- الرجُلُ:

آن مرد بهنگام خواندن يا سخن گفتن حرف راء را تكرار كرد.

=الرَّأْرَأ-

[رأرأ]: آنكه چشمان خود را همواره مى چرخاند. اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=الرَّأْرَأَة-

[رأرأ]: مؤنث (الرَّأرَأْ) است.

=رَأَسَ-

- رِئاسَةً القومَ: رئيس آن قوم شد،– رَأْساً هُ: بر سر او زد.

=رَؤُسَ-

- رِئاسَةً [رأس]: رئيس شد.

=رُئِسَ-

[رأس]: از درد سر ناليد.

=رأَّسَ-

تَرْئِيساً [رأس] هُ: او را به رياست برگزيد.

=الرَّأْس-

ج أَرْؤُس و رُؤُوس و رُوس و آرَاس (ع ا):

سر، بالاى هر چيزى، مهتر قوم، اين واژه بر حيوانات بويژه دامها اطلاق مى شود مانند (ارْبَعُونَ رَأساً مِن الْغَنَم): چهل رأس گوسفند. و نيز بر واحد هندوانه و كدو و. چغندر و سير اطلاق مى شود؛ «مَسْقَطُ الرَّأسِ»: جاى تولد و زادگاه؛ «رَكِبَ رَأْسَهُ»: به رأى خود عمل كرد؛ «على الرَّأْسِ وَ الْعَيْن»: با كمال خورسندى و آسودگى خاطر؛ «رَأْسُ الشهْرِ او العامِ»: اولين روز ماه يا سال؛ «رَأسُ النَّبْعِ»: سرچشمه ى آب؛ «رَأسُ الآفاتِ»:

اساس آفتها و بلاها؛ «رَأسُ الجِسْرِ» (ا ع):

جايگاه موقتى در پشت رودخانه يا دريا از سرزمين دشمن است كه نيروى نظامى آن را اشغال كند؛ «هذا قِسمٌ بِرَأسِهِ»: مستقل به نفس خود است؛ «فَعَلَهُ رأْساً»: مستقيماً باين كار مبادرت ورزيد؛ «رَأساً على عَقِب»: از پشت به رو، تمام و كمال؛ «على رُؤوسِ الأَشْهَادِ»: علنى و در برابر چشم مردم.

=الرَّأْسَاء-

مؤنث (الأرْأَس) است.

=الرأسمال-

=الرأسمالي-

=الرأسمالية-

=رأف-

=رئف-

=رؤف-

=الرأف-

=الرؤف-

=الرئف-

=الرأفة-

=الرأل-

=الرألة-

=رأم-

=رئم-

=الرؤوف-

=الرؤوم-

=الرئوي-

=الرأي-

=الرئي-

=الرؤيا-

=الرؤية-

=الرئيس-

=الرؤيس-

=الرئيسة-

=الرئيسي-

=رب-

=الرب-

=ربا-

=ربى-

=الربا-

=الرباء-

=الرباب-

=الربابة-

=الرَّأْسُمَال-

أو رَأْسُ المالِ، ج رؤُوس الأمْوال:

سرمايه كه آنرا در كسب يا كارهاى توليدى بكار برند.

=الرَّأْسُمَالِيّ-

منسوب به (الرَّأْسُمَال) است، سرمايه دار كه در پروژه اى سرمايه گذارى كند.

=الرَّأْسُمَالِيَّة-

نظام اقتصادى و اجتماعى سرمايه دارى كه ابزار توليد و محصول در اختيار سرمايه گذاران بوده و سود و سرمايه از آن سرمايه داران باشد.

=رَأْفَ-

- رَأْفَةً به: به او مهربانى بسيار كرد.

=رَئِفَ-

- رَأْفاً به: مترادف (رَأْفَ) است.

=رَؤُفَ-

- رَآفَةً به: مترادف (رَأْفَ) است.

=رَأَّفَ-

تَرْئِيفاً [رأف] هُ: از وى دلجوئى كرد، او را به مهربانى و دلجوئى بر انگيخت.

=الرَّأْف-

مترادف (الرَّؤُوف) است.

=الرَّؤُف-

مترادف (الرَّؤُوف) است.

=الرَّئِف-

مترادف (الرَّؤُوف) است.

=الرَّأْفة-

ترحم و دلجوئى بسيار.

=الرَّأْل-

ج رِئال و أَرْؤُل و رِئْلان و رِئالَة (ح):

جوجه ى شتر مرغ.

=الرَّأْلَة-

(ح): مؤنث (الرَّأْل) است.

=رَأَمَ-

- رَأْماً الحبلَ: ريسمان را محكم بافت،- القِدْحَ: تير را اصلاح كرد.

=رَئِمَ-

- رَأْماً و رِئْماناً الجرحُ: زخم التيام پيدا كرد،- تِ النَّاقَةُ وَلدَها: ماده شتر نسبت به بچه ى خود مهربانى كرد،- الشي ءَ: آن چيز را دوست داشت و با آن مأنوس شد.

=الرَّؤُوف-

[رأف]: مهربان، بسيار مهربان.

=الرَّؤُوم-

ج رَوَائِم [رأم] من النوق: ماده شترى كه بر بچه ى خود مهربانى كند.

=الرِّئَوِيّ-

[رأي]: منسوب به (الرِّئَة) است.

=الرَّأْي-

ج آراء و أرْآء [رأي]: رأي، عقيده؛ «رأْيي كذا»: اعتقاد من آنست؛ «فى رَأْيِي»:

بعقيده ى من، حسن تدبير؛ «الرَّأْيُ العَامّ»:

رأي و عقيده و نظر مردم يك كشور؛ «الرَّأْيُ رَأْيك»: نظر و رأى با خودتان است كه هر كارى بخواهى بكنى؛ «اهْلُ الرَّأْى»:

مستشاران؛ «تَبادُلُ الآراءِ»: تبادل نظر و مشورت با هم.

=الرَّئِي-

[رأي]: منظره يا چشم انداز يا زيبائى آن.

=الرُّئِيّ-

[رأي]: مترادف (الرِّئي) است.

=الرُّؤْيا-

ج رُؤًى [رأي]: آنچه كه در خواب بينند، رؤيا.

=الرُّؤْيَة-

ج رُؤًى [رأي]: نگاه كردن با چشم يا با قلب.

=الرَّئيس-

ج رُؤَسَاء [رأس]: مهتر قوم و پيشواى آنها، نفر اول در هيأت يا مجلس يا جمعيتى؛ «رَئِيس مَجلِسِ النُّوَّاب»: رئيس پارلمان؛ «رَئِيسُ الوُزَرَاء»: نخست وزير،- (ع ا): سروان؛ «رَئِيسُ التحْرِير»: سردبير روزنامه يا مجله؛ «رَئيسُ التشرِيفَات»: رئيس باشگاه يا تشريفات در جشنها و مناسبات رسمى، رئيس نيز به معناى آنكه سر او درد گرفته و يا شكاف برداشته است.

=الرُّؤَيْس-

[رأس] (ز): نام گل آذين خوشه اى يا تپه ايست.

=الرَّئِيسَة-

[رأس]: مؤنث (الرئيس) است، واحد (الرَّوَائِس) است.

=الرَّئيْسيّ-

[رأس]: اساسي، اصلي، قسمت عمده و مهم از چيزى؛ «سَبَبٌ رَئِيسيّ»: علت اساسى؛ «شَارِعٌ رئِيسي»: خيابان اصلى؛ «المَقَالَةُ الرَّئِيسِيَّة»: سر مقاله ى روزنامه يا مجله.

=رَبَّ-

- رَبّاً [ربّ] القومَ: بزرگ آن قوم شد و از آنها نگهدارى كرد،- الشي ءَ: دارنده آن چيز شد، آن چيز را گردآورى كرد،- الولَدَ: آن پسر را پرورانيد تا به حد بلوغ رسيد،- الأمْرَ: آن كار را نيكو گردانيد،- النِّعْمَةَ: نعمت را افزون كرد،- الدُّهنَ: روغن را خوشبو و نيكو گردانيد،- بِالْمَكَانِ: در آن مكان اقامت كرد،- رَبّاً و رُبّاً الزِّقَّ: مشك را شيره ى خرما ماليد تا بوى بد آن برطرف شود و روغن را از فساد نگهدارد.

=الرُّبّ-

ج رِبَاب و رُبُوب (ط): شيره ى خرما، رُب يا چكيده ى برخى از ميوه ها.

=رُبَّ-

و قد تخفَّف: از حروف جاره است كه در اول اسم نكره مىيد و در حكم زائد است كه متعلق به چيزى نيست مانند (رُبَّ جَهْلِ رَفَعَ): كه در اينجا جهل لفظاً مجرور است و محلًّا مرفوع باعتبار مبتدا. و حذف (رُبَّ) جايز است چنانچه بعد از (واو) قرار گيرد كه اسم بعد از آن مجرور است به (رُبّ) نه (واو) مانند «وَ لَيْلَةٍ ليسَ بِهَا كواكبُ» يعنى رُبَّ ليلةٍ، حرف جر است بمعناى تقليل. و چنانچه بعد از آن (ما) بيايد عمل نميكند و جايز است بر سر فعلها بيايد مانند (رُبَّمَا) الخَلِيلُ مُقْبِلٌ) و (رُبَّمَا اقبلَ الخَلِيلُ) و گاهى كاربرد مجرد را دارد مانند: (رُبَّمَا ضربةٍ بسيفٍ صَقِيلٍ).

=الرَّبّ-

مص،- ج ارْبَاب و ربُوبُ: از نامهاى خداوند متعال است، مهتر، دارنده ى چيز، مُصلِح؛ «ارْبَابُ المَالِ»: سرمايه داران.

=رَبَا-

- رِبَاءً و رُبُوّاً [ربو] المالُ: مال و سرمايه افزون شد،- على كَذَا: بر چيزى افزون شد؛ «ما يَربُو عَلَى المِئة»: چيزى بر صد افزون است،- الرَّابِيَة: بر بالاى تپه رفت،- رَبْواً و رُبُوّاً الولدُ: آن پسر بزرگ شد و پرورش يافت،- رَبْواً الفرسُ: اسب دچار تنگى نفس شد، باد كرد.

=رَبَى-

- رَبَاءً و رَبِيّاً [ربو] الولدُ: آن پسر بزرگ شد و پرورش يافت.

=رَبَّى-

تَرْبِيَةً [ربو] الولدَ: آن پسر را تغذيه كرد و پرورش داد، او را تهذيب و تربيت كرد،- التُّفَاحَ او غَيْرَهُ بِالسُّكَّر: مربّاى سيب يا جز آن ساخت.

=الرِّبَا-

فزونى، افزايش، سود يا ربح كه رباخور از بدهكار مى گيرد.

=الرَّبَاء-

[ربو]: فزونى، فضل، مِنّت.

=الرِّبَاب-

[ربّ]: عهد و پيمان، ياران.

=الرَّبَاب-

[ربّ]: ابر سفيد،- (مو): سازى است كه بنام رباب معروف است.

=الرَّبَابة-

واحد (الرَّبَاب) است براى ابر سفيد.

=الرِّبَابة-

[رت]: اسم است از (الرَّبّ)، عهد و

=الرباح-

=الرباض-

=الرباط-

=الرباطات-

=الرباطة-

=رباع-

=الرباع-

=الرباعة-

=الرباعي-

=الرباعية-

=الربالة-

=الربان-

=الرباني-

=الربانية-

=ربأ-

=ربب-

=ربت-

=الربة-

=ربتما-

=ربح-

=الربح-

=الربدة-

=ربذ-

=الربذ-

=الربذة-

=الربرب-

=ربص-

=الربصة-

=ربض-

=الربض-

=الربضة-

=ربط-

=الربط-

پيمان، كشور.

=الرُّبَاح-

مترادف (الرُّبّاح) است.

=الرَّبَاح-

مترادف (الرِّبْح) است.

=الرُّبَّاح-

ج رَبَابيح (ح): بچه ى شتر،- (ح):

بزغاله،- (ح): ميمون نر.

=الرَّبَّاض-

فا، شير.

=الرِّبَاط-

واحد (الرباطَات) بمعناى كراوات است،- ج رُبُط: آنچه كه با آن چيز را بندند، گروه اسبان، دژ يا پناهگاه لشكريان، دل.

=الرَّبَّاط-

(مو): آنكه تارهاى ابزار موسيقى را به هم پيوند دهد.

=الرِّبَاطَات-

نوانخانه يا خانه هائى كه براى بينوايان سازند و وقف كنند.

=الرِّبَاطة-

«رِبَاطةُ الجأْشِ»: دليرى، دلاورى، اطمينان دل و خاطر.

=رُبَاع-

اين واژه معدول از (أَرْبَعَة أَرْبَعَة) است؛ «أَتَوا رُبَاعَ»: چهار تا چهار تا آمدند.

اين كلمه با فتحه تلفظ مى شود.

=الرَّبَاع-

حالت نيكو و فراخى.

=الرَّبَاعَة-

زندگى خوش و نيكو و فراخ، دارائى شخص كه با آن نيكو حال باشد، رياست.

=الرِّبَاعَة-

مترادف (الرَّبَاعَة) است.

=الرَّبَاعِي-

ج رُبْع و رُبُع و رِبْعَان و رِبَاع و رُبَع و أرْبَاع:

آنكه دندانهاى رباعيه اش افتاده باشد.

=الرُّبَاعِيّ-

آنچه كه از چهار تا تركيب شده باشد،- أو الشكل الرُّبَاعِيّ (ه): شكل چهار ضلعى؛ «مُؤْتَمَرٌ رُبَاعِيّ»: كنفرانسي كه شامل نمايندگان چهار دولت باشد.

=الرَّبَاعِية-

ج رَباعِيَات: مؤنث (الرُّبَاعيّ) است، دنداني كه ميان ثنايا و ناب است.

=الرَّبَالَة-

بسيارى گوشت؛ «ضَمُرَ بَعْدَ رَبَالةٍ»:

پس از چاقى و پر گوشتى لاغر شد.

=الرُّبَّان-

ج رَبَابِنة و رَبَابين [ربن]: ناخداى كشتى، رئيس ملوانان؛ «رُبّانُ كُلِّ شي ءٍ»:

بيشترين هر چيزى.

=الرُّبَّان-

[ربّ]: گروه، جماعت؛ «اخَذَ الشي ءَ بِرُبَّانِهِ»: همه ى آن چيز را گرفت.

=الرَّبَّان-

[ربّ]: دسته و گروه، جماعت.

=الرُّبَّانِيّ-

ج رَبَابِنَة و رَبَابِين [ربن]: ناخداى كشتى، رئيس ملوانان.

=الرَّبَّانِيّ-

[ربّ]: نسبت به (الرَّبّ) است، خداپرست و خداشناس، دانشمند.

=الرَّبَّانِيَّة-

مؤنث منسوب (الرَّبَّانِي) ست؛ «الصَّلَاةُ الرَّبَّانِيَّة»: نماز ويژه مسيحيان.

=رَبَأَ-

- رَبْأً [ربأ]: بلند شد و بالا رفت،- على جَبَلٍ: بالاى كوه رفت،- المالَ: مال را نگهدارى و نيكو كرد،- القومَ و لِلْقومِ: براى آن قوم ديده بان يا نگهبان شد؛ «ارْبَأْ بِهِ» آن را نگهدارى كن.

=ربَّبَ-

تَرْبِيباً و تَرِبَّةً [ربّ] الولدَ: آن كودك را تربيت كرد تا اينكه به سن رشد و بلوغ رسيد،- الدّهنَ: روغن را خوشبو كرد.

=رَبَتَ-

- رَبْتاً الصبيَّ: آن كودك را پرورانيد.

=رَبَّتَ-

تَرْبيتاً [ربت] على كَتِفِهِ: آهسته و با مهربانى بر روى دوش او زد،- الصَّبِيَّ: آن كودك را پرورانيد، كمى بر پشت آن كودك با دست خود زد تا بخوابد.

=الرَّبَّة-

[ربّ]: مؤنث (الرَّبّ) است، بُتى كه به گونه ى زن باشد مانند (اللَّات)؛ «رَبَّةُ الشِّعْرِ»: عروس شعر، الهام شعرى كه آنرا در چهره ى زن خيال كنند.

=الرِّبَّة-

ج أَرِبَّة و رِبَاب [ربّ]: گروه بسيار،- (ن): درخت خرنوب.

=رُبَّتَما-

مترادف (رُبَّ) است.

=رَبِحَ-

- رِبْحاً و رَبَحاً و رَبَاحاً في تجارتهِ: در كسب و تجارت خود سود برد.

=رَبَّحَ-

تَرْبِيحاً هُ: به او سود رسانيد.

=الرَّبْح-

ج أَرْبَاح: آنچه كه سود دهد.

=الرَّبَح-

الرِّبْح: مترادف (الرِّبح) است،- (ح): بچه شتران كوچك و خُرد.

الرَّبْداء [ربد]: مؤنث (الأَرْبَد) است، ناپسنديده؛ «دَاهِيَةٌ رَبْدَاء»: بلاى بد.

=الرُّبْدَة-

تيره گى.

=رَبِذَ-

- رَبَذاً: پاى او در راه رفتن و دست وى در كار سبك و چالاك شد.

=الرَّبِذ-

آنكه پايش در راه رفتن و دستش در كار سبك و چالاك باشد.

=الرِّبْذَة-

پارچه اى كه با آن زرگر ابزار و ساخته هاى خود را جلا دهد، پاره پشمى كه با آن شتر را قطران مالند، حلقه كه بر گوش يا گردن شتر آويزند، سرپوش شيشه و بطرى.

=الرَّبْرَب-

[ربرب]: گلّه اى از گاوان وحشى.

=رَبَصَ-

- رَبْصاً بهِ: براى او در انتظار خير يا شرّي شد كه بر او وارد شود، در انتظار فرصت شد تا به او آسيب رساند.

=الرُّبْصة-

انتظار، بدست آوردن فرصت.

=رَبَضَ-

- رَبْضاً و رُبُوضاً و رِبْضَةً تِ الدابَّةُ: ستور بر زمين فرو خوابيد. اين واژه به معناى (بَركتِ الإبِلُ) شتران خوابيدند و استراحت گرفتند نيز مى باشد،- الأَسَدُ على فَريسَتِه و القِرنُ على قَرِينِهِ: شير بر روى شكار خود افتاد و پهلوان حريف خود را زير گرفت،– رَبْضاً و رُبُوضاً فلاناً أو المكانَ:

فلانى را بر زمين افكند يا در آن مكان اقامت كرد.

=رَبَّضَ-

تَرْبيضاً هُ بالمكان: در آن جاى او را ثابت كرد،- الدَّوَابَّ: ستوران را در آغل جاي داد.

=الرَّبَض-

ج أَرْبَاض: آغل گوسفندان، خانه ى آن قوم، خانه هائى كه در حومه ى شهر ساخته شده باشند، سور يا ديوار گرد شهر، آنچه كه منزل و مأوى و خانه و استراحتگاه مردم و اموال آنها باشد، روده ها، رسن جهاز شتر.

=الرَّبْضَة-

من الأرض: زمين گود و فرو رفته.

=رَبَطَ-

- رَبْطاً هُ: آن را بست و محكم كرد،- هُ اللّهُ على قَلْبهِ: خداوند دلِ او را پرتوان و شكيبا كرد،- جَأْشُهُ: دل او نيرومند و سخت شد.

=الرَّبْط-

مص؛ «اهلُ الحَلِّ و الرَّبْط»: اولياء امور كه كارها را حلّ و فصل كنند، آنانكه حكومت و قدرت را در اختيار دارند.

=الرُّبُط-

اسبان كه بسته شوند و به آنها علوفه دهند.

=الربطة-

=ربع-

=الربع-

=الربعة-

=ربق-

=الربق-

=الربقة-

=ربك-

=الربك-

=الربل-

=الربلة-

=ربما-

=ربة-

=الربو-

=الربوب-

=الربوبي-

=الربوة-

=الربورتاج-

=الربوع-

=الربوي-

=ربي-

=الربي-

=الربي ء-

=الربيئة-

=الربيب-

=الربيبة-

=الربية-

=الربيح-

=الربيض-

=الربيط-

=الربيطة-

=الربيع-

=الرَّبْطَة-

ج رَبْطَات: بسته، دسته، بقچه؛ «رَبْطَةُ السَّاق»: بند جوراب؛ «وِسَامُ رَبْطَةِ السَّاق»: يكى از نشانها يا آرمهاى انگلستان است.

=ربَعَ-

- رَبْعاً: ايستاد و منتظر شد،- بِالمكانِ:

در آن مكان اقامت نمود،- بِعَيْشِهِ: به زندگى خود راضى شد،- عنهُ: از آن باز ايستاد،- عليهِ: با او مهربانى كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد سنگ را با دست برداشت تا ميزان قوّه ي خود را بيازمايد، فراخ و پُر نعمت شد،- تِ الابلُ: شتران هر چهار روز يكبار آب خوردند،- تْ عليه الحُمىَّ: هر چهار روز يك بار تب وى را فرا گرفت،- رَبْعاً و ربوعاً الرَّبيع: بهار آمد،– ربعاً القومَ: با خود آن قوم چهل يا چهار نفر شدند، يك چهارم دارائى آن قوم را گرفت،- الحَبْلَ: ريسمان را با چهار نخ تافت.

=رُبعَ-

الرجُلُ: آن مرد هر چهار روز يكبار به بيمارى تب دچار شد،- القومُ: بر آن قوم يا آن زمين باران بهارى باريد.

=رَبَّعَ-

تَرْبِيعاً البيتَ أو الحوضَ: خانه يا حوض را بشكل مربع ساخت.

=الرُّبْع-

ج أَرْبَاع و رُبُوع: يك چهارم از هر چيزى.

=الرَّبْع-

مرد ميان قامت كه نه دراز و نه كوتاه است؛ «رَجُلٌ رَبْعٌ»: مرد ميان اندام،- ج رِبَاع و رُبُوع و ارْبُع و ارْبَاع: خانه، آنچه كه در اطراف خانه باشد، كوى، محلّ، گروهى از مردم، جاى آرامش و استراحت.

=الرِّبْع-

سه روز بازداشتن شتران از آب و وارد كردن آنها به آب در روز چهارم؛ «حُمَّى الرِّبْع»: تب نوبه كه سه روز قطع شود و روز چهارم باز گردد.

=الرُّبُع-

ج أَرْبَاع و رُبُوع: يك چهارم از هر چيزى.

=الرُّبَع-

ج رِبَاع و أَرْبَاع: بچه ى شتر كه در بهار زائيده شود.

=الرَّبَع-

مرد ميان اندام كه نه دراز و نه كوتاه باشد؛ «رَجُلٌ رَبَعٌ».

=الرَّبْعَة-

صندوقى كه در آن مُصحف قرار دهند،- رَبْعَات و رَبَعَات (براى مذكر و مؤنث): مرد يا زن ميان بالا.

=الرُّبَعَة-

ج رُبَعَات و رِبَاع: مؤنث (الرُّبَع) است.

=رَبَقَ-

- رَبْقاً هُ: آنرا با رسن حلقه دار بست،- هُ في الأمر: او را در آن كار افكند.

=الرِّبْق-

رسن كه داراى گوشه ها بوده و هر گوشه حلقه اى داشته باشد.

=الرَّبْقة-

ج رَبَق و رِبَاق و أَرْبَاق: رشته، گوشه، حلقه، دسته.

=الرَّبْقَة-

ج رِبَق و رِبَاق و أَرْبَاق: مترادف (الرَّبْقَة) است.

=رَبَكَ-

- رَبْكاً الشي ءَ: آن چيز را در آميخت،- الرَّبِيكَة: غذاى خرما و روغن درست كرد،- هُ: او را در گِل و لاى انداخت.

=رَبِكَ-

- رَبَكاً: امر بر او درهم شد و چاره و حيله ى او سست گرديد.

=الرَّبِك-

آنكه امر بر او درهم بر هم شده و حيله ى او سست گرديده است.

=الرَّبْل-

ج رُبُول (ن): درختى است بيابانى و خاردار كه زينتى است.

=الرَّبَل-

(ن): گياهى است بسيار سبز رنگ.

=الرَّبْلَة-

ج رَبَلَات: گوشت بالاى ران، هر گوشت ستبر و غليظ.

=الرَّبَلَة-

ج رَبَلَات: مترادف (الرَّبلة) است.

=رُبَّما-

به واژه ى (رُبَّ) مراجعه شود.

=رُبَّةَ-

مترادف (رُبَّ) است.

=الرَّبْو-

[ربو] (طب): بيمارى تنگى نفس،- (طب): ورم درون بدن،- ج أَرْبَاء:

تپه يا زمين بلند، نَفَس بلند، گروه و جمعيت.

=الرَّبُوب-

ج أَرِبَّة [ربّ]: مترادف (الرَّبِيب) است.

=الرَّبُوبِيّ-

منسوب به (الرَّبّ) است.

=الرُّبْوَة-

ج رُبًى و رُبِيّ [ربو]: هر زمين بلندى.

=الرَّبْوَة-

[ربو]: زمين بلند يا پشته و تپه،- ج رُبًى و رُبِيّ،- (ع ح): ده كَرّة كه يك (مليون) است، و (الكَرّة) عبارت از يكصد هزار است،- (طب): ورم درون جسم.

=الرِّبْوَة-

ج رِبًى [ربو]: گروهى انبوه در حدود ده هزار نفر، مترادف (الرُّبْوَة) است.

=الرِّبُورتَاج-

ج رِبُورتَاجَات: رِپُرتاژ يا گزارش تحقيقى در روزنامه اى.

=الرُّبُوع-

[ربع]: كويها، محله ها.

=الرِّبَوِيّ-

[ربو]: منسوب به (الرِّبا) است و آن سودى است كه ربا خوار از بدهكار خود دريافت مى كند.

=رَبِيَ-

- رَبَاءً و رَبِيّاً الولدُ: نشأت يافت، پرورش يافت.

=الرَّبِّيّ-

[ربّ]: منسوب به (الرَّبّ) است.

=الرَّبِي ء-

ج رَبَايَا [ربأ]: مترادف (الرَّبِيئَة) است.

=الرَّبِيئَة-

ج رَبَايا [ربأ]: پيش قراولان سپاه؛ «بَثُّوارَبَايَاهم»: ديده بانان خود را پيشاپيش فرستادند.

=الرَّبِيب-

ج أَرِبَّة [ربّ]: پسرِ زن از مرد ديگرى، شوهر مادرى كه فرزندى از شوهر قبلى داشته باشد.

=الرَّبِيبَة-

ج رَبَائِب [ربّ]: دايه، پرستار كودك، زن مردى كه فرزندى از زن ديگر داشته باشد.

=الرُّبْيَة-

[ربو] (ح): گونه اى حشره.

=الرَّبِيح-

«متجرٌ رَبيحٌ»: تجارتخانه ى سودده و پُر منفعت.

=الرَّبِيض-

گوسفندان و شبانان كه در آغل گرد هم باشند، جاى روده ها در شكم.

=الرَّبِيط-

واحد (الرُّبُط) است، بسته شده، راهب يا زاهد، حكيم و دانا؛ «رَبِيطُ الْجَأْشِ»: مرد شجاع و دلير.

=الرَّبِيطة-

ستور بسته شده.

=الرَّبِيع-

ج رُبُع: يك چهارم، يك جُزء از چهار جزء،- ج ارْبِعَة و رِبَاع و ارْبِعَاء: فصل بهار (فروردين، ارديبهشت، خرداد)، سبزه

=الربيعة-

=الربيعي-

=الربيعيات-

=الربيق-

=الربيك-

=الربيكة-

=الرت-

=الرتاج-

=الرتاع-

=الرتاق-

=رتب-

=الرتب-

=الرتباغا-

=الرتبة-

=رتج-

=الرتج-

=رترت-

=رتع-

=الرتع-

=الرتعة-

=رتق-

=الرتقة-

=رتل-

=الرتل-

=رتم-

=الرتم-

=الرتمة-

=الرتيب-

=الرتيلاء-

=الرتيمة-

=رث-

=الرث-

=رثا-

=رثى-

=الرثاء-

=الرثاءة-

و يونجه كه ستوران و چهارپايان خورند؛ «مَطَرُ الرَّبيعِ»: باران بهارى كه سبزه و گياه روياند.

=الرَّبِيعَة-

باغ يا بوستان، سنگى كه با آن زورآزمائى كنند، كلاه خود، توشه دان.

=الرَّبِيعيّ-

منسوب به (الرَّبِيع) است،- مِنَ الْمَسَاكِن: خانه ى ييلاقى كه در آن استراحت كنند.

=الرَّبِيعِيَّات-

(ن): گلهاى بهارى مانند شكوفه هاى بهار و گل مريم و جز آنها.

=الرَّبِيق-

آنكه با ريسمان بسته شده يا در آن افتاده است.

=الرَّبِيك-

مترادف (الرَّبِك) است.

=الرَّبِيكَة-

خامه يا كره كه آميخته با شير باشد، آب گِل آلود.

=الرَّتّ-

ج رتَتَة [رتّ]: هر چيز سخت و شديد، خوك نر و سخت،- (ح): خوك وحشى و بيابانى.

=الرِّتَاج-

درب بزرگ، درب بزرگ بسته كه در وسط آن دريچه يا درى كوچك باشد.

=الرَّتَّاع-

آنكه با شتران خود در پي بدست آوردن چراگاههاى خوب باشد.

=الرِّتَاق-

دو جامه كه كناره ها آنها را به هم وصل كنند.

=رَتَبَ-

- رَتْباً و رُتُوباً الشي ءُ: ثابت و بى حركت شد، راست ايستاد.

=رتَّبَ-

تَرْتِيباً هُ: آن را استوار كرد، او را در زمره و مرتبه ى خود قرار داد،- الأشْيَاءَ: آن چيزها را منظم و مرتب ساخت،- الأُمُورَ:

كارها را درست كرد.

=الرَّتْب-

شكاف ميان انگشت خنصر و بنصر، شكاف ميان انگشت بنصر و وسطى.

=الرَّتَب-

مترادف (الرَّتْب) است، سنگهاى ريز و درشت كه نزديك هم افتاده باشد، زمين بلند و برجسته، سختى و نابسامانى.

=الرُّتَبَاغَا-

(ن): گونه اى گياه پيچ از تيره ى شلغم ها كه براى تغذيه ى دامها در روزگار فراخ بكار مى رود، اين گياه در روزگار سخت و قحطى غذاى انسان نيز مى باشد، مزه ى اين گياه شيرين است.

=الرُّتْبة-

ج رُتَب: رتبه، مقام، منزلت.

=الرَّتَبَة-

شكاف كه ميان انگشتان پديد آيد.

=رَتَجَ-

- رَتْجاً البابَ: درب را بست،- رَتَجَاناً الصبِيُّ: آن كودك راه افتاد.

=رَتِجَ-

- رَتَجاً الخطيبُ: سخن بر خطيب يا سخنران پيچيده و بسته شد.

=الرَّتَج-

مترادف (الرِّتَاج) است.

=رَتْرَتَ-

رَتْرَتَةً [رترت]: در تلفظ حرف (تاء) يا (راء) درماند و نتوانست تلفظ كند.

=رَتَعَ-

- رَتْعاً و رُتُوعاً و رَتَاعاً: در فراخ زندگى قرار گرفت و هر چه بخواهد بدست مىورد،- فى المكانِ: در آن مكان با فراخ روزى زندگى كرد،- فى مَالِ فُلانٍ: در مال فلانى تصرف كرد و خورد و نوشيد،- فى لَحْمِ فلانٍ: فلانى را غيبت كرد.

=الرَّتِع-

آنكه در فراخ و نعمت بسر برد و هيچ كمبودى نداشته باشد؛ «كَلَأٌ رَتِعٌ»: گياهى كه براى چرنده كافى باشد.

=الرَّتْعَة-

فراخى در رزق و روزى.

=رَتَقَ-

- رَتْقاً الثوبَ: آن جامه را دوخت. اين واژه ضد (فَتَق) است،- الفَتْقَ: آن چيز را اصلاح كرد،- الشي ءَ: آن چيز را بست.

=الرَّتَقَة-

ج رَتَق: شكاف ميان انگشتان.

=رَتِلَ-

- رَتَلًا الشي ءُ: آن چيز نيكو و آراسته شد.

=رَتَّلَ-

تَرْتيلًا الكلامَ: سخن را نيكو گفت،- القُرآنَ: قرآن را با تأنّي و نيكو تلاوت كرد،- الصَّلَواتِ: نمازها را با آهنگ ويژه ى خود خواند.

=الرَّتَل-

مص، سخن نيكو و آراسته؛ «كَلَامٌ رَتَلٌ»: سخنى زيبا، هر چيز خوب و نيكو،- (ا ع): صف سربازان كه پشت سر هم حركت كنند؛ «رَتَلٌ من السَّيَّارَاتِ»:

صف ماشينها كه در يك رديف حركت كنند؛ «ثَغْرٌ رَتَلٌ»: آراستگى لب و دندان.

=الرَّتِل-

هر چيز خوب و منظم و با ترتيب.

=رَتَمَ-

- رَتْماً هُ: آن چيز را شكست يا كوبيد،- فى بَنِي فُلانٍ: در ميان فلان قوم نشو و نما يافت.

=الرَّتَم-

توشه دان پر از آب، شرم و حيا، دليل، سخن پوشيده،- ن: گياهى است از رسته ى قرنيات و دانه هاى آن مانند عدس است.

=الرَّتْمَة-

ج رَتْم و رِتَام: رشته اى از نخ كه براى يادآورى بر انگشت بندند.

=الرَّتَمَة-

(ن): واحد (الرَّتَم) است.

=الرَّتِيب-

(ا ع): درجه ايست نظامى مانند ملازم و نايب و جز آنها كه در آرتش بكار برند.

=الرُّتَيْلَاء-

ج رُتَيْلَاوَات [رتل] (ح): بر گونه هائى از حشرات مانند مگس و عنكبوت اطلاق مى شود،- (ن): بوته گلى است داراى شكوفه هائى مانند شكوفه ى سوسن.

=الرَّتِيمَة-

ج رَتَائِم: مترادف (الرَّتْمَة) است.

=رَثَّ-

- رَثَاثَةً و رُثُوثَةً [رثّ] الثوبُ: جامه كهنه شد،- تْ هَيْئتُهُ: چهره ى او زشت و قبيح شد.

=الرَّث-

ج رِثاث: چيز كهنه و فرسوده، اثاث كهنه ى خانه؛ «رَثُّ الهَيْئَةِ»: بد قيافه و بد شكل، آنكه لباس كهنه و فرسوده پوشد.

=رَثَا-

- رَثْواً [رثو] الميتَ: بر مرده گريست و نيكيهاى او را بر شمرد، براى مرده شعر گفت.

=رَثَى-

- رَثْياً و رِثَاءً و رِثَايَةً و مَرْثَاةً و مَرْثِيَةً [رثي] الميتَ: مترادف (رَثَاه) است،- لَهُ: بر مرده مهربانى ورزيد و رحمت فرستاد؛ «شي ءٌ يُرْثى لهُ»: چيزى غم انگيز، آنچه كه مايه ى تأسف باشد،- رِثَايَةً عَنْهُ حَديثاً: از او سخن فرا گرفت و حفظ كرد.

=رَثَّى-

تَرْثِيَةً [رثي] الميتَ: به معناى (رَثَاه) است.

=الرِّثَاء-

[رثي]: مص، شعر و نوحه خوانى بر مرده.

=الرَّثَّاءَة-

[رثي]: زن گريه كننده يا نوحه گر بر مرده.

=الرثاية-

=رثأ-

=الرثة-

=رثم-

=الرثم-

=الرثماء-

=الرثمة-

=الرثيئة-

=الرثية-

=الرثيث-

=الرثيم-

=رج-

=رجا-

=رجى-

=الرجا-

=الرجاء-

=الرجاج-

=الرجاحة-

=الرجاد-

=الرجاز-

=الرجازة-

=الرجاس-

=الرجاف-

=الرجام-

=الرجامان-

=رجب-

=الرجبة-

=الرجة-

=رجح-

=الرجح-

=رجد-

=الرجراج-

=رجرج-

=الرجرج-

=الرجرجة-

=رجز-

=الرَّثَّايَة-

[رثي]: مترادف (الرثَّاءَة) است.

=رَثَأَ-

- رَثْأً [رثأ] اللبنَ: شير را غليظ كرد، شير را ماست كرد،- الشَّي ءَ بِالشَّي ءِ: چيزى را با چيزى آميخت،- غَضَبُهُ: خشم او آرام شد.

=الرِّثَّة-

ج رِثَث و رِثَاث [رثّ]: اثاث كهنه و فرسوده ى خانه، مردم ناتوان و فرومايه.

=رَثَمَ-

- رَثْماً الأَنفَ: بينى را به گونه اى شكست كه از آن خون روان شد.

=رَثِمَ-

- رَثَماً الفرسُ: گوشه ى بينى اسب سفيد شد.

=الرَّثَم-

سفيدى بر روى بينى اسب.

=الرَّثِم-

اسبى كه گوشه ى بينى آن سفيد باشد.

=الرَّثْمَاء-

مؤنث (الأرْثَم) است.

=الرُّثْمَة-

مترادف (الرَّثَم) است.

=الرثِمَة-

مؤنث (الرَّثَم) است.

=الرَّثِيئَة-

[رثأ]: اسم است از (رَثَأ اللّبنَ)، شير ترش كه با شير تازه آميخته شده باشد.

=الرَّثْيَة-

[رثي]: سستى و ناتوانى، درد مفاصل، گولى و ناداني.

=الرَّثِيَّة-

[رثي]: سستى و ناتوانى، ناداني و گولى.

=الرَّثِيث-

[رثّ]: كهنه و فرسوده.

=الرَّثِيم-

من الأتوف: بينى شكسته كه از آن خون روان باشد.

=رَجَّ-

- رَجّاً [رجّ]: لرزيد و تكان خورد،- هُ:

آن را تكان داد.

=رُجَّ-

رَجّاً: لرزيد و تكان خورد.

=رَجَا-

- رَجَاءً و رَجْواً و رَجَاةً و مَرْجَاةً و رَجَاوَةً و رَجَاءَةً [رجو]: اميدوار شد. اين واژه ضد (يَئِسَ) است،- الرجُلَ: به آن مرد اميد بست،- الشي ءَ: آرزوى آن چيز را كرد، از آن چيز ترسيد.

=رَجَّى-

تَرْجِيَةً [رجو] فلاناً: به فلانى اميدوار شد،- الشيْ ءَ: به آن چيز اميد داشت.

=الرَّجَا-

ج أَرْجَاء [رجو]: ناحيه، كرانه.

=الرَّجَاء-

[رجو]: مص، آبستنى دروغين،- ج ارْجَاء: ناحيه، آبادى.

=الرَّجَاج-

[رجّ]: «رَجَاجُ الغنمِ أو الناسِ»: گوسفندان يا مردم ناتوان و لاغر.

=الرُّجَاحَة-

تاب كه كودكان بر روى آن نشسته و بازى كنند.

=الرُّجَّاحة-

مترادف (الرُّجَاحَة) است.

=الرَّجَّاد-

آنكه خوشه ى گندم را به خرمنگاه منتقل كند.

=الرَّجَّاز-

مترادف (الرَّاجِز) است.

=الرَّجَازَة-

ظرف يا پارچه اى كه در آن سنگ ريزند و براى موازنه ى بار يا هودج به طرف ديگر آن آويزند، مركبى است بر روى شتر كه ويژه ى زنان است و از هودج كوچكتر است، آنچه كه هودج را با آن زينت و آرايش كنند.

=الرَّجَّاس-

دريا؛ «بَحْرٌ رَجَّاسٌ»: درياى بسيار موج، پُر صدا و طوفانى؛ «بَعيرٌ او سَحابٌ رَجَّاسٌ»: شتر يا ابرى كه پُر سر و صدا باشد.

=الرَّجَّاف-

بسيار لرزان، دريا كه طوفانى باشد، روز واپسين و رستاخيز.

=الرِّجَام-

ديواره اى كه بر لب چاه بنا كنند تا چوب حامل دلو را بر آن نصب كنند، سنگى كه با نخ بندند و آنرا درون چاه اندازند تا گودى آن معلوم گردد، تپه ها و زمينهاى بلند.

=الرِّجَامَان-

دو چوبى كه بر آن قرقره ى چاه را آويزند.

=رَجَبَ-

- رَجْباً منهُ: از او شرم كرد،- هُ بِكَلامٍ سَيِّئ: به او سخن زشت و ناسزا گفت،- رَجْباً و رُجوباً الرجُلَ: آن مرد را بزرگداشت.

=رَجَّبَ-

تَرْجيباً هُ: از او ترسيد، او را بزرگداشت،- الرّجُلُ: آن مرد در ماه رجب قربانى كرد،- النّخلةَ: زير درخت پايه قرار داد تا درخت كج نشود، اطراف نخل را خار نهاد تا كسى به آن دست نيابد.

=رَجَب-

ج أَرْجَاب و رُجُوب و رِجَاب: ماه هفتم از سال هجري قمري بين جُمَادى الآخِرَة و شعبان است اين ماه داراى سي روز است و بدين نام براى بزرگداشت آن در جاهليت شناخته شده است.

=الرُّجْبَة-

دامى كه براى گرفتن شكار سازند، پايه كه زير درخت نخل خرما قرار دهند.

=الرَّجَّة-

[رجّ]: جنبيدن يا تكان خوردن؛ «رَجَّةُ القومِ»: سر و صداى قوم كه درهم آميخته شوند.

=رَجَحَ-

– رُجْحَاناً و رُجُوحاً الميزانُ: ترازو مايل شد،- الرَّأْيُ: آن رأي و نظر بر ديگران چيره شد،- هُ: از او سنگين تر و با وقارتر شد،- هُ بِيدِهِ: آن چيز را با دست خود سنجيد تا وزن آنرا بداند،- «رَجَاحَةً» با وقار و سنگين شد.

=رَجَّحَ-

تَرْجيحاً هُ: بر آن چيز افزود و آن را سنگين كرد تا مايل شود،- له: به او بيش از آنچه بايد بدهد داد.

=الرُّجُح-

من الجِفَان: پلكهاى پُر،- من الْكَتَائِبِ: لشكر بسيار و انبوه بگونه اى كه موج مى زند.

=رَجَدَ-

- رِجَاداً: خوشه ى گندم را به خرمن گاه برد.

=الرَّجْرَاج-

[رجرج]: نام داروئى است؛ «رِدْفٌ رَجْرَاجٌ»: سرين و كفل كه بهنگام راه رفتن لرزد؛ «ناسٌ رَجْرَاحٌ»: مردم پست و بى خرد.

=رَجْرَجَ-

رَجْرَجَةً: خسته و سرگردان شد،- هُ:

آن را تكان داد و جنبانيد.

=الرُّجْرُج-

(ن): گياهى است بيابانى كه داراي برگهاى خاكسترى و شكوفه هاى زرد كم رنگ است. اين گياه را شتران چرا كنند و خورند.

=الرَّجْرَج-

[رجرج]: آشفته و سرگردان.

=الرِّجْرِج-

[رجرج]: آنچه كه از چيزى لرزد، لُعَاب يا آب دهان.

=الرِّجْرِجَة-

[رجرج]: بى خرد، گروه انبوه و بسيار در جنگ، آب دهان، ته مانده ى آب گل آلود در حوض.

=رَجَزَ-

- رَجْزاً: شعرى از بحر رجز سرود،- به: براى وى شعر ارجوزه سرود.

=الرجز-

=رجس-

=الرجس-

=رجع-

=الرجع-

=الرجعى-

=الرجعان-

=الرجعة-

=الرجعية-

=رجف-

=الرجفة-

=رجل-

=الرجل-

=الرجلى-

=الرجلاء-

=الرجلان-

=الرجلة-

=الرُّجْز-

چركى، پليدى، عذاب، بت پرستى.

=الرَّجْز-

مترادف (الرُّجْز) است، گناه.

=الرَّجَز-

گونه اى بيمارى در سرين شتر است كه ساعتى رانهايش مى لرزد و سپس به حال عادى باز مى گردد، بحرى از بحور شعر است كه وزن آن شش بار (مُسْتَفْعِلُن) است.

=رَجَسَ-

- رَجْساً: آب را با مِرجاس اندازه گيرى كرد،- تِ السَّمَاءُ: آسمان بانگ رعد سر داد،- البَعِيرُ: شتر بانگ زد،- فلاناً عن الأَمْرِ: فلانى را از آن كار باز داشت.

=رَجِسَ-

- رَجَاسَةً: كار زشت يا قبيح كرد.

=رَجُسَ-

- رَجَاسَةً: مترادف (رَجِسَ) است.

=الرِّجْس-

حركت آرام و آهسته، چركى، وسوسه ى شيطان، كار زشت، كيفر كار زشت و قبيح.

=الرَّجَس-

چركى و پليدى.

=الرَّجِس-

مترادف (القَذَر) است، آنكه مرتكب كارى زشت و قبيح باشد.

=رَجَعَ-

- رُجُوعاً و مَرْجِعاً و مَرْجِعَةً و رُجْعَى و رُجْعاناً:

روى گردان شد، برگشت،- الشي ءَ عنهُ او اليهِ: آن چيز را از وى بازداشت و برگردانيد،- عن رَأيِهِ: از نظرى كه داشت عدول كرد،- الى صوابِهِ: راهنمائى درست شد،- الى الصِّحَّةِ: بهبود يافت،- فى كلامِهِ: عهد و پيمان خود را شكست،- القوم على اعقابهم: آن قوم از راهى كه آمده بودند برگشتند؛ «يَرْجِعُ ذَلِكَ الى أن»: سبب آن آنست كه؛ «يَرجِعُ السَّبَبُ الى»: علتش آنست كه ... ،- رُجُوعاً و رِجَاعاً الطَّيْرُ: پرندگان از جاى گرم به جاى سرد رفتند،- رَجْعاً و مَرْجِعاً و مَرْجَعاً الكلامُ فيهِ: سخن در او اثر كرد و فايده رسانيد،- العَلَفُ فى الدابَّةِ: علف بر ستور سودمند شد.

=رَجَّعَ-

تَرْجِيعاً في المصيبة: در سوك وارد شده: «إنّا لِلّه و انَّا اليهِ رَاجِعُون» گفت،- فى صَوتِهِ: صدايش را در گلو گردانيد،- صدَاهُ: صداى خود را بازگردانيد،- تِ الدابَّةُ: ستور گام برداشت.

=الرَّجْع-

مص، پاسخ نامه، باران پياپي، گياهان بهارى، آبگير كه در آن آب آمد و شد كند، سود،- ج رِجَاع و رُجْعَان و رِجْعَان، سرگين،- مِنَ الأَرضِ: زمينى كه در آن سيل گسترش يابد؛ ج رُجْعَان،- من الكتف: پائين شانه؛ «رَجْعُ الصَّدَى»: انعكاس صوت در جاى خالى.

=الرُّجْعَى-

مترادف (الرُّجُعَة) است.

=الرُّجْعَان-

مترادف (الرُّجْعَة) است.

=الرُّجْعَة-

پاسخ نامه.

=الرَّجْعَة-

بازگشتن،- ج رُجَع: قبض رسيد از گيرنده ى مال.

=الرِّجْعَة-

نوع بازگشتن، شتران خرد كه از بازار فروش عودت داده شوند، دليل و حجت.

=الرَّجْعِيّ-

بازمانده ى ميوه ى درخت در سال پس از گذشت ميوه ى بار اول، به گذشته برگشتن، به ما قبل برگشتن؛ «ليسَ لِهَذا القَانون مفعُولٌ رَجْعِيّ»: اين قانون نسبت به گذشته اثرى ندارد، آنچه كه ويژه ى ارتجاع يا بعقب برگشتن باشد.

=الرَّجْعِيَّة-

روش ارتجاعى به گذشته كه سدّ پيشرفت اجتماعي و سياسى كشور باشد.

=رَجَفَ-

- رَجْفاً و رَجَفَاناً و رُجُوفاً و رَجِيفاً: از ترس پيشامدى كه بر او وارد شده بود آرامش نداشت،- الرجُلُ: آن مرد سرگردان و نا آرام شد،- هُ: آن چيز را با شدت تكان داد پس لرزيد و تكان خورد،- القومُ: آن قوم براى جنگ آماده شدند،- تِ الأرضُ: زمين لرزيد،- الرعْدُ: رعد پياپي غريد،- تِ الأسنانُ: دندانها ريخته شدند.

=الرَّجْفَة-

اسم مرّه است، زمين لرزه.

=رَجَلَ-

- رَجْلًا هُ: به پاى او زد و آنرا دردمند كرد،- الشَّاةَ: دو پاى گوسفند را بست،- الفَصيلَ: بچه ى شتر را با مادرش رها كرد تا هر اندازه كه بخواهد شير بخورد.

=رَجِلَ-

- رَجَلًا: پياده راه رفت، بر پاى او ضربه ى سختى زد،- الفَصيلُ: بچه ى شتر رها شد تا از مادرش شير بمكد،- تِ الدَّابَّةُ: يك پاى ستور سفيد شد.

=رَجَّلَ-

تَرْجِيلًا هُ: او را نيرومند ساخت،- الشَّعْرَ: موى سر را فروهشته كرد.

=الرَّجْل-

پياده، مرد؛ «شَعْرٌ رَجْلٌ»: موى فروهشته و فرفرى.

=الرِّجْل-

ج أَرْجُل: پاى، گام؛ «رِجْلُ البحرِ»:

خليج؛ «رِجُلُ الجبلِ»: پائين كوه؛ «رِجْلَا السَّهْمِ»: دو طرف تير؛ «كَثِيرَةُ الأَرْجُل» (ح):

تيره اى از حشرات مفصلى مانند هزار پا كه بعضى از آنها سمّي هستند؛ «هو يُقَدِّم رِجْلًا و يُؤَخِّرُ اخرى»: در كار خود ترديد دارد كه آيا بكند يا نكند،- ج أَرْجَال: گروهى از چيزى، گروه انبوه از ملخ. اين واژه جمع است از غير لفظ خود، پيشرفت، تنگدستى و بينوائى، مرد بدانديش و بدخوى، مرد گيج و فراموشكار، ترس، شلوار، دفتر سفيد و نانوشته؛ «رِجْلُ الجَرَادِ» (ن): تيره اى از گياهان است؛ «رِجْلُ الدِّئْب» (ن): تيره اى از گياهان است بگونه اى نامأنوس كه در مناطق گرمسيرى و نيز در مناطق سردسير و كوهستانى وجود دارد؛ «رِجْلُ الجَبّارِ» (فك): نام ستاره ايست؛ «رِجْلُ الجَوزاء» (فك): نام ستاره ايست؛ «رِجْلُ قَنْطورس» (فك): نام ستاره ايست.

=الرَّجُل-

ج رِجَال و رَجَلَة و رَجْلَة و أَرَاجل و رجَالات:

پياده، مرد؛ «رِجَالُ الدُّولَة»: كارمندان دولت كه امور را اداره كنند؛ «الرِّجَالات»: اعيان و اشراف مملكت.

=الرَّجِل-

من الشعْر: موى فرو هشته و مجعّد.

=الرَّجْلَى-

ج رِجال و رَجَالى: مؤنث (الرجْلان) است.

=الرَّجْلَاء-

مؤنث (الأَرْجَل) است.

=الرَّجْلَان-

ج رُجَالى و رَجَالى و رَجْلَى: مترادف (الرَّاجِل) است.

=الرُّجْلَة-

توانائى در راه رفتن، سفيدى يك

=الرجلة-

=الرجلية-

=رجم-

=الرجم-

=الرجمة-

=الرجوان-

=الرجوس-

=الرجوعة-

=الرجولة-

=الرجولية-

=الرجية-

=الرجيع-

=الرجيعة-

=الرجيل-

=الرجيم-

=رحا-

=رحى-

=الرحى-

=الرحائب-

=الرحاب-

=الرحاض-

=الرحاضة-

=الرحاق-

=الرحال-

=الرحالة-

=الرحام-

=رحب-

=الرحب-

=الرحبى-

=الرحبة-

پاى ستور.

=الرِّجْلَة-

ج رِجَل (ن): نام گياهى است.

=الرَّجُلَة-

مؤنث (الرَّجُل) است مانند (المَرْءُ و المَرْأة).

=الرُّجْلِيَّة-

مترادف (الرجُولِيَّة) است.

=رَجَمَ-

- رَجْماً الرجُلُ: آن مرد با خيال و گمان سخن گفت،- هُ: به او سنگ انداخت، او را نفرين كرد، به او ناسزا گفت، او را راند و دور كرد، از وى دورى گزيد،- هُ فى الحَربِ او الكَلامِ او العَدْوِ: در جنگ يا سخن يا دويدن بر او چيره شد،- القَبْرَ: بر روى قبر سنگ نهاد و آنرا نشان كرد،- عن قَومهِ: از قوم خود دفاع كرد.

=رَجَّمَ-

تَرْجِيماً: با ظنّ و گمان سخن گفت؛ «رَجَّم بِالْغَيْب»: از چيزى كه نمى دانست سخن گفت،- القَبْرَ: بر روى قبر سنگ نهاد و آنرا نشان كرد.

=الرَّجْم-

مص، با گمان سخن گفتن؛ «رَجْماً بِالْغَيب»: از غيب سخن گفتن، مفرد (الرجُم) است،- ج رُجُوم: آنچه كه با آن رجم يا چيزى را پرتاب كنند.

=الرُّجُم-

سنگ يا نشانى كه بر روى قبر نصب كنند، شهاب يا تيرهاى نورانى در آسمان كه به گونه ى ستارگانى كه در حال فرود آمدن و افتادن باشند بنظر مى رسد.

=الرَّجَم-

ج رِجَام: گور، چاه، تنور.

=الرُّجْمَة-

ج رُجَم و رِجَام: سنگ روى قبر، گور، دكه ى لب چاه كه بر روى آن چوب قرقره و دلو را نصب كنند، سوراخ كفتار، سنگ كه بر ريسمانى بسته و داخل چاه فرو برند تا گودى آن شناخته شود، و در زبان متداول بر تپه ى سنگلاخ اطلاق مى شود.

=الرَّجْمَة-

ج رُجَم و رِجام: سنگ علامت روى قبر، گور، لانه و سوراخ كفتار.

=الرَّجَوَانِ-

[رجو] من البئر: دو لبه ى چاه.

=الرَّجُوس-

«بعيرٌ رَجُوسٌ»: شترى كه سخت بانگ زند.

=الرَّجُوعة-

مترادف (الرُّجْعَة) است.

=الرُّجُولة-

مردانگى، كمال مرد.

=الرُّجُولِيَّة-

مترادف (الرُّجُولَة) است.

=الرَّجُولِيَّة-

مترادف (الرُّجُولَة) است.

=الرَّجيَّة-

[رجو]: خواهش، آرزو و خواسته؛ «ليسَ لي فى فُلانٍ رَجِيَّةٌ»: من از فلانى اميد و آرزوئى ندارم.

=الرَّجِيع-

ج رُجُع: آنچه كه بازگردانيده شود، آنچه كه شتر با آن نشخوار كند، سرگين، جامه ى كهنه، آبگير، گياهان بهارى، عرق، غذاى سرد شده كه دوباره آنرا گرم كنند،- مِنَ الكلام: سخنى كه به گوينده اش بازگردد؛ «بعيرٌ رَجِيعٌ»: شترى كه از فرط راهپيمائى و سفر خسته شده باشد؛ «دَابَّةٌ رَجِيعُ اسْفَارٍ»: ستورى كه بارها به سفر رفته و بازگشته است.

=الرَّجِيعة-

ج رَجَائِع: «نافةٌ رجيعة»: ماده شترى كه از سفر خسته شده باشد.

=الرَّجِيل-

پياده،- ج ارْجِلَة و اراجِل و اراجِيل:

آنكه توانائى راه رفتن بسيار را داشته باشد،- ج رَجْلَى و رُجَالَى و رَجَالَى؛ «رَجُلٌ رَجِيلٌ»: مرد سخت و پُرتوان؛ «فَرَسٌ رَجِيلٌ»: اسب پرتوان كه عرق نكند؛ «مَكَانٌ رَجِيلٌ»: جاى دور از آبادى؛ «كلامٌ رَجِيل»:

سخن بالبداهة.

=الرَّجِيم-

سنگسار شده، نفرين شده؛ «الشيطَانُ الرَّجِيم»: ابليس ملعون.

=رَحَا-

- رَحْواً [رحو] الرَّحَى: آسياب را گردانيد،- تِ الحَيَّةُ: مار بدور خود چنبر زد.

=رَحَى-

- رَحْياً [رحي] تِ الحيَّةُ: مار به گرد خود چنبر زد.

=الرَّحَى-

(مؤنثة) مثنَّاها رَحَوان و رَحَيَان ج أَرْحَاء و أَرْحِيَة و أَرْحٍ و رُحِيّ و رَحِيّ و أرْحِيّ [رحي]:

آسياب،- ج أرحَاء: ميدان جنگ؛ «دَارَتْ رَحَى الحَرْب»: جنگ درگير شد، دندان؛ «طَحَنَهُ بِارْحَائِهٍ»: با دندانهاى خود آنرا سابيد و نرم كرد، سينه، ابر، مهتر قوم، قبيله يا ايل كه بدنبال چراگاه نرود و در جاى خود بماند.

=الرَّحَائِب-

«رَحَائِبُ النخوم»: سرزمينهاى فراخ و بزرگ.

=الرُّحَاب-

«المكانُ الرحَاب»: مترادف (الرَّحْب) است.

=الرُّحَاضِ-

اسم است از (رُحِضَ) بمعناى جامه ى شسته شده.

=الرُّحَاضة-

مترادف (الغُسَالة) است.

=الرُّحَاق-

مي خالص.

=الرَّحَال-

ج رَحَّالة: آنكه بسيار جهانگردى كند، سازنده ى پالان يا پالان دوز.

=الرِّحَالة-

ج رَحَائِل: زين چرمين و بدون چوب اسب.

=الرَّحَّالة-

آنكه بسيار جهانگردى كند؛ «الطُّيُورُ الرَّحَّالةُ»: پرندگان مهاجر كه در فصولى از سال از سرزمينى به جاى ديگر پرواز كنند.

=الرُّحَام-

(طب): گونه اى بيمارى است كه در رحم زنان پديد آيد.

=رَحِبَ-

- رَحَباً المكانُ: آن مكان فراخ شد.

=رَحُبَ-

- رُحْباً و رَحَابَةً المكانُ: آن مكان فراخ شد.

=رَحَّبَ-

تَرْحِيباً المكانَ: آن مكان را فراخ كرد،- بِهِ: به او خوش آمدى و مرحبا گفت.

=الرُّحْب-

فراخى؛ «رُحْباً بِكُم»: فراخى و نعمت بر شما باد.

=الرَّحْبَ-

فراخ؛ «مكانٌ رَحْبٌ»: جاى فراخ؛ «رَحْبُ الصَّدْرِ»: شكيبا و پرتوان؛ «رَحْبُ الفَهْم»: خردمند «رَحْبُ البَاعِ اوِ الذّرَاعِ»: مرد بخشنده و دست و دل باز.

=الرُّحْبَى-

(ع ا): پهن ترين دنده ى سينه.

=الرَّحْبَة-

ج رِحَاب و رَحْب و رَحْبَات و رَحَب و رَحَبَات: سرزمين فراخ و قابل كشت، فاصله ى ميان خانه ها،- من الدَّارِ: حياط خانه،- من الوَادِي: آبراهه ى دره از دو سوي؛ «رَحْبَةُ السَّيَّارات» (ا ع): تعميرگاه و پاركينگ فراخ براى تعمير و تعويض روغن و ساير نيازمنديهاى ماشين ها كه بر آن پارك اتو نيز

=الرحبيان-

=الرحراح-

=رحرح-

=الرحرح-

=الرحرحان-

=رحض-

=الرحضاء-

=رحل-

=الرحل-

=الرحلة-

=رحم-

=الرحم-

=الرحمى-

=الرحمان-

=الرحمة-

=الرحول-

=الرحوم-

=الرحيب-

=الرحيبة-

=الرحيض-

=الرحيق-

=الرحيل-

=الرحيم-

=رخ-

=الرخ-

=رخا-

=رخى-

=الرخاء-

=الرخاخ-

=الرخام-

=الرخامى-

=الرخامة-

=الرخاوة-

=الرخة-

=الرخت-

اطلاق مى شود.

=الرُّحْبَيَانِ-

(ع ا): دو دنده ى زير دو بغل كه بالاى ساير دنده ها قرار دارند.

=الرَّحْرَاح-

[رحرح]: مترادف (الرَّحْرَح) است بمعناى زندگى خوش و فراخ.

=رَحْرَحَ-

رَحْرَحَةً [رحرح]: به نتيجه ى خواسته ى خود نرسيد،- الشي ءَ عن فلانٍ: آن چيز را از فلانى پنهان كرد،- بِالْكَلَامِ: سخن را پوشيده گفت و معناي آن را بيان نكرد.

=الرَّحْرَح-

[رحرح]: فراخ؛ «عيشٌ رَحْرَحٌ»:

زندگى خوب و فراخ، فراخ و پهناور، فراخ و كم عمق.

=الرَّحْرَحَانُ-

فراخ و پهناور، فراخ و كم عمق.

=رَحَضَ-

- رَحْضاً الثوبَ: جامه را شست.

=رُحِضَ-

المحمومُ: تب دار عرق كرد.

=الرُّحَضَاء-

عرق بدن كه بر اثر تب پديد آيد، عرق بسيار كه بدن را شست و شوى دهد.

=رَحَلَ-

- رَحْلًا و رَحِيلًا و تَرْحَالًا عن المكان: از آن جاى رفت،- الى الْمَكَانِ: به آن جاى درآمد،- البلادَ: در كشور به مسافرت پرداخت و از جائى به جاى ديگر رفت،- البعيرَ: بر پشت شتر كجاوه بست، سوار بر شتر شد،- فُلانٌ فلاناً بما يَكْرَهُ: فلانى را وادار به كارى كه نميخواست كرد.

=رَحَّلَ-

تَرْحِيلًا هُ: او را آزرد و از جاى خود كوچ داد، ويرا در كوچ كردن يارى نمود،- الثوبَ: جامه را زينت داد.

=الرَّحْل-

مص،- ج رِحَال: آنچه را كه بر پشت شتر بسان زين قرار دهند، جهاز شتر، بار و بنه ى سفر؛ «شَدَّ الرِّحَالَ»: آماده ى سفر شد؛ «حَطَّ رَحْلَهُ او الْقى رَحْلَهُ»: اقامت كرد، خانه و كاشانه؛ «عَادَ المُسَافِرُ الى رَحْلِهِ»: مسافر به خانه ى خود برگشت.

=الرُّحَّل-

جمع (الرَّاحِل) است؛ «العَرَبُ الرُّحَّل»: اعراب بيابان گرد كه از جائي به جائى ديگر همواره كوچ كنند.

=الرُّحْلَة-

يكبار سفر كردن، مقصد مسافر؛ «هَذِهِ المَدِينَةُ رُحْلَتُنا»: اين شهر مقصد مسافرت ماست؛ «عَالِمٌ رُحْلَةٌ»: دانشمندى كه از هر سوى بدو روى آورند؛ «بَعِيرٌ ذُو رُحْلَة»: شتر نيرومند و پر توان.

=الرِّحْلَة-

به سفر رفتن؛ «غَداً رِحْلَتُنا»: فردا روز مسافرت ماست، اسم نوع از (الرَّحِيل) است؛ «رحَلَ فلانٌ رِحْلَةَ من لا يعودُ»: فلانى بگونه ى كسى كه باز نگردد رفت، سفرنامه.

=رَحِمَ-

- رَحْمَةً و مَرْحَمَةً و رُحْماً و رُحُماً هُ: براى او دلسوزى و اظهار مهربانى و آمرزش كرد.

=رَحَّمَ-

تَرْحِيماً عليهِ: به وى رحمت فرستاد و (رَحِمَهُ اللّهُ) گفت.

=الرُّحْم-

نازك دلى و مهربانى كه مستلزم آمرزش و نيكى باشد.

=الرِّحْم-

(مؤَنَّثة)، ج أَرْحَام: مترادف (الرَّحِم).

=الرَّحِم-

(مؤَنَّثة)، ج أَرْحَام: رَحِم، زهدان، بچه دان، خويشاوندى؛ (ذُو الرَّحِم):

خويشاوند.

=الرُّحْمى-

مترادف (الرُّحْم) است.

=الرَّحْمان-

از نامهاى مقدس خداوند متعال است.

=الرَّحْمَة-

مترادف (الرُّحم) است؛ «كانَ تحتَ رَحْمَتِهِ»: در اختيار مطلق و تصرف او قرار گرفت؛ «بِساطُ الرَّحْمَة»: گليم يا بساطي كه مردم چهارگوشه ى آنرا در تشييع جنازه بر روى دست گيرند.

=الرَّحُول-

آنكه بسيار سفر كند.

=الرَّحُوم-

آنكه مهربانى و دلسوزى و رحم كند.

=الرَّحِيب-

«المكانُ الرَّحِيبُ»: مترادف (الرَّحْب) است.

=الرَّحِيبَة-

واحد (الرَّحَائب) است.

=الرَّحِيض-

شسته شده.

=الرَّحِيق-

مترادف (الرُّحَاق) است، گونه اى عطر؛ «مِسْكٌ رَحِيقٌ»: مشك خالص؛ «حَسَبٌ رَحِيقٌ»: نژادى پاك و خالص.

=الرَّحِيل-

مص، اسم است از (الارتحَال)، شترى كه بر آن رَحل يا پالان نهاده باشند؛ «جَمَلٌ رَحِيلٌ»: شتر توانا و نيرومند بر سفر.

=الرَّحِيم-

ج رُحَمَاء: مترادف (الرَّحْمَان) است، مهربان، مرحوم.

=رَخَّ-

- رَخّاً [رخّ] هُ: آن را پايمال كرد و سست و نرم گردانيد،- الشَّرابَ: مي را با آب آميخت،- العَجِينُ: آب خمير زياد شد،- هُ عِند العَامَّة: و در زبان متداول بمعناى بر او افتاد و ويرا كتك زد مى باشد،- الرَّجُلُ عند العَامَّة: و در زبان متداول به معناى آن مرد سر خود را بزير افكند و يا به سوى زمين خم شد مى باشد.

=الرُّخّ-

ج زِخَاخ و رِخَخَة: نام يكى از مهره هاى شطرنج است،- (ح): نام پرنده ايست موهوم كه گويند هيكلى درشت و بسيار بزرگ دارد.

=الرَّخّ-

بارانى اندك و نرم. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=رَخَا-

- رَخَاءً [رخو] العيشُ: زندگى فراخ و خوش شد.

=رَخَى-

- رَخَاءً [رخو] العيشُ: مترادف (رَخَا) است.

=الرُّخَاء-

[رخو]: باد نرم و آهسته كه با وزيدن چيزيرا حركت ندهد.

=الرَّخَاء-

مص، فراخ روزى و زندگى.

=الرَّخَّاء-

[رخّ]: «أرضٌ رَخَّاء» ج رَخاخِيّ: چيز نرم و سستى كه بر اثر پايمالى و لگد كوبى شكسته شده باشد.

=الرَّخَاخ-

ج رَخَاخِيّ [رخّ] (ن): گياهى است نرم و قابل انعطاف و شكستن؛ «رَخَاخ العِيش»: فراخ زندگى و روزى؛ «عَيشٌ رَخَاخٌ»: زندگى فراخ؛ «ارْضٌ رَخاخٌ»: زمين نرم كه بر اثر لگدكوبى شكسته شده باشد.

=الرُّخَام-

سنگ مرمر.

=الرُّخَامَى-

باد نرم و ملايم،- (ن): نام گياهى است.

=الرُّخَامَة-

يك قطعه سنگ مرمر.

=الرَّخَاوَة-

[رخو]: نرمى، سستى، آهستگى.

=الرُّخَّة-

[رخّ]: واحد مؤنث (الرُّخّ) است.

=الرَّخْت-

پارچه ى زينتى است كه ويژه ى زين سازند.

=الرخراخ-

=الرخرخ-

=رخص-

=اين واژه ضد (غلا) است،-

=الرخص-

=الرخصة-

=رخف-

=الرخف-

=الرخفة-

=رخم-

=الرخم-

=الرخماء-

=الرخمة-

=رخو-

=الرخو-

=الرخويات-

=رخي-

=الرخي-

=الرخيص-

=الرخيصة-

=الرخيم-

=الرخيمة-

=رد-

=الرد-

=ردى-

=الردى-

=الرداء-

=الرداة-

=الرداد-

=الرَّخْرَاخ-

[رخرخ]: گِل نرم.

=الرَّخْرَخ-

مترادف (الرَّخْرَاخ) است.

=رَخُصَ-

- رُخْصاً الشي ءُ: آن چيز ارزان شد.

=اين واژه ضد (غَلَا) است،- رَخَاصَةً و رُخُوصَةً:

آن چيز نرم و صاف شد.

=رَخَّصَ-

تَرْخِيصاً السعْرَ: نرخ را ارزان كرد،- لَهُ كَذَا أو في كَذا: به او اجازه ى كارى پس از ممنوعيت داده شد.

=الرَّخْص-

نرم و صاف.

=الرُّخْصة-

سبك و آسان كردن، نوبت در نوشيدن آب،- ج رُخَص: اجازه و پروانه؛ «رُخْصَةُ قِيادةِ السَّيَّارَات»: كارت گواهينامه ى رانندگى.

=الرَّخْصة-

ج رَخَائِص: مؤنث (الرَّخْص) است.

=الرُّخُصَة-

تخفيف در كارها و آسان گيرى، نوبت در نوشيدن آب.

=رَخَفَ-

- رُخْفاً العجينُ: خمير نرم و سست شد.

=رَخِفَ-

- رَخَفاً العجينُ: خمير نرم و سست شد.

=رَخُفَ-

- رَخَافَةً و رُخُوفَةً العجينُ: خمير نرم و سست شد.

=الرَّخْف-

ج رِخَاف: خمير سست و نرم، كره ى نرم و نازك.

=الرَّخِف-

سنگ نرم و سبك وزن.

=الرَّخْفَة-

مترادف (الرَّخِف) است،- ج رِخَاف: به معناى (الرَّخف) است.

=رَخَمَ-

- رَخْماً الصوتُ أو الكلامُ: صدا يا سخن نرم و رقيق شد،- تِ الجارِيَةُ: آن زن داراى سخن شيوا شد،- رَخْماً و رَخَماً و رَخْمَةً تِ الدجاجَةُ البَيْضَ و على الْبَيضَ: مرغ بر روى تخم خوابيد.

=رَخُمَ-

- رَخَامَةً الصوتُ أو الكلامُ: سخن شيوا و آراسته شد،- تِ الجارِيَةُ: آن زن شيوا و خوش سخن شد.

=رَخَّمَ-

تَرْخِيماً الشي ءَ: آن چيز را نرم كرد، دُم يا دنباله ى آن چيز را بريد،- الدَّجَاجَةَ: مرغ را بر روى تخم خوابانيد.

=الرَّخَم-

ج رُخْم (ح): پرنده اى از رسته ى كركسها و گوشتخواران است نام ديگر آن (الأَنُوق) است.

=الرَّخِم-

من المفارِش: فرش نرم و صاف، اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الرَّخْمَاء-

مؤنث (الأرْخَم) است.

=الرَّخَمَة-

(ح): واحد (الرَّخَم) است.

=رَخُو-

- رَخَاوَةً [رخو]: نرم شد، آسان شد، سست شد،- رَخَاءً العيشُ: زندگى فراخ شد.

=الرُّخْو-

[رخو]: مترادف (الرَّخْو) است.

=الرَّخْو-

[رخو]: هر چيز نرم و سست.

=الرِّخْو-

[رخو]: مترادف (الرَّخْو) است.

=الرَّخْوِيَّات-

[رخو] (ح): تيره اى از جانوران نرم تن كه اغلب در آبهاى دريا زندگى مى كنند و شامل صدفهاى دو كفه اى و پابرسران و معديات مى باشند.

=رَخِيَ-

- رَخًا و رِخْوَةً [رخو]: نرم شد، سست شد،- رَخَاءً العيشُ: زندگى فراخ شد.

=الرَّخِيّ-

[رخو]: «عَيْشٌ رَخِيّ»: زندگى فراخ و گوارا.

=الرَّخِيص-

ارزان، ضِدّ (الغَالِي) است؛ «مَوتٌ رَخِيصٌ»: مرگ ناگهانى.

=الرَّخِيصة-

ج رَخَائِص: مؤنث (الرَّخِيص) است.

=الرَّخِيم-

من الأصْوات أو الكلامِ: صدا يا سخن نرم و نازك،- مِن الجَوارِي: زن خوش سخن و خوبگوى.

=الرَّخِيمَة-

مؤنث (الرَّخيم) است، مِن الجَوارِي: خانم خوشبيان و خوبگوى.

=رَدَّ-

- رَدّاً و مَرَدّاً و مَرْدُوداً و رِدَّيْدَى [ردّ] هُ عن كذا:

از آن كار وي را بازداشت، او را برگردانيد؛ «رَدَّ هُجوماً»: جلوى يورش را گرفت و آنرا برگردانيد؛ رَدَّهُم على اعْقَابِهم»: آنها را به خانه ها و سرزمين هايشان برگردانيد،- هُ الى بيتِهِ: او را به خانه اش باز گردانيد،- عليه الشَّي ءَ: آن چيز را از او نپذيرفت و قبول نكرد،- اليهِ جواباً: براى او پاسخ فرستاد،- الشي ءَ: آن چيز را به گونه اى ديگر درآورد،- فلاناً: فلانى را به خطا و اشتباه نسبت داد،- التُّهْمَةَ: اتهام را نپذيرفت و رد كرد،- البابَ: درب را بست؛ «ما يَرُدُّ هَذَا عَليكَ شَيئاً»: اين چيز بتو سودى نمى رساند،- رَدّاً و مَرَدّاً و مَرْدُوداً و رِدِّيدَى و تَرْدَاداً القولَ: سخن را تكرار كرد.

=الرَّدّ-

مص، فزوني و سود، گرفتگى زبان، جواب ردّ و بُطلان؛ «رَدّاً على»: پاسخ به ... ؛ «بَعْد اخذٍ و رَدٍّ»: پس از كشمكش و جدال؛ «رَدُّ الاعْتِبار»: اعاده ى حيثيّت شخص؛ «درهمُ رَدٌّ»: در هم قلب يا تقلّبى و جعلى؛ «شي ءٌ رَدٌّ»: چيز بد و نامرغوب؛ «امْرٌ رَدٌّ»: كارى كه مخالف با سُنّت باشد.

=الرِّدّ-

آنچه كه پايه و ستون براى رفت و برگشت چيزى باشد.

=رَدَى-

- رَدْياً و رَدَيَاناً [ردي] الشي ءَ: آن چيز را شكست،- هُ: به آن چيز صدمه زد،- هُ بحَجَرٍ: سنگ بر او انداخت،- تِ الفرسُ:

اسب با سمهاى خود زمين را كوبيد،- فلانٌ: با تهوّر از كوه پائين آمد،- فى البِئرِ: در چاه افتاد،- تِ الجَارِيَةُ:

آن زن يك پاى خود را بالا گرفت و بر روى پاى ديگر راه رفت و بازى كرد،- على الخمسين من عمره: سن او از پنجاه سال گذشت.

=رَدَّى-

تَرْدِيَةً هُ في البئر: او را به چاه فرو انداخت،- الرَّجُلَ: آن مرد را كشت، بر تن او جامه پوشانيد.

=الرَّدَى-

[ردي]: هلاك، نابودى.

=الرُّدَّى-

[ردّ]: زن طلاق گرفته.

=الرِّدَاء-

ج أَرْدِيَة [ردي]: رداء يا آنچه كه بر روى جامه ها پوشند مانند عَبا و جُبّه، حمايل كه زنان معمولًا بندند، شمشير، كمان، زيور، خرد، بدى، نادانى؛ «رِدَاءُ الشمسِ»: روشنائى خورشيد؛ «رِداءُ الشباب»: زيبائى و نوباوگى جوانى.

=الرَّدَاة-

ج رَدًى [ردي]: سنگ، صخرة.

=الرَّدَاد-

[ردّ]: اسم است از (رَدَّهُ) به معناى بازگردانده شده.

=الرِّدَاد-

[ردّ]: مترادف (الرَّدَاد) است.

=الردادة-

=الرداع-

=الرداف-

=الردافى-

=الردام-

=ردؤ-

=الردة-

=الردح-

=ردد-

=ردع-

=الردع-

=ردف-

=الردف-

=الردفان-

=ردم-

=الردم-

=ردن-

=الردن-

=رده-

=الردهة-

=ردي-

=الردي-

=الردي ء-

=الرديع-

=الرديف-

=الرديم-

=الرديني-

=رذ-

=الرذاذ-

=الرذال-

=الرذالة-

=رذل-

=الرذل-

=رذي-

=الرَّدَّادة-

زنى كه در مجالس سوگوارى با نوحه خوان هميارى كند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الرُّدَاع-

اثر بوى خوش در بدن، بازگشت بيمارى.

=الرِّدَاع-

گِل و آب.

=الرِّدَاف-

من الدابَّة- كفل يا سُرين ستور.

=الرُّدَافى-

ياران و ياريگران.

=الرُّدَام-

آنچه كه در آن خير و سودى نباشد.

=رَدُؤَ-

- رَدَاءَةً [ردأ]: آن چيز گنديد و فاسد شد.

=الرَّدَّة-

[ردّ]: اسم مرّه از (رَدّ) است، زشتى همراه با كمى زيبائى؛ «فى وَجْهِهِ رَدَّةٌ»: در چهره ى او زشتى و زيبائى است.

=الرَّدَّة-

اسم است از (الارْتِدَاد) به معناى مرتد، فرورفتگى در چانه، آواى كوه، پر شدن پستان از شير پيش از زائيدن.

=الرَّدَح-

زمان دراز، «اقام رَدَحاً من الدهر»:

زمانى دراز اقامت كرد.

=رَدَّدَ-

تَرْديداً [ردّ] القولَ: سخن را تكرار كرد.

اين واژه مترادف (رَدَّهُ) است.

=رَدَعَ-

- رَدْعاً هُ عن كذا: او را از كارى بازداشت،- هُ بالشي ءِ: آن را به آن چيز آلوده كرد،- السَّهْمَ: تير را به سوى زمين نشانه گرفت و رها كرد تا در سوراخ خود فرو رود.

=رُدِعَ-

رَدْعَةً: از ترس خاموش شد و رنگ چهره اش به زردى گرائيد،- بهِ: بر روى زمين افتاد.

=رَدَّعَ-

تَرْدِيعاً هُ بالزعفران: بر روى آن زعفران ماليد.

=الرَّدْع-

مص، گردن،- (ن): زعفران، اثر بوى خوش و عطر در بدن.

=رَدَفَ-

- رَدْفاً هُ: از او پيروى كرد، دنباله رو او شد،- لهُ: پشت سر او بر روى ستور سوار شد.

=رَدِفَ-

- رَدْفاً لهُ: از او پيروى كرد، پشت سر او سوار شد و پيرو او شد،- الأَمْرُ الْقَومَ: آن كار پياپى بر آن قوم وارد شد و سختى ايجاد كرد.

=الرِّدْف-

ج أَرْدَاف: تابع، پيرو، آنكه پشت سر سواره دو تركه سوار شده باشد، مسئوليت كار بد، پايان هر چيزى،- (فك): نام ستاره ايست نزديك نسر در آسمان،- فى الجاهِلِيَّة: نام كسى است كه در زمان جاهليت همنشين شاه بود با او مىشاميد و همراه وى به جنگها مى رفت و يك چهارم غنيمت جنگ را مى گرفت،- مِنَ الدابَّة: كفل يا سُرين ستور.

=الرِّدْفَانِ-

شب و روز.

=رَدَمَ-

- رَدْماً الثلمةَ أو البابَ: روزنه يا درب را بست،- القوسَ: كمان را با كشيدن زه به صدا در آورد،- البعيرَ: شتر را با دست آزمائيد،– رَدْماً تِ الشجَرةُ: درخت پس از خشك شدن سبز شد،- السّحابُ: ابر ادامه يافت،- تِ الحُمَّى عَلَيه: تب بر او ادامه يافت،- الشي ءُ: آن چيز روان شد.

=رُدِمَ-

الشي ءُ: قسمتى از آن چيز به قسمت ديگرش پيوست.

=رَدَّمَ-

تَرْدِيماً الثوبَ: جامه را وصله زد،- تِ الناقةُ على وَلَدِهَا: ماده شتر نسبت به بچه اش مهربانى كرد.

=الرَّدْم-

مص، آنچه كه از ديوار خراب فرو ريزد، آنچه كه در آن خيرى نباشد، صداى كمان.

=الرَّدَم-

ج رُدُوم: اسم است از (رَدَمَ) به معناى (سَدَّ).

=رَدَنَ-

- رَدْناً الأَشياءَ: آن چيزها را در كنار هم چيد،- النّارَ: از آتش دود راه انداخت،- تِ المرأةُ: آن زن با دوك نخ ريسيد.

=رَدَّنَ-

تَرْدِيناً القميصَ: براى پيراهن آستين گشاد دوخت.

=الرُّدْن-

ج أَرْدَان: دهانه ى آستين، دهانه ى گشاد آستين كه عربها در آن درهم و دينار مى نهادند.

=الرَّدْن-

صداى برخورد اسلحه به يكديگر.

=الرَّدَن-

ج أَرْدَان: نخ، خز.

=رَدَهَ-

- رَدْهاً فلاناً بحجرٍ: بر فلانى سنگ انداخت،- الرّجُلُ: با دليرى يا بخشندگى و مانند آنها سرور قوم خود شد،- البيتَ:

خانه را فراخ و بزرگ ساخت.

=الرَّدْهَة-

ج رَدْهٌ و رَدَاهٌ و رُدَّهٌ: خانه اى كه از همه ى خانه ها بزرگتر باشد، فراخترين جاى خانه، گودال در كوه يا در سنگ كه در آن آب باران گرد آيد.

=رَدِيَ-

- رَدَّى [ردي]: فرو افتاد، نابود شد.

=الرَّدِي-

[ردي]: هلاك شونده، نابود شده.

=الرَّدِي ء-

ج أَرْدِيَاء و أَرْدِئاء [ردأ]: بد، فاسد.

=الرَّدِيع-

بر زمين افتاده؛ «ثوبٌ رَدِيعٌ»:

جامه اى كه با زعفران رنگ شده باشد.

=الرَّدِيف-

ج رِدَاف و رُدَفَاء: دو تركه سوار، آنكه بر روى ستور پشت سر سوار نشسته است،- (ا ع): سرباز ذخيره يا رزرو،- (فك): ستاره ايست در نزديكى نسر واقع در آسمان.

=الرَّدِيم-

ج رُدُم من الثياب: جامه ى كهنه و فرسوده.

=الرُّدَيْنِي-

نيزه كه منسوب به (رُدَينة) است و آن نام زنى است كه نيزه راست مى كرد.

=رَذَّ-

- رَذَاذاً [رذّ] تِ السماءُ: آسمان باران ريز باريد.

=الرَّذَاذ-

[رذّ]: باران ريز و سبك.

=الرُّذَال-

مترادف (الرَّذِيل) است، آنچه كه خوب و مرغوب آن جدا شده و بد آن باقى مانده باشد.

=الرُّذَالة-

آنچه كه خوب آن گرفته و بد آن مانده باشد؛ «رُذَالَةُ كُلِّ شَي ءٍ» بد و نامرغوب هر چيزى.

=رَذَلَ-

- رَذْلًا هُ: آن را پست و فرومايه كرد، اين واژه ضد (اخْتَارهُ و اسْتَجادَهُ) است.

=رَذلَ-

- رَذَالَةً و رُذُولَةً: مترادف (رَذُلَ) است.

=رَذُلَ-

- رَذَالَةً و رُذُولَةً: پست و فرومايه شد.

=الرَّذْل-

ج أَرْذال و رُذَال و رُذُول و رَذْلون: مترادف (الرَّذِيل) است.

=رَذِيَ-

- رَذَاوَةً [رذي]: بيمارى بر او سنگينى

=الرذي-

=الرذية-

=الرذيل-

=الرذيلة-

=رز-

=الرز-

=رزأ-

=الرزء-

=الرزاحى-

=الرزاز-

=الرزاق-

=الرزام-

=الرزان-

=الرزة-

=رزح-

=الرزح-

=الرزحى-

=رزز-

=رزق-

=الرزق-

=الرزقة-

=رزم-

=الرزمة-

=رزن-

=الرزن-

=الرزنة-

=الرزيئة-

=الرزية-

=الرزيز-

=الرزيزى-

=الرزين-

=رس-

=الرس-

=رسا-

كرد.

=الرَّذِيّ-

ج رُذَاة [رذي]: لاغر و ناتوان.

=الرَّذِيَّة-

مؤنث (الرذِيّ) است.

=الرَّذِيل-

ج رُذَلَاء و رِذَال: پست و فرومايه و ناكس، هر چيز بد و نامرغوب.

=الرَّذِيلَة-

ج رَذَائِل: پستى و فرومايگى. اين واژه ضد (الفَضِيلَة) است.

=رَزّ-

- رَزّاً [رزّ] تِ الجرادةُ: ملخ دم خود را به زمين فرو برد تا تخم ريزد،- هُ: به او نيزه زد،- السّهِمَ فى الحائطِ: تير را رها كرد و در ديوار فرو برد،- البابَ: براى درب دستگيره ساخت،- تِ السّماءُ: آسمان بر اثر بارندگى صدا كرد.

=الرُّزّ-

(ن): برنج. اين واژه لغتى است در (الأَرُزّ) و يونانى است.

=الرِّزّ-

صدا يا آواز مطلق، صداى رعد، صداى دور، صداى شكم.

=رَزَأَ-

- رَزْءًا و رُزْءًا و مَرْزِئَةً [رزأ] الرجُلَ: از آن مرد خير ديد،- الرجُلَ مالَهُ: از مال خود خير ديد.

=الرُّزْء-

ج أرْزَاء: سوگ يا مصيبت سخت.

=الرَّزَاحَى-

«إبلٌ رَزَاحَى»: شتر ناتوان و لاغر و درمانده.

=الرَّزَاز-

[رزّ]: سُرب.

=الرَّزَّاز-

برنج فروش.

=الرَّزَّاق-

روزى دهنده، اين واژه ويژه ى خداوند متعال است.

=الرِّزَام-

ج رُزَّم: مرد سرسخت و نيرومند.

=الرَّزَّام-

شير كه آماده ى حمله بر شكار باشد.

=الرَّزَان-

مؤنث (الرَّزِين) است و گفته نميشود (رَزِينَة).

=الرَّزَّة-

ج رُزَز و رِزَاز و رَزَّات [رزّ]: رزّه يا زبانه ى قفل و مانند آن، ميخ طويله كه با آن اسب را مهار كنند،- (طب): گونه اى بيمارى كمر درد.

=رَزَحَ-

رَزْحاً و رُزُوحاً و رَزَاحاً الجملُ: شتر بر زمين افتاد و نتوانست از جاى خود برخيزد،- الرَّحُلُ: آن مرد ناتوان شد و آنچه را كه داشت از دست داد،- تْ حالُهُ: حال او بد شد،- المريضُ: بيمار از ناتوانى نتوانست برخيزد، همچنين است آنكه از فرط راهپيمائى خسته شده باشد اين تعبير در زبان متداول رايج است،- العَنبَ:

شاخه ى انگور را بهنگام فرو افتادن بالا برد،- الرجُلَ بالرّمحِ: آن مرد را با نيزه زد.

=رَزَّحَ-

تَرْزِيحاً الناقةَ: ماده شتر را لاغر كرد.

=الرُّزَّح-

«إبلٌ رُزَّحٌ»: شتران لاغر و ناتوان.

=الرَّزْحَى-

«إبلٌ رَزْحَى»: مترادف (رُزَّح) است.

=رَزَّزَ-

تَرْزِيزاً [رزّ] الورقَ: ورق را نرم و صاف كرد،- الأَمْرَ: آن كار را آماده كرد.

=رَزَقَ-

- رَزْقاً هُ: به او رزق و روزى رسانيد؛ «رَزَقَهُ اللّهُ الغِنَى»: خداوند او را توانگر و بى نياز كرد.

=رُزِقَ-

رزق و روزى يافت و خوش شانس شد.

=الرِّزْق-

ج أَرْزَاق: رزق، روزى، باران، ماهانه ى سرباز؛ «الرِّزقُ الحَسَن»: درآمدى كه بدون زحمت بدست انسان رسد، و در زبان متداول به معناى اموال غير منقول مى باشد؛ «قَطْعُ الأَرزاقِ من قَطْعِ الأَعْنَاقِ»:

محروميت شخص از وسايل زندگى مساوى است با زدن گردن او.

=الرَّزْقَة-

ج رَزَقَات: جيره ى ماهانه ى سرباز.

=الرِّزْقَة-

پاره اى از املاك مزروعى. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=رَزَمَ-

- رَزْماً الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد و بست،- بِالشّي ءِ: آن چيز را گرفت،- على عَدُوّه: بر دشمن خود چيره شد،- تِ الأمُّ بِالْوَليد: مادر بچه را زائيد،- الرَّجُلُ: آن مرد بدرود زندگى گفت،- رَزْمَة الشّتَاءُ: زمستان سرد شد،– رزوماً و رُزاماً البعيرُ: شتر از فرط لاغرى از جاى خود تكان نمى خورد.

=رَزَّمَ-

تَرْزيماً الثيابَ: جامه ها را گردآورى كرد و آنها را بست.

=الرَّزْمَة-

يكبار غذا خوردن در روز.

=الرِّزْمَة-

ج رِزَم من الثياب و غيرها: بسته هاى لباس و جامه و جز آنها، بقچه ى لباس؛ «الرِّزْمَةُ التَّوَافُقِيَّة» (ه): چهار خط مستقيم كه به نقطه ى تقسيم و توافق شده بپيوندد؛ «الرِّزْمَة اللّاتَوَافُقِيَّة» (ه): چهار خط مستقيم كه به نقطه ى تقسيم و توافق نشده برسند.

=الرَّزَمة-

صدا و آواز سخت، صداى كودك، صداى ماده شتر در برابر بچه اش كه از گلو در آورد و دهان را باز نكند.

=رَزَنَ-

- رَزْناً بالمكان: در آن جاى اقامت كرد،- الشي ءَ: آن چيز را برداشت تا سنگينى آنرا بيازمايد.

=رَزُنَ-

- رَزَانَةً: سنگين شد، با وقار شد.

=الرَّزْن-

ج رُزُن و رِزَان و أَرْزَان: زمين بلند و جاى مرتفع كه از نظر سرايت آب مصون باشد.

=الرَّزْن-

ج رُزُن و رِزَان و أَرْزان: مترادف (الرَّزْن) است،- ج رَوَازِن: ناحيه.

=الرِّزْنَة-

ج رِزَان: آبگير.

=الرَّزِيئَة-

ج رَزَايا [رزأ]: مترادف (الرُّزْء) است.

=الرَّزِيَّة-

ج رَزَايا [رزأ]: مترادف (الرُّزْء) است.

=الرَّزِيز-

[رزّ] (ن): گياهى است كه در رنگرزى از آن استفاده مى شود؛ «رَزِيزُ الرعْدِ»: صداى رعد.

=الرِّزِّيزَى-

مترادف (الرزّ) است.

=الرَّزِين-

مرد آرام، با وقار، دارنده ى رأى نيكو.

=رَسَّ-

- رَسّاً [رسّ] البئرَ: چاه را كند،- الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد،- المَيِّتَ: مرده را دفن كرد،- رَسّاً و رَسِيساً السقمُ فى جسدِهِ: بيمارى به بدن او سرايت كرد و ثابت ماند.

=الرّسّ-

مص، چاه قديمى و فرسوده، معدن، آغاز هر چيزى، آغاز تب؛ «بَلَغَنِى رَسٌّ من الخَبَر»: شمّه اى از آن خبر را آگاه شدم؛ «رَسُّ الحُبِّ»: آغاز عشق، بازمانده و اثر عشق.

=رَسَا-

- رَسْواً و رُسُوّاً [رسو]: آن چيز ثابت و راسخ شد،- تِ السَّفِينةُ: كشتى لنگر انداخت،- عليهِ كذا: حادثه اى براى او

=الرسائع-

=الرساعة-

=الرساغ-

=الرسال-

=الرسالة-

=الرسام-

=الرسامة-

=رسب-

=الرسة-

=رسح-

=الرسحاء-

=رسخ-

=رسع-

=الرسعاء-

=رسغ-

=الرسغ-

=رسف-

=رسل-

=الرسبل-

=الرسل-

=الرسلة-

=رسم-

=الرسم-

اتفاق افتاد، براى او به آن چيز حكم صادر شد؛ «رَسَتْ عليهِ المناقصةُ» و «رَسَا عليه المزادُ»:

مناقصه و يا مزايده برايش ثابت و استوار شد،- رَسْواً بينَ القوم: ميان آن قوم را اصلاح كرد و آرامش داد،- عَنْهُ حَدِيثاً: حديثى از وى نقل كرد،- الحدِيثَ: پاره اى از حديث را براى او ذكر كرد.

=الرَّسَائِع-

دوالهاى بافته يا منگوله ها كه زير حمايل شمشير و مانند آن قرار دهند.

=الرِّسَاعة-

واحد (الرَّسَائِع) است.

=الرِّسَاغ-

ريسمانى كه بر پاى ستور بندند و سر ديگرش به ميخ وصل كنند تا نتواند راه برود.

=الرِّسَال-

پاهاى شتر.

=الرَّسَالَة-

مترادف (الرسَالة) است.

=الرِّسَالَة-

ج رَسَائِل و رِسَالات: اسم است از (ارْسَلَ)، پيامبرى، صفحه اى كه در آن نثر مرسل و بدون سجع نوشته شده باشد،- البرقيَّة: پيامى است كه وسيله ى تلگراف فرستند.

=الرَّسَّام-

نقاش، چهره نگار.

=الرِّسَامة-

اسم است از (رَسَمَ الأُسْقُف فلاناً):

اسْقف درجه اى از درجات كليسا را به فلانى داد.

=رَسَبَ-

- رُسُوباً و رَسَباً الشَّي ءُ في الماءِ: آن چيز در آب فرو رفت و ته نشين شد،- فى الامتحان: در امتحان مردود شد،- تِ العينُ:

چشم به گودى فرو رفت.

=رَسُبَ-

- رُسُوباً و رَسَباً: مترادف (رَسَبَ) است.

=الرَّسَّة-

[رسّ]: ستون محكم يا استوار.

=رَسِحَ-

- رَسَحاً: گوشت كفل و سرين او تحليل رفت و كم شد.

=الرَّسْحَاء-

مؤنث (الأَرْسَح) است؛ «امْرَأَةٌ رَسْحَاء»: زن زشت.

=رَسَخَ-

- رُسُوخاً: در جاى خود ثابت و استوار ماند.

=رَسَعَ-

- رَسْعاً العضوُ: آن عضو سست و تباه شد،- تْ عينُهُ: پلكهاى چشم او بهم چسبيد،- الصبيَّ و غيرَهُ: بر دست و يا پاى آن كودك مهره ى چشم زخم بست.

=رَسِعَ-

- رَسَعاً: پلكهاى چشم او تباه شد،- تْ عينُهُ: چشم او تباه و پلكهاى آن تباه و فاسد شد.

=رَسَّعَ-

تَرْسِيعاً: گوشه ى چشم او از طرف بينى تباه شد، خانه نشين شد،- الشي ءَ: آن چيز را چسبانيد،- السيرَ: دوال را شكافت و در ميان آن دوال ديگرى فرو برد.

=الرَّسْعَاء-

«عَيْنٌ رَسْعَاء»: چشم كه پلكهاى آن متغير و فاسد شده باشد.

=رَسَغَ-

- رَسْغاً البعيرَ: مچ دستهاى شتر را با رسن بست.

=رَسَّغَ-

تَرْسِيغاً المطرُ: باران بسيار و فراوان آمد بگونه اى كه مچ پاى ستور در آب فرو رفت،- العَيشَ: زندگى را فراخ كرد،- الكلَام: سخن را تلفيق كرد و بهم پيوند داد.

=الرُّسْغ-

ج أَرْسَاغ و أَرْسُغ (ع ا): مچ دست يا مچ پاى ستور،- (ع ا): مفصل يا بند ميان آرنج و پنجه يا ميان ساقه ى پا و قدم.

=الرُّسُغ-

ج أَرْسَاغ و أَرْسُغ (ع ا): مترادف (الرُّسْغ) است.

=الرَّسَغ-

سستى كه در پاى ستور پديد آيد.

=رَسَفَ-

- رَسْفاً و رَسِيفاً و رَسَفَاناً: همانند شخص پاى بسته راه رفت.

=رَسِلَ-

- رَسَلًا و رَسَالَةً الشَّعرُ: موى سر فروهشته شد،- البَعيرُ: شتر آهسته رفت.

=رَسَّلَ-

تَرْسِيلًا في القراءَةِ: بطور واضح خواند، با تأنى و درنگ خواند.

=الرَّسْبل-

من الشعر: موى فروهشته،- من السيْر: راه رفتن آهسته،- من الإبل: شتر آهسته رو.

=الرِّسْل-

ج رِسَال: جهت بازوى اسب، فراخى و نعمت، نرمى، مهربانى و دوستى؛ «على رِسْلِكَ يا رجُل»: اى مرد. آرام و آهسته باشد.

=الرَّسَل-

ج أَرْسَال: پاره اى از هر چيزى، گروه.

=الرَّسْلَة-

تنبلى و سستى، «هُم فى رَسْلةٌ منَ العَيْشِ»: آنان در آسايش و آسودگى زندگى مى كنند.

=الرَّسْلة-

گروه، جمعيت؛ «جَاؤوا رِسْلَةً»:

بطور گروهى آمدند، مهربانى و دوستى و رفاقت.

=رَسَمَ-

- رَسْماً المطرُ الديارَ: باران خانه ها را خراب كرد و با خود برد و نشانه ى آنها را بر زمين باقى گذاشت،- الكتابَ: كتاب را نوشت،- على كذا: بر روى چيزى نوشت و خطاطي كرد،- دائرةً او قطعاً مخروطِيّاً او خَطّاً مُنْحَنِياً فى مُضَلَّعٍ (ه): دايره اى يا شكل مخروطى يا خط منحنى در چند ضلعى كشيد بگونه اى كه با ضلعهاى آن مماس شد،- شَارةَ الصَّلِيب: آن مرد مسيحى با حركت دادن دستهاى خود شكل صليب نشان داد،- هُ الأُسْقُف: اسقف به او درجه ى كليسائى داد،- نحوَهُ: با شتاب به سوى او رفت،- لهُ كذا: چيزى را به او فرمان داد،- رَسِيماً البعيرُ: شتر سخت راه رفت و بر زمين اثر گذاشت.

=رَسَّمَ-

تَرْسِيماً الثوبَ: جامه را خط كشى كرد،- النَّاقَةَ: شتر را طورى راه برد كه بر زمين اثر گذاشت.

=الرَّسْم-

مص،- ج رُسُوم و ارْسُم: نشان و اثر خانه بر روى زمين، نشانه و علامت، چاه كه در زير خاك فرو رفته باشد، تصوير يا عكس چيزى،- (ف ج): نقاشى اشياء يا چهره نگارى اشخاص يا مناظر طبيعى و روستائى با قلم مداد يا قلم چهره نگار، چيز غير حقيقى مانند (ارَى وُدَّكم رَسْماً و ودِّى حقيقةً): دوستى شما را غير حقيقى و دوستى خود را با شما حقيقى مى بينم؛ «الرَّسْمُ الهَزَلي»: نقاشى كاريكاتور؛ «الرَّسْمُ الشمْسِيّ»: عكس برقى،- ج رُسُوم:

فرمان،- عند اهل الجبايةِ: ماليات و عوارض گمركى كه از كالاها گرفته مى شود و به (المَكْس) معروف است؛ «بِرَسْم فلان»: به مقصد يا بسوى فلانى فرستاده مى شود.

=الرسم-

=الرسمي-

=الرسميات-

=رسن-

=الرسن-

=الرسو-

=الرسوبيات-

=الرسوع-

=الرسول-

=الرسولي-

=الرسولية-

=الرسوم-

=الرسي-

=الرسيس-

=الرسيع-

=الرسيغ-

=الرسيل-

=رش-

=الرش-

=رشا-

=الرشاء-

=الرشاد-

=الرشادة-

=الرشاش-

=الرشاف-

=الرشاقة-

=الرشأ-

=الرشتة-

=رشح-

=الرشح-

=رشد-

=الرشد-

=رشف-

=الرشف-

=رشق-

=الرشق-

=الرَّسَم-

خوب راه رفتن.

=الرَّسْمِيّ-

هر كار يا امريه اى كه از سوى نهادى رسمى صادر شود، آنچه كه از سوى دولت صادر يا اعلام گردد،- مِنَ الْكَلَام و غيره: اعلاميه يا بيانيه ى رسمى؛ «الثِّيَابُ الرَّسْمِيَّة»: لباسهاى رسمى كه در مناسبات ويژه كاركنان دولت پوشند.

=الرَّسْمِيّات-

مراسم معمول در جشنهاى مذهبى و سياسى و جز آنها.

=رَسَنَ-

- رَسْناً الدابَّةَ: بر سر ستور رسن انداخت، ستور را رها كرد تا به ميل خود بچرد.

=الرَّسَن-

ج أَرْسَان و أَرْسُن: مهار كه بر بينى ستور بندند.

=الرَّسْو-

[رسو]: قسمتى از حديث.

=الرُّسُوبِيَّات-

مترادف (الرَّوَاسِب) است.

=الرُّسُوع-

دوالهاى بافته كه در ميان كمان قرار دهند.

=الرَّسُول-

ج رُسْل و رُسُل و أَرْسُل و رُسَلَاء: فرستاده شده، پيامبرى، هر يك از حواريون حضرت مسيح كه مردم را به انجيل بشارت دادند، لقب پيامبر بزرگ اسلام.

=الرَّسُوليّ-

دستورات پاپ اعظم نزد مسيحيان كاتوليك از مقررات و ارشادات و جز آنها.

=الرَّسُوليَّة-

مؤنث (الرَّسُوليّ) است.

=الرَّسُوم-

شترى كه جاى پاى آن بر زمين بماند.

=الرَّسِيّ-

[رسو]: استوار، ثابت، ستون ثابت در ميان چادرها.

=الرَّسِيس-

[رسّ]: ثابت، خردمند، خبر دروغ و نادرست؛ «رَسِيسُ الحُمىَّ»: آغاز تب؛ «رَسِيسُ الحُبِّ»: آغاز عشق و يا بقيه و اثر آن؛ «ريحٌ رَسِيسٌ»: باد نرم و آهسته.

=الرَّسِيع-

آنچه كه چسبيده شده باشد.

=الرَّسِيغ-

من العيش: زندگانى خوش و فراخ،- مِن الطَّعَام: غذاى بسيار.

=الرَّسِيل-

ج أَرْسُل و رُسُل و رُسَلَاء: فراخ و بزرگ، فرستاده، نامه نگار، نامه، اسبى كه با ديگرى براى مسابقه فرستاده شود، بز نر، آنكه در مبارزه و زد و خورد و مانند آن با تو موافق باشد، آب گوارا.

=رَشَّ-

- رَشّاً و تَرْشَاشاً [رشّ] الماءَ: آب پاشى كرد،- تِ السماء: آسمان به خوبى زمين را آب پاشيد،- الشي ءَ: آن چيز را شُست.

=الرَّشّ-

مص،- ج رِشَاش: باران كم و اندك، زدن سخت و دردناك.

=رَشَا-

- رَشْواً [رشو] هُ: به او رشوه داد.

=الرِّشَاء-

ج أَرْشِيَة [رشو]: مطلق ريسمان يابند، طناب سطل.

=الرِّشَاء-

ج رَشاً [رشو] (ن): نام گياهى است.

=الرَّشَاد-

مض،- (ن): گياهى است از تيره ى صليبيها، تندمزه و داراى برگهاى ريز.

=الرَّشَادَة-

ج رَشَاد: صخره، سنگ.

=الرَّشَاش-

[رشّ]: آب و خون و مانند آنها كه ريخته شود.

=الرَّشَّاش-

[رشّ] (ا ع): گونه اى توپ، مسلسل.

=الرَّشَّاف-

بسيار مكنده، آنكه چيزى را بسيار بمكد.

=الرَّشَاقة-

اندام زيبا، سبكبالى در كار.

=رَشَأَ-

- رَشْأً [رشأ] الظبيُ: بچه ى آهو بزرگ و نيرومند شد و با مادرش راه رفت،- تِ الظَّبْيَةُ: آهو بچه زائيد.

=الرَّشَأ-

ج أَرْشَاء [رشأ] (ح): بچه ى آهو كه به راه افتد و حركت كند.

=الرَّشْتَة-

(ط): غذائى است از عدس و رشته، آش رشته. اين واژه فارسى است.

=رَشَحَ-

- رَشْحاً و رَشَحَاناً الإناءُ: آب و مانند آن از ظرف تراوش كرد،- الجسدُ: بدن عرق كرد؛ «لم يَرْشَح لهُ بشي ءٍ»: به او چيزى نداد،- رُشُوحاً الظبيُ: آهو برجست، جست و خيز كرد.

=رَشِحَ-

- رَشَحاً و رَشَحَاناً: از بسيارى عرق بدنش خيس شد.

=رَشَّحَ-

تَرْشِيحاً الغيثُ النبتَ: آن گياه را پرورانيد،- الولدَ: آن پسر را پرورانيد و براى كارى آماده كرد؛ «هو يُرَشَّح لِولَايةِ العَهْد»: او براى ولايت عهدى تربيت و آماده مى شود،- نَفْسَهُ لِلِانْتِخَابَات أو لِغَيرها: او خود را نامزد انتخابات و جز آن كرد،- المالَ: از مال نگهدارى كرد.

=الرَّشْح-

مص، عرق،- (طب): ريزش آب از بينى و آغاز زكام و سرماخوردگى.

=رَشَدَ-

- رُشْداً و رَشَاداً: هدايت شد و راست و استوار گرديد،- امْرَهُ: در كار خود هدايت و راست و استوار شد.

=رَشِدَ-

- رَشَداً: مترادف (رَشَدَ) است.

=رَشَّدَ-

تَرْشِيداً هُ الى كذا و عليهِ و لهُ: او را به چيزى راهنمائى و هدايت كرد،- هُ القاضِي: قاضى درباره او حكم رشد و بلوغ صادر كرد.

=الرُّشْد-

راستى و درستى در راه حق، اين واژه ضد (الغَيّ) است، خرد و درستى؛ «ضاعَ رُشْدُهُ و ثَابَ الى رشدِهِ: توان او از دست رفت و به انديشه و خرد خود بازگشت، رشد و كمال؛ «سِنُّ الرُّشْدِ»: سنّ بلوغ و رشد؛ «بلغ رُشْدَه»: به سن بلوغ رسيد، بالغ شد.

=الرَّشَد-

مترادف (الرَّشاد) است.

=رَشَفَ-

- رَشْفاً و رَشِيفاً و تَرْشَافاً الماءَ و نحوَهُ: آب و مانند آن را مكيد،- الإناءَ: آنچه را كه در ظرف بود نوشيد.

=رَشِف-

- رَشَفاً و رَشَفَاناً: مترادف (رَشَفَ) است.

=رَشَّف-

تَرْشِيفاً الماءَ: در مكيدن آب فزونى كرد، بسيار مكيد.

=الرَّشْف-

آب اندكى كه در ته حوض بازمانده باشد.

=الرَّشَف-

مترادف (الرَّشف) است.

=رَشَقَ-

- رَشْقاً هُ بالسهم: با تير او را زد،- هُ ببصرهِ: بر او چشم دوخت و ويرانگريست؛ «رَشَقهم بِنَظْرةٍ»: بر آنها تيز نگريست،- هُ بلسانِه: بر او زخم زبان زد.

=رَشُقَ-

- رَشَاقَةً العُلامُ: آن جوان زيبا اندام و نيكو شد، در كار خود سبكبال شد.

=الرَّشْق-

صداى قلم بهنگام نوشتن.

=الرشق-

=الرشقة-

=رشم-

=الرشم-

=الرشمة-

=رشن-

=الرشن-

=الرشوة-

=الرشيح-

=الرشيد-

=الرشيش-

=الرشيشة-

=الرشيق-

=الرشيم-

=رص-

=الرصاء-

=الرصاص-

=الرصاصة-

=الرصاصى-

=الرصاف-

=الرصانة-

=رصد-

=الرصد-

=الرصدة-

=الرصراصة-

=رصرص-

=رصص-

=رصع-

=رصف-

=الرصف-

=الرصفة-

=الرصفتان-

=رصن-

=الرصن-

=الرصود-

=الرَّشْق-

مترادف (الرَّشق) است،- ج أرْشاق:

اسم است از (رَشَقَ النَّبل): تير انداز.

=الرَّشَق-

كمان پرتوان كه با شتاب تير اندازد، و در زبان متداول بر تيراندازى پياپى در يك زمان اطلاق مى شود.

=الرَّشْقَة-

(ا ع): بمباردمانهائى كه در يك زمان اطلاق مى شود.

=رَشمَ-

- رَشْماً: نوشت،- بيدر الحنطة: انبار گندم را مهر كرد.

=رَشَمَ-

- رَشَماً: بوى غذا را پيگيرى ميكرد و در پى فرصت خوردن شد.

=رَشَّمَ-

تَرْشِيماً: نوشت.

=الرَّشْم-

اثر باران بر روى زمين.

=الرَّشَم-

اثر باران بر روى زمين، اثر هر چيزى، آغاز روئيدن گياه.

=الرَّشْمَة-

رشمه كه با آن اسب را مهار كنند.

=رَشَنَ-

- رَشْناً و رُشُوناً: در پي بدست آوردن غذا و خوردن آن شد،- الكلبُ فى الإناءِ:

سگ سر خود را درون ظرف كرد.

=الرَّشْن-

جاى بلندى كه از آن آب سرازير مى شود.

=الرَّشَن-

مترادف (الرَّشْن) است.

=الرُّشْوَة-

ج رُشًى و رِشًى [رشو]: رشوه كه معمولا براى باطل كردن حق داده مى شود.

=الرَّشْوَة-

ج رُشًى و رِشًى [رشو]: مترادف (الرُّشْوَة) است.

=الرِّشْوَة-

ج رُشًى و رِشًى [رشو]: مترادف (الرُّشْوَة) است.

=الرَّشِيح-

عرق بدن،- (ن): نام گياهى است.

=الرَّشِيد-

آنكه رشيد و بالغ باشد، هدايت كننده، راهنما.

=الرَّشِيش-

[رشّ] (ا ع): تفنگ مسلسل.

=الرَّشِيشَة-

[رشّ] (ا ع): مسلسل كوچك.

=الرَّشِيق-

ج رَشَق: آنكه در كار خود ماهر و سبكبال باشد، آنكه اندام معتدل و زيبا داشته باشد،- مِن اللَّفْظِ او الخَط: ظريف و خوشبيان يا خوشنويس.

=الرُّشَيْم-

جزئى از تخم گل و گياه.

=رَصَّ-

- رَصّاً [رصّ] الشي ءَ: بعضى از آن چيز را به بعض ديگر چسبانيد.

=الرَّصَّاء-

مؤنّث (الأَرَصّ) است؛ «فخذٌ رَصّاء»: رانى كه به ران ديگر پيوسته و چسبيده باشد.

=الرَّصَاص-

[رصّ] (ك): سرب،- (ا ع):

گلوله و فشنگ كه با هفت تير و يا تفنگ بكار مى رود؛ «قَلَمُ الرصَاصِ»: قلم مداد.

=الرَّصَاصَة-

يك دانه فشنگ، كُره اى از سرب به اندازه ى فندق.

=الرَّصَّاصَة-

[رصّ]: بخيل، سنگ چسبيده بر لب چاه كه آب از آن روان باشد.

=الرَّصَاصى-

آنچه كه به رنگ سرب باشد.

=الرِّصَاف-

ج رَصَف و رُصُف: استخوانهاى پهلو، سوراخ پيكان در تير، عصب اسب.

=الرَّصَانة-

ثبات و آرامش.

=رَصَدَ-

- رَصْداً و رَصَداً هُ: ويرا مراقبت كرد، بر سرِ راه او نشست تا به وى آسيب رساند.

=رُصِدَ-

المكانُ: در آن مكان يكبار باران آمد.

=رَصَّدَ-

تَرْصِيداً الحسابَ: به حساب رسيدگى كرد و آنرا شمرد و آماده نمود.

=الرَّصْد-

مص،- أرصاد: باران كم يا گياه و علفِ اندك؛ «رَصْدُ الأَفْلَاكِ»: مطالعه ى گردش ستاره ها در آسمان- ستاره شناسى.

=الرَّصَد-

ج أَرْصَاد: راه، نگهبانان و پاسداران و خدمتگزاران كه مراقبت و ديده بانى كنند. اين واژه در مفرد و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود و نيز در جمع (أرْصَاد) گويند. و در زبان متداول واژه ى (الرَّصَد) بمعناى نرده و حِفاظ است كه ديوانگان و جز آنها را در پشت آن نگهدارى كنند.

=الرَّصْدَة-

ج رِصَاد: يكبار بارندگى.

=الرَّصْرَاصَة-

[رصرص]: زمين سفت و سخت، سنگى كه بر لب دهانه ى چاه آب روان چسبيده باشد.

=رَصْرَصَ-

رَصْرَصَةً [رصرص] البناءَ: ساختمان را محكم و استوار كرد،- فِى الْمَكَانِ: در آن جاى ثابت ماند.

=رَصَّصَ-

تَرْصِيصاً [رصّ] هُ: به معناى (رَصَّهُ) است، بر روى آن چيز سرب ماليد.

=رَصَعَ-

- رَصْعاً هُ بيدهِ: با دست خود او را زد، هُ بِالرُّمح: سخت او را با نيزه زد،- السّنَانَ فى المَطْعُونِ: نيزه را در بدن زخمى فرو برد،- الحَبَّ: دانه را در ميان دو سنگ كوبيد.

=رَصِعَ-

- رَصَعاً بالطِّيب: خود را با عطر خوشبو كرد،- بِالشَّي ءِ: به آن چيز چسبيد.

=رَصَّعَ-

تَرْصِيعاً الشي ءَ: آن چيز را اندازه گرفت و بافت،- الذهبَ بِالجَوَاهِرِ: طلا را با جواهر آراست،- العِقْدَ بِالْجَوَاهِر: گردن بند را با جواهر به رشته كشيد و آراست.

=رَصَف-

- رَصْفاً الحجارةَ: سنگها را كنار هم چيد،- المُصَلِّي قَدَميهِ او بين قَدَمَيْهِ: نمازگزار گامهاى خود را بهم نزديك كرد يا بهم چسبانيد.

=رَصِفَ-

- رَصَفاً تْ أَسنانُهُ: دندانهاى او بهم پيوسته و آراسته شد.

=رَصُفَ-

- رَصَافَةً العملُ: آن كار محكم و استوار شد.

=رُصِفَ-

رَصْفاً تْ أَسنانُهُ: مترادف (رَصِفَتْ) است.

=الرَّصَف-

سنگهاى روى هم چيده شده در مسيل آب، سدّ كه در جلوى آب رودخانه بندند.

=الرَّصَفَة-

واحد (الرصَف) است.

=الرَّصَفَتَانِ-

(ع ا): دو عصب كه هر يك درون كاسه ى زانو ميباشند، دو كاسه ى زانو.

=رَصُنَ-

- رَصَانَةً العقلُ و غيرُهُ: خِرد و جز آن محكم و استوار و ثابت شد.

=رَصَّنَ-

تَرْصِيناً الشي ءَ معرفةً: آن چيز را خوب دانست.

=الرَّصَن-

(ن): نام گياهى است.

=الرَّصُود-

ماده شترى كه در انتظار نوبت

=الرصيد-

=الرصيص-

=الرصيصة-

=الرصيعة-

=الرصيف-

=الرصيفة-

=الرصين-

=رض-

=الرض-

=رضى-

=الرضا-

=الرضى-

=الرضاء-

=الرضاب-

=الرضاخة-

=الرضاض-

=الرضاع-

=الرضاعة-

=الرضام-

=رضب-

=الرضة-

=رضح-

=الرضح-

=الرضحة-

=الرضخ-

=الرضراض-

=الرضراضة-

=رضرض-

=رضض-

=رضع-

=الرضع-

=الرضعة-

=رضف-

=الرضف-

=الرضفة-

=رضم-

=الرضم-

=الرضمة-

=رضوى-

=الرضوعة-

=الرضوي-

نوشيدن آب باشد.

=الرَّصِيد-

آنكه مراقبت و ديده بانى كند؛ «رَصيدُ الحسابِ»: باقيمانده ى هر حسابى پس از رسيدگى و حساب كردن.

=الرَّصِيص-

[رصّ]: آنچه كه اجزاء آن بهم پيوسته باشد.

=الرَّصِيصَة-

ج رَصَائِص: مؤنث (الرَّصِيص) است.

=الرَّصِيعَة-

ج رَصَائِع: دانه ى كوبيده، حلقه يا زيور گرد در شمشير يا زين و جز آنها، گِرِهِ لِگام.

=الرَّصِيف-

نظير، يار و همدم، پياده رو؛ «عملٌ رَصِيفٌ»: كار استوار و محكم.

=الرَّصِيفَة-

مؤنث (الرَّصِيف) است، روزنامه.

=الرَّصِين-

مرد با وقار، دردمند، آنكه نتواند نياز دوستش را برآورد؛ «عَقْلٌ رصينٌ»:

خِردى استوار و پايدار.

=رَضَّ-

- رَضّاً [رضّ] هُ: آنرا كوبيد و خُرد كرد، او را صدمه اى زد.

=الرَّضّ-

ج رُضُوض [رضّ]: صدمه كه بر جسم انسان وارد آيد ولى زخم نكند،- (ط):

خرما كه پس از درآوردن هسته در شير خيسانده شود.

=رَضَّى-

تَرْضِيَةً [رضو] الرجُلَ: آن مرد را راضى و خوشنود كرد، به او چيزى داد تا راضى و خوشنود شود.

=الرَّضَا-

مصدر (رَضِي) به معناى (الرضَى) است.

=الرِّضَى-

بسندگى و اكتفا، قبول و موافقت، خورسندى؛ «عَن رِضًى»: با طيب خاطر و رضايت.

=الرِّضَاء-

اسم است از (رَضِيّ).

=الرُّضَاب-

آب دهان، لعاب عسل، سرماخوردگى، حبه ى يخ يا قند و مانند آنها، مشك دان؛ «ماءٌ رُضَابٌ»: آب گوارا.

=الرُّضَاخة-

عطاى كم.

=الرُّضَاض-

[رضّ]: جاى صدمه بر بدن.

=الرَّضَّاع-

بسيار شيرده، پست و فرومايه.

=الرَّضَاعَة-

اسم است از (الإرْضَاع)، بادى كه ميان دبور و جَنوب مى وزد.

=الرِّضَاعة-

اسم است از (الإرْضَاع).

=الرَّضَّاعة-

شيشه ى شير كودك كه با آن شير خورد.

=الرَّضَام-

مترادف (الرَّضْم) است.

=رَضَبَ-

- رَضْباً الريقَ: لعاب دهان را مكيد،- تِ السمَاءُ: آسمان باريد،- المطرُ:

باران فرود آمد.

=الرَّضَّة-

[رضّ]: صدمه يا ضربه كه بر بدن انسان وارد شود ولى زخم نكند.

=رَضَحَ-

- رَضْحاً النوى أو الحصى: هسته يا ريگ را خرد كرد،- رأسَهُ بِالْحَجَر: با سنگ بر سر او صدمه وارد كرد.

=الرَّضْح-

عطا و بخشش كم و اندك.

=الرَّضْحَة-

ج رِضَاح: هسته كه از زير سنگ با فشار در رود يا بپرد.

=رَضَحَ-

- رَضْحاً النوى أو الحصى: هسته يا ريگ را خُرد كرد،- لهُ: به او فروتنى كرد،- لِلحقّ: به حق اقرار و اعتراف كرد.

=الرَّضْخ-

عطا و بخشش كم، خبرى كه بشنوى ولى آنرا باور نكنى.

=الرَّضْرَاض-

[رضرض]: شن ريزه ى كوچك، سنگريزه كه بر روى زمين ريخته شده و روان باشد.

=الرضْرَاضة-

[رضرض]: سنگى كه بر روى زمين افتاده و دائم در حركت باشد.

=رَضْرَضَ-

رَضْرَضَةً [رضرض] هُ: آن چيز را خوب نكوبيد.

=رَضَّضَ-

تَرْضِيضاً [رضّ] الشي ءَ: آن چيز را بسيار كوبيد.

=رَضَعَ-

- رَضْعاً و رَضَعاً و رَضِعاً و رَضَاعاً و رِضَاعاً و رَضَاعَةً و رِضاعةً الولدُ أُمَّهُ: كودك از پستان مادرش شير مكيد،– رَضَاعَةً: پست و فرومايه شد.

=رَضِعَ-

- رَضْعاً و رَضَعاً و رَضِعاً و رَضَاعاً و رِضَاعاً و رَضَاعَةً و رِضَاعةً الولدُ امَّهُ: كودك از پستان مادرش شير مكيد.

=الرَّضَع-

پست و فرومايگى، نخلهاى خرد و كوچك.

=الرَّضِع-

ج رُضُع: فرومايه، لئيم.

=الرضَعَة-

مفرد (الرضَع) است براى نخلهاى كوچك.

=رَضَفَ-

- رَضْفاً اللبنَ: شير را بر روى سنگ داغ گرم كرد،- اللحمَ: گوشت را بر روى سنگ داغ پخت،- هُ: ابزار داغ كننده بر روى آن كشيد.

=رَضَّفَ-

تَرْضِيفاً هُ: او را خشمگين كرد همانگونه كه بر سنگ داغ گرم شود.

=الرَّضْف-

سنگ داغ و آتشين؛ «هو على الرَّصْف»: او سرگشته و نگران است،- (ع ا): استخوانهاى گرد و متحرك مانند انگشتان كه در كاسه ى زانوى انسان است.

=الرَّضْفَة-

مفرد (الرَّضْف) است،- (ع ا):

استخوان گرد و متحرك كه در سر زانوى انسان است و در زبان متداول به آن (صَابُونة الركْبَة) گويند.

=الرَّضَفَة-

ج رَضَف و رَضَفَات: لغتى است در واژه ى (الرضْفة)، نشانى كه با سنگ داغ نقش كنند.

=رَضَمَ-

- رَضْماً البيتَ: خانه را با سنگهاى بزرگ كه روى هم چيده شود ساخت.

=الرَّضْم-

سنگهاى درشت كه بر روى هم چينند و ساختمان بنا كنند.

=الرَّضَم-

مترادف (الرضْم) است.

=الرَّضْمَة-

مفرد (الرَّضْم) است.

=رَضْوَى-

[رضو]: نام كوهى است در حجاز بين مدينه و شهر ينبع.

=الرَّضُوعَة-

زني كه به كودك خود شير دهد.

=الرَّضَوِيّ-

[رضو]: منسوب به (رَضْوى) است.

=رَضِيَ-

- رُضاً و رِضًا و رُضًى و رِضًى و رُضْواناً و رِضْواناً و مَرْضَاةً [رضو] عنهُ و عليهِ: از او راضى شد. اين واژه ضد (سَخَطَ) است؛ «رَضِيَ اللّهُ عن فُلان و رُضِيَ عنهُ»: خداوند از او راضى و خوشنود باشد،- الشي ءَ و بهِ و عنهُ: آن چيز را برگزيد و به آن قناعت كرد،- لِنَفْسِهِ بِكَذا:

به چيزى براى خود قانع شد؛ «رَضِيَ مِن الغَنِيمَةِ بِالايَابِ»: از گرفتن غنيمت جنگ به

=الرضي-

=الرضية-

=الرضيح-

=الرضيخ-

=الرضيخة-

=الرضيض-

=الرضيع-

=الرضيف-

=الرضيفة-

=الرضيم-

=الرطاب-

=رطب-

=الرطب-

=الرطبة-

=رطل-

=الرطل-

=رطم-

=الرطمة-

=رطن-

=الرطوبة-

=الرطيب-

=الرطيلاء-

=الرطينى-

=رعى-

=الرعائي-

=الرعاب-

=الرعابة-

=الرعاد-

=الرعاش-

=الرعاع-

=الرعاف-

=الرعافي-

=الرعاوي-

=الرعاية-

اين راضي شد كه بسلامت برگردد.

=الرَّضِيّ-

[رضو]: ضامن،- ج أرضِيَاء و رُضَاة:

خوشنود، آنكه ناراضى نباشد و قانع باشد، دوستدار.

=الرَّضِيَّة-

مؤنث (الرَّضِيّ) است؛ «بِنَفْسٍ رَضِيَّةٍ»: با طيب خاطر.

=الرَّضِيح-

هسته ى كوفته و خرد شده.

=الرَّضِيخ-

هسته ى شكسته شده.

=الرَّضِيخَة-

مترادف (الرُّضَاخة) است.

=الرَّضِيض-

[رضّ]: شكسته و خرد شده، آنكه كوفته شده باشد.

=الرَّضِيع-

ج رُضَعَاء: مترادف (الراضِع) است، فرومايه؛ «رَضِيعُكَ»: برادر شيرى تو؛ «انتَ رَضِيعُهُ»: تو برادرى شير او مى باشى؛ «انتُما رَضِعَانِ»: شما دو برادر شيرى با هم هستيد:

«رضيعُ اللُّؤمِ»: آنكه از كودكى فرومايه است.

=الرَّضِيف-

سنگ داغ و سوزان، گوشتى كه بر روى سنگ داغ پخته شود، شيرى كه با انداختن سنگريزه هاى داغ و آتشين در آن جوش آيد.

=الرَّضِيفَة-

شيرى كه با سنگ داغ جوش آيد، شكنبه ى پاك كرده كه در آن گوشت خرد شده ريزند و با افكندن سنگ داغ و سوزان در آن گوشتها را بپزند.

=الرَّضِيم-

«بَيْتٌ رَضِيمٌ»: خانه اى كه با سنگ ساخته شده باشد.

=الرَّطَّاب-

ج رَطَّابُون: فروشنده ى خرماى تازه (رطب).

=رَطَبَ-

- رَطَابَةً البُسْرُ: غوره ى خرما رُطب شد،- هُ: به او رطب خورانيد،- رَطْباً و رُطُوباً الدَّابَّةَ: به ستور رطب خورانيد.

=رَطِبَ-

- رُطُوبَةً و رَطَابَةً: تر يا خيس شد. اين واژه ضد (يَبسَ) است، نم دار شد، آن چيز نرم شد.

=رَطُبَ-

- رَطَابَةً البُسرُ: غوره ى خرما رطب شد،- رُطُوبَةً و رَطَابَةً: آن چيز نم دار شد.

=رَطَّبَ-

تَرْطِيباً البُسْرُ: غوره ى خرما رطب شد،- الثَوبَ و نحوَهُ: پيراهن و مانند آن را خيس كرد.

=الرُّطْب-

چمن زار سبز و پر از گياه.

=الرَّطْب-

تر، نمناك. ضدّ (اليَابِس) است، شاخه ى نرم و تازه ى درخت، پَر تازه و مانند آنها.

=الرُّطُب-

مترادف (الرُّطْب) است.

=الرُّطَب-

ج رِطَاب و أَرْطَاب: خرماى رسيده و تازه، رُطَب.

=الرَّطْبَة-

(ن): گياهى است از تيره ى علفيها و داراى شكوفه هائى به رنگ بنفشه، يونجه.

=الرُّطَبَة-

مفرد (الرطَب) است، يك دانه رطب.

=رَطَلَ-

- رَطْلًا الشي ءَ: آن چيز را با رطل وزن كرد،- الرجُلُ: آن مرد دويد.

=رَطَّلَ-

تَرْطِيلًا الشي ءَ: آن چيز را با رطل وزن كرد،- الشَّعرَ: موى خود را با روغن نرم كرد و آنرا شانه زد و فرو هشته كرد،- الرجُلُ: دو گوش آن مرد آويخته شد.

=الرَّطْل-

اسب چابك و سبك رو، نوجوان باريك اندام،- مِنَ الرجال: مرد سست و نرم، مرد احمق، پيرمرد سالخورده و ناتوان،- ج أرْطال: وزنى معادل دوازده اوقيّه يا ٢٥٦٤ گرم.

=الرَّطْل-

اسب سبك رو، نوجوان باريك و تازه بالغ،- مِن الرّجال: مرد سست و نرم،- ج أَرْطَال: دوازده اوقيه يا ٢٥٦٤ گرم.

=رَطَمَ-

- رَطْماً هُ: او را در گل و لاى يا به كارى سخت كه نتواند از آن خارج شود انداخت.

=رُطِمَ-

البعيرُ: شتر به بيمارى يبوست و خشكى مزاج دچار شد.

=الرُّطْمَة-

كار يا امرى كه در آن راههاى تدبير بسته شده باشد.

=رَطَنَ-

- رَطَانَةً و رِطَانَةً لهُ: با زبان غير عربى با وى سخن گفت.

=الرُّطُوبة-

مص، حالتى است كه در آن چيزى يا مكاني با آب يا شبنم يا بخار و يا ابر نمناك يا تر گردد.

=الرَّطِيب-

مترادف (الرَّطْب) است؛ «عيْشٌ رَطِيبٌ»: زندگى خوش و فراخ و گوارا.

=الرُّطَيْلَاء-

[رطل] (ح): اين كلمه تصحيف يا تغيير داده شده از واژه ى (رُتَيْلَاء) است.

=الرُّطَيْنَى-

[رطن]: سخن نامفهوم.

=رَعَى-

- رَعْياً و رِعَايَةً و مَرْعىً [رعي] تِ الماشيةُ الكلأ: ستور در ميان علفها رفت و چريد،- المَاشيةَ: ستور را در ميان گياه و علف چرانيد،- النّجومَ: ستارگان را مراقبت كرد،- رِعَايَةً الأَميرُ رَعِيَّتَهُ: امير يا حاكم امور رعيت خود را خوب اداره كرد،- عليهِ حُرمَتَهُ: احترام او را نگهداشت،- الأَمْرَ: آن امر را رعايت كرد؛ «رَعَى الْعَهْدَ»: پيمان را محترم شمرد و رعايت كرد.

=الرَّعَائِيّ-

ويژه ى سرپرستى روحانى است مانند بطريرك و اسقف مسيحيان؛ «رِسَالَةٌ رعائيّة»: دعوت مذهبى و روحانى.

=الرَّعَّاب-

افسونگر، آنكه با ورد و افسون داد و ستد كند.

=الرَّعَّابة-

آنكه مردم را بسيار بترساند.

=الرَّعَّاد-

ابرى كه پر سر و صدا و تندر باشد، آنكه بسيار سخن گويد،- (ح): نوعى ماهى است كه در بدن آن نيروى برق مى باشد و هرگاه كسى آنرا لمس كند دستش را مى لرزاند و بى حس مى كند نام ديگر آن (سَمَكَةُ الرَّعْد) است كه به آن ماهى برقى گويند.

=الرُّعَاش-

بيمارى رعشه يا لرزش اندام در انسان.

=الرَّعَاع-

[رعّ]: مردم پست و فرومايه.

=الرُّعَاف-

خون كه از بينى بيرون آيد، باران بسيار.

=الرَّعَّاف-

آنكه بسيار خون از بينى او بيرون آيد.

=الرُّعَافِيّ-

مرد بخشنده و عطا بخش.

=الرَّعَاوِيّ-

[رعي]: مترادف (الرَّعَائِيّ) است.

=الرِّعَاية-

[رعي]: مص، زيركى و آگاهى،

=رعب-

=الرعب-

=رعبل-

=الرعة-

=رعد-

=الرعد-

=الرعدة-

=الرعديد-

=الرعديدة-

=رعرع-

=رعش-

=الرعش-

=الرعشاء-

=الرعشة-

=الرعشيش-

=رعف-

=رعن-

=الرعن-

=الرعونة-

=الرعوي-

=الرعوية-

=الرعي-

=الرعيان-

=الرعيب-

=الرعية-

=الرعيش-

=رغا-

=رغى-

=الرغاب-

=الرغام-

=الرغامى-

=الرغاوى-

=الرغاوة-

=الرغاية-

=رغب-

حمايت؛ «مركز رِعَايةِ الطِّفل»: مركز بهداشت كودكان؛ «شرطُ مُعَامَلَةِ الدُّوَلِ الأَكْثَر رِعَايةً»:

شرط داد و ستد با كشورهاى برتر از ديگر كه بيشتر مراعات كنند، و در زبان متداول بمعناى خارش سخت بدن است.

=رَعَبَ-

- رَعْباً و رُعْباً: ترسيد،- الرَّجُلَ: آن مرد را ترسانيد،- رَعْباً الْإنَاءَ اوِ الْحَوْضَ: ظرف يا حوض را پر از آب كرد،- السّنامَ و نحوَهُ:

كوهان را به درازا بريد.

=رَعَّبَ-

تَرْعِيباً و تَرْعَاباً الرجُلَ: آن مرد را ترسانيد،- الإناءَ: آن ظرف را پر كرد،- السَّنامَ: كوهان را به درازا بريد.

=الرُّعْب-

ترس، مترادف (الفَزَع) است.

=الرَّعْب-

وِرد و افسون و جز آنها.

=الرُّعُب-

ترس.

=رَعْبَلَ-

رَعْبَلَةً [رعبل] اللَّحْمَ: گوشت را قطعه قطعه كرد تا آتش بدرون آن رخنه كند و آن را بپزد،- الثَّوبَ: پيراهن را پاره پاره كرد.

=الرِّعَة-

[ورع]: اجتناب و دورى از گناهان، حالت و شأن.

=رَعَدَ-

– رَعْداً و رُعُوداً السحابُ: ابر صداى تندر را به گوش رسانيد.

=الرَّعْد-

مص، تندر، رعد.

=الرَّعْدَة-

نگرانى و سرگردانى كه از ترس و مانند آن پديد آيد.

=الرِّعْدة-

مترادف (الرَّعْدة) است.

=الرِّعْدِيد-

ج رَعَادِيد: ترسوى بسيار لرزان.

=الرِّعْدِيدة-

ج رَعَادِيد: مترادف (الرعدِيد) است.

=رَعْرَعَ-

رَعْرَعَةً [رعرع] هُ اللّهُ: خداوند آن را رويانيد،- المَاءُ: آب بر روى زمين موج زد،- الفَرَسَ: سوار بر اسب شد تا آن را رام كند.

=رَعِشَ-

- رَعَشاً: لرزيد يا او را لرزه گرفت.

=رَعَّشَ-

تَرْعِيشاً هُ: او را ناتوان كرد.

=الرَّعِش-

آنكه لرزه گرفته باشد، ترسو، مرد شتابان به سوى جنگ يا به كار نيك.

=الرَّعْشاء-

من النوق: ماده شتر شتابان در راه كه بسيار تكان خورَد،- مِن النّعامِ: شتر مرغ تندرو.

=الرَّعْشَة-

سبكبالى و لرزش در هوى و هوس. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الرِّعْشَة-

شتاب؛ «رِعْشةُ الحُمىَّ»: لرزيدن كه در پى آن تب و درد پديد آيد.

=الرِّعْشِيش-

[رعش]: ترسو، آنكه شتابان به سوى جنگ يا كار نيك رود.

=رَعِفَ-

- رَعَفاً الدمُ: خون از بينى روان شد،- رَعَفاً و رَعْفاً و رُعَافاً الرّجُلُ: خون از بينى آن مرد روان شد.

=رَعَنَ-

- رَعْناً: احمق شد، در سخن خود نادانى بخرج داد، سست شد،- تْهُ الشمسُ:

آفتاب به مغز سر او آسيب رسانيد بطوريكه افتاد و بى هوش شد.

=رَعِنَ-

- رَعَناً: احمق و نادان شد، سخن پوچ و به رويه گفت، سست شد.

=رَعُنَ-

- رُعُونَةً: مترادف (رَعِنَ) است.

=الرَّعْن-

ج رِعَان و رُعُون: دماغه ى كوه، كوه دراز و بلند.

=الرُّعُونة-

مص، نادانى و بى خيالى.

=الرَّعَوِيّ-

[رعي]: مترادف (الرَّعائيّ).

=الرَّعَوِيَّة-

[رعي]: همشهريگرى يا صفت هموطن است.

=الرَّعْي-

[رعي]: مص؛ «رَعْياً لك»: نگهدار تو باشد. در اينجا واژه (رَعْياً) مفعول به فعل محذوفى است و تقدير آن (اسْالُ اللّه رَعْياً لك) مى باشد.

=الرِّعْي-

ج أَرْعَاء [رعي]: گياه و علف؛ «رِعْي الإبِلِ» (ن): نام گياهى است؛ «رِعْي الحَمَامِ» (ن): گياهى است كه در قديم اهميت طبى داشته و گونه هاى مختلفى دارد از آن جمله (رِعْي الحَمَام البُسَتانِي) است كه براى زينت كشت مى شود.

=الرَّعَيَان-

گرى، خارش بدن.

=الرَّعِيب-

ترسوى هراسان، مرد چاق و پر چربى.

=الرَّعْيَة-

[رعي]: اسم است از (رَعَى).

=الرَّعِيَّة-

ج رَعَايَا: ستور چرنده، ستور كه به چرا برده شود، قوم، عامّه ى مردم كه سرپرستى بر آنها حاكم باشد؛ «رَعِيَّة الملكِ»: رعاياى پادشاه؛ «رَعِيَّة الأسقف»: پيروان أسقف؛ «رَعَايَا الدَّولَة»: اتباع دولت كه داراى يك نوع شناسنامه باشند.

=الرَّعِيش-

مترادف (الرَّعِش) است بمعناى لرزان.

=رَغَا-

- رُغَاءً [رغو] البعيرُ أو النعامُ أو الضبعُ: شتر يا شتر مرغ يا كفتار بانگ زد و صدا كرد،- الصبِيُّ: آن كودك سخت گريست،- الرعْدُ: تندر سخت آواز داد،- رُغَاءً و رَغْواً هُ: او را خوار و زبون كرد،- رَغْواً اللبنُ و نحوُهُ: شير يا مانند آن كف كرد.

=رَغَّى-

تَرْغِيَةً اللبنُ و نحوهُ: مترادف (رَغَا) است،- فلاناً: فلانى را خشمگين كرد، او را خوار و زبون كرد.

=الرَّغَاب-

من الأرض: زمين نرم كه آب باران در آن فرو رود و آب بر آن روان نشود مگر از باران بسيار.

=الرُّغَام-

ج أَرْغِمَة: آب بينى. نام ديگر آن (المخاط) است.

=الرَّغَام-

خاك يا ماسه كه با آب آميخته شده باشد.

=الرُّغَامَى-

مترادف (الأَنْف) است بمعناى بينى.

=الرُّغَاوى-

[رغو] من اللبن: شير كه روى آن چربى باشد، سرشير.

=الرَّغَاوَى-

من اللبن: مترادف (الرُّغَاوَى) است.

=الرِّغَاوَة-

من اللبن: مترادف (الرُّغَاوَى) است.

=الرُّغَاية-

من اللبن: مترادف (الرُّغَاوَى) است.

=الرِّغَايَة-

من اللبن: مترادف (الرُّغَاوَى) است.

=رَغِبَ-

- رَغْباً و رُغْباً و رَغْبَةً فيهِ: او را خواست و دوست داشت،- عنهُ: از او روى گردان شد و وي را رها كرد،- بهِ عن غيره: او را بر ديگرى ترجيح داد،- رَغَباً و رَغْبَى و رُغْبَى و رُغْبَةً و رَغَبَةً و رَغَبوناً و رَغَبَاناً و رَغْباءَ الَيهِ: نسبت به او زارى و خوارى نمود و دعا كرد.

=رغب-

=الرغب-

=رغد-

=الرغد-

=رغف-

=رغل-

=الرغلة-

=رغم-

=الرغم-

=الرغوب-

=الرغوة-

=الرغيب-

=الرغيبة-

=الرغيد-

=الرغيدة-

=الرغيف-

=رف-

=الرف-

=رفا-

=رفى-

=الرفاء-

=الرفات-

=الرفادة-

=الرفاس-

=الرفاش-

=الرفاع-

=الرفاعة-

=الرفاغة-

=الرفاغية-

=الرفاف-

=الرفاق-

=الرفاقة-

=الرفال-

=الرفاهة-

=الرفاهية-

=رَغَّبَ-

تَرْغِيباً هُ: آنچه را كه ميخواست بوي داد،- هُ فى الشي ءِ: او را به آن چيز تشويق و ترغيب كرد.

=الرُّغُب-

من الأَرض: مترادف (الرَّغَاب) است.

=الرَّغَب-

مرغوب، خواسته شده.

=الرَّغِب-

«طريقٌ رَغِب» ج رُغُب: راه فراخ و پهن.

=رَغِدَ-

- رَغَداً عيشُهُ: زندگى او خوب و فراخ شد.

=رَغُدَ-

- رَغَادَةً عيشُهُ: مترادف (رَغِدَ) است.

=الرَّغْد-

زندگى خوش و فراخ.

=الرَّغَد-

مترادف (الرَّغْد) است، ج راغِدُ مانند (خَدَمَ جمع خادِم) بمعناى آنكه در فراخ زندگى باشد؛ «قومٌ رَغَدٌ و نِسَاءٌ رَغَدٌ»: قوم يا زنانى كه در فراخ زندگى باشند.

=رَغَفَ-

- رَغْفاً العجينَ: خمير را گرد آورد و چانه كرد،- البَعِيرَ: به شتر بزر و آرد و مانند آنها را خورانيد.

=رَغَلَ-

النحاسَ و غيرَهُ: روى مس و جز آنرا آب نقره يا طلا كشيد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الرَّغْلَة-

آب نقره يا طلا كه بر روى مس كشند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=رَغَمَ-

- رَغْماً هُ: او را خوار و مقهور كرد،- الشي ءَ: آن چيز را خوار كرد و مكروه دانست،- انْفَهُ لِلّه: به درگاه خداوند متعال با كراهت فروتنى كرد،– رَغْماً و رَغَماً انْفَهُ لِلّهِ: به معناى (رَغَمَ) است.

=رَغِمَ-

- رَغْماً و رَغَماً هُ: او را ناپسنديه تلقى كرد، مكروه دانست،- انْفَهُ لِلّهِ: به معناى (رَغَمَ) است.

=رَغَّمَ-

تَرْغِيماً هُ: او را خوار و زبون كرد،- فُلانٌ انْفَهُ: فلانى فروتن شد.

=الرُّغْم-

ستم، خوارى، ناپسندى؛ «اتى على رُغْمِهِ»: بر خلاف ميل خود آمد، خاك.

=الرَّغْم-

مترادف (الرُّغْم) است؛ «رَغْمَ كذا او رَغْمَ أَن»، و «رَغْماً عَن»، و «على الرَّغْمِ من و بالرَّغْمِ من»، و «بِالرَّغْمِ عن»، و «بِالرَّغْمِ من أن»: هر يك از تعبيرات مذكور به معناى بر خلاف ميل و خواسته ى چيزى مى باشد.

=الرَّغْم-

مترادف (الرُّغم) است.

=الرَّغُوب-

مترادف (الرَّاغِب) است.

=الرُّغْوَة-

[رغو] من اللبن: چربي روى شير، سرشير.

=الرَّغْوَة-

ج رُغًى من اللبن: چربي روى شير.

=الرَّغْوَة-

مترادف (الرَّغْوَة) است.

=الرَّغِيب-

ج رِغَاب: مرد فراخ شكم يا شكم گُنده؛ «حِمْلٌ رَغِيبٌ»: بارى سنگين.

=الرَّغِيبَة-

ج رَغَائِب: مؤنث (الرَّغِيب) است، كارى پسنديده، بخشش بسيار.

=الرَّغِيد-

مترادف (الرَّغْد) است.

=الرَّغِيدة-

غذائى كه از شير جوشانده و آرد تهيه كنند، فِرنِي.

=الرَّغِيف-

ج أَرْغِفَة و رُغْف و رُغُف و رُغْفان و تَرَاغِيف: چانه ى خمير، خمير نازك كه از آن نان پزند.

=رَفَّ-

- رَفّاً [رفف]: بسيار خورد،- اللَّبنَ:

همه روزه شير خورد،- شفتيهِ: لبانِ او را مكيد،- الدابَّةَ: به ستور گياه و كاه خورانيد، بهر صورتى كوشيد تا خدمتى بكند،- هُ: به او خدمت و نكوئى كرد،- الناسُ بهِ: مردم به گرد او در آمدند،- به: او را گرامى داشت،- الى كذا: به چيزى خوشنود شد،- النباتُ: گياه از سرسبزى و تازگى جنبيد،- تِ العينُ: چشم تكان خورد،- البرقُ: برق درخشيد،– رَفّاً البيتَ:

براى خانه طاقچه ساخت،- ثَوبَهُ: پيراهن خود را به پيراهنى ديگر دوخت تا دامن آن گشاد شود،– رَفّاً و رَفِيفاً لونُهُ: رنگ او درخشيد.

=الرَّفّ-

مص، گروه ستوران يا پرندگان، ماسه ى نرم، آغل گوسفند، پيراهن نرم،- ج رُفوف و رِفاف: رف؛ «وضعه على الرَّفِّ»: آن را به يكسو انداخت، اهمال كرد.

=الرِّفّ-

گروه شتران، جيره ى هر روزه ى شتران از آب.

=رَفَا-

- رَفَواً [رفو] الثوبَ: جامه را دوخت و نيكو كرد،- هُ: ترس او را از بين برد و آرام داد، نيازمندى او را بر آورد.

=رَفَّى-

تَرْفِيَةً العريسَ: داماد را دعا كرد و او را با گفتن (بِالرِّفَاءِ وَ الْبَنِين) تبريك گفت.

=الرَّفَاء-

[رفأ و رفو]: لحيم كردن، رفو كردن، پيوستگى و اتفاق.

=الرَّفَّاء-

[رفأ]: رفوگر لباس.

=الرُّفَات-

مال اندكى كه از دست رفته باشد، آنچه كه شكسته و پوسيده شده باشد، استخوانهاى مرده.

=الرِّفَادة-

زين، عرق گير زير زين يا پالان، باند يا پارچه اى كه بر روى زخم بندند.

=الرِّفَاس-

ريسمانى كه با آن دست شتر را به بازويش بندند.

=الرَّفَّاش-

آنكه گندم و مانند آن را با بيل به يكسو ريزد.

=الرَّفَاع-

جمع آورى و برداشت غلّه، حمل غلّه به خرمنگاه.

=الرِّفَاع-

مترادف (الرَّفَاع) است.

=الرُّفَاعة-

من الصوت: آواز رسا و بلند.

=الرَّفَاعة-

من الصوت: آواز رسا و بلند.

=الرِّفَاعَة-

من الصوت: آواز رسا و بلند.

=الرَّفَاغَة-

فراخى در زندگى.

=الرَّفَاغِيَة-

فراخى در زندگى.

=الرَّفَّاف-

[رفف]: صيغه ى مبالغه است بر وزن (فَعّال) بمعناى بسيار درخشنده.

=الرِّفَاق-

ج رُفُق: ريسمانى كه با آن بازوى شتر را بندند.

=الرُّفَاقَة-

ج رِفَاق و رِفَق و رُفَق و أَرْفَاق: ياران همسفر.

=الرَّفَال-

من الشَّعر: موى بلند و دراز.

=الرَّفَاهَة-

فراخ زندگى و رفاه آن.

=الرَّفَاهِيَة-

مترادف (الرَّفاهَة).

=رَفَأَ-

- رَفْأً [رفأ] الثوبَ: شگافتگى جامه را رفو كرد و آنرا دوخت،- بَيْنَهم: ميان آنها را اصلاح و آشتى داد،- السفينةَ: كشتى را به ساحل نزديك كرد.

=رَفَّأَ-

تَرْفِئَةً و تَرْفِيئاً هُ: به او تبريك و تهنيت

=رفت-

=الرفت-

=الرفة-

=رفخ-

=رفد-

=الرفد-

=الرفدة-

=الرفراف-

=اين تعبير در زبان متداول رايج است،-

=رفرف-

=الرفرف-

=رفس-

=الرفس-

=الرفسة-

=رفش-

=الرفش-

=الرفشاء-

=رفض-

=الرفض-

=رفع-

=الرفعة-

=الرفغ-

=رفق-

گفت و با عبارت (بالرّفاء و البَنِين) يعنى با همبستگى و شادى و فرزند آوردن وي را دعا كرد.

=رَفَتَ-

- رَفْتاً: شكسته و ريز و كوبيده شد،- الشيْ ءَ: آن چيز را شكست و خُرد كرد،- العَظْمُ: استخوان پوسيده شد،- الحَبْلُ: ريسمان بريد.

=الرُّفَت-

آنكه هر چيز را خُرد و ريز ريز كند، كاه.

=الرُّفَة-

[ورف]: كاه.

=الرِّفَة-

[ورف]: مص، گياه سبز و تازه.

=رَفَخَ-

العجينُ: خمير ترش شد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=رَفَدَ-

- رَفْداً هُ: او را كمك و يارى كرد، به وى چيزى عطا كرد و بخشيد،- الحائِطَ:

بر ديوار تكيه گاه بست،- الدّابَّةَ و عَليها: براى ستور رفاده (عرقگير زير پالان) بست.

=رَفَّدَ-

تَرْفِيداً هُ: او را گرامى و بزرگداشت و مهتر كرد.

=الرَّفْد-

مص سهميه، قدح بزرگ.

=الرَّفْد-

ج أَرْفَاد و رُفُود: يارى كردن، عطا و بخشندگى، آنچه كه بر چيزى اضافه شود تا استوار گردد، قدح يا كاسه ى بزرگ.

=الرَّفْدَة-

ج رِفَد: گروهى از مردم.

=الرَّفْرَاف-

[رفرف]: لوحهائى از چوب كه بر روى سقف يا بر سر درب خانه قرار دهند تا از نفوذ باران بداخل خانه جلوگيرى شود.

=اين تعبير در زبان متداول رايج است،- (ح): شتر مرغ نر كه نام ديگر آن (خَاطِفُ ظِلِّهِ) مى باشد.

=رَفْرَفَ-

رَفْرَفَةً [رفرف] الطائرُ: پرنده بالهاى خود را گشود و حركت كرد،- الشي ءُ: آن چيز آواز داد.

=الرَّفْرَف-

ج رَفَارِف: مترادف (الرَّفُ) است، شاخه هاى فروهشته ى درختان و گياهان، آنچه كه باقيمانده و تا خورده باشد، پارچه اى كه در پائين سراپرده و خيمه و خرگاه دوزند، تا خوردگى كنار خيمه و خرگاه، فرشها، بساطها، بالش زير سر، جامه ى ديبا و نرم و نازك، كناره و گوشه هاى زره، آنچه از زره كه آويزان باشد؛ «رَفْرَفُ الدِّرْعِ»: آنچه از زره كه بخود بسته و بر پشت اندازند؛ «رَفْرَفُ السَّيَّارَةِ»: گِل گير ماشين يا اتومبيل.

=رَفَسَ-

- رَفْساً و رِفَاساً هُ: بر سينه ى او زد،- اللّحْمَ و نحوَهُ: گوشت را كوبيد و نرم كرد،- البَعِيرَ: دست شتر را با ريسمان بست.

=الرَّفْس-

مص؛ «رَفْسُ القَنْطَرَة»: ستونهاى دو طرف و زير پل كه آنرا استوار نگهدارند.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الرَّفْسَة-

صدمه اى كه با پاى بر سينه زنند.

=رَفَشَ-

- رَفْشاً القمحَ: گندمرا كوبيد،- الشي ءَ: آن چيز را كوبيد و نرم كرد،- رُفُوشاً فى الأمرِ: در آن امر بزرگ فراخ شد.

=رَفِشَ-

- رَفَشاً: گوش او بزرگ شد. بنا بر تشبيه به بيل.

=رَفَّشَ-

تَرْفِيشاً لحيتَهُ: ريش خود را شانه زد و همانند بيل هموار ساخت.

=الرَّفْش-

مص، بيل، خاك انداز، پاروى كشتى.

=الرَّفْشَاء-

مؤنث (الأَرْفَش) است.

=رَفَض-

- رَفْضاً و رَفَضاً الشي ءَ: آن چيز را رها كرد و نپذيرفت،- الإبِلُ: شتران را در چراگاه رها كرد تا بطور پراكنده بچرند،- الوَادي: دره فراخ شد،– رُفُوضاً تِ الإبلُ: شتران به تنهايى چريدند و شتربان آنها را مى نگريست بدون آنكه آنها را گردآورى كند.

=الرُّفْض-

گرايش بسيار به مذهب و روى گردانى از ساير مذاهب. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الرَّفْض-

مص،- ج رِفَاض: اندكى از چيزى، گروه شتران يا آهوان پراكنده، آنچه از چيزى كه شكسته و پراكنده شده باشد.

=الرَّفَض-

ج أَرْفاض: مترادف (الرَّفْض) است.

=رَفَعَ-

- رَفْعاً الشي ءَ: آن چيز را بالا برد. اين واژه ضدّ (وَضَعَهُ) است؛ «رَفَعَ من شَأنِهِ»: مقام او را بالا برد، آن چيز را گرفت،- الكلمةَ:

بر حرف آخر كلمه علامت رفع نهاد،- الحَديثَ: روايت حديث را به گوينده ى اوليه اش رسانيد،- الجلسَةَ:

جلسه را پايان داد،- الدَّعْوَى عَليهِ: بر عليه او نزد قاضى شكايت برد،- صَوْتَهُ: صداى خود را بلندكرد،- فلاناً على صَاحِبهِ فى المَجلِسِ: فلانى را در مجلس بر دوست خود مقدم داشت،- القَومُ: آن قوم در كشور به پيش رفتند،- الجَمَلُ فى السيْر: شتر در راه شتاب كرد،- الجَمَلَ: شتر را با شتاب راند،- الشي ءَ في خزانتهِ: آن چيز را در گنجه ى خود نگهدارى كرد،- رَفْعاً و رُفْعَاناً هُ الى السلْطانِ: او را به سلطان نزديك گردانيد،- زَيْداً الى الحَاكِم: زيد را بدادگاه كشانيد تا وى را محاكمه كند،- رَفْعاً و رَفَاعاً و رَفَاعَةً القَومُ الزَّرعَ: كِشت دِرو شده را به خرمن گاه برد؛ «هَذَا امرٌ يرفَعُ الرأسَ»: اين امرى است كه باعث بزرگوارى و آبرومندى مى شود.

=رَفُعَ-

- رِفْعَةً و رَفَاعَةً: قدر و منزلت او بالا رفت، بلند آوازه شد،- الثوبُ: پيراهن نازك شد. اين واژه خلاف (غَلُظَ) است.

=رُفِعَ-

لهُ الشي ءُ: آن چيز را از دور ديد.

=رَفَّعَ-

تَرْفِيعاً هُ: مترادف (رَفَعَهُ) است،- القومَ:

آن قوم را در جنگ دور كرد.

=الرِّفْعَة-

مص، بزرگى و بالا رفتن قدر و منزلت.

=رَفَعَ-

- رَفَاغَةً العيشُ: زندگى خوش و فراخَ شد.

=الرَّفْغ-

ج أَرْفَاغ و رُفُوغ: فراخى و خوشى زندگى، كاه ذُرّت، هر جاى چركى در بدن؛ «كِلْسٌ رَفْعٌ»: آهك نرم،- ج ارْفُغ و رِفَاغ:

بدترين جاى دره از نظر خاك، زمين پر از خاك، ناحيه.

=رَفَقَ-

- رَفْقاً هُ: به او سود رسانيد و كمك كرد، بر بازوى او زد،- النَّاقَةَ: بازوى ماده شتر را بست،- العملَ: كار را محكم و

=رفق-

=الرفق-

=الرفقة-

=رفل-

=الرفل-

=الرفلة-

=رفه-

=الرفهان-

=الرفهة-

=الرفود-

=الرفوس-

=الرفوض-

=الرفيض-

=الرفيع-

=الرفيعة-

=الرفيغ-

=الرفيف-

=الرفيق-

=الرفيه-

=رق-

=الرق-

=رقى-

=الرقاء-

=الرقابة-

=الرقاش-

=الرقاص-

=الرقاصة-

=الرقاعة-

=الرقاق-

استوار كرد،- رِفْقاً و مَرْفِقاً و مَرْفَقاً و مِرْفَقاً بهِ و لهُ و عليهِ: با وي با مهربانى و لطف رفتار كرد.

=رَفِقَ-

- رِفْقاً و مَرْفِقاً و مَرْفَقاً و مِرْفَقاً بهِ و لهُ و عليهِ: با مهربانى و مدارا با وى رفتار كرد،- رَفَقاً البعيرُ: آرنج شتر كه بسته بود باز شد.

=رَفُقَ-

- رِفْقاً و مَرْفِقاً و مَرْفَقاً و مِرْفَقاً بهِ و لهُ و عليهِ:

مترادف (رَفَقَ) است،- رَفَاقَةً الرجُلُ: آن مرد دوست و مهربان شد.

=الرِّفْق-

مص، نرمى و مهرباني، آنچه كه با آن كمك گيرند.

=الرَّفَق-

آسان.

=الرُّفْقَة-

دوستى و رفاقت،- ج رِفَاق و رِفَق و رُفَق و ارْفَاق: گروه دوستان و ياران و همراهان.

=الرَّفْقَة-

ج رِفَاق و رِفَق و رُفَق او أَرْفاق: گروه دوستان و ياران و همراهان.

=الرِّفْقَة-

دوستى و همنشينى؛ «بِرِفْقَةِ فُلانٍ»: به همراهى فلاني،- ج رِفَاق و رِفَق و رُفَق و ارْفَاق: گروه دوستان و همراهان.

=رَفَلَ-

- رَفْلًا و رُفُولًا و رَفَلَاناً: دامن كشان و خرامان و با ناز راه رفت و دست خود را بالا و پائين آورد.

=رَفَّلَ-

تَرْفيلًا الإزارَ: جامه ى خود را فراخ كرد و در آن خراميد،- هُ: او را بزرگداشت و مهتر كرد، وى را دارنده و مالك كرد، او را خوار گردانيد.

=الرَّفْل-

دامن.

=الرَّفِل-

آنكه با فخر و دامن كشان راه رود و دست خود را بالا و پائين برد.

=الرَّفَلّ-

آنكه جامه ى دراز دامن پوشد، اسب دراز دُم، آنكه لباسهاى فراخ پوشد، چاق و فربه؛ «عيشٌ رِفَلٌّ»: زندگى فراخ.

=الرَّفِلَة-

مؤنث (الرَّفِل) است.

=رَفَهَ-

رَفْهاً و رِفْهاً و رُفُوهاً: زندگى او خوش و آسان شد،- تِ الإبلُ: شتران هر روز و هر وقت كه خواستند وارد آب شدند.

=رَفُهَ-

- رَفَاهاً و رَفَاهِيَةً و رَفَاهَةً العيشُ: زندگى خوب و آسان شد.

=رَفَّهَ-

تَرْفِيهاً الرجُلَ: آن مرد را در رفاه و آسايش قرار داد،- عنهُ: تنگى را از او دور و زندگى وى را فراخ كرد،- عن نَفْسِهِ:

خوشگذرانى و آسايش كرد،- الراعِي الْإِبِلَ:

شتربان شتران را هرگاه كه خواستند به آب برد.

=رُفَّهَ-

عنهُ: از وى سختى و تنگى بر طرف شد.

=الرَّفْهَان-

آنكه در زندگى فراخ و آسان باشد.

=الرَّفَهَة-

مهربانى و دلسوزى.

=الرَّفُود-

ج رُفُد: «ناقَةٌ رَفُودٌ»: ماده شترى كه با يك بار دوشيدن قدح را پر از شير كند.

=الرَّفُوس-

من الدوابّ: ستورى كه همواره پاى بر زمين كوبد.

=الرُّفُوض-

گياهان پراكنده، آنچه كه پس از مراقبت و نگهدارى ترك شده باشد؛ «رُفُوضُ الناسِ»: گروههاى متفرق از مردم؛ «رُفُوضُ الأرضِ»: زمينى كه مالك نداشته باشد.

=الرَّفِيض-

دور انداخته، متروك يا رها شده.

=الرَّفِيع-

آنكه مقام و منزلت او بالا باشد؛ «رَفِيعُ الشأنِ»: عالي مقام، ضد (الغَلِيظ) است، نرم و نازك؛ «نَسْجٌ رَفِيعٌ»: پارچه ى نرم و نازك.

=الرَّفِيعَة-

مؤنث (الرفِيع) است، موضوع يا قضيّه اى كه نزد حاكم مطرح شده باشد.

=الرَّفِيغ-

مترادف (الرّافِغ) است.

=الرَّفِيف-

[رفّ]: سقف، بركت و فراخى؛ «فَتى رَفيفُ الأَخْلاق»: جوانى نيكخوى و خوش خُلق.

=الرَّفِيق-

شلوارها،- ج رُفَقَاء: دوست، اين واژه در مفرد و جمع يكسان بكار مى رود؛ «هم رَفِيقِي» و «هو رفيقى»، اين واژه در بعضى از احزاب سياسى نيز بكار مى رود، نرم خو و مهربان.

=الرَّفِيه-

من العيش: زندگى خوب و آسوده.

=رَقَّ-

- رِقَّةً [رقّ]: نرم و نازك شد. اين واژه ضد (غَلُظَ و ثَخُنَ) است،- الرجُلُ: حال آن مرد بد شد و دارائى وى كم گرديد،- لهُ: بر او مهربانى و دلسوزى كرد،- لهُ قَلبُهُ: به او محبت و عشق ورزيد،- وَجْهُهُ: شرم كرد،- رِقّاً العبدُ: بنده شد يا بنده ماند.

=الرُّقّ-

[رقّ]: زمين نرم و فراخ، جوى آب در كنار دريا و يا درّه.

=الرِّقّ-

ج رُقُوق [رقّ]: نرم و ضد (الغَلِيظ) است، پوست نازكى كه بر روى آن نويسند، صفحه ى سفيد،- (ح): گونه اى از ستوران آبى كه به شكل تمساح مى باشند،- (ح):

لاك پشت بزرگ يا لاك پشت نر.

=الرِّقّ-

[رقّ]: مص، چيزى نرم، پوست نازكى كه بر روى آن نويسند، صفحه ى سفيد، برگهاى درخت كه ستوران خورند، زمين نرم و فراخ، بندگى يا بردگى.

=رَقَى-

- رَقْياً و رُقِيّاً و رُقْيَةً [رقي] هُ و عليه: به نفع يا ضرر او وِرد و افسون بكار برد.

=رَقَّى-

تَرْقِيَةً هُ: او را بالا برد، وى را به مقام و منصب بالاتر برد.

=الرَّقَّاء-

[رقي]: كوه نورد، آنكه در بكار بردن وِرد و افسون مهارت دارد.

=الرِّقَابَة-

سانسور و نظارت و مراقبت دولت بر مطبوعات و نوشته ها و فيلمها پيش از پخش و نمايش آن.

=الرَّقَّابَة-

نگهبان اموال و اثاث مردم بهنگام نبودن صاحبان آنها.

=الرَّقَّاش-

(ح): مار.

=الرَّقَّاص-

آنكه بسيار رقصد،- البسيط (حي): ابزار كوچكى است كه در نقطه ى ثابتى بوسيله ى نخى آويخته مى شود،- الثقْليّ (حي): هر جسمى كه بدور محورى در گردش باشد و اغلب اين دوران بطور افقى انجام مى شود؛ «رَقَّاصُ السّاعةِ» (حي): بندول يا رقاص ساعت.

=الرَّقَّاصة-

مؤنث (الرَّقَّاص) است، گونه اى بازى ويژه ى عرب است، زمينى كه گياه در آن نرويد اگر چه باران بر آن آيد.

=الرَّقَاعَة-

مص، توافق از راه بيشرمى و بدجنسى.

=الرُّقَاق-

[رقّ]: مترادف (الرَّقِيق) است، زمين

=الرقاقة-

=رقأ-

=رقب-

=الرقب-

=الرقبى-

=الرقباء-

=الرقبان-

=الرقباني-

=الرقبة-

=الرقة-

=رقد-

=الرقدان-

=الرقدة-

=الرقراق-

=رقرق-

=رقش-

=الرقش-

=الرقشاء-

=الرقشة-

=رقص-

=رقط-

=الرقطاء-

=الرقطة-

=رقع-

=الرقعاء-

=الرقعة-

=رقق-

پهن كه خاك آن نرم باشد يا زمينى كه آب در آن فرورفته باشد، نان پهن و نازك.

=الرُّقَاقة-

واحد (الرقّاق) براى نان است.

=رَقَأَ-

- رَقْأً و رُقُوءاً [رقأ] الدمعُ أو الدمُ: اشك يا خون خشك شد و بند آمد،- رَقْأ فى الدّرجة:

بالا رفت،- بينَهم: ميان آنها را آشتى داد يا فساد انداخت.

=رَقَبَ-

- رُقُوباً و رَقُوباً و رَقَابَةً و رِقْبَاناً و رِقْبَةً و رَقْبَةً هُ:

از او پاسدارى كرد، منتظر او شد، از او بر حذر شد، ريسمانى بر گردن او انداخت،- النَّجْمَ: ستاره ى آسمان را نگريست.

=الرَّقَب-

كلفتى يا ستبرى گردن.

=الرُّقْبَى-

بخشيدن خانه يا جز آن به كسى مشروط بر اينكه هرگاه يكى از آن دو نفر زودتر بميرد خانه يا آن چيز بديگرى تعلق يابد.

=الرَّقْبَاء-

مؤنث (الأرْقَبْ) است.

=الرَّقَبَان-

گردن كلفت.

=الرَّقَبَانِيّ-

مترادف (الرقَبَان) است.

=الرُّقْبة-

گودالى است كه براى شكار پلنگ حفر كنند همچنانكه واژه ى (الزبْيَة) براى شكار شير مى باشد.

=الرِّقْبة-

نگهبانى، پاسدارى، حراست، ترس.

=الرَّقَبَة-

ج رقَاب و رَقَبَات و رَقَب و أَرْقُب: گردن يا قسمت پائين آن،- (مو): قسمت بالاى عود يا بربط، بنده و برده؛ «رَقَبَة الطرِيقِ»: در اصطلاح شرع زمينى است كه در آن راه بديگر زمينها باشد؛ «رَقَبَة الماءِ»: در اصطلاح شرع مجراى آبى است كه در آن آب روان مى شود.

=الرِّقَة-

[ورق]: آغاز روئيدن گياه است بهنگاميكه سبز شود، زمينى كه در تابستان بر آن باران ببارد و سبز شود،- ج رِقُون:

سكه هاى درهم كه ضرب شده باشند.

=الرَّقَّة-

ج رِقَاق [رقّ]: زمينى كه آب آن را پوشاند و سپس آب در آن فرو رود.

=الرِّقَّة-

[رقّ]: رقّت، رحمت، شرم؛ «رِقّةُ الجَانِبِ»: اين تعبير كنايه از ضعف و ناتوانى است؛ «رِقَّةُ الشعور»: حِسّ كردن؛ «رِقَّةُ الطَّبْع»: لطافت و مهربانى؛ «رِقَّةُ العَيْشِ»: فراخى زندگى و نعمت بسيار.

=رَقَدَ-

- رَقْداً و رُقُوداً و رُقَاداً: خوابيد،- الحَرُّ:

گرما رفت،- تِ السوقُ: بازار كساد شد،- عن الأَمرِ: از آن كار غفلت ورزيد،- عن ضَيفِهِ: از ميهمان خود پذيرائى نكرد.

=الرَّقَدَانُ-

برجستن بزغاله و برّه از نشاط و شادمانى.

=الرَّقْدَة-

يك بار خوابيدن.

=الرَّقْرَاق-

[رقرق]: آنچه كه درخشنده باشد،- من الدَّمعِ: اشكى كه در چشم بگردد و روان نشود،- من السَّحاب: ابرى كه رفته و بازگشته است.

=رَقْرَقَ-

رَقْرَقَةً [رقرق] الماءَ: آب را به نرمى ريخت،- العينَ: اشك چشم را روان كرد،- الخَمْر: مى را با آب آميخت،- الطيبَ فى الثوبِ: درون جامه را عطر آگين كرد.

=رَقشَ-

- رَقْشاً هُ: آن را نقش و نگار كرد.

=رَقَّشَ-

تَرْقِيشاً الكلامَ: سخن را نوشت، سخن را آراست و نيكو نوشت، سخن را نگارين كرد، سخن را با آب و تاب نوشت،- الصَّحيفَةَ: صفحه را خط كشى كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد سخن چينى كرد.

=الرَّقْش-

رنگى كه در آن تيره گى و سياهى باشد.

=الرَّقْشَاء-

مؤنث (الأَرْقَش) است، بانگ شتر كه از گلو در آيد،- (ح): نام حشره ايست،- مِن الحَيّاتِ: مار سياه و سفيد.

=الرَّقْشَة-

مترادف (الرَّقش) است.

=رَقَصَ-

- رَقْصاً: با آواز يا آهنگ موسيقى رقصيد، با جست و خيز راه رفت، سرگردان شد،- فى الْكَلَام: در سخن گفتن شتاب كرد،- النَّبِيذُ: مي جوشيد،- رَقْصاً و رَقَصاً و رَقَصَاناً الْجَمَلُ: شتر دويد.

=رَقَّصَ-

تَرْقِيصاً هُ: او را رقصانيد.

=رَقِطَ-

- رَقَطاً: به رنگ سياه با نقطه هاى سفيد يا سفيد با نقطه هاى سياه شد.

=رَقَّطَ-

تَرْقِيطاً على الثوب: بر روى جامه مركّب يا مانند آن را پاشيد و بر آن نقطه هاى سفيد و سياه ايجاد شد.

=الرَّقْطَاء-

مؤنث (الأَرْقَط) است،- (ن):

گياهانى كه براى زينت كشت مى شوند.

=الرُّقْطَة-

سياهى كه در آن خالهاى سفيد يا سفيدى كه در آن خالهاى سياه باشد.

=رَقَعَ-

- رَقْعاً الثوبَ: جامه ى پاره را وصله زد و دوخت،- الشيخُ: آن پيرمرد بر كف دو دست خود تكيه داد و برخاست،- الغَرَضَ بِسَهْمِهِ: هدف را با تير زد،- الرجُلَ: آن مرد را هجو كرد،- ذَنَبَهُ بالسَّوطِ: او را با تازيانه زد،- فى السيْرِ: در راهپيمائى شتاب كرد.

=رَقُعَ-

- رَقَاعَةً: گول يا احمق شد، بى شرم شد.

=رَقَّعَ-

تَرْقِيعاً الثوبَ: جامه را وصله زد.

مترادف (رَقَعَهُ) است.

=الرَّقْعَاء-

مؤنث (الأَرْقَع) است؛ «بَقَرَةٌ رَقْعَاء»:

گاو دو رنگ يا رنگارنگ.

=الرُّقْعَة-

ج رُقَع و رِقَاع: پارچه اى كه با آن جامه را وصله زنند، يك برگ كاغذ كه بر آن نويسند،- فى الْكَلامِ اوِ الْعَمَل: سخن يا كارى كه با ايماء و اشاره و پوشيده انجام شود،- (ف ج): ابزارى است از ورق يا چوب يا سنگ كه هنرمند براى انجام كار خود از آن استفاده مى كند؛ «رُقَعَة الشطْرَنج»:

تخته يا بساط شطرنج كه بر روى آن مهره هاى شطرنج چيده مى شود؛ «رُقْعَةُ الغَرَض»: هدف و نشانه كه به سوى آن تير رها كنند؛ «رُقْعَةُ الأَرْضِ»: قطعه اى از زمين؛ «رُقْعَة الشي ءِ»: اصل و ريشه و گوهر هر چيزى.

=الرَّقْعَة-

صداى خوردن تير به هدف.

=رَقَّقَ-

تَرْقِيقاً [رقّ] هُ: آن چيز را نرم يا رقيق كرد. اين واژه ضد (غَلَّظَهُ) است،- اللبنَ:

شير را با آب آميخت و در نتيجه بى رمق

=الرقق-

=الرقلة-

=رقم-

=الرقم-

=الرقمة-

=الرقوء-

=الرقوب-

=الرقود-

=رقي-

=الرقي-

=الرقيب-

=الرقية-

=الرقيع-

=الرقيق-

=الرقيقان-

=الرقيقة-

=الرقيم-

=رك-

=الرك-

=الركاب-

=الركابة-

=الركاز-

=الركاك-

=الركاكة-

=الركال-

=الركام-

=ركب-

شد،- اللَّفْظَ: به زبان ساده و معمول سخن گفت. اين تعبير ضد (فَخَّمَهُ) است،- الكلامَ: سخن را زيبا گفت،- مَشْيَهُ: نيكو و آسان راه رفت،- ما بين القومِ: ميان آن قوم فتنه و فساد انداخت.

=الرَّقَق-

[رقّ]: باريكى و لاغرى، ناتوانى، نرمى غذا.

=الرَّقْلَة-

ج رِقَال و رَقْل: نخل بلند خرما.

=رَقَمَ-

- رَقْماً: نوشت،- الكتابَ: كتاب را اعراب گذارى كرد،- الثوبَ: جامه را نگارين و راه راه كرد،- الخُبزَ: بر روى نان نقش و نگار زد،- البَعِيرَ: شتر را داغ كرد.

=رَقَّمَ-

تَرْقِيماً: نوشت،- الكِتَابَ: كتاب را نقطه و اعراب گذارى كرد.

=الرَّقْم-

مص،- ج ارْقَام و رُقُوم: مُهر، نوعي نقش و نگار مخطّط،- (مو): پاره اى پوست يا پشم كه بر روى عود زير مضراب چسبانند، عدد، رقم؛ «الرّقْمُ القِيَاسِيّ»: در اصطلاح ورزشكاران بمعناى بالاترين شماره ايست كه ورزشكار بدست مىورد؛ «ضربَ الرقمَ القياسي»: بالاترين شماره ى برنده را بدست آورد و نيز تعبير (الرّقمُ القِيَاسِيّ) بطور كلى اعداد و ارقامى است كه در همه ى زمينه هاى كار و فعاليت بالاترين حد آن را نشان ميدهد.

=الرَّقْمَة-

كنار دره، جاى گرد آمدن آب در دره، باغ، باغچه،- (ن): گياه پنيرك.

=الرَّقَمَة-

(ن): نام گياهى است.

=الرَّقُوء-

[رقأ]: آنچه كه بر روى زخم نهند تا خون آن بند آيد، آشتى دهنده و مُصلح ميان قوم.

=الرَّقُوب-

زني كه در انتظار مرگ شوهرش باشد تا از وى ارث ببرد، زني كه فرزندش مرده، يا آنكه فرزندى برايش نمى ماند،- من الشيُوخ و الأرَامِل: پيرمرد يا پيرزنى كه كار و كسبى ندارد يا نتواند كسب كند؛ «امُّ الرَّقُوبِ»: بلاى سخت.

=الرَّقُود-

آنكه بسيار بخواند.

=رَقِيَ-

- رَقْياً و رُقِيّاً [رقي] الجبلَ و فيهِ و اليهِ: به بالاى كوه رفت؛ «رَقِيَ في الْمَرَاتِب»: به درجات عاليه راه يافت؛ «ارْقَ على ظَلْعِكَ»:

به اندازه ى توانائيت بالا رو و بيش از توانائى بر خود چيزى را تحميل مكن.

=الرُّقِيّ-

[رقي]: مص، پيشرفت، ترقي.

=الرَّقِيب-

نگهبان، پاسدار، ديده بان، مُنتظِر، عمو زاده، سومين تير قمار،- (فك):

نام ستاره اى آسمانى است،- (ا ع): درجه و رتبه ايست نظامى،- ج رُقَبَاء،- (ح):

مارى خطرناك،- ج رُقُب و رَقِيبَات، دودمان مرد از فرزندان و ايل او؛ «رَقِيبُ الجَيشِ»:

طلايه ى لشكر؛ «رَقِيبُ الشمسِ» (ن): نام درخت گلى است.

=الرُّقْيَة-

ج رُقًى و رُقْيَات و رُقَيَات [رقي]: وِرد يا افسون كه منشأ سِحر و جادوگرى است.

=الرَّقِيع-

ج أَرْقِعة: آسمان يا آسمان اول به عقيده ى پيشينيان، گول يا احمق، بيشرم.

=الرَّقِيق-

[رقّ]: نرم و نازك. اين واژه ضد (الغَلِيظ) است،- ج أَرِقَّاء؛ «رَقيقُ الشعورِ»:

حَسّاس، برده كه در مفرد و جمع يكسان بكار مى رود، «عَبدٌ رَقِيق» و «عَبِيدٌ رقيقُ»:

برده و يا بردگان مملوك. و گاهى با لفظ (أَرِقّاء) جمع بسته مى شود، كنيز؛ «عيشٌ رَقيقُ الحَوَاشِي»: زندگى خوش و فراخ؛ «رَقِيقُ المَعَانِي»: داراى معانى زيبا؛ «لفظٌ رَقِيقٌ»:

سخنى شيرين و نغز؛ «رَقِيقُ الأَنْفِ»: آنكه بينى نرم و نازك دارد.

=الرَّقِيقَانِ-

[رقّ]: دو سوراخ بينى.

=الرَّقِيقَة-

[رقّ]: كنيز،- ج رِقَاق: مؤنث (الرَّقِيق) است براى نرم و نازك.

=الرَّقِيم-

كتاب، نوشته.

=رَكَّ-

- ركّاً و رِكَّةً و رَكَاكَةً [ركّ]: ناتوان و باريك شد،- الرَّجُلُ: آن مرد كم خرد يا كم دانش شد،- رَكّاً الشي ءَ: آن چيز را بر روى چيزى افكند؛ «رَكَّ الأمْرَ فى عُنُقِهِ»:

كار را بر عهده ى او واگذار كرد،- الشي ءَ بِيَدِهِ: آن چيز را با دست بر انداز كرد تا حجم آنرا دريابد.

=الرَّكّ-

ج رِكَاك و أَرْكَاك: باران كم و اندك.

=الرَّكّ-

ج رِكَاك و أَرْكَاك: مترادف (الرَّكّ) است، لاغر و ناتوان؛ «ارْضٌ ركٌّ»: زمينى كه در آن باراني كم آمده باشد.

=الرِّكَاب-

رِكاب كه در زين آويزند و سواره در آن پاى نهد،- ج رُكُب: شتران كه مفرد آن (رَاحِلَة) است،- ج رُكُب و ركائِب و رِكَابَات؛ «رِكَابُ السحابِ»: بادها.

=الرَّكَّاب-

آنكه بسيار سوار شود.

=الرَّكَّابة-

مؤنث (الرَّكَّاب) است.

=الرِّكَاز-

ج أَرْكِزَة و رِكْزَان: آنچه كه خداوند متعال در زير زمين از معادن طلا و نقره و جز آنها بوجود آورده و ذخيره فرموده است.

=الرُّكَاك-

[ركّ]: آنكه در رأى و خرد خود ناتوان باشد.

=الرُّكَاكَة-

ج رِكَاك [ركّ]: مترادف (الرُّكَاك) است؛ «رجُلٌ رُكَاكَةٌ وَ امْرأَةٌ رُكَاكةٌ»: مرد يا زن كم خرد و نادان.

=الرَّكَّال-

تره فروش.

=الرُّكَام-

آنچه كه بر روى چيزى مُتراكم باشد مانند ابر يا رمل و مانند آنها.

=رَكِبَ-

- رَكَباً: زانوى او بزرگ و درشت شد،- هُ: بر زانوى او زد،- رُكُوباً و مَرْكَباً الدَّابَّةَ و على الدَّابَّةِ: بر پشت ستور نشست،- الطَّرِيقَ: به راه افتاد و رفت،- الْبَحْرَ: از راه دريا مسافرت كرد،- السَّيَّارةَ او الطّائِرةَ: سوار بر اتومبيل يا هواپيما شد، با اتومبيل يا هواپيما مسافرت كرد،- اثَرَهُ: بدنبال او رفت،- هُ الدَّينُ:

بدهكار شد،- الذَّنْبَ: مرتكب گناه شد،- الخَطَرَ: خود را به خطر انداخت،- الأهْوَالَ: به كارهاى سخت دست زد،- رَأسَهُ: بى رويه راه خود را به پيش گرفت و رفت،- هَوَاهُ: از هوى و هوس خود پيروى كرد.

=رُكِبَ-

از درد زانو ناليد.

=رَكَّبَ-

تَرْكِيباً هُ الفرسَ: او را بر اسب سوار كرد،- الشّي ءَ: آن چيز را درهم آميخت و تركيب كرد،- الشي ءَ فى آخر: چيزى را

=الركب-

=الركبة-

=الركة-

=ركد-

=ركز-

=الركز-

=الركزة-

=ركض-

=الركضة-

=ركع-

=الركعة-

=ركك-

=ركل-

=الركل-

=الركلة-

=ركم-

=الركم-

=الركمة-

=ركن-

=الركن-

=الركوب-

=الركوبة-

=الركوة-

=الركود-

=الركوض-

=الركوع-

=الركوكة-

=الركيب-

=الركية-

=الركيزة-

بر چيز ديگرى نهاد و استوار كرد؛ «رَكَّبَ الفَصَّ في الخاتم»: نگين را بر انگشتر نهاد و تركيب كرد،- الدَّوَاءَ: دارو را آماده كرد.

=الرَّكْب-

ج أَرْكُب و رُكُوب: شتر سواران يا اسب سواران، اين واژه اسم جمع است و گفته مى شود جمع است.

=الرُّكْبَة-

(ع ا): كاسه ى زانو،- ج رُكَب و رُكْبَات و رُكُبَات و رُكَبَات؛ «رُكْبَةُ الرّاعِي» (فك):

نام ستاره ايست؛ «رُكْبَةُ الدجَاجةِ» (فك): نام ستاره ايست.

=الرِّكْبَة-

اسم است از (ركِبَ الدَّابَّة):

سوارى، گونه اى سوار شدن؛ «هو حَسَنُ الرَّكبَة»: او خوب سوار مى شود.

=الرَّكَّة-

[ركّ]: مترادف (الرَّكّ اسب،- (ب): پايه و اساس كه معمولا با سنگهاى چيده بر روى هم ساخته مى شود مانند اساس خانه.

=رَكَدَ-

- رُكُوداً الماءُ أو الريحُ: آب يا باد ساكن و آرام شد،- عَصِيرُ العِنَبِ: آب انگور از جوشش افتاد،- العَكَرُ اوِ الثُفْلُ: چركى يا تفاله به ته ظرف نشست،- الميزانُ: ترازو مساوى شد،- تِ الشمسُ: تابش خورشيد بر روى سر ثابت و پايدار ماند بمانند آنكه نميخواهد برود.

=رَكَزَ-

- رَكْزاً الرمحَ و نحوَهُ: نيزه را به زمين زد، نيزه را در زمين ثابت و استوار كرد، نيزه را بداخل زمين فرو برد،- العِرْقُ: رگ زد.

=رَكَّزَ-

تَرْكِيزاً الرمحَ و نحوَهُ: به معناى (رَكَزَهُ) است.

=الرِّكْز-

مرد حكيم و سخاوتمند، صداى پنهان، حِسّ.

=الرِّكْزَة-

واحد (الرِّكاز) است، حزم و دورانديشى، خرد را بكار بستن، نخلى كه از تنه و ستون كنده شود.

=رَكَضَ-

- رَكْضاً: دويد، پاهاى خود را تكان داد،- تِ النجومُ: ستارگان بحركت درآمدند،- هُ: او را دوانيد يا دور كرد،- الطّائِرُ بِجَنَاحَيْهِ: پرنده بالهاى خود را با شتاب تكان داد،- القَوسَ: با كمان تير اندازى كرد،- الفَرَسَ بِرِجْلَيْهِ: پاهاى خود را بر اسب زد تا بدود،- الأَرْضَ وَ الثَوبَ:

زمين يا جامه را پايكوبى كرد،- منهُ: از وي با شتاب گريخت.

=رُكِضَ-

الفرسُ: اسب دوانيده شد.

=الرَّكْضَة-

يكبار حركت دادن يا راندن.

=رَكَعَ-

- رَكْعاً و رُكُوعاً: خم شد و سر را فرود آورد، لغزيد و بر زمين افتاد،- الرّجُلُ: آن مرد فقير و بى چيز و بد حال شد،- الى اللّهِ:

براى خدا ركوع كرد و مطمئن شد.

=رَكَّعَ-

تَرْكِيعاً هُ: او را به ركوع واداشت.

=الرُّكْعَة-

فرورفتگى در زمين.

=الرَّكْعَة-

اسم مره از (رَكَعَ) است بمعناى يك ركعت از نماز، فرورفتگى در زمين.

=رَكَّكَ-

تَرْكِيكاً [ركّ] السحابُ: ابر كمى باريد،- تِ الأَرضُ: باران اندكى بر زمين آمد.

=رَكَلَ-

- رَكْلًا هُ: او را با يك پاى لگد زد؛ «رَكَلَ الْفَرسَ»: اسب را با پاى خود زد تا بدود.

=رَكَّلَ-

تَرْكِيلًا هُ: مترادف (رَكَلَهُ) است،- تِ الخيلُ الأَرْضَ: اسب با سمهاى خود زمين را كوبيدند.

=الرَّكْل-

مص،- (ن): تره.

=الرَّكْلَة-

اسم مره از (رَكَلَ) است، يك بسته گياه تازه.

=رَكَمَ-

- رَكْماً الشي ءَ: آن چيز را گرد آورى كرد و بر روى هم چيد تا همانند تپه ى رمل گردد.

=الرَّكَم-

ابر انبوه و پُر پشت.

=الرُّكْمَة-

گِل گرد آمده ى بسيار.

=رَكَنَ-

- رُكُوناً اليه: به او تمايل كرد و بر وى اعتماد نمود.

=رَكِنَ-

- رُكُوناً إليهِ: مترادف (رَكَنَ) است.

=رَكُنَ-

- رَكَانَةً: آن مرد با وقار و استوار شد.

=رَكَّنَ-

تَرْكِيناً هُ: او را با وقار كرد.

=الرُّكْن-

ج أَرْكَان و أَرْكُن: كار بزرگ و مُهم، تقويت كننده ى امرى، بزرگى و نيرومندى،- مِن الشّي ءِ: جُزؤ، كرانه اى قويتر از هر چيزى؛ «رُكْنُ الرَّجُل»: خانواده ى مرد؛ «فلانٌ رُكنٌ من اركانِ قومِهِ»: فلانى از بزرگان قوم خويش است؛ «الأَركَان»:

جسمهاى ساده كه از آن مواد تشكيل مى شود. اين جسمها در نزد پيشينيان چهار نوع است: آتش، هوا، آب، خاك؛ «ارْكَانُ الحَرْبِ» (ا ع): فرماندهان ارتش كه نقشه هاى جنگى را بررسى و فراهم مى كنند، جاييكه ابن فرماندهان در آن جمع مى شوند.

=الرَّكْن-

(ح): موش، كلاكموش.

=الرَّكُوب-

آنكه بسيار سوار شود؛ «طَريقٌ رَكُوبٌ»: راه هموار،- ج رَكَائِب: شتران سوارى دهنده.

=الرَّكُوبة-

ج رَكَائِب: شتران سوارى دهنده.

=الرُّكْوَة-

ج رِكَاء و رَكَوَات [ركو]: قايق كوچك، ظرفى كه زير آبميوه گيرى نهند تا آب انگور و مانند آن در آن ريخته شود.

=الرَّكْوَة-

ج رِكَاء و رَكَوَات [ركو]: مشك كوچك كه از آن آب نوشند، قهوه جوش، قايق كوچك، ظرف زير آبميوه گيرى كه در آن آب ميوه جمع شود.

=الرِّكْوَة-

ج رِكَاء و رَكَوَات [ركو]: مترادف [الرُّكوة] است.

=الرَّكُود-

كاسه ى پُر، ماده شترى كه همواره شير دهد و شير آن قطع نشود.

=الرَّكُوض-

شتابان، شتابنده.

=الرُّكُوع-

مص، خم شدن بر زانو جهت اداى نماز.

=الرُّكُوكة-

[ركّ]: ناتواني.

=الرَّكِيب-

ج رُكُب: سوار مانند (ضَرِيب) كه به (ضَارِب) اطلاق مى شود، آنكه با ديگرى سوار شود، چيزى تركيب شده مانند نگين بر انگشتر.

=الرَّكِيَّة-

ج رَكَايَا و رَكِيّ [ركو]: چاه پر از آب.

=الرَّكِيزة-

ج رَكَائِز: گوهر يا جواهرى كه زيرزمين دفن شده باشد، و در زبان متداول بمعناى ستون يا عمودى است كه آلونك يا كلبه و مانند آن را مستند باشد؛ «الرَّكَائِز» (ب): ستونهاى خانه كه زير سقف باشند.

=الركيك-

=الركيكة-

=الركيمة-

=الركين-

=الركينة-

=رم-

=الرم-

=رمى-

=الرمى-

=الرماحة-

=الرماد-

=الرمادي-

=الرمادية-

=الرماضة-

=الرماق-

=الرمال-

=الرمام-

=الرمامة-

=الرمان-

=الرمانة-

=الرمة-

=الرمث-

=رمح-

=الرمح-

=رمد-

=الرمد-

=الرمداء-

=الرمدة-

=رمرم-

=رمز-

=الرمز-

=الرَّكِيك-

[ركّ]: آنكه در خرد و رأى خود ناتوان باشد، سست و كم همت،- ج رِكَاك و رَكَكَة،- مِن الْكَلَام: سخن پوچ و بى معنى؛ «رَجُلٌ رَكِيكُ العِلْمِ»: مرد كم دانش؛ «ثوب رَكيكُ النَّسْج»: جامه ى سست و نازك.

=الرَّكِيكَة-

[ركّ]: مؤنّث (الرَّكِيك) است، باران سست و اندك.

=الركِيمَة-

«الرَّكِيمَة الذرِّيَّة»: ابزارى است كه در توليد نيروى اتم پياپى بكار مى رود.

=الرَّكِين-

مرد آراسته، با وقار، استوار،- من الجِبَال: كوه بلند و دراز.

=الرُّكَيْنَة-

رف يا طاقچه كه در گوشه اطاق بسازند. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=رَمَّ-

- رَمّاً و مَرَمَّةً [رمّ] البناءَ أو الأمرَ: ساختمان يا آن كار را اصلاح و نيكو كرد،- السَّهْمَ بِعَينِهِ: تير را راست و استوار كرد،- الشي ءَ:

آن چيز را خورد،- تِ البَهيمَةُ: آن حيوان چوبها را بدهان گرفت،– رِمَّةً و رَمّاً و رميماً العظمُ: استخوان پوشيده شد،- الحَبلُ:

ريسمان بريده شد.

=الرُّمّ-

[رمّ]: گروه، جماعت، اندوه.

=الرَّمّ-

[رمّ]: مص؛ «ما لِي حَمٌّ و لا رَمٌّ»: من ناچار بر آنَم؛ «مَا لَهُ حَمٌّ و لَا رَمٌّ»: چيزى ندارد.

=الرَّمّ-

[رمّ]: زمين، مغز.

=رَمَى-

- رَمْياً و رِمَايَةً [رمي] الشي ءَ أو بالشي ءِ: آن چيز را افكند يا پرتاب كرد،- هُ بِكذا: او را به چيزى متهم كرد و از او عيب گرفت،- هُ فى مَأزق: او را در ورطه انداخت، در موقف سختى قرار داد،- بِطَلقٍ نَارِيّ: آتش بر او گشود،- المَكَانَ او الشي ءَ و اليهِ: قصد آن جاى يا آن چيز را كرد،- بِهِ على البَلدِ: او را والي و حاكم شهر كرد،- اللّهُ لهُ: خداوند او را يارى كند،- المَالُ: مال بسيار شد،- على الخمْسِين: از پنجاه گذشت.

=الرِّمَى-

[رمي]: صداى سنگ بهنگام انداختن

الرَّمَّاح-

ج رماحه و رَمَّاحون: سازنده نيزه،- ج رَمَّاحَة: نيزه بدست.

=الرِّمَاحة-

نيزه سازى.

=الرَّمَّاحة-

من القِسِيّ: نيزه ى پُر توان؛ «دَابَّةُ رَمَّاحَةٌ»: ستور گزنده.

=الرَّمَاد-

ج أَرْمِدَة: خاكستر؛ «هو يَنفخُ فى رَمَادٍ»: اين تعبير ضرب المثلى است درباره ى كسى است كه بكارى بيهوده و بى سود بپردازد و از آن نتيجه نگيرد.

=الرَّمَاديّ-

آنچه كه به رنگ خاكسترى باشد.

=الرَّمَادِيَّة-

(ن): گياهى است به رنگ خاكسترى از رسته ى گلهاى لوله اى و بوقى. اصل اين گياه از جزاير كاناريس است و داراى گلهاى زيباست كه براى زينت خانه ها كشت مى شود.

=الرَّمَاضَة-

سختى و تيزى هر چيزى.

=الرَّمَاق-

من العيش: مترادف (الرمَاق) است.

=الرِّمَاق-

نگاههاى دشمنى، نفاق و دورويى، من العَيْش: آن مقدار كم از زندگى كه رفع نياز كند؛ «عيشٌ رِمَاقَ»:

زندگى تنگ و سخت.

=الرِّمَال-

«أُمُّ رِمَال» (ح): كفتار.

=الرَّمَّال-

فروشنده رَمْل يا ريك.

=الرُّمَام-

[رمّ]: كهنه و فرسوده.

=الرِّمَام-

[رمّ]: «حبلٌ رِمَامٌ»: ريسمان پوسيده.

=الرُّمَامَة-

[رمّ]: رزق و روزى مختصر؛ «اكْتَفى بِالرُّمَامَة»: به روزي بخور و نمير قانع شد.

=الرُّمَّان-

(ن): درخت انار، ميوه ى انار.

=الرُّمَّانة-

يك دانه انار، ناف و پيرامون آن از شكم،- (ا ع): بمب دستى يا نارنجك.

=الرُّمَّة-

ج رُمَم [رمّ]: يك تكه از طناب پوسيده؛ «اعْطَاهُ الشي ءَ بِرُمَّتِهِ»: همه ى آن چيز را به وى داد.

=الرِّمَّة-

ج رِمَم و رِمَام: مترادف (الرُّمَّة) است، استخوان پوسيده،- (ح): مورچه ى بالدار.

=الرَّمَث-

ج أَرْمَاث و رِمَاث: تخته چوبهائى كه به هم بندند و با آن از آب يا دريا عبور كنند.

=رَمَحَ-

- رَمْحاً هُ: او را با نيزه زد،- تْهُ الدابَّةُ:

ستور بر او لگد زد،- البَرْقُ: برق اندكى درخشيد.

=الرُّمْح-

ج رِمَاح و أَرْمَاح: نيزه ى بلند كه بر نوك آن تيغ قرار دهند، فقيرى و بى نوائى، «دَابَّةٌ رُمْحٌ»: ستور گزنده.

=رَمَدَ-

رَمْداً الزيتونَ: زيتون را در خاكستر نهاد تا شيرين شود. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=رَمِدَ-

- رَمَداً عيشُ القومِ: آن قوم هلاك و نابود شدند،- تِ العينُ: چشم درد گرفت و به هيجان درآمد،- الرجُلُ: چشم آن مرد درد گرفت.

=رَمَّدَ-

تَرْمِيداً الشي ءَ: آن چيز را در خاكستر نهاد،- الجُثَّةَ: آن لاشه را سوزانيد،- تِ النّاقَةُ: پستان ماده شتر بزرگ شد كه در اين صورت رنگ پستان نيز تغيير مى كند،- الجَمْرُ: آتش خاكستر شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الرَّمَد-

هر چه كه باعث چشم درد شود،- (طِب): هيجان و دردناك شدن چشم، آماس چشم.

=الرَّمِد-

آنكه دچار چشم درد شده باشد،- من المِيَاه: آب تيره،- من الثّياب:

جامه ى چرك.

=الرَّمْدَاء-

مؤنث (الأَرْمَد) است،- ج رُمْد:

شتر مرغ كه به رنگ خاكسترى است.

=الرُّمْدَة-

رنگ خاكستر كه تيره گى در سفيدى است.

=الرَّمِدَة-

مؤنث (الرَّمِد) است.

=رَمْرَمَ-

رَمْرَمَةً [رمرم]: كار او درست و نيكو شد.

=رَمَزَ-

- رَمْزاً اليهِ: بسوى او نگاه و اشاره كرد،- هُ بِكَذا: او را به آن كار برانگيخت،- القِرْبةَ: مشك را پر كرد.

=الرُّمْز-

ج رُمُوز: اشاره و ايما.

=الرَّمْز-

ج رُمُوز: مترادف (الرُّمز) است، نشان و علامت.

=الرَّمَز-

ج رُمُوز: مترادف (الرُّمز) است.

=الرمزية-

=رمس-

=الرمس-

=رمش-

=الرمش-

=الرمشاء-

=رمص-

=الرمص-

=الرمصاء-

=رمض-

=الرمض-

=الرمضاء-

=رمضان-

=الرمضي-

=رمق-

=الرمق-

=الرمقة-

=رمل-

=الرمل-

=الرملاء-

=الرملة-

=رمم-

=الرمم-

=الرموح-

=الرمي-

=الرمية-

=الرميس-

=الرميم-

=رن-

=رنا-

=رنى-

=الرَّمْزِيَّة-

مذهبى ادبى و هنرى است كه معانى را با رمز و اشاره بيان مى كند.

=رَمَس-

- رَمْساً هُ: او را پوشانيد و دفن كرد،- القبرَ: در گور خاك ريخت و آنرا با زمين برابر كرد،- الخبرَ: خبر را پنهان داشت،- هُ بِالحَجَر: سنگ بر او انداخت.

=الرَّمْس-

مص،- ج رُمُوس و ارْمَاس: قبرى كه مساوى با زمين بوده و از آن بلندتر نباشد، خاك گور، صداى پنهان و آهسته.

=رَمَشَ-

- رَمْشاً الشي ءَ: آن چيز را با نوك انگشتان گرفت،- تِ الغَنَمُ: گوسفندان كمى چريدند،- تِ العَينُ: چشم كمى تكان خورد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الرُّمْش-

سفيدى در ناخن نوجوانان.

=الرَّمْش-

يك شاخه از ريحان و مانند آن؛ «رَمْشُ الْعَين»: پلك چشم.

=الرَّمَش-

پيچيده گى در بيخ مُژه هاى چشم،- (طب): سرخى چشم با ريزش آب از آن.

=الرَّمْشَاء-

مؤنث (الأَرمَش) است؛ «ارْضٌ رَمْشَاء»: زمين پر از گياه.

=رَمِصَ-

- رَمَصاً تْ عِينُهُ: از چشم او چركى روان شد،- الرّجُلُ: در چشم آن مرد قيح و چركى پديد آمد.

=الرَّمَص-

مص، چركى سفيد رنگ كه در مجراى اشك چشم پديد مىيد.

=الرَّمْصَاء-

مؤنث (الأَرْمَص) است.

=رَمِض-

- رَمَضاً النهارُ: گرماى روز سخت شد،- تِ الشمسُ: خورشيد بر روى ريگ و جز آن سخت تابيد،- الرَّجُلُ: گرمى زمين گامهاى او را سوزانيد،- الطَائرُ: درون پرنده از تشنگى داغ شد،- تْ عينُهُ: چشم او گرم شد و به سوزش افتاد،- للأمرِ: در آن امر از شدت خشم بر افروخته شد.

=الرَّمَض-

مص، گرماى سخت تابستان، باران قبل از فصل پاييز كه بر روى زمين گرم فرود آيد.

=الرَّمْضَاء-

سختى گرما، زمينى كه از سختى تابش خورشيد بسيار گرم شده باشد.

=رَمَضَانُ-

ماه نهم از سال قمرى است كه ميان ماه شعبان و شوال است تعداد روزهاى اين ماه معمولًا (٣٠) روز است و مسلمانان در اين ماه روزه مى گيرند.

=الرمَضِيّ-

من السحاب و المطر: ابر يا باران پايان تابستان و آغاز پائيز.

=رَمَقَ-

- رَمْقاً [رمق] هُ: نگاه سستى به او كرد، به او بسيار نگريست.

=الرَّمِق-

«عيشٌ رَمِقٌ»: زندگى سخت و تنگ.

=رَمَّقَ-

تَرْمِيقاً: به او بسيار نگريست و چشم دوخت،- العَملَ: آن كار را خوب انجام نداد،- هُ بِالشي ءِ: رمق او را با آن چيز گرفت و نگهداشت،- الكَلَام: سخن را تلفيق كرد و نادرست گفت.

=الرَّمَق-

ج أَرْمَاق: بقيه ى زندگى؛ «على آخر رَمَقٍ»: تا آخرين رمق يا نفس قبل از مرگ،- من العيشِ: روزى اندك يا بخور و نمير؛ «سَدَّ رَمَقَ الجَائِع»: گرسنه را با اندك غذائى از مرگ بازداشت.

=الرُّمْقَة-

من العيش: معيشت اندك كه جان را نگهدارد و رفع نياز كند.

=رَمَلَ-

- رَمْلًا الطعامَ: در غذا ريگ انداخت،- النسيجَ: پارچه را نازك بافت،- السريرَ: تخت را با جواهر و مانند آن زينت و آرايش كرد،- الكلامَ: سخن را به دروغ گفت،- الثوبَ بِالدَّم: پيراهن را خون آلود كرد،- رَمَلًا و رَمَلَاناً و مَرْمَلًا: در راه رفتن شتاب كرد.

=رَمَّلَ-

تَرْمِيلًا الخَطَّ: بر روى نوشته رمل يا ماسه ى نرم ريخت،- النَّسِيجَ: پارچه را نازك بافت،- الثّوبَ بِالدَّم: پيراهن را خون آلود كرد،- تِ المَرْأَةُ من زَوجها: آن زن بيوه شد.

=الرَّمْل-

ج رِمَال و أَرْمَال: رمل، ماسه؛ «عِلْم الرَّمْل»: علم رمل كه با نوشته هاى روى رمل به مجهولات پى ببرند. و اين از خرافات است. الرَّمَل: فزونى در چيزى، باران اندك، خطهائى كه در پاى گاو وحشى مخالف با رنگ بدن آن وجود دارد، بحرى است از شعر كه وزن آن: (فَاعِلَاتُنْ فَاعِلَاتُنْ فاعِلُنْ) است، يكى از لحنهاى موسيقى است.

=الرَّمْلَاء-

«سنةٌ رَمْلَاء»: سالِ كم باران و بى بركت؛ «نَعْجَةٌ رَمْلَاء»: گوسفندى كه پاهاى آن به رنگ سياه و بقيه ى اندام آن سفيد است.

=الرُّمْلَة-

ج رُمَل و أَرْمَال: خط سياه:

الرَّمْلَة-

دانه ى ريگ، زمينى كه سطح آن را شن و ريگ پوشانده باشد.

=رَمَّمَ-

تَرْمِيماً [رمّ] البناءَ: ساختمان را تعمير و نيكو كرد.

=الرِّمَم-

[رمّ]: «حَبْلٌ رِمَمٌ»: طناب پوسيده.

=الرَّمُوح-

«دابَّةٌ رَمُوحٌ»: ستور گزنده.

=الرَّمْي-

[رمي]: مص؛ «أُعْدِم رَمْياً بالرَّصَاص»:

حكم اعدام نظامى درباره ى وى اجرا شد يا به ضرب گلوله اعدام گرديد؛ «رَمْيُ المِطْرَقةِ» (ا ح): گردان توپ كه آتش توپخانه هاى خود را بر يك هدف فرو افكنند.

=الرَّمِيّ-

ج أَرْمَاء و أَرْمِيَة و رَمَايَا [رمي]: ابر پر باران، ريزش باران.

=الرَّمْيَة-

[رمي]: اسم مرّه از (رَمَى) است.

=الرَّمِيَّة-

ج رَمَايَا [رمي]: شكار انداخته شده.

=الرَّمِيس-

آنكه سنگ بر او انداخته باشند.

=الرَّمِيم-

[رمّ]: كهنه و پوسيده.

=رَنَّ-

- رَنِيناً [رنّ]: آواز داد، صداى خود را با گريه بلند كرد،- تِ القوسُ: كمان آواز داد،- الَيهِ: به او گوش فرا داد،- لِكذا: به آن چيز سرگرم شد.

=رَنَا-

- رُنُوّاً و رَنًا [رنو] اليهِ و لهُ: با نگاه آرام پيوسته وي را نگريست،- عنهُ: از او غافل شد،- الرجُلُ: آن مرد با چيرگى هوى و عشق به طرب آمد.

=رَنَّى-

تَرْنِيَةً [رنو]: آواز خواند،- الحُسْنُ فُلاناً:

زيبائى فلانى را به شگفتى انداخت و او را به نگاه كردن وادار نمود،- اليه: نزد او

=الرنا-

=الرناء-

=الرنان-

=رنأ-

=الرنة-

=رنح-

=الرنح-

=الرند-

=رنق-

=الرنق-

=الرنقاء-

=الرنقة-

=الرنكة-

=رنم-

=الرنم-

=الرنمة-

=رنن-

=الرنو-

=الرنين-

=رها-

=الرهاء-

=الرهاق-

=الرهان-

=رهب-

=الرهبى-

=الرهباء-

=الرهبان-

=الرهبانة-

=الرهبانية-

=الرهبة-

=الرهبنة-

=الرهج-

=الرهجة-

=الرهدنة-

=الرهراه-

=رهره-

=الرهره-

ناليد.

=الرَّنَا-

[رنو]: مص، چيزى كه بعلت زيبائى به آن بسيار نگرند، زيبائى.

=الرُّنَاء-

[رنو]: آواز خوش، طرب و شادمانى.

=الرَّنَّاء-

[رنو]: آنكه به چيزى زيبا نگرد و از آن در شگفتى قرار گيرد.

=الرَّنَّان-

[رنّ]: آنكه صداى رسا دارد، آنكه آواز بلند از خود درآورد.

=رَنَأَ-

- رَنْأَ [رنأ]: آواز داد،- اليهِ: به او نگاه كرد،- فى مشيتِهِ: در راه رفتن سنگينى كرد.

=الرَّنَّة-

[رنّ]: صدا، صداى كمان و مانند آن.

=رَنَّحَ-

تَرْنِيحاً هُ: او را ناتوان كرد،- تِ الريحُ الغُصْنَ: باد شاخه ى درخت را كج كرد.

=رُنِّحَ-

عليهِ: بيهوش شد، غش كرد، بر اثر فرار يا ترس يا اندوه دچار سستى و ناتوانى شد و خم گرديد.

=الرَّنْح-

سرگيجه و ناراحتى.

=الرَّنْد-

(ن): نام درخت كوچكى خوشبو است از تيره ى برگ بوها. اين گياه در اروپاى جنوبى و آسياى غربى ميرويد و اغلب براى زينت و آرايش باغچه ها كشت مى شود.

=رَنَقَ-

- رَنْقاً و رُنُوقاً الماءُ: آب تيره شد.

=رَنِقَ-

- رَنَقاً الماءُ: مترادف (رَنَقَ) است.

=رَنَّقَ-

تَرْنِيقاً الماء: آب را تيره كرد، تصفيه كرد،- النومُ فى عَينَيْهِ: خواب چشمان او را فرا گرفت،- تِ المَنِيَّةُ منه: مرگ او نزديك شد،- جناحُ الطّائِر: بال پرنده شكست و فرو افتاد،- تْ عيناهُ: چشمان او از فرط گرسنگى و جز آن بى حركت شد،- جسمُهُ او رَأيُهُ: تن يا رأى او ناتوان شد،- الطّائِرُ:

پرنده بال زد ولى پرواز نكرد،- تِ السَّفِينَة:

كشتى در جاى خود گرديد ولى راه نرفت،- الرَّجُلُ: آن مرد حيران و سرگشته شد،- النظَرَ اليهِ: همواره به او نگاه كرد،- القومُ بالمكانِ: آن قوم در آن مكان اقامت كردند و ماندگار شدند،- اللواءُ:

پرچم به اهتزاز در آمد،- اللّواءَ: پرچم را براى حمله به اهتزاز درآورد.

=الرَّنْق-

مص، آب تيره و كدر، آب كه با خاك و خاشاك و جز آنها آميخته شده باشد، دروغ.

=الرَّنَق-

آب تيره و كدر.

=الرَّنِق-

مترادف (الرَّنَق) است.

=الرَّنْقَاء-

ج رَنْقَاوَات من الطير: پرنده اى كه بر روى تخم نشسته است. اين واژه را در زبان متداول (القرُقَة) گويند؛ «ارْضٌ رَتْقَاء»:

زمينى كه در آن كِشت نشود و چيزى نروياند.

=الرَّنْقَة-

ج رَيَانِق و هو مقلوب رَنَائِق كأَنها جَمْع رَنِيقة: آبِ گل آلود، آبِ كم، چركى كه در ته حوض بازماند.

=الرَّنْكَة-

(ح): گونه اى ماهى است از تيره ى (صابوغيها) كه در اقيانوس شمالى و درياى مانش وجود دارد و شكار مى شود.

=رَنِمَ-

- رَنِيماً: صداى خود را با شادى و طرب سر داد و آواز زيبائى خواند.

=رَنَّمَ-

تَرْنِيماً: مترادف (رَنِمَ) است.

=الرُّنُم-

زنان آوازخوان خوب، كنيزكان دانا و تيزهوش.

=الرَّنَم-

صدا و آواز.

=الرَّنْمَة-

مترادف (الرَّنَم) است.

=الرَّنَمَة-

(ن): نام گياهى است.

=رَنَنَ-

تَرْنِيناً و تَرْنِينَة [رنّ]: فرياد زد،- القَوسَ:

كمان را به صدا در آورد.

=الرَّنُوّ-

[رنو]: مترادف (الرنّاء) است.

=الرَّنِين-

[رنّ]: مطلق صدا و آواز يا صداى اندوهگين.

=رَهَا-

- رَهْواً [رهو]: نرمى و رفاقت كرد، آهسته راه رفت،- البَحْرُ: دريا آرام شد،- الطائِرُ: پرنده بالهاى خود را گشود،- بين رِجْلَيْهِ: ميان دو پاى خود را از هم گشود.

=الرَّهَاء-

[رهو] من الأَماكن: جاى فراخ،- من كلِّ شي ءٍ: سطح و مستواى هر چيزى.

=الرُّهَاق-

تعداد، مقدار. مترادف (الزُّهَاء) است.

=الرِّهَاق-

مترادف (الزُّهَاء) است؛ «كانوا رِهَاق مائةٍ»: تعداد يكصد نفر بودند.

=الرِّهَان-

مص «خيلُ الرِّهَانِ»: اسبهاى مسابقه كه بر آنها شرط بندند؛ «هُما كَفَرَسَيْ رِهانٍ»: اين تعبير ضرب المثلى است براى دو چيز مساوى و نزديك بيكديگر.

=رَهِبَ-

- رَهْبَةً و رُهْباً و رَهَباً و رُهْبَاناً و رَهَبَاناً:

ترسيد،- هُ: از او ترسيد،- جانِبَهُ: از او ترسيد.

=الرُّهْبَى-

ترس. بيم.

=الرَّهْبَى-

مترادف (الرُّهْبَى) است.

=الرَّهْبَاء-

مترادف (الرُّهْبَى) است.

=الرُّهْبَان-

ج رَهَابِين [رهب]: بمعناى (الرّاهِب) است.

=الرَّهْبَان-

ج رَهَابِين و رَهَابِنة و رَهْبَانُون [رهب]:

آنكه بسيار ترسد مانند (الخَشيَان) از (خَشِيَ).

=الرُّهْبَانة-

ج رُهْبَانَات: مؤنث (الرُّهبَان) است.

=الرَّهْبَانة-

ج رَهْبَانَات: مؤنث (الرَّهبان) است.

=الرُّهْبَانِيَّة-

مترادف (الرَّهبَانِيَّة) است.

=الرَّهْبَانِيَّة-

روش و طريقه ى راهب است.

=الرَّهْبَة-

ترس.

=الرَّهْبَنَة-

اسم است از معناى (الرّاهِب):

رهبانيت.

=الرَّهْج-

آنچه كه گَرد و خاك بر انگيزد.

=الرَّهَج-

مترادف (الرَّهْج) است، فتنه و آشوب، ابر بى باران.

=الرَّهَجَة-

واحد (الرَّهَج) براى ابر بى باران است.

=الرَّهْدَنة-

شوخى جلف و سبك براى كوچك كردن طرف. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الرَّهْرَاه-

[رهره]: «طَسْتٌ رَهْرَاهٌ»: طشت فراخ و كم عمق؛ «جِسْمٌ رَهْرَاهٌ»: بدن نرم و سفيد؛ «ماءٌ رَهْراهٌ»: آب صاف و زلال.

=رَهْرَهَ-

رَهْرَهَةً [رهره] مائدتَهُ: سفره ى غذاى خود را از راه كرم و بخشندگى توسعه داد و فراخ كرد.

=الرَّهْرَه-

[رهره]: «جسمٌ رَهْرَهٌ»: بدن نرم و سفيد؛ «طَسْتٌ رَهْرَهٌ»: طشت فراخ و كم

=الرهرهة-

=الرهروه-

=رهس-

=رهط-

=الرهط-

=رهف-

=رهق-

=الرهق-

=رهل-

=الرهل-

=الرهمة-

=رهن-

=الرهن-

=الرهنامج-

=الرهنية-

=الرهو-

=الرهوان-

=الرهوة-

=الرهيب-

=الرهية-

=الرهيف-

=الرهيق-

=الرهين-

=الرهينة-

=الرو-

=روى-

=الرواء-

=الروائس-

=الروائي-

=الرواتب-

=الرواج-

=الرواجب-

عمق.

=الرَّهْرَهة-

[رهره]: درخشندگى پوست و نازكى بدن.

=الرُّهْرُوه-

[رهره]: «ماءٌ رُهْرُوهٌ»: آب صاف و زلال.

=رَهَسَ-

- رَهْساً الشي ءَ: آن چيز را سخت كوبيد يا فشار داد.

=رَهَطَ-

- رَهْطاً اللقمةَ: لقمه را بزرگ گرفت؛ «هُو يَرهَطُ»: او بسيار مى خُورَد.

=الرَّهْط-

ج أَرْهُط و أَرْهَاط و جج أرَاهِط و أرَاهِيط:

گروه مردان كه از سه نفر تا ده نفر باشند و در ميان آنها زن نباشد اين واژه مفرد ندارد و هرگاه عددى بر آن اضافه شود معناى شخص يا نفس را ميدهد مانند (عِشرُون رَهْطاً):

بيست نفر، خويشان و قبيله ى مرد.

=الرَّهَط-

ج أَرْهُط و أَرْهَاط و جج أَراهِط و أَرَاهِيط:

مترادف (الرَّهُط) است.

=رَهَفَ-

- رَهْفاً السيفَ: شمشير را نازك كرد.

=رَهُفَ-

- رَهَافَةً و رَهَفاً: تنگ يا نازك و زيبا شد.

=رَهِقَ-

- رَهَقاً: ستم كرد و به كارهاى زشت پرداخت، دروغ گفت، نادان و احمق شد، سبك شد، شتاب كرد،- السفَرُ: مسافرت نزديك شد و زمان آن رسيد.

=رَهَّقَ-

تَرْهِيقاً هُ: او را به بدى متهم كرد.

=الرَّهَق-

مص، گناه و تهمت، وادار كردن شخص بر آنچه كه طاقت نداشته باشد، سبك مغزى، ناداني.

=رَهِلَ-

- رَهَلًا: گوشت بدن او ورم كرد و سست شد.

=رَهَّلَ-

تَرْهِيلًا هُ النومُ: خواب او را سست و جنبان كرد.

=الرِّهْل-

ابر نازكى همانند شبنم.

=الرَّهَل-

ورم و سستى؛ «فلانٌ فيهِ رَهَلٌ»: در بدن فلاني ورم و سستى است.

=الرَّهِل-

آنكه بدن او ورم كرده و سست شده باشد.

=الرِّهْمَة-

ج رِهَم و رِهَام: باران ريز و نرم و پيوسته.

=رَهَنَ-

رَهْناً الشي ءُ: آن چيز دائم و هميشه شد،- الشّي ءَ: آن چيز را ادامه داد،- الشّي ءَ فلاناً و عِنْدَ فُلان: آن چيز را نزد فلانى گرو گذاشت،- بِالمَكَانِ: در آن مكان اقامت گزيد.

=الرَّهْن-

مص،- ج رِهَان و رُهُون و رَهِين و رُهُن:

گروگان كه معمولًا در برابر تأمين بدهى مى گيرند، آنچه كه رهن شده باشد، توقيف يا بازداشت مطلق هر چيزى؛ «رَهْنٌ بِكَذا»:

مقيد يا گرو به چيزى است؛ «رَهْنَ كذا»: به انتظار چيزى؛ «أودِعَ السَّجنَ رَهْنَ التحقيقِ»:

بازداشت شد تا از او تحقيقات و بازپرسى شود؛ «رَهْنَ اشَارتِهِ»: بفرمان او، تحت تصرف و اوامر او.

=الرِّهْن-

«هذا رِهْنُ مالٍ»: اين چيز در برابر مال يا پولى گروگان است.

=الرَّهْنَامَج-

كتاب راهنماى مسافرت دريائي براى ناويان. اين واژه فارسى است.

=الرَّهْنِيَّة-

املاك و اموال غير منقول مورد رهن.

=الرَّهْوُ-

[رهو]: گروهى از مردم؛ «غَارةٌ رَهْوٌ»:

يورش و حمله ى پي در پي، «ثَوبٌ رَهْوٌ»:

جامه ى نرم و نازك؛ «بِئرٌ رَهْوٌ»: چاهى كه دهانه ى آن فراخ باشد،- ج رِهَاء: زمين يا مكانِ بلند، زمين گود و فرورفته،- (ح):

پرنده ايست شبيه كركى كه به فارسى آنرا (كُلنگ) نامند.

=الرَّهْوَان-

[رهو]: زمين هموار. اين واژه فارسى است،- (ح): اسب باركش كه در راه پيمودن نرم پشت و سبكبال باشد. اين واژه فارسى است.

=الرَّهْوَة-

[رهو]: جاى بلند، جاى پست يا گود، گروهى از مردم،- و در زبان متداول بمعناى مال گزاف مى باشد.

=الرَّهِيب-

هر چيزى ترسناك كه از آن بترسند.

=الرَّهِيَّة-

[رهو] (ط): نام خوراكى است كه از گندم كوبيده و شير تهيه كنند.

=الرَّهِيف-

شمشير تُنك، تيز لب.

=الرَّهِيق-

مي.

=الرَّهِين-

بمعناى (المَرْهُون) است، آنچه كه به رهن گرفته شده باشد؛ «رَهِينٌ بِكَذا»: در برابر چيزى يا مبلغى گروگان است.

=الرَّهِينَة-

ج رَهَائِن: آنچه كه رهن گرفته شود؛ «الخَلْقُ رَهَائِنُ الموتَ»: مردم مقيد به مرگ مى باشند.

=الرَّوّ-

[روي]: فراخى و بركت. اصل اين كلمه (رَوْىٌ) است كه ياء قلب به واو شده است.

=رَوَى-

- رِوَايَةً [روي] الحديثَ: حديث را روايت و نقل كرد،- القَومَ: آن قوم را سيراب كرد،- الحَبْلَ: ريسمان را تافت،- الرحْلَ: پالان را بر روى شتر با ريسمان سفت بست.

=رَوَّى-

تَرْوِيَةً: سيراب شد،- النّبَاتَ: گياه را آبيارى كرد،- فى الأمْرِ: در آن كار انديشيد و تأمل كرد،- هُ الشعْرَ: او را به روايت و نقل شعر واداشت.

=الرُّوَاء-

[روي]: آبرو، منظره ى خوش و زيبا؛ «رَجُلٌ له رُوَاء»: مردى خوش اندام و زيبا.

=الرَّوَاء-

[روي]: آب بسيار سيراب كننده، آب گوارا.

=الرِّوَاء-

ج أَرْوِيَة [روي]: ريسمانى كه با آن متاعها و كالا را بر روى ستور بندند.

=الرَّوَائِس-

[رأس]: ابرهاى به پيش آمده، قسمتهاى بالاى دره.

=الرِّوَائِيّ-

[روي]: مؤلف و نويسنده ى داستانها، نويسنده ى نمايشنامه ها يا داستانهاى نمايشى.

=الرَّوَاتِب-

[رتب]: جمع (الرَّاتِب) است بمعناى حقوق و مقررى ماهانه، سنّتهاى وابسته به فرايض يا به زمانهاى معين.

=الرَّوَاج-

[روج]: مص، انتشار، تداول، روى آوردن بر خريد چيزى، بسيارى تقاضا.

=الرَّوَاجِب-

[رجب] (ع ا): بندهاى بيخ انگشتان.

=الرواح-

=الرواحة-

=الروادة-

=الروادف-

=الروازح-

=الرواسب-

=الرواسي-

=الرواسيم-

=الرواعف-

=الرواعي-

=الرواغ-

=الرواق-

=الروامس-

=الرواية-

=روأ-

=روب-

=الروب-

=الروبى-

=الروبان-

=الروبة-

=الروبعة-

=الروبيان-

=الروبينية-

=الروتاباغا-

=الروث-

=روج-

=الروجة-

=روح-

=الروح-

=الروحاني-

=الروحانية-

=الروحاء-

=الروحة-

=الروحي-

=رود-

=الرَّوَاح-

[روح]: مص، آغاز شب، سرشب.

اين واژه در مقابل (الصباح) است بمعناى بامداد، خورسندى و شادمانى.

=الرَّوَاحة-

[روح]: راحت، شادمانى كه در انسان پديد آيد.

=الرُّوَادَة-

[رود]: مترادف (الرَّادة) است.

=الرَّوَادِف-

[ردف]: ناتوانان، قوم عقب افتاده يا پس افتاده.

=الرَّوَازح-

[رزح]: «إبلٌ رَوَازِح»: شتران ناتوان و از كار افتاده.

=الرَّوَاسِب-

[رسب] (ط ا): مواد رسوبى كه آبهاى روان در زمينهاى گود بر جاى گذارند و نيز بر آنها (الرُّسُوبِيّات و المَوادّ الرُّسُوبِيَة) اطلاق مى شود.

=الرَّوَاسِي-

[رسو]: كوههاى ثابت و استوار.

=الرَّوَاسِيم-

[رسم]: نام كتابهائى است كه در زمان جاهليت وجود داشته است.

=الرَّوَاعِف-

[رعف]: نيزه ها.

=الرَّوَاعِي-

[رعي]: «رَوَاعي الشيْبِ»: آغاز و اوايل پيرى.

=الرَّوَاغ-

[روغ]: مكر و حيله.

=الرَّوَّاغ-

[روغ]: آنكه بسيار حيله و مكر داشته باشد، روباه؛ «هو ثلعبٌ رَوّاغٌ»: او روباه مكارى است؛ «هُم ثعالبُ رَوَّاغَة»:

آنها روباهان مكارند.

=الرُّوَاق-

ج أَرْوِقة و رُوَاقَات و رُوق [روق] (ب):

سقف جلوى خانه، الرَّوَاق- ج أرْوِقه و رِوَاقَات و رُوق (ب) رواق خانه؛ «رِواقُ العينِ»: ابروى چشم؛ «رِواقُ الليلِ»: سر آغاز شب؛ «رِواق السلامة» (ا ع): اخذ روش و تدابير نظامى براى دفاع از كاروانهاى ارتش و حمايت آنها.

=الرَّوَامِس-

[رمس]: پرندگانى كه در شب پرواز مى كنند، بادهاى سختى كه آثار خانه ها را از برانگيختن خاك مى پوشانند.

=الرِّوَاية-

ج رِوَايَات [روي]: مص داستان، قصّه، نمايشنامه؛ «رِوايَةٌ مَسْرَحِيَّة» و «رِوَايةٌ سِينَمَائيَّة» و «رِوَايةٌ هزليَّة»: داستان نمايشى يا سينمائى يا فكاهى.

=رَوَّأَ-

تَرْوِيئاً و تَرْوِئَةً [روأ] في الأَمرِ: در آن كار تأمّل كرد و انديشيد.

=رَوَّبَ-

تَرْوِيباً [روب] اللّبنَ: شير را ماست كرد.

=الرَّوْب-

[روب]: شير سفت و غليظ.

=الرَّوْبَى-

[روب]: آنها كه از فرط راه خسته شده و به خواب سنگين رفته اند، «قومٌ رَوْبَى»: قومى كه ماست نوشيده و مست شده اند، گروهى سست نفس.

=الرَّوْبَان-

واحد (الرَّوبَى) است.

=الرُّوبَة-

[روب]: مايه ى ماست كه در شير نهند تا ماست شود، بازمانده ى شير سرگردانى و تنبلى از بسيار نوشيدن شير، قوام زندگى، نيازمندى، بينوائى،- مِنَ اللَّحْمِ: يك پاره گوشت،- من الليل: پاسى از شب.

=الرَّوْبَة-

[روب]: مايه ى ماست كه در شير آميزند تا ماست شود، بقيه ى شير.

=الرَّوْبَعَة-

[ربع] (طب): گونه اى بيمارى است كه در شتر بچگان پديد آيد.

=الرُّوبِيَان-

(ح): گونه اى خرچنگ دريائى است كه نام ديگر آن (القُرَيْدِس) است.

=الرُّوبِينِيَّة-

(ن): درخت اقاقيا.

=الرُّوتَابَاغَا-

(ن): مترادف (الرُّتْباغا) است بمعناى شلغم بيابانى.

=الرَّوْث-

ج أَرْوَاث [روث]: پشگل اسب يا سرگين هر ستور سم دارى.

=رَوَّجَ-

تَرْوِيجاً [روج] الشي ءَ و بهِ: در آن چيز تعجيل كرد،- السِّلْعَةَ و الدراهمَ: كالا يا درهمها را متداول كرد،- فلانٌ كلامَهُ:

فلانى سخن خود را با آب و تاب گفت ولى مفهوم نشد،- الرجُلُ: آن مرد شتاب كرد. اين تعبير اخير در زبان متداول رايج است.

=الرَّوْجَة-

[روج]: شتاب، عجله.

=رَوحَ-

- رَوَحاً [روح]: آن چيز را فراخ يا گشاد شد.

=رَوَّحَ-

تَرْوِيحاً القومَ: بهنگام شب نزد آن قوم رفت،- الإبِل: شتران را به استراحتگاه برد،- الدهنَ: روغن را خوشبو كرد،- قلبَهُ: دل او را شادمان كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را راحت و شادمان كرد،- عن النَّفْسِ: به استراحت پرداخت،- عليهِ بِالمِرْوَحة: با بادزن دستى ويرا باد زد،- بِالجَمَاعةِ: با جماعت نماز تراويح خواند،- الإنَاءُ: كاسه لبريز شد و از آن چيزى ريخت. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- الشي ءَ: آن چيز را ضايع و تلف كرد. اين تعبير نيز در زبان متداول رايج است، تِ المرأةُ: آن زن بچه ى خود را ناتمام افكند. اين تعبير نيز در زبان متداول رايج است.

=الرُّوح-

ج أَرْوَاح [روح]: روان، روح، نفس، وحي، فرمان خدا، فرشته؛ «الرُّوح الأَعْظم»:

خداوند؛ «الرُّوح القُدس»: اقنوم سوم از اقانيم الهى كه ويژه ى مذهب مسيحيان است؛ «هو خَفِيفٌ الرُّوح»: او سبكبال و خوش قلب است؛ «طويلُ الرُّوح»: بردبار، شكيبا. اين تعبير در زبان متداول رايج است؛ «رُوحُ الكلامِ»: فحواى سخن. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الرَّوْح-

[روح]: شادمانى، راحت، رحمت، عدالت، يارى كردن، نسيم باد؛ «يومٌ رَوْحٌ»: روزى خوش؛ «ليلةٌ رَوْحَةٌ»: شبى خوش.

=الرَّوَح-

[روح]: فراخى، گشادى ميان دو پا.

=الرُّوحَانيّ-

منسوب به (الروح) است.

=الرُّوحَانِيَّة-

عقيده ى مذهبى كسانى است كه نفس را غير از ماده ميدانند.

=الرَّوْحَاء-

[روح]: مؤنث (الأَروَح) است.

=الرَّوْحة-

ج رَوْحَات [روح]: اسم مرّه از (راحَ) است.

=الرُّوحِيّ-

ويژه ى رُوح يا نفس است، غير مادى، آنچه كه ويژه ى دين يا كليسا باشد؛ «السُّلطةُ الرُّوحِيَّة»: حكومت مذهبى؛ «المَشرُوبَاتُ الرُّوحِية»: مشروبات الكلي.

=رَوَّدَ-

تَرْويداً [رود] هُ: او را به ملايمت و آهستگى واداشت.

=الرود-

=روز-

=الروزنامة-

=الروزنة-

=الروسب-

=الروسم-

=الروشم-

=الروشن-

=روض-

=الروض-

=الروضة-

=روع-

=الروع-

=الروعاء-

=الروعة-

=روغ-

=روق-

=الروق-

=الروقة-

=روم-

=الروم-

=الرومانسية-

=الروماني-

=الرومنطيقية-

=الرومي-

=الرونة-

=الروند-

=الرونق-

=روي-

=الروي-

=الرويئة-

=الروية-

=الرويحة-

=الرَّوْد-

مص، طلب، خواستن؛ «رِيحٌ رَودٌ»:

نَسيم ملايم.

=رَوَّزَ-

تَرْوِيزا [روز] الكلامَ أو الرأيَ: درباره ى سخن يا رأى انديشيد تا درست آنرا ارزيابى كند.

=الرُّوزْنَامة-

تقويم كه در آن روز و ماه و سال و طلوع خورشيد و ماه بيان شود. اين واژه فارسى است.

=الرَّوْزَنة-

ج رَوَازِن [رزن]: روزنه، سوراخ. اين واژه فارسى است.

=الرَّوْسَب-

[رسب]: بلاى سخت.

=الرَّوْسَم-

ج رَوَاسِم [رسم]: نشان و علامت، بلا و سختى، مهر چوبين كه با آن غله را در خرمن مهر كنند تا به سرقت نرود.

=الرَّوْشَم-

[رشم]: مهرى كه با آن غله را در خرمن مهر كنند.

=الرَّوْشَن-

ج رَوَاشِن [رشن]: روزنه- سوراخ.

اين واژه فارسى است.

=رَوَّضَ-

تَرْوِيضاً [روض] المهرَ: كره ى اسب را بسيار پرورش داد. اين واژه مبالغه ى (رَاضَ) است،- الرَّجُلُ: آن مرد در باغ و بوستان اقامت كرد،- المَطَرُ الأَرْضَ: باران زمين را همانند بوستان سبز و خرّم كرد.

=الرَّوْض-

[روض]: زمين سبز و خرم كه در آن گياهان بسيار باشد.

=الرَّوْضَة-

ج رَوْض و رِيَاض و رَوْضات و رِيضان [روض]: زمين سبز و خرم و پر گياه، بازمانده ى آب در حوض؛ «رَوْضَةُ الأَطْفَال»:

كودكستان، مهد كودك؛ «رَوْضاتُ الجناتِ»: بهترين جاى در بهشت.

=رَوعَ-

- رَوَعاً [روع]: شگفت زده شد.

=روَّعَ-

تَرْوِيعاً [روع] هُ: او را ترسانيد بطوريكه ترس در دل او جاى گرفت، او را شگفت زده كرد.

=الرُّوع-

[روع]: دل يا قلب كه به آن ترس راه يابد، خرد؛ «هَدِّئْ او سَكِّنْ رُوعَك»:

آرامش داشته باش و نترس؛ «الْقَى او ادْخَلَ فى رُوعِهِ»: او را قانع و خوشنود ساخت؛ «ادْخلَ فى رُوعِهِ انْ»: گمان و خيال كرد كه ...

=الرَّوْع-

[روع]: ترس، جنگ.

=الرَّوَع-

[روع]: اسم است از (الأَرْوَع) بمعناى آنكه زيبائى و دلاورى او شگفت آور باشد.

=الرَّوْعَاء-

[روع]: مؤنث (الأَرْوع) است.

=الرَّوْعَة-

[روع]: ترس، بهره اى از زيبائى.

=رَوَّغَ-

تَرْوِيغاً [روغ] اللقمةَ في الدسم: لقمه را با چربى آميخت.

=رَوَّقَ-

تَرْويقاً [روق] الشرابَ: مي را پاك و تصفيه كرد،- المَريضُ: بيمار رو به بهبودى رفت،- بِضَاعَتَهُ: كالاى خود را فروخت و بهتر از آنرا خريدارى كرد،- اللّيلُ: شب تاريكى خود را گسترانيد.

=رُوِّقَ-

البيتُ: براى خانه راهرو يا رواق ساخته شد.

=الرَّوْق-

[روق]: مص،- ج ارْوَاق: دوستى و محبت خالص، مهتر، دلير، باقيمانده ى چيزى، باران، عمر، بدن، جماعت، گروه، شاخ، پوشش، پرده، جاى شكارچى، خيمه،- من المَاءِ و نحوِهِ: آب صاف و زلال،- من الشَّبَابِ: آغاز جوانى،- مِن الْخَيلِ: اسب زيبا و خوش اندام،- مِنْ الْبَيتِ: رواق خانه، پيشگاه خانه،- من اللَيْلِ: پاسى از شب،- مِنَ السَّحَابِ: ابر دايره مانندى بگونه ى رواق خانه يا بارش آن؛ «أَلْقَتِ السَّحَابَةُ ارْوَاقَهَا»: ابر باران خود را پياپى ريخت.

=الرُّوقَة-

[روق]: آنكه بسيار زيبا باشد؛ «غِلْمَان رُوقةٌ»: نوجوانان زيبا، پسران خوبروى. اين واژه در مفرد و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود؛ «غُلامُ رُوقَةٌ و جَارِيَةٌ رُوقَةٌ و جَوارٍ رُوقَةٌ»، بهترين افراد مردم.

=الرَّوْقَة-

[روق]: زيبائي چشمگير.

=رَوَّم-

تَرْوِيماً [روم]: درنگ كرد،- فُلاناً و بهِ:

او را خواهان فلانى كرد،- رَأْيَهُ: به چيزى پس از چيز ديگرى توجه كرد.

=الرُّوم-

مترادف (الرَّوْم)،- (ك):

گونه اى مشروب الكلى است كه از تفاله ى نيشكر و تقطير آن بعمل مىيد، نام فرقه اى از مسيحيان است، نژادى از مردم كه در شمال درياى مديترانه زندگى مى كنند؛ «بَحرُ الرُّوم»: درياى مديترانه كه بران (البَحْرُ الأَبْيَض) نيز اطلاق مى شود.

=الرَّوْم-

[روم]: نرمه ى گوش.

=الرُّومانْسِيَّة-

مترادف (الرَّومَنْطِيقِيَّة) است.

=الرُّومَانِيّ-

نسبت به (روم) است.

=الرُّومَنْطِيقِيَّة-

مكتبى است ادبي كه در آن احساس و خيال بر خرد چيره مى شود و فرد در آن برترى دارد. اين تعبير (فرانسه) است.

=الرُّومِيّ-

واحد (الرُّوم) است.

=الرُّونَة-

[رون]: «رُؤنَةُ الشي ءِ»: سختى و شدت آن چيز.

=الرَّوَنْد-

(ن): گياهى است سنتى از تيره ى (بَطْبَاطِيَّات) كه داراى برگهاى پهن است و خوردنى است و براى نرمى معده و تقويت آن مورد استفاده قرار مى گيرد. اين واژه فارسى است.

=الرِّوَنْد-

(ن): مترادف (الرَّوند) است.

=الرَّوْنَق-

[رنق]: نكوئى و زيبائي و درخشندگى.

=رَوِيَ-

- رِيّاً و رَيّاً و رِوًى [روي] من الماء: آب نوشيد و سيراب شد،- الشجَرُ: درخت پرورش يافت و سبز شد.

=الرَّوِيّ-

[روي]: مرد خردمند و خوش اندام، ساقى، نوشنده، حرف قافيه ى شعر، ابر پر باران،- مِنَ الشرْبِ: نوشيدن سيراب كننده؛ «ماءٌ رَوِيٌ»: آبى سيراب كننده.

=الرَّوِيئَة-

[روأ]: انديشيدن و نگريستن در امرى.

=الرَّوِيَّة-

[روي]: مؤنث (الرَّوِيّ) است، انديشيدن و نگريستن در كارها؛ «عَن رويَّة»: با تدبير و بصيرت؛ «عَن غَيرِ رَوِيَّة»:

بدون تدبير و انديشه، نيازمندى، بقيه بدهى و مانند آن.

=الرَّوِيحة-

[روح]: سرور و شادمانى كه پس

=الرويد-

=الرويغة-

=الري-

=ريي-

=الريا-

=الرياب-

=الريازة-

=الرياش-

=الرياضة-

=الرياضي-

=الرياضيات-

=الريال-

=الريان-

=الريب-

=الريباس-

=الريبال-

=الريبة-

=الرية-

=ريث-

=الريث-

=ريثما-

=ريح-

=الريح-

=الريحان-

=الريحانة-

=الريحة-

=ريس-

=الريس-

=ريش-

=الريش-

=الريشاء-

=الريشة-

از يقين در امرى حاصل شود.

=الرُّوَيْد-

[رود]: مصدر (ارْوَدْ) است؛ «رُوَيداً زَيْداً»: آرام باش اى زيد؛ «رُويْدَكَ زيداً و رُوَيْدَ زَيْدٍ»: به زيد مهلت بده. كه در اينجا اسم فعل است و كاف حرف خطاب است و محلى از اعراب ندارد. و نيز در محل جر است با اضافه؛ «سَاروا سيراً رُوَيْداً و سَارُوا رُوَيدا»: آهسته راه رفتند كه در اينجا صفت است و گاهى حال مىيد مانند (سَارَ الْقَومُ رُوَيْداً): آن قوم در حال آرامش رفتند.

=الرُّوَيْغَة-

[روغ]: مترادف (الرَّواغ) است.

=الرِّيّ-

[روي]: اسم است از (ارتَوى الشجَرُ)، فراخ حال و بسيارى نعمت.

=الرِّيّ-

[ريى]: منظر زيبا، چهره ى درخشنده.

=رَيَّي-

تَرْيِيَةً [ريي] الرايةَ: پرچم را ساخت و آماده كرد.

=الرَّيَّا-

[روي]: مؤنث (الرَّيَّان) است، نسيم ملايم و خوب.

=الرَّيَّاب-

[ريب]: «أَمْرٌ رَيَّابٌ»: كار ترس آور.

=الرَّيَازَة-

[روز]: كار يا حرفه ى بنائي.

=الرَّيَاش-

[ريش] من النوق: ماده شترى كه بر سر و صورت و پيرامون گوش آن موى بسيار باشد.

=الرِّيَاش-

كالا و اثاث ارزشمند خانه؛ پوشاك و جامه ى فاخر و ارزشمند، معاش زندگانى، مال و دارائى، فراخى و نعمت.

=الرَّيَّاش-

[ريش]: آنكه بر نوك تير پر چسباند.

=الرِّيَاضة-

[روض]: مص، ورزش بدنى، تزكيه و تهذيب اخلاق، تبديل صفات ناپسنديده و بد به صفات خوب و پسنديده، گوشه گيرى از مردم براى عبادت و انديشيدن به حقايق ايمان.

=الرِّيَاضِيّ-

[روض]: ورزشكار، آنكه به ورزش بستگى داشته باشد؛ «العِلْمُ الرِّيَاضِي»: دانشى است براى بدست آوردن مقدار و ميزان و معمولًا بر علم حساب و جبر و مقابله و مساحت و جز آنها اطلاق مى شود.

=الرِّيَاضِيَّات-

[روض]: «عِلْمُ الرِّيَاضِيَّات»:

دانش رياضي، علوم رياضي.

=الرِّيَال-

[ريل]: لعاب، گونه اى سكه ى پول نقره. اين واژه اسپانيائى است.

=الرَّيَّان-

ج رِوَاء [روي]: سيراب. ضد (العَطْشَان) است، شاخه هاى سبز و تازه درخت و جز آنها؛ «وَجْهٌ رَيَّانٌ»: چهره ى پرگوشت و زيبا.

=الرَّيْب-

[ريب]: شكّ و ترديد؛ «بِلا رَيْب»:

بدون شك، گمان، تهمت، نيازمندى؛ «رَيْبُ المَنُون»: پيشامد روزگار.

=الرِّيبَاس-

(ن): گياه ريواس است.

=الرِّيبال-

ج رَيَابِيل [ربل]: گياه بلند و درهم پيچيده،- (ح): شير.

=الرِّيبَة-

ج رِيَب [ريب]: شكّ و تهمت، نگرانى نفس و سرگردانى.

=الرِّيَة-

[وري]: «رِيَةُ النارِ»: آنچه كه با آن آتش افروزند مانند كهنه و هيزم و جز آنها.

=الرَّيَّة-

[روي] «عينٌ رَيَّةٌ»: چشمه ى پر از آب.

=الرِّيَّة-

[روي]: اسم نوع است از (رَوَى)،- (ع ا): رِيه يا شش؛ «رِيَّةُ البَحْرِ» (ح): گونه اى از جانوران دريائى نرم تن.

=رَيَّثَ-

تَرْيِيثاً [ريث]: خسته شد،- الشي ءَ:

آن چيز را نرم كرد.

=الرَّيْث-

[ريث]: مقدار مهلت از زمان؛ «ما قَعَدْتُ عندهُ إلّا ريثَ اعْقِدُ شِسعِي»: نزد او نه نشستم مگر به اندازه ى بستن بند كفشم.

اين تعبير بدون (أَنْ، لَا، مَا) مىيد همچنانكه گويند «يُريدُ يَفْعَلُ» يعنى (أن يَفْعَل).

=الرَّيِّث-

[ريث]: كُند، سست.

=رَيْثَما-

بمعناى (الرَّيث) است؛ «وَقَفَ رَيْثَمَا صَلَّيْنا»: ايستاد و درنگ كرد تا ما نماز بجاى آوريم يعنى به اندازه ى زمان نماز خواندن.

=رِيحَ-

[روح]: باد سخت بر او وزيد.

=الرِّيح-

[روح]: باد، نسيم هر چيزى. اين واژه مؤنث است،- ج أَرْيَاح و ارْواح و رِياح و جج أَرَاويح و أَرَايِيح، بوى هر چيزى كه با حس بويائى درك مى شود، هر چيز پاك و خوب، رحمت، چيره گى، نيرو، يارى؛ «رِيحُ الشوْكَةِ» (طب): غده ايست چركى كه در برخى از انگشتان دست پديد مىيد و اغلب باعث پوسيدگى استخوان مى شود، عقربك انگشت؛ «الرّيَاحُ الأَرْبَع»: بادهاى چهارگانه كه عبارت از (الجَنُوب)، (الشمَال)، (الصَّبَا) كه شرقى است و (الدَّبُور) كه غربى مى باشد؛ «ذَهَبَ مَعَ الرِّيح»: واژگون و متلاشى شد.

=الرَّيِّح-

[روح] من الأيّام: روز خوش هوا، روز سخت باد.

=الرَّيْحَان-

ج رَيَاحِين [روح]: بر هر گياه خوشبو اطلاق مى شود، زندگى و روزى،- (ن): ريحان.

=الرَّيْحَانَة-

[روح]: يك شاخه از ريحان.

=الرِّيحة-

[روح]: باد، بوى.

=رَيَّسَ-

تَرْيِيساً [رأس] هُ: او را به رياست برگزيد.

=الرَّيِّس-

[رأس]: رئيس و مهتر،- (مو):

يكى از دو ناى پيوسته بهم كه در طرف راست سُرناى (نى لبك) قرار دارد و لحن يا نغمه را اجرا مينمايد و ناى دوم را (السَّنَد) نامند كه آواز آن بهنگام نواختن ثابت و يكسان مى ماند.

=رَيَّشَ-

تَرْيِيشاً [ريش] السهمَ: به تير پر چسبانيد،- السّقمُ فُلاناً: بيمارى فلانى را سست كرد، اين واژه در زبان متداول بمعناى پَر در آورد مى باشد.

=الرِّيش-

[ريش]: پر كه ويژه ى پرندگان است،- ج رِيَاش و ارْيَاش، جامه ى زيبا، دارائى، فراوانى نعمت، رزق و روزى.

=الرِّيَش-

[ريش]: بسيارى موى در چهره و پيرامون گوش.

=الرَّيْشَاء-

[ريش]: مؤنث (الأَرْيش) است.

=الرِّيشَة-

ج رِيشَات [ريش]: يك دانه پَر مرغ.

پرهاى بال پرنده بر پنج نوع است: (١) پرهاى درشت كه در پيشاپيش بال است و

=الريض-

=الريطة-

=ريع-

=الريع-

=الريعان-

=الريعانة-

=الريعة-

=الريف-

=الريفة-

=الريفي-

=ريق-

=الريق-

=ريم-

=الريم-

=رين-

=الريهقان-

آنرا (القَوَادِم) نامند. (٢) پرهاى بعد از قوادم كه آنرا (المَنَاكِب) نامند (٣) پرهاى زير بال پرنده كه آنرا (الخَوَافِي) نامند (٤) پرهاى درون كُلى كه آنرا (الأَبَاهِر) گويند (٥) پرهاى زير بال كه بر آن (الكُلَى) اطلاق كنند،- (مو): يك دانه پَرِ تراشيده ى كركس كه با آن بر وترهاى عود نوازند،- (مو): پاره اى از شاخ حيوان كه نرم و تراشيده مى شود و از آن براى نواختن بر وترهاى قانون استفاده مى كنند،- ج رِيَش: نوك قلم آهنى كه با آن مينويسند، و در زبان متداول بمعناى (المِفْصَد) ابزار زدن رگ مى باشد.

=الرَّيِّض-

[روض]: ستور در اولين فرصت تربيت يا پرورش. اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود؛ «امْرٌ رَيِّضٌ»: كار بى تدبير و نا استوار.

=الرِّيطَة-

ج رَيْط و رِيَاط [ريط]: پارچه ى دو تكه كه از يك جنس بافته يا آماده شده باشد، كفن، جامه اى كه بگونه ى ملافه باشد.

=رِيعَ-

[روع] فلانٌ: فلانى ترسيد.

=رَيَّعَ-

تَرْيِيعاً [ريع] الطعامُ: غذا پاكيزه و فراوان شد،- الطَّعَامَ: غذا را پاك و بسيار كرد،- القَومُ: آن قوم گرد هم آمدند.

=الرَّيْع-

[ريع]: مص، باقيمانده ى هر چيزى مانند اضافه ى آرد يا خمير و بزر و جز آنها، سود و منفعت؛ «ليسَ لَهُ رَيْعٌ»: چيزى به او باز نميگردد؛ «حَفْلَةٌ يُرْصَدُ رَيْعُها لِكَذَا»:

جشنى كه در آمد آن براى كارى در نظر گرفته شده باشد؛ «يَعِيشُ مِن رَيْعِ مالِهِ»: با سود و درآمد دارائى خود زندگى مى كند، تكان خوردن سراب، ترس،- مِن كُلِّ شي ءٍ:

آغاز و بهترين هر چيزى،- مِن الضُّحَى:

روشنائى و درخشندگى چاشت و نيمه ى روز.

=الرِّيع-

ج رِيَاع و رُيُوع و أَرْيَاع [ريع]: تپه ى بلند، جاى بلند، صومعه، برج كبوتر، آبراهه ى سيل از جاى بلند در دره، راه فراخ در كوه.

=الرَّيْعَان-

[ريع] من كلِّ شي ء: آغاز و بهترين هر چيزى مانند (رَيَعَانُ الشَّبَابِ): آغاز جوانى؛ «رَيَعَانُ السَّرَابِ»: جنبش سراب.

=الرَّيْعَانة-

[ريع]: «ناقةٌ رَيْعَانةٌ»: ماده شتر پُر شير.

=الرِّيعَة-

[ريع]: گروه بهم پيوسته، زمين بلند.

=الرِّيعَة-

[ورع]: دور از گناهان و شبهات.

=الرِّيف-

ج أَرْيَاف و رُيُوف [ريف]: زمينى كه در آن كشت و گياه باشد، روستا، زمين نزديك به آب.

=الرَّيِّف-

[ريف]: «مكانٌ رَيِّفٌ»: جاى كشت پُر بركت.

=الرَّيِّفَة-

مؤنث (الرَّيِّف) است.

=الرِّيفِيّ-

روستائى؛ «الحَيَاةُ الرّيفيَّة»:

زندگى روستائى.

=رَيَّقَ-

تَرْييقاً [ريق] هُ الشرابَ: به او مي نوشانيد.

=الرَّيْق-

[ريق]: مص، آب، بيهوده،- مِن كُلِّ شي ءٍ: آغاز و بهترين از هر چيزى؛ «خُبزٌ رَيْقٌ»: نان بى نان خورش.

=الرِّيق-

ج أَرْيَاق و رِيَاق [ريق]: آب دهان؛ «انّي على الرِّيق»: من ناشتايم و هنوز چيزى نخورده ام.

=الرَّيِّق-

[روق] من كلِّ شي ءٍ: بهترين هر چيزى؛ «رَيِّقُ الشَّبَاب»: آغاز و غرور جوانى.

=الرَّيِّق-

[ريق]: آنكه چيزى نخورده باشد، ناشتا.

=رِيمَ-

[ريم] بهِ: بريده و رها شد.

=رَيَّمَ-

تَرْيِيماً [ريم] بالمكانِ: در آن مكان اقامت نمود،- تِ السَّحَابَةُ: ابر پيوسته ماند و پراكنده نشد،- على كذا: بر آن چيز افزوده شد.

=الرَّيْم-

[ريم]: باقيمانده و افزايش، كوه كوچك، گور، ميان گور، پايان روز و نزديكى به غروب، ساعت دراز، نردبان،- (ح): آهوى سفيد رنگ و خالص.

=الرِّيم-

[ريم] (ح): آهوى سفيد پوست.

=رِينَ-

[رين] بهِ: مُرد، بدردسرى افتاد كه از آن نتوانست بيرون آيد، در اندوه و ناراحتى فرو گرفت.

=الرَّيْهُقَان-

[رهق] (ن): زعفران.

ز الزّاي

ز-

=الرائد-

=الزائدة-

=الزائر-

=الزائرة-

=الزائغ-

=الزائف-

=الزائل-

=الزائلة-

=الزائن-

=زابن-

=زات-

=زاج-

=الزاج-

=الزاجر-

=الزاجل-

=زاح-

=زاحر-

=زاحف-

=الزاحف-

=الزاحفة-

=الزاحل-

=زاحم-

=الزاخر-

=زاد-

ز الزّاي

ز-

حرف يازدهم از حروف مبانى است و از حروف اسَلِي بشمار است كه در حسابِ جُمَّل عبارت از (٧) مى باشد.

=الرَّائِد-

[زيد]: فا.

=الزَّائِدة-

ج زَوَائِدِ: مؤنث (الزائِد) است؛ «زائِدةُ الكبدِ» (ع ا): زائده ى كبد يا پاره اى كوچك از جگر كه در كنار آن قرار گرفته است؛ «الزائِدَةُ الدُّودِيَّة» (طب): آماسى است كه در زائده ى روده ى اعور پديد مىيد و بر آن (آپانديس) اطلاق مى شود؛ «الزَّوَائِد مِنَ الْاسْنانِ»: دندانهاى زائدى كه در پس دندانهاى نيش در آيد.

=الزَّائِر-

[زأر]: صداى شير بهنگام غريدن كه از سينه در آورد.

=الزَّائِر-

ج زائِرون و زُوَّر و زُوَّار [زور]:

ديدار كننده، زيارت كننده، ويزيتور.

=الزَّائِرة-

ج زُوَّر و زَوْر و زائِرَات: مؤنث (الزَّائِر) است براى زيارت كننده.

=الزَّائِغ-

ج زاغَة و زَائِغُون [زيغ]: فا، نيرومند.

=الزَّائِف-

ج زُيَّف و زُيُوف [زيف]: فا،- مِنَ الدَّراهِم: پول تقلّبى، سكّه ى قلب.

=الزَّائِل-

[زول]: رونده، عبور كننده، نابود شده.

=الزَّائِلة-

ج زَوَائِل: مؤنث (الزَّائِل) است، هر جاندار يا هر جنبنده اى، شكار؛ «زَائِلةُ الزَّوَائِل»: ستارگان آسمان.

=الزَّائِن-

[زين]: «امرأَةٌ زائِنٌ»: زن آرايشكرده.

=زابَنَ-

مُزَابَنَةً [زبن] هُ: او را راند و به وى صدمه رسانيد.

=زاتَ-

- زَيْتاً [زيت] الطعامَ: در غذا روغن زيتون ريخت،- الْقومَ: به آن قوم زيتون خورانيد يا به آنها زيتون داد،- الشَّي ءَ: آن چيز را با روغن زيتون چرب كرد.

=زاجَ-

- زَوْجاً [زوج] بينهم: آنها را بر ضد يكديگر برانگيخت و فتنه افكند.

=الزَّاج-

[ك]: زاج. نمكى است كه در رنگرزى بكار برده مى شود و در زبان متداول به آن (الجَاز) گويند. اين واژه فارسى است.

=الزَّاجر-

فا؛ «زاجرُ الإنْسَان»: ضمير يا وجدان انسان است.

=الزَّاجَل-

ج زَوَاجل: فرمانده ى لشكر، حلقه ى آهن ته نيزه، چوبى كه همانند حلقه است و با آن بند مشك را بندند.

=الزَّاجِل-

آنكه با صداى بلند بانگ زند، آنكه ديگران را به طرب آورد،- ج زَوَاجِل:

فرمانده ى لشكر، حلقه آهن تهِ نيزه، چوبى كه با آن بند مشك را بندند؛ «حَمَامُ الزَّاجِل»: كبوتر نامه بر.

=زاحَ-

- زَوْحاً و زَوَاحاً [زوح] عن المكان: از آن مكان رفت و دور شد، رفت،- تِ العِلَّة:

بيمارى بر طرف شد،- زَوْحاً الإبلَ: شتران را پراكنده كرد.

=زاحَ-

- زَيْحاً و زُيُوحاً و زَيَحَاناً [زيح]: دور شد و رفت،- اللِّثَامَ: نقاب از چهره برافكند.

=زاحَرَ-

مُزَاحَرَةً [زحر] هُ: با او دشمنى كرد.

=زاحَفَ-

مُزَاحَفَةً و زِحَافاً [زحف] القومُ القومَ: آن قوم بر قوم ديگر يورش بردند و بر يكديگر تاختند.

=الزَّاحِف-

فا،- ج زَوَاحِف مِن السّهَام: تيرى كه بدون قصد رها شود ولى به لغزد و به هدف برخورد كند؛ «بَعِيرُ زَاحِفٌ»: شتر درمانده كه سپل خود را بر زمين كشد.

=الزِّاحِفَة-

ج زَوَاحف: مؤنث (الزاحِف) است، به معناى (الزَّاحِف) است و تاء براى مبالغه است.

=الزَّاحِل-

آنكه دور باشد، آنكه از جاى خود دور شده باشد.

=زاحَمَ-

مُزَاحَمَةً و زِحَاماً [زحم] هُ: بر او فشار آورد، مزاحمت ايجاد كرد،- الخَمْسِينَ: به سنّ پنجاه سالگى نزديك شد.

=الزَّاخِر-

فا، مرد شادمان، بخشنده. هر چيز پُر، بلند پرواز،- من الشَّرَفِ: بزرگوار و ارجمند؛ «فُلانٌ بَحْرٌ زَاخِرٌ»: اين تعبير را درباره ى كسى ميگويند كه از دانش بسيار يا بخشندگى و عطاى سرشار بهره مند باشد.

=زادَ-

- زَوْداً [زود]: توشه را آماده كرد.

=زادَ-

- زَيْداً و زِيداً و زَيَداً و زِيَادَةً و مَزِيداً و زَيْدَاناً [زيد]: روئيد يا نموّ كرد،- الشي ءَ: آن چيز را بسيار كرد،- فلانٌ: اضافه داد،- هُ كذا:

بر او برترى يافت؛ «زادَه عِلْماً»: در دانش بر او برترى يافت،- على الشي ء كذا: بر آن چيز مبلغى يا چيزى اضافه كرد؛ «زِدْ على ذلك انْ»: بر آن چيز اضافه كن؛ «زادَ قائلًا»:

در سخن اضافه كرد و گفت،- الشي ء على كَذَا: آن چيز بر آن چيز اضافه شد و تجاور

=الزاد-

=زار-

=الزارة-

=زارع-

=الزرع-

=الزاروب-

=الزاروقة-

=الزاعب-

=زاغ-

=الزاغ-

=زاف-

=الزافرة-

=الزافنة-

=الزاقي-

=الزاقية-

=الزاكي-

=زال-

=الزال-

=الزالج-

=زام-

=زامل-

=الزامل-

=الزاملة-

=الزامن-

=زان-

=الزان-

=زانى-

=الزاني-

=الزانية-

=الزاهد-

=الزاهر-

=الزاهرية-

=زاهق-

=الزاهق-

=الزاهقة-

=الزاهي-

=الزاهية-

كرد،- عبه: از آن چيز تجاوز كرد و گذشت؛ «زَادَ عنِ المعدّل»: از حدّ ميانه گذشت.

=الزَّاد-

ج أزْودَة و أزْوَاد [زود]: توشه ى سفر.

=زارَ-

- زِيَارَةً و مَزَارَةً و زَوْراً و زُوَاراً و زُوَارَةً [زور] هُ:

براى ديدار وى بسوى او رفت،- زِوَاراً الفَرسَ: دهان اسب را با لبيشه بست.

=الزَّارَة-

[زور]: جلگه ى ني زار و پر از آب و گياه، گروه شتران، چينه دان مرغ.

=الزَّارَّة-

[زرّ] (ح): گونه اى حشره كه روى شتر و خر و مانند آنها نشيند.

=زارَعَ-

مُزَارَعَةً [زرع]: بر روى زمين كِشت كرد،- فُلاناً: با فلانى بر سر كِشت زمين در برابر قسمتى از محصول معامله كرد بشرط اينكه بذر از مالك باشد.

=الزَّرِع-

ج زارِعُون و زُرَّاع: فا، كشاورز.

=الزَّارُوب-

كوچه ى تنگ و دراز. فصيح اين واژه (الزَّقَب) است اين واژه آرامى است و در زبان متداول رايج است.

=الزَّارُوقَة-

مترادف (الزَّرَّاقَة) است و در زبان متداول رايج است.

=الزَّاعِب-

«سيلٌ زَاعِبٌ»: سيل افزون و خروشان كه درّه را پر كند.

=زاغَ-

- زَوْغاً [زوغ]: به بيراهه رفت،- البَصَرُ:

چشم تكان خورد و منحرف شد،- الشي ءَ:

آن چيز را خم كرد،- النَّاقَةَ: عنان ماده شتر را گرفت،- زوغاً و زَوَغَاناً: كج و خم شد.

=زاغَ-

- زَيْغاً و زَيَغَاناً و زَيْغُوغَةً: مايل شد، كج شد،- تِ الشَّمْسُ: خورشيد منحرف شد،- البَصَرْ: چشم خسته شد.

=الزَّاغ-

ج زِيغَان [زيغ] (ح): كلاغى است كوچك كه پرهاى روى پشت و شكم آن سفيد است؛ گونه ى ديگرى از اين كلاغ وجود دارد كه به آن (الزَّاغُ الجِيفيّ) گويند و مردارخوار است.

=زاف-

- زَوْفاً [زوف]: به تمرينهاى ورزشى و نرمش بدن پرداخت،- الرجُلُ: آن مرد سست راه رفت،- تِ الْحَمَامَة: كبوتر بالها و دم خود را باز كرد و بر روى زمين كشيد،- الطَّائِرُ فى الْهَوَاءِ: پرنده در هوا پرواز كرد و اوج گرفت،- الماءُ: حُباب آب بر آمد.

=زافَ-

- زُيُوفاً [زيف] تِ الدراهِمُ عليه:

درهمهاى مردود و تقلبى به او باز گردانيده شد،- زُيُوفاً وَ زَيْفاً الدَّرَاهِمَ: آن درهمها را ناروا و ناسره گردانيد،- زَيْفاً الحَائِطَ: آن مرد از روى ديوار بر جست،- زيفاً و زَيَفاناً:

در راه رفتن تكبر و ناز كرد و به اين سوى و آن سوى خم شد.

=الزَّافِرَة-

ج زَوَافِر: پشت گردن و پائين آن، مهتر بزرگ، لشكر، گروه، كمان، آن قسمت از تير كه بى پر است، زيرك و دانا؛ «زَافِرَةُ الرجُلِ»: خويشاوندان و ياران مرد؛ «زَافِرَةُ البِنَاءِ»: ستون ساختمان.

=الزَّافِنَة-

«الناقةُ الزافِنَةُ»: ماده شتر لنگ.

=الزَّاقِي-

ج زَوَاق [زقو و زقي]: پرنده ى پُر صدا، خروس.

=الزَّاقِيَة-

ج زَوَاق: مؤنث (الزَّاقِي) است.

=الزَّاكِي-

ج زُكَاة [زكو]: فا، مرد پاكيزه و نيكو.

=زالَ-

- زَوْلًا و زَوَالًا وَ زَوَلَاناً و زُؤُولًا و زُوُولًا و زَوِيلًا [زول]: نابود شد، دور شد،- تِ الشَّمْسُ: خورشيد از ميان آسمان رو به پائين رفت و مايل شد،- عَنِ الوُجودِ: از بين رفت و اثرى از آن نماند،- تِ الخَيْلُ بِرُكْبَانِها:

اسبان سواران خود را برداشتند و به راه افتادند،- زَوْلًا: جنبيد؛ «أرَى النّجومَ تَزُولُ و لَا تغيبُ»: ستاره گانرا مى بينيم كه در حركت و جنبش مى باشند.

=زالَ-

- زَيْلًا [زيل] هُ عن مكانِه: او را از جاى خود دور كرد؛ «مَا زِلْتُ أفْعَلُ»: همچنان كار مى كردم؛ «زِلْتُ افْعَلُ»: بمعناى (مَا زِلْتُ افْعَلُ): بتقدير حرف نفى است و كاربرد كمى دارد؛ «ما زالَ قائماً»: همچنان ايستاده بود؛ «لَا يزالُ فى حَاجَةٍ اليهِ»: همچنان نيازمند به وى مى باشد.

=الزَّالَّ-

ج زَوالّ [زلّ] من الدراهم: درهم كم وزن- سكّه ى كه عيار آن كم باشد.

=الزَّالِج-

فا، آنكه از مشكلات نجات يافته باشد، آنكه بسيار نوشنده باشد؛ «سُهْمٌ زَالِجٌ»: تيرى كه بر روى زمين لغزد و سپس بسوى هدف رود.

=زامَّ-

مُزَامَّةً [زمّ] فلاناً: با او معارضه كرد و جلوى وى را گرفت.

=زامَلَ-

مَزَامَلَةً [زمل] الرفيقَ: معادل دوست خود در كجاوه بر روى شتر سوار شد بدينگونه كه او در يك طرف محمل و دوستش در طرف ديگر آن نشست.

=الزَّامِل-

آنكه دنبال رو ديگرى باشد، ستورى كه از فرط نشاط لنگان راه رود.

=الزَّامِلَة-

ج زَوَامِل: مؤنث (الزَّامِل) است، شتر و جز آن از ستوران كه باربر آن نهند.

=الزَّامِن-

«زَمَنٌ زَامِنٌ»: روزگارى سخت.

=زَانَ-

- زَيْناً هُ: آنرا آراست اين واژه ضد (شَانَهُ) ميباشد،- الشى ءَ: آنچه را نيكو كرد و آراست.

=الزَّان-

[زين] (ن): گونه اى درخت زيبا از تيره ى بلّوطيهاست. از چوب اين درخت استفاده مى شود و از دانه هاى آن روغن نباتى خوبى بدست مىيد. اين درخت گونه هاى بسيارى دارد كه براى آرايش باغچه كِشت مى شود.

=زانَى-

مُزَانَاةً و زَنَاءً [زني]: زنا كرد.

=الزَّاني-

ج زُنَاة [زني]: زناكار.

=الزَّانِيَة-

زناكار ... تاء براى مبالغه است،- ج زَوانٍ: مؤنث (الزَّانِي) است.

=الزَّاهِد-

ج زُهَّد و زُهَّاد و زَاهِدُون: فا، آنكه دنيا را براى آخرت رها كند، بدخوى، پرهيزگار.

=الزَّاهِر-

فا، رنگ روشن و درخشان، گياه زيبا.

=الزَّاهِرِيَّة-

تكبر و تبختر؛ «هو يَمْشي الزَّاهِرِية»: او خرامان راه مى رود.

=زاهَقَ-

مُزَاهَقَةً [زهق] الحقُّ الباطلَ: حق باطل را، نيست و نابود كرد.

=الزَّاهِق-

باطل، بيهوده، نابود شونده، چاه گود.

=الزَّاهِقَة-

«بِئرٌ زَاهِقَةٌ»: چاهِ بسيار گود.

=الزَّاهِي-

[زهو]: زيبا روى درخشان.

=الزَّاهِيَة-

مؤنث (الزاهِي) است.

=زاوج-

=الزاورة-

=زاول-

=الزاوورة-

=الزاوية-

=زايد-

=زايل-

=الزؤام-

=الزؤان-

=الزؤانة-

=زأبر-

=الزئبر-

=زأبق-

=الزئبق-

=زأر-

=زئر-

=الزئر-

=الزأرة-

=زأم-

=الزأمة-

=الزئير-

=زب-

=زبى-

=الزباء-

=الزباب-

=الزبابة-

=الزباد-

=الزبال-

=الزبالة-

=الزبانى-

=زبب-

=زاوَجَ-

مُزَاوَجَةً و زِوَاجاً [زوج] هُ: با او آميزش كرد.

=الزَّاوَرَة-

[زور]: مترادف (الزَّاوِرَة) است.

=الزَّاوِرَة-

[زور]: چينه دان مرغ يا پرنده.

=زاوَلَ-

مُزَاوَلَةً و زِوَالًا [زول] هُ: آن را درمان كرد، آن را خواست، آن را طلبيد،- المِهْنةَ: به آن كار اشتغال ورزيد.

=الزَّاوُورَة-

[زور]: چينه دان مرغ.

=الزَّاويَة-

ج زَوَايَا [زوي] من البيت: گوشه ى خانه،- عند الحَجَّارين و النَّجَّارِين و غيرهم: و در نزد سنگتراشان و درودگران و جز آنها ابزارى است دو ضلعى و بهم چسبيده كه ميان آن دو زاويه ى قائمه تشكيل ميشود،- (ه): گوشه اى كه از تلاقى دو خط مستقيم كه ضلعهاى زاويه ناميده مى شوند حاصل شود و نقطه ى تلاقى دو خط را (رأسُ الزَّاوِيَة) يا (قِمَّةُ الزَّاوِيَة) نامند؛ «زَاوِيَةٌ مُسْتَقِيمَة»: زاويه ايست كه دو ضلع آن از نقطه ى رأس در يك سطح مستقيم باشد؛ «زَاوِيَةٌ قَائِمَة» (ه): نصف زاويه ى مستقيمه است؛ «زَاوِيَةٌ حَادَّة» (ه): از زاويه ى قائمه كوچكتر است؛ «زَاوِيَة مُنْفَرِجة» (ه-): از زاويه ى قائمه بزرگتر و از زاويه مستقيمه كوچكتر است؛ «زَاوِيَةٌ نَافِرَة» (ه): از زاويه ى مستقيمه كوچكتر است؛ «زَاويَةُ مُنعَكِسَة» (ه): از زاويه ى مستقيمة بزرگتر است؛ «زَاوِيَة مُنْعَدِمَةِ» (ه): زاويه ايست كه دو ضلع آن بر روى هم قرار گرفته باشند؛ «زَاويتَانِ مُتَقَابِلَتانِ فى الرّباعِي» (ه):

زاويه ايست كه ضلعى به نوك آن نمى رسد؛ «زَاوِيَتَانِ مُتَقَابلَتَانِ او مُتَقَابِلَتَانِ فى الرَّأْسِ» (ه): دو زاويه است كه ضلع هر يك در امتداد ضلع دوم است؛ «زَاوِيَتانِ مُتكَامِلَتَانِ» (ه): دو زاويه است كه هر يك متكامل ديگرى است و مجموع آن دو يك زاويه ى مستقيمه تشكيل ميدهد؛ «زاويتانِ مُتَتَامَّتَانِ» (ه): دو زاويه است كه مجموع آن يك زاويه ى قائمه مى باشد؛ «زَاوِيَتَانِ مُتَجَاوِرتَان اوْ متَتَالِيَتَانِ» (ه): دو زاويه است با ضلع مشترك؛ «زَاوِيَةٌ ثُنَائِيَّة او زَوْجِيَّة» (ه):

اين زاويه از دو نصف مستوي كه از يك مستقيم خارج شده باشد تشكيل مى شود؛ «مِنْ زَوَايَا مُخْتَلِفَة»: از جهات مختلف.

=زايَدَ-

مُزَايَدَةً [زيد] هُ: در فزونى بر او چيره شد.

=زايَلَ-

مُزَايَلَةً [زيل] هُ: از او جدا و دور شد.

=الزُّؤَام-

[زأم] من الموت: مرگ ناگهانى، مرگ ناپسند و زشت.

=الزُّؤَان-

[زأن] (ن): گياهى است علفى از تيره ى نجيليات كه بيشتر در ميان گندم ميرويد و دانه ى آن بسان دانه ى گندم است ولى ريزتر و هرگاه خورده شود خواب آور است.

=الزُّؤَانَة-

(ن): واحد (الزُّؤَان) است.

=زَأْبَرَ-

زَأْبَرَةً [زأبر] الثوبُ: جامه پُرزدار شد،- الثَوبَ: پُرز جامه را درآورد.

الزُّؤْبُر [زأبر]: مترادف (الزَّئبرَ) است.

=الزِّئْبَر-

[زأبر]: آنچه كه از درز جامه نمايان شود.

=زَأَبَقَ-

زَأْبَقَةً [زأبق] الشي ءَ: بر روى آن چيز جيوه ماليد.

=الزِّئْبَق-

[زأبق] (ك): جيوه، اين ماده در برابر سرما مقاومت دارد و تا ٤٠ درجه ى زير صفر منجمد نميشود. از اين ماده براى پر كردن دندان استفاده ميشود، تركيبات آن سمّى است و در زبان متداول به آن (الزَّيْبَق) گويند.

=الزِّئْبِق-

(ك): مترادف (الزِّئْبَق) است.

=زَأَرَ-

- زَئِيراً و زَأُراً و تَزْآراً [زأر] الأسدُ: شير غريد و از سينه صدا درآورد.

=زَئِرَ-

- زَئِيراً و زَأْراً و تَزْآراً [زأر] الأسدُ: مترادف (زَأَرَ) است.

=الزَّئِر-

[زأر]: «اسدٌ زَئِرٌ»: شيرى كه از سينه صدا بر آورد و بغرّد.

=الزَّأْرَة-

اسم مره از (زَأْر) است، باغ، جنگل و بيشه،- مِنَ الابلِ وَ الْغَنَم: گروه شتران يا گوسفندان.

=زَأْمَ-

- زَأْماً و زُؤَاماً [زأم]: ناگهان مرد، سخت خورد،- هُ: افْزَعه: او را ترسانيد،- هُ البردُ:

سرما بر او سخت شد و در اثر آن لرزيد،- لي كلمةً: سخنى را مطرح كرد كه نميداند بر حق است يا باطل؛ «مَا زَأَمَ بِحَرْفٍ»: سخنى نگفت.

=الزَّأْمَة-

[زأم]: بسيار خوردن و نوشيدن، نيازمندى، واژه، باد، صداى سخت،- مِنَ الطَّعَامِ: غذاى كافى يا ذخيره.

=الزَّئِير-

[زأر]: بانگ شير.

=زَبَّ-

- زَبَباً [زبّ]: گونه و پيرامون گوش آن مرد پرموى شد.

=زَبَّى-

تَزْبِيَةً [زبي] الزبْيَةَ: گودال را كند.

=الزَّبَّاء-

[زبّ]: مؤنث (الأزَبّ) است.

=الزَّبَّاب-

[زبّ]: فروشنده ى مويز.

=الزَّبَابَة-

(ح): موش صحرائى كه در حجم بزرگتر از موشهاى معمولي است و ضرب المثل در دزدى است و ميگويند (اسْرَق من زَبَابَة): او دزدتر از زَبَابه است.

=الزَّبَاد-

نوعى بوى خوش كه از گربه ى زَبَاد بدست آيد؛ «سِنُّورُ الزَّبَاد أو قِطّ الزَّبَادِ» (ح): گربه ايست از تيره ى (زَبَادِيَّات) كه زير دم آن كيسه اى وجود دارد كه در آن ماده ى خوشبوئى پديد مىيد.

=الزُّبَّاد-

(ن): گونه اى گياه است؛ «زُبَّادُ اللَبنِ»: آنچه كه در آن خيرى نباشد.

=الزُّبَال-

آنچه را كه مورچه با دهان حمل مى كند.

=الزِّبَال-

مترادف (الزبَال) است.

=الزَّبَّال-

آنكه از خانه ها زباله جمع مى كند، سپور.

=الزُّبَالَة-

آب كم؛ «ما في البِئر زُبَالة»: در چاه آبى وجود ندارد، زباله و خاكروبه ى خانه ها.

=الزُّبَانَى-

ج زُبَانَيَات [زبن]: «زُبَانَى العقربِ»:

نيش عقرب كه بر سر دم آنست؛ «زُبَانَيَا العَقْربِ»: دو شاخ عقرب.

=زَبَّبَ-

تَزْبِيباً [زبّ] العنبَ: انگور را خشك و كشمش كرد،- الرجُلُ: دهانِ آن مرد از

=الزبب-

=زبد-

=الزبد-

=الزبدة-

=الزبدية-

=زبر-

=الزبر-

=زبرج-

=الزبرج-

=الزبرجد-

=زبل-

=الزبل-

=الزبلة-

=زبن-

=الزبون-

=الزبونية-

=الزبيب-

=الزبيبة-

=الزبيبتان-

=الزبية-

=الزبيل-

=زج-

=الزج-

=زجا-

=زجى-

=الزجاء-

=الزجاج-

=الزجاجة-

=الزجاجي-

=الزجار-

=الزجال-

=الزجالة-

=زجج-

=زجر-

=الزجر-

=زجل-

پُرگوئى كف كرد.

=الزَّبَب-

[زبّ]: مص، انبوهى موى و درازى آن.

=زَبَدَ-

- زَبْداً هُ: به او كره خورانيد،- لهُ: به او كره داد،- السِّقَاءَ: مشك را تكان داد تا خامه يا كره ى آن برآيد،– زَبْداً السّويقَ:

آرد را با كره آميخت.

=زَبَّدَ-

تَزْبِيداً اللبنُ: شير خامه دار شد،- شَدْقُهُ: دهان او كف برآورد،- القُطْنَ: پنبه را زد تا براى ريستن آماده شود.

=الزُّبْد-

ج زُبَد: كره كه از شير گاو يا گوسفند بدست مىيد.

=الزَّبَد-

ج أزْبَاد: كف كه بر روى آب برآيد؛ «زَبَدُ الْبَحْرِ»: كف دريا، چركى.

=الزُّبْدَة-

ج زَبَد: مترادف (الزُّبْد) است؛ «زُبْدَةُ الشَّى ءِ»: بهترين و نيكوترين هر چيزى.

=الزَّبَدَة-

ج زَبَد: كف كه بر روى آب و جز آن برآيد.

=الزَّبْدِيَّة-

ج زَبَادِيّ: پشقاب سفالين.

=زَبَرَ-

- زَبْراً البئرَ: چاه را با سنگ استوار ساخت،- الكتابَ: كتاب را نوشت،- الكَرّامُ الْكَرْمَ: باغبان انگور شاخه هاى زيادى درخت مو را چيد و آنرا نيكو گردانيد،- هُ عن الأَمْرِ: از آن كار وي را منع كرد و بازداشت.

=الزِّبْر-

ج زُبُور: كتاب، خِرَد.

=زَبْرَجَ-

زَبْرَجَةً [زبرج] الشي ءَ: آن چيز را نيكو و زيبا كرد.

=الزّبْرِج-

ج زَبَارِج: هر چيز آراسته و زيبا، زينت و آرايش، زر، ابر نازك كه در آن سرخى باشد.

=الزَّبَرْجَد-

ج زَبَارِج: زبرجد كه از سنگهاى قيمتى است و همانند زُمُرُّد مى باشد كه بهترين آن زبرجد سبز است. اين واژه فارسى است.

=زَبَلَ-

- زَبْلًا الأرضَ: زمين را با كود اصلاح و نيكو كرد.

=زَبَّلَ-

تَزْبِيلًا الأرضَ: مترادف (زَبَلَها) است.

=الزَّبْل-

(ز): سرگين يا پشكل دام و ستور.

=الزِّبْلَة-

مترادف (الزِّبْل) است.

=زَبَنَ-

- زَبْناً هُ: او را راند، به او صدمه رسانيد، وي را دور كرد،- تِ النَّاقَةُ: ماده شتر بهنگام دوشيدن پاى خود را بر زمين كوبيد،- الثَمَرَ: ميوه ها را نچيده و بر روى درخت فروخت.

=الزَّبُون-

خريدار، مشتري، آنكه همواره از يك فروشنده خريد مى كند؛ ج زُبُن و زُبُونَات و زَبَائن،- مِن النُّوق: ماده شترى كه بهنگام دوشيدن پاى بر زمين كوبَد؛ «حَرْبٌ زَبُونٌ»:

جنگ بسيار سخت و انبوه از جنگجويان كه يكديگر را برانند.

=الزُّبُونِيَّة-

مجموع (الزبُن) است.

=الزَّبِيب-

[زبّ]: كشمش و مويز يا انجير خشك، زهر دهان مار.

=الزَّبِيبَة-

يك دانه مويز يا انجير خشك، كفى كه بر گوشه ى دهانِ آنكه بسيار سخن گويد برآيد، زخمى است كه در دست بر آيد.

=الزَّبِيْبَتَانِ-

دو نقطه ى سياه كه بر روى دو چشم مار است.

=الزُّبْيَة-

ج زُبًى [زبي]: گودالى كه براى شكار جانوران درنده حفر كنند، گودالى كه در آن غذا يا نان پزند، تپه اى كه آب به آن نرسد.

=الزَّبِيل-

مترادف (الزِّبْلَة) است،- ج زُبُل و زُبْلان: زنبيل، سبد، ظرف، مشك.

=الزِّبِّيل-

ج زَبَابِيل: زنبيل.

=زَجَّ-

- زَجّاً [زجّ]: دويد،- بِالشَّي ءَ: آن چيز را انداخت؛ «زَجَّ بِفُلانٍ فِى السِّجْنِ»: او را به زندان افكند،- هُ: با تَهِ نيزه او را زد،- هُ بِالرُّمْحِ: او را با نيزه زد،– زَجَجاً حَاجبُهُ:

ابروى او باريك شد.

=الزُّجّ-

ج زِجَاج و أَزِجَّة و زِجَجَة: آهنى كه در بُنِ نيزه مى باشد در مقابل (السِّنَان) كه بمعناى سرنيزه است.

=زَجَا-

- زَجْواً [زجو] هُ: او را راند، وي را به آرامى دور كرد،- زَجْواً و زُجُوّاً و زَجَاءً الأَمْرُ: آن كار آسان شد،- الخَرَاجُ: خراج يا ماليات به آسانى دريافت شد،- فُلانٌ: خنده ى فلانى بريده شد.

=زَجَّى-

تَزْجِيَةً هُ: او را بيرون كرد، او را به آرامى راند و دور كرد.

=الزَّجَّاء-

[زجّ]: مؤنث (الأَزَجّ) ست.

=الزُّجَاج-

[زجّ]: شيشه، آبگينه.

=الزَّجَاج-

[زجّ]: مترادف (الزُّجاج) است.

=الزِّجَاج-

[زجّ]: مترادف (الزجَاج) است.

=الزَّجَّاج-

[زجّ]: سازنده ى آبگينه.

شيشه ساز.

=الزُّجَاجَة-

يك قطعه آبگينه، ظرف شيشه اى.

=الزَّجَاجَة-

مترادف (الزجَاجَة) است.

=الزِّجَاجَة-

بمعناى (الزجاجَة)، شيشه سازى.

=الزُّجَاجِيّ-

[زجّ]: شيشه فروش.

=الزَّجَّار-

آنكه بسيار داد و فرياد زند.

=الزَّجَّال-

شاعر ملى يا مردمى؛ «حَمَامُ الزَّجَّال»: كبوتر نامه بر.

=الزَّجَّالة-

آنهائيكه با تيرهاى كوچك تير اندازى مى كنند.

=زَجَّجَ-

تَزْجِيجاً [زجّ] الحاجبَ: ابرو را باريك كرد،- المَوضِعَ: آن جاى را درست و هموار كرد.

=زَجَرَ-

- زجْراً هُ: او را راند و نهيب داد،- هُ عَنْ كذا: او را از چيزى منع كرد،- الكَلْبَ و بِالكلبِ: سگ را نهيب داد و بر آن بانگ زد،- تِ الرّيحُ السحابَ: باد ابر را تكان داد و برانگيخت،- الطَّيرَ: پرنده را به پرواز واداشت و به آن فال نيك يا بد زد به اينگونه كه پرواز آن بسوى راست يا چپ مى باشد،- الرجُلُ: آن مرد پيشگوئى كرد.

=الزَّجْر-

ج زُجُور (ح): نوعي ماهى درشت هيكل است.

=الزَّجَر-

ج زُجُور (ح): مترادف (الزَّجْر) است.

=زَجَلَ-

- زَجْلًا هُ و بِه: وى را تيز نگريست و بسوى او تير انداخت، او را دور كرد،- هُ بالرمحِ: با نيزه او را زد،- الحَمَامَ: كبوتر را به پرواز راه دور فرستاد.

=زجل-

=الزجل-

=الزجلة-

=الزجور-

=الزجول-

=الزحار-

=الزحاف-

=الزحافات-

=الزحافة-

=الزحالف-

=الزحام-

=زحر-

=الزحر-

=الزحران-

=زحط-

=زحف-

=الزحف-

=الزحفة-

=زحل-

=الزحل-

=الزحلة-

=زحلف-

=زحلق-

=زحلك-

=الزحلوفة-

=الزحلوقة-

=الزحلوكة-

=زحم-

=الزحم-

=الزحمة-

=الزحوف-

=الزحير-

=زخ-

=الزخ-

=الزخارف-

=الزخاري-

=الزخة-

=زخر-

=زجِلَ-

- زَجَلًا: آن مزد به شادى و طرب پرداخت، صداى خود را بلند كرد،- الْقَومُ:

آن قوم با هم بازى كردند.

=الزَّجَل-

گونه اى از شعر نو؛ «سَحَابٌ ذو زَجَلٍ»: ابرى كه تندر دارد؛ «زَجَلُ الجِنِّ»:

آواز جن.

=الزَّجِل-

شادى كننده، آنكه با صداى خود شادى آفريند.

=الزُّجْلَة-

ج زُجَل: گروهى از مردم، پاره اى از چيزى، حالت، پوست ميان دو چشم.

=الزَّجْلَة-

ج زَجَلَات: سر و صداى مردم.

=الزَّجُور-

«ناقةٌ زَجُورٌ»: ماده شترى كه شير ندهد مگر آنكه زَجر شود.

=الزَّجُول-

«مسافةٌ زَجُولٌ»: مسافتى دور.

=الزُّحَار-

(طب): بيمارى اسهال خونى كه باعث درد و رنج مى شود و به آن (دِيسِنْطاريا) يا دِزانترى گويند.

=الزَّحَّار-

بخيلى كه هرگاه چيزى از وى بخواهند ناله سر دهد.

=الزِّحَاف-

في العَروض: در علم عروض تغييرى است كه سبب خفيف يا ثقيل مى شود.

=الزَّحَّاف-

بسيار خزنده؛ «الجَرَادُ الزحَّاف»:

ملخى كه بر روى زمين راه رود مقابل اين كلمه (الطيَّار) است.

=الزَّحَّافَات-

(ح): جانوران خزنده مانند لاك پشت و سقنقور كه گونه اى سوسمار است.

=الزَّحَّافَة-

مؤنث (الزَّحَّاف) است.

=الزَّحَالِف-

(ح): حشرات ريزى است بسان مورچه.

=الزِّحَام-

مص؛ «يومُ الزِّحَامِ»: روز قيامت.

=زَحَرَ-

- زَحِيراً و زُحَاراً و زُحَارَةً: بيمارى اسهال خونى گرفت، صدا يا نَفَسِ خود را با آه و ناله بر آورد،- تْ بهِ امُّهُ: مادرش او را زائيد،- هُ بِالرُّمح: با نيزه او را زخمى كرد.

=زُحِرَ-

به بيمارى اسهال خوني دچار شد.

=الزُّحَر-

بخيلى كه هرگاه از او چيزى بخواهند ناله سر دهد.

=الزَّحْرَان-

مترادف (الزحَر) است.

=زَحَطَ-

- زَحْطاً: از سراشيبى به سوى پائين سُر خورد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=زَحَفَ-

- زَحْفاً و زَحَفَاناً و زُحُوفاً: بر روى نشيمنگاه يا كاسه ى زانوى خود آهسته آهسته خزيد،- البَعِيرُ: شتر خسته شد،- السّهْمُ: تير رها شد و به هدف نخورد ولى لغزيد تا به نشانه رسيد،- اليه: بسوى او رفت؛ «زَحَفَ العَسْكَرُ الى العَدوّ»: لشكر بر دشمن حمله كرد،- الشي ءَ: آن چيز را آهسته كشيد.

=الزَّحْف-

مص،- ج زُحُوف: لشكرى انبوه كه به سوى دشمن روانه شود.

=الزُّحْفَة-

جهانگردى كه به شهرهاى نزديك سفر كند و به كشورهاى دور نرود.

=زَحَلَ-

- زُحُولًا عن مكانه: از جاى خود رفت، دور شد،- تِ الأرضُ: زمين از جاى خود تكان خورد و فاصله گرفت،- زَحْلًا: خسته و درمانده شد.

=زَحَّلَ-

تَزْحِيلًا هُ: او را دور كرد.

=زُحَلُ-

(فك): ستاره ى زحل كه جزو مجموعه شمسى است. اين سيّاره ضرب المثل است در بزرگى و بلندى؛ «رَجُلٌ زُحَلٌ»: مردى كه از كار دورى مى گزيند چه آن كار خوب باشد و چه بد.

=الزَّحِل-

مترادف (الزَّاحِل) است.

=الزُّحَلَة-

مردى كه از امور يا كارها دورى گرفته باشد، جهانگردى كه به اماكن نزديك سفر كند و به كشورهاى دور نرود، جانورى كه از دُم و نشيمنگاه وارد سوراخ خود شود.

=زَحْلَفَ-

زَحْلَفَةً [زحلف] الشي ءَ: آن چيز را غلطانيد، دور كرد،- في الكَلَام: در سخن گفتن شتاب كرد،- الْإنَاءَ: ظرف را پر كرد.

=زَحْلَقَ-

زَحْلَقَةً [زحلق]: به معناى (زَحْلَفَ) است.

=زَحْلَكَ-

زَحْلَكَةً [زحلك]: به معناى (زَحْلَق) است.

=الزُّحْلُوفَة-

ج زَحَالِف و زَحَالِيف [زحلف]: جاى سراشيبى و صاف كه روى آن سُر خورند، سُرسُره.

=الزُّحْلُوقَة-

[زحلق]: ارجوحه ى چوبى كه بر دو طرف آن سوار شوند. و گاهى از يكسو و سپس از سوى ديگر بالا و پائين رود، الّاكُلَنگ.

=الزُّحْلُوكة-

[زحلك]: مترادف (الزحْلُوقة) است.

=زَحَمَ-

- زَحْماً و زِحَاماً هُ: او را به تنگنا انداخت، وى را در سختى و مضيقه افكند.

=الزَّحْم-

مص، قومى كه گرد هم آمده و ازدحام كنند.

=الزَّحْمَة-

مترادف (الزحَام) است.

=الزَّحُوف-

ج زُحُف: «ناقةٌ زُحُوفٌ»: ماده شتر خسته و درمانده.

=الزَّحِير-

مترادف (الزُّحَار) است.

=زَخَّ-

- زَخّاً [زخّ]: خشمگين شد،- هُ: او را دور كرد، او را در بلا انداخت،- بِالابِل:

شتران را به سختى راند،– زَخّاً وَ زَخِيخاً الْجَمْرُ: گُل آتش سخت برق زد،- المَطَرُ:

باران سخت باريد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الزَّخّ-

مص، كينه و خشم:

الزَّخَّار-

صيغه ى مبالغه است از (زَخَرَ).

=الزَّخَارِف-

[زخرف]: جمع (الزخْرُف) است، كشتيها،- (ح): حشراتى است از تيره ى نيم بالان كه مانند مگس بر روى آب مى پرند؛ «زَخَارِفُ المَاءِ»: راههاى آب، آبراهه ها؛ «زَخَارِفُ الدُّنيا»: چيزهاى پوچ و باطل دنيا.

=الزُّخَارِيّ-

«نباتٌ زُخَارِيٌّ»: گياه سبز و تازه؛ «زُخَارِيُّ النَّبَاتِ»: سبزى و تازگي گياه بهنگام بر آمدن شكوفه هاى آن.

=الزَّخَّة-

[زخّ]: حقد و كينه و خشم،- و در زبان متداول بمعناى يكبار بارِش تند و سخت است.

=زَخَرَ-

- زَخْراً و زُخُوراً و تَزْخَاراً البحُر: دريا فراخ و پر آب شد،- الوَادِي: دره فراخ و پر آب

=زخرف-

=الزخرف-

=زخم-

=الزخم-

=الزخيم-

=الزخور-

=الزخوري-

=الزخيرة-

=زدا-

=زر-

=الزر-

=زرى-

=الزرابة-

=الزراد-

=الزرادة-

=الزرار-

=الزرارة-

=الزراع-

=الزراعة-

=الزراعي-

=الزرافة-

=الزراقة-

=زرب-

=الزرب-

=الزربي-

=الزربية-

=الزرة-

=الزرجون-

=الزرجونة-

=زرد-

شد،- النَّبَاتُ: گياه بلند شد،- القومُ: آن قوم براى جنگ و آماده باش قيام كردند،- بِما عِنْدَه: به آنچه كه دارد افتخار كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را پر كرد،- العُشْبُ المالَ: گياهان شتر را فربه كرد، آراست،- الرَّجُلَ: آن مرد را به وجد و طرب انداخت و شادمان كرد.

=زَخْرَفَ-

زَخْرَفَةً [زخرف] هُ: آن را زينت داد و آرايش كرد،- الكلامَ: سخن را با دروغ آميخت.

=الزُّخْرُف-

ج زَخَارِف: زر، زيبائى آن چيز؛ «زُخْرُفُ الكَلَامِ»: سخنان بيهوده و باطل؛ «زُخْرُفَ الأَرْضِ»: انواع و رنگهاى گياهان زمين.

=زَخِمَ-

- زَخَماً اللَّحْمُ: گنديد، بدبوى شد.

=الزِّخْم-

نيرو و توان. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الزَّخِم-

«لَحْمٌ زَخِمٌ»: گوشت گنديده.

=الزَّخيم-

نيرومند و پر توان،- من الرَّوَائِح:

بوى تند. اين دو تعبير در زبان متداول رايج است.

=الزَّخْوَر-

[زخر]: «نباتٌ زَخْوَرٌ»: گياه پُر پشت و درهم پيچيده.

=الزَّخْوَرِيّ-

«نباتٌ زَخْوَرِيٌّ»: به معناى (الزَّخْور) است؛ «كَلَامٌ زَخْوَرِيٌّ»: سخنى كه در آن تكبّر و تهديد باشد.

=الزَّخِيرة-

ج زَخَائِر: بار و بنه و توشه و اسبهاى لشكر.

=زَدَا-

- زَدْواً [زدو] الصبيُّ الجَوْزَ و بالجوز: آن كودك گردو بازى كرد و آنرا در گودال كوچكى انداخت.

=زَرَّ-

- زَرّاً [زرّ] القميصَ: دگمه هاى جامه را دوخت و آنها را داخل مادگيها كرد،- الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد و بست،- عَينَهُ: چشم خود را تنگ كرد،- الرجُلَ: آن مرد را گزيد، وى را راند و بيرون كرد،- هُ بِالرُّمحِ: با نيزه او را زد،- الشعَرَ: موى را زدود،- المتَاعَ: كالا را تكان داد،- هُ عند العَامة: و در زبان متداول به معناى اصرار و الحاح كرد مى باشد،– زَرّاً الرجُلُ: آن مرد دگمه اش را بست، خرد و تجربه ى او زياد شد، بر دشمن خود تعدّي كرد،– زَرِيراً سنانُ الرُّمْحِ:

سر نيزه درخشيد،- تِ العينُ: چشم برافروخته شد.

=الزِّرّ-

ج أَزْرَار و زُرُور: دُگمه، چوبى از چوبهاى خيمه،- (ع ا): حفره ى استخوان كتف كه بازو در آن ميگردد،- (ع ا):

حفره ى ورك كه سر استخوان ران در آن مى گردد،- (ع ا): استخوان كوچكى است كه در زير قلب جاى دارد،- (مو):

برآمدگى در عقب صندوق كمانچه؛ «زِرُّ الشي ءِ»: شصتى هر چيزى؛ «زِرُّ السيفِ»:

لبه ى شمشير؛ «زِرُّ الوَرْدِ وَ نَحْوِهِ»: غنچه ى گل قبل از باز شدن. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=زَرَى-

- زَرْياً و زُرْياً و زَرَايَةً و مَزْرِيَةً و مَزْراةً [زري] عليه عملَه: وى را از كارى كه كرده بود نكوهش كرد.

=الزَّرَابَة-

كرايه ى آغل چارپايان و ستوران از دارنده ى آنها.

=الزَّرَاد-

ريسمانى كه با آن گلوى شتر را فشار دهند تا چركى از دهان بيرون نكند.

=الزَّرَّاد-

خفه كننده، زره ساز.

=الزِّرَادَة-

زره سازى.

=الزُّرَّار-

[زرّ]: باهوش سبكبال.

=الزُّرَارَة-

آنچه كه به ديوار افكنند و به آن چسبد.

=الزَّرَّاع-

ج زَرَّاعُون و زَرَّاعَة: كشاورزى كه كِشت بسيار كند، سخن چين كه در دلها كينه مى كارد.

=الزِّرَاعَة-

كشاورزى، كِشت.

=الزَّرَّاعَة-

ج زَرَّاعَات: مؤنث (الزرَّاع) است، جاى كِشت همانگونه كه گويند (المَلّاحَة) براى نمك زار.

=الزِّرَاعِيّ-

آنچه كه بستگى به كشاورزى داشته باشد؛ «أرْضٌ زِرَاعِيَّة»: زمين قابل كشت.

=الزُّرَافَة-

دروغگو،- زَرَافِيّ و زُرَافِى و زَرَائِف (ح): زرافه يا شتر گاو پلنگ.

=الزَّرَافَة-

ج زرَائِف و زُرَافَى و زَرَافِيّ (ح):

مترادف (الزرَافَة) است،- ج زَرَافَات:

گروهى از مردم حدود ده يا بيست نفر؛ «طَارُوا الَيهِ زَرَافاتٍ و وُحْدَانَا»: بگونه ى جمعى يا فردى بسوى آن شتافتند، جاى ريزش يا روان شدن آب.

=الزُّرَّافَة-

(ح): به معناى (الزُّرَافَة) است.

=الزَّرَّافَة-

(ح): به معناى (الزُّرَافَة) است،- ج زَرَّافَات: جاى روان شدن آب، گروهى از مردم از ده تا بيست نفر.

=الزَّرَّاقة-

پمپ آب يا لوله ى آب كه از آن آب بيرون ريزد. اين واژه را در زبان متداول (الزَّارُوقَة) نامند.

=زَرَبَ-

- زَرْباً المواشي: دام و چهار پايان را به درون آغل برد،- لِلْغَنَمِ: براى گوسفندان آغل ساخت.

=زَرِبَ-

- زَرَباً الماءُ: آب روان شد.

=الزَّرْب-

مص،- ج زُرُوب: آغل گوسفندان، محل ورود، كمينگاه صيّاد.

=الزَّرْب-

ج زُرُوب: آغل گوسفندان، آبراهه.

=الزُّرْبِيّ-

ج زَرَابيّ: فرش كه بگسترانند و بر آن نشينند،- من النَّبتِ: گياه زرد يا سرخ رنگ كه در آن سبزى باشد.

=الزَّرْبِيَّة-

ج زَرَابيّ: فرش گسترده كه بر آن نشينند، كسانيكه بر حاكم وارد شوند و هر چه را كه وى بگويد اعم از خوب يا بد تصديق كنند،- مِنَ النَّبْتِ: گياه زرد يا سرخ رنگ كه در آن سبزى باشد.

=الزَّرَّة-

[زرّ]: گزيدن يا گاز گرفتن، زخم كه از شمشير پديد آيد.

=الزَّرَّة-

[زرّ]: اثر يا زخم كه از گزيدن پديد آيد.

=الزَّرَجُون-

شاخه هاى درخت انگور، رنگى است سرخ، مي. اين واژه فارسى است.

=الزَّرَجُونة-

واحد (الزَّرْجُون) بمعناى شاخه ى انگور است.

=زَرَدَ-

- زَرْداً هُ: او را خفه كرد،- الدِّرعَ: زره

=زرد-

=الزرد-

=الزردة-

=زرر-

=زرزر-

=الزرزر-

=الزرزور-

=الزرزوري-

=زرط-

=زرع-

=الزرع-

=الزرعة-

=زرف-

=زرق-

=الزرق-

=الزرقاء-

=الزرقة-

=زرك-

=الزركة-

=الزركش-

=الزركشة-

=الزرنب-

=زرنق-

=الزرنيخ-

=الزرنيق-

=الزري-

=الزريبة-

=الزرير-

=الزريع-

=الزريعة-

=الزريق-

=الزريقاء-

=زط-

=الزعارة-

=الزعارير-

=الزعاف-

=الزعاق-

را بافت،- العُقْدَةَ: گِره را سفت و سخت بست. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=زَرِدَ-

- زَرَداً اللقمةَ: لقمه را با شتاب بلعيد.

=الزَّرَد-

ج زُرُود: زره كه حلقه هاى آن درهم آميخته شده باشند، و در زبان متداول بمعناى حلقه ى ريز مى باشد؛ «حِمَارُ الزرَدِ» (ح): پوست بدن اين حيوان كه بشكل خر است راه راه مى باشد و از تيره ى (خيليّات) است، گورخر.

=الزَّرِد-

آنكه با شتاب غذا را خورد يا بَلْعد.

=الزَّرْدَة-

يكبار خوردن.

=زَرَّرَ-

تَزْرِيراً [زرّ] ثوبَهُ: دگمه هاى پيراهنش را بست، براى پيراهنش دگمه دوخت.

=زَرْزَرَ-

زَرْزَرَةً [زرزر] الزرْزُورُ: صدا داد، سوت زد،- الرّجُلُ: آن مرد همواره گوشت سار خورد،- بالمكانِ: در آن مكان اقامت كرد.

=الزُّرْزُر-

ج زَرَازِر (ح): مترادف (الزُّرزور) است.

=الزُّرْزُور-

ج زَرَازِير (ح): سار كه پرنده ايست بزرگتر از گنجشك و گونه اى از آن به رنگ سياه و گونه ى ديگر با نقطه هاى سياه و سفيد است.

=الزُّرْزُورِيّ-

آنچه كه به رنگ زُرزور مى باشد.

=زَرَطَ-

- زَرْطاً اللقمةَ: لقمه را بلعيد. اين واژه را در زبان متداول (زَلَطَ) گويند.

=زَرَعَ-

- زَرْعاً: تخم بر زمين پاشيد و كِشت كرد، زراعت كرد،- الأَرضَ: زمين را كِشت كرد، در زمين تخم پاشيد،- اللّهُ النبَاتَ: خداوند گياه را رويانيد.

=الزَّرْع-

مص،- ج زُرُوع: زمين كِشت شده، فرزند؛ «الزَّرْعُ و الضَّرْع»: كِشْتزار و دام و ستور و چارپايان.

=الزُّرْعَة-

بذر، تخم، جاى كِشْت.

=الزَّرْعة-

جاى كِشت، زمين مزروعى.

=الزِّرْعَة-

به معناى (الزَّرْعَة) است.

=الزَّرَعَة-

به معناى (الزَّرْعَة) است.

=زَرَفَ-

- زَرْفاً: جهيد،- في الكَلَامِ: بر سخن افزود و دروغ گفت.

=زَرِفَ-

- زَرْفاً الجرحُ: زخم پس از بهبودى دوباره سر باز كرد.

=زَرَّفَ-

تَزْرِيفاً الشي ءَ: بر آن چيز افزود،- في الكلامِ: بر سخن افزود و دروغ گفت،- الرمْحَ فيهِ: نيزه را به درون او فرو برد،- هُ: او را راند و دور كرد،- القومَ: آن قوم را به چند دسته تقسيم و پراكنده كرد.

=زَرَقَ-

- زَرْقاً الطائرُ: پرنده فضله افكند،- تِ النَّاقَةُ الرَّحْلَ: ماده شتر جهاز را به عقب خود كشيد،- الطّائِرَ: پرنده را با نيزه ى كوچك زد،- الرَّجُلَ بِبَصِرهِ: بر آن مرد چشم دوخت،- تْ عَيْنُهُ نحوى: چشم او به سوى من كشيده شد و سفيدى آن پديدار گرديد،- النَّجمُ: ستاره فرو رفت و ناپديد شد. اين واژه سريانى است.

=زَرِقَ-

- زَرَقاً تْ عينُهُ: چشم او آبى شد،- الشي ءُ: آن چيز نيلگون شد،- الرَّجُلُ: آن مرد كور شد.

=الزُّرْق-

كنايه از نيزه ها و سرنيزه هاست كه معمولًا به رنگ كبود است.

=الزَّرَق-

سفيدى كه در زير موى باشد، رنگ آبى آسمانى.

=الزُّرَّق-

سفيدى در پيشانى اسب،- زَرَارِق (ح): پرنده ايست شكارى در حجمى ميان باز و شاهين.

=الزَّرْقَاء-

ج زُرْق: مؤنث (الأَزْرَق) است، آسمان، مي.

=الزُّرْقَة-

رنگ آبى آسماني.

=الزَّرْقَة-

مهره ايست براى افسون ديگران.

=زَرَكَ-

- زَرْكاً هُ: او را در تنگنا انداخت و براى وى مزاحمت ايجاد كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است و سرياني است.

=الزَّرْكَة-

زحمت و مشقّت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الزَّرْكَش-

ابريشمى كه با رشته هاى نقره بافته شده باشد. اين واژه فارسى است.

=الزَّرْكَشة-

«زَرْكَشَةُ الكلام»: زيبائى و آراستگى سخن.

=الزَّرْنَب-

[زرنب] (ح): گاو وحشى.

=زَرْنَقَ-

زَرْنَقَةً: از آفتابه آب خورد بدون اينكه بمكد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الزِّرْنِيخ-

(ك): ماده ى زرنيخ كه به رنگ خاكسترى است و هرگاه با پودر سنگ آميخته شود موى بدن را مى زدايد. تركيبات اين ماده سمى است و در آزمايشهاى پزشكى بكار برده مى شود بويژه براى از بين بردن موشها. اين واژه يونانى است.

=الزِّرْنِيق-

(ك): مترادف (الزّرنيخ) است.

=الزَّرِيّ-

[زري]: مرد پست و ناچيز.

=الزَّرِيبَة-

ج زِرَاب و زَرَائِب: آغل دام و چهار پايان، خوابگاه شير، كمينگاه صيّاد.

=الزَّرِير-

[زرّ]: مترادف (الزرَّار) است.

=الزَّرِيع-

مزرعه اى كه فقط با آب باران آبيارى مى شود، زراعت ديم.

=الزِّرِّيع-

آنچه كه بر روى زمين از دانه هاى ريخته شده برويد.

=الزَّرِيعَة-

آنچه كه كِشت شده باشد، زمين كشت شده.

=الزَّرِّيعَة-

سبزى خوردن. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الزُّرَيْق-

(ح): پرنده ايست از گنجشك بزرگتر؛ «ابُو زريق»: زاغ.

=الزُّرَيْقَاء-

(ح): جانورى است همانند زَبّاد (سنّور) كه دست و پايش كوتاهتر و بدنش درازتر از زَبَاد است،- (ط): تريدى كه از شير و روغن تهيه مى شود.

=زَطَّ-

- زَطّاً [زطّ] الذبابُ: مگس صدا كرد.

=الزَّعَارة-

تند خوئى؛ «اهْلُ الزَّعَارَةِ»: عيّاران بيكار كه بدنبال هوا و هوس باشند.

=الزَّعَارَّة-

تندخوئى و بداخلاقي.

=الزَّعَارِير-

توده هاى سرگين كه به گوشه هاى پشم و جز آن چسبند.

=الزُّعَاف-

«سُمٌّ زُعَافٌ»: زهر كشنده.

=الزُّعَاق-

آب تلخ كه قابل آشاميدن نباشد.

=الزَّعَّاق-

آنكه ستوران را براند و بدنبال آنها بانگ زند،- مِنَ الْخَيلِ: آنكه بسيار و با

=الزعامة-

=الزعانف-

=زعب-

=زعبر-

=زعج-

=الزعج-

=زعر-

=الزعر-

=الزعران-

=الزعرة-

=الزعرور-

=الزعرورة-

=زعزع-

=الزعزعة-

=زعفر-

=الزعفران-

=زعق-

=الزعق-

=الزعقة-

=زعل-

=الزعل-

=الزعلان-

=زعم-

=الزعم-

=الزعمات-

=الزعمة-

=الزعمي-

=زعنف-

=الزعنفة-

=الزعوب-

=الزعوقة-

=الزعيق-

=الزعيم-

=زغب-

=الزغب-

شتاب راه رود.

=الزَّعَامَة-

مص، رياست، شرف و بزرگى، بهترين مال يا بيشترين آن، سلاح، زره.

=الزَّعَانِف-

[زعنف]: بالهاى ماهى، گروهى كه از يك اصل و نژاد نباشند.

=زَعَبَ-

- زَعْباً الإناءَ: ظرف را پر كرد،- القِرْبَةَ: مشك پر از آب را حمل كرد،- تِ القِرْبَةُ: مشك آب خود را بيرون ريخت،- السيلُ: سيل دامنه ى دره را پر كرد، الوادي: دره پر از آب شد،- الشي ءَ: آن چيز را بريد،- زِعْباً و زَعْبَةً و زُعْبَةً له مِنَ الْمَالِ: مقدارى مال به او پرداخت،- زَعِيباً الغرابُ: كلاغ ناليد و بانگ زد.

=زَعْبَرَ-

زَعْبَرَةً عليه: او را فريب داد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=زَعَجَ-

- زَعْجاً هُ: او را نا آرام و از جاى خود بيرون كرد، او را راند،- الرَّجُلُ: آن مرد فرياد زد.

=الزَّعَج-

ناراحتى و نا آرامى و آشفتگى.

=زَعِرَ-

- زَعَراً شَعْرُهُ أو ريشُهُ: موى يا پر او كم و پراكنده شد و پوست نمايان گرديد،- الرجُلُ: آن مرد كم خير شد.

=الزَّعِر-

مرد كم موى و پراكنده موى؛ «موضِعٌ زَعِرٌ»: جاى كم گياه

الزَّعْراء-

«أَرْضٌ زَعْرَاء»: زمين كم گياه.

=الزُّعْرَان-

نوجوانان.

=الزُّعَرَة-

(ح): پرنده ايست كه همواره نا آرام و آشفته بنظر ميرسد.

=الزَّعِرَة-

«أرضٌ زَعِرَةٌ»: زمين كم گياه.

=الزُّعْرُور-

(ن): درخت زالزالك؛ «الزُّعرور الجِرْمَانِيّ او البستانِيّ» (ن): درختى است از تيره ى ورديها كه در مناطق معتدل و سرد كشت مى شود ميوه ى آن بسان سيب ريز مى باشد، سيب قندك؛ «رَجُلٌ زُعْرُورٌ»: مرد بد اخلاق و كم خير، ج زعارير.

=الزعْرُورَة-

(ن): واحد (الزُّعْرُور) است.

=زَعْزَعَ-

زَعْزَعَةً [زعزع] هُ: آنرا تكان سختى داد.

=الزَّعْزَعَة-

ج زَعَازع: مص، تكان خوردن سخت.

=زَعْفَرَ-

زَعْفَرَةً [زعفر] هُ: آنرا با زعفران رنگين كرد،- الطّعَامَ: در غذا زعفران ريخت.

=الزَّعْفَرَان-

(ن): زعفران كه معمولا در بعضى از غذاها يا شيرينى بكار برده مى شود؛ «زَعْفَرَانُ الحَدِيد»: زنگار آهن يا زنگ خوردگى آهن.

=زَعَقَ-

- زَعْقاً: فرياد زد،- بِالدَّابَّة: ستور را با فرياد و بانگ سخت راند،- تِ الرِّيحُ التُّرابَ: باد خاك بر انگيخت،- هُ و بِهِ: او را ترسانيد،- تْهُ العقربُ: عقرب يا كژدم او را گزيد،- القِدْرَ: نمك ديگ را افزون كرد.

=زَعِقَ-

- زَعَقاً: با نشاط شد،- الرَّجُلُ: آن مرد در شب هنگام ترسيد.

=زَعُقَ-

- زَعَاقَةً الماءُ: آب تلخ شد به حدّى كه آشاميدن آن ميسر نگرديد.

=زُعِقَ-

الرجُلُ: آن مرد در شب ترسيد.

=الزَّعِق-

با نشاطي كه همواره نگران بوده و بترسد، آنكه در شب بترسد.

=الزَّعْقَة-

داد و فرياد.

=زَعِلَ-

- زَعَلًا: با نشاط شد،- من المرضِ و غيرِهِ: از بيمارى و مانند آن خسته و سرگردان شد،- مِنْهُ: از او دلتنگ و آزرده شد.

=الزَّعَل-

خستگى و خشم.

=الزَّعِل-

با نشاط، آنكه از فرط گرسنگى بخود پيچد.

=الزَّعْلان-

با نشاط، و در زبان متداول بر دلتنگ و ناراحت اطلاق مى شود.

=زَعَمَ-

- زَعْماً و زِعْماً و زُعْماً و مَزْعَماً: سخن درست يا بيهوده گفت و اغلب بر دروغ يا بيهوده اطلاق مى شود،- زَعَامَةً على القَومِ:

بر آن قوم فرمانروائى كرد،- زَعْماً بِالْمَالِ:

ضامن آن مال شد.

=زَعِمَ-

- زَعَماً فيه: در آن طمع كرد.

=الزَّعْم-

ادّعا؛ «في زَعْمِهِم»: بعقيده ى آنها، به نظر آنها.

=الزَّعِم-

من الشِّواء (ط): كباب يا بريانى پر چربى كه چربي آن بر روى آتش روان باشد.

=الزَّعَمَات-

اخبار و احاديثى كه مورد اعتماد يا سند معتبر نباشد.

=الزَّعْمَة-

ج زَعَمَات: اخبار و احاديثى كه مورد اعتماد يا سند معتبر نباشد.

=الزُّعْمِيّ-

بسيار دروغگو، راستگو.

=زَعْنَفَ-

زَعْنَفَةً [زعنف] تِ الماشطةُ العروسَ:

مشّاطه يا آرايشگر عروس را آرايش و زيبا كرد.

=الزَّعْنَفَة-

ج زَعَانِف: مرد كوتاه، زن كوتاه، گروهى كه از يك قبيله جدا شوند و به قبيله ى ديگرى بپيوندند، پاره اى از هر چيزى، دو طرف پوست بدن مانند دستها و پاها، پاره اى از پيراهن، مرد پست و فرومايه، بلا و سختى.

=الزَّعْنِفَة-

ج زَعَانِف: مترادف (الزَّعْنَفَة) است.

=الزَّعُوب-

«سيلٌ زَعُوبٌ»: سيل همه جا فراگير كه دره را پر كند.

=الزُّعُوقَة-

اسم است از (الزُّعَاق).

=الزَّعِيق-

آنكه از چيزى ترسيده باشد يا بترسد.

=الزَّعِيم-

ج زُعَمَاء: رئيس و مهتر،- (ا ع):

سرتيپ كه معادل (كولونل) است، كفيل و ضامن.

=زَغِبَ-

- زَغَباً الصبيُّ أو الفرخُ: موى كودك يا پَر جوجه روئيد.

=زَغَّبَ-

تَزْغِيباً الصبيُّ أو الفرخُ: مترادف (زَغِبَ) است.

=الزَّغَب-

اولين موى كودك يا پَرِ جوجه كه نمايان شود، موى زير پا پرِ كوچك؛ «زَغَبُ البَرَاعِم» (ز): كركهاى روى جوانه يا غنچه ى گياهان بويژه كركهاى درخت انگور. گفته مى شود كه عرب و هنديان از كركهاى نخل بعضى انواع پارچه مى بافتند.

=الزَّغِب-

«صَبيٌّ أو فرخٌ زَغِبٌ»: كودك يا جوجه اى كه موى يا پر در آورده باشد.

=الزغباء-

=الزغبة-

=زغبر-

=الزغبر-

=الزغبرة-

=زغرد-

=الزغردة-

=زغل-

=الزغل-

=الزغلة-

=الزغلول-

=الزغلي-

=زف-

=الزف-

=زفى-

=الزفاف-

=الزفان-

=زفت-

=الزفت-

=الزفة-

=زفر-

=آب بركشيد،-

=الزفر-

=الزفرة-

=زفزف-

=الزفزاف-

=الزفزف-

=الزفف-

=زفن-

=الزفن-

=الزفوف-

=الزفون-

=الزفيان-

=الزفير-

=الزفيف-

=زق-

=الزق-

=الزَّغْبَاء-

مؤنث (الأَزْغَب) است.

=الزُّغْبَة-

(ح): گونه اى جانور جونده بسان موش ولى در حجم بزرگتر مى باشد و معمولًا در لابلاى درختان زندگى مى كند و در زمستان ميخوابد، موش زمستان خواب.

=الزَّغَبَة-

واحد (الزَّغَب) است.

=زَغْبَر-

زَغبَرَةً [زغبر] الثوبُ: جامه حاشيه دار يا پرزدار شد.

=الزَّغْبَر-

مترادف (الزَّغْبِر) است.

=الزَّغْبُر-

مترادف (الزَّغْبِر) است.

=الزِّغْبِر-

آنچه كه در بالاى جامه از پُرز و ابريشم و جز آنها باشد.

=الزُّغْبُرة-

پرزهاى ريسمان، فصيح اين كلمه (الزِّئْبَرة) است، پرهاى ريز. اين كلمه تحريفى از (الزغَب) است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=زَغْرَدَ-

زَغْرَدَةً [زغرد] البعيرُ: شتر بانگ خود را در گلويش گردانيد،- تِ المرأةُ: آن زن شادمانى خود را با صداى بلند و لرزان آشكار كرد.

=الزَّغْرَدَة-

ج زَغَارِيد: «زَغْرَدَةُ النساء» في الفرح:

اعلام شادمانى زنان با صداهاى بلند و لرزان.

=زَغَلَ-

- زَغْلًا الماءَ: آب را يكباره ريخت،- الشَّرَابَ: مي را چشيد،- الصَّبِيُّ امَّهُ: كودك از پستان مادرش شير خورد،- الذهَبَ و غيرَهُ: زر و جز آن را تقلّبى كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الزَّغَل-

نيرنگ، تقلب، فريب.

=الزُّغْلَة-

يكبار آب ريختن، آنچه را كه از مي چشند.

=الزُّغْلُول-

ج زَغَالِيل: كودك، جوجه ى كبوتر، مرد سبكبال.

=الزُّغْلِيّ-

نيرنگ باز، خدعه گر، فريبكار.

=زَفَّ-

زَفّاً و زُفُوفاً و زَفِيفاً [زفف]: شتاب كرد،- تِ الرّيحُ: باد بطور ملايم وزيد،- زَفّاً و زَفِيفاً الطائرُ: پرنده با گستردن بالها خود را بر زمين افكند،– زَفّاً و زِفَافاً البرقُ: برق درخشيد،- العَرُوسَ الى زَوْجِها: عروس را به خانه شوهر روانه كرد،- الأَمْرَ الى فلان: او را از آن كار آگاه كرد، او را به آن امر مژده داد؛ «زَفَّ الْبُشرى اليهِ»: به او بشارت داد.

=الزَّفَ-

پَر كوچك.

=زَفَى-

- زَفْياً و زَفَيَاناً [زفي] تِ القوسُ: كمان صدا كرد،- تِ الرّيحُ السحَابَ او التُّرابَ او نحوَهما: باد ابر يا خاك و مانند آنها را پراكنده كرد و راند،- الرَّجُلُ بِنَفْسِهِ: آن مرد از خود گذشتگى كرد و بسوى نابودى رفت.

=الزِّفَاف-

[زفّ]: ازدواج، عَرُوسِي.

=الزَّفَّاف-

[زفف]: سبك و شتابان.

=الزَّفَّان-

[زفّ]: مترادف (الزفاف) است.

=الزَّفان-

[زفن]: رَقّاص.

=زَفَّتَ-

تَزْفِيتاً [زفت] السفينةَ: كشتى را با زفت يا قير اندود،- الطريقَ: كوچه را با زِفت اسفالت كرد.

=الزِّفْت-

قير. اين واژه يونانى است.

=الزُّفَّة-

[زفف]: گروه، دسته.

=الزَّفَّة-

اسم مرّه از (زَفَّ) است،- عند العامَّة:

و در زبان متداول بمعناى يكبار توبيخ سخت مى باشد؛ «زَفَّةُ الْعَرُوسِ»: گردانيدن عروس در كوچه و خيابان براى ابراز شادمانى. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=زَفَرَ-

زَفْراً و زَفِيراً الرجُلُ: هوا را از سينه برون كشيد،- الحِمَارُ: خر عرعر كرد،- تِ النَّارُ:

صدا برافروختن آتش شنيده شد،- تِ الأرضُ: گياه زمين نمايان شد،- زَفْراً الْمَاءَ.

=آب بركشيد،- الشي ءَ: آن چيز را برداشت.

=الزَّفْر-

ج أزفار: بار سنگين، گروهى از مردم، لشكر، مَشك، اسباب و لوازم مسافر.

=الزُّفَر-

مهتر، آنكه در حمل مشكها پرتوان باشد، دلير و نيرومند،- (ح): شير، دريا، رودخانه ى پر از آب، عطاي بسيار، مرد بخشنده، لشكر.

=الزَّفَر-

چوبى كه درخت را با آن نگهدارند،- عِند المَسيحيّين: و در نزد مسيحيان خوردن گوشت و شير و مانند آنهاست كه در مقابل آن (القِطَاعة) است بمعناى پرهيز و نخوردن آن غذاهاست.

=الزُّفْرَة-

نَفَس بلند كشيدن، نَفَسِ گرم؛ «زُفْرَة الدَّابَّة»: پهلوى باد كرده ى ستور؛ «زُفْرةُ الشي ءِ»: ميان هر چيزى.

=الزَّفْرَة-

مترادف (الزُّفرَة) است، اسم است از (زَفَرَ الرّجُلُ او الحِمَارُ)،- ج زَفَرات: و چه بسا كه شاعر براى ضرورت شعر، فاء را ساكن كند و گويد (زَفَرات).

=زَفْزَفَ-

زَفْزَفَةً [زفزف] الرجُلُ: آن مرد سخت راه پيمود، خوب راه رفت،- الطَائِرُ: پرنده بالهاى خود را گشود، پرنده خود را به پائين افكند،- تِ الرّيحُ الحَشِيشَ: باد گياه را تكان داد و در آن صدا افكند،- الْمَركبُ:

صداى كشتى شنيده شد.

=الزَّفْزَاف-

[زفزف]: مترادف (الزفْزَف) است، سبك،- (ح): شترمرغ.

=الزَّفْزَف-

[زفزف]: باد تند و پيوسته.

=الزَّفَف-

[زفّ]: انباشتن پرهاى ريز پرنده بر روى هم.

=زَفَنَ-

- زَفْناً: رقصيد، پاى بر زمين كوبيد رقصيد.

=الزِّفْن-

(ب): چتر يا سايه پوش كه بر روى بامها نصب كنند.

=الزَّفُوف-

[زفّ]: شترمرغ،- مِن النُّوق: ماده شتر خوب و تندرو؛ «قوسٌ زَفُوفٌ»: كمان نرم.

=الزَّفُون-

«الناقةُ الزَّفُون»: ماده شتر لنگ.

=الزَّفَيَان-

[زفي]: مص، سبكى، سبك؛ «نَاقةٌ زَفَيَان»: ماده شتر تندرو.

=الزَّفِير-

مص، آغاز صداى خر، و پايان صداى خر را (الشَّهِيق) گويند، بلا.

=الزَّفِيف-

[زفّ]: تند و سبكبال.

=زَقَّ-

- زَقّاً [زقق] الطائرُ فرخَهُ: پرنده جوجه ى خود را با نوك غذا داد،- الكَبْشَ: پوست گوسفند را از سر تا پاى درآورد.

=الزُّقّ-

ج زَقَقَة: مي، شراب.

=الزق-

=زقا-

=زقى-

=الزقاق-

=الزقة-

=الزقزاق-

=زقزق-

=زقف-

=زقق-

=الزقق-

=الزققة-

=الزقلة-

=زقم-

=الزقوم-

=الزقية-

=زكا-

=زكى-

=الزكاة-

=الزكام-

=الزكانة-

=الزكانية-

=زكر-

=الزكرة-

=زكزك-

=زكم-

=الزكمة-

=زكن-

=الزكي-

=الزكية-

=زل-

=الزل-

=الزلاء-

=الزلابية-

=الزلاج-

=الزلاجة-

=الزلازل-

=الزَّقّ-

مص، تغذيه ى اضافى به مرغ و خروس و پرنده تا اينكه فربه شوند.

=الزِّقّ-

ج ازْقَاق و زِقَاق و زُقَّان و أَزُقّ: مشك آب؛ «زِقُّ الحَدَّاد»: دم آهنگرى.

=زَقَا-

- زَقْواً و زُقَاءً و زُقِيّاً و زِقيّاً و زُقُوّاً [زقو] الطائرُ:

پرنده آواز داد،- الصَّبِيُّ: گريه ى كودك بسيار شد.

=زَقَى-

- زَقْياً [زقي] الطائرُ: پرنده آواز داد،- الصَّبِيُّ: گريه ى كودك سخت و بسيار شد.

=الزُّقَاق-

ج أَزِقَّة و زُقَّان [زقّ]: راه باريك، كوچه ى تنگ، اين واژه كاربرد مذكر و مؤنث دارد.

=الزَّقَّاق-

ج زَقَّاقُون [زقّ]: مشك ساز، مشك فروش.

=الزُّقَّة-

[زقّ] (ح): پرنده ايست از پرندگان آبى كه همواره در نقطه اى مىيستد و همينكه نزديك مى شوند آنرا بگيرند بزير آب فرو مى رود و از جاى ديگر سر در مىورد.

=الزَّقْزَاق-

[زقزق]: آنكه آهسته راه رود،- (ح): گونه اى مورچه.

=زَقْزَقَ-

زَقْزَقَةً و زِقْزَاقاً [زقزق] الطائرُ: پرنده فضله افكند، پرنده آواز داد،- الرَّجُلُ: آن مرد آهسته خنديد، سبك شد،- فَرْخَهُ:

پرنده جوجه ى خود را با نوك غذا داد،- الصَّبِيَّ: كودك را رقصانيد.

=زَقَفَ-

- زَقْفاً الشي ءَ: آن چيز را بسرعت ربود.

=زَقَّفَ-

تَزْقِيفاً: با دو دست خود كف زد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=زَقَّقَ-

تَزْقِيقاً [زقّ] الكبشَ: پوست گوسفند را درآورد،- الجِلْدَ: موى روى پوست را بريد يا زدود.

=الزُّقَّق-

[زقّ] (ح): مترادف (الزُّقَّة) است.

=الزَّقَقَة-

[زقّ]: فاخته ها يا كبوتران آواز دهنده كه به جوجه هاى خود غذا دهند، كسانيكه نسبت به كودكان عاطفه و محبت دارند.

=الزُّقَّلَة-

چينه دان پرنده. اين واژه فارسى است.

=زَقَمَ-

- زَقْماً هُ: آن چيز را لقمه گرفت و بلعيد.

=زَقَّمَ-

تَزْقِيماً هُ: به او زَقّوم يا زهر كشنده خورانيد.

=الزَّقَّوم-

هر غذائيكه زهر كشنده در آن باشد.

=الزَّقْيَة-

[زقو]: فرياد، داد زدن.

=زَكَا-

- زَكَاءً و زُكُوّاً [زكو] الزرعُ: گياه روئيد،- تِ الأَرْضُ: زمين پر بركت شد،- الرَّجُلُ: آن مرد از نعمت فراخ برخوردار شد، نيكو شد، پاكيزه و پيراسته شد.

=زَكَّى-

تَزْكِيةً: رشد كرد و افزون شد، تشنه شد،- هُ اللّهُ: خداوند آن را افزون كرد، پاكيزه كرد، نيكو كرد،- فلاناً: از فلانى زكات گرفت، وى را ستود و گفت عادل است،- مالَهُ: زكات مال خود را پرداخت،- نَفْسَهُ: خود را ستود.

=الزَّكَاة-

ج زَكًا و زَكَوَات [زكو]: پاكى و طهارت، خالص آن چيز، صدقه، زكات مال.

=الزُّكَام-

(طب): زكام، سرماخوردگى.

=الزَّكَانَة-

گمان راست و درست.

=الزَّكَانِية-

مترادف (الزكَانَة) است.

=زَكَّرَ-

تَزْكِيراً [زكر] الإناءُ: جام يا ظرف پُر شد.

=الزُّكْرَة-

ج زُكَر: مشك شراب يا سركه و مانند آنها، ناف شكم.

=زَكْزَكَ-

زَكْزَكَةً [زكزك] هُ: او را قلقلك داد.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=زَكَمَ-

- زَكْماً القِربةَ: مشك را پُر كرد،- هُ: باعث زُكام و سرماخوردگى وى شد،- تْ بهِ امُّهُ: مادرش او را زائيد.

=زُكِمَ-

زُكام شد يا سرما خورد.

=الزُّكْمَة-

مرد سنگين و بد اخلاق، كوچكترين فرزند پدر و مادر.

=الزَّكْمَة-

(طب): مترادف (الزكَام) است.

=زَكِنَ-

- زَكَناً الأمرَ: به آن كار گمان برد، به آن امر پى برد، در آن كار هوشيار شد، آنرا فهميد،- منه عَدَاوةً: به دشمنى او پى برد،- زُكُوناً الَيهِ: باو پناه برد و با وى آميزش كرد.

=زَكَّنَ-

تَزْكِيناً: گمان كرد،- عَليهِ: امر بر او مشتبه شد.

=زَكِيَ-

- زَكًى [زكي] الزرعُ: كِشت روئيد،- تِ الأَرْضُ: زمين خوب و با بركت شد،- الرجُلُ: آن مرد در فراخ زندگى قرار گرفت، نيكو شد، پاكيزه و رستگار شد.

=الزَّكِيّ-

ج أَزْكِيَاء [زكو]: آنچه كه پاك و خوب باشد، آنچه كه نيكو باشد، آنكه نيكوكار و پارسا باشد، آنكه پاك از گناه باشد.

=الزَّكِيَّة-

مؤنث (الزكِيّ) است؛ «رَائِحَةٌ زَكِيَّة»: بوى خوش و عطر آميز؛ «ارْضٌ زَكِيَّة»:

زمين خوب و پر بركت.

=زَلَّ-

- زَلًّا و زَلَلًا و زُلُولًا و زَلِيلا و مَزِلَّةً و زِلِّيلَى و زِلِّيلَاء [زلّ]: ليز خورد و بر زمين افتاد،- عمرُهُ: عمر او به سر آمد،- عَن الحَقِّ او الصَّوَاب: از راه حق و درستى منحرف شد،– زَلِيلًا و زُلُولًا:

با شتاب گذر كرد،- زُلُولًا الدرهمُ: وزن يا عيار درهم كم شد،– زَلَلًا: رانهاى او سست و لاغر شد.

=الزُّلّ-

جائيكه در آن مى لغزند يا سُر ميخورند. اين واژه كاربرد مذكر و مؤنث دارد.

=الزِّلّ-

واحد (الزِّلَّة) است.

=الزَّلَّاء-

مؤنث (الأَزَلّ) است؛ «قوسٌ زَلَّاء»:

كمانى كه از آن تير با سرعت رها مى شود.

=الزَّلَابِيَة-

(ط): زولبيا. اين واژه فارسى است.

=الزِّلَاج-

گيره ى پشت درب.

=الزَّلَّاجَة-

كفش اسكى كه با آن روى يخ سُر خورند.

=الزُّلَازل-

[زلزل]: «ماءٌ زُلَازِلٌ»: آب زُلال و گوارا.

=الزَّلَازِل-

[زلزل]: سختيها و سرگردانيها.

=الزلاقة-

=الزلال-

=زلب-

=الزلبة-

=الزلة-

=زلج-

=الزلج-

=زلحف-

=الزلحفة-

=الزلزال-

=زلزل-

=الزلزلة-

=زلط-

=الزلعوم-

=زلف-

=الزلف-

=الزلفى-

=الزلفة-

=زلق-

=الزلق-

=الزلقة-

=الزلل-

=الزلم-

=الزلماء-

=الزلمة-

=الزلوج-

=الزلوف-

=الزلوق-

=الزلول-

=الزلومة-

=الزليج-

=الزليق-

=الزليقة-

=زم-

=الزَّلَّاقَة-

جائيكه قدم بر روى آن ثابت نماند.

=الزُّلَال-

[زلّ]: آنكه بسيار لغزد؛ «زُلَالُ الْبَيضِ»: سفيدى تخم مرغ؛ «ماءٌ زُلَالٌ»: آب صاف و زلال و گوارا.

=زَلِبَ-

- زَلَباً بهِ: به او پيوست و از وى جدا نشد.

=الزُّلْبَة-

لُقمه.

=الزُّلَّة-

[زلّ]: كار نيك، تنگى نفس.

=الزَّلَّة-

ج زَلَّات [زلّ]: اسم مره از (زَلَّ) است، گناه، لغزش، اشتباه؛ «زَلَّةٌ اللّسَان»: لغزش زبان، ميهمانى، عروسى، آنچه از سفره ى دوست يا خويشاوند بردارند.

=الزِّلَّة-

سنگريزه ى نرم و صاف.

=زَلَجَ-

- زَلْجاً و زَلِيجاً و زَلَجَاناً: آن مرد با شتاب و سبك راه رفت،– زَلْجاً الْبَابَ: درب را با چفت بند بست،- زَلَجَاناً فلاناً: بر فلانى پيشى گرفت.

=زَلِجَ-

- زُلُوجاً: مترادف (زَلَقَ) است،- المَاءُ عن الْحَنْجَرةِ: آب از گلو به داخل شكم فرو رفت،- الكَلامُ مِن فيهِ: سخن از زبانش در رفت.

=زَلَّجَ-

تَزْلِيجاً الكلامَ: سخن را ميان مردم پخش كرد،- عَيْشَهُ: با درآمدى كم به زندگى خود ادامه داد.

=الزَّلْج-

«مكانٌ زَلْجٌ»: جاى لغزنده.

=الزُّلُج-

سنگريزه هاى نرم.

=الزَّلَج-

«مكانٌ زَلَجٌ»: جاى لغزنده.

=زَلْحَفَ-

زَلْحَفَةً [زلحف] هُ: او را دور كرد.

=الزِّلْحَفَة-

(ح): اين واژه تحريف (السُّلَحْفَاة) است بمعناى لاك پشت.

=الزَّلْزَال-

[زلزل]: زمين لرزه، زلزله.

=زَلْزَلَ-

زَلْزَلَةً و زِلْزَالًا و زَلْزَالًا و زُلْزَالًا [زلزل] اللّهُ الأَرضَ: خداوند زمين را لرزانيد،- هُ: او را ترسانيد و بر حذر كرد،- الإبِلَ: شتران را سخت راند.

=الزَّلْزَلَة-

[زلزل]: مص،- ج زَلَازِل: زمين لرزه.

=زَلَطَ-

- زَلْطاً اللقمةَ: لقمه را بلعيد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الزَّلْعُوم-

بمعناى (الحُلْقوم) است: گلو. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=زَلَفَ-

- زَلْفاً و زَلَفاً و زَلِيفاً: به پيش آمد و نزديك شد،- الشي ءَ: آن چيز را جلو انداخت.

=زَلَّفَ-

تَزْلِيفاً الشي ءَ: آن چيز را پيش انداخت،- فى الكلامِ: سخن را افزون كرد.

=الزَّلْف-

نزديكى، درجه، مقام، منزلت.

=الزُّلَف-

ساعت يا زمان آغاز شب و روز.

=الزَّلَف-

مترادف (الزَّلْف) است.

=الزُّلْفَى-

مترادف (الزَّلْف) است.

=الزُّلْفَة-

ج زُلَف و زُلَفَات و زُلُفَات و زُلْفَات:

مترادف (الزَّلْف) است، پاسى از شب، صفحه.

=الزَّلَفَة-

ج زَلَف: حوض پُر، كاسه، صفحه، زمين سفت و پاكيزه، سنگ نرم، باغ،- (ح): صدف.

=زَلَقَ-

- زَلْقاً هُ: مترادف (ازَلَّهُ) است بمعناى او را لغزانيد،- رَأْسَهُ: موى سرش را تراشيد،- هُ عن مكانِه: او را از جاى خود دور كرد،– زَلَقاً تِ القَدَمُ: پاى لغزيد و بر جاى خود ثابت نماند،- بِمَكَانِهِ:

در جائيكه بود خسته شد و از آن كنار رفت.

=زَلِقَ-

- زَلَقاً تِ القَدَمُ: پاى لغزيد و ليز خورد،- بِمَكَانِهِ: در جاى خود خسته شد و از آن كنار رفت.

=زَلَّقَ-

تَزْلِيقاً هُ: او را لغزانيد،- هُ عن مَكَانِه او را از جاى خود دور كرد،- الموضعَ: آن جاى را لغزنده كرد،- بَدَنَهُ: بدن خود را روغن مالى كرد بطوريكه اندام او نرم و ليز شد،- رَأْسَهُ: سرش را تراشيد،- هُ بِبَصَرِهِ:

به او تيز نگريست.

=الزَّلْق-

جاى ليز و لغزنده.

=الزَّلَق-

مترادف (الزَّلْق) است، «ارْضٌ زَلَقٌ»: زمين صاف و نرم كه چيزى روى آن نباشد.

=الزَّلِق-

مترادف (الزَّلْق) است، مرد زود رنج.

=الزَّلَقَة-

سنگ صاف و نرم، آئينه.

=الزَّلل-

[زلّ]: مص، جائيكه لغزنده باشد و در آن ليز خورند. اين واژه كاربرد مذكر و مؤنث دارد، گناه كردن؛ «اسْتَغْفِرُ اللّهَ من زَلَلِي»: از گناهى كه مرتكب شده ام از خداوند طلب آمرزش مى كنم.

=الزَّلَم-

(ن): گياهى است بى دانه و بى شكوفه. در ريشه هاى آن دانه ايست روغنى كه در زبان متداول به آن (حَبُّ العَزِيز) گويند،- ج ازْلَام: تير بى پر، عرب در زمان جاهلى به (ازْلَام) قسم مى خوردند.

=الزَّلْمَاء-

(ح): بز كوهى،- (ح): ماده ى باز.

=الزَّلَمَة-

پاره گوشتى كه از گوش بز بريده و آويخته شود،- عند العَامَّة: و در زبان متداول بمعناى مرد يا مرد پياده مى باشد.

=الزَّلُوج-

شتابنده؛ «سَهْمٌ زَلُوجٌ»: تيرى كه از كمان لغزد؛ «عَقَبَةٌ زَلُوجٌ»: راه يا گردنه ى دراز.

=الزَّلُوف-

«العقبةُ الزَّلُوف»: راه دراز.

=الزَّلُوق-

«ناقةٌ زَلُوقٌ»: ماده شتر تندرو؛ «عَقَبَةٌ زَلُوقٌ»: راه دور.

=الزَّلُول-

[زلّ]: «ماءٌ زَلُولٌ»: آب صاف و زلال.

=الزَّلُّومَة-

«زَلُّومَةُ الإبْريقِ»: لوله ى آفتابه. اين واژه در زبان متداول رايج است و عربي فصيح آن (البُلْبُل) است.

=الزَّلِيج-

«مكانٌ زَلِيجٌ»: مترادف (زَلْجٌ) است.

=الزُّلَّيْق-

هُلوى نرم، گونه اى ماهى است كه اگر گرفته شود از دست ليز مى خورد و مى گريزد.

=الزُّلَّيْقَة-

واحد (الزُّلَّيْق) است.

=زَمَّ-

- زَمّاً [زمّ] هُ: آن چيز را بست،- الخَيّاطُ الثّوبَ: درزى جامه را محكم دوخت اين تعبير در زبان متداول رايج است،- الجِمَال: بينى شتران را به مهار كشيد،- النعْلَ: براى كفش بند ساخت،- القِرْبَة: مشك را پر كرد،- الرَّجُلُ بِرَأْسه: آن مرد سر خود را بلند كرد،- بِأَنْفِهِ: بينى خود را بالا برد و تكبر

=الزمار-

=الزمارة-

=الزمازم-

=الزماع-

=الزمالة-

=الزمام-

=الزمان-

=الزمانة-

=زمت-

=الزمج-

=زمجر-

=الزمجرة-

=زمخر-

=الزمخر-

=الزمخرة-

=الزمخري-

=زمر-

=الزمر-

=الزمرة-

=الزمرد-

=الزمردة-

=الزمرذ-

=الزمزام-

=الزمزريق-

=زمزم-

=الزمزم-

=الزمزمة-

=الزمزوم-

=الزمزيم-

=زمع-

=الزمع-

كرد،- البَعِيرُ بِأَنْفِهِ: شتر بر اثر دردى كه داشت سر خود را بالا گرفت،- الذئبُ السخْلَةَ: گرگ سر بزغاله را با دهان گرفت و آنرا بلند كرد،- القَوْمَ: پيشاپيش آن قوم راه رفت،- زُمُوماً تِ القِرْبَةُ: مشك پر شد،- زَمِيماً الزنْبورُ: زنبور صدا كرد.

=الزِّمَار-

مص، صداى شتر مرغ.

=الزَّمَّار-

نى نواز.

=الزَّمَارَة-

بى مروتى و بيحيائى.

=الزِّمَارَة-

شغل نى نوازى.

=الزَّمَّارَة-

(مو): نى لبك.

=الزُّمَازِم-

[زمزم]: «ماءٌ زُمَازِمٌ»: آب بسيار، آبى كه نه شور باشد و نه شيرين.

=الزِّمَاع-

اراده و قاطعيت در كار.

=الزَّمَالَة-

همكارى، هم شغلى.

=الزِّمَام-

ج أَزِمَّة [زمّ]: آنچه كه با آن چيزى را بندند، مهار اسب يا شتر؛ «زِمَامُ النَّعْلِ»:

دوال ميان انگشت كفش؛ «هو زِمَامُ قومِهِ»:

او پيشواى قوم خود است؛ «هو زِمَامُ الأَمْرِ»: او فرمانده و صاحب اختيار است؛ «زِمَامُ الأَمْرِ»: زمام كار؛ «الْقوا فى يدهِ زمامَ الأَمْرِ»:

اختيارات امور را به او دادند تا هر كارى بخواهد انجام دهد؛ «تَوَلّى زِمامَ الحُكْمِ»: امور حكومت را در دست گرفت.

=الزَّمَان-

ج أزْمِنَة: زمان، وقت؛ «اهْلُ زَمَانِهِ»: همزمان و معاصر او، وقت چه دراز باشد يا كوتاه؛ «مِن زَمانٍ»: در زمان گذشته؛ «على زَمَانِ فلانٍ»: در عهد و زمان فلانى؛ «زَمَاناً»: مدتى از وقت.

=الزَّمَانَة-

آسيب، نيروى خود را از دست دادن، سست شدن، بعضى از قواى بدنى را از دست دادن، دوستى، محبت.

=زَمَتَ-

- زَمْتاً هُ: او را خفه كرد،– زَمَانة:

با وقار و بزرگوار شد.

=الزُّمَّج-

ج زَمَامِج (ح): گونه اى از پرندگان شكارى كه از عقاب كوچكتر است و رنگ آن بسرخى مايل باشد؛ «زُمَّجُ الْمَاءِ» (ح): پرنده ايست آبى كه به آن (النَّورَس) گويند. اين پرنده در حجم كبوتر و سفيد رنگ است و از ماهى تغذيه مى كند.

=زَمْجَرَ-

زَمْجَرَةً [زمجر]: سر و صداى بسيار راه انداخت،- الأَسَدُ: شير غريد و از گلو صدا در آورد.

=الزَّمْجَرَة-

[زمجر]: مص،- ج زَمَاجر و زَمَاجِير:

مترادف (الزِّمَّارَة) است؛ «زَمْجَرَةُ كُلِّ شي ءٍ»:

صدا و آواى هر چيزى.

=زَمْخَرَ-

زَمْخَرَةً [زمخر]: پلنگ خشمگين شد و بانگ زد،- الصّوتُ: صدا سخت بلند شد،- العُشْبُ: گياه جوانه زد و بلند شد.

=الزَّمْخَر-

[زمخر]: درختى كه شاخه هايش انبوه و بهم پيچيده باشد، قره نى، هر استخوان تو خالى كه در آن مغز نباشد؛ «رَجُلٌ زَمْخَرٌ»: مرد بزرگوار و عالى مقام.

=الزَّمْخَرَة-

[زمخر]: «زَمْخَرَةُ الشجر»:

افزونى ساقه هاى بهم پيچيده ى درخت؛ «زَمْخَرَة الشَّبَابِ»: كمال و اوج جواني.

=الزَّمْخَرِيّ-

هر استخوان پوچ كه در آن مغز نباشد.

=زَمَرَ-

- زَمْراً و زَمِيراً: با دميدن در ني و مانند آن آواز خواند،- بِالْحَديثِ: خبر را پخش كرد،- زَمْراً القِرْبةَ: مشك را پر كرد،- فلاناً بفلان: فلان را نسبت به فلانى برانگيخت،– زِمَاراً النَّعامُ: شتر مرغ بانگ زد،- زَمَرَاناً الظَّبْىُ: آهو رميد و گريخت.

=زَمِرَ-

- زَمَراً: كم موى شد، بى مروت شد،- تِ الشاةُ: گوسفند كم پشم شد.

=زَمَّرَ-

تَزْمِيراً: با نى لبك زدن و مانند آن آواز خواند،- القِرْبَةَ: مشك را پر كرد.

=الزَّمْر-

مص،- ج زُمُور: صدا، ني يا قره نى.

=الزَّمَر-

مص،- ج زُمُور: صدا.

=الزَّمِر-

ني نواز، كم موى يا كم پشم، كم مروت؛ «غِنَاءٌ زَمِرٌ»: آواز يا نغمه ى خوش.

=الزُّمْرَة-

ج زُمَر: گروه، دسته، جماعت.

=الزَّمِرَة-

مؤنث (الزَّمِر) است؛ «عَطِيَّةٌ زَمِرَةٌ»:

عطاى كم.

=الزُّمُرُّد-

زمرد كه از سنگهاى قيمتى است و به رنگ سبز مى باشد. اين واژه فارسى است.

=الزُّمُرُّدة-

واحد (الزُّمُرّد) است.

=الزُّمُرُّذ-

مترادف (الزمُرُّد) است.

=الزَّمْزَام-

[زمزم]: مترادف (الزُّمَازِم) است بمعناى آب بسيار.

=الزَّمْزَرِيق-

(ن): درخت ارغوان.

=زَمْزَمَ-

زَمْزَمَةً [زمزم] هُ: آن را گردآورى و اطراف پخش شده اش را برگردانيد،- الشي ءَ: آن چيز را نگهدارى كرد،- المُغَنّي: آوازخوان آواز خواند،- العُلُوجُ: گورخرها بهنگام خوردن گياه و علف بىنكه صدائى از دهان برآورند از طريق خيشوم و بينى و گلو صداهائى از خود درآوردند و بر هم بانگ زدند،- الشي ءُ: صداى آن از دور شنيده شد و مهيب بود،- تِ النّارُ: صداى شعله ى آتش شنيده شد،- الكاسَ: جام را نوشيد.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الزَّمْزَم-

[زمزم]: «ماءٌ زَمْزَمٌ»: آب بسيار، آبى كه نه شور باشد و نه شيرين؛ «زَمْزَمُ»: چاه زمزم كه در نزديكى كعبه است.

=الزُّمَزِم-

مترادف (الزَّمْزَم) است.

=الزَّمْزَمَة-

[زمزم]: مص،- ج زَمَازِم: تندر يا صداى رعد، صداى آتش بهنگام برافروختن، صداى شير.

=الزَّمْزِمَة-

ج زَمَازِم و زِمْزِم [زمزم]: گروه شتران و مردم.

=الزُّمْزوم-

ج زَمَازِيم [زمزم] من الإبل: گروه شتران.

=الزِّمْزِيم-

ج زَمَازِيم من الإبل: مترادف (الزمْزُوم) است.

=زَمَعَ-

- زَمْعاً و زَمَعَاناً الأَرنبُ: خرگوش با شتاب دويد.

=زَمِعَ-

- زَمَعاً منه: از او در شگفت شد، از او ترسيد.

=زَمَّعَ-

تَزْمِيعاً الأمْرَ و عليهِ و بهِ: در آن كار ثابت و استوار شد و از خود كفايت نشان داد،- الزنْبُورُ: زنبور صدا داد.

=الزّمَع-

مص، استوارى و ثبات و قاطعيت

=الزمع-

=الزمعة-

=الزمك-

=الزمكى-

=زمل-

=الزمل-

=الزملة-

=زمم-

=الزمم-

=زمن-

=الزمن-

=الزمنة-

=الزمني-

=زمهر-

=الزمهرير-

=الزمورة-

=الزموع-

=الزمولة-

=الزميت-

=الزمير-

=الزميع-

=الزميل-

=الزمين-

=زنى-

=الزنى-

=الزناء-

=الزناءة-

=الزناد-

=الزنار-

=الزنارة-

=الزنبار-

=الزنبر-

=الزنبرك-

=الزنبق-

=الزنبقة-

=الزنبور-

=الزنبورة-

=الزنبير-

=الزنبيل-

=الزنج-

=الزنجار-

=الزنجبيل-

=زنجر-

=الزنجفر-

در كار،- ج أَزمَاع: لرزه ايست كه بهنگام قصد كارى بر اندام انسان افتد، نگرانى و سرگردانى، گره هايى كه بر روى شاخه هاى درخت انگور مى باشد كه از آن خوشه ها بيرون آيد، انگشت اضافى، مردم پست و فرومايه؛ «هُو منَ الرَّعَاع و الزعَاعِ و الزمَعِ»:

او از مردم كوچه و بازار و فرومايه است، آبراهه هاى تنگ و كوچك، سيل كم.

=الزُّمَّع-

آنكه در نياز شتاب نكند،- (ح):

زنبورى كه نيش ندارد.

=الزُّمْعة-

پاره اى از چيزى.

=الزَّمَعَة-

ج زَمَع و زِمَاع: موى آويزان در پشت پائين پاى گوسفند يا آهو،- ج أَزمَاع:

جوانه ى ريز.

=الزِّمِكُّ-

مترادف (الزِّمِكَّى) است.

=الزِّمِكَّى-

دُم پرنده يا بيخ دُم آن.

=زَمَلَ-

- زِمَالًا الأَعْرَجُ: مرد لنگ بر يكپاى خود لنگان راه رفت،– زَمْلًا الشي ءَ: آن چيز را حمل كرد،- الرفيقَ: دوست را پشت سر خود بر روى ستور سوار كرد،- الرجُلَ: از آن مرد پيروى كرد،- زُمُولًا تِ القوسُ: كمان صدا كرد.

=زَمَّلَ-

تَزْمِيلًا الشي ءَ بثوبه أو في ثوبه: آن چيز را با جامه يا در جامه ى خود پيچيد،- الشي ءَ:

آن چيز را پنهان كرد.

=الزِّمْل-

بار، آنكه پشت سر ديگرى بر روى ستور سوار باشد.

=الزُّمْلَة-

دوستى، رفاقت، گروه.

=زَمَّمَ-

تَزْمِيماً [زمّ] الجِمَالَ: شتران را مهار بست.

=الزَّمَم-

؛ «داري مِنْ دَارِهِ زَمَمٌ»: خانه ى من به خانه ى او نزديك است؛ «امْرُ القَومِ زَمَمٌ»:

امور و نظرات آن قوم نزديك بهم است؛ «وَجْهِي زَمَم بَيْتِهِ»: روبروى من خانه ى او ميباشد.

=زَمِنَ-

- زَمَناً و زُمْنَةً: بيمارى او طول كشيد.

=الزَّمَن-

ج أَزْمَان و أَزْمُن: زمان، وقت، زمان چه دراز باشد و چه كوتاه.

=الزَّمِن-

ج زَمِنُون: آنكه به بيمارى مزمن دچار شده باشد.

=الزَّمَنَة-

مترادف (الزَّمَان) است.

=الزَّمَنِيّ-

آنچه كه ويژه ى زمان يا روزگار باشد، عبور كننده و نابود شده.

=زَمْهَرَ-

زَمْهَرَةً [زمهر] تِ العينُ: بر اثر خشم چشم سرخ شد،- تِ الجراحُ او البُثورُ: خون در زخم يا دانه هاى چركى فاسد شد.

=الزَّمْهَرِير-

[زمهر]: سختى سرما.

=الزُّمُورَة-

مترادف (الزَّمَارَة) است.

=الزَّمُوع-

شتابان، شتابنده.

=الزَّمُّولَةُ-

«زَمُّولَةُ الإبْريقِ»: لوله ى آفتابه. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الزَّمِيت-

ج زُمَتَاء: مرد بزرگوار و با وقار.

=الزِّمَّيْت-

مترادف (الزَّمِيت) است.

=الزَّمِير-

كوتاه، ج زِمَار؛ «غناءٌ زَميرٌ»: آوازى خوش.

=الزَّمِّير-

(ح): گونه اى ماهى است كه بر پشت خار درشتى دارد و اغلب در آبهاى رودخانه وجود دارد.

=الزِّمِّير-

(ح): مترادف (الزَّمِّير) است.

=الزَّمِيع-

ج زُمَعَاء: شتابان، شتابنده، دلير پر توان و قاطع، خوب رأى.

=الزَّمِيل-

ج زُمَلَاء: رديف، رفيق سفر، همكار؛ «هو زَمِيلي فى التَّعْلِيم»: او همكلاسى يا همشاگردى من است.

=الزَّمِين-

ج زَمْنَى و زَمَنَة: مترادف (الزَّمِن) است.

=زَنَى-

- زِنًى و زِنَاءً [زني]: زنا كرد.

=زَنَّي-

تَزْنِيَةً [زني] هُ: به او نسبت زنا داد و گفت (يا زَانِي): اى زناكار.

=الزِّنَى-

[زني]: زنا كردن، خيانت به همسر.

=الزِّناء-

[زني]: مترادف (الزِّنَى) است.

=الزَّنَّاءَة-

[زني]: زنى كه بسيار زنا كند.

=الزِّنَاد-

جمع (الزَّنْد) است؛ «حَجَرُ الزِّناد»:

سنگ چخماق؛ «وَرَتْ بِكَ زِنَادِي»: اين تعبير را به كسى كه نياز ديگرى را برآورد گويند يعنى فندك من از تو روشن شد،- ج أزْندَة:

چخماق تفنگ.

=الزُّنَّار-

ج زَنَانِير: زُنّار كه برگردن آويزند. اين واژه يونانى است.

=الزُّنَّارَة-

مترادف (الزُّنَّار) است. اين واژه يونانى است.

=الزَّنْبَار-

(ح): مگس گزنده.

=الزُّنْبُر-

[زنبر]: مرد سبكبال و ظريف، مرد حاضر جواب.

=الزُّنْبُرُك-

فنر يا زنبورك ساعت. نام ديگر آن (النَّابِض) است. اين واژه فارسى است.

=الزَّنْبَق-

ج زَنَابِق (ن): گياهى است از تيره ى زنبقيها، گل زيبا و خوشبوئى به رنگ سفيد دارد. اصل اين گياه از خاورميانه بويژه لبنان است، روغن ياسمين، ني يا قره ني؛ «امُّ زَنْبَق»: شراب.

=الزَّنْبَقَة-

(ن): واحد (الزَّنْبَق) است، پاره ى كوچكى از زيورآلات كه بر خود بياويزند.

=الزُّنْبُور-

[زنبر]: مترادف (الزنبُر) است،- ج زَنَابِير (ح): حشره ى زنبور كه نيشى سخت و دردآور دارد.

=الزُّنْبُورة-

(ح): واحد (الزنْبُور) است.

=الزَّنْبِير-

(ح): مگس گزنده.

=الزَّنْبِيل-

ج زَنَابِيل [زنبل]: زنبيل، سبد، كيسه، انبان.

=الزِّنْبِيل-

ج زَنابيل: مترادف (الزَّنْبِيل) است.

=الزَّنْج-

ج زُنُوج: نژادى از مردم سودان.

=الزِّنْج-

ج زُنُوج: مترادف (الزَّنج) است.

=الزَّنْجَار-

(ك): زنگ خوردگى مس، زنگار. اين واژه فارسى است.

=الزَّنْجَبِيل-

(ن): زنجفيل، گياهى است علفى كه اصل آن از هند است. ريشه هاى آن در زمين مى رويد و مزه ى آن تند و تيز است. اين واژه فارسى است، مي.

=زَنْجَرَ-

زَنْجَرَةً [زنجر]: آن مرد ناخن شستش را به ناخن سبابه اش زد،- هُ: او را با زنجير بست.

=الزُّنْجُفْر-

(ك): شنگرف. معدنى است نرم به رنگ سرخ كه با كشيدن آن بر روى آهن از زنگار و زنگ خوردگى آهن جلوگيرى كنند اين واژه فارسى است.

=الزِّنْجَفْر-

(ك): مترادف (الزُّنْجُفر) است.

=الزنجي-

=الزنجير-

=الزنجيرة-

=زنخ-

=الزنخ-

=الزنخة-

=زنخر-

=زند-

=الزند-

=الزندة-

=الزندقة-

=الزنديق-

=زنر-

=الزنزلخت-

=الزنم-

=الزنمة-

=الزنيم-

=زه-

=زها-

=زهى-

=الزها-

=الزهاء-

=الزهادة-

=الزهار-

=زهد-

=الزهد-

=زهر-

=الزهر-

اين واژه فارسى است.

=الزَّنْجِيّ-

واحد (الزَّنْج) است، زنگى.

=الزَّنْجِيّ-

واحد (الزَّنج) است.

=الزَّنْجِير-

زنجير، سلسله، اين واژه فارسى است، ناخن گير، سفيدى كه بر روى ناخن كودكان و نوجوانان پديد آيد.

=الزِّنْجِيرَة-

سفيدى كه بر روى ناخن كودكان و نوجوانان پديد آيد.

=زَنِخَ-

- زَنخاً الدهنُ: روغن دگرگون شد و گنديد.

=الزَّنِخ-

«دهنٌ زَنِخٌ»: روغن گنديده و فاسد.

=الزَّنْخَة-

بوى بد مانند بوى ظرف غذا كه شسته نشده باشد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=زَنْخَرَ-

زَنْخَرَةً [زنخر] بمنخره: در سوراخ بينى او دميد.

=زَنَدَ-

- زَنْداً النارَ: از فندك يا آتش زنه آتش برافروخت،- الإنَاءَ: ظرف را پر كرد.

=زَنِدَ-

- زَنَداً الرجُلُ: تشنه شد.

=زَنَّدَ-

تَزْنِيداً الرّجلُ: آن مرد دروغ گفت، آتش زنه ى او روشن شد،- السقَاءَ: مشك را پر كرد،- فى الأَمْرِ: دلتنگ شد، سينه اش گرفته شد،- على اهْلِهِ:

بر خانواده ى خود سخت گرفت.

=الزَّنْد-

مص،- ج زِنَاد و ازْنُد و ازْنَاد (ع ا): بند دست كه وصل كننده ى آرنج به كف دست مى باشد، چوب بالاى آتش زنه؛ «الزَّنْدَة»:

چوب يا سنگ زيرين آتش زنه كه هر دو را (الزَّنْدان) گويند؛ «فُلانٌ وَاري الزَّنْد»: فلانى پيروز و رستگار است؛ «كَابِي الزَّنْد»:

زيانديده و ناموفق است؛ «هما كَزَنْدَين»: آن دو با هم برابرند. اين تعبير بيشتر در مورد پستى و بخل بكار مى رود؛ «الزنْد اوِ الْمِعْلَاق»: شاخه ايست باريك و مستطيل كه چند شكوفه يا گل مشترك بر روى آن در آمده باشند و بر هر شكوفه اى برآمدگيها باشد.

=الزَّنْدَة-

چوب يا سنگ زيرين آتش زنه.

=الزَّنْدَقَة-

[زندق]: كفر باطن و تظاهر به ايمان.

=الزَّنْدِيق-

ج زَنَادِقَة و زَنَادِيق: آنكه متصف به (زَنْدَقة) باشد. اين واژه فارسى است و در زبان متداول بر كسى اطلاق مى شود كه پليد و پست و فرومايه باشد.

=زَنَرَ-

- زَنْراً الغلامَ: بر آن جوان زُنّار بست.

=الزَّنْزَلَخْت-

نام ديگر آن (الازادَرَخْت) است (ن): درختى است زيبا كه اصل آن از ايران است و در خاورميانه براى زيبائى و زينت كِشت مى شود و شكوفه هاى آن بگونه ى خوشه اى ميباشد و از چوب آن استفاده مى شود و به آن درخت زيتون تلخ گويند.

=الزَّنِمِ-

من الجمال: چيزى كه از گوش بريده و آويزان باشد.

=الزَّنَمَة-

پاره اى از گوش شتر يا گوسفند كه بريده و آويخته مى شود، پاره اى گوشت فروآويخته در گلو، نشانه؛ «زَنَمتَا الأُذُن» (ع ا): دو برآمدگى بالا و پائين سوراخ گوش.

=الزَّنِمَة-

مؤنث (الزَّنِم) است.

=الزَّنِيم-

آنكه خود را به قومى نسبت دهد كه از آنها نباشد و آن قوم نيز وى را نپذيرند، حرامزاده، پست و فرومايه.

=زِهْ-

واژه ايست كه براى تحسين كارى يا چيزى گفته مى شود و فارسى است.

=زَهَا-

- زَهْواً و زُهُوّاً و زُهَاءً [زهو]: روئيد و نمو كرد، روشن كرد، نورانى كرد،- الرَّجُلُ:

آن مرد تكبر كرد، دروغ گفت،- تِ الرّيحُ:

باد وزيد،- تِ الريحُ النَّباتَ: باد گياه را پس از شبنم تكان داد،- الغُلامُ: آن نوجوان جوان شد،- النَّخلُ: درخت نخل روئيد و بلند شد،- تِ الشاةُ: گوسفند نزديك به زايمان شد،- تِ الأَمواجُ السفِينةَ: موجهاى آب كشتى را بالا برد،- النبتُ: ميوه ى درخت نمايان شد،- البُسْرُ: غوره ى خرما رنگ بخود گرفت،- السِّراجَ: چراغ را روشن كرد،- فلانٌ بِالسيفِ: شمشير را درخشان كرد،- فلاناً بالعَصَا: او را با عصا زد،- زَهواً فلاناً: فلانى را سبك و خوار كرد،- الكِبَرُ فلاناً: فلانى را به خود پسندى واداشت،– السَّرَابُ الأَكمةَ: سراب روى تپه قرار گرفت.

=زَهَّى-

تَزْهِيَةً تِ المروحةُ الرِّيحَ: پنكه يا بادزن باد برانگيخت.

=الزُّهَا-

[زهو]: شادابي و زيبائي؛ «زُهَا الدنيا»: زينت دنيا.

=الزُّهَاء-

[زهو]: مقدار، اندازه؛ «عندى زُهاءُ خَمسين درهماً»: مقدار پنجاه درهم دارم.

=الزَّهَادَة-

مص، روى گردانى از كار يا چيزى كه ارزش نداشته و ناچيز باشد.

=الزَّهَّار-

بسيار درخشنده، كشاورز گلها، فروشنده ى گلها.

=زَهَدَ-

- زُهْداً و زَهَادَةً في الشي ء و عنهُ: از آن چيز روى گردان شد؛ «زَهَدَ فى الدُّنيَا»: از دنيا روى گردانيد و به عبادت و نيايش گرائيد.

=زَهِدَ-

- زُهْداً و زَهَادَةً في الشي ء و عنهُ: مترادف (زَهَدَ) است.

=زَهُدَ-

- زُهْداً و زَهَادَةً في الشي ء و عنهُ: مترادف (زَهَدَ) است.

=زَهَّدَ-

تَزْهِيداً هُ في الشي ء و عنهُ: او را از آن كار بازداشت. اين واژه ضدّ (رَغَّبَ) است.

=الزُّهْد-

مص، روى گردانى از چيزى كه بيهوده باشد،- فى الدُّنيا: روى گردانى از دنيا و خوشيهاى آن و گرايش به عبادت خدا.

=زَهَرَ-

- زُهُوراً السراجُ أو القمرُ أو الوجهُ: چراغ يا ماه يا چهره درخشيد و نورانى شد،- الزندُ:

آتش زنه روشن شد،- الشي ءُ: رنگ آن چيز باز و روشن شد.

=زَهِرَ-

- زَهْراً الرجُلُ: آن مرد نيكو و زيبا شد.

=زَهُرَ-

- زُهُورَةً الرجُلُ: مترادف (زَهِرَ) است.

=الزَّهْر-

ج أَزْهُر و أَزْهَار و زُهُور و جج أَزَاهِر و أَزَاهِير:

غنچه ى گل، شكوفه ى درخت، اعضاى پيوند و تكثير درختان كه از غنچه ى بسته آغاز مى شود،- من الأَلْوان عند العامَّة: رنگ سرخ باز كه مايل به سفيدى باشد؛ «بادِيَاتُ الزَّهْرِ» (ن): رسته ى گياهان شكوفه دار كه اعضاى

=الزهر-

=الزهراء-

=الزهرة-

=زهق-

=زهم-

=الزهم-

=الزهمان-

=الزهمة-

=الزهو-

=الزهوق-

=الزهومة-

=زهي-

=الزهيد-

=الزهيدة-

=الزهيرة-

=زوى-

=الزوائل-

=الزواج-

=الزواخر-

=الزوادة-

=الزوار-

=الزوافر-

=الزوال-

=الزوالي-

=الزوان-

=الزوبر-

=الزوبعة-

تناسل آنها آشكار مى باشد و از آن دانه ها بدست مىيد؛ «مَستُوراتُ الزهْرِ» (ن):

رسته ى گياهانى است كه شكوفه و دانه ندارد و شامل انواع خزه ها و قارچها و جز آنها مى باشد؛ «ماءُ الزَّهْرِ»: عرق بهار نارنج؛ «زَهْرُ النَّرْدِ»: مهره يا طاسِ بازى تخته نرد.

=الزَّهَر-

غنچه ى گل.

=الزهْرَاء-

مؤنث (الأَزْهَر) است.

=الزُّهْرَة-

زيبائى و شكوه و سفيدى پوست.

=الزَّهْرَة-

ج زَهْر و أَزْهَار و زُهُور و أَزَاهِير: واحد (الزَّهْر) است؛ «زَهْرَةُ الآلَامِ» (ن): بوته گلى است زيبا از تيره ى آلاميات. شكوفه هاى بزرگى دارد همانند ابزار شكنجه ى حضرت مسيح. اصل اين گياه از امريكاى جنوبى است كه براى زينت كشت مى شود و معروفترين آن (آلَام الزرْقَاء) است؛ «زَهْرَةُ الحَوَاشِي» (ن): گياهى است از تيره ى خنازيريها كه در مناطق معتدل زمين كشت مى شود. انواع آن بسيار است و براى زينت كشت مى شود؛ «زَهْرَةُ الرَّبِيع» (ن):

گياهى است از رسته ى ربيعيها شكوفه هاى آن گاهى از هم جدا و گاهى پيوسته بهم مانند چتر است. گل پامچال؛ «زَهْرَةُ العَسَل» (ن): درختى است از تيره ى خمانيات و شكوفه ى آن به رنگ زرد يا سرخ است و اغلب داراى بوى خوش است اين گياه براى زينت كِشت مى شود؛ «زَهْرَةُ الغِمْدِ» (ن): گياهى است از رسته ى شفويات كه برگهاى زيبائى دارد؛ «زَهْرَة الدنيا»: شادابى و زيبائى دنيا؛ «زَهْرَة الشي ءِ»: آغاز هر چيز يا هر كارى؛ «فُلانٌ زَهرةُ المَحْضَرِ»: او زينت و زيور و سخنگوى خوش هر مجلسى است.

=الزُّهَرَة-

(فك): ستاره ى زهره است كه از خورشيد ١٠٨ مليون كيلومتر فاصله دارد اين ستاره بسيار درخشنده است و گاهى ستاره ى صبح و گاهى ديگر ستاره ى شب است. اين ستاره را برخى از عرب شام و عراق مى پرستيدند و به آن (العُزَّى) مى گفتند،- عند الأَقْدَمِين: و در نزد برخى از پيشينيان الهه ى زيبائى بوده است.

=الزَّهَرَة-

واحد (الزَّهَر) است.

=زَهَقَ-

- زَهْقاً و زُهُوقاً تِ النفْسُ: روان از تن بيرون شد،- الشي ءُ: آن چيز باطل شد، نابود شد،- تْ روحُهُ: از سختى روزگار جان بدر كرد،- تِ الرّاحِلةُ: ستور باركش پيش افتاد و سبقت گرفت،- السَّهْمُ: تير به نشانه نخورد،- زُهُوقاً البَاطِلُ: باطل نابود شد،- العظمُ: مغز استخوان بسيار شد.

=زَهَمَ-

- زَهْماً العَظْمُ: مغز استخوان بسيار شد.

=زَهِمَ-

- زَهَماً: آن مرد دچار تُخَمَه شد، چاق و پر چربى شد.

=الزُّهْم-

پيه، بوى گند، بوى خوش كه به عطر (الزَّباد) معروف است.

=الزَّهَم-

بوى گوشت فربه گنديده.

=الزَّهِم-

فربه پر چربى.

=الزَّهْمَان-

آنكه دچار تُخَمَه شده باشد.

=الزُّهْمَة-

مترادف (الزَّهَم) است.

=الزَّهِمَة-

مؤنث (الزَّهِم) است.

=الزَّهْو-

[زهو]: مص، فخر كردن، خود بزرگ بينى و تكبّر، ستم، باطل و دروغ، غوره ى خرماى رنگ گرفته، گياه سبز، زيبائى و شادابي.

=الزُّهوُ-

[زهو]: مص، غوره ى خرماى رنگ گرفته.

=الزَّهُوق-

مترادف (الزَّاهِق) است.

=الزُّهُومَة-

مترادف (الزَّهَم) است.

=زُهِيَ-

[زهو]: الرّجُلُ بكذا: آن مرد به چيزى گمراه شد، تكبّر كرد.

=الزَّهِيد-

ج زُهْدَان: كم.

=الزِّهِّيد-

مرد بسيار زهد و عبادت.

=الزَّهِيدَة-

مؤنث (الزَّهِيد) است.

=الزُّهَيْرَة-

شكوفه اى كوچك از رسته ى مركبات كه در مركز (الرُّؤَيْس) قرار دارد.

=زَوَى-

- زُوِيّاً و زَيّاً [زوي] الشي ءَ: آن چيز را جمع كرد، قبضه كرد،- المالَ و غِيرَهُ: مال و جز آنرا در اختيار خود گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را دور كرد، آنرا منع نمود،- عنه حَقَّهُ: حق او را نداد،- عنهُ الشَّرَّ: شر را از او بر طرف كرد،- الدهرُ القومَ: روزگار آن قوم را برد و نابود كرد.

=زَوَّى-

تَزْوِيَةً [زوي]: در زاويه يا گوشه قرار گرفت،- الكلامَ: سخن را در درون خود آماده كرد.

=الزَّوَائِل-

[زول]: زنان.

=الزَّوَاج-

[زوج]: اسم است از (التَّزَوج).

=الزَّوَاخِر-

«زَوَاخِرُ الوادي»: گياهانِ دره.

=الزَّوَّادَة-

[زود]: مترادف (الزَّاد) است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الزِّوَار-

ج أَزْورَة [زور]: رسنى كه ميان سينه بند شتر و تنگ پالان آن بندند، هر چيزى كه براى چيزى ديگر صلاح و مصلحت باشد.

=الزَّوَّار-

[زور]: آنكه بسيار ديدار يا زيارت كند.

=الزَّوَافِر-

[زفر]: كنيزانى كه مشكها را بر دوش كشند، آلاچيق چوبى يا داربست كه بر روى آن شاخه هاى انگور را قرار دهند، دنده ها؛ «فَرَسٌ شَدِيدُ الزوَافِر»: اسبى كه دنده هاى سخت و پر توان دارد؛ «زَوَافِرُ المجدِ»: ستونهاى مجد و بزرگى و قوام آن.

=الزَّوَال-

[زول]: مص؛ «هو سريعُ الزَّوَالِ»:

كم دوام، زودگذر، فرورفتن خورشيد از وسط آسمان؛ «بَعْدَ الزَّوَال»: بعد از ظهر؛ «خطّ الزوَالِ»: خط نصف النهار يا ميانه ى روز.

=الزَّوَّال-

[زول]: حركت كننده ى بسيار، پُر حركت.

=الزَّوَالِيّ-

نسبت به (الزوَال) است يعنى مايل شدن خورشيد از ميان آسمان؛ «السَّاعَة الرابِعَة زَوالِيَّة»: ساعت چهار بعد از ظهر.

=الزُّوَان-

[زون]: به معناى (الزُّؤَان) است.

=الزَّوَان-

مترادف (الزُّؤَان) است.

=الزِّوَان-

مترادف (الزُّؤَان) است.

=الزَّوْبَر-

[زأبر]: مترادف (الزِّئْبَر) است.

=الزَّوْبَعَة-

ج زَوَابع [زبع]: تندباد و گردبادى كه مانند ستونى به سوى آسمان بالا رود؛ «زَوْبَعَةُ الزوَابع»: بلاها.

=زوج-

=الزوج-

=الزوجة-

=الزوجي-

=زود-

=زور-

=الزور-

=الزوراء-

=الزورة-

=الزورق-

=الزوستيرا-

=الزوفى-

=الزوفاء-

=زوق-

=الزوقة-

=زول-

=الزول-

=الزوم-

=الزوور-

=الزووف-

=الزويل-

=الزي-

=زيا-

=الزيات-

=الزياح-

=الزيادة-

=الزيار-

=الزيارة-

=الزياف-

=الزيافة-

=الزيبق-

=زيت-

=زَوَّجَ-

تَزْوِيجاً [زوج] هُ امرأَةً أو بامرأَةٍ أو لِإمْرَأَةٍ:

براى او زن عقد كرد،- الشي ءَ بِالشَي ءِ و الَيهِ:

چيزى را به چيزى پيوند داد.

=الزَّوْج-

ج أَزْوَاج و زِوَجَة، و جج أَزَاوِيج: شوهر، همسر، زوجه، جفت؛ «هما زَوْجَانِ»: آنها دو نفرند؛ «عِنْدِي زَوْجَا حَمَامٍ»: يك جفت كبوتر نر و ماده؛ «اشْتَرَيْتُ زَوْجَي نعالٍ»: يك جفت كفش خريدم.

=الزَّوْجَة-

ج زَوْجَات [زوج]: الزوْجَة: زوجه يا زنِ مرد.

=الزَّوْجِيّ-

نسبت به (الزَّوج) است؛ «الحَيَاةُ الزَّوجِيَّة»: زندگى مشترك مرد با زن با ازدواج.

=زَوَّدَ-

تَزْوِيداً [زود] هُ: به او توشه داد،- هُ بِكذا: او را با چيزى مجهز كرد، وى را با چيزى امداد و كمك كرد.

=زَوِرَ-

- زَوَراً [زور]: كج شد. سينه ى او كج شد.

=زَوَّرَ-

تَزْوِيراً: دروغپردازى كرد،- الشهَادةَ:

شهادت دروغ گفت،- الكلامَ: سخن را باطل كرد و آنرا به دروغ نسبت داد،- الخَطَّ او السندَ: نوشته يا سند را تزوير كرد،- عليهِ: به او دروغ گفت،- نفسَهُ:

خود را با دروغ آراست،- فلاناً على نفسِهِ:

بر او دروغ گفت،- عنه: از او روى گردانيد،- الشي ءَ لِنَفْسِهِ: آن چيز را ويژه ى خود گردانيد،- الزائرَ: ديدار كننده را گرامى داشت،- القَومُ صَاحِبَهم: آن قوم با دوست خود نكوئى كردند.

=الزُّوْر-

[زور]: شِرك به خدا، باطل، دروغ؛ «شَهَادةُ الزور»: شهادت دروغ، نيرو؛ «اخَذَهُ بالزور»: با زور آن چيز را گرفت، مهتر و رهبر، خِرد، رأى، لذت غذا و گوارائى آن، نرمي و تازگى جامه.

=الزَّوْر-

[زور]: زيارت كننده. اين واژه در مفرد و مثنى و جمع يكسان بكار مى رود؛ «رجُلٌ زَوْرٌ»: مرد زائر. و نيز چنين است «رِجالٌ زَور» و «نِساءٌ زَوْر»: خيال كه در شب ديده شود، بالاى ميان سينه يا ملتقاى اطراف استخوانهاى سينه؛ «فَرَسٌ عَرِيضُ الزوْر»: اسب فراخ سينه، مهتر و رهبر، خرد، نيروى تصميم و اراده.

=الزَّوَر-

[زور]: مص، كجى، كجى سينه.

=الزَّوْرَاء-

مؤنث (الأَزْور) است، كمان، چاه گود، شهر بغداد كه بعلت انحراف قبله اش به اين اسم ناميده شده است، رودخانه ى دجله، كاسه، جام نقره؛ «منارةٌ زَوْرَاء»:

منارى كج و مايل به يكسو؛ «كَلِمَةٌ زَوْرَاء»:

كلمه اى كج و زشت؛ «فلاةٌ زَوْرَاء»: فلات دور و دراز.

=الزَّوْرَة-

دورى.

=الزَّوْرَق-

ج زَوَارق: كشتى كوچك، قايق؛ «زورقٌ بُخارِيّ»: قايق موتورى؛ «زَورقُ الصَّيْدِ»: قايق شكارى؛ «زَورقُ النّجاة»:

قايق نجات غريق.

=الزُّوسْتِيرا-

(ن): گونه اى گياه دريائى كه در كنار ساحل اقيانوس و درياى مديترانه ميرويد و منبع غذائى براى ماهيان است.

=الزُّوفَى-

[زوف] (ن): گياهى است بيابانى از تيره ى شفويات كه داراى ساقه اى باريك و برگى خوشبو است و از آن روغن معطر در فرآورده هاى طبي بدست مىيد.

=الزُّوفَاء-

[زوف] (ن): مترادف (الزوفَى) است.

=زَوَّقَ-

تَزْوِيقاً [زوق] البيتَ: خانه را نقش و نگار بست،- الكلامَ: سخن را نيكو گفت،- الدرهَم: درهم را با سيماب مُطَلّا كرد.

=الزَّوَقَة-

[زوق]: هنرمندانى كه خانه ها را نقش و نگار زنند، نقاشان خانه ها.

=زَوَّلَ-

تَزْوِيلًا [زول] هُ: او را دور كرد.

=الزَّوْل-

ج أَزْوَال [زول]: سبكبال و زيرك و باهوش و ظريف، شگفت، بخشنده، دلير، بلا، شخص.

=الزُّوم-

ج أَزْوَام [زوم]: چكيده يا عصاره ى چيزى. اين واژه سريانى است و در زبان متداول رايج است و فصيح آن (النسْغ) است، آبى كه با آن جامه را بشويند. اين تعبير نيز در زبان متداول رايج است و فصيح آن (الغُسَالة) است.

=الزَّوُور-

[زور]: آنكه بسيار زيارت و ديدار كند.

=الزُّوُوف-

[زوف]: راه رفتن سست.

=الزَّوِيل-

[زول]: مص، حركت، تكان خوردن.

=الزِّيّ-

ج أَزْيَاء [زيي]: هيأت، پوشش لباس و جامه؛ «اقْبَلَ بِزِيّ العَرَبِ و جَاءنا بِزِيّ غَريب»: با لباس و جامه ى عربى آمد. با پوشش غير معمول نزد ما آمد.

=زَيَّا-

تَزْيِيَةً [زيي] هُ: او را لباس و جامه پوشانيد.

=الزَّيَّات-

ج زَيَّاتُون: عصير گيرنده ى زيتون، فروشنده ى زيتون.

=الزِّيَّاح-

[زيح]: يكى از جشنهاى مذهبى مسيحيان است كه در آن ابزار و اشياء مقدس را بدست گيرند و به مردم نشان دهند. اين واژه سريانى است.

=الزِّيَادَة-

[زيد]: مص،- ج زِيَادات و زَيَائِد:

آنچه كه افزايش داده شود، مزيد؛ «لِزِيادَةِ الإيضَاح»: براى مزيد استحضار و روشن شدن امر؛ «زيادَةً على ذلك»: علاوه بر آن؛ «زِيَادةُ الكبدِ» (ع ا): پاره ى جگر.

=الزَّيَار-

[زور]: مترادف (الزِّوار) است، دو قطعه چوبى است كه با ريسمان بندند و ميان دو لب اسب قرار داده و آنرا فشار دهند تا اسب زبون شود و دام پزشك بتواند بر آن نعل بندد.

=الزِّيَارَة-

ج زِيَارَات [زور]: مص، آمدن پزشك ببالين بيمار براى معاينه و درمان، ويزيت، رفتن به اماكن مقدس براى زيارت پيشوايان دينى و مذهبى.

=الزَّيَّاف-

[زيف]: خود بزرگ بين.

=الزَّيَّافَة-

مؤنث (الزَّيَّاف) است.

=الزَّيْبَق-

(ك): مترادف (الزِّئبق) است و در زبان متداول رايج است.

=زَيَّتَ-

تَزْيِيتاً [زيت] الطعامَ: در غذا روغن زيتون ريخت،- السِّرَاجَ: در چراغ روغن

=الزيت-

=الزيتون-

=الزيتونة-

=الزيتوني-

=الزيتونيات-

=الزيتونية-

=الزيتي-

=الزيج-

=الزيجة-

=زيح-

=اين واژه در زبان متداول رايج است،-

=الزيح-

=زيد-

=زير-

=الزير-

=الزيرة-

=الزيز-

=الزيزفون-

=الزيزيات-

=زيغ-

=الزيغ-

=زيف-

=الزيف-

=زيق-

=الزيق-

=زيل-

=زين-

=الزين-

=الزينب-

=الزينة-

=الزينية-

=الزيوغ-

چراغ يا نفت ريخت. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الزَّيْت-

مص،- ج زُيُوت: روغن زيتون، واژه ى زيت نيز بر مواد مايع قابل اشتعال كه از گياهان يا حيوانات گرفته و از آن در تغذيه و روشنائى و عطر آميزى استفاده مى شود اطلاق مى گردد.

=الزَّيْتُون-

(ن): درخت زيتون، ميوه ى زيتون.

=الزَّيْتُونَة-

(ن): واحد (الزَّيتُون) است.

=الزَّيْتُونيّ-

منسوب به (الزَّيتُون) است.

=الزَّيْتُونيَّات-

(ن): رسته ايست گياهى كه در سه تيره وجود دارد زيتونى و مرّاني و ياسميني.

=الزَّيْتُونِيَّة-

(ن): گياهى است كه برگهاى آن همانند برگهاى نخل زيتون است و شكوفه هاى آن زرد رنگ و بو دار. اين گياه براى زينت كشت مى شود.

=الزَّيْتِيّ-

منسوب به (الزَّيت) است؛ «صورةٌ زَيْتِيَّة او لَوحَةٌ زَيِتِيّة»: تصوير رنگى و قلمي كه از آميخته ى روغن تخم كتان و يك ماده ى رنگى ملوّن مى شود.

=الزِّيج-

ج زِيجَات و زِيَجَة [زيج] (ب): ريسمان بنايان. اين واژه فارسى است،- (فك):

جدولى است كه بوسيله ى آن حركات ستارگان سيّار شناخته مى شود اين واژه فارسى است.

=الزِّيجَة-

ج زِيجَات [زوج]: عقد ازدواج و زناشوئى.

=زَيَّحَ-

تَزْيِيحاً [زيح]: خط مستطيل كشيد.

=اين واژه در زبان متداول رايج است،- الأَشياءَ المُقَدَّسَةَ عِندَ المَسِيحِيِّين: اين تعبير نزد مسيحيان بمعناى چيزهاى مقدس را در جشن مذهبى برداشتن و گرداندن و ارائه دادن است. اين تعبير سريانى است.

=الزِّيح-

خط مستطيلى كه با قلم و مانند آن كشيده شود. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=زَيَّدَ-

تَزْيِيداً [زيد] هُ: آن چيز را افزايش داد، اضافه كرد.

=زَيَّرَ-

تَزْيِيراً [زور و زير] البيطارُ الدابَّةَ: بيطار يا دام پزشك دو لب ستور را با زِيار بست.

=الزِّير-

ج أَزْوَار و أَزْيَار و زِيَرَة [زور]: عادت، تارهاى نازك، آنكه همنشينى و ديدار و گفتگوى با زنان را دوست دارد، كتان، سبوى بزرگ.

=الزِّيرَة-

هيأت و چگونگى زيارت است، پاره اى از كتان.

=الزِّيز-

ج زِيزان [زيز] (ح): حشره ايست از تيره ى زيزيات و نيم بالان كه روى درختان مى نشيند و صداى زيز زيز مى كند، سيرسيرك يا جيرجيرك.

=الزَّيْزَفُون-

[زفن] (ن): درختى است زيبا از رسته ى زيزفونيها. شكوفه ى آن سفيد و خوشبو و ميوه ى آن خشك است و براى زينت كشت مى شود. شكوفه هاى اين گياه داراى خواص طبي است و آنرا با چاى مى جوشانند و از آن براى تسكين دردهاى عصبى استفاده مى شود؛ «ناقَةٌ زَيْزَفُونٌ»: ماده شتر تندرو.

=الزِّيزِيَّات-

[زيز] (ح): رسته اى از حشرات نيم بالان كه شامل (الزِّيز) و (المُزبدَة) و جز آنها مى باشد.

=زَيَّغَ-

تَزْيِيغاً [زيغ] هُ: آنرا كج كرد، شك برانگيخت.

=الزَّيْغ-

مص، شك، دور شدن از حق.

=زَيَّفَ-

تَزْييفاً [زيف] الدراهمَ: درهمها را تقلبى و مردود كرد،- الرجُلَ: آن مرد را تحقير كرد،- البناءُ: ساختمان بلند شد.

=الزَّيْف-

ج زِيَاف و أزْيَاف و زُيُوف [زيف]:

بالكن ديوار كه آنرا از باران و جز آن حفظ كند، شرف و بزرگى.

=زَيَّقَ-

تَزْيِيقاً [زيق] الثوبَ: براى پيراهن يقه دوخت.

=الزِّيق-

[زيق] من الثوب: آن قسمت از پيراهن كه دور گردن قرار گيرد يا از سمت جيب باشد،- (ب): رسن بنايان.

=زَيَّلَ-

تَزْيِيلًا [زيل] هُ: آن را پراكنده كرد.

=زَيَّنَ-

تَزْيِيناً [زين] هُ: آن را زينت بخشيد؛ «زَيَّنَ له ان»: در ذهن او چيزى افكند كه ... او را به خيال انداخت كه ...

=الزّيْن-

مص،- ج أزيَان: خوبيها. اين واژه ضد (الشيْن) است؛ «زَيْنُ الدِّيكِ»: تاج خروس.

=الزَّيْنَب-

(ن): درختى است زيبا و خوشبو.

=الزِّينَة-

[زين]: اسم است از (تَزَيَّنَ)، آنچه كه با آن آرايش كنند،- عندَ العَامَّة: و در زبان متداول بمعناى چراغانى و زينت دادن بازارها و خانه ها و خيابانها در جشنهاى دينى يا ملّى،- (ن): گياهى است از رسته ى مركبات شكوفه هاى آن زيبا و شاخه ها و برگهاى آن جلوه گر است؛ «امْرَاضُ الزِّينَة» (طب): بيماريهاى پوستى و ناخن يا موى و مانند آنها.

=الزِّينِيَة-

(ن): نام گياهى است از رسته ى مركبات. اصل اين گياه از مكزيك است و شكوفه هاى آن با دوام است.

=الزُّيُوغ-

[زيغ]: كجى و خميدگى.

س السّين

س-

=ساء-

=السائب-

=السائبة-

=النسائح-

=السائد-

=السائر-

=السائس-

=السائط-

=السائغ-

=السائق-

=السائقة-

=ساءل-

=السائل-

=السائلة-

=السائم-

=السائمة-

=ساب-

=الساباط-

=السابح-

=السابحات-

=السابحة-

=السابري-

س السّين

س-

حرف دوازدهم از حروف مبانى است كه از جمله ى حروف اسَلِي است و در حساب جُمَّل عبارت از عدد شصت (٦٠) مى باشد، حرفى است كه هرگاه بر سر فعل مضارع در آيد معناى استقبال يا آينده را ميدهد.

=ساءَ-

- سَوَاءً و سَوْءًا و سَوَاءَةً و سَوَايَةً و سَوَائِيَةً و مَسَاءً و مَسَاءَةً و مَسَايَةً و مَسَائِيَةً و مَسَائِيَّةً [سوأ] الأمرُ فلاناً: آن امر فلانى را به ستوه آورد و غمگين كرد،- بِهِ ظَنّاً: نسبت به او بد گمان شد،- الشي ءُ: آن چيز بد يا قبيح شد؛ «سَاءَتْ سِيرتُهُ»: بدروش و بد اخلاق شد،- المَوقفُ: زمينه ى كار ناهموار شد.

=السَّائِب-

[سيب]: آنچه كه حِفاظ يا نگهبان يا پاسدارى ندارد؛ «المالُ السَّائِب يُعَلَّمُ النَّاسَ الحَرَام»: ثروت پراكنده و بدون نگهبان مردم را به كار حرام واميدارد. در اينجا منظور از حرام دزدي است.

=السَّائِبَة-

ج سُيَّب و سَوَائِب [سيب]: آنچه كه مُهمل و بدون استفاده باشد، برده اى كه آزاد شود،- (ح): ماده شترى كه در زمان جاهلى آنرا نذر و رها ميكردند، ماده شترى كه ده شكم ماده زائيده باشد كه ديگر بر آن سوار نشده و شير آنرا نمى نوشيدند مگر براى بچه هايش يا ميهمان و نيز آنرا از آب و گياه و جز آنها باز نمى داشتند تا اينكه بميرد؛ «الأَضْلاعُ السَّائِبَة»: دنده هائى كه قسمت جلوى آنها به جناغ سينه پيوسته باشد. به واژه ى (الضِّلْع) مراجعه شود.

=النَّسائِح-

[سيح]: آنكه روزه دار و همواره مُلازم مساجد باشد،- مِنَ الْمِيَاهِ: آبهاى روان بر روى زمين،- ج سُيَّاح و سَائِحون كه در زبان متداول به آن (سُوَّاح) گويند:

جهانگردى كه در كشورها به تفريح و پژوهش سفر كند.

=السَّائد-

ج سَادَة و جج سَادَات [سود]: فا، آنكه در شرف و بزرگوارى و مانند آن بر ديگران چيره شود.

=السَّائِر-

[سير]: آنكه پياده رود، رهنورد، آنكه در شب مسافرت كند، روان؛ «المَثَلُ السَّائِرُ»: مَثَلِ رايج و متداول ميان مردم؛ «سَائِرُ الشَّي ءِ»: باقيمانده يا بازمانده ى آن چيز.

=السَّائِس-

ج سَاسَة و سُوَّاس [سوس]: آنكه كارى را به خوبى اقدام كند و عهده دار باشد.

=السَّائِط-

[سوط]: «لَبَنٌ سائطٌ»: شير رقيق و مايع. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السَّائِغ-

[سوغ] من الأمور: كار مجاز، عمل جايز،- مِنَ الشَّرَابِ: مي گوارا كه به آسانى در گلو فرو رود.

=السَّائِق-

ج ساقَة و سُوَّاق و سائِقُون [سوق]: فا؛ «سَائِقُ الْمَاشِيَةِ»: آنكه ستوران را از عقب براند؛ «سَائِقُ السَّيَّارةِ»: راننده ى اتومبيل يا خودرو.

=السَّائِقة-

مؤنث (السَّائق) است، و در زبان متداول بر دامها و ستوران اطلاق مى شود.

=ساءَلَ-

مُسَاءَلَةً [سأل] هُ و عنه: از او پرسيد، سؤال كرد.

=السَّائِل-

ج سَائِلون و سُؤَّال و سُؤُّل و سَأَلة [سأل]:

فا، گدا، دريوزه.

=السَّائِل-

ج سَوَائِل [سيل]: سايل، مايع، روان. اين واژه ضد (الجَامِد) است.

=السَّائِلة-

[سأل]: مؤنّث (السَّائِل) است.

=السَّائِلَة-

ج سَوَائِل [سيل] من غرر الخيل: سفيدى كشيده شده در نرمه ى بينى اسب.

=السَّائِم-

[سوم]: فا، چراننده ى ستوران و چارپايان، آنكه به هر جاى بخواهد رود.

=السَّائِمة-

ج سَوَائِم [سوم]: ستوران و شتران چرنده.

=سابَ-

- سَيْباً [سيب] المَاءُ: آب روان شد و باين سوى و آن سوى رفت،- تِ الدَّابَّةُ:

ستور به هر جاى كه خواست رفت،- الرَّجُلُ: آن مرد با شتاب رفت،- فى كَلامِهِ: بى رويه سخن گفت.

=سابَّ-

مُسَابَّةً و سِبَاباً [سبّ] هُ: به او دشنام داد.

=السَّابَاط-

ج سَوَابِيط و سابَاطَات: سقف ميان دو ديوار كه در زير آن راهرو باشد.

=السَّابِح-

ج سابِحُون و سُبَّاح و سُبَحَاء: فا،- مِن الْخَيْل: اسب تيزرو.

=السَّابِحَات-

كشتيها و ستارگان.

=السَّابِحَة-

ج سَابِحَات و سَوَابِح: مؤنث (السَّابِح) است.

=السَّابِريّ-

منسوب به سابور كه معرّب شاپور است و نام آبادى در استان فارس است، نام گونه اى خرماى خوشمزه، زِرِهِ ريز بافت

=السابع-

=السابغ-

=السابغة-

=سابق-

=السابق-

=السابقة-

=السابقون-

=السابلة-

=السابورة-

=السابوط-

=ساتر-

=الساج-

=الساجد-

=الساجدة-

=ساجر-

=الساجر-

=الساجع-

=الساجعة-

=ساجل-

=الساجم-

=الساجن-

=الساجنة-

=الساجور-

=الساجي-

=الساجية-

=ساح-

=الساح-

=الساحة-

=الساحر-

=الساحرة-

=الساحق-

=ساحل-

=الساحل-

=الساحلي-

=ساحن-

=الساحي-

=الساحية-

=ساخ-

=الساخرة-

=ساخف-

=الساخن-

=الساخنة-

=ساد-

و استوار.

=السَّابِع-

ج سَبَعَة و سابِعون: فا،- (ع ح): هفتم كه ميان ششم و هشتم عدد قرار دارد.

=السَّابِغ-

ج سَوَابِغ: فا؛ «ذَنَبٌ سَابِغٌ»: دمِ دراز.

=السَّابِغَة-

ج سَوَابغ: مؤنث (السَّابغ) است،- مِنَ الذُّرُوع: زرهِ فراخ و پهن.

=سابَقَ-

سِبَاقاً و مُسَابَقَةً [سبق] هُ: در مسابقه بر او پيروز شد.

=السَّابِق-

فا، آنكه در بخشندگى بر قوم خود پيشى و بزرگى يابد؛ ج سَابِقون و سُبَّاق، اولين اسب مسابقه كه به آن نيز (المُجَلَّي) گويند.

و چه بسا در رابطه ى با اين معنى از مخرج اسماء جمع گرفته شود و گويند (سَوَابِق) بسان خاتِم و خَوَاتِم؛ «سَابِقٌ لَاوَانِهِ»:

زودرس، قبل از موعد؛ «سَابِقَاً»: از گذشته، از قبل.

=السَّابِقَة-

ج سَوَابِق و سَابِقَات: مؤنث (السّابِق) است، پيشروان، پيشرفته گان؛ «لهُ سَابِقةٌ فِي هَذَا الأَمْرِ»: سابقه ى اين كار را قبل از ديگران دارد.

=السَّابِقون-

گذشته گان، پيشينيان.

=السَّابِلة-

ج سَوَابل: راه متداول و معمول و پر رفت و آمد، آنانكه از راه ميگذرند.

=السَّابُورة-

سبد بزرگى است از برگ درخت خرما كه با آن خاك برداشت كنند.

=السَّابُوط-

(ح): نام جانورى است دريائى.

=ساتَرَ-

مُسَاتَرَةً [ستر] هُ العداوةَ: دشمنى با او را پنهان داشت و آشكار نكرد.

=السَّاج-

[سوج]: جبه ى سبز و گشاد،- (ن): درختى است از رسته ى ساجها كه مركز اصلى آن آسياى جنوبى و اندونزى است. اين درخت بسيار زيباست و چوب آن از بهترين و محكمترين چوبهاست.

=السَّاجِد-

ج سُجَّد و سُجُود: سجده كننده، آنكه بهنگام عبادت پيشانى بر زمين نهد.

=السَّاجِدة-

مؤنث (السَّاجِد) است.

=ساجَرَ-

مُسَاجَرَةً [سجر] هُ: با او دوستى و رفاقت كرد و ملازم و يار او شد.

=السَّاجِر-

فا، سيل فراخ كه همه جا را فرا گيرد، جائيكه سيل در آن آمده و آنرا پر كرده است.

=السَّاجِع-

فا، سخنراني كه در سخنان خود سجع و قافيه بكار برد، آنكه در گفتار و رفتار خود ميانه رو باشد و به سوئى گرايش نكند. واژه ى (الجَائِر) در مقابل اين كلمه است؛ «وَجْهٌ سَاجِعٌ»: چهره اى زيبا و معتدل.

=السَّاجِعَة-

ج سُجَّع و سَواجِع: كبوترى كه نغمه ى خود را در گلو رفت و برگشت دهد؛ «نَاقَةٌ سَاجِعَةٌ»: ماده شتر طرب انگيز.

=ساجَلَ-

مُسَاجَلَةً و سِجَالًا [سجل] هُ: در كار يا گفتار يا شعرى با او مفاخرت كرد و مسابقه داد.

=السَّاجِم-

اشك روان چه كم باشد و چه زياد.

=السَّاجِن-

فا.

=السَّاجِنة-

ج سَوَاجِن: مؤنث (السَّاجِن) است، مسيل آب از كوه.

=السَّاجُور-

ج سَوَاجِير: چوبى كه به گردن سگ مىويزند.

=السَّاجِي-

[سجو]: فا، آرميده و ساكن و نرم.

=السَّاجِيَة-

مؤنث (السَّاجي) است؛ «لَيلةٌ سَاجِيَةٌ»: شبى آرام.

=ساحَ-

- سَيْحاً و سَيَحَاناً و سِيَاحَةً و سُيُوحاً: در شهرها به گردش و تفريح و جز آنها پرداخت، براى عبادت و كناره گيرى از مردم به خارج از شهر رفت،- سَيْحاً و سَيَحَاناً الماءُ: آب بر روى زمين روان شد،- الظِّلُّ:

سايه برگشت.

=السَّاحّ-

ج سِحَاح و سُحَاح [سحّ]: گوسفندى كه بسيار فربه شده باشد.

=السَّاحَة-

ج ساح و سُوح و سَاحَات [سوح]: ميدان، صحن، ناحيه.

=السَّاحَّة-

ج سِحَاح و سُحَاح [سحّ]: مترادف (السَّاحّ) است.

=السَّاحِر-

ج سَحَرَة و سَحَّار و سُحَّار و سَاحِرون: فا، افسونگر، جادوگر، دانشمند.

=السَّاحِرة-

ج سَاحِرَات و سَوَاحِر: مؤنث (السَّاحِر) است.

=السَّاحِق-

فا، بيشمار و بسيار؛ «الأَكْثِرَيَّةُ السَّاحِقَة»: بيشترين و فراگيرترين تعداد و شماره.

=ساحَلَ-

مُسَاحَلَةً [سحل] القومُ بأولادهم: آن قوم فرزندان خود را به كنار دريا آوردند.

=السَّاحِل-

ج سَوَاحِل: فا، ساحل و كناره ى دريا.

=السَّاحِليّ-

آنچه كه ويژه ى ساحل باشد؛ «مَوْقعٌ سَاحِلِيّ» و «أَرْضٌ سَاحِلِيَّة»: جاى يا زمين در كنار دريا.

=ساحَنَ-

مُسَاحَنَةً [سحن] هُ: به رنگ چهره ى او نگريست، با او ديدار كرد، با وى به نيكى رفتار كرد،- هُ الشي ءَ: با او درباره ى آن چيز گفتگو كرد.

=السَّاحي-

ج سُحَاة و ساحُون [سحو]: آنچه گِل را از زمين بركند و بروبد.

=السَّاحِيَة-

مؤنث (الساحِي) است، سيل و باران سخت كه زمين را بشويد و گِل آنرا با خود ببرد.

=ساخَ-

- سوخاً [سوخ] في الطين: در ميان گِل افتاد،- الشي ءُ فى المَاءِ: آن چيز در آب فرو رفت و ته نشست يا رسوب كرد،- تْ بِهمُ الأَرضُ: زمين آنها را در خود فرو برد.

=ساخَ-

- سَيْخاً و سَيَخَاناً [سيخ]: آن چيز رسوخ كرد و استوار شد،- تْ قَدَمُهُ فِي الطِّينِ: پاى او در گِل فرو رفت.

=السَّاخِرَة-

ج سوَاخِر: كشتى كه بر روى آب خوب به راه افتد.

=ساخَفَ-

مُسَاخَفَةً [سخف] هُ: او را احمق و نادان دانست.

=السَّاخِن-

ج سُخَّان: فا، گرم، و در زبان متداول اين واژه بر بيمار اطلاق شود.

=السَّاخِنَة-

مؤنث (السَّاخِن) است.

=سادَ-

- سِيَادةً و سُؤدَداً و سُؤْدُداً و سَيْدُودَةً و سُوداً [سود]: بزرگوار و عاليمقام شد،- قومَهُ:

فرمانروا و مهتر قوم خود شد،- هُ: در مقام و بزرگوارى بر او چيره شد،- السُّكُون: سكوت

=السادة-

=السادج-

=السادح-

=السادحة-

=السادر-

=السادس-

=السادسة-

=السادن-

=الساذج-

=سار-

=سارى-

=السارب-

=الساربة-

=السارح-

=السارحة-

=سارع-

=سارق-

=السارق-

=السارقة-

=الساروقة-

=الساري-

=السارية-

=ساس-

=الساس-

=ساط-

=ساطى-

=الساطر-

=الساطع-

=الساطور-

=الساطي-

=ساع-

=ساعى-

=الساعاتي-

=الساعة-

=ساعد-

=الساعد-

و آرامش برقرار شد.

=السَّادَّة-

ج سُدُد [سدّ] من العيون: چشمان ضعيف كه بينائى قوي ندارند.

=السَّادِج-

مترادف (السّاذِج) است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السَّادِح-

فا، مرد توانگر و فراخ روزى.

=السَّادِحة-

مؤنث (السادِح) است، ابر سنگين و پر دامنه كه هر چيزى را با خود بركند و ببرد.

=السَّادِر-

فا،- مِن الجِمَال: شترى كه از سختى گرما چشمانش خيره و ناتوان شده باشد؛ «تَكَلَّمَ سَادِراً»: بى وقفه و بى انديشه سخن گفت.

=السَّادِس-

فا،- (ع ح): ششم يا عددى كه در ميان پنجم و هفتم باشد.

=السَّادِسَة-

مؤنث (السادِس) است.

=السَّادِن-

ج سَدَنَة: خدمتگزار خانه ى كعبه، دربان يا حاجب.

=السَّادَة-

ساده، آنچه كه نقش و نگار ندارد مانند (قُماشٌ سَادَه): پارچه ى ساده، آنچه كه آميخته با چيزى نباشد مانند (ماءٌ سادَه):

آب ساده. اين واژه فارسى است.

=السَّاذِج-

مرد خوش قلب و ساده، ج سُذَّج.

=سارَ-

- سَوْراً [سور] الحائطَ: از ديوار بالا رفت،- سَوْراً و سُؤُوراً الَيهِ: به سوى او برجست و خشمگين شد،- الترابُ فى رَأْسِهِ: خاك بر روى سر او به گردش آمد و بالا رفت.

=سارَ-

- سَيْراً و تَسْيَاراً و مَسِيراً و مَسِيرَةً و سَيْرُورَةُ [سير]: شب هنگام به راه افتاد،- هُ و بِهِ: او را وادار به راه رفتن كرد،- الدابَّةَ: سوار بر ستور شد،- الكَلَامُ او الْمَثَلُ فِى النَّاس: آن سخن يا مثل در ميان مردم شيوع يافت و پخش شد،- السنَّةَ: به روش سنت عمل كرد.

=سارَّ-

مُسَارَّةً [سرّ] هُ: به او راز گفت، در گوشى با وى سخن گفت.

=سارَى-

مُسَارَاةً [سرو] هُ: با وى مفاخرت كرد، فخر فروشى كرد.

=سَارَى-

مُسَارَاةً [سري] صاحبَهُ: با او شب را راه پيمود.

=السَّارِب-

فا، آشكار و نمايان، آنكه در زمين به راه خود ادامه دهد.

=السَّارِبَة-

مؤنَّث (السَّارِب) است،- مِن الظِّبَاءِ: آهوئي كه به چراگاه خود رفته باشد.

=السَّارح-

فا، چراننده ى شتران، سُتور، چهارپا.

=السَّارِحَة-

مؤنث (السّارح) است؛ «مالهُ سَارِحَةٌ و لَا رَائِحةٌ»: او چيزى ندارد، بينواست.

=سارَعَ-

مُسَارَعَةً [سرع] اليه: با شتاب به سوى او رفت،- في الأَمْرِ: در آن كار كوشيد.

=سارَقَ-

مُسَارَقَةً [سرق] هُ النَّظَرَ: زير چشمى به يكديگر نگاه كردند بطوريكه ديگرى نفهمد،- النّظَرَ الَيْهِ: ناگهان مترقب وى شد تا به او نگاه كند.

=السَّارِق-

ج سَرَقَة و سُرَّاق و سَارِقُون: فا، دزد.

=السَّارِقَة-

ج سَوَارِق: مؤنث (السَّارِق) است.

=السَّارُوقَة-

في اصطلاح النجَّارين: ارّه ى كوچكى است ويژه ى نجّاران.

=السَّارِي-

ج سُرَاة [سري]: فا، آنكه در شب راه پيمايد،- (ح): شير.

=السَّارِيَة-

مؤنث (السَّاري) است؛ «الأَمْراضُ السَّارية» (طب): بيماريهاى واگير، واگيردار،- ج سَوَارٍ: استوانه يا ستون، گروهى كه شبانگاه به راه افتند، ابرى كه به شب آيد،- عِنْدَ الملّاحِين: و در اصطلاح ناويان بمعناى دكل كشتى است.

=ساسَ-

- سِيَاسَةً [سوس] الدوابَّ: ستوران را مهتري و تيمار كرد،- الْقَومَ: امور آن قوم را عهده دار شد،– سَوْساً الطَّعَامُ: در غذا كپك افتاد،- الخَشَبُ: چوب بر اثر موريانه پوسيده شد،- تِ الشَّاةُ: شپشك در گوسفند بسيار شد.

=السَّاس-

[سوس]: مترادف (السَّائِس) است، هر چيز خورده شده يا پوسيده. اصل اين واژه (سَائِس) است.

=ساطَ-

- سَوْطاً [سوط] هُ: او را با تازيانه زد،- الشي ءَ: آن چيز را آميخت،- الأَمْرَ: آن چيز را پشت و رو كرد،- الْحَربَ: به جنگ پرداخت،- سَوَطَاناً تْ نَفْسُهُ: دل او گرفت،- اللَّبنُ و نحوُهُ: شير و مانند آن روان و آبكى شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=ساطَى-

مُسَاطَاةً [سطو] الرجُلَ: بر آن مرد سخت گرفت، به او ارفاق و مهربانى كرد.

=السَّاطِر-

قصّاب، گوشت فروش، سلّاخ.

=السَّاطِع-

درخشنده، درخشان.

=السَّاطُور-

ج سَوَاطِير [سطر]: ساطور، كارد بزرگ كه با آن گوشت را بُرند.

=السَّاطِي-

[سطو]: فا، اسب گام بلند، اسبى كه بهنگام دويدن دم خود را بلند كند.

=ساعَ-

- سَيْعاً و سُيُوعاً [سيع] الشي ءُ: مترادف (صَاعَ) است،- الْمَاءُ: آب به گونه ى سرگشته بر روى زمين روان شد.

=ساعَى-

مُسَاعَاةً [سعي] هُ: با وى مسابقه ى (دو) داد و بر او چيره شد.

=السَّاعَاتِيّ-

[سوع]: ساعت ساز، ساعت فروش، تعمير كار ساعت.

=السَّاعَة-

ج سِيَاع و سَاعَات [سوع]: ساعت، شصت دقيقه، اكنون؛ «اقْضِنِي حَقِي الساعَةَ»: هم اكنون حق مرا بده؛ «مِنْ سَاعتِهِ»: فوراً، بى درنگ، قيامت يا روز واپسين، كنتر برق، كنتر آب؛ «السَّاعَةُ الرَّمْلِيَّة»: ساعت شِنى؛ «السَّاعَةُ الشمْسِيَّة»:

ساعت خورشيدى كه با سايه حركت مى كند.

=ساعَدَ-

مُسَاعَدَةً [سعد] هُ على الأمرِ: در آن كار به او كمك و يارى كرد.

=السَّاعِد-

ج سَوَاعِد: فا، رئيس؛ «ما لَهُم سَاعِدٌ يَعْتَمِدُونَه»: رئيسى ندارند كه معتمد آنها باشد، ساعد دست كه ميان آرنج و مچ دست است؛ «هو سَاعِدُهُ الايْمَن»: او مورد اعتماد وى است، مجراى آب به رودخانه يا دريا، مجراى مغز استخوان، مجراى شير در پستان؛ «سَاعِدَا الطَّيرِ»: بالهاى پرنده؛ «طَائِرٌ شَدِيدُ السَّوَاعِد»: پرنده اى كه بالهاى نيرومند دارد.

=الساعدة-

=ساعر-

=ساعف-

=الساعل-

=الساعور-

=الساعورة-

=الساعي-

=ساغ-

=الساغب-

=ساف-

=الساف-

=السافة-

=السافح-

=سافر-

=السافر-

=السافرة-

=سافع-

=السافعة-

=سافل-

=السافل-

=السافلة-

=سافه-

=السافياء-

=السافية-

=السافين-

=ساق-

=الساق-

=ساقى-

=الساقة-

=ساقط-

=الساقط-

=الساقطة-

=السَّاعِدَة-

چوبى است كه چرخ چاه يا قرقره را گيرد، آنچه از زيور آلات آهنى يا طلائى كه بر ساعد دست پوشانند، واحد (السَّواعِد) است.

=ساعَرَ-

مُسَاعَرَةً [سعر] هُ: براى متاع او نرخ و بها تعيين كرد.

=ساعَفَ-

مُسَاعَفَةً [سعف] هُ: او را كمك و يارى نمود.

=السَّاعِل-

فا، گلو يا جاى سرفه در گلو.

=السَّاعُور-

آتش، تنور، و در زبان متداول بر بچه ى كوچك بز اطلاق مى شود.

=السَّاعُورة-

آتش.

=السَّاعِي-

ج سُعَاة [سعي]: فا، كارگر و كارفرما در هر كارى و بيشتر بر مأمور دريافت ماليات اطلاق مى شود، نماينده يا فرستاده ى كسى از جائي به جائي ديگر، نامه بر، پُست.

=ساغَ-

- سَوْغاً و سَوَاغاً و سَوَغَاناً [سوغ] الأَمْرُ: آن كار مُجاز شد،- الشَّرَابُ: مي گوارا شد و به آسانى در گلو فرو رفت،- سَوْغاً الشرابَ:

نوشيدن مي را آسان كرد. بهتر است در اين باره گفته شود (أَسَاغَةُ)،- تْ بِهِ الْأَرضُ: زمين او را فرو برد.

=ساغَ-

- سَيْغاً [سيغ] الشرابَ: نوشيدن مي آسان شد.

=السَّاغِب-

گرسنه.

=سافَ-

- سَوْفاً [سوف] المالُ: آن مال يا دارائي تباه شد، در مواشى و چهار پايان بيمارى افتاد،– سَوْفاً عَلَيهِ: بر آن كار يا امر صبر و شكيبائى كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را بوئيد.

=سافَ-

- سَيْفاً [سيف] هُ: با شمشير او را زد،- تِ الْيَدُ: دور ناخنهاى او شكاف برداشت و ريشه كرد.

=السَّاف-

[سوف] (ح): نام پرنده ايست شكارى،- ج آسُف و سَافَات: صف يا رده ى خِشت يا سنگهاى گِلى؛ «بَنَى سَافَين وَ ثَلَاثَة آسُف»: دو صف يا سه صف رديف هم سنگ چيد و ساخت.

=السَّافَة-

ج آسُف و سَافَات: رده ى سنگ يا خشت كه رديف هم چيده و ساخته شده باشد، زمينى كه ميان شنزار و سنگهاى سخت باشد.

=السَّافِح-

سَوَافِح من الدموع: اشكِ ريزان يا روان.

=سافَرَ-

سِفَاراً و مُسَافَرَةً [سفر] الى بلدِ كذا: به فلان شهر رفت،- تْ عَنهُ الحُمىَّ: تب او را رها كرد،- فُلانٌ: فلانى مرد.

=السَّافِر-

فا، مسافر،- ج أَسْفَار و سَفْر و سَفَرَة و سُفَّار و جج اسَافِر، نويسنده،- ج سَفَرَة،- مِن النسباءِ:

زنِ چهره گشوده، بى حجاب.

=السَّافِرَة-

مؤنث (السَّافِر) است،- ج سَوَافِر:

مسافران.

=سافَعَ-

مُسَافَعَةً [سفع] هُ: او را كُتك و سيلى زد، او را راند و كُشت، دست برگردن يكديگر كرده و با هم معانقه نمودند.

=السَّافِعَة-

مفرد (السَّوَافِع) است.

=سافَلَ-

مُسَافَلَةً [سفل] هُ: در كارهاى پست با وى مسابقه داد و پيشى گرفت.

=السَّافِل-

ج سافِلُون و سَفَلَة و سُفَّل و سُفَّال و سُفْلان:

مرد پست و فرومايه.

=السَّافِلَة-

مؤنث (السافِل) است،- مِن الرُّمح:

نيمى از نيزه كه به آهنِ بُن آن پيوست است؛ «سَافِلَةُ النهرِ»: پايين رودخانه؛ «مررتُ بِعَالِيَة النّهرِ و سَافِلَتِهِ»: از بالاى رودخانه و پايين آن گذشتم.

=سافَهَ-

مُسَافَهَةً [سفه] هُ: به او ناسزا گفت،- الدَّنَّ: نزد خُم شراب نشست و ساعت به ساعت و پياپي از آن نوشيد،- الشرَابَ: در نوشيدن مى زياده روى كرد.

=السَّافِه-

فا، نادان، احمق.

=السَّافِيَاء-

[سفي]: گرد و غبار.

=السَّافِية-

ج سَافِيات و سَوَافٍ [سفي] من الرِّياح:

باد كه همراه خود خاك برانگيزد.

=السَّافِين-

[سفن] (ع ا): رگى است در باطن درازى دل كه به رگِ دل پيوسته است.

=ساقَ-

- سَوْقاً و سِيَاقاً و سِيَاقَةً و مَسَاقاً [سوق] الماشيةَ: ستوران و چهارپايان را از پشت راند. اين واژه عكس (قَادَهَا) مى باشد،- السيَّارةَ: بر پشت فرمانِ اتومبيل نشست و رانندگى كرد،- هُ الى كَذَا: او را بر آن كار واداشت،- الَيهِ الْمَالَ: پول براى او فرستاد يا به وى تقديم كرد،- الحَدِيثَ:

حديث را بيان كرد،- المَريضُ نَفْسَهُ عِنْدَ الْمَوتِ: بيمار آغاز به جان كندن كرد،- سَوْقاً و سِيَاقاً هُ: بر ساق پاى او زد.

=السَّاق-

ج سُوق و سِيقان و أَسْوُق (ع ا): آن قسمت از پاى كه ميان كعب و زانو است. اين واژه كاربرد مؤنث دارد،- (ز): ساقه ى درخت و گياه؛ «سَاقُ الشَّجَرةِ»: تنه يا ساقه ى درخت؛ «سَاقُ البُنْدُقِيَّة»: قسمت چوبي و پايين قنداقه ى تفنگ؛ «رَبْطَة او رِبَاطُ السَّاقِ»:

بندِ جوراب؛ «اطْلَقَ سَاقَهُ لِلرِّيح»: با شتاب گريخت؛ «على قَدَمٍ وَ سَاق»: با حركت و يا تحرّك و تكان بيشتر؛ «سَاقُ حُرّ» (ح): قُمريِ نر.

=ساقَى-

مُسَاقَاةً [سقي] هُ: يكديگر را نوشانيدند،- هُ فى أرْضِهِ: او را در زمين خود بكار گمارد تا آنرا براى كشت اصلاح و آماده كند بشرط آنكه سهمى از غله ى آن زمين بوى تعلق گيرد.

=السَّاقَة-

[سوق]: موكب، هيأت، دنباله ى لشكر؛ «فلانٌ فى سَاقَةِ الجَيْش»: فلانى در پشت سپاه يا لشكر است. اين واژه ضد (المُقَدَّمَة) است.

=ساقَطَ-

سِقَاطاً و مُسَاقَطَةً [سقط] هُ: آن را به عقب انداخت يا پياپى افكند،- هُ الْحَدِيثَ:

بطور متناوب با هم سخن گفتند بدين ترتيب كه يكى سخن گفت و ديگرى سكوت كرد و سپس ديگرى سخن گفت و اولى سكوت كرد.

=السَّاقِط-

ج سُقَّاط و سِقَاط: فا، پست و فرومايه.

=السَّاقِطَة-

ج سَوَاقِط و ساقِطَات: مؤنث (السَّاقِط) است، ميوه هاى نارس كه از درخت فرو افتند، پَست، كم خرد.

=الساقور-

=الساقي-

=الساقية-

=ساكت-

=الساكر-

=الساكرة-

=الساكع-

=الساكف-

=ساكن-

=الساكن-

=الساكوت-

=الساكوتة-

=سال-

=السال-

=السالب-

=السالبة-

=السالح-

=السالخ-

=السالس-

=سالف-

=السالف-

=السالفة-

=السالقة-

=السالك-

=سالم-

=السالم-

=سام-

=اين تعبير در زبان متاول رايج است،- فلانا الأمر: آن كار را به فلانى تكليف كرد،- ه خسفا: او را خوار و زبون كرد،- ت الماشية: ستور به چراگاه رفت،- الطير على الشي ء: پرنده بر آن چيز فرود آمد،- ت الريح: باد پياپي وزيد،-

=السام-

=سامى-

=سامت-

=السامة-

=سامح-

=سامر-

=السامر-

=السامرة-

=السامط-

=السامع-

=السامعان-

=السامعة-

=السامق-

=السامن-

=السَّاقُور-

گرما، آهنى داغ كه با آن ستوران را داغ و نشان كنند.

=السَّاقِي-

ج سُقَاة و ساقُون و سُقَّاء و سُقِيّ [سقي]:

فا، ساقي.

=السَّاقِيَة-

ج سَوَاقٍ و سَاقِيَات: مؤنث (السَّاقي) است، جوى آب.

=ساكَتَ-

مُسَاكَتَةً [سكت] هُ: او را ساكت و خاموش كرد.

=السَّاكِر-

فا، آرام، ساكن؛ «لَيلٌ سَاكِرٌ»:

شبى آرام و بدون باد.

=السَّاكِرَة-

مؤنث (السَّاكِر) است.

=السَّاكِع-

فا، مرد غريب، بيگانه.

=السَّاكِف-

فا، چوب قسمت بالاى درب كه لنگه ى درب در آن مى گردد.

=ساكَنَ-

مُسَاكَنَةً [سكن] هُ في دارٍ واحدة: در يك خانه با هم سكونت كردند.

=السَّاكِن-

ج سُكَّان و ساكِنُون: آنكه مقيم در خانه باشد.

=السَّاكُوت-

بسيار ساكت و خاموش.

=السَّاكُوتة-

مترادف (السَّاكُوت) است.

=سالَ-

- سُوَالًا و سَوَالًا [سول]: اين واژه مخفف (سَأَلَ) بمعناى پرسيد مى باشد.

=سالَ-

- سَيْلًا و سَيَلَاناً و مَسِيلًا و مَسَالًا [سيل] الماءُ:

آب روان شد،- تْ غُرَّةُ الْفَرَسِ: سفيدى پيشاني اسب فراخ شد.

=السَّالّ-

ج سُلَّان و سَوَالّ [سلّ]: فا، آبراهه ى باريك در ميان دره، دزد.

=السَّالِب-

من النساء: زنِ فرزند مرده يا زنيكه بچه ى خود را ناتمام افكنده باشد،- ج سُلَّاب وَ سَالِبُون: آنكه شمشير كِشد.

=السَّالِبة-

ج سَالِبَات و سَوَالِب: مؤنث (السَّالِب) است براى آنكه شمشير بدست گيرد.

=السَّالِح-

فا، آنكه با خود سلاح حمل كند، مرد مسلّح.

=السَّالِخ-

فا، اين واژه بر مار نر سياه اطلاق مى شود و مؤنث آنرا (اسْوَدة) گويند مانند (أرْنَبَة) و گفته نميشود (سَالِخَة) و نيز مثنّى نميشود و بلكه در مفرد و مثنّى يكسان گويند (اسْوَد سبالِخُ، اسْوَدَان سَالِخٌ) و در جمع گويند (اسَاوِد سالِخَة و سَوَالِخ و سُلَّخ و سُلَّخَة)، جربى است كه در شتر پديد مىيد و باعث بركنده شدن پوست آن مى شود.

=السَّالِس-

مرد نرم خوى و دنباله رو.

=سالَفَ-

مُسَالَفَةً [سلف] هُ في الأَمر: در آن كار با وى برابر شد، هُ في الأَرْضِ: با وى در مسافرت همراه شد،- الجَمَلُ: شتر به جلو رفت.

=السَّالِف-

ج سَلَف و سُلَّاف: فا، گذشته، پيشرو؛ «كان ذلك في سَالِفِ الأَيّامِ»: آن امر در زمانهاى گذشته بود،- ج سَوَالِف: موى سر در قسمت جلوى گوش.

=السَّالِفَة-

ج سَوَالِف: گذشته، داستان و حكايت از زمانهاى گذشته، پهنه ى گردن؛ «سَالِفَةُ الفَرَسِ»: جلوى گردن اسب.

=السَّالِقَة-

ج سَوَالِق من النساء: زنى كه بهنگام اندوه و مصيبت صداى خود را بلند كند و بر صورت خود لطمه زند.

=السَّالِك-

فا، و در زبان متداول بر ميانگين خوب و بد اطلاق مى شود.

=سالَمَ-

مُسَالَمَةً [سلم] هُ: با او آشتى و مصالحه كرد.

=السَّالِم-

فا، پوست ميان چشم و بينى؛ «الفِعْلُ السَّالِم»: فعلى كه حروف اصلى آن از علّه و همزه و تضعيف خالى باشد، فعل سالم.

=سامَ-

- سَوْماً و سُوَاماً [سوم] السلْعةَ: كالا را عرضه و بهاى آنرا ذكر كرد،- المُشْتري السَّلْعَةَ: خريدار خواست تا كالا را بخرد و بهاى آن را بداند،- ناقَتَهُ على الْحَوْض: شتر خود را بر سر آب حوض برد،- البَيْضَةَ:

سفتى تخم مرغ را با دندان آزمايش كرد.

=اين تعبير در زبان متاول رايج است،- فُلاناً الأَمْرَ: آن كار را به فلانى تكليف كرد،- هُ خَسفاً: او را خوار و زبون كرد،- تِ المَاشِيةُ: ستور به چراگاه رفت،- الطيرُ على الشي ءِ: پرنده بر آن چيز فرود آمد،- تِ الريحُ: باد پياپي وزيد،- الرَّئِيسُ أُسْقُفاً و نحوَ ذلك: رئيس اسقفى و مانند آنرا برگزيد.

=السَّام-

[سوم]: مرگ، خيزران.

=السَّامّ-

[سمّ]: زهر آلود، سمى؛ «يَومٌ سَامٌّ»:

روزى كه باد سوزان و گرم بوزد؛ «سَامُّ ابْرَصَ» مثناى آن «سَامَا ابْرَص» و جمع آن «ابَارِص و سَوَامُّ ابْرصَ» (ح): چلپاسه كه نام ديگر آن (ابُو بُرَيص) است.

=سامَى-

مُسَامَاةً [سمو] الرجُلَ: با آن مرد فخر فروشى و رقابت كرد.

=سامَتَ-

مُسَامَتَةً [سمت] هُ: با او روبرو شد.

=السَّامَة-

[سوم]: مرگ، خيزران، پاره اى از طلا يا نقره،- ج سِيَم: گودال كنار چاه.

=السَّامَّة-

[سمّ]: مؤنَّث (السَّامّ) است، خواص مردم؛ «عَرفَ ذلكَ السَّامَّة و العَامَّة»: آن چيز را خواص و عوام مردم دانستند.

=سامَحَ-

مُسَامَحَةً [سمح] هُ في الأمر و بالأمر: با او به نرمى و آسانى برخواسته ى وى موافقت كرد،- هُ بذَنْبه: از گناهى كه كرده بود چشم پوشى كرد،- هُ اللّهُ: خداوند او را آمرزيد.

=سامَرَ-

مُسَامَرةً [سمر] هُ: با او شب نشينى كرد و برايش داستان گفت.

=السَّامِر-

فا، ج سُمَّر و سُمَّار، اسم جمع است بمعناى شب زنده داران، جشن شب نشينى و تفريح.

=السَّامِرَة-

مؤنَّث (السَّامِر) است، اسم جمع است به معناى شب زنده داران.

=السَّامِط-

فا؛ «ماءٌ سَامِطٌ»: آب جوشى كه چيزى در آن خوب شسته شود.

=السَّامِع-

ج سُمَّاع و سَمَعَة و سامِعون: آنكه با گوش خود صدا را درك كند؛ «ما يَطْلُبُهُ السَّامِعُون»: برنامه ايست راديوئى ويژه ى درخواست كنندگان سروده ها و آوازها و آهنگهاى موسيقى.

=السَّامِعَانِ-

دو گوش.

=السَّامِعَة-

گوش.

=السَّامِق-

من النبات: درخت بلند و دراز.

=السَّامِن-

بسيار فربه،- ج سِمَان: پُر گوشت و چربى اين واژه ضد (المَهْزُول) است.

=السامي-

=السامية-

=سانى-

=سانح-

=السانح-

=ساند-

=سانه-

=الساني-

=السانية-

=ساهى-

=ساهر-

=الساهر-

=الساهرة-

=ساهل-

=ساهم-

=الساهمة-

=الساهور-

=الساهي-

=ساوى-

=ساود-

=ساور-

=ساوع-

=ساوف-

=ساوق-

=ساوم-

=ساير-

=سايف-

=سايل-

=السؤال-

=السئال-

=السؤدد-

=السؤر-

=السؤرة-

=سأسأ-

=سأف-

=سئف-

=السئفة-

=سأل-

=السؤل-

=السؤلة-

=السَّامِي-

ج سامُون و سُمَاة [سمو]: فا، بلند مقام.

=السَّامِيَة-

ج سامِيَات و سَوامٍ: مؤنث (السَّامِي) است.

=سانَى-

سِنَاءً و مُسَانَاةً [سنو] الرجُلَ: با او قرارداد يكساله بست.

=سانَى-

مُسَانَاةً و سِنَاءً [سني] الرجُلَ: با وى در مطالبه مدارا كرد و نرمى نشان داد.

=سانَحَ-

سِنَاحاً و مُسَانَحَةً [سنح] الطيرُ أو الظبيُ:

پرنده يا آهو از سمت چپ به راست رفت.

=السَّانِح-

ج سَوَانِح: فا، آنكه از طرف راست بيايد. مقابل اين واژه (البَارح) است بمعناى آنكه از طرف چپ بيايد. عرب با واژه ى (السانِح) فال خوب و با (البَارح) فال بد مى زند.

=سانَدَ-

مُسَانَدَةً و سِنَاداً [سند] الرجُلَ: آن مرد را يارى كرد،- هُ على الْعَمَلِ: پاداش كار به او داد،- هُ الى الشّي ءِ: آن چيز را پشتى يا بالش براى وى قرار داد،- شِعْرَهُ و فى شِعْرِه:

در شعر خود مرتكب اشتباه حرف يا وزن شد.

=سانَهَ-

مُسَانَهَةً [سنه] الرجُلَ: با آن مرد قرارداد معامله ى يكساله بست،- تِ النخْلَةُ: نخل يكسال در ميان بار داد.

=السَّانِي-

ج سُنَاة [سنو]: فا، آنكه از آب چاه آبيارى كند.

=السَّانِيَة-

ج سَوَان: چرخ چاه، دولاب، شترى كه با آن از چاه آب كشند.

=ساهَى-

مُسَاهَاةً [سهو] الرجُلَ في المعاشرة: در معاشرت با آن مرد آسان گرفت و با وى مهربان شد،- هُ: او را غافلگير كرد، او را مسخره كرد.

=ساهَرَ-

مُسَاهَرَةً [سهر] هُ: با او بيدار ماند.

=السَّاهِر-

آنكه شب را نخوابد و بيدار ماند.

=السَّاهِرة-

مؤنث (السَّاهِر) است، ماه، زمين، روى زمين، چشمه ى روان كه آب آن كم نشود؛ «عَينٌ ساهِرَةٌ»: چشم بيدار، هشيار؛ «حَفْلَةٌ سَاهِرةٌ»: جشن شبانه و تفريحى كه همراه با ساز و آواز باشد.

=ساهَلَ-

مُسَاهَلَةً [سهل] هُ: با وى آسان گرفت و مهربان شد.

=ساهَمَ-

مُسَاهَمَةً و سِهَاماً [سهم] هُ: براى او سهم گذارى كرد،- في الأَمْرِ: در آن كار شركت كرد.

=السَّاهِمَة-

ج سَوَاهِم من النوق: ماده شتر لاغر و كمر باريك.

=السَّاهُور-

بيدارى، ماه، هاله ى ماه، فراواني؛ «سَاهُورُ عَينِ الْمَاءِ»: منبع و سرچشمه ى آب.

=السَّاهِي-

[سهو]: آنكه از كارى غفلت ورزد و فراموش كند و دلِ او به سوى ديگرى باشد، و در زبان متداول بر آنكه در زندگى بى تفاوت بوده و از كار افتاده باشد اطلاق مى شود.

=ساوَى-

مُسَاوَاةً [سوي] الشي ءَ: آن چيز را برابر كرد؛ «هَذَا لَا يُسَاوِي درهماً»: اين چيز ارزش يك درهم را ندارد،- بَينها: ميان آنرا تعديل كرد،- هُ به: آن را معادل و برابر ديگرى ساخت،- الرجُلُ قِرنَهُ: آن مرد با رقيب خود برابر شد، از نظر ارزش و قدر با وى يكسان شد، در دانش و دليرى به او رسيد.

=ساوَدَ-

مُسَاودَةً [سود] هُ: در شرافت و بزرگى بر او فزونى يافت، او را فريب داد، در تاريكى شب او را ملاقات كرد، با وى راز گفت،- الأسَدَ: شير را راند و بيرون كرد.

=ساوَرَ-

سِوَاراً و مُسَاوَرَةً [سور] هُ: بر او برجست و حمله كرد،- هُ الشرَابُ: مي او را گرفت و سر درد آورد.

=ساوَعَ-

مُسَاوَعَةً و سِوَاعاً [سوع] هُ: يكساعته با وى معامله كرد. اين واژه مانند (يَاوَمَهُ) است بمعناى يك روزه با وى معامله كرد.

=ساوَفَ-

مُسَاوَفَةً [سوف] هُ: با وى امروز و فردا كرد، با او راز گفت.

=ساوَقَ-

مُسَاوَقَةً [سوق] هُ: در راندن يا رانندگى بر او فخر فروشى كرد.

=ساوَمَ-

سِوَاماً و مُسَاوَمَةً [سوم]: برابر و مساوى كرد،- بِالسّلعةِ: بر سر نرخ كالا با خريدار چانه زد تا اينكه بر قيمتى توافق كردند.

=سايَرَ-

مُسَايَرةً [سير] هُ: با او همراه شد و توافق كرد.

=سايَفَ-

مُسَايَفَةً [سيف] القومُ: آن قوم با شمشيرها بر يكديگر تاختند.

=سايَلَ-

مُسَايَلَةً [سأل] هُ: او را مورد پرسش قرار داد.

=السُّؤَال-

[سأل]: خواستن، پرسش، استفهام، طلب كردن.

=السَّئال-

[سأل]: آنكه بسيار پرسش كند.

=السُّؤْدُد-

[سود]: بزرگى، سيادت، مقام عالى، بلند مرتبگى.

=السُّؤْر-

ج أَسْآر [سأر]: ته مانده ى آب در ظرف، باقيمانده ى هر چيزى.

=السُّؤْرَة-

ج سُؤَر [سأر]: بقيه ى جوانى،- مِنَ الْمَالِ: بهترين هر چيزى.

=سَأْسَأَ-

سَأْسَأَةً [سأسأ] بالحمار: أُلَاغ را نهيب زد تا به ايستد يا اينكه آنرا براى آب خوردن يا رفتن بانگ زد،- المَاءُ: آب صاف شد.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=سَأَفَ-

- سَأْفاً [سأف] تْ يدُهُ: اطراف و پيرامون ناخنهايش شكاف برداشت.

=سَئِفَ-

- سَأْفاً [سأف] تْ يدُهُ: دست وى شكاف برداشت،- لِيفُ النخْلِ: ليف خرما پراكنده و پيوسته پوسته شد.

=السَّئِفَة-

[سأف]: «يدٌ سَئِفةٌ»: دستى كه اطراف ناخنهايش ترك و شكاف باشد.

=سَأَلَ-

- سُؤَالًا و سَأَلَةً و سَآلَةً و مَسْأَلَةً و تَسْآلًا [سأل]:

خواست، چيزى خواست، پرسيد، استدعا كرد اين واژه گاهى دو مفعول مى گيرد مانند (سَأَلْتُ اللّهَ نِعْمَةً) و اگر به معناى استفسار بيايد مفعول دوم را با حرف (عن) مىورند مانند: (سَأَلْتُهُ عن حَالهِ) و گاهى همزه تخفيف مى شود و گويند (سَالَ يَسَالُ سَلْ) مانند (خَافَ يَخَافُ خَفْ) كه در اينجا اسم مفعول آن (مَسُول) مانند (مَخُوف) مى باشد.

=السُّؤْل-

[سأل]: آنچه كه مورد پرسش قرار گيرد.

=السُّؤْلَة-

[سأل]: مترادف (السُّؤْل) است.

=السُّؤَلَة-

[سأل]: آنكه بسيار پرسش كند.

=سئم-

=السؤول-

=السؤوم-

=سب-

=السب-

=سبى-

=السباء-

=السباب-

=السبابة-

=السبات-

=السباتي-

=السباح-

=السباحة-

=السباخ-

=السبار-

=السبارة-

=السباسب-

=السباسيب-

=سباط-

=السباط-

=السباطة-

=السباعي-

=السباق-

=السباه-

=السباهي-

=سبأ-

=سبب-

=السبب-

=السببة-

=السببية-

=سبت-

=السبت-

=السبة-

=سَئِمَ-

- سَأَمَةً و سَأَماً و سَأْمَةً و سَأْماً و سَآمَةً [سأم] الشي ءَ و منه: از آن چيز ملول يا خسته شد.

=السَّؤُول-

[سأل]: بسيار پرسش كننده.

=السَّؤُوم-

[سأم]: آنكه از هر چيزى خسته و زده شود.

=سَبَّ-

- سَبّاً و سِبِّيبَى [سبّ] هُ: به او دشنام سختى داد،- الفَرَسَ: اسب را زخمى كرد،- سَبّاً الحَبْلَ: ريسمان را بريد.

=السِّبّ-

بسيار دشنام دهنده،- ج سُبُوب:

پوشش، عمامه، رسن، ميخ درشت، پارچه ى كتان و نازك.

=سَبَى-

- سَبْياً و سِبَاءً [سبي] العدوَّ: دشمن را اسير كرد،- فُلاناً: به عشق و دوستى او اسير شد، او را دور و غريب كرد،- الخَمْرَ:

مي را از شهرى به شهرى ديگر برد،- الحَافِرُ الماءَ: چاه را كند تا به آب رسيد.

=السِّبَاء-

[سبأ]: مي.

=السَّبَّاء-

[سبأ]: فروشنده ى مي.

=السَّبَّاب-

[سبّ]: بسيار دشنام دهنده.

=السَّبَّابَة-

مؤنّث (السبَّاب) است، انگشت سبابه.

=السُّبَات-

خواب يا آغاز خواب رفتن، مرد دانا و تيزهوش، روزگار؛ «ابْنَا سُبَاتٍ»: شب و روز.

=السَّبَات-

خيره شدن و جامد بودن. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السِّبَاتِيّ-

يكى از علامات و نشانه هاى ورق بازى است.

=السَّبَّاح-

بسيار شناگر.

=السِّبَاحَة-

شنا.

=السَّبَّاحَة-

انگشت سبابه.

=السِّبَاخ-

من الأَرض: زمين كه هنوز شخم نشده و آباد نباشد.

=السِّبَار-

ج سُبُر: ميله ى جراحى كه عمق زخم را با آن اندازه گيرى كنند،- (ح):

تيره اى از جانوران درنده ى افريقائى است بسان كفتار.

=السِّبَارة-

گونه اى كَشتِي است.

=السَّبَاسِب-

[سبسب]: روزهاى عيد (شعانين) است كه از اعياد مسيحيان مى باشد.

=السَّبَاسِيب-

من الشَّعر: قسمتهاى فرو آويخته ى موى سر. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=سُبَاط-

همان ماه (شُبَاط) است كه بين كانون دوم و آذار مى باشد اين ماه داراى ٢٨ روز است و در سال كبيسه ٢٩ روز مى باشد اين واژه صرف مى شود و گاهى ممنوع از صرف نيز مى گردد و سريانى است.

=السَّبَّاط-

گونه اى كفش است.

=السُّبَاطَة-

آنچه از موى سر كه بهنگام شانه زدن و فرو آويختن مى ريزد، سطل زباله، آشغال دان، جائيكه در آن زباله ريزند.

=السُّبَاعِيّ-

آنچه كه هفت ركن داشته باشد،- مِنَ الأَلْفَاظِ: كلمه اى كه هفت حرف دارد؛ «مَولودٌ سُبَاعِيّ»: نوزادى كه هفت ماهه بدنيا آيد، و نيز به معناى شتر بزرگ و فربه مى باشد؛ «سُبَاعِيُّ البَدَنِ»:

آنكه اندام كامل و تمام داشته باشد.

=السِّبَاق-

مص، بند، قيد؛ «سِبَاقُ الْخَيْلِ»:

مسابقه ى اسب دواني؛ «مَيْدانُ سِبَاقِ الخَيلِ»: ميدان مسابقه ى اسب دوانى.

=السَّبَّاق-

بسيار سبقت گيرنده.

=السُّبَاه-

سَكته ى عارضه بر انسان، بِدَر رفتن خرد.

=السبَاه-

من الرجال: مرد خود بزرگ بين و متكبر.

=السَّبَاهِيّ-

«رَجُلٌ سَبَاهِيّ»: مردى كه از فرط پيرى عقل از سر او بدر رفته باشد.

=سَبَأَ-

- سَبْأً و سِبَاءً و مَسْبَأً [سبأ] الخمرَ: مي خريد تا آنرا بنوشد،- الرجُلَ: با آن مرد مصافحه نمود و دست داد، به او تازيانه زد،- الجِلْدَ: پوست را كند،- الجلْدَ بِالنارِ:

پوست را با آتش سوزانيد،- تِ النَّارُ الجِلْدَ:

آتش پوست را سوزانيد و دگرگون كرد.

=سَبَّبَ-

تَسْبِيباً [سبّ] الأَسْبابَ: اسباب و علل را بدست آورد،- الأَمْرَ: سبب آن كار شد،- لَهُ كَذَا: كارى براى او پديد آورد،- لِلْمَاءِ مَجْرًى: براى آب مجرائي ساخت،- هُ: در ناسزاگوئى و دشنام به او زياده روى كرد.

=السَّبَب-

ج أَسْبَاب: سبب، علت، ريسمان، راه؛ «مَا لي اليهِ سَبَبٌ»: راهى به سوى او ندارم، دوستى و نشانه ى خويشاوندي،- في العَروض: و در علم عروض عبارت از دو حرف متحرك مانند (لِمَ) يا يكى متحرك و ديگرى ساكن مانند (لَمْ) است؛ «بِسَبَبِ ذَلك»: بعلت اينكه، بسبب اينكه؛ «تَعَاطى الأَسْبابَ» و «اسْبَابُ السَّماءِ»: به واژه ى (الأَسْبَاب) مراجعه شود.

=السُّبَبَة-

[سبّ]: بسيار دشنام گوى.

=السَّبَبِيَّة-

علاقه ى علت با معلول است يا سبب با نتيجه.

=سَبَتَ-

- سَبْتاً: به روز شنبه در آمد، به كارهاى روز شنبه رسيدگى كرد، به استراحت پرداخت،- الرَّجلُ: آن مرد سرگردان شد،- الشي ءَ: آن چيز را بريد،- عُنُقَه: گردن او را زد،- الرأْسَ: سر تراشيد،- الشَّعرَ: موى سر را افشان كرد و فرو آويخت.

=سُبِتَ-

الرجُلُ: خواب آن مرد را فرا گرفت.

=السُّبْت-

نام گياهى است مانند خطمى.

=السَّبْت-

مص، روز شنبه؛ «سَبْتُ النُّور»: بر روز شنبه اى كه در هفته ى آلام و رنجها قرار دارد اطلاق مى شود، روزگار؛ ج أسْبُت و سُبُوت، پاره اى از زمان، اسب اصيل و نيكو، جوان دلير، مرد هوشمند، پُر خواب، گياهى است بسان خطمى.

=السِّبْت-

پوست دباغى شده.

=السُّبَّة-

[سبّ]: ننگى، آنكه مورد دشنام مردم قرار گيرد.

=السَّبَّة-

[سبّ] من الحرِّ أو البَردِ أو الدهرِ: گرما يا سرما يا روزگارى كه براى مدتى پايدار ماند.

=السِّبَّة-

[سبّ]: انگشت سبّابه، هفته. اين واژه سريانى است.

=السبتة-

=سبح-

=السبحان-

=السبحة-

=سبحل-

=سبحن-

=سبخ-

=السبخ-

=السبخة-

=سبد-

=السبد-

=سبر-

=السبر-

=السبرة-

=سبسب-

=السبسب-

=سبط-

=السبط-

=متناقض (الجعد) است،-

=السبطانة-

=سبع-

=السبع-

=كه معمولا درباره خانه ى كعبه گفته مى شود،-

=السَّبْتَة-

پاره اى از زمان.

=سَبَحَ-

- سَبْحاً: به راهى دور رفت،- في الْكَلامِ: بسيار سخن گفت،- في الأَرضِ:

زمين را كند،- الْقَومُ: آن قوم در زمين پراكنده شدند،- الرجُلُ: آن مرد در امر معاش خود تصرف كرد، خوابيد و آرامش گرفت،- عن الأَمرِ: از آن كار فارغ شد،- سَبْحاً و سِبَاحَةً في الْمَاءِ و بِالْمَاءِ: در آب شنا كرد. از اين تعبير در حركت ستارگان و دويدن اسب و مانند آنها استعاره مى شود،- سُبْحاناً: «سُبْحَانَ اللّه» گفت.

=سَبَّحَ-

تسْبِيحاً: دعا كرد، نماز خواند، «سُبْحَانَ اللّه» گفت،- اللّهَ و لِلّهِ: خداوند را به پاكى و نيكى ياد كرد.

=السُّبْحَان-

مص؛ «سُبْحَانَ اللّهِ»: خداوند را به نيكى ياد مى كنم؛ «سُبْحَانَ مِنْ كذا»: از فلان چيز در شگفتم. اين واژه بعلت مفعوليت مطلق منصوب است.

=السُّبْحَة-

ج سُبَح و سُبُحَات: تسبيح كه از دانه ها يا مهره ها سازند، نماز نافله، دُعا؛ «قضيتُ سُبْحَتِي»: دعايم را خواندم؛ «سُبْحَةُ اللّهِ»: جلال و بزرگى خدا؛ «سُبُحَاتُ وجهِ اللّهِ»: انوار و جلال و عظمت خدا.

=السَّبْحَة-

اسم مره از (سَبَحَ) است، جامه هاى چرمي.

=سَبْحَلَ-

سَبْحَلَةً [سبحل]: «سُبْحانَ اللّه» گفت.

=سَبْحَنَ-

سَبْحَنَةً [سبحن]: «سُبْحَانَ اللّه» گفت.

=سَبِخَ-

- سَبَخاً المكانُ: آن جاى شوره زار شد.

=السَّبِخ-

«مكانٌ سَبِخٌ»: شوره زار.

=السَّبْخَة-

ج سِبَاخ: جاى نمناك و شوره زار؛ «ارْضٌ سَبْخَة»: زمين شوره زار، آنچه كه بر روى آب مانند خزه نشيند.

=السَّبَخَة-

ج سِبَاخ: زمين نمناك و شوره زار، آنچه كه بر روى آب مانند خزه نشيند.

=السَّبِخَة-

ج سَبِخَات: «أرضٌ سَبِخَةٌ»: زمين شوره زار.

=سَبَدَ-

- سَبْداً شاربُهُ: شارب يا سبيل او دراز شد و روى لب را گرفت،- الشَّعْرَ: موى را تراشيد.

=سَبَّدَ-

تَسْبِيداً الشَّعرُ: موى پس از تراشيدن روئيد،- شَعْرَهُ: موى خود را از بيخ تراشيد،- الرجُلُ: آن مرد موى سر خود را بدون روغن مالى رها كرد،- رَأْسَهُ: موى سر خود را فروهشته و مرطوب ساخت و آنرا رها كرد،- الفَرْخُ: جوجه پر در آورد،- العشبُ: در ميان گياهان كهنه گياه نو روئيده شد.

=السِّبْد-

ج أَسْبَاد: مرد زيرك و هوشمند،- (ح): گرگ.

=السُّبَد-

ج سِبْدَان: بدبختى، آنچه كه با آن سوراخ حوض را بندند،- (ح): نام پرنده ايست كه پرهاى آن راه راه و دهانش فراخ و سرى تو رفته دارد.

=السَّبَد-

ج أَسْبَاد: مرد كم موى؛ «ما لهُ سَبَدٌ و لَا لَبَدٌ»: نه موى و نه پشمى دارد. اين مثل را درباره ى كسى گويند كه چيزى ندارد.

=سَبَرَ-

- سَبْراً الجرح أو البئرَ أو الماءَ: گودى زخم يا چاه يا آب را آزمود تا اندازه ى آنرا بداند،- الأَمْرَ: آن چيز را آزمايش كرد.

=السِّبْر-

خوى و نهاد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السُّبَر-

(ح): پرنده ايست شكارى و داراى دو بال دراز و اندامى بزرگتر از باشه.

=السُّبْرَة-

(ح): مترادف (السُّبَر) است.

=سَبْسَبَ-

سَبْسَبَةً [سبسب] الرجُلُ: آن مرد ناسزا و دشنام قبيح گفت، آرام راه رفت،- الماءَ: آب را ريخت.

=السَّبْسَب-

ج سَبَاسِب [سبسب]: غار، زمين دور و هموار.

=سَبِطَ-

- سَبْطاً و سَبَطاً و سُبُوطاً الشعرُ: موى سر نرم و فروهشته شد. اين واژه ضد (جَعُدَ) است.

=سَبُطَ-

- سُبُوطَةً و سَبَاطَةً الشعرُ: مترادف (سَبِطَ) است،- سَبَاطَةً المَطَرُ: باران بسيار و فراخ شد.

=السَّبْط-

ج سِبَاط من الشعر: موى نرم و فروهشته.

=متناقض (الجَعْد) است،- مِن المَطَرِ: باران بسيار.

=السَّبْط-

ج أَسْبَاط: نوه و بيشتر بر فرزند دختر اطلاق مى شود در مقابل واژه ى (الحَفِيد) كه بر فرزند پسر گفته مى شود،- مِنَ اليَهُود: و در اصطلاح يهود بسان ايل و قبيله در عرب مى باشد.

=السَّبَط-

درختى كه شاخه هاى بسيار در يك ريشه داشته باشد، خيزران نرم و تازه؛ «شَعْرٌ سَبَطٌ»: موى نرم.

=السَّبِط-

سِبَاط من الشعْر: متناقض (الجَعْد) است.

=السَّبَطَانة-

[سبط]: لوله ايست مانند ني كه با ريختن ريگ در ميان آن و دميدن در آن پرندگان را شكار مى كنند.

=سَبَعَ-

- سَبْعاً القومَ: هفتمين نفر آن قوم شد، يك هفتم دارائى آنها را گرفت،- الْحَبْلَ:

طناب را هفتلايه كرد،- الشي ءَ: آن چيز را هفت شماره كرد، آن چيز را دزديد،- الرجُلَ: آن مرد را غيبت كرد، به او ناسزا گفت،- الذئْبُ الْغَنَمَ: گرگ گوسفند را شكار كرد،- هُ عند العَامَّة: و در زبان متداول بمعناى او را از ترس مبهوت كرد مى باشد.

=سُبِعَ-

تِ الوحشيَّةُ: شير بچه ى جانور درنده را خورد.

=سَبَّعَ-

تَسْبِيعاً هُ: آن چيز را هفت قسمت كرد،- القَومُ: آن قوم هفتصد نفر شدند،- اللّهُ لَكَ: خداوند اجر و مزد تو را هفت بار يا هفت برابر پاداش دهد يا اينكه هفت فرزند بتو عطا كند،- تِ المَرْأةُ: آن زن هفتماهه زائيد،- الإنَاءَ: ظرف را هفت بار شست.

=السُّبْع-

يك هفتم،- ج أسْبَاع؛ «حُمَّى السُّبْع»: تب كه هفت روز در ميان پديد آيد.

=السَّبْع-

مؤنث (السَّبْعَة) است؛ «طافَ بِالبَيتِ سَبْعاً»: هفت بار دور خانه را طواف كرد.

=كه معمولًا درباره خانه ى كعبه گفته مى شود،- المَثَانِى: سوره ى فاتحه از قرآن

=السبع-

=السبعة-

=السبعون-

=السبعيني-

=سبغ-

=السبغة-

=سبق-

=السبق-

=السبقان-

=السبقة-

=سبك-

=السبك-

=السبكتروسكوب-

=سبل-

=السبل-

=السبلاء-

=السبلة-

=السبنتى-

=السبنتاة-

=سبه-

=السبه-

=السبوح-

=السبورة-

=السبوق-

=السبولة-

=السبي-

=السبى ء-

=السبيئة-

=السبيب-

=السبيبة-

=السبية-

=السبيخ-

=السبيخة-

است و يا اينكه هفت سوره ى نخست قرآن مجيد است،- ج اسْبُع و سِبَاع و سُبُوع و سُبُوعَة: بر هر حيوان درنده اطلاق مى شود، و در زبان متداول بمعناى شير مى باشد،- مِنَ الطّيرِ: پرنده ى گوشتخوار؛ «يَومُ السبْعِ»: روز قيامت.

=السَّبُع-

ج أَسْبُع و سِبَاع و سُبُوع و سُبُوعة: هر حيوان درنده و شكار كننده.

=السَّبَع-

ج أَسْبُع و سِبَاع و سُبُوع و سُبُوعة: مترادف (السَّبُع) است.

=السَّبْعة-

عدد هفت (٧) مؤنث (السَّبُع):

جانور درنده است.

=السَّبُعَة-

مؤنث (السَّبُع) است.

=السَّبعُون-

من العدد: هفتاد (٧٠)، اين واژه كاربرد مذكر و مؤنث دارد.

=السَّبْعِينِيّ-

مرد هفتاد ساله.

=سَبَغَ-

- سُبُوغاً العيشُ: زندگى خوب و فراخ شد،- الثَوبُ: جامه بلند و به زمين كشيده شد،- الى وَطَنِهِ: به ميهن خود اظهار علاقه و تمايل كرد،- المَطَرُ: باران به زمين رسيد،- الشي ءُ: آن كار تمام شد.

=السَّبْغة-

رفاه و فراخ در زندگى.

=سَبَقَ-

- سَبْقاً هُ الى كذا: بر او پيشى گرفت و سبقت جست؛ «سَبَقَ السَّيْفُ العَذَل»: اين مثل را درباره چيزى گويند كه قبل از اصلاح از بين رود.

=سَبَّقَ-

تَسْبِيقاً هُ: شرط بندى را از او برد يا باخت،- تِ الشّاةُ: گوسفند بچه ى خود را ناتمام افكند،- الطَّيرَ: پاى پرنده را با بند بست،- البَدْرَةَ بينَ الشعَراءِ: جايزه ى نقدى در ميان شاعران قرار داد تا برنده ى شعر آنرا بگيرد،- الساعَةَ: ساعت را جلو آورد،- عَليهِ فِي الكَلَامِ: سخن او را بريد و نگذاشت چيزى بگويد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=السَّبَقَ-

ج أَسْبَاق: گروگان يا آنچه را كه مسابقه دهندگان جايزه تعيين كنند.

=السِّبْقَان-

؛ «هما سِبْقَانِ»: آن دو با هم مسابقه ميدهند.

=السُّبْقَة-

مترادف (السَّبَق) است.

=سَبَكَ-

- سَبْكاً الفضَّةَ: نقره را گداخت و در قالب ريخت،- الكَلامَ: سخن را اصلاح و نيكو كرد،- تْهُ التجَارِبُ: تجربه ها او را آزمود.

=سَبَّكَ-

تَسْبِيكاً الفضَّةَ: مترادف (سَبَكَها) است،- الكَلامَ: سخن را نيكو گردانيد.

=السَّبْك-

مص؛ «صنَاعةُ سَبْكِ المَعَادِن»:

صنعت استخراج معادن و زدودن آنها براى بكار بردن در صنايع.

=السبِكْتروسْكُوب-

دوربينى است ويژه ى ديدن رنگهاى رنگين كمان و طيف نورى كه در نور خورشيد بسان خطوط ديده مى شود. اين واژه يونانى است.

=سَبَّلَ-

تَسْبِيلًا [سبل] السترَ: پرده را گسترانيد و فرو آويخت،- شَعْرَهُ: موى سر خود را صاف كرد و فرو آويخت. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- المَالَ: مال را در راه خدا مصرف كرد،- الشي ءَ: آن چيز را رايگان كرد.

=السَّبَل-

خوشه، اسم است از (اسْبَلَ الدَّمعُ او الْمَطَرُ)، قطرات باران پيش از رسيدن به زمين، باران يا خون روان، بينى، عارضه ايست كه در چشم پديد مىيد؛ «سَبَلٌ مِن رِمَاحِ»: دسته اى از نيزه ها.

=السَّبْلَاء-

«امرأةٌ سَبْلَاء»: زنى كه شارب يا سبيل داشته باشد؛ «عَينٌ سَبْلَاء»: چشمى كه مژگان دراز داشته باشد.

=السَّبَلَة-

خوشه،- عندَ النجّارِين: و در اصطلاح نجاران سوهان نازك است كه با آن دندانه هاى اره را تيز مى كنند،- ج سِبَال:

موى شارب يا سبيل، جلوى ريش، دايره ى كوچكى كه در ميان لب بالا مى باشد.

=السُّبُلَة-

مترادف (السنْبُلة): خوشه است.

=السَّبَنْتَى-

ج سَبَانِت و سَبَاتِ و سَبَاتَى [سبن و سبت]:

مرد دلير و پيشرو در جنگ،- (ح): پلنگ.

=السَّبَنْتَاة-

مؤنث (السَّبَنْتَى) است.

=سُبِه-

سَبْهاً: بر اثر پيرى عقل او از سر بدر رفت.

=سُبِّهَ-

تَسْبِيهاً: مترادف (سُبِهَ) است.

=السَّبَه-

بدر رفتن عقل از سركه بر اثر پيرى پديد مىيد.

=السَّبُوح-

ج سُبَحَاء: مترادف (السَّابِح) است؛ «فَرَسٌ سَبُوحٌ»: اسب تندرو با گامهاى فراخ.

=السُّبُّوح-

مترادف (السَّبُّوح) است.

=السَّبُّوح-

از صفات خداوند متعال است.

=السَّبُّورة-

تخته ى سياه يا لوح سنگى كه بر روى آن مى نويسند و پاك مى كنند. نام ديگر آن (لَوحُ الْحَجَر) است.

=السَّبُوق-

من الخيل: اسب مسابقه دهنده و پيشى گيرنده.

=السَّبُولَة-

مترادف (السنْبُلة) است.

=السَّبْي-

[سبي]: آنچه كه به اسارت گرفته مى شود؛ «جاؤُوا بِسَبْي كثيرٍ»: اسيرِ بسيار گرفتند. و اغلب واژه هاى (الأَسْر) را براى مردان اسير و (السَّبْى) را براى زنان اسير بكار مى برند،- ج سُبِيّ؛ «سَبْيُ الحَيَّةِ»: پوست مار كه آنرا افكند.

=السَّبِيّ-

ج سَبَايَا [سبي]: مرد اسِير؛ «غلامٌ سَبِيٌّ»: جوان اسير، زن اسير؛ «جَاريةٌ سَبِيّ»:

زن اسير؛ «سَبِيُّ الحَيَّةِ»: پوست مار كه آنرا افكند.

=السَّبِى ء-

[سبأ] من الحيَّة: پوست مار كه افكنده شود.

=السَّبِيئة-

[سبأ]: مي.

=السَّبِيب-

ج سَبَائِب [سبّ]:

گيسو،- مِنَ الْفَرَس: موى دم اسب يا پيشانى آن.

=السَّبِيبَة-

ج سَبَائِب: دسته ى موى، گيسو، پارچه ى كتاني نازك،- مِن الفَرَس: موى دم اسب يا موى پيشانى و يال آنست.

=السَّبِيَّة-

[سبي]: زن اسير، مي كه از شهرى به شهرى ديگر برند، مرواريد كه غواص از دريا آن را بر آورد.

=السَّبِيخ-

پرِ مرغ يا گلوله ى پنبه و مانند آنها كه پراكنده شده باشد.

=السَّبِيخَة-

ج سَبَائِخ: يك گلوله ى پنبه يا دانه اى از پر مرغ؛ «طارَتْ سَبَائِخُ القُطْنِ»:

=السبيع-

=السبيك-

=السبيكة-

=السبيل-

=السبيلة-

=الست-

=الستار-

=الستارة-

=الستة-

=ستر-

=الستر-

=السترة-

=الستوق-

=الستون-

=الستير-

=سجا-

=سجى-

=السجاد-

=السجادة-

=السجاع-

=السجاعة-

=السجاف-

=السجافة-

=السجان-

=سجع-

=سجح-

=سجد-

=السجدة-

=سجر-

=السجر-

=السجراء-

=السجرة-

=سجس-

=السجس-

=السجع-

ريزه هاى پنبه به هوا برخاست.

=السَّبيع-

يك قسمت از هفت، يك هفتم.

=السَّبِيك-

چيز گداخته كه از هر پليدى پاك و خالص باشد؛ «تِبرٌ سَبِيكٌ»: طلاى ناب و خالص.

=السَّبِيكَة-

ج سَبَائِك: پاره اى از نقره يا طلا كه پس از گداختن در قالب ريخته شده باشد، شمش.

=السَّبِيل-

ج سُبْل و سُبُل و أَسْبُل و أَسْبِلَة و سُبُول:

راه، راه آشكار. اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود، سبب، انگيزه،- ج اسْبِلَة: حوض آب كه استفاده از آن رايگان باشد؛ «سَبِيلُ اللّهِ»: جهاد و كوشش و طلب علم و زيارت حجّ و آنچه از كارهاى خير كه خداوند به آن امر فرموده است؛ «ابْنُ السَّبيلِ»: مسافر؛ «اخْلى سَبِيلَ سَجِينٍ»:

زندانى را آزاد كرد؛ «في سَبيلِ كذا»: بخاطر آن چيز؛ «ماتَ فى سَبيلِ بلادِهِ»: در راه ميهنش مرد يا كشته شد؛ «على سَبيلِ التجْرِبةِ»: براى آزمايش، آزمايشى.

=السَّبِيلَة-

راه يا راه آشكار.

=السِّتّ-

مؤنث (السِّتَّة) از عدد است. اصل اين واژه (سِدْس) است كه سين و دال آن در تاء ادغام شده است، و در زبان متداول بر خانم يا دوشيزه اطلاق مى شود.

=السِّتَار-

ج سُتُر: پرده؛ «مَدّ اللَيْلُ سِتَارَهُ»: شب تاريك شد.

=السَّتَّار-

اسم مبالغه از (السَّاتِر) است و از صفات خداوند متعال مى باشد.

=السِّتَارَة-

ج سَتَائِر: پوشش، آنچه كه با آن سِتر كنند.

=السِّتَّة-

(ع ح): عدد شش (٦) است كه در مذكر بكار مى رود و مؤنث آن (السِّتّ) مى باشد.

=سَتَرَ-

- سَتْراً و سَتَراً الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد، روى آن چيز را پوشانيد.

=سَتَّرَ-

تَسْتِيراً الشي ءَ: روى آن چيز را پوشانيد.

=السِّتْر-

ج سُتُور و أَسْتَار: آنچه كه با آن خود را يا چيزى را پوشانند، ترس، حيا و شرم.

=السُّتْرَة-

ج سُتَر: آنچه كه با آن چيزى را پوشانند، و در زبان متداول بر جامه و لباس اطلاق مى شود، و گاهى نويسندگان نام اين واژه را (مِعْطَف) گويند؛ «سُتْرَة السَّطْحِ»:

ديوار پشت بام.

=السِّتْرَة-

ج سِتَر و سِتْرَات: كت، پالتو.

=السُّتُّوق-

درهم ناسره و جعلى كه روى آن را آب نقره كشيده اند.

=السَّتُّوق-

مترادف (السُّتُوق) است.

=السِّتُّون-

[ستّ]: شصت. اين واژه در مذكّر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=السَّتِير-

پوشيده، پارسا، با عفت؛ «شَجَرٌ سَتِيرٌ»: درختى كه شاخه هاى بسيار داشته باشد.

=سَجَا-

- سَجْواً و سُجُوّاً [سجو] الليلُ: شب آرام شد، پايدار شد،- تِ النَّاقَةُ: ماده شتر ناله ى خود را كشيد.

=سَجَّى-

تَسْجِيَةً [سجو] الميتَ: بر روى مرده پوششى انداخت.

=السَّجَّاد-

آنكه بسيار سجده كند، قالى، قاليچه كه معمولًا دست باف است و نيز ماشينى است كه بر آن (سَجّاد عجميّ) و (سَجَّادُ الْمَانِي) نيز اطلاق مى شود.

=السَّجَّادَة-

واحد (السَّجَّاد) است، قاليچه، جانماز يا سجاده.

=السَّجَّاع-

آنكه با سجع و قافيه سخن گويد.

=السَّجَّاعة-

مترادف (السجَّاع) است.

=السِّجَاف-

لبه يا حاشيه ى جامه، پرده.

=السِّجَافة-

پوشش و حجاب.

=السَّجَّان-

زندانبان.

=سَجَعَ-

- سَجْحاً تِ الحَمَامةُ: كبوتر نغمه سر داد،- لَهُ بِكَلَامٍ: با او به كنايه سخن گفت.

=سَجَّحَ-

تسْجِيحاً له بكلام: مترادف (سَجَحَ) است.

=سَجَدَ-

- سُجُوداً: سجده كرد، فروتنى كرد.

=سَجِدَ-

- سَجَداً تْ رِجْلُهُ: پاى او متورّم شد.

=السِّجْدَة-

اسم است از (سَجَدَ).

=سَجَرَ-

- سَجْراً التنُّورَ: تنور را روشن و گرم كرد،- المَاءُ النهْرَ: آب رودخانه را پر كرد،- البَحْرُ: دريا طوفانى شد،- الماءَ فى حلقهِ: آب در گلوى او ريخت،- الكلبَ:

سگ را با گردن بند و رسن بست،- الشي ءَ: آن چيز را فرستاد،- سَجْراً و سُجُوراً تِ الناقةُ: ماده شتر ناله ى خود را كشيد.

=سَجَّرَ-

تَسْجِيْراً التنُّورَ: تنور را پر از هيزم و مواد سوختى كرد و آنرا گرم ساخت،- الماءَ:

آب را روان كرد،- تِ الناقَةُ: ماده شتر ناله ى خود را كشيد.

=سُجِّرَ-

البحرُ: دريا طوفانى و موجهاى آن بلند شد.

=السَّجْر-

مص، صداى تندر؛ «بِئرٌ سَجْرٌ»: چاه پر.

=السَّجَر-

في العين: سفيدى چشم كه با سرخى آميخته باشد.

=السَّجْرَاء-

مؤَنَّث (الأَسْجَر) است.

=السُّجْرَة-

ج سُجَر: آبى كه رودخانه را پر كند،- في الْعَيْنِ: سرخى در سفيدى چشم.

=سَجِسَ-

- سَجَساً الماءُ: آب تيره و دگرگون شد.

=سَجَّسَ-

تَسْجِيساً المنهلُ: آبِ آبشخور بد بوى و گنديده شد.

=السَّجْس-

«ماءٌ سَجْسٌ»: آب تيره و گنديده.

=السَّجَس-

مص، تيره گى، پليدى.

=السَّجِس-

«ماءٌ سَجِسٌ»: مترادف (السَّجْس) است.

=سَجَعَ-

- سَجْعاً الخطيبُ: سخنران كلام خود را با قافيه و فاصله بيان كرد،- تِ الحَمَامَةُ:

كبوتر نغمه هاى خود را در گلو رفت و برگشت داد،- تِ الناقةُ: ماده شتر ناله ى خود را كشيد. و نيز درباره ى كمان چنين گفته مى شود.

=سَجَّعَ-

تَسْجيعاً الخطيبُ و الحمامةُ: به معناى (سَجَعَ) است و تشديد در اينجا براى مبالغه است.

=السَّجْع-

ج أسْجَاع: كلام يا سخن موزون و

=السجعة-

=سجف-

=السجف-

=سجل-

=السجل-

=سجم-

=السجم-

=سجن-

=السجن-

=السجود-

=السجور-

=السجوع-

=السجول-

=السجوم-

=السجية-

=السجيس-

=السجيف-

=السجيل-

=السجيلة-

=السجين-

=السجينة-

=سح-

=السح-

=سحا-

=سحى-

=السحاء-

=السحاءة-

=السحاب-

=السحابة-

=السحاة-

=السحاح-

=السحاحة-

=السحار-

=السحارة-

=السحاف-

=السحالة-

قافيه دار است مانند اين عبارت «المَنِيَّة وَ لَا الدّنِيَّة» كه دو واژه ى (المَنِيَّة، الدنِيَّة) در يك وزن و قافيه اند.

=السَّجْعَة-

پاره اى از كلام سَجْع يا قافيه دار.

=سَجَفَ-

- سَجْفاً البيتَ: بر خانه پرده آويخت.

=سَجِفَ-

- سَجَفاً: كمر باريك و لاغر شكم شد.

=سَجَّفَ-

تَسْجِيفاً البيتَ: مترادف (سَجَفَهُ) است.

=السَّجْف-

ج سُجُوف و أَسْجَاف: مترادف (السِّجْف) است.

=السِّجْف-

ج سُجُوف و أَسْجَاف: مطلق پوشش، هر يك از دو قسمت پرده كه جلوى درب آويزند و ميان اين دو شكاف و فرجه باشد.

=سَجَلَ-

- سَجْلًا الماءَ: آب را ريخت،- بهِ:

از بالا به او تير افكند.

=سَجَّلَ-

تَسْجِيلًا الكتابَ: كتاب را بطور پيوست و بى وقفه خواند،- الرجُلُ: آن مرد چيزى را ثبت كرد و نوشت،- الأَوْرَاقَ:

برگهاى دعاوى و مانند آنها را در دادگاهها و جلسات ثبت كرد،- القَاضِي عليه: قاضى بر عليه او حكم صادر كرد،- عليهِ بِكذا: او را به چيزى معروف و موسوم كرد،- لهُ بِمَالِهِ: از دارائى خود چيزى بوي اختصاص داد،- هُ بالشي ءِ: از بالا به او تير اندازى كرد.

=السَّجْل-

مص،- ج سِجَال و سُجُول: دلو بزرگ كه در آن آب باشد چه كم چه زياد، پُر كردن دلو از آب، پستان بزرگ، مرد بخشنده، بخشندگى، نصيب و قسمت.

=السِّجِلّ-

ج سِجِلَّات: كتاب عهدنامه ها و قراردادها، كتاب احكام و دستورات، كتاب يا دفتر دادنامه كه قاضى در آن حكم خود را ثبت كند، پرونده ى اوراق و اسناد و صورتجلسه هاى خريد و فروش كه در دفتر دادگاه محفوظ و نگهدارى شود.

=سَجَمَ-

- سُجُوماً و سِجَاماً الدمعُ: اشك روان شد چه كم و چه زياد و ريخته شد،– سَجْماً و سُجُوماً و سَجَمَاناً تِ الْعَينُ او السَّحَابَةُ المَاءَ: چشم اشك ريخت يا ابر باريد و آب روان شد،– سَجْماً و سُجُوماً عن الأَمْرِ: در آن كار درنگ كرد و بر خود سخت گرفت.

=سَجَّمَ-

تَسْجَاماً و تَسْجِيماً الماءَ: آب را ريخت.

=السَّجَم-

آب، اشك.

=سَجَنَ-

- سَجْناً هُ: او را زندانى كرد،- الهَمَّ:

اندوه را پنهان كرد.

=سَجَّنَ-

تَسْجِيناً الشي ءَ: آن چيز را شكافت.

=السِّجْن-

ج سُجُون: زندان.

=السُّجُود-

تعظيم و فروتنى و سر بر زمين نهادن، عبادت.

=السَّجُور-

سوخت يا هيزم كه با آن تنور را افروزند.

=السَّجُوع-

ج سُجَّع و سَوَاجِع:؛ «حَمَامٌ سَجُوعٌ»:

كبوتر نغمه دهنده كه صداى خود را در گلو رفت و برگشت دهد.

=السَّجُول-

«عينٌ سَجُولٌ»: چشم پر از اشك.

=السَّجُوم-

ج سُجُوم: «عينٌ سَجُومٌ»: چشمى كه اشك ريزد؛ «نَاقَةٌ سَجُومٌ»: شتر پُر شير.

=السَّجِيَّة-

ج سَجِيَّات و سَجَايا [سجو]: طبيعت، خلق و خوى.

=السَّجِيس-

«ماءٌ سَجِيسٌ»: آب تيره و رنگ برگشته.

=السَّجِيف-

مترادف (السَّجْف) است.

=السَّجِيل-

نصيب؛ «دَلْوٌ سَجِيلٌ»: دلو بزرگ؛ «ضرعٌ سَجِيلٌ»: پستان سفت و سخت.

=السِّجِّيل-

سنگريزه از گِلِ خشك. اين واژه فارسى است.

=السَّجِيلَة-

«دلوٌ سَجِيلةٌ»: دلو بزرگ.

=السَّجين-

زنداني،- ج سُجَنَاء و سَجْنى، زن زندانى،- ج سَجْنَى؛ «ضَرْبٌ سَجِينٌ»:

ضربه ى سخت كه بر كسى وارد شود.

=السَّجينَة-

ج سَجَائِن: زن زنداني.

=سَحَّ-

- سَحّاً [سحّ]: بسيار چاق و فربه شد،- الماءَ: آب را پياپي و بسيار ريخت،- هُ: او را زد،- سَحّاً و سُحُوحاً:

بسيار ريخته و روان شد،– سُحُوحاً و سُحُوحَةً تِ الشَّاةُ: گوسفند بسيار چاق و فربه شد بطوريكه چربي از آن بچشم مى خورد.

=السُّحّ-

خرماى خشك و پراكنده.

=السَّحّ-

مترادف (السحّ) است.

=سَحَا-

- سَحْياً [سحو] هُ: پوست آن چيز را كند،- الطِّينَ: گِل را زدود و پاك كرد،- الشعَرَ: موى را تراشيد،- سَحْواً الكِتَابَ: كتاب را با پوست يا روكش جلد كرد.

=سَحَّى-

تَسْحِيَةً [سحو] الكتابَ: مترادف (سَحَاهُ) است.

=السِّحَاء-

ج أَسْحِيَة [سحو] من الكتاب: آنچه كه با آن كتاب را جلد يا روكش كنند.

=السَّحَّاء-

[سحّ]: «غارةٌ سَحَّاء»: حمله و يورش سخت و همه جانبه بر دشمن.

=السَّحَّاء-

[سحو]: بيل ساز.

=السِّحَاءَة-

[سحو]: واحد (السِّحَاء) است،- ج سَحَايَا (ع ا): روكش يا غلاف دماغ؛ «الْتِهَابُ السَّحَايَا»: به واژه ى (السحَايَا) مراجعه شود.

=السَّحَاب-

ج سُحُب: ابر.

=السُّحَابَة-

بازمانده ى آب در آبگير.

=السَّحَابَة-

ج سَحَائِب: يك قطعه ابر؛ «سَحَابَة»: در تمام مدت؛ «سِرنَا سَحَابَةَ يومِنَا»:

در تمام روز راه رفتيم؛ «اقَمْتُ عِندهُ سَحَابةَ عامٍ»: در تمام مدت سال.

=السَّحَّابَة-

مترادف (الجَارُور) است، بسيار كشنده.

=السَّحَاة-

ج سَحًى [سحو]: ميدان، ناحيه.

=السَّحَاح-

[سحّ]: هوا.

=السَّحَّاحَة-

[سحّ]: «عينٌ سَحَّاحَةٌ»: چشمى كه بسيار اشك ريزد.

=السَّحَّار-

مترادف (السَّاحِر) است. افسونگر.

=السُّحَارَة-

(ع ا): رِيه،- من الشّاة: دل و جگر و قلوه. اين تعبير را در زبان متداول (المِعْلَاق و القَصَبة) گويند.

=السَّحَّارَة-

گونه اى جعبه يا صندوق است.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السُّحَاف-

(طب): بيمارى سِلّ.

=السُّحَالَة-

خرده يا نرمه ى طلا و نقره، پوسته ى گندم يا جو و مانند آنها، فرومايه ى

=السحام-

=السحايا-

=السحاية-

=سحب-

=السحب-

=السحبة-

=سحت-

=السحت-

=السحتاء-

=السحتوت-

=السحتي-

=السحتيت-

=سحر-

=السحر-

=السحرة-

=السحري-

=السحرية-

=السحساح-

=السحسح-

=سحف-

=السحفة-

=سحق-

=السحق-

=سحل-

=السحلب-

=السحلبيات-

قوم.

=السُّحَام-

سياهى.

=السَّحَام-

سياهى.

=السَّحَايَا-

[سحو]: جمع (السَّحَاءَة) است؛ «التِهَابُ السَّحَايا» (طب): گونه اى بيمارى انگلى است كه در پرده و درون دماغ پديد آيد.

=السَّحَايَة-

پوسته ى هر چيزى كه كنده شود، يك قطعه ابر، بيل سازى،- (ع ا):

غلاف دماغ است.

=سَحَبَ-

- سَحْباً هُ: آن را بر روى زمين كشيد؛ «جَاءَ يَسْحَبُ ذَيْلَهُ»: دامن كشان و متبختر آمد،- الخَيْطَ: نخ را كشيد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- السيْفَ:

شمشير را كشيد. اين تعبير نيز در زبان متداول رايج است،- شِيكاً: چكى در وجه خود يا ديگرى بمبلغى صادر كرد.

=السَّحْب-

مص، قرعه كشى وسيله ى شانس؛ «سَحْبُ اليَانَصِيب»: قرعه كشى شانسى.

=السُّحْبَة-

پوشش روى چشم، بازمانده ى آب در آبگير.

=سَحَتَ-

- سَحْتاً: مال حرام بدست آورد،- هُ: او را نابود كرد و از بين برد، سر او را بريد،- الشَّحْمَ عَنِ اللَّحْم: دنبه و چربى گوشت را پاك كرد و زدود،- وَجْهَ الأرضِ:

روى زمين را پاك كرد.

=سَحَّتَ-

تَسْحِيتاً: مال حرام كسب كرد و بدست آورد.

=السُّحْت-

ج أَسْحَات: حرام، هر كسب و كار و حرفه ى حرام كه نتيجه ى آن عار و ننگ باشد مانند گرفتن رشوه.

=السَّحْت-

مص، جامه ى كهنه، عذاب.

=السُّحُت-

ج أَسْحَات: به معناى (السحْت) است.

=السَّحْتَاء-

«أَرْضٌ سَجْتَاء»: زمينى كه قابل چريدن نباشد.

=السُّحْتُوت-

جامه ى كهنه و فرسوده، آرد كم چربى و پُر آب، چيزى كم.

=السَّحْتِيّ-

جامه ى فرسوده و كهنه.

=السِّحْتِيت-

آرد كم چربى و پر آب، چيزى كم.

=سَحَرَ-

- سَحْراً هُ: او را افسون كرد و به وى عشق ورزيد، او را فريفت، بر او سحر و افسون كرد، بر شش او زد،- هُ عَن كَذَا: او را از كارى بازداشت و دور كرد،- الفِضَّةَ:

با طلا روى نقره را مُطَلّا كرد،- عن الأَمْرِ:

از آن كار دورى گزيد،- سِحْراً و سَحْراً المَطَرُ الطِّينَ: باران گِل را تباه و غير قابل استفاده كرد.

=سَحِرَ-

- سَحَراً: شش او بر اثر كشيدن دلو از چاه و مانند آن دردمند شد، پِگاه از خواب بيدار شد.

=سَحَّرَ-

تَسْحِيراً هُ: بر او سحر و افسون كرد، به او سَحَرِى خورانيد، او را غذا داد و سيرآب كرد.

=السُّحْر-

ج سُحُور و سُحُر و أَسْحَار (ع ا): مترادف (الرئَة) است بمعناى ريه، شش.

=السَّحْر-

ج سُحُور: و سُحُر و أسْحَار (ع ا): ريه، شش.

=السِّحْر-

مص،- ج اسْحَار و سُحُور:

شعبده بازى، باطل را به گونه ى حق درآوردن، نيرنگ و فريب؛ «انّ مِنَ البَيَانِ لَسِحْراً»: همانا كه در سخنى اثر جادوئى و افسون باشد، آنچه كه در نزديكى به شيطان كمك كند و انسان را از حقيقت دور كند، تباهى، فساد؛ «السِّحْرُ الكَلَامِي»:

تازگى و لطافت سخن كه در دلها اثر گذارد و آنها را از حالى به حالى همانند افسون متحول كند.

=السَّحَر-

ج أَسْحَار: سَحَر، پايان شب قبل از بامداد، كنار هر چيزى؛ «السحَرُ الأَعْلى»:

زمان پيش از طلوع فجر؛ «السَّحَرُ الآخر»:

هنگام طلوع فجر،- ج سُحُور و سُحُر و اسْحَار (ع ا): ريه، شش.

=السَّحِر-

آنكه ريه و نفس او بر اثر كشيدن دلو و مانند آن بند آمده باشد.

=السُّحْرَة-

به معناى (السحَر الأَعلى) است.

=السَّحَرِيّ-

مترادف (السَّحَر) است.

=السَّحَرِيَّة-

مترادف (السَّحَر) است.

=السَّحْسَاح-

[سحسح] من المطر: مترادف (السَّحْسَح) است.

=السحْسَح-

[سحسح]: حياط خانه، مِنَ الْمَطَر: باران سخت و تند كه روى زمين را بركند.

=سَحَفَ-

- سَحْفاً الشعَرَ عن الجلد: موى را از پوست بركند،- الرَّأسَ: سر را تراشيد،- تِ الريحُ السحابَ: باد ابر را با خود برد.

=السَّحْفَة-

ج سِحَاف: پيه روى كمر يا پشت.

=سَحَقَ-

- سَحَقاً هُ: آن را سخت و با شدت كوبيد، نابود كرد،- القُمَّلَةَ: شپش را كشت،- الثَّوبَ: جامه را كهنه كرد،- تِ الرِّيحُ الأَرْضَ: باد بر اثر وزش تند پوست زمين را كند،- الرَّأْسَ: سر را تراشيد،- الشي ءَ الشدِيدَ: آن چيز سخت را نرم كرد،- تِ العَينُ دَمْعَها: چشم اشك ريخت.

=سَحِقَ-

- سُحْقاً: دور شد.

=سَحُقَ-

- سُحْقاً: دور شد،- سُحُوقَةً تِ النَّخْلَةُ:

نخل خرما بلند شد،- الثَوبَ: جامه كهنه شد.

=السُّحْق-

دورى؛ «سُحْقاً لَهُ»: خداوند او را از رحمتش دور كند. در اينجا واژه ى (سُحْقاً) منصوب است بنا بر مصدريت يعنى سَحَقَهُ سُحقاً.

=السُّحُق-

مترادف (السحْق) است.

=سَحَلَ-

- سَحْلًا الشي ءَ: پوست آن چيز را كند، آن چيز را تراشيد، كوبيد،- هُ مائةَ سَوطٍ: صد ضربه ى تازيانه به او زد.

=السَّحْلَب-

[سحلب] (ن): گياه سحلب كه از تيره ى علفيها و سحلبيات است و گونه هاى متعددى دارد، ماده ايست نشاسته اى كه پخته و خورده مى شود، غذاى شيرينى است كه از اين ماده تهيه مى شود.

=السَّحْلَبِيَّات-

(ن): گياهانى است در گونه هاى مختلف از تيره ى سَحْلَبِيها كه بويژه در مناطق قطبي مى رويد. و از بعضى انواع آن ماده اى بسان چاى بدست

=سحم-

=السحم-

=السحماء-

=السحمة-

=سحن-

=السحناء-

=السحنة-

=السحوح-

=السحور-

=السحوف-

=السحوق-

=السحيت-

=السحير-

=السحيف-

=السحيفة-

=السحيق-

=السحيقة-

=سخا-

=السخاءة-

=السخافة-

=السخام-

=السخامى-

=السخامية-

=السخانة-

=السخاوة-

=السختيان-

=سخر-

=السخرة-

=السخري-

=السخرية-

=سخط-

=السخط-

=سخف-

=السخف-

=السخفة-

=السخل-

=السخلة-

مىيد كه آن را مى نوشند.

=سَحِمَ-

- سَحَماً: سياه شد.

=سَحُمَ-

- سَحَماً: سياه شد.

=سَحَّمَ-

تَسْحِيماً وجهَهُ: چهره ى او را سياه كرد.

=السُّحُم-

چكّشهاى آهنگر.

=السَّحَم-

آهن.

=السَّحْمَاء-

مؤنث (الأَسْحَم) است براى سياه.

=السُّحْمَة-

سياهى.

=السَّحَمَة-

توده ى آهن.

=سَحَنَ-

- سَحْناً الحجرَ: سنگ را شكست،- الشي ءَ: آن چيز را كوبيد،- الخَشَبةَ: روى تخته يا چوب را سابيد تا صاف و نرم شود.

=السَّحْناء-

مترادف (السَّحْنَة) است.

=السَّحَنَاء-

به معناى (السَّحْنَة) است.

=السَّحْنَة-

هيأت و چهره و رنگ، نرمى پوست صورت.

=السَّحَنَة-

مترادف (السَّحْنَة) است.

=السَّحُوح-

[سحّ]: «سَحَابةٌ سَحُوحٌ»: ابر پُر باران.

=السَّحور-

آنچه كه بهنگام سحر از غذا و آشاميدنى تناول كنند، سَحَرِي.

=السَّحُوف-

باران تند كه بهنگام ريزش بر زمين هر چه بر سر راهش باشد با خود ببرد؛ «ناقةٌ سَحُوفٌ»: ماده شترى كه پيه بدن آن آب شده باشد.

=السَّحُوق-

ج سُحُق: «نَخْلةٌ سحوقٌ»: درخت نخل خرماى بلند.

=السَّحِيت-

«رجُلٌ سَحِيتٌ»: مردى كه از راه حرام كسب معاش كند؛ «مَالٌ سَحِيتٌ»: مال از بين رفته و تلف شده.

=السَّحِير-

آنكه ريه ى او از فرط كشيدن دلو آب و مانند آن خسته و نفسش بند آمده باشد، آنكه از دردِ دِل بنالد، شكم بزرگ.

=السَّحِيف-

صداى آسياب بهنگام چرخيدن، صداى دوشيدن شير.

=السَّحِيفَة-

ج سَحَائِف: باران كه بهنگام ريزش آنچه بر سر راهش باشد با خود ببرد، پيه بريده شده از پشت.

=السَّحِيق-

دور؛ «مِسْكٌ سَحِيقٌ»: پودر مِشك.

=السَّحِيقَة-

ج سَحَائِق: مؤنث (السَّحِيق) است، باران سخت كه هر چه بر راهش باشد ببرد.

=سَخَا-

- سَخاً و سَخَاءً و سَخَاوَةً و سُخُوّاً و سُخُوَّةً [سخو]: بخشنده شد،- سَخْواً النارَ: افروختن آتش را آسان كرد،- القِدرَ: آتش زير ديگ را به خوبى روشن كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد پس از تكان خوردن آرام شد،– سَخْواً و سَخْياً النارَ: افروختن آتش را ساده و آسان كرد.

=السَّخَاءَة-

ج سَخَاء [سخو] (ن): نام گياهى است مانند تره.

=السَّخَافَة-

مص، ناتوانى در هر چيزى يا كارى.

=السُّخَام-

زغال، سياهى ديگ،- (ز):

گونه اى آفت است كه در برگهاى بعضى از درختان مانند انگور و زيتون و ليمو و هُلو و گردو پديد آيد و بر روى آنها قشر سياه رنگى مانند سياهى ديگ نشيند، پر نرم كه زير بالهاى پرندگان است، مي گوارا؛ «لَيْلٌ سُخَامٌ»: شبى تاريك و سياه.

=السُّخَامَى-

مي گوارا.

=السُّخَامِيّ-

سياه.

=السُّخَامِيَّة-

مي گوارا.

=السَّخَّانة-

كتلِي مسي كه در آن آب را جوش آورند.

=السَّخَاوَة-

[سخو]: بخشندگى.

=السَّخْتَيَان-

به معناي (السِّخْتِيَان) است. اين واژه فارسى است.

=السِّخْتِيَان-

پوست بز كه دباغى شده باشد.

اين واژه فارسي است.

=سَخَرَ-

- سِخْرِيّاً و سُخْرِيّاً هُ: او را به كارى بدون مُزد وادار كرد، او را خوار و زبون كرد،- سَخْراً تِ السَّفِينةُ: كشتى به خوبى راه پيمود.

=سَخِرَ-

- سَخَراً و سَخْراً و سُخْراً و سُخُراً و سُخْرَةً و مَسْخَرَةً به و منه: او را مسخره كرد؛ «انَا اقُولُ هَذَا وَ لَا اسْخَرُ»: من چيزى به جز سخن حق نميگويم.

=سَخَّرَ-

تَسْخِيراً هُ: او را به كارى بى مزد وادار كرد، او را خوار و زبون كرد.

=السُّخْرَة-

آنكه يا آنچه را كه بدون مُزد وادار به كارى كنند، كار با زور و بى مزد،- و در زبان متداول بر كارِ بى مزد چه با اراده و چه بدون اراده باشد اطلاق مى شود.

=السُّخَرَة-

آنكه مردم را مسخره و ريشخند كند.

=السُّخْرِيّ-

اسم است از (سَخَرَ) بمعناى مسخره.

=السِّخْرِيّ-

مترادف (السُّخْرِيّ) است، كار با زور و بى مزد.

=السُّخْرِيَّة-

اسم است از (سَخَرَ).

=سَخِطَ-

- سَخَطاً الرجلَ و عليهِ: بر آن مرد خشم گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را نخواست و مكروه دانست.

=السُّخْط-

نارضايتى. اين واژه ضد (الرِّضَى) است. گفته مى شود كاربرد اين واژه بيشتر نزد بزرگان معمول است.

=السُّخُط-

مترادف (السخْط) است.

=السَّخَط-

مترادف (السخط) است.

=سَخُفَ-

- سُخْفاً و سَخَافَةً: كم خرد شد،- الغَزْل: ريسمان باريك شد،- السِّقَاءُ: مشك پاره شد.

=سَخَّفَ-

تَسْخِيفاً هُ: او را تسخيف كرد و به كم خردى نسبت داد.

=السُّخْف-

سُستى خرد.

=السَّخْف-

مترادف (السخْف) است، زندگى ناچيز و سخت.

=السُّخْفَة-

سبك مغزى، لاغرى و ناتوانى.

=السَّخْفَة-

مترادف (السخْفَة) است.

=السَّخْل-

ج سُخَّل و سُخَّال: ناتوان، ضعيف،- مِنَ الْقَوم: مرد پست و رذل از آن قوم.

=السَّخْلَة-

ج سَخْل و سِخَال و سُخْلان و سِخَلة (ح):

=سخم-

=السخم-

=السخماء-

=السخمة-

=سخن-

=السخن-

=السخنان-

=السخنة-

=سخو-

=السخونة-

=سخي-

=السخي-

=السخية-

=السخيف-

=السخيمة-

=السخين-

=السخينة-

=سد-

=السد-

=سدى-

=السدى-

=السداة-

=و در زبان متداول به آن (مدة) گويند،-

=السداجة-

=السداد-

=السدادة-

=السدار-

بچه ى گوسفند، برّه.

=سَخَّمَ-

تَسْخِيماً [سخم] اللحمُ: گوشت گنديد و بد بوى شد،- اللّهُ وَجْهَهُ: خداوند روى او را سياه كند،- هُ بصَدرِهِ: او را خشمگين ساخت،- الْمَاءَ: آب را به جوش آورد،- تِ المَرْأَةُ وَجْهَهَا عِندَ العَامّة: آن زن از فرط اندوه چهره ى خود را با زغال سياه كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=السَّخَم-

سياهى.

=السَّخْمَاء-

مؤنث (الأَسْخَم) است.

=السُّخْمَة-

سياهى، كينه، خشم.

=سَخَنَ-

- سُخُونَةً و سَخَانَةً و سَخَناً و سُخْناً و سُخْنَةً:

گرم يا داغ شد،- الرَّجُلُ: آن مرد تب كرد و خوب شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- سَخْناً هُ بِالضَّرْبِ: او را كتك سخت و دردمند زد.

=سَخِنَ-

- سُخُونَةً و سَخَانَةً و سَخَناً و سُخْناً و سَخْنَةً: آن چيز گرم يا داغ شد،- سَخَناً و سُخُوناً و سُخْنَةً تْ عينُهُ: چشم او گرم شد. اين واژه ضدّ (قَرَّت) است.

=سَخُنَ-

- سُخُونَةً و سَخَانَةً و سَخَناً و سُخْناً و سُخْنَةً:

داغ و گرم شد.

=سَخَّنَ-

تَسْخِيناً الشي ءَ: آن چيز را داغ كرد.

=السُّخْن-

داغ، گرم.

=السَّخْن-

گرما، گرمى، تب.

=السُّخْنَان-

به معناي (الحَارّ) است.

=السَّخْنَان-

به معناي (الحارّ) است.

=السَّخَنَان-

به معناي (الحارّ) است.

=السُّخْنة-

مترادف (السَّخْن) است.

=السَّخْنَة-

مترادف (السَّخْن) است.

=السِّخَنَة-

مترادف (السَّخْن) است.

=السَّخَنَة-

مترادف (السَّخْن) است.

=سَخُوَ-

- سَخاً و سَخَاءً و سَخَاوَةً و سُخُوّاً و سُخُوَّةً [سخو]: آن مرد بخشنده شد.

=السُّخُونَة-

گرمى، تب.

=سَخِيَ-

- سَخاً و سَخَاءً و سَخَاوَةً و سُخُوّاً و سُخُوَّةً [سخو]: بخشنده و سخاوتمند شد.

=السَّخِيّ-

ج أَسْخِيَاء و سُخَوَاء [سخو]: بخشنده.

=السَّخِيَّة-

ج سَخَايا و سَخِيَّات: مؤنث (السَّخِيّ) است.

=السَّخِيف-

نادان، گول؛ «رَجُلٌ سَخِيفٌ»:

مرد نادان و سبك؛ «سَخِيفُ العقل»: كم عقل، سست خرد؛ «رَأيٌ سَخِيفٌ»: رأى نادرست؛ «ثوبٌ سَخِيفٌ»: جامه ى نازك و سست بافت؛ «سَحابٌ سَخيفٌ»: ابرى نازك.

=السَّخِيمَة-

ج سَخَائِم: كينه توزى، مترادف (الضَّغِينَة) است.

=السَّخِين-

آنچه كه نه گرم باشد و نه سرد، ولرم؛ «بَكَى بِدَمْعٍ سَخِين»: گريه ى سختى كرد.

=السِّخِّين-

ج سَخَاخِين: بيل، چاقو يا كارد قصاب، دسته ى گاو آهن؛ «ماءٌ سِخِّين»:

آب گرم؛ «ضَرْبٌ سِخِّين»: ضربه ى دردناك.

=السَّخِينَة-

غذاى گرم، غذائى است كه از آرد سازند.

=سَدَّ-

- سَدّاً [سدّ] الإناءَ: ظرف را بست. اين واژه ضد (فَتَحَهُ) است،- الثُّلْمةَ: روى شكاف را بست،- الْبَابَ: درب را بست،– سَدَداً و سَدَاداً: راست و درست شد،- الشي ءُ: آن چيز راست و استوار شد.

=السَّدّ-

ج أَسْدَاد و سُدُود [سدّ]: حاجز يا عايق ميان دو چيز، كوه،- ج سُدُود: ابر تيره و سياه كه جلوى افق را بگيرد،- ج سِدَدَة:

دره اى كه در آن شن و سنگريزه ها باشد و آب تا مدتى در آن مى ماند، دره ى مطلق، سايه.

=السَّدّ-

ج أَسْدَاد و سُدُود [سدّ]: سدّ، حاجز يا عايق ميان دو چيز، كوه؛ «السَّدّ الدحرُوج» (ا ع): در اصطلاح نظامى بمعناى سدّى است كه بتوان جاى آن را عوض كرد،- ج اسِدّة: عيب و نقص مانند كورى.

=السِّدّ-

سخن درست و سنجيده،- ج سُدُود:

سدّى كه بر رودخانه بندند تا آب در پشت آن جمع شود. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=سَدَى-

- سَدْياً [سدي] الثوبَ: تارهاى جامه را راست كرد.

=سَدَّى-

تَسْدِيَةً الثوبَ: تارهاى جامه را راست و درست كرد،- الأَرضَ: زمين را نمناك كرد،- اليهِ: به او احسان و نيكوئى كرد،- اليهِ معروفاً: به او خدمتى نيكو كرد.

كرد.

=السُّدَى-

[سدي]: «سُدًى»: بيهوده، بى فايده، باطل؛ «ذَهَبَ تَعَبُهُ سُدًى»: زحمات و كوششهاى او به هدر رفت و نتيجه نگرفت.

=السَّدَى-

[سدي] من الثوب: تارهاى كشيده ى جامه. اين واژه بر خلاف (اللَّحمة) است كه در زبان متداول به آن (مَدَّة) گويند،- ج اسْدِيَة: تَرِي، شبنم، انگبين؛ «سَدًى»:

بى فايده، بيهوده.

=السَّدَاة-

ج أَسْدِيَة [سدي] من الثوبِ: تار جامه.

اين واژه خلاف (اللَّحمة) است بمعناى پود.

=و در زبان متداول به آن (مَدَّة) گويند،- (ز): قسمت نركى شكوفه كه تركيبى از مئبر و خيط است كه با آن در پيوند زدن گياهان بكار مى رود.

=السَّدَاجة-

مترادف (السَّذَاجَة) است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السُّدَاد-

[سدّ] (طب): بيمارى گرفتگى مجاري بينى كه باعث سختى تنفس مى شود.

=السَّدَاد-

[سدّ]: هوشيارى و درستى و راستى،- عِند العَامة: و در زبان متداول بمعناى پرداخت بدهى يا وام مى باشد.

=السِّدَاد-

[سدّ]: آنچه كه با آن چيزى را بندند، شيرى كه در پستان ماده شتر خشك و مجراى آن بسته شده باشد.

=السَّدَّاد-

[سدّ]: «رجُلٌ سَدَّادٌ»: مرد آراسته و درست و راست.

=السِّدَادَة-

[سدّ]: آنچه كه با آن چيزى را بندند يا پوشانند مانند سر بطرى.

=السِّدَار-

پرده مانند كه در ميان چادر نصب كنند.

=السَّدَّار-

فروشنده ى برگ سدر.

=سداس-

=السداسي-

=السدافة-

=السدان-

=السدانة-

=السدة-

=سدح-

=سدد-

=السدد-

=سدر-

=السدر-

=السدرة-

=سدس-

=السدس-

=سدف-

=السدف-

=السدفاء-

=السدفة-

=سدل-

=السدل-

=سدم-

=السدم-

=السدمان-

=سدن-

=السدوس-

=سدي-

=السدية-

=السديح-

=السديد-

=السدير-

=السديري-

=السديس-

=السديفة-

=سُدَاس-

؛ «جاؤوا سُدَاسَ»: شش نفر شش نفر آمدند. اين واژه غير منصرف است.

=السُّدَاسِيّ-

شش تائي يا آنچه كه شش قسمت داشته باشد، واژه اى كه داراى شش حرف باشد مانند (زَنْجَبيل)،- (ه):

شكل شش ضلعى.

=السِّدَافَة-

پرده، پوشش.

=السَّدَّان-

سندان آهنگر يا كفاش. درست اين كلمه (السَّنْدان) است.

=السِّدَانَة-

«سِدَانَةُ الكعبةِ»: خدمتگزارى كعبه ى معظمه، پرده دارى و درباني خانه ى كعبه.

=السُّدَّة-

ج سُدَد [سدّ]: درب خانه، رواق اطراف خانه، مترادف (السَّدَاد) است صندلى سخنران، منبر، رتبه و مقام و منصب؛ «جَلَسَ فُلانٌ فى سُدَّة الوزَارة»: فلانى در منصب وزارت قرار گرفت.

=سَدَحَ-

- سَدْحاً هُ: او را بر زمين افكند، سر او را بريد و بر زمين انداخت، او را كشت،- بِالْمكانِ: در آن مكان اقامت كرد.

=سَدَّحَ-

تَسْدِيحاً هُ: او را كشت.

=سَدَّدَ-

تَسْدِيداً [سدّ] الرُّمْحَ: نيزه را راست كرد،- البُنْدُقِيَّةَ الى الصَّيْدِ: تفنگ را براى شكار آماده كرد،- هُ: او را به راه راست ارشاد كرد،- الدَّيْنَ: بدهي را پرداخت.

=السَّدَد-

[سدّ]: آنچه كه محكم و استوار باشد، راستى و درستى و استقامت.

=سَدَرَ-

- سَدْراً و سُدُوراً الشعَرَ: موى را فرو هشت،- الثَّوبَ: جامه را شكاف داد، جامه را فرو افكند،- الرجُلُ فى البِلادِ: به سير و سياحت در شهرها پرداخت و بازگشتى نداشت.

=سَدِرَ-

- سَدَراً و سَدَارَةً: سرگردان شد، به آنچه كه ميكرد اهميت نميداد، البِعيرُ: چشم شتر از سختى گرما حيرت زده شد.

=السِّدْر-

ج سُدُور (ن): درخت كنار. نام ديگر آن (النبْق) است.

=السَّدِر-

دريا، سرگردان، حيرت زده.

=السِّدْرة-

ج سِدْرَات و سِدِرَات و سِدَرَات و سِدَر (ن):

واحد (السِّدْر) است.

=السَّدِرَة-

زن سرگردان؛ «ناقةٌ سَدِرَة»: ماده شتر سالمند.

=سَدَسَ-

- سَدْساً القومَ: ششمين نفر آن قوم شد، يك ششم مال آنها را گرفت.

=سَدَّسَ-

تَسْدِيساً الشي ءَ: آن چيز را شش ركنى و مانند آن كرد.

=السُّدْس-

ج أَسْدَاس: جزئى از شش؛ «هو يَضرِبُ اخْماساً لأَسْدَاسٍ»: او در كار خدعه و فريب مى كوشد.

=السِّدْس-

شتران را پس از پنج روز بازداشت از آب در روز ششم آب دهند.

=السُّدُس-

ج أسْدَاس: مترادف (السُّدْس) است.

=سَدَفَ-

- سَدْفاً الحجابَ: پرده را انداخت.

=السَّدَف-

ج أَسْدَاف: تاريكى.

=السَّدْفَاء-

مؤنث (الأَسْدَف) است.

=السُّدْفَة-

تاريكى، درب، پرده ى پشت درب براى جلوگيرى از باران.

=السَّدْفَة-

مترادف (السَّدَف) است.

=سَدَلَ-

- سَدْلًا الشعَرَ أو الثوبَ: موى را فروهشته كرد، دامن جامه را كشانيد و فراخ كرد،- الثوبَ: پايين جامه را شكافت،- فى البِلادِ: در شهرها به سفر پرداخت.

=سَدِلَ-

- سَدَلًا: آن چيز كج شد.

=سَدَّلَ-

تَسْدِيلًا الشعَرَ أو الثوبَ: موى را فروهشته كرد و دامن را كشانيد و گسترده شد.

=السُّدْل-

ج أَسْدَال و سُدُول و أَسْدُل: پرده؛ «ارْخى الليلُ سُدُولَهُ»: شب تاريكى را گسترده كرد.

=السِّدْل-

ج أَسْدَال: گردن بند دراز كه به سينه رسد،- ج اسْدَال و سُدُول و اسْدُل: پرده، پوشش؛ «ارخَى الليلُ سُدُولَهُ»: شب تاريكى خود را گسترانيد.

=سَدَمَ-

- سَدْماً البابَ: درب را بست.

=سَدِمَ-

- سَدَماً: اندوهگين و خشمگين شد،- المَاءُ: رنگ آب تيره شد و بر روى آن طحلب يا خزه نشست و در آن خاك و جز آن ريخته و از ديد پنهان شد،- بِالشّي ءِ:

بر آن چيز ثبات و پشت كار ورزيد.

=سَدَّمَ-

تَسْدِيماً الماءَ طُولُ عهدِهِ: درازى زمان و كهنگى آن رنگ آن را دگرگون كرد.

=السُّدْم-

«ماءٌ سُدْمٌ» ج مياهٌ سُدْمٌ و أَسْدَامٌ و سِدَامٌ:

آبى كه رنگ آن دگرگون و بر اثر قدمت و طول زمان زير خاك رفته باشد.

=السَّدُم-

«ماءٌ سَدُمٌ» ج مياهٌ سُدْمٌ و أَسْدَامٌ و سِدَامٌ:

مترادف (ماءٌ سُدْمٌ) است.

=السَّدَم-

اندوه همراه با پشيمانى، خشم همراه با اندوه؛ «ماءٌ سَدَمٌ» ج مياهٌ سُدْمٌ و اسْدَامٌ و سِدامٌ: بمعناى (سُدْمٌ) است.

=السَّدِم-

«ماءٌ سَدِمٌ» ج مياهٌ سُدْمٌ و أَسْدَام و سِدَامٌ:

مترادف (سُدْمٌ) است.

=السَّدْمَان-

آنكه اندوهگين و خشمگين و پشيمان باشد.

=سَدَنَ-

- سَدْناً و سَدَانَةً: خدمتگزار كعبه يا بتخانه شد، دربان يا پرده دار شد.

=السُّدُوس-

مترادف (الطَّيْلَسَان) است.

بمعناى ردا يا جُبّه ى سبز رنگ.

=السَّدُوس-

به معناى (السُّدُوس) است.

=سَدِيَ-

- سِدًى [سدي] تِ الأرضُ أو الليلةُ:

شبنم زمين يا شب بسيار شد.

=السَّدِيَة-

[سدي]: «أرضٌ أو ليلةٌ سَدِيَةٌ»: زمين يا شبى كه شبنم آنها فراوان شده باشد.

=السَّدِيح-

آنكه بر پشت افتاده باشد.

=السَّدِيد-

[سدّ]: محكم و استوار و حق طلب.

=السَّدِيرْ-

نام رودخانه ايست نزديكى شهر حيره، نام سرزمينى است در يمن، گياه؛ «سَدِيرُ النَّخْل»: نخلستان.

=السَّدِيرِيّ-

منسوب به (السَّدِير) در يمن است؛ «البرود السَّدِيريّة»: بردهاي سد يرى يمنى.

=السَّدِيس-

ج سُدْس: يك ششم، آنچه كه از شش قسمت تركيب شده باشد، گوسفند شش ساله.

=السَّدِيفَة-

ج سَدَائِف: شتر فربه.

=السديل-

=السديم-

=السذائق-

=السذاب-

=السذاجة-

=السذق-

=سر-

=السر-

=سرا-

=سرى-

=السرى-

=السراء-

=السراب-

=السراة-

=السراج-

=السراجة-

=السراح-

=السراد-

=السرادق-

=السرار-

=السرارة-

=السراط-

=السراطي-

=السراف-

=السراق-

=السراقة-

=السَّدِيل-

ج سُدَل و أَسْدَال و سَدَائِل: پرده اى كه در جلوى شكاف چادر يا خيمه آويزند يا پرده ى حجله و اطاق عروس، پرده اى كه بر روى كجاوه آويزند، پرده ى سينما كه بر آن عكس و تصاوير سينمائى را نشان دهند.

=السَّدِيم-

ج سُدُم: مِه يا مِه رقيق و نازك،- (فك): ستارگان آسمانى كم نور يا مجموعه ى ستارگان ابرى،- ج سِدَام:

آنكه زبانزد مردم باشد، مرد بلند آوازه.

=السُّذَائِق-

(ح): باز شكارى. اين واژه فارسى است.

=السَّذَاب-

(ن): گياه سداب كه از تيره ى گياهى سدابيهاست. اين گياه بسيار خوشبو است و داراى شكوفه هائى ريز است. و در اروپا و آسيا كشت مى شود. اين گياه بعضى از فوائد پزشكى دارد ولى استعمال و بكار بردن آن خطرناك است.

=السَّذَاجة-

سادگى، حسن نيت.

=السَّذَق-

جشن سده كه ويژه ى ايرانيان است. اين واژه فارسى است.

=سَرَّ-

- سُرُوراً و مَسَرَّةً و سُرّاً و سُرَّى و تَسِرَّةً [سرّ] هُ: او را شادمان و شگفت زده كرد،- سَرّاً فُلاناً: با شاخه هاى ريحان به وى درود و شادباش گفت، بر ناف او نيزه زد،- الصَّبِيَّ: ناف كودك را بريد،– سَرّاً: از درد ناف ناليد.

=سُرَّ-

سُرُوراً: خوشحال و شادمان شد،- الصبِيُّ: ناف كودك پس از تولد بريده شد.

=السُّرّ-

به معناى (السُّرور) است،- ج أَسِرَّة:

بند ناف كودك كه پزشك يا قابله آنرا مى بُرد،- ج اسْرَار و جج اسَارِير: خط كف دست يا پيشاني.

=السِّرّ-

ج أَسْرَار [سرّ]: راز؛ «سِرّاً»: پنهاني، خالص چيزى، بهترين چيزى، سرزمين نيكو و پُر بركت، اصل، ميان، دامنه ى دره،- فى العُرفِ المَسِيحيّ: و در اصطلاح مسيحيان آئين مذهبى است كه حضرت مسيح آنرا وضع كرده تا نعمت غير محسوس را افزون كند؛ «سِرُّ التثْلِيث»: راز مقدس اقانيم سه گانه نزد مسيحيان است؛ «سِرُّ التجَسُّدِ»: راز تجسّدِ حضرت مسيح در احشاء حضرت مريم است نزد مسيحيان،- ج اسِرَّة: مغز و باطن هر چيزى،- ج اسْرَار و جج اسَارير بمعناى (السر) و روش و طريقه است.

=سَرَا-

- سَرْواً و سَرَاوَةً و سَرًا و سَرًى و سَرَاءً [سرو]: آن مرد داراى مروت و بخشندگى شد.

=سرَى-

- سُرًى و سَرْيَةً و سُرْيَةً و سِرَايَةً و سَرَياناً و مَسْرًى [سري]: بهنگام شب به راه افتاد،- بهِ: او را به شب راه برد،- الهَمُّ: غم و اندوه رفت،- الدّمُ فى العروق: خون در رگها روان شد،- عِرْقُ الشَّجرةِ: ريشه ى درخت در زمين گسترده شد.

=سَرَّى-

تَسْرِيَةً [سري] قائدُ الجيشِ: فرمانده لشكر گروه را بسيج كرد،- عنهُ او عَن قَلْبِهِ: اندوه را از او يا از دل او بيرون كرد.

=السُّرَى-

[سري]: مص، راه پيمودن در شب؛ «ابنُ السُّرَى»: مسافر شب.

=السَّرَّاء-

[سرّ]: شادمانى و فراخ زندگى.

اين واژه متضاد (الضَّرَّاء) است؛ «هو صديق لهم فى السَّرَّاء و الضَّرَّاء»: او بهنگام فراخ و سختى دوست آنهاست، نيزه ى ميان تهى، جلگه؛ «ارْضٌ سَرَّاء»: سرزمين نيكو و فراخ.

=السَّرَّاء-

[سري]: آنكه در شبانگاه بسيار راهپيمائى كند.

=السَّرَاب-

سراب، اين واژه ضرب المثل دروغ و فريب است؛ «هو اخْدَعُ مِنَ السَّراب»:

او فريبكارتر از سراب است.

=السَّرَاة-

ج سَرَوَات [سرو]: پُشت يا كمر، بلند شدن روز،- منَ الطَّرِيق: قسمت بالا و ميانه ى راه؛ «سَرَواتُ القومِ»: بزرگان و رؤساى قوم.

=السَّرَاة-

[سري]: بالاى هر چيزى؛ «سَرَاةُ الْجَبَلِ»: بالاى كوه؛ «سَرَاةُ الضُّحَى»: آغاز چاشت.

=السِّرَاج-

ج سُرُج: چراغ، چراغ نفتى كه وسيله ى فتيله روشن مى شود؛ «سِرَاجُ اللَيْلِ» (ح): كرم شب تاب. نام ديگر آن (الحُباحِب) است.

=السَّرَّاج-

دروغگو، سازنده ى زين اسب يا پالان.

=السِّراجَة-

زين سازى.

=السَّرَاح-

اسم است از (التسْريح)؛ «اطْلَقَ سَرَاحَهُ»: او را رها كرد، آزاد كرد.

=السَّرَاد-

تشنگى درخت ميوه كه باعث خشكى و پژمردگى شود.

=السِّرَاد-

آنچه كه با آن سوراخ كنند، مته، درفش.

=السَّرَّاد-

زره ساز.

=السُّرَادِق-

ج سُرَادِقات: سراپرده كه در حياط خانه نصب كنند، خيمه، چادر، غبار يا دود كه بر چيزى احاطه كند.

=السَّرَار-

[سرّ]: بهترين نژاد؛ «سَرَارُ الوادِي»:

بهترين جاى دره؛ «سَرَارُ الشهرِ»: آخرين شب ماه.

=السِّرَار-

[سرّ]: خطهائى كه در پيشانى يا كف دست مى باشد، بطور كلى بر خطوط اطلاق مى شود؛ ج اسِرَّة،- مِن الشَّهرِ: آخرين شب ماه.

=السَّرَارَة-

[سرّ]: خلوص و پاكى،- ج سَرَار:

گزيده و بهترين نسب، پهنه ى دره؛ «سَرَارَة الشي ءِ»: نيكوترين چيز و خالص آن؛ «سَرَارَةُ العَيشِ»: بهترين و نيكوترين زندگى.

=السُّرَاط-

من السيوف: شمشير برنده.

=السِّرَاط-

راه آشكار.

=السَّرَّاط-

پُر خور.

=السُّرَاطِيّ-

شمشير برنده، آنكه با شتاب غذا خورد و آنرا بلعد، پر خور.

=السَّرَاف-

تغذيه كرم از برگ درخت.

=السَّرَّاق-

اسم مبالغه ى (السَّارق) است به معناى بسيار دزد.

=السُّرَاقة-

اموال مسروقه كه به دزدى رفته باشد.

=السَّرَّاقَة-

في اصطلاح النجَّارين: در اصطلاح نجّاران به معناى ارّه ى كوچك است كه

=السرايا-

=السراية-

=سرأ-

=سرب-

=السرب-

=السربال-

=السربة-

=سربل-

=السرة-

=السرتيفيكا-

=سرج-

=السرج-

=السرجن-

=السرجون-

=السرجين-

=سرح-

=السرح-

=السرحال-

=السرحان-

=السرحانة-

=السرحة-

=السرحوب-

=سرد-

=السرد-

لبه اى بسان تيغ دارد.

=السَّرَايا-

ج سَرَايَات: مترادف (السَّرَاية) بمعناى سراي است. اين واژه فارسى است.

=السَّرَايَة-

ج سَرَايَات: جاى ادارات دولتى، دربار شاه. اين واژه فارسى است.

=سَرَأَ-

- سَرْاً [سرأ] تِ الجرادةُ أو السمكةُ أو الضبَّة:

ملخ يا ماهي يا سوسمار تخم ريزى كرد.

=سَرَّأَ-

تَسْرِئَةً [سرأ] تِ الجرادةُ أو السمكةُ أو الضبَّة:

ملخ يا ماهي يا سوسمار تخم ريزى كرد.

=سَرَبَ-

- سُرُوباً الماءُ: آب روان شد،- الرجُلُ: آن مرد به راه خود رفت،- تِ الابِلُ: شتران براى چرا رفتند.

=سَرِبَ-

- سَرَباً الإناءُ: آنچه كه در ظرف بود روان شد،- الماءُ مِن الإنَاءِ: آب از ظرف روان شد.

=سُرِبَ-

بر اثر دود گداخته ى نقره كه داخل بينى او شد سرگيجه گرفت.

=سَرَّبَ-

تَسْرِيباً القِرْبةَ: مشك را پر از آب كرد،- الماءَ مِنَ الإناءِ: آب را از ظرف روان ساخت،- الإبلَ: شتران را دسته دسته روان كرد،- اليَّ الأَشياءَ: آن چيزها را يكى يكى به من داد،- الحافِرُ: سُم در زمين از راست و چپ حفره ايجاد كرد،- الرحُلُ: آن مرد به خانه برگشت.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=السَّرْب-

ستور، روبرو، راه، سينه.

=السِّرْب-

ج أَسْرَاب: دِل، راه، نخلستان، گله ى آهو و پرندگان و جز آنها؛ «سِرْبٌ من الطّائِرات»: يك اسكادران هواپيما.

=السَّرَب-

ج أَسْرَاب: كانال آب، آبى كه از مشك روان باشد، حفره يا غار كه در زيرزمين باشد، سوراخ جانوران وحشى.

=السَّرِب-

آبِ روان؛ «مَزَادَةٌ سَرِبَةٌ»: مشكى كه از آن آب چكه كند.

=السِّرْبَال-

ج سَرَابِيل [سربل]: پيراهن يا هر پوششى.

=السُّرْبَة-

ج سُرْب: گلّه و دسته از آهوان و اسبان و جز آنها، زنبورها، رديف درختان انگور، راه و روش، موى ميانه سينه تا شكم.

=سَرْبَلَ-

سَرْبَلَةً [سربل] هُ: بر او جامه پوشانيد.

=السُّرَّة-

ج سُرَّات و سُرَر [سرّ] (ع ا): ناف كه در ميان شكم قرار دارد، منفذ تغذيه ى جنين در رحم؛ «سُرَّةُ الوَادِي»: ميان درّه، بهترين جاى درّه؛ «سُرَّة الحوضِ»: جاى گرد آمدن آب در تهِ حوض؛ «سُرَّةُ البلدِ»: مركز شهر؛ «سُرَّةُ الْفَرَس» (فك): نام ستاره ايست در آسمان؛ «امْرَأَةٌ سُرَّةٌ»: زنى كه مردم را شاد كند.

=السَّرَّة-

يك دسته ريحان.

=السِّرْتِيفِيكا-

به واژه ى (الشَّهَادةُ الابْتِدَائيَّة) مراجعه شود.

=سَرَجَ-

- سَرْجاً: دروغ گفت،- تِ المرأَةُ شَعْرَها: آن زن موى سر خود را بافت.

=سَرِجَ-

- سَرَجاً: دروغ گفت، زيباروى شد.

=سَرَّجَ-

تَسْرِيجاً الحديثَ: سخن را جعل كرد و به دروغ گفت،- الشَّي ءَ: آن چيز را نيكو كرد،- هُ اللّهُ: خداوند او را توفيق دهد،- الشعَرَ: موى را بافت،- الثوبَ:

جامه را قبل از دوختن كوك زد. اين تعبير در زبان متداول رايج است و فصيح آن (شَرَّج) با حرف شين مى باشد.

=السَّرْج-

ج سُرُوج: پالان ستور و بيشتر بر زين اسب اطلاق مى شود.

=السِّرْجِن-

سرگين، زباله. اين واژه فارسى است.

=السِّرْجُون-

سرگين، زباله. اين واژه فارسى است.

=السِّرْجِين-

سرگين، زباله. اين واژه فارسى است.

=سَرَحَ-

- سَرْحاً و سُرُوحاً تِ المواشي: چهار پايان به چرا رفتند،- السَّيلُ: سيل به آرامى و آسانى روان شد،- سَرْحاً المَوَاشيَ:

چهارپايان را به چرا فرستاد،- هُ: او را رها كرد، فرستاد،- ما في صَدْرِهِ: آنچه در سينه داشت بيرون ريخت.

=سَرِحَ-

- سَرَحاً الرجلُ: آن مرد پي كار خود روان شد.

=سَرَّحَ-

تَسْرِيحاً المواشيَ: ستوران و چهارپايان را به چرا فرستاد،- الْقَومَ: آن قوم را رها كرد و آزاد نمود،- الجُنُودَ: سربازان را مرخص كرد و به خانه هايشان برگردانيد،- الزوْجَةَ: زن را طلاق داد،- الشعَرَ: موى سر را شانه كرد،- الأَمْرَ: آن كار را آسان كرد،- اليهِ رَسُولًا: به سوى او نماينده و پيام آورى فرستاد،- اللّهُ فُلاناً لِلْخَيرِ: خداوند او را در كارهاى خير موفق گرداند،- عنهُ: او را دلگرم و آسوده خيال كرد، ويرا رهائى داد.

=السَّرْح-

مص،- ج سُرُوح: ستور، چارپا، حياط خانه، درختِ بلند، درختى كه خار نداشته باشد.

=السُّرُح-

«خيلٌ أَو ناقةٌ سُرُحٌ»: اسب يا ماده شترى كه تُند و آرام راه پيمايد؛ «مِشْيةٌ سُرُحٌ»: راه رفتن آرام و آسان؛ «عَطَاءٌ سُرُحٌ»:

بخشش فورى.

=السِّرْحَال-

(ح): گرگ.

=السِّرْحَان-

ج سِرَاح و سَرَاحٍ و سَرَاحِين (ح):

گرگ،- (ح): شير، ميان حوض؛ «ذَنَبُ السِّرْحَان»: فجر كاذب، صبح كاذب.

=السِّرْحَانة-

(ح): مؤنث (السرْحَان) است.

=السَّرْحَة-

واحد (السرْح) است،- (ح): ماده الاغ جوان كه هنوز باردار نشده است.

=السُّرْحُوب-

ج سَرَاحِيب (ح): شغال، بلند قدى كه اندام وى متناسب باشد.

=سَرَدَ-

- سَرْداً و سِرَاداً الدرعَ: زره را بافت و ساخت،- الجلدَ: چرم يا پوست را سوراخ كرد،- الشي ءَ: آن چيز را سوراخ كرد،- الحَديثَ او القَراءَةَ: سخن يا خواندن را خوب ادا كرد،- الصّومَ: پياپي روزه گرفت،- الكتابَ: كتاب يا نامه را با شتاب خواند،- سَرَداً: پياپي روزه گرفت.

=سَرِدَ-

- سَرَداً: روزه ى خود را پياپي گرفت.

=سَرَّدَ-

تَسْرِيداً النخلُ: درخت نخل از بى آبى پژمرده شد،- الأَدِيمَ و نحوَهُ: چرم و مانند آنرا سوراخ كرد و درز آنرا دوخت.

=السَّرْد-

مص، اسم است براى هر زره يا

=السرد-

=السرداب-

=سردق-

=السردين-

=سرر-

=السرر-

=السرسام-

=سرط-

=السرط-

=السرطان-

=خرچنگ،- النهري (ح): گونه ى ديگرى از جانوران قشرى است و تفاوت آن با خرچنگ داشتن دم دراز است. اين جانور را بعلت داشتن گوشت لذيذ شكار مى كنند،- (فك): نام برج سرطان است در آسمان،-

=السرطة-

=السرطيط-

=سرع-

=السرع-

=سرعان-

=السرعان-

=السرعة-

=السرعونة-

=السرغاسو-

=السرغوس-

=سرف-

=السرف-

=السرفة-

=سرق-

=السرقة-

حلقه اى.

=السَّرَد-

مص، تتابع، پياپى.

=السِّرْدَاب-

ج سرادِيب: سرداب، ساختمان زيرزمينى، راهرو زيرزمينى،- (ا ع): دژ يا قلعه يا پناهگاه كه براى جلوگيرى از بمبها سازند.

=سَرْدَق-

سَرْدَقَةً البيتَ: در خانه سراپرده ساخت و نصب كرد.

=السَّرْدِين-

(ح): گونه اى ماهى ريز است از تيره ى صابوغيها كه با نمك و روغن زيتون تهيه مى شود، ساردين. اين واژه فرانسه است.

=سَرَّرَ-

تَسْرِيراً [سرّ] هُ: او را شادمان كرد.

=السُّرُر-

[سرّ]: آن قسمت از ناف كودك كه وسيله ى قابله بريده مى شود، خطهاى كف دست و پيشاني.

=السَّرَر-

مترادف (السرُر) است، ميان تهى يا تو خالى بودن چيزى، آخرين شب ماه كه ديده مى شود.

=السَّرْسَام-

بيمارى سرسام كه بر اثر آن تب و سرگيجه پديد آيد. مننژيت. اين واژه فارسى است.

=سَرَطَ-

- سَرَطاً و سَرَطَاناً الشي ءَ: آن چيز را بلعيد.

=سَرِطَ-

- سَرَطاً و سَرَطَاناً الشي ءَ: مترادف (سَرَطَهُ) است.

=السُّرَط-

مرد پُرخور، آنكه با شتاب چيز خورد يا بلعد.

=السَّرَطَان-

[سرط]: اسب تندرو،- (ح):

جانورى است از تيره ى قِشريها به گونه هاى متعدد و اغلب در كناره هاى دريا و بعضى از آن در آبهاى شيرين زندگى مى كنند و بسيارى از آنها را ميخورند و در زبان متداول بر آن (السلْطَعُون) اطلاق مى شود.

=خرچنگ،- النَّهْرِيّ (ح): گونه ى ديگرى از جانوران قشرى است و تفاوت آن با خرچنگ داشتن دم دراز است. اين جانور را بعلت داشتن گوشت لذيذ شكار مى كنند،- (فك): نام برج سرطان است در آسمان،- (طب): گونه اى بيمارى است كه در بدن انسان بسان خرچنگ ريشه مى دواند. سرطان.

=السُّرَطَة-

مترادف (السُّرَط) است.

=السِّرْطِيط-

مترادف (السُّرَط) است.

=سَرعَ-

- سُرْعَةً و سِرَعاً و سَرَعاً و سِرْعاً و سَرْعاً و سَرَاعَةً:

شتاب كرد، با شتاب رفت. اين واژه ضد (بَطُؤَ) است.

=سَرُعَ-

- سُرْعَةً و سِرْعاً و سَرَعاً و سِرْعاً و سَرْعاً و سَرَاعةً:

شتابان شد، سرعت بخرج داد. اين واژه متناقض (بَطُؤَ) است.

=السَّرْع-

ج سُرُوع: شاخه ى نرم و تازه ى درخت انگور يا هر شاخه و چوب نرم و مرطوب است.

=السِّرْع-

چرم زين.

=سُرْعَانَ-

[سرع]: اسم فعل و مبنى بر فتح است بمعناى (اسْرِعْ): شتاب كن؛ «سُرْعَانَ القومُ»: اى قوم سرعت بخرج دهيد. و گاهى معناى تعجب را ميرساند مانند (لَسُرْعَانَ مَا فَعَلْتَ): چقدر با سرعت كار را انجام دادى.

=سَرْعَانَ-

مترادف (سُرْعانَ) است؛ «سَرْعانُ القومِ او الخيلِ»: پيشقراولان قوم يا اسبان.

=سِرْعَانَ-

مترادف (سُرْعانَ) است.

=السَّرَعَان-

«سَرَعَانُ القومِ أو الخيلِ»: آغازگران يا پيشقراولان قوم يا اسبان.

=السُّرْعَة-

عجله، شتاب، سرعت.

=السُّرْعُونَة-

(ح): حشره ايست سبز رنگ به گونه اى عجيب از تيره ى راستبالان. اين حشره در مناطق معتدل و گرم زندگى مى كند و بر روى شاخه هاى درختان بدون جنبيدن مى نشيند تا حشرات ديگر را شكار كند.

=السَّرْغَاسُو-

(ن): سبزه ها و خزه هاى تيره رنگ از تيره ى (فَوْقَسِيّات) است كه در كناره هاى درياهاى گرم بويژه استراليا مى رويد. و نيز مجموعه اى از اين گياهها با حركت موجهاى دريا به سواحل درياى اتلانتيك كشانيده شده و بر روى آبها مى رويد.

=السُّرْغُوس-

(ح). گونه اى ماهى است از رسته ى (قَرْحِيّات) كه در سواحل درياى مديترانه وجود دارد.

=سَرَفَ-

- سَرْفاً تِ السرْفَةُ الشجرةَ: كرم برگ درخت را خورد،- تِ الأُمُّ وَلَدَهَا: مادر با شير دادن بسيار به كودكش باعث ناراحتى معده ى او شد.

=سَرِفَ-

- سَرَفاً الطعامُ: غذا به گونه اى كه در آن كرم افتاده باشد خورده شد،- الأَمْرَ: در آن كار غفلت ورزيد، نادانى كرد، اشتباه كرد،- الْقَومَ: آن قوم را بهنگام عطا فراموش كرد.

=السَّرَف-

خطا، اشتباه، ضدّ (القَصْد) است، تجاوز از حد و اعتدال، زياده روى.

=السَّرِف-

«سَرِفُ الفؤَادِ»: غافل و بى خبر؛ «سَرِفُ العَقْلِ»: كم خرد و نادان.

=السُّرْفَة-

(ح): حشره ايست سرخ رنگ با سري سياه كه در داخل چوب يا شاخه رخنه مى كند و در آن مى ميرد؛ «السُّرْفة او الأُسْرُوع» (ح): كِرم يا كرم ابريشم كه از برگهاى درختان و ميوه ها تغذيه مى كند و اغلب زيان آورند. بجز آن رسته كه سازنده ى ابريشم است.

=السَّرِفَة-

«أَرضٌ سَرِفَةٌ»: زمينى كه در آن كرم و حشرات فراوان باشد.

=سَرَقَ-

- سَرَقاً و سَرِقاً و سَرَقَةً و سَرِقَةً و سَرْقَاناً منه الشي ءَ و سَرَقَهُ الشي ءَ: آن چيز را پنهانى ربود يا دزديد.

=سَرِقَ-

- سَرَقاً الشي ءُ: آن چيز پنهان شد،- تْ مَفَاصِلُهُ: بندهاى استخوان بدنش سست و ناتوان شد.

=سُرِقَ-

الرجُلُ: در خانه ى آن مرد دزدى شد،- صَوتُهُ: صداى او گرفته شد.

=سَرَّقَ-

تَسْرِيقاً هُ: نسبت دزدى به او داد،- الشي ءَ: آن چيز را دزديد.

=السَّرَقَة-

ج سَرَق: طاقه ى حرير يا ابريشم.

اين واژه فارسى است.

=السَّرِقَة-

مص، چيز ربوده شده، مال دزدى.

=السركة-

=السرمد-

=السرمدي-

=السرمق-

=السرمقيات-

=السرنوك-

=سرو-

=السرو-

=السروط-

=السروال-

=السروالة-

=السروء-

=السروب-

=السروة-

=السرور-

=السروق-

=سرول-

=السروية-

=السرويل-

=سري-

=السري-

=السريان-

=السريالية-

=السرية-

=السريجيات-

=السريح-

=السريحة-

=السريد-

=السريدة-

=السرير-

=السريرة-

=السريع-

=السريعة-

=سطا-

=السطاح-

=السطاحة-

=السطار-

=السطاع-

=السطام-

=سطح-

=السَّرْكة-

من الأرض: زمين پر از سنگ ريزه كه در آن نهال و درخت نرويد.

=السِّرِكَّة-

كبك ماده. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السَّرْمَد-

پايدار، همواره؛ «لَيلٌ سَرْمَدٌ»: شبى دراز.

=السَّرْمَدِيّ-

هميشه يا آنچه كه نه آغاز و نه پايانى داشته باشد.

=السَّرْمَق-

(ن): گياهى است تازه از تيره ى سرمقيها كه در باغها كشت مى شود. برگ اين درخت را با سالاد مى خورند و دانه ى آن مليّن و قي آور است.

=السَّرْمَقِيَّات-

گياهانى است تازه كه داراى شاخه هاى دو نيمه مانند بابونه و اسفناج و قلي و اشنان و جز آنهاست.

=السَّرْنُوك-

مرد خُرد و لاغر. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=سَرُوَ-

- سَرْواً و سَرَاوَةً و سَرًا و سَرًى و سَرَاءً [سرو]:

داراى بخشندگى و مروت و جوانمردى شد.

=السَّرْو-

[سرو]: مص، بزرگوارى، بخشندگى و جوانمردى،- (ن): درخت سرو كه از رسته ى صنوبريهاست و براى زينت باغها و باغچه و شهرها كشت مى شود،- (مو):

سوراخ غير مستدير كه در جعبه ى گرامافون است.

=السِّرْوَط-

[سرط]: مترادف (السرَط) است.

=السِّرْوَال-

ج سَرَاوِيل: شلوار. اين واژه مؤنث بكار مى رود و گاهى آنرا مذكر بكار برند و فارسى است.

=السِّرْوالة-

ج سَرَاوِيلات: مترادف (السِّرْوَال) بمعناى شلوار است.

=السَّرُوء-

ج سُرُوء و سُرَّاء [سرأ] من السمك و نحوِه:

ماهى و مانند آن كه تخم ريزد.

=السَّرُوب-

آنكه در زمين به راه خود ادامه دهد و به چيزى توجه نكند.

=السِّرْوَة-

[سرو] (ح): ملخ كه هنوز بشكل كرم باشد.

=السُّرُور-

[سرّ]: مص، خورسندى و شادمانى، اطراف شاخه هاى ريحان.

=السَّرُور-

همانند سُرُور بمعناى شادماني است.

=السَّرُوق-

ج سُرُق: دزد.

=سَرْوَلَ-

سَرْوَلَةً هُ: بر او شلوار پوشانيد.

=السَّرْوِيَّة-

[سرو]: تيره اى از درختان صنوبرى است كه شامل سرو، بلوط و مازو يا سرو كوهى است.

=السِّرْوِيل-

ج سَرَاوِيل: مترادف (السرْوَال) است.

=سَرِيَ-

- سَرْواً و سَرَاوَةً و سَرًا و سَرًى و سَرَاءً [سرو]:

آن مرد داراى مروت و بخشندگى و جوانمردى شد.

=سُرِيَ-

[سري] عنهُ: آنچه از خشم و اندوه كه داشت بر طرف شد.

=سُرِّيَ-

تَسْرِيةً [سرو] القومُ: بزرگ و مهتر آن قوم كشته شد،- عَنه الهَمُّ: اندوه از او برطرف شد.

=السَّرِيّ-

ج سُرًى و سُرَاة و سَرَاة و أَسْرِيَاء و سُرَوَاء [سرو]: مهتر و بخشنده و بزرگوار، جوانمرد و بخشنده، هر چيز خوب و نيكو.

=السَّرِيّ-

ج أَسْرِيَة و سُرْيَان [سري]: رودخانه ى كوچك.

=السِّرِّيّ-

[سرّ]: منسوب به (السرّ) است. آنچه كه پوشيده و پنهان باشد.

=السَّرَيَان-

[سري]: مص، راه پيمودن در شب.

=السِّريَالِيَّة-

مكتبى است ادبي كه به منطق توجه نكند. اين مكتب در سال ١٩٢٤ پديد آمد.

=السُّرْيَة-

[سري]: مص، راه پيمودن در شب.

=السِّرْيَة-

[سري] (ح): بمعناى (السِّروَة) است:

ملخ كه هنوز بشكل كرم باشد.

=السَّرِيَّة-

ج سَرِيَّات و سَرَايَا [سرو]: مؤنث (السَّرِيّ) است.

=السَّرِيَّة-

ج سَرَايَا [سري]: گروهى از لشكر كه پنهانى حركت كنند و به پيش روند، سرنيزه ى گِرد و كوچك.

=السُّرِّيَّة-

ج سَرَارِيّ [سرّ]: زن خدمتگزار در خانه- كنيز.

=السُّرَيْجِيَّات-

شمشيرهائى است كه منسوب به مردى بنام (سُرَيْج) مى باشد اين مرد در ساختن شمشير مهارت داشت.

=السَّرِيح-

من الأُمور: كار آسان، سريع و شتابان.

=السَّرِيحَة-

ج سَرَائِح: چرم بريده و دراز كه با آن نعلين سازند، پاره اى از جامه، راه روشن و آشكار و باريك كه در آن گياه و درخت بسيار باشد.

=السَّرِيد-

مترادف (السِّرَاد) است.

=السَّرِيدَة-

عند الأساكفة: پاره چرمى كه با آن كفش و مانند آنرا دوزند.

=السَّرِير-

ج أَسِرَّة و سُرُر [سرّ]: نعمت و فراخى و آسانى زندگى، تخت كه معمولًا بر تخت شاهى اطلاق مى شود، تخت خواب، جاى قرار گرفتن سر در گردن، ريگهائى كه بر روى تپه باشد.

=السَّرِيرَة-

ج سَرَائِر [سرّ]: راز كه پوشيده ماند، راز پنهانى، نيت؛ «هو طَيِّبُ السَّرِيرة»: او پاكدل و خوش نيت است.

=السَّرِيع-

ج سُرْعَان: شتابنده، شتابان، بحرى از بحرهاى شعرى كه وزن آن: (مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ فَاعِلُنْ) است.

=السَّرِيعَة-

ج سِرَاع: مؤنّث (السّرِيع) بمعناى شتابان است.

=سَطَا-

- سَطْواً و سَطْوَةً [سطو] بهِ و عليهِ: بر او حمله ور شد و چيره گرديد،- الفَرَسُ: اسب سر را بلند كرد و گامهاى فراخ برداشت،- المَاءُ: آب فراوان شد.

=السُّطَّاح-

گياهانى كه بر روى زمين گسترده شوند.

=السُّطَّاحَة-

واحد (السُّطَاح) است.

=السَّطَّار-

قصاب.

=السِّطَاع-

ج سُطُع و أَسْطِعَة: بلندترين ستون چادر يا خانه، شتر بلند بالا، نشانى دراز است برگردن شتر يا جنب آن.

=السِّطَام-

سر بطرى، انبر كه با آن آتش را جابجا كنند، لبه ى شمشير.

=سَطَحَ-

- سَطْحاً البيتَ: براى خانه پشت بام

=السطح-

=السطحي-

=سطر-

=السطر-

=سطع-

=السطع-

=السطعاء-

=سطل-

=السطل-

=السطلة-

=سطم-

=السطم-

=السطوة-

=السطيح-

=السطيحة-

=سعى-

=السعادى-

=السعادة-

=السعار-

=السعاف-

=السعال-

=السعانين-

=السعاية-

=السعة-

=السعتر-

=السعتري-

=سعد-

ساخت،- النَّاقةَ: ماده شتر را خوابانيد،- هُ: او را بر زمين انداخت، گسترانيد،- التينَ و العِنَبَ: انجير و انگور را بر روى داربست گسترانيد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=السَّطْح-

مص،- ج سُطُوح: پشت بام، هر چيز بلند كه بالاى آن پهن باشد،- عِند الحُكَمَاءِ: و در اصطلاح حكيمان آنچه كه تمام اجزاى آن هم سطح و يكسان باشند كه به آن نيز (البَسِيط) گويند؛ «سَطْحُ الجلد»: رويه ى پوست كه آشكار است.

=السَّطْحِيّ-

نسبت به (السطْح) است، ناقص و آنچه كه ناتمام باشد؛ «معلوماتٌ سَطْحِيَّة»:

اطلاعات و دانش كم. معلومات سطحي.

=سَطَرَ-

- سَطْراً هُ: آن چيز را نوشت،- هُ بالسيف: با شمشير آن را بريد،- الرَّجُلَ: آن مرد را بر زمين افكند.

=سَطَّرَ-

تَسْطِيراً: اسطوره نوشت يا تدوين كرد،- عَلَيه: سخنان باطل و مزخرف بر او بازگوئى كرد،- القِرْطاسَ: صفحه هاى دفتر را خط كشى كرد تا بهنگام نوشتن خطوط راست و مستقيم باشد،- القَارِئُ: خواننده نوشته را خط به خط خواند،- العِبارةَ:

عبارت را نوشت.

=السَّطْر-

ج أَسْطُر و سُطُور و أَسْطَار و جج أَسَاطِير:

خط، سطر، نوشتن، رديف از هر چيزى مانند كلمات و درختان.

=السَّطَر-

ج أَسْطُر و سُطُور و أَسْطَار و جج أَسَاطِير:

مترادف (السَّطْر) است.

=سَطَعَ-

- سَطْعاً: گردن بلند شد،- رَأْسَه:

سر خود را بالا برد و گردن كشيد،- الشي ءَ:

بر آن چيز دست كشيد. آنرا مَسّ كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- البَعِيرَ:

شتر را با علامت سِطاع نشان كرد،- سَطْعاً و سُطُوعاً و سَطِيعاً الغبارُ او الرائِحةُ او النورُ: گرد و غبار يا نور و يا بوى بلند و پخش شد؛ «سَطَعَتْ رائِحةُ المسْك»: بوى مشك پخش شد،- بيديهِ: با دو دست خود كف زد.

=سَطَّعَ-

تسْطِيعاً هُ: آن را بلند و پخش كرد،- البَعِيرَ: شتر را با سِطاع نشان كرد.

=السَّطْع-

مص، هر چه كه بالا رود يا پخش شود اعم از گرد و خاك يا نور يا برق.

=السَّطَع-

اسم است از (سَطَعَ بِيَدَيهِ) بمعناى دست را به دست ديگر يا دست را بدست ديگرى زدن است، صداى زدن يا تيراندازى.

=السَّطْعَاء-

مؤنث (الأَسْطَع) است.

=سَطَلَ-

- سَطْلًا هُ: او را به شگفتى و سرگردانى انداخت.

=السَّطْل-

ج أَسْطَال و سُطُول: سطل كه معمولًا از مس يا معدن ساخته مى شود و داراى دسته است. اين واژه فارسى است، و نيز سطل بمعناى مرد قد بلند است.

=السَّطْلَة-

ابله، خِنگ. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=سَطَمَ-

- سَطْماً البابَ: درب را برگردانيد و بست،- فَاهُ وَ سَطَمَ الثَقْبَ: دهان يا سوراخ را بست. اين واژه سريانى است و در زبان متداول رايج است.

=السَّطْم-

لبه يا تيغه ى شمشير.

=السَّطْوَة-

[سطو]: مص.

=السَّطِيح-

گسترده، سست و كند بر اثر ناتوانى و بيمارى، مشك آب.

=السَّطِيحة-

مشك آب.

=سَعَى-

- سَعْياً [سعي]: كوشيد و كار كرد، راه رفت و دويد،- الَيهِ: تصميم گرفت،- فى حَاجَةِ الرجُل: نيازمندى آن مرد را بر آورده كرد،- لِلأمرِ: براى بدست آوردن آن كار همت گماشت،- لِعيالِه:

براى خانواده ى خود كسب روزى كرد،- سَعْياً و سِعَايَةً بِفُلانٍ عند الأَمير: بر عليه او نزد حاكم بدگوئى كرد،- سِعَايَةً المتصَدِّق:

به كار صدقه مباشرت كرد.

=السُّعَادَى-

(ن): رسته اى از گياهان است از تيره ى (سُعْدِي). ريشه ى اين گياه در زمين گسترده مى شود و در اماكن نمناك مى رويد. بوى اين گياه در بهبود قرحه ها سودمند است.

=السَّعَادة-

سعادت. اين واژه ضد (الشّقَاوَة) است، لقبى براى بزرگداشت اشخاص عاليرتبه و عاليمقام دولتى است؛ «سَعَادَةُ فُلان» و «صَاحِبُ السَّعَادة»: جناب آقاى فلان؛ «اصْحَابُ السَّعَادة»: جنابان آقايان دولتمردان بزرگ.

=السُّعَار-

گرما، تشنگى طاقت فرسا، سختى گرسنگى.

=السُّعَاف-

(طب): شكاف و ترك خوردگى اطراف ناخن.

=السُّعَال-

(طب): سُرفه؛ «السُّعَال الدِّيكي»:

سياه سرفه، خروسك؛ «قَصَبُ السُّعَالِ» (ع ا):

رگهاى ريه؛ «حَشِيشَةُ السُّعَالِ» يا «السَّعَالِي» (ن): گياهى است از تيره ى علفيها در رسته ى شكوفه هاى لوله اى كه برگهاى آن ريشه اى و شكوفه هايش زردرنگ است اين گياه عمر دراز دارد و از نظر پزشكى سودمند است.

=السَّعَانين-

«عيدُ السَّعَانين» و المشهور الشَّعَانِين:

عيد روز يكشنبه ى قبل از فِصح است. اين واژه عبرى است.

=السِّعَايَة-

[سعي]: مص، سخن چينى و دوبهمزنى.

=السِّعَة-

[وسع]: توانگرى و فراخ زندگى، نيرو و توان، گستردگى؛ «على الرَّحْبِ و السَّعَة»: به معناى (اهْلًا و سَهْلًا) يا خوش آمديد است.

=السَّعْتَر-

أو الصعْتَر (ن): گياهى است از تيره ى شفويها و خوشبو است. شكوفه آن سفيد مايل به تيره مى باشد. از بعضى انواع اين گياه در پزشكى و ساختن عطرها استفاده مى شود.

=السَّعْتَريّ-

أو الصعْتَرِيّ: مرد بخشنده و دلير، زيرك.

=سَعَدَ-

- سَعْداً و سُعُوداً اليومُ: روز خوبى شد.

=سَعِدَ-

- سَعَادَةً: سعادتمند شد. اين واژه ضد (شَقِيَ) است.

=سُعِدَ-

سَعَادَةً: مترادف (سَعِدَ) است.

=السعد-

=السعدان-

=السعديات-

=سعر-

=السعر-

=السعراء-

=السعرة-

=سعط-

=سعف-

=السعف-

=السعفة-

=السعف ة-

=سعل-

=السعلى-

=السعلاء-

=السعلاة-

=السعود-

=السعور-

=السعوط-

=السعيد-

=السعير-

=السغاب-

=سغب-

=السغب-

=السغبى-

=السغبان-

=سغسغ-

=سف-

=السف-

=سفا-

=سفى-

=السفا-

=السفى-

=السفاة-

=السفاح-

=السفار-

=السفارة-

=السُّعْد-

(ن): گياه سُعد كه از تيره ى سُعديهاست و نوعى از آن داراى پيازى خوردنى است.

=السَّعْد-

ج أَسْعُد و سُعُود: خوشبختى، نيكبختى، اين واژه ضد (النَّحْس) است.

=السُّعْدَان-

اسم است براى (الإسْعَاد) بمعناى شادمانى.

=السَّعْدان-

(ن): گياهى است خاردار كه از بهترين علف آذوقه ى شتر است،- (ح):

ميمون يا بوزينه.

=السُّعْدِيَّات-

تيره ى گياهانى است يك فلقه كه معمولًا در اماكن نمناك مى رويد.

=سَعَرَ-

- سَعْراً النارَ: آتش را بر افروخت،- القَوْمَ بِالنَّبْلِ: آن قوم را با تير سوزانيد و رنج و عذاب داد،- القَومَ شَرّاً: در ميان آن قوم شر بپا كرد،- اللَيْلَ بِالمطيّ:

همه شب را با ستور راه پيمود،- تِ النَّاقة فى سَيْرها: ماده شتر در راه پيمودن شتاب كرد،- البَعيرُ الإبلَ بِجَرَبِه: آن شتر بيمارى جرب خود را به شتران ديگر سرايت داد.

=سَعَّرَ-

تَسْعِيراً النارَ: آتش را برافروخت،- الشي ءَ: براى آن چيز نرخ تعيين كرد،- القَومُ: آن قوم با نرخى معين توافق كردند.

=السُّعْر-

گرما، گرسنگى سخت.

=السَّعْر-

مص؛ «رَمْيٌ سَعْرٌ»: تير اندازى سخت.

=السِّعْر-

ج أَسْعَار: قيمت، بها، ارزش.

=السَّعَر-

رنگى كه مايل به سياهى باشد.

=السَّعْرَاء-

مؤنث (الأَسْعَر) است.

=السُّعْرَة-

رنگى كه به سياهى مايل باشد،- (ف): واحد سنجش دما يا گرمى است.

=السَّعْرَة-

آغاز هر كارى و تندى آن، سرفه.

=سَعَطَ-

- سَعْطاً هُ الدواءَ: دارو را به درون بينى او ريخت.

=سَعَّطَ-

تَسْعِيطاً هُ الدواءَ: دارو را به درون بينى او ريخت.

=سَعَفَ-

- سَعْفاً هُ بحاجتهِ: نيازمندى او را برآورد.

=سَعِفَ-

- سَعَفاً: اطراف انگشتان او شكاف برداشت و ريشه دوانيد.

=سُعِفَ-

سر و صورت او زخم شد و قُرحه بيرون زد.

=السَّعْف-

كالا، مرد پست و فرومايه.

=السَّعَف-

ج سُعُوف: جهاز عروس- متاع خانه، شاخه ى نخل،- (طب): گونه اى بيمارى است بسان پيسى كه در دهان شتران پديد آيد.

=السَّعْفَة-

(طب): قُرحه هائى است كه در سر و صورت پديد آيد.

=السَّعَفَ ة-

يك شاخه ى درخت نخل خرما.

=سَعَلَ-

- سُعَالًا و سُعْلَةً: سرفه كرد.

=السِّعْلَى-

ج سَعَالَى و سِعْلَيَات: مترادف (السِّعْلَاة) است.

=السِّعْلَاء-

ج سَعَالَى و سِعْلَيَات: مترادف (السِّعْلاة) است.

=السِّعْلَاة-

ج سَعَالَى و سِعْلَيَات: غول، غول ماده.

=السُّعُود-

مص؛ «سُعُودُ النجومِ» (فك): شامل ده ستاره ى آسمانى است كه بهر يك از آنها (سَعْد) گفته مى شود.

=السَّعُور-

«ناقةٌ سَعُورٌ»: ماده شتر تندرو.

=السَّعُوط-

داروئى كه در بينى ريزند، نرمه ى توتون كه آنرا بداخل بينى كشند و در زبان متداول به آن (العَطُوس) گويند، انفيه.

=السَّعِيد-

ج سُعَدَاء: سعادتمند. ضد (الشقِيّ) است.

=السَّعِير-

ج سُعُر: شعله ى آتش.

=السَّغَاب-

گرسنگى.

=سَغَبَ-

- سَغْباً و سُغُوباً و سَغَباً و سَغَابَةً و مَسْغَبَةً:

گرسنه شد.

=سَغِبَ-

- سَغْباً و سُغُوباً و سَغَباً و سَغَابَةً و مَسْغَبَةً:

گرسنه شد.

=السَّغِب-

ج سِغَاب: مرد گرسنه.

=السَّغْبَى-

ج سِغَاب: زن گرسنه. اين واژه مؤنث (السَّغْبَان) نيز مى باشد.

=السَّغْبَان-

ج سِغَاب: مرد گرسنه.

=سَغْسَغَ-

سَغْسَغَةً [سغسغ] رأسَهُ بِالدّهنِ: سر خود را روغن مالى كرد و با دو دست خود آنرا مالش داد تا روغن در آن نفوذ كند،- الدّهنَ فى رأسِهِ: زير موى سر خود را آغشته به روغن كرد.

=سَفَّ-

- سَفّاً [سفّ] الدواءَ أو السويقَ و نحوَهما:

دارو يا آرد و مانند آنها را پاكيزه و دست نخورده گرفت،– سَفيفاً المَاءَ: آب بسيار نوشيد ولى سيراب نشد،- الطَائِرُ اوِ السَّحابُ:

پرنده يا ابر به زمين نزديك شد،- الخُوصَ:

فرش بوريا را از برگ خرما بافت.

=السُّفّ-

(ح): مار باريك و درازى است كه در ميان سنگها و روى شنها مى جهد عرب در گذشته عقيده داشت كه اين مار مي پرد. نامهاى ديگر آن (الفَفَّازة و الطَّفَّارة) است.

=السِّفّ-

(ح): مترادف (السفّ) است.

=سَفَا-

- سُفُوّاً [سفو]: در راه رفتن يا پريدن شتاب كرد.

=سَفَى-

- سَفْياً [سفي] تِ الريحُ الترابَ: باد خاك را پخش كرد يا با خود برد.

=السَّفَا-

[سفو]: كم موئى بالاى پيشانى، خاك، لاغرى، هر درختى كه خار دارد.

=السَّفَى-

[سفي]: آنچه را كه باد با خود مى برد يا منتقل مى كند.

=السَّفَاة-

[سفو]: واحد (السَّفا): يك درخت خاردار است.

=السِّفَاح-

مص: زِنا؛ «بينَهم سِفَاحٌ»: در ميان آنها جنگ و خونريزى است.

=السَّفَّاح-

آنكه بسيار خون ريزد، بسيار بخشنده، فصيح و توانا بر سخن.

=السِّفَار-

ج أَسْفِرَة و سُفْر و سَفَائِر: پاره آهن يا چرم يا نخ كه براى مهار بر بينى شتر بندند. اين ابزار بسان (الحَكَمَة) براى مهار كردن اسب است.

=السُّفَارة-

خاكروبه يا زباله.

=السَّفَارة-

آشتى دادن ميان قوم، منصب و مقام سفير، خانه ى سفير يا محلّ سفارت، سفارتخانه.

=السفارة-

=السفاط-

=السفاك-

=السفالة-

=السفان-

=السفانة-

=السفة-

=سفتج-

=السفتجة-

=سفح-

=السفح-

=سفد-

=سفر-

=السفر-

=السفرة-

=السفرجل-

=السفرجلة-

=السفريات-

=السفرية-

=السفساف-

=السفسطة-

=السفسطي-

=سفط-

=السفط-

=سفع-

=السفع-

=السفعاء-

=السفعة-

=سفك-

=السفكة-

=سفل-

=السِّفَارَة-

مترادف (السَّفَارَة) است،- ج أَسْفِرَة و سُفْر و سَفَائِر: به معناى (السِّفَار) است.

=السَّفَّارة-

گروه مسافران.

=السَّفَّاط-

سازنده ى سبد يا زنبيل.

=السَّفَّاك-

بسيار خون ريز.

=السُّفَالة-

پائين و زير هر چيزى، اين واژه متناقض (العُلَاوة) است؛ «سُفَالَةُ الرِّيح»: باد كه در جهت پايين بر روى زمين بوزد. اين تعبير متناقض (عُلاوَتُها) است؛ «سُفَالَةُ كلِّ شي ءٍ»: زير يا پايين هر چيزى.

=السَّفَالَة-

پستى و فرومايگى.

=السَّفَّان-

كَشتى ساز.

=السِّفَانَة-

كشتى سازى.

=السُّفَّة-

[سفّ]: يك قبضه از گندم و مانند آن، داروى كوبيده و مانند آن، سبد يا ظرفى كه از برگ خرما سازند، ريسمان بند اندازى زنان.

=سَفْتَجَ-

سَفْتَجَةً هُ: با سفته و سند با وى داد و ستد كرد.

=السُّفْتَجَة-

ج سَفَاتِج (ت): سفته يا حواله ى كتبى يا بارنامه ى تحويل كالا در شهرى در برابر پرداخت پول در شهرى ديگر. اين واژه فارسى است.

=سَفَحَ-

- سَفْحاً و سُفُوحاً الدمَ أو الدمعَ: خون يا اشك ريخت،- سَفْحاً و سُفُوحاً و سَفَحَاناً الدَّمعُ:

اشك ريخته و روان شد.

=السَّفْح-

ج سُفُوح من الجبل: پايين و دامنه ى كوه، بيخ كوه كه آب در آن گرد مىيد.

=سَفَّدَ-

تَسْفيداً [سفد] اللَّحمَ: گوشت را براى كباب كردن بر روى سيخ كشيد.

=سَفَرَ-

- سُفُوراً: به مسافرت رفت،- تِ الْمَرأةُ: آن زن چهره ى خود را برهنه كرد، نقاب از چهره برافكند،- الصُّبحُ: بامداد روشن شد،- تِ الحَربُ: جنگ بپايان رسيد،- الريّحُ الغيمَ: باد ابر را پراكنده كرد،- سَفْراً البيتَ: خانه را جاى روبى كرد،- البعيرَ: بر بينى شتر مهار بست، شتر را با برگهاى ريخته از درخت چرانيد،- الكتابَ: كتاب را نوشت،- سُفُوراً و سَفْراً الشي ءَ: آن چيز را پراكنده كرد،– سَفْراً و سَفَارةً و سِفَارَةً بينَ القَومِ:

ميان آن قوم را اصلاح و آشتى و سازش برقرار كرد.

=سَفَّرَ-

تَسْفِيراً الرجُلَ: آن مرد را به سفر فرستاد،- البِضَاعَةَ: كالا را از شهرى به شهرى ديگر فرستاد،- النّارَ: آتش را برافروخت،- البَعِيرَ: بر بينى شتر مهار بست.

=السَّفْر-

مص،- ج سَافِر مانند (صَحْب و صَاحِب): مسافران؛ «رَجُلٌ سَفْرٌ»: مرد مسافر؛ «قومٌ سَفْرٌ»: گروه مسافران؛ «نَاقَةٌ سَفْرٌ»: ماده شتر سفر كننده،- ج سُفُور: اثر يا نشانه كه بر روى پوست بدن انسان و مانند آن باشد.

=السِّفْر-

ج أَسْفَار: كتاب بزرگ، جزوى از جزوه هاى تورات.

=السَّفَر-

ج أَسْفَار: پيمودن راه، زمان بعد از غروب خورشيد.

=السُّفْرَة-

ج سُفَر: توشه و غذاى مسافر، سُفره يا خوان كه بر روى آن غذا نهند.

=السَّفَرْجَل-

(ن): درخت به. اين درخت از تيره ى گياهان وردي است كه اصل آن از ايران است. و در كشورهاى معتدل كشت مى شود و خوردنى است و بويژه با آن مربا مى سازند، ميوه ى به.

=السَّفَرْجَلَة-

يك دانه به.

=السَّفَرِيَّات-

اين واژه جمع (سَفَرِيَّة) است؛ «شَرِكة سَفَرِيّات»: شركت مسافربرى.

=السَّفَرِيَّة-

ج سَفَرِيَّات: به معناى (السَّفَر) است.

=السَّفْسَاف-

[سفسف]: هر چيز بد و نامرغوب، كار پست و حقير،- مِنَ الدَّقيق:

گردى كه از آرد بلند شود،- من التُّراب:

خاك نرم،- مِنَ الشعْر: شِعر نامرتب و نادرست.

=السَّفْسَطَة-

ج سَفْسَطَات: استدلال و قياس بقصد مغالطه در منطق. اين واژه يونانى است.

=السَّفْسَطِيّ-

آنكه منسوب به (السَّفسطَة) است.

=سَفَطَ-

- سَفْطاً السمكةَ: پوست ماهى را كند،- حقَّهُ: از حق خود گذشت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السَّفَط-

ج أَسْفَاط: پوست ماهى، جعبه ى عطر يا عطردان ويژه ى زنان، سبد، زنبيل.

=سَفَعَ-

- سَفْعاً هُ: او را زد يا به او سيلى زد،- الشي ءَ: آن چيز را نشان كرد،- بِنَاصِيَتِهِ: پيشانى او را گرفت و كشيد.

=سَفِعَ-

- سَفَعاً: رنگ او سياه مايل به سرخى شد.

=السُّفْع-

دانه ى حنظل.

=السَّفْع-

مص،- ج سُفُوع: جامه ى رنگ كرده شده، مطلق جامه.

=السُّفَع-

«سُفَعُ الشمسِ»: نقطه هاى سياه كه در قرص خورشيد ديده مى شوند؛ «سُفَعُ الثَور»:

نقطه هاى سياه كه در صورت گاو پديد مىيد.

=السَّفَع-

سياهى مايل به سرخى.

=السَّفْعاء-

مؤنث (الأَسْفَع) است.

=السُّفْعَة-

سياهى مايل به سرخى، مترادف (السُّفْع) است.

=سَفَكَ-

- سَفْكاً الماءَ أو الدمَ: خون يا آب را ريخت و روان كرد.

=سَفَّكَ-

- تَسْفِيكاً هُ: غذاى قبل از صبحانه به وى تقديم كرد.

=السُّفْكَة-

آنچه كه پيش از غذا بويژه قبل از صبحانه خورند.

=سَفَلَ-

- سُفُولًا و سَفَالًا: فرود آمد. اين واژه ضد (عَلا) است، پست شد.

=سَفِلَ-

- سُفُولًا و سَفَالًا: مترادف (سَفَلَ) است.

=سَفُلَ-

- سُفُولًا و سَفَالًا: مترادف (سَفَلَ) است،- سَفْلًا و سُفْلًا و سَفَالًا فى عِلْمهِ او خُلقِهِ: در دانش و يا اخلاق بى بهره و بد شد،- سُفُولًا فى الشي ءِ: از بالا به پائين فرود آمد.

=سَفَّلَ-

تَسْفِيلًا هُ: او را از بالا به پائين فرود آورد.

=السفل-

=السفلة-

=السفلي-

=السفلية-

=سفن-

=السفن-

=السفنج-

=السفند-

=سفه-

=السفه-

=السفواء-

=السفوت-

=السفود-

=السفور-

=السفوف-

=السفوك-

=السفول-

=سفي-

=السفي-

=السفيف-

=السفيفة-

=السفيح-

=السفير-

=السفيرة-

=السفيل-

=السفين-

=السفينة-

=السفيه-

=السفيهة-

=سقى-

=السقاء-

=السقاءة-

=السقاط-

=السقاطة-

=السقالة-

=السقام-

=السقاية-

=سقر-

=السقر-

=السقرة-

=سقط-

=السُّفْل-

پستى. ضد (العُلوَ) است.

=السِّفْل-

مترادف (السفْل) است.

=السِّفْلَة-

متناقض (العِلْوَة) است؛ «سِفْلَةُ القومِ»: افراد پست و فرومايه از قوم.

=السَّفِلَة-

«سَفِلَةُ القومِ»: مترادف (سِفْلَتُهم) است.

=السُّفْلِيّ-

متناقض (العُلويّ) است.

=السُّفْلِيَّة-

متناقض (العلويَّة) است.

=سَفَنَ-

- سَفْناً الشي ءَ: پوست آن چيز را كند.

=سَفَّنَ-

تَسْفِيناً هُ: آن را تراشيد و صاف و نرم كرد، تيشه آماده كرد تا آن را بكشد يا دو نيم كند.

=السَّفَن-

ابزار تراشيدن و نرم كردن، پوست زبرى كه بر روى دسته هاى شمشير قرار دهند.

=السُّفِنْج-

مترادف (الإسْفَنْج) است، اين واژه يونانى است.

=السِّفَنْد-

خردل سفيد.

=سَفَهَ-

- سَفْهاً الرجُلَ: آن مرد را به نادانى نسبت داد، در دادن دشنام و ناسزاگوئى بر او چيره شد.

=سَفِهَ-

- سَفَهاً: نادان و نفهم و بد اخلاق شد.

=سَفُهَ-

- سَفَاهَةً و سَفَاهاً: نادان شد، كم خرد و كودن شد.

=سَفَّهَ-

تَسْفِيهاً الرجُلَ: آن مرد را نادان شناخت يا نسبت نادانى بوى داد،- هُ: او را نا اميد كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=السَّفَه-

مص، نادانى، ضد (الحِلْم) است، بدخوئي.

=السَّفْوَاء-

[سفو]: مؤنث (الأَسْفَى)؛ «ريحٌ سَفْوَاء»: باد تند، گردباد.

=السَّفُّوت-

لوحه ايست داراى سوراخهائى كه در آن قرقره هاى نخهاى ابريشم را قرار دهند و آنها را باز كنند. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=السَّفُّود-

ج سَفَافِيد: سيخ كباب.

=السَّفُّور-

(ح): ماهى گردى است كه خار بسيار دارد و به آن (قُنْفُذُ الْماءِ) گويند.

=السَّفُوف-

[سفّ]: دارو و مانند آن كه به گونه ى گَرد باشد.

=السَّفُوك-

بسيار خونريز.

=السُّفُول-

اين واژه متناقض (العُلُوّ) است.

=سَفِيَ-

- سَفْياً [سفي] التراب: خاك پراكنده و پخش شد.

=السَّفِيّ-

خاك پراكنده شده.

=السَّفِيف-

[سفّ]: مص، آنچه كه از برگ درخت خرما ساخته شود، كمربند پالان يا كجاوه، از نامهاى شيطان (ابليس) است.

=السَّفِيفَة-

ج سَفَائِف [سفّ]: تنگ پالان،- مِن الْخُوص: فرش بافته شده از برگ خرما.

=السَّفِيح-

جوال، عبا يا رداى كلفت و ضخيم، تيرى از تيرهاى قمار كه برنده ندارد.

=السَّفِير-

فرستاده اى كه ميان قوم را آشتى دهد، نماينده ى دولتى نزد دولتي ديگر،- ج سُفَرَاء، موي يا برگهاى درخت كه بر زمين ريخته شده باشد، قسمتهاى پايين كشت.

=السَّفِيرة-

ج سَفَائِر: گردنبندى كه از طلا يا نقره ساخته شده باشد.

=السَّفِيل-

مترادف (السَّافِل) است، كم شانس، بدبخت.

=السَّفِين-

پاره آهن يا چوبى كه با آن هيزم و جز آن را بشكافند. اين واژه يونانى است.

=السَّفِينَة-

ج سُفُن و سَفِين و سَفَائِن: كشتى؛ «السَّفِينَةُ الفَضَائِيَّة»: سفينه ى فضائى كه وسيله فضانوردان به فضا فرستاده مى شود؛ «سَفَائِنُ البَرِّ»: شتران.

=السَّفِيه-

ج سِفَاه و سُفَهَاء: ناشكيبا، نادان، بدخوى.

=السَّفِيهَة-

ج سِفَاه و سُفَّه و سَفَائِه و سَفِيهَات: مؤنث (السَّفِيه) است.

=سَقَى-

- سَقْياً [سقي] الرجُلَ: به آن مرد آب داد تا بنوشد،- الثَوبَ: جامه را رنگ آميزى كرد،- الحَدِيدَ: آهن گداخته را در آب يا روغن سرد كرد تا محكم و استوار شود،- هُ اللّهُ الْغَيثَ: خداوند براى او باران فرو فرستاد،- بَطْنُهُ: آب در شكمش گرد آمد و بيمار شد.

=سَقَّى-

تَسْقِيَةً الرجُلَ: او را بسيار آب داد،- الثّوبَ: جامه را چند بار در رنگ فرو برد.

=السِّقَاء-

ج أَسْقِيَة و أَسْقِيَات و أَسَاق [سقي]:

مشك آب يا شير.

=السَّقَّاء-

[سقي]: بسيار آب دهنده.

=السَّقَّاءَة-

مؤنث (السقَّاء) است.

=السُّقَاط-

آنچه كه از چيز ديگرى بر زمين فرو افتد.

=السِّقَاط-

جمع (السَّاقِط) است، لغزش يا اشتباه، ميوه ى نارس كه بر زمين افتاده باشد، بال پرنده.

=السَّقَّاط-

بسيار سقوط كننده يا افتان، شمشير قاطع و بران كه با يك ضربه تن را بدرد يا دو نيم كند، خُرده فروش يا سقط فروش.

=السُّقَاطَة-

مترادف (السُّقاط) است.

=السَّقَّاطَة-

مؤنث (السَّقَّاط) به معناى بسيار سقوط كننده است؛ «سَقَّاطَةُ البَابِ»:

زبانه ى پشت درب كه با آن درب را بندند.

=السِّقَالَة-

عند العامَّة: جرثقيل كه با آن به اماكن بلند رسند. اين واژه ايتاليائى است.

=السَّقَام-

بيمارى.

=السُّقَايَة-

[سقي]: جائيكه براى گرد آورى آب سازند.

=السَّقَايَة-

[سقي]: ظرفى كه با آن آب نوشند، سقاخانه.

=السَّقَّايَة-

مؤنث (السَّقَّاء) است.

=سَقَرَ-

- سَقْراً تْهُ الشمسُ: خورشيد با گرمىِ خود وى را گرمازده كرد.

=السَّقْر-

شيره،- (ح): باز.

=سَقَرُ-

اسم علم است براى جهنّم. اين كلمه ممنوع از صرف است.

=السَّقْرَة-

ج سَقَرَات: سختى اثر خورشيد بر سر و صورت و اندام.

=سَقَطَ-

- سُقُوطاً و مَسْقَطاً: بر روى زمين

=سقط-

=السقط-

=السقطة-

=السقطي-

=سقف-

=السقف-

=السقفاء-

=السقلب-

=السقلبي-

=سقم-

=السقم-

=السقنقور-

=السقوط-

=سقي-

=السقي-

=السقيا-

=سقيا-

=السقيط-

=السقيطة-

=السقيف-

=السقيفة-

=السقيم-

=سك-

=السك-

=السكاء-

=السكات-

=السكاتة-

=السكار-

=السكاف-

=السكافة-

=السكاك-

افتاد،- الحرُّ: گرما روى آورد و رسيد،- الحرُّ عَنَّا: گرما از ما روى برتافت و رفت،- النجمُ: ستاره غروب كرد،- على ضَالَّتِهِ: گمشده ى خود را پيدا كرد،- القومُ اليَّ: آن قوم بر من وارد شدند،- الولدُ من بطن امِّهِ: بچه از شكم مادر بيرون شد،- فى الكَلَامِ: در سخن اشتباه كرد،- في يَدِهِ:

پشيمان شد؛ «سَقَطَ مِنْ عيني»: نزد من بى اهميت شد و از چشمم افتاد.

=سُقِطَ-

في يدهِ: اشتباه كرد و خطا رفت، پشيمان شد، سرگردان شد.

=السُّقْط-

بچه ناتمام كه از شكم افتاده يا بچه اى كه از شكم مادر مُرده بيرون آيد.

=السَّقْط-

مترادف (السُّقْط) است، شبنم يا برف، پست و فرومايه، «سَقْطُ المتاع»: متاع سقط و خرده كه كم ارزش باشد.

=السِّقْط-

مترادف (السُّقْط) است، بال پرنده، گوشه ى ابر كه فرو افتاده بنظر رسد، گوشه ى خيمه و كنار آن.

=السَّقَط-

ج أَسْقَاط: آنچه كه در آن سود يا خيرى نباشد، كالاى پست و نامرغوب، رسوائى، لغزش در نوشتن و گفتن و حساب كردن.

=السَّقْطَة-

لغزش، زمين خوردن، راندن سخت.

=السَّقَطِيّ-

ج سَقَطِيُّون: خُرده فروش، سقط فروش.

=سَقَفَ-

- سِقِّيفَى: اسْقف شد،- سَقْفاً البيتَ: براى خانه سقف ساخت.

=سَقِفَ-

- سَقَفاً: بلند و خميده شد،- الرّجلُ:

پاى به سمت راست خود كج شد.

=سَقَّفَ-

تَسْقِيفاً هُ عليهم: او را بر آنها اسْقف تعيين كرد،- البَيْتَ: براى خانه سقف ساخت.

=السَّقْف-

ج سُقُوف من البيت: سقف خانه؛ «سَقْفُ الحَلْقِ»: سقف دهان.

=السَّقْفَاء-

مؤنث (الأَسْقَف) است.

=السَّقْلَب-

ج سَقَالِيَة: نژادى از مردم.

=السَّقْلَبِيّ-

واحد (السَّقْلَب) است.

=سَقِمَ-

- سَقْماً و سُقْماً و سَقَاماً و سَقَامَةً: بيمار شد يا بيمارى او طول كشيد.

=سَقُمَ-

- سَقْماً و سُقْماً و سَقاماً و سَقامَةً: مترادف (سَقِمَ) است.

=سَقَّمَ-

تَسْقِيماً هُ: او را بيمار كرد.

=السُّقْم-

ج أَسْقَام: بيمارى.

=السَّقَم-

ج أَسْقَام: مترادف (السُّقْم) است.

=السَّقِم-

بيمار يا آنكه بيماريش طول كشد.

=السَّقَنْقُور-

(ح): سقنقور. اين جانور تيره اى از خزندگان است كه در مناطق گرمسيرى زندگى مى كند و از نظر حجم بزرگتر از سوسمار است و داراى دمي كوتاه است نام ديگر آن (التِّمْسَاحُ البَرّي) است. اين واژه يونانى است.

=السُّقُوط-

افتادن و فرود آمدن.

=السَّقُوط-

مترادف (السَّاقِط) است.

=سُقِيَ-

[سقي] قلبُهُ عداوةً: دِل او از دشمنى سيراب شد،- بَطْنُهُ: در شكم او آب گرد آمد.

=السَّقْي-

ج أَسْقِيَة: آبى كه بر اثر بيمارى در شكم گرد آيد؛ «سَقياً لِفُلانٍ»: دعاى خوبى است كه درباره ى كسى كنند و معناى آن (سَقَاه اللّهُ سَقْياً) است كه بمعناى خداوند او را سيراب كند مى باشد.

=السِّقْي-

ج أَسْقِيَة: مترادف (السَّقْي) است، آنچه كه با آن كشت يا زمين را آبيارى كنند، سهميه ى آب؛ «كم سِقْيُ ارْضِكَ»:

سهميه آب زمين تو چقدر است، يك پاره ابر.

=السَّقِيّ-

نخل خرما يا پاپيروس، كِشت كه با آب رودخانه آبيارى شود، ابر پر باران.

=السُّقْيَا-

اسم است از (السَّقي و الاسْتِسْقاء).

=سُقْياً-

[سقي] لفلانٍ: دعاى خيرى است در حق كسي و تقدير آن (سَقَاهُ اللّهُ سُقْياً) است كه بمعناى خداوند او را سيراب كند مى باشد.

=السَّقِيط-

آنچه از برف و مانند آن كه فرو ريزد، گول، نادان، كم عقل.

=السِّقِيطَة-

مؤنث (السَّقِيط) است براى مرد احمق و كم عقل.

=السَّقِيف-

ج سُقُف و سُقْف: مترادف (السَّقْف) است.

=السَّقِيفَة-

ج سَقَائِف: هر لوحه يا سنگ پهنى كه با آن بتوان سقف ساخت، هر ساختمان سقف دارى كه در آن بالكن آشكار و مانند آن سازند، رشته ى باريك و دراز از طلا و يا نقره، دنده ى شتر؛ «هَدَمَ السَّفَرُ سَقَائِفَ البَعِيرِ»: مسافرت دنده هاى شتر را دردمند كرد.

=السَّقِيم-

بيمار؛ «كلامٌ سَقِيمٌ»: سخن نادرست؛ «مَكَانٌ سَقِيم»: جاى ترسناك.

=سَكَّ-

- سَكّاً [سكك] البابَ: درب را بست، درب را با گيره ى آهن بست،- أُذُنَيْهِ: دو گوش او را بريد يا از بيخ بركند،- العُمْلَةَ:

سكه ى نقدينه را ضرب زد،- البِئْرَ: چاه را كند،- النَّعَامُ ما فِى بَطْنِهِ: شتر مرغ آنچه كه در شكم داشت به نرمى بيرون ريخت،- سَكَكاً: داراى گوش كوچك شد.

=السُّكّ-

ج سِكَاك و سُكُوك: راهِ بسته، چاه دهانه تنگ، زره تنگ حلقه.

=السَّكّ-

ج سِكَاك و سُكُوك: مترادف (السُّكّ) است، ميخ.

=السَّكَّاء-

زره تنگ حلقه و ريزباف.

=السُّكَات-

(طب): بيمارى خاموشى و سكوت كه بيمار نتواند سخن گويد،- مِنَ الحَيَّاتِ: مارى كه تا نگزد آن را احساس نكنند.

=السُّكَاتَة-

من الجواب: پاسخ قاطع و خاموش كننده.

=السَّكَّار-

سازنده و فروشنده ى نوشابه هاى الكلي.

=السَّكَّاف-

سازنده و دوزنده ى كفش و نعلين، كفاش.

=السِّكَافَة-

كفاشى.

=السُّكَاك-

[سكّ]: هواى بالاى زمين، جاي پَر بر روى تير.

=السَّكَّاك-

آنكه سكّه نقدى ضرب زند،

=السكاكة-

=السكاكر-

=السكان-

=السكاكيني-

=سكب-

=السكب-

=السكباج-

=السكبة-

=سكت-

=السكة-

=السكتة-

=سكر-

=السكر-

=السكرى-

=السكران-

=السكرانة-

=السكرة-

=السكرجة-

=سكسك-

=سكع-

=السكع-

=سكف-

=السكك-

=سكن-

سكّه زن.

=السُّكَاكَة-

هوا در بالاى زمين و مرتفعات، آنكه در رأى خود مستبد باشد، خودكامه، آنكه داراى گوش كوچك باشد.

=السَّكَّاكَة-

مسافران مانده در راه يا (ابْنَاءُ السَّبِيل).

=السَّكَاكِر-

بر گونه هائى از شيرينى كه آميخته با شكر باشد مانند نُقل و شكولات اطلاق مى شود.

=السُّكَّان-

ج سُكَّانات من السفينة: فرمانِ كَشتى.

=السَّكَّان-

كاردساز، چاقوساز.

=السَّكَاكِينيّ-

ج سَكاكِينِيُّون: سازنده ى چاقوها.

=سَكَبَ-

- سَكْباً و تَسْكَاباً الماءَ و نحوَهُ: آب و مانند آنرا ريخت،- سُكُوباً الماءُ: آب ريخته شد.

=السَّكْب-

ريزش دائم و پيوسته، مِس يا سُرب،- مِن الخَيلِ: اسب تندرو؛ «ماءٌ سَكْبٌ»: آب ريزان يا ريخته شده؛ «رَجُلٌ سَكْبٌ»: مرد سبك روح و با نشاط؛ «امْرٌ سَكْبٌ»: كارى لازم و ضرورى.

=السَّكَب-

مس يا سرب (ارزيز).

=السَّكْبَاج-

(ط): خورشى كه از گوشت و سركه تهيه كنند. اين واژه فارسى است.

=السَّكَبَة-

پوسته يا سبوسه ى سر كه ريخته مى شود نام ديگر آن (الهِبْرِيَة) است.

=سَكَتَ-

- سَكْتاً و سُكُوتاً و سُكاتاً و سَاكُوتَةً:

خاموش شد، مُرد،- الغَضَبُ: خشم آرام شد،- تِ الحَركةُ: حركت ساكن و آرام شد،- الحَرُّ: گرما سخت شد در حاليكه باد وزيدن نداشت و راكد بود.

=سُكِتَ-

سكته كرد، به بيمارى سكته دچار شد.

=سَكَّتَ-

تَسْكِيتاً هُ: او را خاموش كرد.

=السِّكَّة-

ج سِكَك [سكّ]: قالب آهنى است كه با آن سكّه ى درهم را ضرب كنند، مهره ى درم و دينار، آهن شُخم كه با آن زمين مزرعه را شخم كنند، اداره ى پُست، رديفى از درخت، كوچه ى فراخ بسان رسته ى درختان، راه هموار؛ «سِكَّةُ الحَدِيد»:

راه آهن كه از دو خط آهنين و متوازى ساخته مى شود تا بر آن قطار حركت كند؛ «اصْحَابُ السِّكَكِ»: مأمورين راه آهن كه همواره مراقب نقل و انتقال و فرستادن كالا و مهمات در بين راه مى باشند و كشيك مى دهند.

=السُّكْتَة-

اسم است از (سَكَتَ) بمعناى خاموشى، آنچه كه با آن كودك يا جز او را خاموش كنند، بازمانده ى چيزى در ظرف.

=السَّكْتَة-

اسم است از (سَكَتَ) بمعناى خاموشى،- (طبّ): بيمارى سكته كه همه ى اعضاى بدن بجز مجراى تنفس از حس و حركت مىفتند.

=السِّكْتَة-

آنچه كه با آن كودك يا جز او را خاموش كنند.

=سَكَرَ-

- سُكُوراً و سَكَرَاناً تِ الريحُ: وزش باد آرام شد،- الحَرُّ: گرما فتور و فروكش كرد،- بَصَرُهُ: چشم او حيران شد و بينائى آن بند آمد،- سَكْراً الْإنَاءَ: ظرف را پر كرد،- البَابَ: درب را بست،- النَّهْرَ:

بر روى رودخانه سدى بست.

=سَكِرَ-

- سَكَراً الحوضُ: حوض پر شد،- الرّجُلُ عَلَيْه: آن مرد بر او خشم گرفت،- سَكَراً و سَكْراً و سُكْراً و سُكُراً و سَكَراناً مِن الشّرابِ: از شراب مست شد. اين واژه متناقض (صَحَا) است.

=سُكِرَ-

بصرُهُ: چشم او گرفته و حيران شد و بينائى آن بند آمد.

=سَكَّرَ-

تَسْكِيراً هُ: او را خفه كرد،- البابَ:

درب را بست،- الشي ءُ: آن چيز بسان شكر شد. و در زبان متداول به تعبير درب را بست (سَكَّرَ البَابَ) گويند.

=السُّكْر-

مص، مستى، حالتى كه خرد را از انسان بدر كند.

=السِّكْر-

ج سُكُور: اسم است از (سَكرَ النهرَ) بمعناى جلوى رودخانه را سد بست، آنچه كه با آن جلوى رودخانه را بندند.

=السَّكَر-

مي، شراب، سركه، آنچه كه انسان را مست كند.

=السَّكِر-

مترادف (السَّكْران) است بمعناى مست.

=السُّكَّر-

شكر يا چكيده ى رطب و مانند آنها از قبيل قند و نبات. اين واژه فارسى است و نيز گويند هندى مى باشد.

=السَّكْرَى-

مؤنث (السَّكْرَان) است.

=السَّكْرَان-

ج سَكْرَى و سَكَارَى و سُكَارَى: مست.

اين واژه متناقض (الصَّاحِي) بمعناى هشيار است.

=السَّكْرَانَة-

مؤنث (السَّكْرَان) است.

=السَّكْرَة-

ج سَكَرَات: «سَكْرَةُ الموتِ أو الهمِّ»:

سختى مردن يا سختى اندوه.

=السَّكِرَة-

مؤنث (السَّكِر) است.

=السُّكَّرة-

يك پاره قند يا شكر، و در زبان متداول به قفل چوبي با كليد چوبى كه معمولًا در بهاى باغ را با آن مى بندند اطلاق مى شود.

=السُّكْرُجَة-

قاب غذا. اين واژه فارسى است.

=السُّكرُّجَة-

مترادف (السُّكْرُجَة) است. اين واژه فارسى است.

=سَكْسَكَ-

سَكْسَكَةً [سكسك]: ناتوان شد، دلير شد.

=سَكَعَ-

- سَكْعاً و سَكَعاً: بدون راهنمائى و اراده راه رفت،- عند العَامَّة: و در زبان متداول به معناى شَلْ شد و كج راه رفت مى باشد.

=سَكِعَ-

- سَكْعاً و سَكَعاً: مترادف (سَكَعَ) است.

=السُّكَع-

«رجُلٌ سُكَعٌ»: مرد سرگردان.

=السَّكِع-

مترادف (السَّاكِع) است.

=سَكِفَ-

- سَكْفاً البابَ: جلوى درب درگاهى ساخت.

=السَّكَك-

[سكّ]: مص، كرى، ناشنوائى.

=سَكَنَ-

- سَكَناً و سُكْنَى الدارَ و في الدار: در خانه ساكن شد و اقامت كرد،- سُكُوناً: فقير و بى چيز شد، از حركت باز ايستاد،- عنهُ

=سكن-

=السكن-

=السكنى-

=السكنة-

=السكوت-

=السكور-

=السكوك-

=السكولاستيك-

=السكون-

=السكي-

=السكيت-

=السكير-

=السكين-

=السكينة-

=سل-

=السل-

=سلا-

=سلى-

=السلى-

=السلاء-

=السلاءة-

=السلائق-

=السلاب-

=السلابة-

=السلاتة-

=السلاجم-

=السلاح-

=السلاحدار-

=السلاخ-

=السلاخة-

=السلاسل-

=السلاطة-

=السلاف-

=السلافة-

=السلاق-

=السلاقة-

=السلاقي-

الوجعُ: دَردِ او آرام شد،- اليهِ: به او دِل گرم شد،- الحَرْفُ: حرف در كلمه ساكن شد. اين واژه ضد (تَحَرّكَ) است.

=سَكُنَ-

- سُكُونَةً: فقير و بى چيز و بينوا شد.

=سَكَّنَ-

تَسْكِيناً المتحرِّكَ: آن چيز حركت كننده را ساكن كرد،- الحرفَ: حرف را ساكن كرد. اين واژه ضد (حَرَّكَهُ) است.

=السَّكْن-

خانه، اهل خانه.

=السَّكَن-

اسم است از (سَكَنَ)، جاى سكونت، خانه، واحد (الأَسْكَان) براى قوت و غذا و روزى، آتش، آنچه كه با آن مأنوس شوند، رحمت، بركت.

=السُّكْنَى-

اسم است از (سَكَنَ)، جاى سكونت، خانه.

=السَّكِنَة-

ج سَكِنَات: جاى قرار گرفتن سر بر روى گردن.

=السَّكُوت-

بسيار خاموش و ساكت.

=السُّكُوت-

مص، خاموشى، سكوت.

=السَّكُور-

آنكه بسيار مست شود.

=السَّكُوك-

[سكّ]: چاه كه دهانه ى آن تنگ باشد.

=السّكُولَاسْتِيك-

تعليمات مذهبى كه مستند بر فلسفه ى يونان است. اين واژه لاتين است.

=السُّكُون-

سكون و آرامش. اين واژه ضد حركت است.

=السَّكِّيّ-

[سكّ]: ميخ.

=السِّكِّيّ-

[سكّ]: دينار، پُست؛ نسبت به واژه ى (السكَّة) است.

=السُّكَيْت-

مرد بسيار ساكت و خاموش، آخرين اسب در مسابقه ى اسب دوانى.

=السُّكَّيْت-

مترادف (السَّكُوت) است.

=السِّكِّيت-

مترادف (السَّكُوت) است.

=السِّكِّير-

آنكه بسيار مست شود.

=السِّكِّين-

ج سَكَاكِين: كارد، تيغ، چاقو.

=السَّكِينَة-

وقار و آرامش و متانت.

=السِّكِّينَة-

وقار و آرامش، كارد، چاقو.

=سَلَّ-

- سَلًّا [سلّ] الشي ءَ من الشي ء: چيزى را از چيزى با نرمى درآورد؛ «سَلَّ السَّيْفَ من غمده»: شمشير را از غلاف بيرون كشيد،– سَلًّا: دندانهايش فرو ريخت.

=سُلَّ-

لاغر شد و به بيمارى سِلّ دچار شد.

=السُّلّ-

[سلّ]: لاغرى،- (طب): بيمارى ريه و سينه، سِلّ.

=السَّلّ-

[سلّ]: آنكه دندانهايش فرو ريخته باشد،- ج سِلَال: ساك يا زنبيل و در زبان متداول بر سبد چوبي اطلاق مى شود.

=السِّلّ-

[سلّ]: لاغرى،- (طب): بيمارى ريه، سِلّ.

=سَلَا-

- سَلْواً و سُلُوّاً و سُلْوَاناً [سلو] الشي ءَ و عنهُ: آن چيز را فراموش كرد، از آن چيز روى گردان شد و آنرا از ياد برد.

=سَلَّى-

تَسْلِيَةً [سلو] هُ عن همّه و منه: او را از اندوهى كه داشت بيرون كرد و خورسند نمود،- فلاناً عَن الشي ءِ: او را تسلّى داد و شادمان شد.

=سَلَّى-

تَسْلِيَةً [سلي] الشاةَ: پوستى را كه در وقت زائيدن گوسفند با برّه از رحم گوسفند بيرون آيد بيرون كشيد.

=السَّلَى-

ج أَسْلَاء [سلي]: پوستى كه در آن بهنگام زائيدن بچه باشد. و هر گاه اين پوست در شكم پاره شود مادر و بچه مى ميرند.

=السِّلَاء-

ج أَسْلِئَة [سلأ]: اسم است از (سَلأَ)، روغن آب كرده و تصفيه شده.

السُّلَّاء

[سلأ]: خار درخت نخل، نيزه اى بسان خار نخل،- (ح): نام پرنده ايست.

=السُّلَّاءَة-

واحد (السُّلّاء) است.

=السَّلَائِق-

[سلق]: اثر و نشانه ى گامها و سمها در راه.

=السِّلَاب-

ج سُلُب: جامه هاى سياه كه ويژه ى عزادارى است؛ «لَبِسَتِ الثَكْلَى السِّلَابَ»: زن بچه مرده جامه هاى سياه بر تن كرد.

=السَّلَّاب-

آنكه بسيار غارت و چپاول كند، ريسمان باف.

=السَّلَّابَة-

بسيار غارت كننده. اين واژه كاربرد مذكر و مؤنث دارد.

=السُّلَاتَة-

ظرفى را كه با نوك انگشتان گيرند تا پاكيزه بماند.

=السُّلَاجِم-

ج سَلَاجِم [سلجم]: شتر بسيار پير و سالمند، اسب بلند پا يا نيزه ى بلند و مرد قد بلند.

=السُّلَاح-

به معناى (السَّلْح) است و گفته مى شود مدفوع نرم و مايع است.

=السِّلَاح-

ج أَسْلِحَة و سُلُح و سُلْحَان: بر هر ابزار جنگى اطلاق مى شود. اين واژه كاربرد مذكر و مؤنث دارد.

=السِّلَاحْدَار-

ج سِلاحْدَارِيَّة: آنكه حامل سلاح است، مُسلّح. اين واژه فارسى است.

=السَّلَّاخ-

بسيار پوست كن، آنكه حرفه ى سلّاخي پس از ذبح حيوانات داشته باشد.

=السَّلَاخة-

في الشي ء: آنچه كه طعم يا مزه نداشته باشد.

=السُّلَاسِل-

[سلسل]: آب گوارا، مي نرم و ملايم.

=السَّلَاطَة-

(ط): سالاد كه معمولًا از سبزيجات و سركه و نمك تهيه مى شود.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السُّلَاف-

ج سُلَافَات: آب چكيده ى انگور كه قبل از فشردن گرفته شده باشد كه بهترين گونه ى مي مى باشد؛ «سُلَافُ الْعَسْكرِ»: مقدمه ى لشكر.

=السُّلَافَة-

ج سُلَافَات: مترادف (السُّلَاف) است؛ «سُلَافةُ كُلِّ شي ءٍ عَصَرْتَهُ»: آغاز هر چيزى است.

=السُّلَاق-

جوشهائى كه بر بيخ زبان درآيد، پوسته پوسته شدن بن دندانها ورم پلكهاى چشم بهمراه سرخى و ترشح.

=السَّلَاق-

بد زبانى.

=السُّلَّاق-

عيد صعود و بالا رفتن حضرت مسيح است. اين واژه سريانى است.

=السَّلَّاق-

اسم مبالغه است بر وزن فَعّال؛ «خطيبٌ سَلَّاقٌ»: سخنران فصيح و بليغ.

=السُّلَاقَة-

آب دارو كه پس از جوشانيدن آماده شود.

=السَّلّاقِيّ-

من الكلاب: سگ شكارى كه از

=السلال-

=السلالة-

=السلام-

=السلامى-

=السلامة-

=سلأ-

=سلب-

=السلب-

=السلبة-

=السلبوت-

=السلبي-

=السلبية-

=سلت-

=السلت-

=السلة-

=السلتاء-

=السلجم-

=سلح-

=السلح-

=السلحة-

=السلحفا-

=السلحفى-

=السلحفاة-

=السلحفية-

نيكوترين و سبك ترين سگها بشمار است.

=السُّلَال-

[سلّ]: مترادف (السِّلّ) است.

=السَّلَّال-

[سلّ]: دزد، فروشنده يا سازنده ى سبد و زنبيل.

=السُّلَالَة-

[سلّ]: آنچه كه از چيز ديگرى بيرون آيد، نژاد و نسل و فرزند؛ «هو سُلَالَةٌ طَيِّبَة و من سُلَالَة طَيِّبَة»: او از نژاد و نسل پاكى است، خُلاصه، نتيجه.

=السَّلَام-

مص، درود، سلام، فرمانبردارى و شنوائى، اسم است از (التَّسْلِيم) مانند (الكَلَام) از (التكليم)،- ن: نام درختى است تلخ؛ «السَّلامُ على مَنِ اتَّبَعَ الهُدى»: آنكه از راه خداوند پيروى كند از خشم و كيفر او در امان است؛ «دارُ السَّلام»: بهشت؛ «مَدينَةُ السلامِ»: شهر بغداد؛ «نَهْرُ السَّلام»:

رودخانه ى دجله.

=السِّلَام-

(ن): مترادف (السَّلَام) است.

=السُّلَامَى-

ج سُلَامَيَات (ع ا): هر استخوان ريز و تو خالى مانند استخوان بندهاى انگشتان.

=السَّلَامَى-

باد جنوب.

=السَّلَامَة-

مص؛ تندرستى از همه ى عيبها و بيماريها،- (ن): واحد (السَّلَام) است.

=السِّلَامة-

(ن): واحد (السَّلَام) است.

=سَلَأَ-

- سَلْأَ [سلأ] السمنَ: روغن يا كره را تصفيه كرد،- السِّمْسِمَ: روغن كنجد استخراج كرد،- الجِذْعَ: خار يا تيغ ستون را بركند.

=سَلَبَ-

- سَلْباً و سَلَباً الشي ءَ: آن چيز را به زور از ديگرى گرفت،- هُ ثَوبَهُ: جامه ى او را دزديد،- السيفَ: شمشير كشيد،- القَصَبَةَ او الشجَرةَ: پوست ني يا درخت را كند.

=سَلِبَ-

- سَلَباً: جامه ى ماتم و عزا پوشيد.

=سَلَّبَ-

تَسْلِيباً تِ الناقةُ أو المرأةُ: بچه ى ماده شتر يا زن مرد و يا بچه ى خود را ناتمام و ناقص افكند.

=السُّلْب-

«امرأةٌ سُلْبٌ»: مترادف (سالِبٌ) است: زنيكه فرزندش مرده يا بچه را ناتمام افكنده است.

=السَّلْب-

راهپيمودن سبك و تند؛ «فرسٌ سَلْبُ القوائِم»: اسب سبكبال و تندرو، نفي؛ «سَلْباً او ايجاباً»: منفي يا مثبت.

=السَّلَب-

مص،- ج اسْلَاب: آنچه كه به غارت و چپاول رود، ليف درخت كه از آن طناب و رسن بافند،- من القَصَبةِ: پوست ني؛ «سَلَبُ الذَّبيحةِ»: روده و شكنبه ى ذبيحه يا گوسفند.

=السَّلِب-

بلند، سبك.

=السُّلْبَة-

لُختي و برهنگي.

=السَّلَبُوت-

مترادف (السَّلّابَة) است.

=السَّلْبِيّ-

تعبيرى است بمعناى نفي كردن، نپذيرفتن يا رَفْض.

=السَّلَبِيَّة-

(ن): بوته گُلى است از تيره ى غرنوقيها، اصل اين گياه از پِرو است و برگهاى آن بسان زره مى باشد. شكوفه هاى آن به رنگهاى گوناگون بسان كلاه خود است. ميوه ى آنرا بگونه ى خلال درآورند و با غذا خورند از برگ اين گياه نيز در سالاد استفاده كنند و خورند.

=سَلَتَ-

- سَلْتاً هُ: او را زد، ويرا تازيانه زد؛ «سَلَتَهُ مائةَ سَوْطٍ»: يكصد ضربه ى تازيانه بر او زد،- تِ المَرأةُ الخِضَابَ عن يَدِهَا: آن زن حناى دست خود را پاك كرد و بر زمين انداخت،- القَصْعَةَ: كاسه را با انگشت خود لمس يا مسح كرد،- الشي ءَ: آن چيز را بريد،- الشَّعَرَ أو الرّأسَ: موي را زدود يا سر را تراشيد،- المِعَى: روده را با دست بيرون كشيد،- بِسَلْحِهِ: فضله افكند.

=السُّلْت-

جو يا نوعي از آن كه پوست ندارد،- أو الشَّيْلَم (ن): گياهى از تيره ى علفيهاى ساليانه و مانند گندم است كه از آرد آن نان زرد رنگ تهيه مى شود. اين گياه در مناطق سردسيرى اروپا كشت مى شود و هرگاه آرد آن با آرد گندم آميخته شود نان خوشمزه اى از آن بدست مىيد.

=السَّلَّة-

[سلّ]: مؤنث (السَّلّ) است بمعناى آنكه دندانهايش ريخته شده است،- ج سِلَال: دزدى پنهانى، عيب كه در حوض پديد آيد، سِلّ، سلّه يا سبد؛ «سَلَّةُ المُهْمَلَات»: سبد يا سطل در ادارات كه در آن كاغذهاى باطل يا بي ارزش را ريزند.

=السَّلْتَاء-

مؤنث (الأَسْلَت) است؛ «امْرَأَةٌ سَلْتَاءُ»: زنى كه خضاب نكند يا حنا نبندد.

=السَّلْجَم-

ج سَلَاجم [سلجم]: ريش انبوه، سرى كه موى دراز دارد، اسب بلند بالا، نيزه دراز، مرد قد بلند، چاه كهنه و قديمى كه پر از آب باشد، شتر بسيار سالمند،- (ن):

گونه اى شلغم از تيره ى صليبيها است. از اين گياه در گذشته روغنى بدست مىمد كه در روشنائى بكار مى بردند و هم اكنون از اين روغن براى روغن مالى چرخها و سرعت حركت آنها استفاده مى كنند. اين گياه در آذوقه ى حيوانات نيز بكار مى رود.

=سَلَحَ-

- سَلْحاً: فضله يا مدفوع افكند. اين واژه ويژه ى پرندگان و بهائم است و درباره ى انسان از باب تساهل و تشبيه بكار مى رود.

=سَلَّحَ-

تَسْلِيحاً هُ: ويرا به انداختن مدفوع واداشت، بر او اسلحه پوشانيد،- هُ السَّيْفَ و بالسيفِ: شمشير را سلاح وى ساخت.

=السُّلْح-

شيره اى كه به خيك روغن مالند.

=السَّلْح-

ج سُلُوح و سُلْحان: مدفوع رقيق و مايع.

=السُّلَح-

ج سِلْحَان (ح): بچه ى كبك.

=السَّلَح-

آب باران كه در آبگيرها گرد آمده باشد.

=السُّلَحَة-

(ح): بچه ى كبك.

=السُّلَحْفا-

ج سَلَاحِف [سلحف] (ح):

لاك پشت.

=السُّلَحْفَى-

ج سَلَاحِف (ح): مترادف (السُّلَحْفَاة) است.

=السُّلَحْفَاة-

ج سَلَاحِف [سلحف] (ح): كاسه پشت يا لاك پشت كه بر نر آن (الغَيْلَم) اطلاق مى شود و در زبان متداول به آن (زُلْحَفَة) گويند.

=السَّلَحْفَاة-

ج سَلَاحِف (ح): مترادف (السُّلَحْفَاة) است.

=السُّلَحْفِيَّة-

ج سَلَاحِف (ح): مترادف

=سلخ-

=السلخ-

=السلخة-

=سلس-

=السلس-

=السلسال-

=السلسبيل-

=السلسبيلة-

=سلسل-

=السلسل-

=السلسلة-

=سلط-

=السلط-

=السلطان-

=السلطانة-

=السلطانية-

=السلطة-

=السلطعون-

=سلطن-

=السلطنة-

=سلع-

=السلع-

=السلعاء-

=السلعة-

=سلف-

(السُّلَحْفَاة) است.

=سَلَخَ-

- سَلْخاً الخروف: پوست گوسفند را درآورد،- تِ الْمَرْأَةُ دِرْعَها: آن زن زره از تن بدر آورد،- تِ الحيَّةُ: مار از پوست خود بيرون آمد يا پوست خود را افكند،- اللّهُ النّهارَ من اللَّيْلِ: خداوند روز را از شب جدا كرد،- الشهْرُ: ماه بپايان رسيد،- الرَّجُلُ الشهْرَ: آن مرد ماه را بپايان رسانيد و در آخر آن قرار گرفت.

=سَلَّخَ-

تَسْلِيخاً الحرُّ جلدَه: گرما از او پوست افكند.

=السَّلْخ-

مص؛ «سَلْخُ الشهرِ»: پايان ماه؛ «سَلْخُ الحَيَّةِ»: پوست مار.

=السِّلْخ-

پوست كنده شده ى حيوان؛ «سِلْخُ الحَيَّةِ»: پوست مار.

=السَّلَخ-

ريسمان يا رشته ى تافته كه بر روى دوك باشد.

=السَّلْخَة-

«سَلْخَةُ الحيَّةِ»: پوست مار.

=سَلِسَ-

- سَلَساً و سَلَاسَةً و سُلُوساً: نرم و فرمان بردار شد.

=سُلِسَ-

سُلَاساً و سَلْساً و سَلَساً: خرد از سر او بدر رفت.

=سَلَّسَ-

تَسْلِيساً الحَلْيَ: زيور را با جواهر آراست.

=السَّلْس-

ج سُلُوس: زيورِ گوشواره، رشته اى كه در آن مهره كنند و بر گردن آويزند.

=السَّلَس-

مص، آسانى و فرمانبردارى،- (طب): روان شدن پيشاب بدون اختيار.

=السَّلِس-

آسان، نرم، فرمانبردار؛ «شرابٌ سَلِسٌ»: مى نرم و فرو رونده به گلو؛ «مِسْمَارٌ سَلِسٌ»: ميخ سُست.

=السَّلْسَال-

[سلسل]: آب گوارا، شراب نرم.

=السَّلْسَبِيل-

ج سَلَاسِب و سَلَاسِيب [سلسل]: نرم، مي، آب گوارا و خوشمزه، نام چشمه ايست در بهشت.

=السَّلْسَبِيلَة-

ج سَلْسَبِيلَات: مؤنث (السَّلْسَبيل) است.

=سَلْسَلَ-

سَلْسَلَةً [سلسل] الماءَ: آب را به سراشيبى ريخت،- الشي ءَ بِالشَّي ءِ: چيزى را به چيزى وصل كرد.

=السَّلْسَل-

[سلسل]: آب گوارا، مي نرم.

=السَّلْسَلَة-

[سلسل]: يك پاره ى دراز از كوهان شتر.

=السلْسِلَة-

ج سَلَاسِل [سلسل]: زنجير، پاره ى دراز كوهان؛ «سَلَاسِلُ الْكِتَابِ»: سطرهاى كتاب؛ «سَلَاسِلُ الْبَرْقِ»: برق دراز كه در پهنه ى ابر ديده شود.

=سَلِطَ-

- سَلَاطَةً و سُلُوطَةً: بد زبان يا بد دهان شد.

=سَلُطَ-

- سَلَاطَةً و سُلُوطَةً: مترادف (سَلِطَ) است.

=سَلَّطَ-

تَسْلِيطاً هُ عليهِ: او را چيره بر ديگرى كرد و به وى قدرت و توان بخشيد.

=السَّلْط-

زبان دراز، زبانِ دراز، سخت.

=السُّلُط-

پاهاى بلند.

=السَّلِط-

ج سِلَاطٌ: پيكانى كه در ميان آن برآمدگى نباشد.

=السُّلْطَان-

ج سَلَاطِين [سلط]: چيره گى و توانائى، حُجّت يا دليل؛ «سُلْطَانٌ مُبِين»:

دليلى آشكار، پادشاه، سلطان.

=السَّلَطَانَة-

[سلط]: «امرأَةٌ سَلَطَانَةُ اللسانِ»: زن بد زبان.

=السَّلِطَانَة-

«امرأةٌ سَلِطَانَةُ اللسانِ»: مترادف (سَلَطَانَةُ اللِّسَانِ) است.

=السُّلْطَانِيَّة-

قدح بزرگ يا قاب غذا خورى.

=السُّلْطَة-

دارائى و توانائى؛ «السُّلْطَةُ المَرْكَزِيَّة»: دولت يا حكومت مركزى كه مُشرف بر امور كشور است؛ «السُّلْطَةُ الْمخْتَصَّة»: اداره يا مديريت مسئول در تقسيمات كشورى.

=السَّلْطَة-

عبا يا رداى كوتاه كه تا نيمى از بدن انسان را بپوشاند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السِّلْطَة-

ج سِلَط و سِلَاط: تير دراز و باريك، انبانى كه در آن كاه و گياه و علف نهند.

=السَّلْطَعُون-

(ح): به معناى (السَّرَطَان) است:

خرچنگ. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=سَلْطَنَ-

سَلْطَنَةً هُ: او را پادشاه يا سلطان كرد.

=السَّلْطَنَة-

مص، پادشاهى، سلطنت، حكومت.

=سَلَعَ-

- سَلْعاً الرأْسَ: سر را شكست،- جِلْدَهُ بِالنّار: پوست او را با آتش سوزانيد بطوريكه اثر آن آشكار شد.

=سَلِعَ-

- سَلَعاً تْ قَدَمُهُ: پاى او ترك خورد،- الرجُلُ: آن مرد پيس شد.

=سَلَّعَ-

تَسْلِيعاً هُ: آن چيز را شكافت، بر روى آن چيز گياه سَلَع (صبر) نهاد.

=السَّلْع-

ج سُلُوع: شكاف در قدم،- اسْلَاع و سُلُوع: مِثل و مانند يا همسان، فى الجَبَل:

شكاف در كوه.

=السِّلْع-

ج أَسْلَاع و سُلُوع: مانند و همسان،- فى الجَبَل: شكافِ كوه.

=السَّلَع-

آثار و نشانه هاى آتش بر روى پوست بدن،- ن: گونه اى گياه صبر.

=السَّلْعَاء-

مؤنث (الأَسْلَع) است.

=السَّلْعَة-

ج سَلَعَات و سِلَاع: شكستگى سر و صورت كه پوست پاره شود، واحد (السلْع): بمعناى شكاف در قدم است، زوائدى كه در بدن ايجاد شود مانند غدّه ى ميان پوست و گوشت،- (ح): زالوى آبى.

=السِّلْعَة-

ج سِلَع: متاع، كالا، مال التجاره، زائده اى در بدن مانند غدّه كه ميان پوست و گوشت پديد آيد،- (ح): زالوى آبى.

=السَّلَعَة-

ج سَلَعَات و سِلَاع: شكستگى سر و صورت كه پوست پاره شود، زائده اى در بدن مانند غده كه ميان پوست و گوشت پديد آيد،- (ح): زالوى آبى.

=سَلَفَ-

- سَلْفاً الأَرضَ: زمين را با زمين صاف كن براى كشت صاف كرد،- المَزَادَة: مشك را چرب كرد،- سَلَفاً و سُلُوفاً: رفت، گذشت؛ «سَلَفَ القَوْمَ»: از آن قوم پيش افتاد.

=سَلَّفَ-

تَسْلِيفاً الشي ءَ: آن چيز را ارمغان كرد،- الضَّيْفَ: به ميهمان پيش غذا

=السلف-

=السلفة-

=سلق-

=السلق-

=سلقى-

=السلقة-

=سلك-

=السلك-

=السلكة-

=سلم-

=السلم-

خورانيد،- الرَّجُلُ: آن مرد پيش غذا خورد،- هُ مَالًا: به او پولي قرض داد، وام داد.

=السُّلْف-

ج سِلْفان و سُلْفان (ح): جوجه ى كبك.

=السَّلْف-

ج سُلُوف و أَسْلُف: توشه دان.

=السَّلْف-

ج أَسْلَاف: پوست؛ «سِلْفُ الرجُلِ»:

باجناق مرد؛ «هما سِلْفَانِ»: آن دو مرد باجناق يكديگرند؛ «سِلْفُ المرأةِ»:

برادر شوهر زن.

=السَّلَف-

ج أَسْلَاف: نياكان، پدران و فاميل درگذشته، هر كار نيكوئى كه قبلًا انجام شده باشد، وام بدون اخذ سود يا قرض الحسنه؛ «مَذَاهِبُ السَّلَفِ»: مذاهب و روشهاى پيشينيان و گذشته گان؛ «سَلَفاً»:

مقدماً.

=السَّلِف-

ج أَسْلَاف: پوست، برادر شوهر زن؛ «رَجُلٌ سَلِفٌ»: مرد پيش كسوت، پيشى جوينده، پيشرفته.

=السُّلْفة-

ج سُلَف: زمينى كه با شانه صاف كن هموار شده باشد، پوست نازكى كه با آن كفش را آستر كنند، خوراك پيش از غذا، گروه پيشينيان.

=السِّلْفَة-

«سِلْفَةُ الامرأةِ»: زنِ برادرِ شوهر كه معمولًا به آن جاري گويند؛ «همَا سِلْفَتَانِ»:

آن دو زن با دو برادر ازدواج كرده اند يا آن دو جاري يكديگرند.

=السَّلِفَة-

«أَرْضٌ سَلِفَةٌ»: زمين كم درخت.

=سلَقَ-

- سَلْقاً البيضَ أو البقلَ: تخم مرغ يا باقلا را با آب جوشانيد و آب پز كرد،- اللَّحْمَ عن العَظْمِ: گوشت را از روى استخوان پاك و جدا كرد،- الشي ءَ بالماءِ الحَارِّ: موى يا كرك آن چيز را با آب داغ پاك كرد و زدود،- تِ الدابَّةُ الراكبَ: ستور كشاله ى ران سوار را خراشانيد،- البردُ النباتَ: سرما گياه را سوزانيد،- هُ بِالسَّوطِ:

او را با تازيانه زد تا پوستش كنده شد،- هُ بِالكلامِ: به او زخم زبان و سخن تند زد،- هُ بِالرُّمْحِ: با نيزه او را زد،- تِ القَدَمُ فى الطَّرِيقِ: پاى در راه اثر گذاشت،- الرَّجُلَ: آن مرد را بر زمين انداخت و او را بر پشت خوابانيد،- العودَ فى العُروَةِ: چوب را به درون دسته ى چيزى بُرد،- المَزَادَةَ: مشك را روغن مالى كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد بالاى ديوار رفت.

=سَلَّقَ-

تَسْلِيقاً- تِ المرأَةُ: آن زن سبزيهاى خوردنى را از روى زمين چيد و برداشت مانند گياه كاسنى و جز آن كه پخته يا نپخته خورند.

=السَّلْق-

اثر زخم.

=السِّلْق-

(ن): چغندر يا لبو كه خوشخوراك و از قرنها قبل شناخته شده است،- ج سُلْقان: آبراهه،- ج سُلْقَان و سِلْقَان (ح):

گرگ.

=السَّلَق-

اثر زخم.

=سَلْقَى-

سِلْقَاءً هُ: او را بر پشت به زمين افكند،- هُ بِالرُّمْحِ: با نيزه او را زد.

=السِّلْقَة-

ج سُلْقَان و سِلْقَان: زنِ سليطه و بد زبان، ملخ بهنگام تخم ريزى،- ج سِلْق و سِلَق (ح): گرگ ماده.

=سَلَكَ-

- سَلْكاً و سُلُوكاً المكانَ: بدرون آن جاى رفت،- الشي ءَ فِي الشي ءِ: چيزى را درون چيزى كرد همانگونه كه نخ را داخل سوزن كنند،- هُ المكانَ و سَلَكَهُ فيه: او را داخل آن مكان كرد،- الطريقَ: به راه افتاد و آنرا پيمود.

=سَلَّكَ-

تَسْلِيكاً: هُ المكانَ و فيه و عليه: او را به درون آن مكان برد،- الغَزْلَ: نخ را بر چرخ نخ ريسى بست.

=السِّلْك-

ج سُلُوك و أَسْلَاك: نخ كه با آن مهره و مانندش را برشته درآورند، مِلاك و هَيْأت؛ «سِلْكُ القُضَاة»: مَسْلَك قاضيان و داوران؛ «السِّلك الدبلوماسيّ»: هَيْأت ديپلوماسى؛ «دَخَلَ السلْكَ العَسْكرِيَّ»: به داخل نظاميان درآمد؛ «السِّلْكُ الكهربائيّ»:

سيم برق.

=السُّلَك-

ج سِلْكَان (ح): جوجه ى مرغ سنگخواره يا كبك.

=السِّلْكَة-

ج سِلَك و جج أَسْلَاك و سُلُوك: نخ خياطى و دوزندگى.

=السُّلكَة-

(ح): مؤنث (السُّلْك) است.

=سَلَمَ-

- سَلْماً الدلوَ: دلو را ساخت و استوار كرد،- الجِلْدَ: پوست را با گياه سَلَمْ دباغى كرد،– سَلْماً تِ الحَيَّةُ فُلاناً: مار فلانى را گزيد.

=سَلِمَ-

- سَلَامَةً و سَلَاماً من عَيْبٍ أو آفةٍ: از هر عيب يا آفت و بيمارى رهائى يافت و خوب شد،- لهُ المالُ: مال و دارائى ويژه ى او شد.

=سَلَّمَ-

تَسْلِيماً هُ و سَلَّمَ عليه: به او (سَلَامٌ عَليكَ) گفت،- هُ من الآفةِ: از آن آفت وي را محافظت كرد،- بالأَمْرِ: به آن كار راضى و قانع شد،- اليه: از او فرمانبردارى كرد،- الشي ءَ: آن چيز را پاك و خالص كرد،- هُ الشي ءَ: آن چيز را به او تسليم كرد،- هُ الى فلانٍ: آن چيز را به فلانى داد.

=السَّلْم-

مص، لعنتى است در (السِّلْم)،- ج اسْلُم و سِلَام: دلوى كه يك دسته داشته باشد؛ «قومٌ سِلْمٌ»: مردم صلح طلب.

=السِّلْم-

صُلح طلب؛ «قومٌ سِلْمٌ»: مردم صلح طلب، قومى صلح طلب كه از جنگ روى گردان باشند؛ «انا سِلمٌ لِمَنْ سَالَمَنِي و حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَنِي»: من در حال آشتى و صُلحم با هر كه با من آشتى باشد و جنگجويم با هر كس كه بخواهد با من بجنگد، اسلام، سلام، صلح.

=السَّلَم-

تسليم شدن، اسارت، اسير، سلام،- (ن): درختى است از تيره ى قطانيها كه در سرزمينهاى گرم مى رويد.

ميوه ى اين درخت زردرنگ است و داراى دانه اى سبز مى باشد. از برگ اين درخت در كار دباغي استفاده مى شود.

=السُّلَّم-

ج سَلَالِم و سَلَالِيم: نردبان يا پلكان اعم از چوبى يا سنگى. اين واژه كاربرد مذكر و مؤنث دارد، وسيله يا سبب رسيدن به چيزى؛ «اتَّخَذَه سُلَّماً الى حَاجتِهِ»: او را وسيله اى براى رفع نياز خود گرفت.

=السلمى-

=السلمة-

=السلمون-

=السلوى-

=السلواة-

=السلوان-

=السلوانة-

=السلوب-

=السلوة-

=السلور-

=السلوقي-

=السلوقية-

=السلوك-

=السلولوز-

=سلي-

=السليب-

=السليح-

=السليخ-

=السليخة-

=السليط-

=السليطة-

=السليق-

=السليقة-

=السليقية-

=السليل-

=السليلة-

=السليلوييد-

=السليم-

=السليماني-

=سليمى-

=السلينوس-

=سم-

=السُّلْمَى-

مؤنث (الأَسْلَم) است.

=السَّلَمَة-

(ن): واحد (السَّلَم) است.

=السَّلِمَة-

ج سِلَام: سنگ.

=السَّلْمُون-

(ح): گونه اى ماهى از تيره ى سلمونيهاست كه در آبهاى شيرين و شور زندگى مى كند.

=السَّلْوَى-

[سلو]: آنچه كه باعث تسلّى خاطر و سرگرمى باشد، عسل،- (ح): نام پرنده ايست معروف به (السُّمَانِي):

بلدرچين.

=السَّلْوَاة-

(ح): واحد (السَّلوى) است.

=السُّلْوَان-

[سلو]: مص، مترادف (السُّلْوَانَة) است.

=السُّلْوَانَة-

[سلو]: مهره ايست كه براى دفع چشم زخم گيرند.

=السَّلْوَانَة-

[سلو]: مترادف (السُّلْوَانَة) است.

=السَّلُوب-

ج سُلُب و سَلَائِب: «امرأة أو ناقةٌ سَلُوبٌ»: زن يا ماده شترى كه بچه ى خود را ناتمام افكنده باشد.

=السُّلْوَة-

[سلو]: مترادف (السَّلْوَة) است.

=السَّلْوَة-

فراموشى، خوشى و فراخ زندگى؛ «فلانٌ فى سَلْوَةٍ من العَيْشِ»: فلانى در فراخ زندگى است.

=السِّلَّوْر-

(ح): گونه اى ماهي بدون پولك است از تيره سِلَّورها. اين واژه يونانى است.

=السَّلُوقِيّ-

من الكلاب: گونه اى از سگهاي شكارى است كه از بهترين و سبك ترين سگهاست.

=السَّلُوقِيَّة-

مؤنث (السَّلُوقِيّ) است، جاى ناخداى كشتى كه در آن نشيند،- مِن الدُّرُوع: نام زره هائى است منسوب به دهكده اى در يمن كه نام آن (سَلُوق) است.

=السُّلُوك-

تصرف، سيرت، رفتار؛ «عِلْمُ السُّلُوكِ»: دانش شناخت نَفْس است كه به آن علم اخلاق يا علم تصوّف گويند؛ «عِلْمُ السُّلوكِ»: در زبان متداول بمعناى خوشرفتارى در آميزش با مردم و معاشرت نيكو مى باشد.

=السِّلُّولُوز-

(ك): ماده ى اوليه در تركيب تخته و الياف پنبه و كتان است كه آن را در ساختن كاغذ و ابريشم مصنوعي و مواد انفجارى بكار مى برند.

=سَلِيَ-

- سُلِيّاً [سلو] الشي ءَ و عنهُ: آن چيز را فراموش كرد، از آن بى خيال شد، زندگى او خوش و فراخ شد و او را از ياد برد يا از وى دورى گزيد.

=سَلِيَ-

- سَلًى [سلي] تِ الشاةُ: پوست بچه كه در شكم گوسفند بود پاره شد.

=السَّلِيب-

آنكه خرد يا مال خود را از دست داده باشد،- ج سَلْبى؛ «امْرَأَةٌ او نَاقَةٌ سَلِيبٌ»:

زن يا ماده شترى كه بچه ى خود را ناتمام افكنده باشد،- ج سُلُب و سَلَائِب؛ «شَجَرَةٌ سَلِيبٌ»: درخت بى شاخ و برگ.

=السِّلِّيح-

رسول، پيامبر، فرستاده. اين واژه سريانى است.

=السَّلِيخ-

مترادف (المَسْلُوخ) است بمعناى چيزى كه پوست آن كنده شده باشد. و در زبان متداول بر زمين بى درخت اطلاق مى شود.

=السَّلِيخَة-

فرزند يا بچه، روغن ميوه ى درخت بَان،- من شَجَرِ الرِّمْثِ و نحوِهِ: درختان خشكيده چراگاه و مانند آن كه قابل چرا نباشند، و در زبان متداول بر قطعه زمينى كه در آن درخت و گياه نباشد اطلاق مى شود.

=السَّلِيط-

آنكه منطقى فصيح و پر توان داشته باشد. اين واژه براى مرد ستايش است و براى زن نكوهش، هر چيز آهنى و سفت، سخت، روغن زيتون خوب، هر چكيده اى روغنى كه از دانه ها گرفته شود؛ «رجُلٌ سَلِيطٌ»: مرد زبان دراز و ناسزاگو؛ «لِسَانٌ طوِيل»: زبان دراز.

=السَّلِيطَة-

«امرأَةٌ سَليطةٌ»: زن بد زبان و آشوبگر.

=السَّلِيق-

ج سُلْق: آنچه كه از درختان ريز بر زمين افتد، آنچه از عسل كه زنبور عسل دركند و سازد؛ «سَلِيقُ الطرِيق»: كناره ى راه.

=السَّلِيقَة-

ج سَلَائِق: طبيعت، سرشت، خوى، سبزيهاى پخته شده.

=السَّلِيقِيَّة-

نسبت به (السلِيقَة) است؛ «فلانٌ يَتكَلَّمُ بِالسَّلِيقِيَّة»: فلانى با طبع خود و روش نيكوئى بى آنكه آموزش يافته باشد سخن مى گويد.

=السَّلِيل-

[سلّ]: فرزند پسر؛ «هو سَلِيلُ الأَكارِم»: او زاده ى بزرگان است، مي خالص، نخاع يا مغز، كوهان شتر، آبراهه ى دره، شمشير كشيده و مانند آن.

=السَّلِيلَة-

[سلّ]: دختر، گوشت فيله ى پشت،- (ح): ماهي دراز.

=السِّلِّيلُويِيد-

(ك): مادّه ى ساخته شد از تركيبات كافور و پنبه ى قابل اشتعال. اين ماده سفت و سخت و روشن است و در ساختن شانه ها و جز آنها بكار مى رود.

اين واژه لاتين است.

=السَّلِيم-

ج سُلَمَاء: آنكه از بيمارى و آفتها سلامت باشد؛ «فلانٌ سَلِيمُ القَلْبِ و سَليمُ النِّيَّة»:

فلانى خوش قلب و پاك سرشت است،- ج سَلْمَى: مرد زخمى كه مشرف بر هلاك و نابودى باشد، مارگزيده.

=السُّلَيْمانِيّ-

زهرى است كه ماده ى اصلي آن جيوه است.

=سُلَيْمى-

«طَوَتْهم سُلَيمَى»: آن گروه مردند و زمين آنها را بدرون خود كشيد.

=السِّلِينُوس-

(ن): بوته گلى است از تيره ى قرنفليها و به گونه هاى متنوع. اصل اين گياه از اروپا و آسيا است و بعضى انواع آن در باغچه ها كشت مى شود.

=سَمَّ-

- سَمّاً [سمّ] هُ: به او زهر نوشانيد،- الطَّعَامَ: غذا را زهرآگين كرد،- الشي ءَ: آن چيز را درست كرد،- بينهما: ميان آن دو را آشتى داد،- القارُورَةَ: سر شيشه را بست،- الأَمْرَ:

آن كار را آزمود و در آن نگريست،- الشيْ ءُ: آن چيز همه فراگير شد و به خواص نيز رسيد،- النِّعْمَةَ اليهِ: آن نعمت را به وى اختصاص داد،- هُ

=سم-

=السم-

=سما-

=سمى-

=السماء-

=السماجة-

=السماح-

=السماد-

=السمار-

=السماط-

=سماع-

=السماع-

=السماعة-

=السماعي-

=السماق-

=السماك-

=السماكان-

=السمال-

=السمام-

=السمامة-

=السمان-

=السمانى-

=السماناة-

=السماوة-

=السماوي-

=سمت-

عند العَامّة: و در زبان متداول وى را سخت خشمگين كرد،- سُمُوماً تِ الريحُ: باد سوزان شد.

=سُمَّ-

[سمّ] اليومُ: گرماى روز سخت شد يا در آن بادها گرم وزيدن گرفت،- النباتُ:

گياهان را باد گرم سوزانيد.

=السُّمّ-

ج سِمَام و سُمُوم [سمّ]: بر هر زهرى اطلاق مى شود، سوراخ ريز مانند سوراخ سوزن،- ج مَسَامّ (ن): منفذ يا سوراخهاى ريز در برگهاى درختان يا ساقه ى درخت.

اين سوراخها را بوسيله ى ذره بين ميتوان ديد كه گياهان با آنها تنفس و عرق مى كنند.

=السَّمّ-

ج سِمَام و سُمُوم [سمّ]: مترادف (السمّ) است بمعناى زهر، سوراخ ريز مانند سوراخ سوزن، آنچه كه از دريا خارج مى شود مانند صدف؛ «سَمُّ ساعَةٍ»: زهر كشنده ى فورى؛ «سَمُّ السمَك» (ن): گياهى است از تيره ى قمريها كه در غلاف ميوه ى آن ماده اى تلخ وجود دارد كه قىور است و در ميان آن ماده ى زهرى است كه در كشتن ماهى بكار ميرود و به آن مرگ ماهى گويند؛ «سَمُّ الحِمارِ» (ن): گياه خرزهره؛ «سَمُّ ابْرَصَ» ج أَبارِص و سَوَامُ ابْرَصَ (ح): حشره ايست معروف به (ابو بُرَيْص):

چلپاسه.

=السِّمّ-

ج سِمَام و سُمُوم: بر هر ماده سمى و زهر اطلاق مى شود، سوراخ مانند سوراخ سوزن.

=سَمَا-

- سُمُوّاً [سمو]: بلند و مرتفع شد؛ «نَفْسُهُ تَسمُوا لى مَعَالي الأُمور»: دل او تمايل به رسيدن به مقامات عاليه را دارد،- بهِ: او را بالا برد،- البصرُ: چشم به چيزى نگريست؛ «سموتُ اليهِ بِبَصَرِي»: به او با ديده ى خود نگريستم،- القومُ: آن قوم براى شكار شتافتند،- سَمْواً الرجُلَ زَيْداً و بِزَيْدٍ: او را (زَيْد) ناميد.

=سَمَّى-

تَسْمِيَةً الشارعُ في العمل: مرد مذهبى بهنگام كار نام خدا را بر زبان آورد،- الرجُلُ زَيْداً او بِزَيْدٍ: وي را (زَيْد) ناميد،- لَهُم الرَّجُلَ: نام آن مرد را بر زبان آورد.

=السَّمَاء-

ج سَمَاوَات و سَمَوَات (بحذف الأَلف خطّاً لا لفظاً) و سُمّي و سِمًى و أَسْمِيَة: آسمان، فضاى فراخ بر دور زمين، جاى ارواح نيكان، آنچه كه بالاى سر انسان باشد، سقف هر چيزى، رواق خانه، پشت اسب، ابر، باران، گياه؛ «سَمَاءُ السَّمَاواتِ» (فك): نام فلك اعظم است؛ «سَمَاءُ الرُّؤْية» (فك): نام (فلك البُرُوج) است.

=السَّمَاجَة-

به معناى (القُبح) است، سماجت و زشتى.

=السَّمَاح-

اجازه؛ «بَيْعُ السمَاحِ»: معامله و فروش ارزان.

=السَّمَاد-

(ز): كود كه با آن زمين را براى كشت آماده كنند.

=السَّمَار-

(ن): گياهى است علفي از تيره ى (اسَلِيها). اين گياه داراى ساقه هاى بلند است و در زمينهاى باتلاق و مرطوب مى رويد. از برگهاى اين گياه سبد و حصير و طَبَق و مانند آنها سازند.

=السِّمَاط-

ج سُمُط: چيزى كه به صف و رسته باشد، سفره ى غذا؛ «سِمَاطُ الْقَوم»:

صف يا رديف آن گروه؛ «سِمَاطُ الطَّرِيق»:

دو طرف راه.

=سَمَاعِ-

اسم فعل است به معناى (بشنو).

=السَّمَاع-

مص، يادواره، بلندآوازگى، آواز، اين واژه بر ضد (القياس) است بمعناى آنچه كه از عرب شنيده مى شود و بكار مى برند ولى بر آن مقايسه نمى شود.

=السَّمَّاع-

بسيار شنوا، جاسوس، فرمانبردار.

=السَّمَّاعَة-

گوشى كه نيروى شنوائى را زياد مى كند، گوشى تلفن، ابزارى كه براى شنيدن بر گوش قرار دهند؛ «سَمّاعَةُ الطّبيب»:

گوشى پزشك؛ «أذُنٌ سَمَّاعَةٌ»: گوش شنوا.

=السَّمَاعِيّ-

آنچه كه مستند به عرف و عادت بوده و از آن تقليد كنند.

=السُّمَاق-

خالص، بىميغ.

=السُّمَّاق-

(ن): درخت سُماق كه از بذرهاى آن در غذا و خوراك و از برگهاى آن براى دباغى استفاده كنند.

=السَّمَاك-

ج سُمُك: آنچه كه با آن چيزى را بلند كنند،- من الزَّوْرِ: استخوانهاى زير ترقوه.

=السِّمَاكَانِ-

(فك): نام دو ستاره ى روشن است كه يكى را (السِّمَاكُ الرَّامِح) نامند كه در برابر آن ستاره ى كوچكى است و ديگرى را (السِّمَاكُ الأَعْزل) گويند كه در برابر آن ستاره اى نيست.

=السَّمَّاك-

ماهي فروش.

=السَّمَال-

كرم كه در باتلاقها و گودالهاى آب باشد.

=السَّمَّال-

آنكه چشمها را بركند يا درآورد.

=السَّمَام-

[سمّ]: هر چيز سبك و لطيف و سريع،- (ح): گونه اى پرنده است كه در حجم از مرغ سنگخواره كوچكتر است.

=السِّمَام-

من الإنسان: دهان و دو سوراخ بينى و دو گوش انسان.

=السَّمَامَة-

[سمّ]: چهره و اندام مرد، آثار خانه هاى ويران، پرچم، حلقه ى زيباى موي گردن اسب،- (ح): واحد (السَّمَام) است،- (ح): گونه اى پرنده است همانند پرستو و چلچله كه نتوان به تخم آن دسترسى پيدا كرد.

=السَّمَّان-

روغن فروش، آنكه روغن و جز آن را مانند قهوه و شكر مى فروشد.

=السُّمَانَى-

ج سُمَانَيَات (ح): گونه اى پرنده است از تيره ى مرغها، اين نام بر مفرد و جمع آن اطلاق مى شود. اين پرنده را در سوريه (الفِرِيّ) نامند و نيز بر آن (السَّلْوى) اطلاق مى شود كه همان مرغ بلدرچين است.

=السُّمَانَاة-

(ح): واحد (السمَانَى) است.

=السَّمَاوَة-

[سمو]: رواق خانه؛ «سَمَاوَةُ كلِّ شي ءٍ»: چهره و قيافه ى هر چيزى.

=السَّمَاويّ-

[سمو]: نسبت به (السَّمَاء) است، آنچه كه به رنگ آسماني باشد.

=سَمَتَ-

- سَمْتاً: به راه خود رفت، با بهترين رويه كارى را انجام داد، از روى گمان به

=سمت-

=السمت-

=السمة-

=سمج-

=السمج-

=سمح-

=السمح-

=سمد-

=سمر-

=السمر-

=السمراء-

=السمرة-

=السمرمر-

=السمرمرة-

=السمسار-

=سمسر-

=السمسرة-

=السمسق-

=السمسم-

=سمط-

=السمط-

=سمع-

راه ادامه داد،- الشي ءَ و سَمَتَ نحوَهُ: به سوى آن چيز رفت،- لهم: براى آنها توجيه كلام و زمينه ى سخن را فراهم كرد.

=سَمَّتَ-

تَسْمِيتاً [سمت]: به راه خود رفت،- عَلَى الشَّي: نام خداوند را بر آن خواند،- لِلْعَاطِس: به عطسه كننده دعاي (يَرحَمُكَ اللّهُ) يا مانند آنرا گفت.

=السَّمْت-

مص،- ج سُمُوت: راه و استدلال، صورت و هيأت اشخاص خيرخواه؛ «ما احْسَنَ سَمْتَ فلان»: چه زيباست هيأت و صورت فلانى،- عِندَ الْعَامّة: و در زبان متداول بر طرز لباس و پوشيدن جامه ها اطلاق مى شود؛ «سَمْتُ الرَّأْسِ» (فك):

نقطه اى از كره ى آسمانى كه بر روى نقطه ى عمودى زير افق قرار دارد؛ «سَمْتُ كوكبٍ» (فك): زاويه ى ميان دو سطح دايره اى ارتفاع ستاره و خط هاجره يا نصف النهار است.

=السِّمَة-

[وسم]: مصِ، نشانه، علامت، اثر داغ كردن، قسمت بالاى كلاله ى گل؛ «حَامل السِّمَة»: مِدقه ى گل كه ميان تخم و كلاله ى گل است.

=سَمُجَ-

- سَمَاجَةً و سُمُوجَةً: زشت شد، ناهنجار شد.

=سَمَّجَ-

تَسْمِيجاً [سمج]: آن را زشت كرد.

=السَّمْج-

ج سِمَاج و سَمِجُون و سُمَجَاء و سَمَاجَى:

زشت، ناپسند، قبيح.

=السَّمِج-

ج سِمَاج و سَمِجُون و سُمَجَاء و سَمَاجَى:

زشت، ناپسند، قبيح.

=سَمَحَ-

- سَمَاحاً و سَمَاحَةً بكذا: چيزى را بخشيد،- لَهُ بِالشَي ءِ: آن چيز را به او داد،- العُودُ: آن چوب نرم شد،- تِ الناقةُ:

ماده شتر رام شد و تند راه رفت.

=سَمُحَ-

- سَمَاحاً و سُمُوحاً و سَمَاحَةً و سُمُوحَةً و سَمْحاً و سِمَاحاً: بخشنده و نظر بلند شد.

=السَّمْح-

ج سِمَاح: بسيار بخشنده.

=سَمَّدَ-

تَسْمِيداً [سمد] الشعَر: موى را تراشيد،- الأَرْضَ: زمين را كود داد.

=سَمَرَ-

- سَمْراً و سُمُوراً: شب را نخوابيد و همواره سخن گفت،- سَمْراً الْعَينَ: چشم را با ميخهاى داغ بيرون كشيد،– سَمْراً البابَ و غيرَهُ: درب را با ميخ بست،- اللبنَ: شير را با آب آميخت و نرم كرد،- الخَمْرَ: مي را نوشيد،- السَّهْم: تير را رها كرد،- تِ المَاشِيَةُ النبَات: ستور گياه را چريد.

=سَمِرَ-

- سُمْرَةً: رنگ پوست او ميان سياه و سفيد شد، سبزه شد.

=سَمُرَ-

- سُمْرَةً: مترادف (سَمِرَ) است.

=سَمَّرَ-

تَسْمِيراً [سمر]: مترادف (سَمَرَ) با تمام معانى مى باشد.

=السَّمْر-

مص؛ «قَومٌ سَمْرٌ»: گروه شب زنده دار و بيدار.

=السَّمُر-

ج أَسْمُر (ن): گونه اى درخت خاردار است كه چوب آن بهترين چوبهاى درختى است.

=السَّمَر-

شب و تاريكى آن، سايه ى ماه يعنى سايه ى چيزى كه مانع روشنائى ماه باشد مانند ديوار. و گاهى سمر را با قمر مقايسه ميكنند باين ترتيب هر جا كه سايه باشد مجلس و شب زنده دارى است و هر جا كه نباشد در آنجا ماه است، داستان و گفتار در شب، شب زنده دار، مجلس افسانه گويان شب، روزگار.

=السَّمْراء-

مؤنث (الأَسْمَر) است.

=السَّمُرَة-

(ن): واحد (السمُر) است.

=السَّمَرَة-

سخنگوئى و شب گذراني.

=السَّمَرْمَر-

(ح): سار كه پرنده ايست از تيره ى زُرزوريها و اغلب ملخها را شكار مى كند و مى خورد و ملخ از صداى آن مى گريزد.

=السَّمَرْمَرَة-

(ح): واحد (السَّمَرْمَر) است.

=السِّمْسَار-

ج سَمَاسِرَة و سَمَاسِير [سمسر] (ت):

واسطه ى ميان فروشنده و خريدار، دَلّال سمسار، دارنده ى چيز يا ناظر بر آن؛ «سِمْسَارُ الأَرْضِ»: دانشمند زمين شناس.

=سَمْسَرَ-

سَمْسَرَةً [سمسر]: سمسار شد.

=السَّمْسَرَة-

[سمسر]: مص، سمسارى، دستمزد سمسار يا كميسيون او.

=السُّمْسُق-

(ن): گُل ياسمين،- (ن): گياه مرزنجوش.

=السُّمْسَق-

(ن): مترادف (السُّمْسُق) است.

=السَّمْسَق-

(ن): مترادف (السُّمْسُق) است.

=السَّمْسِق-

(ن): مترادف (السمْسُق) است.

=السِّمْسِم-

(ن): كنجد، گياهى است سالانه از رسته ى كنجدها و تيره ى خنازيريها. شكوفه هاى آن لوله اى شكل است و داراى بذرهائى است كه از آن روغنى نيكو (ارده) بدست مىيد. اين گياه در سرزمينهاى استوائى و در مناطقى از مديترانه كشت مى شود.

=سَمَطَ-

- سُمُوطاً الرجُلُ: ساكت و خاموش شد،– سَمْطاً السِّكِّينَ: كارد يا چاقو را تيز كرد،- الجَدْيَ: موى بزغاله را قبل از پختن با آبِ داغ پاك كرد و زدود،- الشي ءَ: آن چيز را آويخت.

=سَمَّطَ-

تَسْمِيطاً [سمط]: خاموش شد،- الشاعِرُ: شاعر شعر مُسمّط گفت،- قَصيدةَ فلانٍ: بر قصيده يا شعر فلانى بيتهائى اضافه كرد به اين ترتيب كه بر هر مصرعي مصرعي آورد.

=السُّمْط-

جامه ى پشمى.

=السِّمْط-

ج سُمُوط: نخ ماداميكه به رشته ى مهره يا مرواريد درآمده باشد، بند چرمى كه از زين آويخته باشد، گردن بند بلند كه بر دور گردن نچسبد،- مِن الثِّيَابِ: آنچه از جامه و لباس كه از زير عبا يا ردا آشكار باشد،- مِن العمَامَة: دنباله ى عمامه كه بر كتف و سينه قرار گيرد،- الرَّمِل: ريگ توده دراز بسان رسن.

=السُّمُط-

«نعلٌ سُمُطٌ»: كفش سالم كه وصله بر آن نخورده باشد.

=سَمِعَ-

- سَمْعاً و سِمْعاً و سَمَاعاً و سَمَاعَةً و سَمَاعِيَةً و مَسْمَعاً الصَّوتَ: صدا را با گوش شنيد،- اليهِ:

به او گوش فرا داد،- مِنهُ و لهُ: به او عطا كرد يا بخشيد،- لهُ اللّهُ: خداوند او را اجابت فرمود.

=سَمَّعَ-

تَسْمِيعاً [سمع] هُ الصوتَ: او را

=السمع-

=السمعة-

=سمق-

=السمق-

=سمك-

=السمك-

=السمكة-

=سمل-

=السمل-

=السملان-

=السملة-

=سمم-

=سمن-

=السمن-

=السمنة-

=السمند-

=السمندر-

=السمندل-

=السمهري-

=السمو-

=السمور-

=السمول-

=السموم-

شنوانيد،- بهِ: عيب و نقص او را برشمرد و او را رسوا كرد، عيب او را آشكار كرد و به وى ناسزا گفت،- بِكَذَا: چيزى را ميان مردم شايعه افكند،- بِفُلانٍ فى النّاس: فلانى را ميان مردم مشهور كرد،- هُ عَلى كذا عند العَامَّة: و در زبان متداول بمعناى آن چيز را با اشاره و تلميح خواست مى باشد.

=السَّمْع-

مص، حس شنوائى، گوش، آنچه كه شنوند، موضوع شنيده شده يا مسموع؛ «امُّ السَّمْع»: مغز سر؛ «سَمْعاً و طَاعَةً»: امر شما اطاعت مى شود.

=السِّمْع-

نام و يادواره ى نيك،- (ح):

تيره اى از جانوران درنده است از نژاد گرگ و كفتار؛ اين جانور شنوائى پرتوان دارد كه به آن ضرب المثل آورند و گويند:

«هو أَسْمَعُ مِنْ سِمْع»: او شنواتر از سِمع است.

=السُّمْعَة-

بلند آوازه و معروف، آنچه كه شنيده شود؛ «فَعَلَهُ رِئاءً و سُمْعَةً»: آن كار را كرد تا ببينند و بشنوند.

=السَّمْعَة-

اسم مره از (سَمِعَ) است؛ «أذنٌ سَمْعَةٌ»: گوش شنوا.

=السِّمْعَة-

(ح): مؤنث (السمْع) است.

=السَّمِعَة-

«أُذُنُ سَمِعَةٌ»: گوش شنوا.

=سَمَقَ-

- سَمْقاً و سُمُوقاً النباتُ: درخت كشيده و بلند شد.

=السَّمِق-

«نَباتٌ سَمِقٌ»: گياه بلند.

=السِّمِقّ-

من الرجال: مرد بلند قامت.

=سَمَكَ-

- سَمْكاً الشي ءَ: آن چيز را بلند كرد، بالا برد؛ «سَمَكَ اللّهُ السَّمَاءَ»: خداوند آسمان را بلند گردانيد.

=سَمُكَ-

- سَمَاكَةً: بلند و مرتفع شد.

=سَمَّكَ-

تَسْمِيكاً [سمك] الشي ءَ: آن چيز را سفت و سخت كرد. اين واژه ضد (رَقَّقَهُ) است.

=السَّمْك-

مص، سقف خانه يا از بالاى خانه تا پائين آن، بلندى و قامت هر چيزى، سفت و سخت.

=السَّمَك-

ج سِمَاك و سُمُوك و أَسْمَاك: ماهى؛ «سَمَكُ الْكَرَاكِيّ» (ح): تيره اى از ماهيان دريا كه بالهاى نرمى دارند و طول هر يك از آنها به يك متر ميرسد. اين ماهى بر سر راه خود ساير ماهيان را مى خورد؛ «سَمَك موسى» (ح): گونه اى ماهى است كه داراى سرى پهن است و در همه ى درياها يافت مى شود. گوشت اين ماهى لذيذ و خوشمزه است.

=السَّمَكَة-

(ح): واحد (السَّمَك) است؛ يك دانه ماهى.

=سَمَلَ-

- سَمْلًا الحوضَ: حوض را از گِل و لاى پاك كرد،- الدَّلْوُ: دلو بجز كمى گِل و لاى چيزى بيرون نياورد،- بينهم: ميان آنها را آشتى داد. مثل اينكه دشمنى را از ميان آنها زدود،- عينَه: چشم او را بركند،- سُمُولًا و سُمُولَةً الثوبُ: جامه كهنه و فرسوده شد.

=سَمُلَ-

- سَمَالةً الثوبُ: جامه كهنه و فرسوده شد. مترادف (سَمَلَ) است.

=سَمَّلَ-

تَسْمِيلًا [سمل] الحوضُ: از حوض بجز آبي كم چيزى بيرون نشد،- الحوضَ:

حوض را از گِل و لاى پاك كرد،- فلاناً بِالْقَولِ: با فلانى در سخن گفتن نرمي بخرج داد و مدارا كرد.

=السَّمَل-

بازمانده ى آب در ته حوض،- ج اسْمَال: جامه ى كهنه و فرسوده.

=السَّمِل-

ج أَسْمَال: جامه ى كهنه و فرسوده.

=السُّمْلَان-

من الماء و النبيذ: بقيه ى آب و شراب.

=السُّمْلَة-

ج سَمَل و أَسْمَال و سِمَال و سُمُول: آبِ كم.

=السَّمَلَة-

السمْلَة، ج سَمَل و أَسْمَال و سِمَال و سُمُول؛ «ثوبٌ سَمَلَةٌ»: جامه ى كهنه و فرسوده.

=سَمَّمَ-

تَسْمِيماً [سمّ] الطعامَ: غذا را زهراگين كرد.

=سَمَنَ-

- سَمْناً الطعامَ: خوراك را چرب كرد.

=سَمِنَ-

- سِمَناً و سَمَانَةً: چاق و فربه شد. اين واژه ضد (هَزَلَ) است.

=سَمَّنَ-

تَسْمِيناً الطعامَ: خوراك را پرچربى كرد،- القَومَ: به آن قوم غذاى چرب خورانيد،- هُ: او را فربه كرد،- لَهُ: به او بخشش بسيار كرد.

=السَّمْن-

مص،- ج أَسْمُن و سُمُون و سُمْنان:

چربي كه از زدن شير گرفته شود، كره.

=السُّمْنَة-

نام داروئى است بگونه ى پُماد و چرب كننده،- ج سُمّان و سُمْنَان (ح): نام پرنده ى (سَلْوى) است كه آنرا بفارسى بلدرچين گويند. اين مرغ بخاطر گوشت لذيذ و خوشمزه كه دارد شكار مى شود.

=السَّمْنَة-

مترادف (السَّمْن) است ولى از آن خالص تر. كره ى خالص.

=السُّمُّنَة-

ج سُمُّن و سَمَامِن (ح): مترادف (السُّمْنَة) است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السَّمَنْد-

(ح): پرنده ايست كه در كشور هند از آن بسيار است.

=السَّمَنْدَر-

(ح): حشره ايست كه از خود ماده اى خاموش كننده ى آتش بيرون مى ريزد. روى همين اصل گفته اند كه اين حشره در آتش نمى سوزد. اين واژه يونانى است.

=السَّمَنْدَل-

(ح): مترادف (السَّمَنْد) است.

=السَّمْهَرِيّ-

نيزه ى سفت و سخت.

=السُّمُوّ-

[سمو]: بلندى و بالائى، عظمت و بزرگى.

=السَّمُور-

ماده شتر اصيل و تندرو.

=السَّمُّور-

ج سَمَامِير (ح): جانورى است بيابانى از تيره ى سَمُّوريها و گوشت خواران بسان راسو ولى بزرگتر از آن. رنگ اين جانور سرخ مايل به سياهى است و از پوست آن پوستينهاى گرانبها دوزند و چه بسا واژه ى (السمُّور) بر پوست اين حيوان اطلاق مى شود.

=السَّمُول-

«ثوبٌ سَمُولٌ»: جامه ى كهنه و فرسوده.

=السُّمُوم-

[سمّ] من الإنسان: دهان و دو سوراخ بينى و دو گوش انسان.

=السَّمُوم-

ج سَمَائِم [سمّ]: باد گرم. اين واژه

=السموي-

=السمي-

=السمية-

=السميج-

=السميح-

=السميد-

=السميدر-

=السميذ-

=السمير-

=السميط-

=السميطر-

=السميع-

=السميعة-

=السميك-

=السميكاء-

=السميكات-

=السميل-

=السمين-

=السمينة-

=سن-

=السن-

=سنا-

=السنا-

=سنى-

=السنى-

=السناء-

=السناد-

=السنام-

=السنان-

=السناية-

=السنباذج-

=السنبك-

=سنبل-

=السنبل-

=السنبلة-

=السنبوسق-

=السنبوسك-

=السنبوق-

=السنة-

كاربرد مؤنث دارد.

=السَّمَوِيّ-

[سمو]: نسبت به (اسم) است.

=السَّمِيّ-

[سمو]: بلند، همسان، همنام.

=السُّمِّيَّة-

[سمّ]: «سُمِّيَّةُ الشي ءِ»: اثر و عملكرد زهر در چيزى.

=السَّمِيج-

ج سُمَجَاء و سَمَاجَى: زشت، قبيح.

=السَّمِيح-

ج سُمَحَاء: آنكه داراى بخشندگى و جوانمردى است، جوانمرد و بخشنده.

=السَّمِيد-

آرد سفيد، و در زبان متداول بر گندم نيمكوب يا بلغور اطلاق مى شود.

=السَّمَيْدَر-

(ح): مترادف (السَّمَنْدَر) است.

=السَّمِيذ-

[سمذ]: آرد سفيد.

=السَّمِير-

شب زنده دار، روزگار؛ «ابنُ سَمِير»: شبى كه در آن ماه نتابد؛ «ابْنَا سَمِير»: شب و روز.

=السَّمِيط-

مرد بدحال، رده ى آجر كه بر روى هم چيده شده باشد؛ «نَعْلٌ سَمِيطٌ»:

كفش بى وصله پينه.

=السُّمَيْط-

رده ى آجر انباشته بر روى هم.

=السَّمَيْطَر-

(ح): پرنده ايست با نوك بسيار دراز و همواره در آبهاى كم عُمق ديده مى شود.

=السَّمِيع-

ج سُمَعَاء: شنونده، شنواننده كه براى مبالغه است، شنيده شده، يكى از نامهاى خداوند متعال؛ «امُّ السَّمِيع»: مغز سر؛ «أُذُنٌ سَمِيعٌ»: گوش شنوا.

=السَّمِيعَة-

«أُذُنٌ سَمِيعةٌ»: گوش شنوا.

=السَّمِيك-

بلند، سميك،- من الثّيَاب وَ غَيرها: جامه و پوشاك كُلُفت. اين واژه ضد (الرقيق) است.

=السُّمَيْكاء-

(ح): موريانه.

=السُّمَيْكات-

آويزه هاى گوشت از اطراف.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السَّمِيل-

«ثوبٌ سَمِيلٌ»: جامه ى فرسوده.

=السَّمِين-

بسيار چاق و فربه. اين واژه متناقض (المَهْزُول) است،- ج سِمَان،- مِن الْكَلامِ: سخن متين و پُر معنى.

=السَّمِينَة-

مؤنَّث السمين، ج سِمَان؛ «أَرض سَمِينَة»: زمين خاكى كه در آن سنگ نباشد.

=سَنَّ-

- سَنّاً [سنّ] السكِّينَ: كارد يا چاقو را تيز كرد،- الرُّمحَ: سرنيزه بر روى نيزه نصب كرد،- الرجُلَ: با نيزه آن مرد را زد، با دندان او را گزيد، دندانهاى او را شكست، او را ستايش كرد،- الأَسْنَان: دندانها را مسواك زد،- الطَّرِيقَة: در آن راه قدم برداشت،- عَلَيهم السُّنَّةَ: براى آنها حكم و مقررات وضع كرد،- الأَمِيرُ رَعِيَّتَهُ: حاكم رعاياى خود را خوب اداره كرد،- العُقدةَ:

گره را باز كرد،- الأَمْرَ: آن امر را آشكار و آسان اجرا كرد،- الإِبِلَ: شتران را تند راند،- الطِّينَ: گِلْ را سُفال كرد،- الشي ءَ: آن چيز را تصوير كرد،- الماءَ او الترابَ: آب يا خاك را بطور آرام ريخت،- تِ العينُ الدمعَ: چشم اشك ريخت.

=السِّنّ-

ج أَسْنان و أَسِنَّة و أَسُنّ: دندان. اين واژه كاربرد مؤنث دارد، دندانه ى داس و شانه و مانند آنها، يك دانه سير، دندانه هاى ستون فقرات كمر، جاى تراشيدن قلم،- ج أَسْنَان: سِنّ و سال، مقدار عمر. اين واژه مؤنث است.

=سَنَا-

- سَنْواً و سَنَاوَةً و سُنُوّاً و سِنَايَةً [سنو] تِ السماءُ:

آسمان باريد،- السَّحَابُ الأَرضَ: ابر زمين را آبيارى كرد،- الدّلوَ: دلو را از چاه بيرون كشيد،- على الدّابَّةِ: بر روى ستور آب كشى كرد،- البرقُ: برق درخشيد،- تِ النارُ: روشنائى آتش بلند شد،- البابَ: درب را باز كرد.

=السَّنَا-

[سنو] (ن): گياهى است از تيره ى قرنيها. داراى دانه هاى درشت و پهن و ميوه ى آن خاصيت پزشكى دارد كه آن را بگونه ى داروى مُسهل بكار مى برند.

=سَنَى-

- سَنْياً [سني] البابَ: درب را باز كرد،- العُقْدةَ: گِره را باز كرد.

=سَنَّى-

تَسْنِيَةً [سني] الأَمرَ: آن كار را سهل و آسان كرد.

=السَّنَى-

[سني]: برق، ابريشم.

=السَّنَاء-

[سني]: مص، لغتى است در (السَّنَى)، روشنائى، بلندى.

=السِّنَاد-

هر عيبى كه در قافيه ى شعر قبل از بازگوئى باشد.

=السَّنَام-

ج أَسْنِمَة: كوهان شتر.

=السِّنَان-

ج أَسِنَّة [سنّ]: پيكان نيزه، سرنيزه، سنگ چاقوتيزكُن.

=السِّنَاية-

[سني]: كُليات هر چيزى، همه ى آن چيز.

=السُّنْباذَج-

سنباده، سنگ تيغ تيزكن كه با آن شمشير را جلا دهند. اين واژه فارسى است.

=السُّنْبُك-

ج سَنَابِك: كنار يا پيش سم چهارپايان، زمين سفت و كم خير، آغاز هر چيزى، كناره ى شمشير،- من المَطَرِ: آغاز باران،- من بيضةِ الْحَدِيد: بالاى كلاه خود، و در اصطلاح نجّاران بمعناى مَتّه ى سوراخ كن است كه با آن تخته را سوراخ كنند، و در زبان متداول بمعناى قايق يا كشتى كوچكى است و فصيح آن (السُّنْبوق) است.

=سَنْبَلَ-

سَنْبَلَةً [سنبل] الزرعُ: خوشه ى كشت برآمد،- الرجُلُ ثوبَهُ: آن مرد دامن خود فراخ كرد و كشانيد.

=السُّنْبُل-

ج سَنَابِل [سنبل] من الزرع كالبُرِّ و الشعير:

خوشه گياه و يا گندم و يا جو؛ «السُّنْبُلُ الرُّومي» (ن): گياه ناردِين.

=السُّنْبُلَة-

واحد (السنْبل) است،- (فك):

نام برجى است در آسمان.

=السَّنْبُوسَق-

(ط): گونه اى خوراك يا شيرينى است كه معمولًا از گوشت و گردو و مايه ى خمير با روغن تهيه كنند، قطّاب.

اين واژه فارسى است.

=السَّنْبُوسَك-

(ط): مترادف (السنْبُوسَق) است.

اين واژه فارسى است.

=السُّنْبُوق-

قايق يا كشتى كوچك.

=السَّنَة-

ج سُنُون و سِنُون و سَنَوَات و سَنَهَات [سنو]، و الجمع سُنُون و سِنُون يُعْرَب بالحروف و الحركات:

سال كه دوازده ماه است؛ «السَّنَة الضوئيّة»

=السنة-

=السنجاب-

=السنجق-

=سنح-

=السنح-

=سند-

=السند-

=السندان-

=السندانة-

=السندروس-

=السندس-

=السندل-

=السنديان-

=السنديانة-

=السنطور-

=السنطير-

=السنقر-

=السنقور-

=السنكري-

=السنكسار-

=سنم-

(فك): سال نورى كه عبارت از مسافتى است كه نور در يكسال كامل آنرا مى پيمايد و برابر با ٩٤٦٨ مليارد كيلومتر است. نزديكترين ستاره ى آسمانى به زمين بيش از چهار سال نورى فاصله دارد؛ «السَّنَةُ الانْقِلَابيَّة اوِ الأسْتوائِيَّة» (فك): زمان فاصل ميان حركت خورشيد در نقطه اعتدال بهار و پائيز كه دو بار در سال صورت مى پذيرد و برابر است با ٢٤٢٢/ ٣٦٥ روز شمسى يعنى ٣٦٥ روز و ٥ ساعت و ٤٨ دقيقه و ٤٦ ثانيه؛ «السَّنَةُ النُّجومِيّة اوِ الْمَدَارِيَّة» (فك): زمان لازم براى حركت زمين به دور خورشيد به گونه اى كه مركز خورشيد در هر ستاره اى دو بار پياپي ديده شود و عبارت است از ٢٥٦٤/ ٣٦٥ روز شمسى كه معدل آن برابر است با ٣٦٥ روز و ٦ ساعت و ٩ دقيقه و ٥/ ٩ ثانيه؛ «السَّنَة الكَبِيسِيَّة»: سال كبيسه است كه تعداد روزهاى آن ٣٦٦ روز است. سال كبيسه قابل تقسيم بر چهار است.

=السِّنَة-

[وسن]: مص، چُرت زدن پيش از خواب، خواب آلودگى.

=السُّنَّة-

ج سُنَن [سنّ]: شريعت، روش، سيرت، طبيعت، سنگ شمشير تيزكن، چهره يا قُرص صورت، خوى و خصلت.

=السَّنَّة-

اسم مره از (سَنَّ) است،- (ح):

خرس ماده،- (ح): يوزپلنگ.

=السِّنَّة-

[سنّ]: تيشه يا كلنگ دو سر،- من الثُوم: يك دانه سير.

=السُّنْجاب-

(ح): سنجاب.

=السِّنْجَاب-

(ح): سنجاب، جانورى است در حجم بزرگتر از موش از رسته ى سنجابيها اين حيوان داراى دم دراز و پرموى است كه همواره آنرا بلند ميدارد. از درخت با شتاب بالا مى رود و در سبكبالى ضرب المثل است. از پوست سنجاب پوستين هائى به رنگ آبى و خاكسترى و يا رنگ سنجابي بدست مىيد. اين واژه فارسى است.

=السِّنْجَق-

ج سَنَاجِق: پرچم. اين واژه فارسى است.

=سَنَحَ-

- سُنْحاً و سُنُحاً و سُنُوحاً الأمرُ أو الرأْيُ: آن امر يا نظر آشكار شد،- لي الشِّعْرُ: شعر گفتن براى من آسان شد،- تِ الفُرْصَةُ:

فُرصت بدست آمد،- بِكذا: به چيزى اشاره كرد ولى آنرا آشكار نكرد،- الرجُلَ عن رأيِهِ:

رأى و انديشه ى آن مرد را برگردانيد،- الرَّجُلَ: نياز آن مرد را بتأخير انداخت. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- الأَمْرَ عن بالِهِ: آن كار را رها كرد و به آن اهميت نداد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- الشي ءَ: آن چيز را اهمال كرد. اين تعبير نيز در زبان متداول رايج است،- سُنُوحاً الطّيرُ او الظَّبْي: پرنده يا آهو از سوى چپ به راست پريد يا گذر كرد.

=السُّنْح-

بركت، ميمنت، فراخى،- من الطريقِ: ميان راه.

=سَنَدَ-

- سُنُوداً اليهِ: بر او اعتماد كرد،- فى الجَبَلِ: از كوه بالا رفت،- للأربعين: به سن چهل سالگى نزديك شد،- ذَنَبُ الناقةِ: دم ماده شتر به راست و چپ تكان خورد.

=سَنَّدَ-

تَسْنِيداً: آن مرد جامه ى بُرد پوشيد،- الشيْ ءَ: آن چيز را محكم و استوار كرد.

=السَّنَد-

ج أَسْنَاد: سند، آنچه كه به آن استناد شود، آن قسمت از كوه كه در برابر شخص قرار گيرد و از دامنه ى كوه بلندتر باشد، گونه اى جامه كه به (بُرد) معروف است،- (مو): يكى از دو لوله ى (قره نى) كه صداى آن بهنگام نواختن ثابت باشد،- ج سَنَدَات (ت): سند پولى، سند مالى؛ «سَنَد لأمْر»: تعهدنامه براى كارى يا تعهد پرداخت در زمان معينى كه بطور كتبى براى ديگرى نوشته شود.

=السَّنْدان-

ج سَنَادِين: سِندان آهنگر كه بر روى آن آهن كوبند. اين واژه فارسى است و در زبان متداول به آن (سِدّان) گويند.

=السِّنْدَانَة-

(ح): ماده خر، ماچه الاغ.

=السِّنْدَرُوس-

صمغ يا معدنى است بسان كهربا. اين واژه يونانى است.

=السُّنْدُس-

گونه اى پارچه ى ابريشمى.

اين واژه فارسى است.

=السَّنْدَل-

(ح): نام پرنده ايست، جورابي كه با دم پائى پوشند. اين واژه يونانى است.

=السِّنْدِيَان-

(ن): درختى است از رسته ى بلوطيها كه ميوه ى آن بلوط است. اين درخت داراى برگهاى درخشان و دندانه ايست و در سواحل مديترانه ى شرقى كشت مى شود. اين واژه فارسى است.

=السِّنْدِيَانَة-

(ن): واحد (السنْدِيَان) است.

=السَّنْطُور-

(مو): سنتور كه از ابزار موسيقى است و تارهاى آن از مس ساخته مى شود.

اين واژه يونانى است.

=السِّنْطِير-

(مو): مترادف (السُّنْطُور) است. اين واژه يونانى است.

=السُّنْقُر-

(ح): پرنده ايست شكارى كه از باز بزرگتر و زيباتر است. اين واژه تاتارى است.

=السُّنْقُور-

(ح): مترادف (السنْقُر) است. اين واژه تاتاريست.

=السَّنْكَرِيّ-

سازنده و يا فروشنده و يا تعمير كار حلبى است. اين واژه فارسى است.

=السِّنْكِسَار-

مجموعه اى از نوشته ها و دعاهاى افراد نيكوكار است كه در كليساها براى مردم ميخوانند. اين واژه يونانى است.

=السِّنَكْسَار-

مترادف (السنْكِسَار) است. اين واژه يونانى است.

=سَنِمَ-

- سَنَماً البعيرُ: آن شتر داراى كوهان درشت و بزرگ شد،- النَّبْتُ: خوشه يا شكوفه ى گياه برآمد.

=سَنَّمَ-

تَسْنِيماً [سنم] الكَلأُ البعيرَ: گياهان شتر را بزرگ كوهان كردند،- الشّي ءَ: آن چيز را بلند بالا كرد،- القبرَ: روى گور را بلند ساخت. اين واژه ضد (سَطَّحَهُ) است،- الإنَاءَ: ظرف را پر كرد،- المكيالَ:

=السنم-

=السنمة-

=السنمورة-

=سنن-

=السنن-

=سنه-

=السنه-

=السنهاء-

=السنهي-

=السنوبي-

=السنوبية-

=السنور-

=السنون-

=السنونو-

=السنونوة-

=السنونية-

=السنوي-

=سني-

=السني-

=السنية-

=السنيح-

=السنيد-

=السنيم-

=السنين-

=السنينة-

=السنيهة-

=سها-

=سهى-

=السها-

=السهى-

=السهاد-

=السهار-

=السهام-

=السهب-

=السهبة-

=سهد-

=السهد-

=السهدة-

=سهر-

=السهران-

=السهرة-

كيل يا پيمانه را پر از دانه كرد و روى آنرا مانند كوهان شتر بالا برد.

=السَّنِم-

جانورى كه شاخ آن درآمده باشد،- مِنَ الْإِبِلِ: شتر بزرگ كوهان،- مِن النَّبَاتِ: گياه برآمده از زمين.

=السَّنَمَة-

«سَنَمَةُ النباتِ»: خوشه يا شكوفه ى گياه.

=السَّنَمُورَة-

(ح): گونه اى ماهى ريز از تيره ى صابوغيات است كه آنرا با نمك خشك مى كند و در همه ى درياها موجود است. اين واژه ايتاليائى است.

=سَنَّنَ-

تَسْنِيناً [سنّ] السكِّينَ: تيغ يا چاقو را تيز كرد و جلا داد،- الرُّمْحَ: براى نيزه سر نيزه ساخت،- الأَسْنانَ: دندانها را مسواك زد،- القولَ: سخن را زيبا و پسنديده گفت،- الرمْحَ اليهِ: ضربه اى با نيزه به او زد.

=السُّنُن-

[سنّ] من الطريق: جهت و بيشترين قسمت راه.

=السُّنَن-

[سنّ] من الطريق: مترادف (السنُن) است.

=السَّنَن-

[سنّ]: روش- طريقت،- مِنَ الطَّرِيق: مترادف (السنُن) است.

=السِّنَن-

[سنّ] من الطريق: مترادف (السنُن) است.

=سَنِهَ-

- سَنَهاً: سالها بر او گذشت،- الطَّعَامُ او الشرَابُ: غذا يا نوشابه دگرگون و بدبوى شد.

=السَّنِه-

آنكه بر او سالها گذشته باشد.

=السَّنْهاء-

زمينى كه سال خشك و بى گياهى بر آن گذشته باشد،- مِنَ النَّخْلِ:

نخلى كه يكسال در ميان بار دهد.

=السَّنَهِيّ-

[سنو]: نسبت به (السَّنَة) است.

=السُّنُوبيّ-

آنكه معروف به (السُّنُوبِيَّة) است.

=السُّنُوبِيَّة-

اعجاب ساختگى و ناتوانى به هر چيز تازه و نو. اين واژه انگليسى است.

=السِّنُّوْر-

ج سَنَانِير (ح): گربه.

=السَّنُون-

[سنّ]: آنچه كه با آن دندانها را مسواك كنند يا پودرى كه با آن دندانها را پاك كنند و جلا دهنده، خمير دندان.

=السُّنُونُو-

(ح): پرستو كه از تيره ى سنونوهاست و داراى نوكى پهن و دُمى دراز و با شتاب در پرواز. اين پرنده حشرات را در هوا شكار مى كند. اين واژه فارسى است.

=السُّنُونُوَة-

(ح): واحد (السنُونُو) است.

=السُّنُونِيَة-

(ح): مترادف (السنُونُوَة) است.

=السَّنَوِيّ-

[سنو]: نسبت به (السَّنَة) است.

=سَنِيَ-

- سَنَاءً [سني]: داراى مقام و منزلت و بلندى شد.

=السَّنِيّ-

[سني]: بلند.

=السُّنِّيّ-

[سنّ]: واحد (السُّنيَّة) است.

=السُّنَيَّة-

[سنو]: اسم مُصَغّر (السَّنَة) است.

=السَّنِيَّة-

[سني]: مؤنث (السَّنِيّ) است.

=السُّنِّيَّة-

[سنّ]: گروه بزرگى از مسلمانانند كه به (اهل تَسَنُّن) معروفند در برابر گروهى ديگر كه بر آنها (الشِّيعِيَّة) اطلاق مى شود.

=السَّنِيح-

ج سُنُح: شكارى كه از جانب چپ به سمت راست بگذرد، مرواريد درشت، زيور.

=السَّنِيد-

پسرخوانده كه اصل و نسب مشكوك داشته باشد.

=السَّنِيم-

من الرجال: مرد بزرگوار و عاليقدر.

=السَّنِين-

[سنّ]: مترادف (المَسْنُون) است، ريزه هاى سنگ كه بهنگام سابيدن از آن ريخته شود، زمينى كه گياه آن خورده شده باشد؛ «سَنِينُ المرءِ»: هم سن و سال مرد كه با او در يك روز بدنيا آمده باشد.

=السَّنِينَة-

ج سَنَائِن [سنّ]: مؤنث (السنِين) است، شن ريزه ى بلند و دراز، باد كه از يك سو بوزد.

=السُّنَيْنَة-

[سنو]: اسم مصغّر (السَّنَة) است.

=السُّنَيْهَة-

[سنه]: اسم مصغّر (السَّنَة) است.

=سَهَا-

- سَهْواً و سُهُوّاً [سهو] في الأَمرِ و عن الأَمرِ: در آن كار غفلت ورزيد و آنرا فراموش كرد،- اليهِ: بىعتنا به او نگريست.

=سَهَّى-

تَسْهِيَةً [سهو] هُ: آن چيز را در ماهيتابه گرم كرد تا خشك شد.

=السُّهَا-

[سهو] (فك): مترادف (السُّهَى) است.

=السُّهَى-

[سهو] (فك): نام ستاره ايست در بنات نعش كوچك. اين ستاره بسيار ريز است و مردم چشمان خود را با آن مىزمايند؛ «ارِيها السُّهى و ترِيني القَمَر»: به آن زن سُها را نشان ميدهم و او به من ماه را نشان ميدهد. اين ضرب المثل درباره ى كسى است كه چيزى از او سؤال مى كنند و او در پاسخ جواب دور و درازى ميدهد.

=السُّهَاد-

بى خوابى.

=السَّهَّار-

آنكه بسيار بيدار ماند.

=السُّهَام-

دگرگونى رنگ چهره با لاغرى، گونه اى بيمارى است كه در شتران پديد آيد.

=السَّهَام-

گونه اى بيمارى است كه در شتران پديد آيد، گرماى تابستان، گرمى باد، رشته هائى كه مانند تار عنكبوت بهنگام نيمه ى روز در شعاع خورشيد ديده مى شود.

=السُّهْب-

ج سُهُوب من الأَرضِ: زمين دور و هموار.

=السَّهْب-

مص، بيابان، وقت،- مِنَ الْخَيْلِ:

اسب نيرومند و تندرو.

=السُّهُب-

ج سُهُوب من الأَرض: زمين دور و هموار.

=السَّهْبَة-

چاه بسيار گود.

=سَهِدَ-

- سَهَداً: بيدار ماند و به خواب نرفت، خواب او كم شد.

=سَهَّدَ-

تَسْهِيداً [سهد] هُ: او را بدخواب كرد و بيدار نگهداشت.

=السُّهْد-

بيخوابي.

=السُّهُد-

كم خواب، خوابِ كم.

=السَّهْدَة-

بيدارى.

=سَهِرَ-

- سَهَراً: شب را نخوابيد و بيدار ماند.

=السَّهْران-

بيدار، شب زنده دار.

=السَّهْرَة-

فاصله ى زمانى از آغاز شب تا وقت خوابيدن، گرد آمدن با ديگران براى شب نشينى و گفتگو و بازى ... ؛ «لِبَاسُ

=السهرة-

=سهل-

=السهل-

=السهلة-

=السهلي-

=سهم-

=السهم-

=السهمة-

=السهو-

=السهوان-

=السهوة-

=السهول-

=السهولة-

=سهيل-

=السهيم-

=سوى-

=السوى-

=السواء-

السَّهْرَةِ»: جامه هائيكه شخص بهنگام جشن شب نشينى معمولًا مى پوشد.

=السُّهَرَة-

مترادف (السَّهَّار) است.

=سَهُلَ-

- سُهُولَةً المكانُ: آن زمين هموار شد،- سُهُولَةً و سَهَالَةً الأَمْرُ: آن كار آسان شد.

اين واژه ضدّ (عَسُرَ و خشُنَ) است؛ «لا يَسْهُلُ أَن»: بسيار سخت است كه ... ، كار آسانى نيست كه ...

=سَهَّلَ-

تَسْهِيلًا [سهل] الأَمرَ له و عليه: آن كار را بر او آسان كرد،- الموضعَ: آن جاي را هموار كرد.

=السَّهْل-

آسان. اين واژه ضدّ (العَسِير و الخَشِن) است؛ «سَهْلُ الخُلْقِ»: نرم خوى و مهربان،- ج سُهُول و سُهُولَة: زمين دراز و هموار؛ «ارْضٌ سَهْلٌ»: زمينى كه سطح آن هموار باشد؛ «سَهْلُ الوَجْهِ»: آنكه داراى چهره اى لاغر و كم گوشت باشد؛ «اهْلًا وَ سَهْلًا»: به واژه ى (اهْل) رجوع شود.

=السِّهْل-

خاك يا ماسه اى كه آب آنرا با خود آورد.

=السَّهِل-

آسان، ضِدّ (العَسِير و الخَشِن) است.

=السِّهْلَة-

مترادف (السهْل) است، اسهال يا شكم روش.

=السُّهْلِيّ-

نسبت به (السَّهْل) است؛ «بَعِيرٌ سُهْلِيٌ»: شتر كه در دشت هموار چرا كند.

=سَهَمَ-

- سُهُومَةً و سُهُوماً: رنگ چهره ى او از فرط لاغرى دگرگون شد،- وَجْهُهُ: چهره ى او گرفته و عبوس شد،- هُ: در سهيم شدن بر او چيره شد.

=سَهُمَ-

- سُهُومَةً و سُهُوماً: رنگ چهره اش از لاغرى دگرگون شد، گرماى سخت تابستان او را رنجور كرد،- وَجْهُهُ: چهره ى او گرفته و عبوس شد.

=السَّهْم-

ج أَسْهُم و سُهْمَة و سُهْمان: نصيب و قسمت يا شانس؛ «كانَ لهُ سَهْمٌ في الأَمْرِ»:

در آن امر يا كار داراى سهمي شد، اندازه ى شش ذرع در معاملات و مساحات مردم است،- ج سِهَام: تير، تيرى كه در قمار با آن قرعه كشى كنند؛ «سَهْمُ قوسِ دائِرةٍ» (ه): خط مستقيم وصل كننده ميان وتر و قوس دايره؛ «سهمُ المَخْروطِ الدّائِرِي» (ه): خط مستقيم وصل كننده ميان رأس و مركز دايره ى آن؛ «سَهْمُ الرّامِي» (فك): نام ستاره ايست آسمانى.

=السُّهُم-

خردمندان دانشمند، گرماى سخت، تارهاى شعاع خورشيد.

=السُّهْمَة-

قسمت، نصيب، خويشاوندى.

=السَّهْو-

[سهو]: مص،- ج سِهَاء: آرامش و نرمى و فروتنى؛ «رِيحٌ سَهْوٌ»: باد ملايم و آرام؛ «امرٌ سَهْوٌ»: كارى آسان؛ «مَاءٌ سَهْوٌ»:

آب صاف و روشن؛ «افْعَلْهُ سَهْواً رَهْواً»: آن كار را بى تكلف به انجام رسان.

=السَّهْوان-

[سهو]: مترادف (السَّاهي) است.

=السَّهْوَة-

[سهو]: مؤنث (السّهْو) است، اسم مرّه از (سَهَا) است، ج سِهَاء: كمان، طاقچه يا رَفَّك، تخته سنگ، روزنه، پرده ى مقابل درب خانه، اطاق چوبى يا قايق سرپوشيده بر روى آب كه در سايه ى آن قرار گيرند، صخره.

=السَّهُول-

داروى مُسهِل.

=السُّهُولَة-

آسانى و نرمى؛ «بِسُهُولةٍ»: به آسانى، بى رنج.

=سُهَيْلٌ-

(فك): ستاره ايست آسمانى كه در آخر فصل تابستان در سرزمين عربستان ديده مى شود.

=السَّهِيم-

شريك در سهام، سهامدار.

=سَوَّى-

تَسْوِيةً [سوي] الشي ءَ: آن چيز را راست و هموار كرد؛ «سَوَّيْتُ المعوجَّ فما استوى»:

كج معوج را راست كردم ولى استوار نشد،- الشي ءَ سَوِيّاً: آن چيز را راست و هموار كرد، و به معناى مُطلق كار مىيد مانند (الأَبَّار يُسَوِّي الابْرَ»: بارور كننده ى نخل خرما بر آن گَرد نرى مى پاشد،- هُ بهِ: آنرا راست و استوار كرد،- بَيْنَهُمَا: ميان آن دو را با هم آشتى داد، و در زبان متداول به تعبير (سَوَّى الشي ءَ) به معناى آن چيز را درست كرد يا ساخت مى باشد و نيز تعبير (كيفَ اسَوِّى) بمعناى چكنم يا چگونه آن را بسازم مى باشد.

=السُّوَى-

[سوي]: مترادف (السِّوى) است.

=السَّوَى-

[سوي]: قصد، نيت.

=السِّوَى-

[سوي]: عدل، راست، ميان، از ادوات استثناء است به معناى جُز يا غير مانند (جَاؤُوا سِوَى زيدٍ) آنها بجز زيد آمدند؛ «عندى رَجُلٌ سِوَاك»: مردى را بجاى تو دارم؛ «هُمَا على حَدٍّ سِوًى»: آن دو نفر در يك حدّند و تفاوتى ميان آنها نيست؛ «مَرَرْتُ بِرَجُلٍ سِوًى و العدمُ»: نزد مردى رفتم كه وجود و عدم او يكسان است.

=السَّوَاء-

[سوي]: عدل، ميان دو طرف چيزى؛ «لَقيتُهُ فى سَوَاءِ النَّهَارِ»: او را در نيمه ى روز ديدم، مثل و مانند؛ «هُمَا فى هَذَا الأَمْرِ سَوَاءٌ»: در اين باره آن دو نفر مانند و همسان يكديگرند. در اين مورد نيز ميتوان (سَوَاءَان) و در جمع (هُم سَوَاءٌ) يا (هُمْ اسْوَاءٌ) گفت. و نيز گفته مى شود (هُم سَوَاسٍ و سَوَاسِيَة و سَوَاسِوَة) يعنى آنها با هم برابر و يكسانند؛ «مَرَرْتُ برَجُل سَوَاءٍ و العَدَمُ»: نزد مردى آمدم كه وجود و عدم او يكسان است. هر گاه بعد از واژه ى (سَوَاء) همزه ى تسويه بيايد بايد با هر دو كلمه چه اسم باشد و چه فعل حرف (امْ) بيايد مانند (سَوَاءٌ عَلَيَّ أَ زَيدٌ جاءَ أَم عَمروٌ):

براى من يكسان است چه زيد آمده باشد يا عمرو؛ «سَوَاءٌ عَلَيَّ أَ قُمتَ أَمْ قَعَدْتَ»: براى من يكسان است چه ايستاده باشى يا چه نشسته. و در صورتى كه بعد از آن دو فعل بدون همزه ى تسويه بيايد فعل دوم با (أوْ) عطف مى شود مانند (سواءٌ عَلَيَّ قمتَ اوْ قَعَدْتَ): براى من يكسان است چه بايستى يا بنشينى. و اگر بعد از آن دو مصدر بيايد دومى با (واو) يا (أَو) عطف مى شود مانند:

(سَوَاءٌ عَلَيَّ قيامُكَ و قعودُكَ): ايستادن و نشستن تو براى من يكسان است و بهمين معنى (قيامُكَ او قُعودُكَ) مىيد، و نيز به معناى (غير) مىيد مانند (جاؤُوا سَوَاءَ زَيْدٍ): آنها آمدند بجز زيد، و به معناى هموار و برابر نيز مىيد مانند (مكانٌ سَوَاءٌ و ثوبٌ سَوَاءٌ): جاى

=السوائل-

=السوابح-

=السوابع-

=السوابق-

=السواخ-

=السواخى-

=السواخية-

=السواد-

=اين واژه ضد (البياض) است، شبح، شخص، دارائى بسيار، عدد بسيار،-

=السوادية-

=السوار-

=السوارى-

=السواط-

=السواع-

=السواعد-

=السواغ-

=السواف-

=السوافع-

=السواق-

=السواك-

=السوام-

=السوامة-

=سوأ-

=السوء-

=السوأى-

=السوءاء-

=السوءة-

=سوج-

=السوحر-

=السوخية-

=سود-

=السود-

=السوداء-

=السودان-

=السوداني-

=السودانية-

هموار و جامه اى كه طول و عرض آن يكسان باشد؛ «درهمٌ سَوَاءٌ»: درهمى تمام و كمال؛ «سَوَاءُ السَّبِيل»: راه راست و استوار؛ «سَوَاءُ الجَبَلِ»: قمه يا قله ى كوه؛ «لَيْلَةُ السَّوَاءِ»: شب چهاردهم يا سيزدهم از ماه قمرى.

=السَّوَائِل-

[سيل] من المعادن و غيرِها: مواد مايع يا سايل از كانها و جز آنها. اين واژه ضد (الجَوَامِد) است.

=السَّوَابِح-

اسبان تندرو.

=السَّوَابِع-

شتران وارد به آب در نوبت روز هفتم.

=السَّوَابِق-

اسبان.

=السُّوَاخ-

[سوخ]: گِل فراوان.

=السُّوَاخِ-

[سوخ]: مترادف (السوَاخ) است.

=السَّوَّاخى-

[سوخ]: مترادف (السوَاخ) است.

=السُّوَاخِيَة-

[سوخ]: مترادف (السوَاخ) است.

=السُّوَاد-

[سود] (طب): گونه اى بيمارى است كه در دندانها پديد مىيد،- (طب):

زردى چهره.

=السَّوَاد-

ج أَسْوِدَة و جج أَسَاوِد [سود]: سياهى.

=اين واژه ضد (البَيَاض) است، شَبَح، شخص، دارائى بسيار، عدد بسيار،- عند الكُتّاب و الطبَّاعين: و در اصطلاح نويسندگان و چاپ كنندگان بمعناى چركنويس يا پيشنويس است؛ «سَوَادُ اللَّيل»: تاريكى شب؛ «سَوَادُ البَلْدَة»: روستاى اطراف شهر؛ «سَوَادُ العِرَاق»: جلگه و روستاهاى ميان بصره و كوفه در كشور عراق؛ «سَوَادُ الْعَسْكَر»: بار و بنه و چادرها و ابزار جنگى لشكر؛ «سَوَادُ الناسِ»: عامّه ى مردم؛ «سَوَادُ العَيْنِ»: سياهى چشم و حدقه ى آن؛ «سَوَادُ القَلْبِ»: صميم دل، تهِ دل.

=السَّوَادِيَّة-

[سود] (ح): نام گنجشكى است كه ميوه و انگور مى خورد.

=السَّوَار-

ج سُور و أَسْوِرَة و أَسَاوِر و أَسَاوِرَة و سُؤُور [سور]: به معناى (السوَار) است.

=السِّوَار-

ج سُور و أَسْوِرَة و أَسَاوِر و أَسَاوِرَة و سُؤُور [سور]: دستبند يا النگو كه معمولًا زنان بر مچ دست كنند.

=السَّوَّار-

[سور]: آنكه مي زود در مغز و سر او اثر كند؛ «كَلْبٌ سَوَّارٌ»: سگ جسور و پرخاشگر نسبت به مردم.

=السُّوَّارَى-

[سور]: ارتفاع، بلندى.

=السَّوَّاط-

[سوط]: پاسبانى كه تازيانه بدست دارد.

=السُّوَاع-

[سوع]: پاسي از شب.

=السَّوَاعِد-

[سعد]: جويهاى آب روان كه به سوى رودخانه يا دريا جريان داشته باشد و نيز بر مجراى مغز استخوان و شير در پستان اطلاق مى شود.

=السِّوَاغ-

[سوغ]: آنچه كه غصه را از گلو فرو برد.

=السُّوَاف-

[سوف]: مترادف (السَّواف) است.

=السَّوَاف-

[سوف]: بيمارى دام و چارپايان كه باعث هلاك آنها مى شود.

=السَّوَافِع-

[سفع]: بادهاى گرم و سام و سوزان.

=السُّوَّاق-

[سوق]: آنكه داراى ساق پاى بلند باشد، گياهى كه مستند به ساقه باشد.

=السَّوَّاق-

[سوق]: راننده، آرد فروش، سازنده ى آرد، و در زبان متداول بر كرايه دهنده ى ستوران اطلاق مى شود.

=السِّوَاك-

ج سُوُك [سوك]: مسواك دندان.

=السُّوَام-

[سوم] (ح): نام پرنده ايست.

=السَّوَام-

ج سَوَائِم [سوم]: دام و ستوران و شتران در حال چريدن.

=السَّوَّامَة-

[سوم]: زمينى كه در آن گندم و مانند آن كِشت شود.

=سَوَّأَ-

تَسْوِئَةً و تَسْوِيئاً [سوأ] هُ: آن را تباه و فاسد كرد،- عَليهِ عملَهُ: بر كار او عيبجوئى كرد و در آن كار ويرا توبيخ كرد.

=السُّوء-

ج أَسْوَاء [سوأ]: اسم است از (سَاءَه) بمعناى بد، هر آفتى، شرّ و فساد و تباهى؛ «سُوءُ الحَظّ، سُوءُ البخت»: بد شانسى، بدبختى؛ «لِسُوءِ الحَظّ»: از بدشانسى، با كمال تأسف؛ «سُوءُ الفَهْمِ»: نادانى، نافهمى؛ «سُوءُ التَّفَاهُم»: سوء تفاهم كه بر اثر گفتار يا كردارى پديد آيد؛ «سُوءُ الظنّ»:

بد گمانى؛ «عَنْ سُوءِ نِيَّة»: از نيّتِ بد؛ «سُوءُ الاسْتِعْمَال»: تجاوز از حق، زياده روى، سوء استفاده؛ «سُوءُ المَعَامَلَة»: بدرفتارى؛ «سَوءُ السلُوك»: بد روشى و ناهنجارى؛ «سَوءُ الإدَارة»: فساد ادارى.

=السَّوْء-

[سوأ]: فساد، تباهى، آتش، ناتوانى چشم؛ «رَجُلٌ سَوْءٍ وَ رَجُلُ السَّوءِ»: مرد بدكار و شرور.

=السُّوأَى-

[سوأ]: مؤنث (الأسوَأ) است، آتش دوزخ.

=السَّوْءَاء-

[سوأ]: زن زشت. اين واژه ضد (الحَسْنَاء) است، خوى زشت.

=السَّوْءَة-

ج سَوْءَات: زن بدكاره يا روسپى، عورت، خوى زشت.

=سَوَّجَ-

تَسْوِيجاً [سوج] الكَرْمَ و نحوَه أو على الكرم:

براى درخت انگور پرچين يا آلاچيق ساخت.

=السَّوْحَر-

[سحر] (ن): درخت بيد.

=السوخِيَّة-

عند العامَّة: شاخه ى خشك درخت. اين واژه در زبان متداول رايج است و سريانى است.

=سَوِدَ-

- سَوَداً [سود]: سياه شد.

=سَوَّدَ-

تَسْوِيداً [سود]: دلير شد،- هُ: او را بزرگ و مهتر كرد،- الشي ءَ: آن چيز را سياه كرد.

=السُّود-

[سود]: مص، سرورى، مهترى.

=السَّوْد-

ج أَسْواد [سود]: دامنه ى كوه كه پُر از سنگريزه ى سياهرنگ باشد.

=السَّوْدَاء-

[سود]: مؤنث (الأَسْوَد) است،- (طب): بيمارى ماليخوليا كه باعث تباهى و فساد فكر و انديشه ميگردد،- (طب): سودا كه يكى از اخلاط چهارگانه در بدن انسان است؛ «سَودَاءُ القَلْبِ»: نقطه ى دل، مركز دل، دانه ى دل.

=السُّودان-

[سود]: نژادى از مردم سياهپوست.

=السُّودَانِيّ-

[سود]: واحد (السودَان) است.

=السُّودانِيَّةَ-

[سود] (ح): گنجشكى است كه

=السودة-

=السودد-

=السودق-

=السوذق-

=السوذنيق-

=سور-

=السور-

=السورة-

=السورنجان-

=سوس-

=السوس-

=السوسة-

=السوسن-

=السوسيولوجيا-

=سوط-

=السوط-

=السوع-

=السوعاء-

=سوغ-

=سوف-

=السوفة-

=السوفسطائي-

=السوفسطائية-

=السوفيات-

=سوق-

=السوق-

=السوقاء-

=السوقة-

=سوكر-

خرما و انگور ميخورد.

=السَّوْدَة-

[سود]: قطعه اى از دامنه ى كوه پر از سنگريزه ى سياه، نخلستان.

=السُّودُد-

مترادف (السؤْدُد) است.

=السَّوْدَق-

(ح): باز يا شاهين. اين واژه فارسى است.

=السَّوْذَق-

دستبند يا النگو، حلقه ى زنجير،- (ح): مترادف (السوْدق) است. اين واژه فارسى است.

=السَّوْذَنِيق-

(ح): مترادف (السوْدَق) است.

اين واژه فارسى است.

=سَوَّرَ-

تَسْوِيراً [سور] الحائطَ: از ديوار بالا رفت،- المَدينَةَ: براى آن شهر سور ساخت،- الْمَرأَةَ: بر دست آن زن دستبند پوشانيد.

=السُّور-

[سور]: ديوارى كه دور شهر سازند،- ج اسْوَار و سِيرَان، شتران اصيل و نيكونژاد.

=السُّورَة-

ج سُوَر و سُور و سُورَات و سُوَرَات [سور]:

ديوار ساختمان بلند و زيبا كه سر به آسمان كشيده باشد، شرف و بزرگى، نشانه،- مِنَ الكِتَاب: بخش مستقل و جداگانه از كتاب.

=السَّوْرَة-

[سور]: اسم مره از (سَار) است؛ «سَوْرةُ الخَمْرِ»: تندى و تيزى مى؛ «سَوْرَةُ البردِ»: سختى سرما؛ «سَورةُ السلطان»: خشم و تجاوز سلطان.

=السُّورَنْجان-

(ن): گياه سورنجان كه داراى شكوفه هاى سفيد يا سرخ است و بويژه در بهار و پائيز مى رويد.

=سَوِسَ-

- سَوْساً [سوس] الطعامُ: در غذا كرم افتاد،- الخَشَبُ: چوب پوسيده شد،- تِ الشاةُ: در پوست گوسفند شپش بسيار افتاد.

=سَوَّسَ-

تَسْوِيساً [سوس] الطعامُ: در غذا كرم افتاد،- لهُ امْراً: آن كار را براى فلانى آراست.

=السُّوس-

[سوس]: (ح): حشره ى بيد كه در پشم و چوب و جامه و مانند آنها پديد مىيد، و نيز بر هر حشره ى خورنده ى چيزى اعم از كرم و جز آن اطلاق مى شود، نژاد، طبع،- (ن): گياهى است علفى از رسته ى قرنيات داراى شكوفه هاى آبى و كبود رنگ و ريشه هاى دراز كه خواص طبى دارد و از آن شرابى بدون الكل مى سازند ريشه هاى اين گياه قابل جويدن است و در زبان فارسى بر آن (شيرين بيان) اطلاق مى شود.

=السُّوسَة-

[سوس] (ح): واحد (السُّوس) است.

=السَّوْسَن-

(ن): بوته ى گُل سوسن كه در نيم كره ى شمالى زمين كشت مى شود.

شكوفه هاى اين گياه درشت و درخشنده است به رنگهاى بنفش و سفيد و زرد. اين گل بيشتر در باغچه ها كشت مى شود.

=السُّوسْيُولُوجيا-

علم شناخت احوال اجتماعى است. اين واژه يونانى است.

=سَوَّطَ-

تَسْوِيطاً [سوط] الأَمرَ: آن چيز را درهم آميخت،- الحَرْبَ: جنگ را برانگيخت،- الكُرّاثُ: تره شاخه برآورد.

=السَّوْط-

مص،- ج اسْوَاط و سِيَاط: تازيانه كه معمولًا از چرم بافته تهيه مى شود، نصيب يا قسمت، سختى، باقيمانده ى آب.

=السَّوْع-

[سوع]: پاسى از شب.

=السَّوْعَاء-

[سوع]: «سَاعَةٌ سَوْعَاء»: ساعتى سخت.

=سَوَّغَ-

تَسْوِيغاً [سوغ] الأَمرَ: آن امر را جايز دانست،- لهُ كذا: آن چيز را ويژه ى او كرد و به وى داد.

=سَوَّفَ-

تَسْويفاً [سوف] هُ: در آن كار اقدام نكرد و پياپى به او گفت انجام خواهم داد،- هُ الأَمْرَ: آن كار را به او سپرد تا هر طور بخواهد انجام دهد.

=سَوْفَ-

بالبناء على الفتح: حرف استقبال است و به آينده اختصاص داشته و زمانى دورتر از حرف (سَ) دارد و همواره متصل به فعل مضارع است. بنا بر اين گفته نمى شود:

(سَوفَ لَا يَفْعلُ) زيرا صحيح آن (لن يَفْعَلَ) است يعنى آن كار را انجام نخواهد داد. اين واژه را حرف (تَسْوِيف) نيز مى نامند؛ «فُلانٌ يَقْتاتُ السَّوْفَ»: او با اميد و آرزو زندگى مى كند.

=السُّوفَة-

ج سُوف و سُوَف [سوف]: زمينى كه بخشى از آن ريگزار قسمتى ديگر سفت و سخت است.

=السُّوفِسْطائِيّ-

واحد (السُّوفِسْطَائِيَّة) است.

=السُّوفِسْطَائِيَّة-

گروهى كه پيرو فلسفه ى سوفسطائى مى باشند و معتقد به معرفت حسى نبوده و محسوسات و بديهيات و جز آنها را انكار مى كنند. اين واژه يونانى است.

=السُّوفْيَات-

اين واژه بر نمايندگان كارگران و كشاورزان و سربازان در مجلس نمايندگان كشور روسيه اطلاق مى شود؛ «دَوْلَةُ السُّوفيات أو الدَّوْلَةُ السُّوفِيَاتِيَّة أو رُوسِيَا السُّوفْيَاتيَّة»: هر يك از اين تعبيرات به معناى اتحاد جماهير شوروى سوسياليستى يا بلشويكى است. سوويت.

=سَوِقَ-

يَسْوَقُ سَوَقاً [سوق]: ساق پاى او زيبا و گوشتالود شد.

=سَوَّقَ-

تَسْوِيقاً [سوق] هُ الأَمرَ: او را در آن كار مالك و دارنده كرد،- المَاشِيةَ: ستوران را از پشت بزور راه برد. اين واژه عكس (قَادَهَا) مى باشد،- النبتُ: گياه ساقه دار شد.

=السُّوق-

ج أَسْوَاق [سوق]: بازار. اين واژه كاربرد مذكر و مؤنث دارد؛ «السُّوقُ الخيريَّة»: بازار احسان و نيكوئى؛ «السُّوقُ المُشْتركة»: بازار مشترك جهانى و بين المللى؛ «السُّوقُ السوداء»: بازار سياه كه در آن نرخهاى كالا بسيار گران باشد؛ «سُوقُ الحربِ»: جبهه ى جنگ.

=السَّوَق-

[سوق]: بلندى ساق پاى.

=السَّوْقَاء-

[سوق]: مؤنث (الأَسْوَق) است، پوتين يا چكمه.

=السُّوقَة-

[سوق]: رعيت و عامّه ى مردم. اين واژه در مفرد و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=سَوْكَرَ-

سَوْكَرَةً الرسالةَ و غيرَها: نامه و جز آنرا تأمين كرد. اين واژه ايتاليائى است.

=سول-

=السول-

=السولاء-

=السولة-

=السولع-

=سوم-

=السومة-

=سوي-

=السوي-

=السوية-

=السويداء-

=السويط-

=السويطة-

=السويعة-

=السويق-

=السي-

=السياب-

=السيابة-

=السياج-

=السياح-

=السياحة-

=السياحي-

=السيادة-

=السيار-

=السيارات-

=السيارة-

=السياسة-

=السياسي-

=السياط-

=السياف-

=سَوِلَ-

- سَوَلًا [سول]: پايين شكم و زير ناف او سست و فروهشته شد.

=سَوَّلَ-

تَسْوِيلًا [سول] لهُ الشيطانُ: شيطان او را گمراه و او را به انجام آن كار تشويق كرد.

=السُّول-

[سأل و سول]: اين واژه مخفّف (السُّؤْل) است.

=السَّوْلَاء-

[سول]: مؤنث (الأَسْوَل) است، دلو بزرگ.

=السُّولَة-

[سأل]: اين واژه مخفّف (السُّؤْلة) است.

=السُّوَلَة-

[سول]: بسيار سؤال كننده.

=السَّوْلَع-

[سلع] (ن): گياه صبر زرد كه تلخ است؛ هو امَرُّ مِن السَّوْلَع»: از صبر زرد تلختر است.

=سَوَّمَ-

تَسْوِيماً [سوم] هُ الأَمرَ: آن كار را به وى تكليف كرد، عهده دار نمود،- هُ فى ما يَمْلِكُه: او را در آنچه كه داشت حاكم كرد،- فلاناً: فلانى را با خواسته هايش رها كرد تا هر چه كه بخواهد انجام دهد،- الخَيلَ: اسبان را فرستاد، اسبان را براى چرا رها كرد،- عليهم: بر آنها يورش برد و فتنه راه انداخت،- الفَرَسَ: اسب را با داغ نشان كرد.

=السُّومَة-

[سوم]: نشان و علامت.

=سَوِيَ-

يَسْوَى سِوًى [سوي] الرجُلُ: كارهاى آن مرد درست و استوار شد.

=السَّوِيّ-

ج أَسْوِيَاء [سوي]: مستوي، عدالت و دادگرى؛ «غُلامٌ سَوِيٌّ»: جوانى آراسته و سالم و تندرست؛ «مكانٌ سَوِيٌّ»: جاييكه در وسط و ميانه ى دو چيز يا دو طرف باشد.

=السَّوِيَّة-

ج سَوَايَا [سوي]: مؤنث (السوِيّ) است، برابرى، وسيله اى كه بر آن بردگان و نيازمندان سوار شوند؛ «قسم الشي ءَ بينَهُمَا بالسَّوِيَّةِ»: آن چيز را ميان آن دو نفر بطور مساوى تقسيم كرد؛ «سَوِيَّةً»: با هم.

=السُّوَيْدَاء-

[سود]: مترادف (السَّوْداء) است.

=السَّوِيط-

[سوط]: آنچه كه با چيزى آميخته باشد.

=السَّوِيطَة-

[سوط]: مؤنث (السَّوِيط) است.

=السُّوَيْعَة-

[سوع]: تصغير (السَّاعة) است.

=السَّوِيق-

ج أَسْوِقَة [سوق]: آرد گندم يا جو، مي، و در زبان متداول بر آردى كه از آن بهنگام الك كردن بلغور بدست مىيد اطلاق مى شود.

=السِّيّ-

ج أَسْواء [سوي]: بيابان، برابر، مانند و همسان؛ «هُما سِيَّان»: آن دو همانند يكديگرند؛ «مكانٌ سِيٌّ»: جاى هموار؛ «لَا سِيَّمَا»: بويژه. اين واژه تركيبى است از (سِيّ) و (ما) كه معناى استثناء را مى رساند و ما بعد را به ما قبل ترجيح ميدهد و گاهى بدون (لَا) بكار برده مى شود و گويند (سِيَّمَا) ولى لغت ضعيفى است. حركت اسم بعد از اين واژه دو وجه دارد نخست حالت رفع براى مبتداى محذوفى. و دوم حالت جرّ به اضافه. پس هر گاه گويند (يُعْجِبُنِي الرَّبِيعُ و لَا سِيَّمَا ازهارُهُ) با رفع ازهار در اينجا (ما) موصول است در محل جر به اضافه و (ازهارُهُ) خبر است براى مبتداى محذوفى كه تقدير آن (هي) است، و خبر (لا) نيز در اينجا محذوف است و تقدير آن (مَوجُودَةٌ) است.

اما اگر گفته شود ( ... لَا سِيَّمَا ازْهَارِهِ) در اينجا (ما) زائده است و (ازْهارِهِ) مضاف اليه و خبر (لا) محذوف است كه در هر دو حال (سِيّ) اسم لاى نفى جنس است.

=السَّيَاب-

[سيب]: خرماى نارس يا غوره ى خرما.

=السُّيَّاب-

[سيب]: مترادف (السَّيَاب) است.

=السَّيَّاب-

[سيب]: مترادف (السَّيَاب) است.

=السَّيَابَة-

[سيب]: واحد (السيَاب) است، مي.

=السُّيَّابَة-

[سيب]: واحد (السُّيَّاب) است.

=السَّيَّابَة-

[سيب]: واحد (السَّيَّاب) است.

=السِّيَاج-

ج سِيَاجات و أَسْوِجَة و سُوج [سيج]:

ديوار، آنچه كه بر چيزى احاطه داشته باشد مانند درخت انگور و نخل، و در زبان متداول بر نرده و ديوارهاى چوبى اطلاق مى شود.

=السَّيَّاح-

[سيح]: آنكه بسيار سفر كند.

=السِّياحة-

[سيح]: مص، سياحت، جهانگردى، گردش تفريحى.

=السِّيَاحِيّ-

آنچه كه ويژه ى سفر و سياحت باشد.

=السِّيَادة-

[سود]: مص، لقبى است اشرافى كه بر بزرگان و افراد محترم اطلاق مى شود.

=السَّيَّار-

[سير]: آنكه بسيار سير و سفر و رفت و آمد كند.

=السَّيَّارات-

[سير] (فك): سياره هاى آسمانى كه به دور خورشيد مى گردند و با توجه به مدار آنها نسبت به خورشيد عبارتند از:

عُطارِد، زهره، زمين، مِرِّيخ، مشتري، زُحل، اورانوس (كه در سال ١٧٨١ ميلادى وسيله ى هرتزل كشف شد)، نپتون (كه در سال ١٨٤٦ ميلادى وسيله ى لي فرييه كشف شد)، بُلُوتون (كه در سال ١٩٣٠ ميلادى كشف گرديد)؛ عُطارِد و زُهرة به خورشيد نزديكتر از زمين است و باين دو (السَّيَّارتان السُّفْليَانِ) گويند. اين ستاره هاى سيار در مقابل ستاره هاى ثابت مى باشند؛ «السَّيَّاراتُ العُلْيَا» (فك): ستاره هاى سيارند كه نسبت به زمين از خورشيد دورترند.

=السَّيَّارَة-

ج سَيَّارات [سير]: مؤنث (السَّيّار) است، كاروان، اتومبيل يا ماشين.

=السِّيَاسَة-

[سوس]: مص، ارشاد مردم به راه راست كه هدايت كننده باشد، فن حكومت و اداره ى امور داخلى و خارجى كشور كه به آن (السَّيَاسَةَ الدَّاخِلِيَّة و السِّيَاسَة الخَارِجِيَّةُ) گويند،- المَدَنِيَّة: امور معاش و تغذيه ى مردم وسيله ى دولت بر اساس عدالت و برابرى،- الاقْتِصَاديَّة: فن تدبير امور مالى و دارائى كشور و اداره كردن آن.

=السِّيَاسِيّ-

آنچه كه به سياست ويژه گى دارد،- ج سِيَاسِيُّون: سياستمدار، مرد سياسى.

=السِّيَاط-

[سوط]: شاخه ها يا ساقه هاى كرفس كه مانند تازيانه مى باشد.

=السَّيَّاف-

ج سَيَّافَة [سيف]: شمشيردار، شمشيرزن، جنگجو؛ «سَيَّافُ الأَمِير»: آنكه گردن بزهكاران را بزند، جلاد؛ «رجُلٌ

=السياق-

=السيال-

=السيالة-

=السيئ-

=السيئة-

=سيب-

=السيب-

=السيبان-

=السيبة-

=السيبك-

=السية-

=سيج-

=السيجان-

=سيح-

=السيح-

=السيخ-

=السيد-

=السيدان-

=السيدة-

=سير-

=السير-

=السيراء-

=السيرة-

=السيرج-

=سيس-

=سيطر-

=السيطل-

=السيع-

=السيغ-

سَيَّافٌ»: مرد خونخوار.

=السِّيَاق-

[سوق]: مص مهريه ى زن. گفته مى شود كه علت تسميه ى اين واژه به مهريه آنست كه عرب در قديم بهنگام ازدواج، شتران و گوسفندان را مهريه مى دادند؛ «سِيَاق الكلامِ»: روش يا اسلوب سخن يا نوشته؛ «وَقَعَتْ هذه العبارةُ فى سِيَاقِ الْكَلامِ»:

اين عبارت در سياق و دنباله ى سخن آمد؛ «فى سِيَاقِ المُناقشَة»: در خلال بحث و مناقشه.

=السَّيَال-

[سيل] (ن): گياهى است داراى خارى سفيد و دراز كه هرگاه بركنده شود از آن مايعى بسان شير خارج مى شود.

=السَّيَّال-

[سيل]: آب يا مايعى كه بسيار روان باشد.

=السَّيَالَة-

[سيل] (ن): واحد (السيّال) است.

=السَّيَّالَة-

[سيل]: مؤنث (السيَّال) است، مجراى آب بر ديوار كه از پشت بام به سوى زمين روان باشد، ناودان.

=السَّيِّئ-

[سوأ]: زشت، قبيح؛ «هو سَيِّئُ الظَّنّ»: او نسبت به مردم بد گمان است؛ «سَيِّئُ الطَّالِع»: بدشانس، بدبخت؛ «سَيِّئُ الخُلْق»: بدخوى، بد اخلاق؛ «سَيِّئُ السُّمْعَة»:

بد نام؛ «مِنْ سَيِّئٍ الى أَسْوأ»: از بد به بدتر.

اين تعبير درباره ى وضعى است كه بدتر از قبل خود باشد.

=السَّيِّئَة-

ج سَيِّئَات [سوأ]: مؤنَّث (السَّيِّى ءُ) است، سَيّئة كه ضد (الْحَسَنَة) است، گناه يا خطا.

=سَيَّبَ-

تَسْيِيباً [سيب] هُ: او را بحال خود رها كرد و بوى توجهى نداشت،- العَبْدَ: برده را آزاد كرد.

=السَّيْب-

[سيب]: مص،- ج سُيُوب: عطا، بخشش، نافله، مال و دارائى، باران روان، موى دم اسب،- (ن): سيب؛ «السُّيُوب»:

ميخ يا پايه ها كه در زمين فرو روند.

=السِّيب-

ج سُيُوب [سيب]: آبراهه.

=السِّيبان-

[سيب]: اين واژه تحريف شده و صحيح آن (الصِّئْبَان) است بمعناى تخم شپش و كك يا رشك.

=السِّيبَة-

[سيب]: سه پايه ى چوبى. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السَّيْبَك-

ج سَيَابك [سبك]: لوله ايست مجوّف كه آنرا ميان دو پاى كودك بر روى تخت خواب او نهند تا بوسيله ى آن در شيشه اى كه پيوسته به لوله است پيشاب كند و با اين روش گهواره ى كودك خيس نشود.

=السِّيَة-

ج سِيَات [سيي]: «سِيَةُ القوسِ»: قسمت برآمده از دو سوى كمان.

=سَيَّجَ-

تَسْيِيجاً [سيج] الكَرْمَ و نحوه او على الكرم:

براى درخت انگور و مانند آن سياج يا پرچين ساخت.

=السَّيْجَان-

(ح): گونه اى ماهى است.

=سَيَّحَ-

تَسْيِيحاً [سيح] هُ: او را رها كرد.

=السَّيْح-

[سيح]: مص،- ج سَيُوح و اسْيَاح: آب روان و نمايان، عبا يا رداى راه راه.

=السِّيخ-

[سيخ]: چاقوى بزرگ، كارد، سيخ.

اين واژه فارسى است.

=السِّيد-

ج سِيدان [سود] (ح): شير،- (ح):

گرگ.

=السَّيِّد-

ج أَسْياد و سَادَة و سَيَائِد [سود]: سيّد، آقا، بزرگوار. اين واژه را گاهى به تخفيف تلفظ مى كنند و ميگويند (سَيْد) و در زبان متداول (سَيِد) گويند،- عند النَّصَارَى: و در نزد مسيحيان لقب حضرت عيسى مسيح مى باشد،- عِند المُسْلِمين: و در نزد مسلمانان بر افرادى كه از نژاد و سُلاله ى پيامبر بزرگ اسلامند اطلاق مى شود.

=السَّيِّدانِ-

حسن و حسين فرزندان علي (ع).

=السِّيدَة-

[سود] (ح): ماده گرگ.

=السَّيِّدَة-

[سود]: مؤنث (السَّيِّد) است، لقب حضرت مريم است.

=سَيَّرَ-

تَسْيِيراً [سير] الرجُلَ: آن مرد را به راه انداخت تا برود،- هُ من بَلَدِهِ: او را از شهر يا كشورش راند و بيرون كرد،- قُوَّةً الى مكان الحادِث: با شتاب نيروئى به محل حادثه اعزام كرد،- المَثَلَ: آن مثل را در ميان مردم رواج كرد،- الجلَّ عن ظَهر الدابَّةِ:

پالان را از پشت ستور برافكند،- الثَوبَ او السَّهمَ: جامه يا تير را راه راه ساخت،- سيرةً: گفتار و احاديث پيشينيان را بيان كرد.

=السَّيْر-

[سير]: مص،- ج سَيُور و سُيُورَة و اسْيَار:

پاره اى پوست يا چرم بگونه ى مستطيل.

=السِّيَرَاء-

[سير]: جامه ها يا پارچه هاى راه راه يا بُردهائيكه در آن ابريشم بكار رفته باشد، پوسته ى هسته، حجاب قلب يا پرده ى آن، شاخه ى نخل، طلاى ناب.

=السِّيرَة-

ج سِيَر [سير]: اسم است از (سَارَ)، سُنّت، روش، هيأت، مذهب؛ «سِيرَة الرجُلِ»: روش و كردار مرد، چگونگى رفتار او با مردم؛ «حَسَنُ السِّيرَة»: خوش برخورد و نيكو روش با مردم، و در زبان متداول بر داستان و قصه اطلاق مى شود همچنانكه گويند (سِيرَة عَنْتَرة) يعنى داستان و تاريخ عَنْتره كه از شاعران و دلاوران عرب بوده است.

=السُّيَرَة-

[سير]: آنكه بسيار سير و سفر كند.

=السِّيرَج-

روغن كنجد كه بر آن نيز (الشِّيرج) اطلاق كنند. اين واژه فارسى است، ارده.

=سِيسَ-

يُسَاسُ سَوْساً [سوس] الطعامُ: در ميان غذا كرم افتاد،- الخَشَبُ: چوب يا تخته پوسيد،- تِ الشَّاةُ: شپش در پوست گوسفند بسيار شد.

=سَيْطَرَ-

سَيْطرَةً [سيطر] عليهم: مُشرِف و مراقب و ديده بان كارها و كردارهاى آنها شد،- على الموقف: بر آن وضع چيره شد و غلبه يافت.

=السَّيْطَل-

[سطل]: لغتى است در (السَّطْل) و گويند بمعناى طشت است.

=السَّيْع-

[سيع]: مص، آب روان بر روى زمين.

=السَّيْغ-

[سوغ و سيغ] من الشراب: مي گوارا.

=السَّيِّغ-

[سوغ و سيغ] من الشراب: مي گوارا و خوشمزه كه به آسانى در گلو فرو رود.

=السيف-

=السيفة-

=سيق-

=السيق-

=السيقة-

=السيكارة-

=السيكاس-

=السيكاه-

=السيكة-

=السيكف-

=السيكولوجيا-

=السيكونة-

=سيل-

=السيل-

=السيلان-

=السيلة-

=السيمى-

=السيماء-

=السيمائية-

=السيمة-

=السيمونية-

=السيمياء-

=السينراما-

=السينما-

=السينمائي-

=السينماتوغراف-

=السينماسكوب-

=السيور-

=السيولة-

=السَّيْفِ-

ج أَسْيَاف و سُيُوف و أَسْيُف و مَسْيَفَة [سيف]: شمشير،- (ح): گونه اى ماهى دريائى است كه نوك درازى بشكل تيغ يا شمشير دارد؛ «سَيْفُ الغُراب» (ن): به واژه ى (الدَّلْبُوث) مراجعه شود؛ «سَيْفُ الجَبَّار» (فك) نام سه ستاره ى آسمانى است.

=السِّيف-

ج أَسْياف [سيف]: كنار دريا، هر ساحلى اعم از دريا يا رودخانه، آنچه كه در بن شاخه هاى نخل چسبيده باشد مانند ليف،- (ح): گونه اى ماهى دريائى است داراى نوكى دراز بسان شمشير يا تيغ.

=السِّيفَة-

[سوف]: دورى؛ «كَم سِيفةُ هَذِهِ الأَرض»: چه قدر دور است اين زمين.

=سِيقَ-

[سوق] المريضُ: جان كندن بيمار آغاز شد.

=السَّيَّق-

[سوق] من السحاب: ابر بى باران كه با وزش باد حركت كند.

=السَّيِّقَة-

ج سَيَائِق و سَيِّقَات [سوق]: آنچه از دام و ستور كه دشمن آنرا به غنيمت برده باشد؛ «المَرْءُ سَيِّقَةُ القَدَرِ»: مرد رانده شده ى قضا و قدر است.

=السِّيكارَة-

سيگار.

=السِّيكَاس-

(ن): گونه اى درخت است از رسته ى سيكاسيها كه از نظر شاخه و برگ بسان نخل خرما است ولى از نظر تركيب به درخت صنوبر شبيه تر است. اين درخت در مناطق استوائى مى رويد و در تزيين باغچه ها در منطقه ى مديترانه كشت مى شود.

=السِّيكاه-

(مو): آهنگ موسيقى است كه در فارسى به آن سه گاه گويند. اين واژه فارسى است.

=السِّيكَة-

راهى است كه از زمينى گود به زمين بلند و هموار احداث مى كنند تا رفت و آمد به آن آسان گردد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=السَّيْكَف-

[سكف]: كفش دوز، سازنده كفش و پاپوش.

=السِّيكُوْلُوجيا-

مترادف (البسيكولوجيا) است.

اين واژه يونانى است.

=السَّيْكُونَة-

ج سَيَاكِين فى اصطلاح العامَّة: چوب خشك درخت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=سَيَّلَ-

تَسْيِيلًا [سيل] الماءَ: آب را روان ساخت.

=السَّيْل-

[سيل]: مص،- ج سُيُول: آب بسيار و فراوان، آب روان؛ «ماءٌ سَيْلٌ»: آبى كه روان باشد.

=السِّيلَان-

ج سَيَالِين [سيل]: آن قسمت از شمشير يا تيغ كه درون غلاف جاى گيرد، نام سنگى است قيمتى و ارزشمند.

=السَّيْلَة-

[سيل]: اسم مرّه از (سَالَ) است، آبراهه كه در آن آب روان باشد، مجراى آب،- عند العامَّة: و در زبان متداول بر جيب بالاى پيراهن اطلاق مى شود.

=السِّيمَى-

[سوم]: مترادف (السِّيمَاء) است.

=السِّيمَاء-

[سوم]: علامت و نشان، چهره.

=السِّيمَائِيَّة-

علم اشارات كه هدف آن رسوخ معنى در ذهن شنونده است.

=السِّيمَة-

[سوم]: علامت و نشان؛ «سِيمَةُ فلانٍ»: نصيب و قسمت فلانى اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=السِّيمُونِيَّة-

آنچه كه منسوب به (سيمون ساحر) است: كوشش در اتقاء و بالا رفتن به مقام روحانيت همانند (اسْقُف) بوسيله ى مال و دارائى، فروش يا خريد چيزهاى مقدس و مذهبى به ارزش زماني.

=السِّيمِيَاء-

مترادف (السِّيمِيَا) است.

=السِّينِرَاما-

سينه راما. دستگاهى است كه عكسها و چهره ها را همانند وضع طبيعى بر روى صفحه ى تلويزيون يا پرده منعكس مى كند. اين واژه يونانى است.

=السِّينَما-

سينما. هنر توليد فيلمهاى سينمائى و عرضه ى آن، محلّ يا ساختمانى كه در آن فيلمهاى سينمائى بر روى صحنه آمده و عرضه مى شود.

=السِّينَمَائِيّ-

آنچه كه ويژه ى امور سينما باشد.

=السِّينَماتُوغرَاف-

دستگاه فرستنده و عرضه كننده ى فيلمها بر روى پرده ى سينما. اين واژه يونانى است.

=السِّينَماسْكوب-

روش و فن تصوير فيلمها بوسيله عدسه و دوربين ويژه اى در بزرگ جلوه دادن عكسها و تصاوير بر روى پرده اى عريض وسيله ى عدسه اى ديگر كه بزرگ كننده ى آنهاست.

=السَّيُور-

[سير]: آنكه بسيار سير و سفر كند.

=السُّيُولَة-

[سيل]: مايع شدن، آب شدن، مقدار پولِ در گردش كشور.

ش الشين

ش-

=شاء-

=الشائب-

=الشائبة-

=الشائط-

=الشائع-

=الشائعة-

=الشائق-

=الشائك-

=شاءم-

=الشائم-

=الشائن-

=الشائه-

=الشائي-

=شاب-

=الشاب-

=الشابة-

=شابك-

=الشابك-

=شابه-

=الشابوقة-

=الشاة-

=شاتى-

=شاتم-

=الشاتي-

=شاج-

=الشاجب-

=شاجر-

=شاجع-

=الشاجن-

=الشاجنة-

=شاح-

ش الشين

ش-

حرف سيزدهم از حروف مبانى است كه از حروف شجرى مى باشد. شين در حساب جُمَل عبارت از عدد سيصد است.

=شاءَ-

- شَيْئاً و مَشِيئَةً و مَشَاءَةً و مَشَائِيَةً [شيأ] هُ: آن چيز را خواست،- اللّهُ الشي ءَ: خداوند آن چيز را مقدر ساخت و در حال تعجب و شگفتى گويند: «مَا شَاء اللّهُ»؛ «الى مَا شَاءَ اللّهُ»:

بى پايان، تا به آنجا كه پايانى نداشته باشد.

=الشَّائِب-

ج شُيَّب [شيب]: فا، آنكه موى سر او سفيد است، سفيد موى.

=الشَّائِبَة-

[شوب]: واحد (الشَّوَائِب) است.

=الشَّائِبَة-

[شيب]: مؤنّث (الشَّائِب) است.

=الشَّائِط-

[شوط] من الطعام: غذائيكه در داخل ديگ بر اثر گرمى و شدت آتش بسوزد.

=الشَّائِع-

[شيع]: فا؛ «سَهْمٌ شَائِعٌ»: سهم مشترك و مُشاع؛ «مِلْكٌ شَائِع»: ملك مُشاع؛ «حَدِيثُ شائِع»: سخنى پخش و پراكنده؛ «الشَّائِعُ أنَّ»: شايع است كه ... ، مردم مى گويند كه ...

=الشَّائِعَة-

ج شَائِعَات و شَوَائِع [شيع]: مؤنث (الشَّائِعِ) است، شايعه يا خبرى كه صحت و سقم آن معلوم نباشد.

=الشَّائِق-

ج شُوق [شوق]: دوستدار، مشتاق، آنكه به چيزى عشق ورزد.

=الشَّائِك-

ج شاكَة [شوك]: خاردار؛ «ارضٌ اوْ شَجَرَةٌ شَائِكَةٌ»: زمين پر از خار يا درخت خاردار؛ «شائِكُ السّلاحِ»: آنكه داراى سلاحى تيز و سخت است.

=شاءَمَ-

مُشَاءَمَةً [شأم] به: او را به سمت شمال برد،- الرّجُلُ: آن مرد به شام آمد.

=الشَّائِمَ-

[شأم]: فا، آنكه با خود بدبختى آورد.

=الشَّائِن-

[شين]: معيوب و زشت.

=الشَّائِه-

ج شُوَّه [شوه]: فا، حسود، رشك ورزنده؛ «رجُلٌ شَائِهُ الْبَصَرِ»: مرد تيز چشم، تيزبين.

=الشَّائِي-

[شيأ]: فا.

=شابَ-

- شَوْباً و شِيَاباً [شوب] الشي ءَ: آن چيز را آميخت يا مخلوط كرد،- الرّجُلَ: به آن مرد خيانت كرد و او را گمراه نمود،- عَنْهُ:

از او پشتيبانى كرد ولى تأكيد ننمود؛ «لَا تَشوبُهُ شَائِبةٌ»: عيبى در او نيست، لكه اى به او نمى چسبد.

=شابَ-

- شَيْباً و شَيْبَةً و مَشِيباً [شيب]: موى او سفيد شد؛ «شَابَتْ رُؤُسُ الأَكَام»: قلّه ى تپه ها از برف سفيد شد.

=الشَّابّ-

ج شَبَاب و شُبَّان و شَبَبَة [شبّ]: جوان، آنكه در سالهاى جوانى باشد.

=الشَّابَّة-

ج شَابَّات و شَوَابّ و شَبَائِب: مؤنث (الشَّابّ) است.

=شابَكَ-

مُشَابَكَةً و شِبَاكاً [شبك] بين الأَصابع:

انگشتان دستهاى خود را درهم كرد.

=الشَّابِك-

ج شَوَابِك: «طريقٌ شَابِكٌ»: راه پيچيده و درهم برهم.

=شابَهَ-

مُشَابَهَةً [شبه] هُ: همانند يا همسان او شد.

=الشَّابُوقَة-

عصا، چوبدستى. اين واژه سرياني است.

=الشَّاة-

ج شاءٌ و شِيَاه و شِوَاه و أَشَاوِه و شِيه و شِيَّة و شَوِيّ [شوه] (ح): واحد گوسفند است براى مذكر و مؤنث.

=شاتَى-

مُشَاتَاةً و شِتَاءً [شتو] الرجُلَ: با او در زمستان يا تا فصل زمستان داد و ستد كرد.

=شاتَمَ-

مُشَاتَمَةً [شتم] هُ: به او ناسزا و دشنام گفت.

=الشَّاتِي-

[شتو]: زمستاني؛ «يومُ شَاتٍ و غَداةٌ شَاتِيَةٌ»: روزى سرد و بامدادى سرد و زمستانى.

=شاجَّ-

مُشَاجَّةً و شِجَاجاً [شجّ] القومُ: آن قوم در زد و خورد با هم سرهاى يكديگر را شكستند.

=الشَّاجِب-

اندوهگين، پرگوى و ياوه گوى،- من الغِرْبَانِ: كلاغ سخت آواز و پر سر و صدا.

=شاجَرَ-

شِجَاراً و مُشَاجَرَةً [شجر] هُ: با او مشاجره و زد و خورد كرد،- تِ الْمَاشِيَةُ:

ستور گياهان را چريد و خورد و به سوى درخت روى آورد تا آن را به چرد،- المَاشِيَةَ: ستور را چرانيد.

=شاجَعَ-

مُشَاجَعَةً [شجع] هُ: در دليرى بر او چيره شد و غلبه يافت.

=الشَّاجِن-

اندوهگين.

=الشَّاجِنَة-

ج شَوَاجِن: مؤنث (الشَّاجِن) است، راهِ ميان دره، بالاى دره.

=شاحَّ-

مُشَاحَّةً [شحّ] بالشي ء على فلان: از

=الشاحب-

=الشاحج-

=شاحذ-

=الشاحط-

=الشاحم-

=شاحن-

=الشاحن-

=الشاحنة-

=الشاحوطة-

=شاخ-

=شاد-

=الشادخ-

=الشادخة-

=الشادن-

=الشادي-

=الشاذ-

=الشاذب-

=الشاذة-

=شار-

=شارى-

=شارب-

=الشارب-

=الشاربة-

=الشارة-

=الشارح-

=الشارد-

=الشاردة-

=شارس-

=شارط-

=الشارع-

=الشارعة-

=شارف-

=الشارف-

=الشارفة-

=الشارق-

=شارك-

=الشاروق-

=الشاري-

فلانى درباره ى چيزى مؤاخذه و دريغ كرد،- هُ: او را بيش از توانائى تكليف كرد.

=الشَّاحِب-

فا، لاغر و رنگ پريده؛ «شَاحِبُ اللَّون»: آنكه رنگ پريده باشد؛ «شَاحِبُ الْجِسْمِ»: آنكه داراى اندامى ناتوان و لاغر باشد.

=الشَّاحِج-

(ح): الاغ وحشى، گورخر.

=شاحَذَ-

مُشَاحَذَةً [شحذ] هُ: در تيز كردن شمشير و مانند آن با او رقابت كرد، با او نامه نگارى كرد.

=الشَّاحِط-

فا؛ «مَنْزِلٌ شَاحِطٌ»: خانه اى دور.

=الشَّاحِم-

پيه فروش.

=شاحَنَ-

مُشَاحَنَةٌ [شحن] هُ: با او كينه ورزيد.

=الشَّاحِن-

فا؛ «مَرْكبٌ شَاحِنٌ»: كشتى بارگيرى شده.

=الشَّاحِنَة-

ج شاحِنَات: مؤنث (الشَّاحِن) است،- من قِطارِ سِكَّةِ الْحَدِيد: واگن بارى قطار راه آهن،- مِن القِطَار الكَهْربَائى: واگن بزرگى است از قطار برقى كه داراى صندليهاى متعدد براى نشستن مسافران است. نام ديگر آن (حَافِلَة) است.

=الشَّاحُوطَة-

(ب): ابزارى است دندانه دار كه با آن روى سنگ را كَنَند يا بتراشند، و در زبان متداول بمعناى نفس زدن محتضر به مرگ است.

=شاخَ-

- شيْخاً و شِيُوخَةً و شُيُوخَةً و شِيوخِيّةً و شَيْخُوخَةً و شَيْخُوخِيّةً [شيخ]: آن مرد پير شد، سالمند شد.

=شادَ-

- شَيْداً [شيد] البناءَ: ساختمان را بلند ساخت،- الحَائِطَ: ديوار را گچ كارى كرد، جِلْدَهُ بِالطِّيبِ: بر اندام و پوست بدن خود عطر ماليد،- الرَّجُلُ: آن مرد هلاك شد،- شِيَاداً الإِبِلَ: شتران را فراخواند.

=شادَّ-

مُشَادَّةً [شدّ] هُ في الأَمرِ: با او مقاومت كرد و بر او چيره شد.

=الشَّادِخ-

فا، نوجوان خوش خط و خال؛ «غُلامٌ شَادِخٌ»: جوان نورس؛ «امْرٌ شَادِخٌ»:

امرى كه از راست منحرف باشد.

=الشَّادِخَة-

مؤنث (الشَّادِخ) است.

=الشَّادِن-

فا، بچه ى آهو كه به راه افتد.

=الشَّادِي-

ج شُدَاة و شَادُون [شدو]: آوازخوان، آنكه بهره اى از دانش داشته باشد.

=الشَّاذّ-

ج شُذَّاذ و شَوَاذّ [شذّ]: آنچه كه مخالف با اصول باشد، منفرد، تنها، و در اصطلاح قواعد زبان عربى آنچه كه بر خلاف قياس باشد و منفرد از باب خود به بابي ديگر باشد؛ «شَاذُّ الأَطْوَارِ او الطِّبَاعِ»: مرد ناسازگار و بدخوى و سرسخت.

=الشَّاذِب-

فا، آنكه از وطن خود دور باشد.

=الشَّاذَّة-

ج شَواذّ [شذّ]: مؤنث (الشَّاذّ) است.

=شارَ-

- شَوْراً و شِيَاراً و شِيَارَةً و مَشَاراً و مَشَارَةً [شور] العسلَ: عسل چيد و بدست آورد،- شوراً عَلَيْهِ بِأَنْ يَفْعَلَ كَذَا: اين تعبير در زبان متداول بمعناى به او نظر داد و توصيه كرد كه فلان كار را انجام دهد مى باشد.

=شارَّ-

مُشارَّةً [شرّ] هُ: با او دشمنى و خصومت ورزيد.

=شارَى-

مُشَارَاةً و شِرَاءً [شري] الرجلَ: با وي داد و ستد كرد، با او مجادله و لجبازى كرد.

=شارَبَ-

مُشَارَبَةً و شِرَاباً هُ: با او نوشيد.

=الشَّارِب-

فا، ج شَرْب؛ «شَارِبُ الرَّجُلِ»: موى پشت لب بالاى مرد، سبيل اين واژه تثنيه مى شود به اعتبار موى دو طرف لب و گويند «شَارِبَا الرَّجُلِ»: و نيز جمع مى شود به اعتبار تمام اطراف و اجزاى آن و گفته مى شود «شَوَارِبُ الرَّجُلِ».

=الشَّارِبَة-

ج شَارِبَات و شَوَارِب: مؤنث (الشَّارِب) است، مجراهاى آب در درون گردن؛ «الشوَارِب»: (ع ا): نام رگهائى است در درون گلو.

=الشَّارَة-

[شور]: هيأت، شكل، قيافه، علامت، نشانه، زيبائى، جامه و آرايش، متاع خوب خانه.

=الشَّارِح-

ج شُرَّاح: شرح دهنده، مُفَسِّر، تعليق كننده بر كتابى.

=الشَّارِد-

ج شَرَد: فا؛ «شَارِدُ الفِكْرِ»: بى خبر، غافل.

=الشَّارِدَة-

ج شَوَارد و شُرَّد: مؤنث (الشَّارِد) است؛ «لَا تَفُوتُهُ شَارِدَةٌ و لَا وَارِدَةٌ»: هيچ امرى از ديد او خارج نيست و بر همه ى كارها تسلّط دارد.

=شارَسَ-

مُشَارَسَةً و شِرَاساً [شرس] هُ: با او رفتارى سخت كرد.

=شارَطَ-

مُشَارَطَةً [شرط] هُ: با يكديگر بر سر كارى شرط بستند، در معامله و داد و ستد با وى پيمان بست و او را ملزم به كارى نمود.

=الشَّارِع-

ج شارِعون: شارع يا وضع كننده ى قانون،- ج شُرَّع و شُرُوع و شَوَارع: فا؛ «رِمَاحٌ شَوَارِع»: نيزه هاى محكم و استوار،- ج شَوَارِع: خيابان، جادّه، «شَارِعٌ رَئِيسيّ»:

خيابان اصلى؛ «بيتٌ شَارِعٌ»: خانه ى نزديك به خيابان.

=الشَّارِعَة-

مؤنث (الشّارِع) است؛ «رِمَاحٌ شَارِعَةٌ»: نيزه هاى سخت و محكم.

=شارَفَ-

مُشَارَفَةً [شرف] هُ: به او نزديك شد، در شرافت و بزرگوارى بر او فخر كرد،- المَكَانَ: بر آن جاى بالا رفت،- الشي ءَ: از بالا بر آن چيز آگاه شد.

=الشَّارِف-

ج شُرَّف و شُرُف و شُرُوف و شُرْف:

فا، آنكه بزودى شريف و بزرگوار خواهد شد،- مِن النوقِ: ماده شتر پير و سالمند؛ «سَهْمٌ شَارِفٌ»: تير كهنه و قديمى؛ «دَنُّ شَارِفٌ»:

خُم مي كهنه و قديمى.

=الشَّارِفَة-

ج شارِفَات و شَوَارِف: مؤنث (الشَّارِف) است، ماده شتر پير و سالمند.

=الشَّارِق-

ج شُرْق: فا، خورشيد بهنگام برآمدن، كناره ى خاورى كوه و جز آن. اين تعبير خلاف (غَارِبُهُ) است بمعناى كناره ى باخترى كوه.

=شارَكَ-

مُشَارَكَةً [شرك] هُ: آن دو نفر با هم شريك شدند،- هُ في الأَمْرِ: در آن كار با هم سهم گذارى كردند؛ «شارَكَهُ رَأْيَه»: نظر او را تأييد كرد.

=الشَّارُوق-

آهك آميخته با خاكستر و مانند آن، نوره.

=الشَّارِي-

ج شُرَاة [شري]: فا، دنباله ى كشيده ى برق كه از صاعقه در آسمان پديد

=الشارب-

=شاس-

=الشاسع-

=الشاش-

=الشاشة-

=الشاشية-

=شاط-

=الشاط-

=شاطأ-

=الشاطئ-

=الشاطح-

=شاطر-

=الشاطر-

=الشاطن-

=الشاطومة-

=شاظ-

=شاع-

=الشاع-

=الشاعبان-

=الشاعة-

=شاعر-

=الشاعر-

=الشاعرة-

=الشاعرية-

=شاغب-

=الشاغر-

=الشاغرة-

=الشاغل-

=الشاغور-

=شاف-

=شافه-

=الشافي-

=شاق-

=الشاق-

آيد.

=الشَّارِب-

ج شُزَّب- و شَوَازِب: زِبر، لاغر و خشك.

=شاسَ-

- شَوساً [شوس]: از روى تكبر يا خشم با گوشه ى چشم خود نگاه كرد، پلكها را بر روى هم نهاد و از گوشه ى چشم نگريست، در جنگ دلير و پرتوان شد.

=الشَّاسِع-

دوردست، آنچه كه دور باشد.

=الشَّاش-

[شوش]: پارچه اى نازك كه از پنبه بافند، چادرشب يا روتختى ابريشمى كه معمولًا روى تخت يا رختخواب گسترانند. اين واژه عبرى است.

=الشَّاشَة-

[شوش]: «الشَّاشَة البَيْضَاء»: پرده ى سفيد سينما كه بر روى آن تصاوير و عكسها را نشان دهند.

=الشَّاشِيَّة-

كلاهى است از ماهوت سرخ رنگ كه بر روى آن زبانه ى كوچكى وجود دارد.

=شاطَ-

- شَوْطاً [شوط] به الغضبُ: در آتش خشم سوخت،- شَوِيطاً الطَّعَامُ: غذا در تهِ ديگ بر اثر آتش سخت و بسيار سوخت.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شاطَ-

- شَيْطاً و شِيَاطَةً و شَيْطُوطَةً [شيط] الشي ءُ:

آن چيز سوخت،- تِ القِدْرُ: ته ديگِ سوخته در تهِ ديگ چسبيد،- روغن بسيار جوشيد و سفت و نزديك به سوختن شد،- فلانٌ:

فلانى هلاك شد،- تِ الذبيحةُ: گوشت قربانى در ميان آن قوم تقسيم شد،- دَمُهُ:

خون او به هدر رفت،- فلانٌ الدِّمَاءَ: خونها را درهم آميخت گوئى كه خون كشنده را بر روى خون كشته ريخت،- في الأَمرِ: در آن كار شتاب كرد.

=شاطَّ-

مُشَاطَّةً [شطّ] هُ: در ستم كردن بر وى چيره شد و زياده روى كرد.

=الشَّاطّ-

فا «رَجُلٌ شَاطّ»: مرد خوش اندام، خوش سيما، مرد فراخ سينه و خوش قامت.

=شاطَأَ-

مُشَاطَأَةً [شطأ] هُ: هر يك از آن دو نفر در يكسوى رودخانه به راه افتادند.

=الشَّاطِئ-

ج شَوَاطِى ء و شُطْآن من النهر: كنار رودخانه؛ «شَاطي ءُ الأَودِيَة»: لب دره ها. اين واژه همواره بگونه ى مفرد مىيد و جمع ندارد،- مِنَ الْبَحْرِ: لب دريا، دريا كنار.

=الشَّاطِح-

«ثوبٌ شاطِح»: جامه ى بسيار بلند.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=شاطَرَ-

مُشَاطَرَةً [شطر] هُ مالَهُ: مال خود را با وى به دو نيم تقسيم كرد،- هُ رَأْيَهُ: نظر او را تأييد كرد؛ «شَاطَرَهُ فَرَحَهُ»: از شادماني او خوشنود شد.،- فلاناً: خانه ى او با خانه ى فلانى بهم متصل و چسبيده شد.

=الشَّاطِر-

ج شُطَّار: فا، مرد پست و خبيث؛ الابْنُ الشَّاطِر»: فرزندى كه با پدرش مخالفت كند و به مفاسد اخلاقى روى آورد و سپس پشيمان شود و نزد پدر آيد و توبه كند، و در زبان متداول بر آنكه زيرك و هشيار و قاطع در كارهاى خود باشد اطلاق مى شود.

=الشَّاطِن-

فا، مرد پست و خبيث، آنكه از حق روى گردان است.

=الشَّاطُومَة-

چوب بلندى است بسانِ ستون.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=شاظَ-

- شَوْظاً [شوظ] بفلانٍ: فلانى را دشنام و ناسزا گفت،- بِهِ الغَضَبُ: خشم او را فرا گرفت.

=شاعَ-

- شَيْعاً و شُيُوعاً و مَشَاعاً و شَيَعَاناً و شَيْعَوعة [شيع] الخبرُ: آن خبر پخش و افشا شد،- شَيْعاً بِالْخَبَر: خبر را پخش كرد،- فيه الشيْبُ: پيرى سر او را فرا گرفت،- الإناءَ: ظرف يا جام را پر كرد،- شِيَاعاً هُ: از او پيروى و با وى دوستى كرد.

=الشَّاع-

[شيع]: «حديثٌ شاعٌ»: سخن يا خبرى شايع و پخش شده اين واژه را با حذف حرف عين يا حرف دوم مىورند مانند واژه ى (هارٍ)؛ «سَهْمٌ شَاعٌ»: سهم مشترك و تقسيم نشده.

=الشَّاعِبَانِ-

دو دوش يا كتف كه با هم فاصله دارند.

=الشَّاعَة-

[شيع]: اخبار پخش شده و گُسترده.

=شاعَرَ-

مُشَاعَرَة [شعر] هُ: در گفتن شعر بر او برترى يافت.

=الشَّاعِر-

ج شُعَرَاء: فا، سراينده ى شعر.

=الشَّاعِرَة-

ج شَوَاعِر و شَاعِرَات: مؤنث (الشَّاعِر) است.

=الشَّاعِرِيَّة-

موهبت سرودن شعر، قريحه.

=شاغَبَ-

مُشَاغَبَةً [شغب] هُ: بر او دشمنى ورزيد و با او فتنه ى بسيار برانگيخت.

=الشَّاغِر-

خالى، تهى؛ «منصبٌ شَاغِرٌ»: مقام يا پُست خالى از متصدى.

=الشَّاغِرَة-

مؤنث (الشَّاغِر) است،- منَ الأَراضِي: سرزمينهاى بى پناه كه رهبر و پشتيبانى ندارد تا بتواند از آن حمايت كند.

=الشَّاغِل-

فا؛ «شُغْلٌ شاغِلٌ»: كارى كه صاحبش را بخود معطوف دارد و فرصتى براى كارى ديگر نداشته باشد. اين تعبير را براى مبالغه گويند.

=الشَّاغُور-

آبشار. اين واژه آرامي است، كانال چوبى كه آب از آن به آسياب سرازير مى شود. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شافَ-

- شَوْفاً [شوف] هُ: آن چيز را صيقلى و برّاق كرد،- الجَمَلَ بِالْقَطَرَانِ: بر پوست بدن شتر قطران ماليد،- هُ عِندَ الْعَامَّة: و در زبان متداول به معناى او را ديد مى باشد.

=شَافَهَ-

شِفَاهاً و مُشَافَهَةً [شفه] هُ: بطور شفاهى از نزديك با هم سخن گفتند،- الشي ءَ: به آن چيز نزديك شد.

=الشَّافِي-

[شفي]: فا،- من الأَدْوِيَةِ و نَحوِهَا:

داروى شفا بخش؛ «الجَوَابُ الشَّافِي»: جواب قاطع و قانع كننده.

=شاقَ-

- شَوْقاً و تَشْوَاقاً [شوق] هُ الحُبُّ اليه: عشق او را به دلخواهش گرايش داد.

=شاقَ-

- شَيْقاً [شيق] هُ اليه: آن چيز را به سوى او كشانيد و محكم بست؛ «شَاقَ الطنُبَ الى الوَتَدِ»: طنابها را به ميخ بست و محكم كرد.

=شاقَّ-

شِقَاقاً و مُشَاقَّةً [شقّ] هُ: با او مخالفت و دشمنى كرد.

=الشَّاقّ-

[شقّ]: خسته كننده، مشقّت آور،

=شاقى-

=الشاقوف-

=الشاقول-

=شاك-

=الشاك-

=شاكى-

=الشاكة-

=شاكر-

=الشاكر-

=الشاكري-

=الشاكرية-

=شاكس-

=شاكل-

=الشاكل-

=الشاكلة-

=الشاكوش-

=الشاكي-

=شال-

=الشال-

=الشالوح-

=الشالوف-

=شام-

=الشامت-

=الشامة-

=الشامتة-

=الشامخ-

=الشامخة-

=الشامر-

=الشامرة-

=الشامس-

=الشامل-

=الشامي-

=شان-

سخت.

=شاقَى-

مُشَاقَاةً [شقو] فلاناً: در رنج و سختى بر او برترى يافت،- هُ عَلى كَذَا: در شكيبائي به چيزى بر او پيشى گرفت،- فى الْحَرْبِ و نَحْوِها: او را در جنگ و مانند آن به سختى كشانيد،- هُ عِند العَامة: و در زبان متداول به معناى آن چيز را با دست خود گرفت و به هوا پرتاب كرد و سپس آنرا از هوا گرفت و باز تا چند بار پرتاب كرد مى باشد.

=الشَّاقُوف-

(ب): پتك آهنگرى. فصيح اين واژه (المِلْطَاسُ) يا (المِلْطَسُ) است و آرامي است.

=الشَّاقُول-

شاقول، ميزان بنايان و ستاره شناسان. اين واژه عبرى است.

=شاكَ-

- شَوْكاً [شوك]: خار و سختى آن نمايان شد،- هُ: در تن او خار فرو كرد،- هُ بِالشَّوْكَةِ: با خار تن او را آزار داد،- تهُ الشوكَةُ: خار در بدن او فرو رفت،- الشَّوكَ:

بر روى خار افتاد،– شَاكَةً و شِيكَةً: در خار افتاد.

=الشَّاكّ-

[شكّ] في الأمر: آنكه در كارى شكّ و دودلى داشته باشد؛ «شَاكُّ السِّلَاح»:

آنكه سراپا مُسلّح باشد.

=شاكَى-

مُشَاكَاةً [شكو] هُ: از آن چيز شكايت كرد، از درد و رنجى كه بر او وارد شده خبر داد.

=الشَّاكَّة-

ج شَوَاكّ [شكّ]: مؤنث (الشَّاكّ) است،- (طب): ورمى است كه در گلو پديد مىيد.

=شاكَرَ-

مُشَاكَرَةً [شكر] هُ: سپاسگزارى خود را به او بيان كرد،- هُ الحَديثَ: سخن را با وى آغاز كرد.

=الشَّاكِر-

ج شاكِرُون و شُكَّر: سپاسگزار، شكرگزار.

=الشَّاكِرِيّ-

ج شَاكِرِيَّة: خدمتگزار، چاكرى.

اين واژه فارسى است.

=الشَّاكِرِيَّة-

حقوق يا مزد خدمتگزار، و در زبان متداول بر چاقوهاى سر كج اطلاق مى شود و نيز در زبان متداول خوراكى است كه از گوشت پخته با شير تهيه مى شود.

=شاكَسَ-

مُشَاكَسَةً [شكس] هُ: با او مخالفت و سرسختى كرد.

=شاكَلَ-

مُشَاكَلَةً [شكل] هُ: شبيه و همانند او شد، موافق و مطابق او شد.

=الشَّاكِل-

همسان، همانند؛ «فيهِ شَاكِلٌ مِن ابيهِ»: در او شباهتى به پدرش مى باشد.

=الشَّاكِلَة-

ج شَوَاكِل: مؤنث (الشّاكِل) است؛ «على شَاكِلَتِهِ»: به شكل او، همانند او، چهره، شكل، پهلو، ناحيه و جانب، نيت، مذهب و روش، نيازمندى.

=الشَّاكُوش-

[شكش]: چكش. اين واژه در زبان متداول رايج است و فارسى است.

=الشَّاكِي-

[شكو]: آنكه شكايت كند، دادخواه، آنكه به بيمارى سبكى دچار شود؛ «رجُلٌ شَاكِي السِّلَاحِ»: آنكه سراپا مسلّح باشد. اين واژه در اينجا مقلوب (شَائِكٌ) است.

=شالَ-

- شَوْلًا و شَوَلَاناً [شول] الذنَبُ و غيرُهُ: دُم و جز آن بلند شد،- المِيزَانُ: يك كفه ى ترازو بلندتر از ديگرى شد،- تِ القِرْبَةُ او الزّقُّ:

پايه هاى مشك يا خيك بر اثر پر شدن يا نفخ كردن در آن بلند شد،- الشي ءَ و بِالشَي ءِ: آن چيز را بلند كرد.

=شالَ-

- شَيْلًا [شيل] الشي ءَ: آن چيز را از جاى خود بركند و بلند كرد،- دُودَ القَزِّ: كرم ابريشم پرورانيد.

=الشَّال-

ج شِيلَان و شالات [شول]: شال ردائى است كه بر دوش افكنند يا بر كمر بندند. اين واژه فارسى است.

=الشَّالُوح-

چوبي دراز. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّالُوف-

عند العامَّة: آبى كه از بالاى بلندى بر سرآشيبى فروريزد، آبشار، جاى يا مكان ويژه.

=شامَ-

- شَيْماً [شيم]: بر پوست بدن او خال درآمد،- البَرْقَ: نگاه بر برق انداخت تا بداند به كجا مى رود و در كجا مى بارد،- شَيْماً و شُيُوماً الرجُلُ: آن مرد حمله را در جنگ استوار كرد،- الشي ءَ: آن چيز را تخمين زد،- فى الشي ءِ: به آن چيز درآمد،- الشي ءَ فى الشيْ ءِ:

چيزى را در چيزى ديگر پنهان كرد.

=شَامَّ-

مُشَامَّةً [شمّ] الرجُلانِ: آن دو مرد يكديگر را بوئيدند.

=الشَّامِت-

ج شُمَّات: فا، آنكه از بلا و اندوه كه بر ديگران آيد شادمان شود، شماتت گر.

=الشَّامَة-

ج شامٌ و شَامَات [شيم]: خال يا دانه ى سياه رنگى كه بر پوست بدن درآيد، لكه يا اثر سياه بر روى زمين، لكه هاى سياه كه بر روى كره ى ماه به چشم مى خورَد،- (ح): ماده شتر سياه رنگ.

=الشَّامَّة-

[شمّ]: حسّ بويائى يا شامّه.

=الشَّامتَة-

ج شَوَامِت: مؤنث (الشَّامِت) است، دست و پاى چهار پا يا ستور.

=الشَّامِخ-

ج شُمَّخ: فا، كوه بلند؛ «رجُلٌ شَامِخٌ»: مرد بلند آوازه و پرهمّت؛ «شَامِخُ الأَنْفِ»: مرد متكبر و خودخواه؛ «نَسَبٌ شَامِخٌ»: نسبى بزرگ و شريف.

=الشَّامِخَة-

ج شَوَامِخ و شامِخَات: مؤنث (الشامِخ) است.

=الشَّامِر-

فا؛ «نَاقَةٌ اوْ شَاةٌ شَامِرٌ»: ماده شتر يا گوسفندى كه پستان آن به شكمش چسبيده باشد.

=الشَّامِرَة-

ج شَوَامِر: «ناقةٌ أو شاةٌ شَامِرَةٌ»:

مترادف (شَامِرٌ) است؛ «لثَّةٌ شَامِرَةٌ»: لثه هاى چسبيده به بيخهاى دندان.

=الشَّامِس-

ج شَوَامِس من الرجال: مرد سخت خوى،- مِنَ الْخَيلِ: اسبى كه سوارى ندهد و آرامش نداشته باشد،- مِن الأَيّامِ: روز آفتابى.

=الشَّامِل-

فا، همگان، عامّ.

=الشَّامِيّ-

[شأم]: آنكه منسوب به كشور شام است.

=شانَ-

- شَوْناً [شون] الرُّؤُوسَ: سرها را باز كرد تا حشراتي را كه بر مغز جاى گرفته اند بيرون كشد.

=شانَ-

- شَيْناً [شين] هُ: او را زشت گردانيد.

=الشانئ-

=الشانب-

=الشانف-

=الشانية-

=شاه-

=الشاه-

=شاهانشاه-

=الشاهاني-

=الشاهب-

=الشاه بندر-

=الشاه بلوط-

=شاهد-

=الشاهد-

=الشاهدة-

=شاهر-

=الشاهق-

=الشاهي-

=الشاهية-

=الشاهين-

=شاور-

=الشاوي-

=الشاوية-

=الشاويش-

=الشاي-

=شايع-

=شأى-

=الشأمي-

=الشؤبوب-

=شأشأ-

=شئف-

=الشأف-

=الشأفة-

=شأم-

=شؤم-

=شئم-

=الشؤم-

=الشأم-

=الشؤمى-

=الشأمة-

=الشئمة-

=شأن-

=الشأن-

اين واژه ضد (زَانَهُ) است،- سُمْعَتَهُ: آبروى او را ريخت و لكه دار كرد.

=الشَّانِئ-

ج شُنَّاء [شنأ]: كينه توز، دشمن

الشَّانِئَةَ-

ج شَوَانِى ء: مؤنث (الشَّانِئَ) است.

=الشَّانِب-

آنكه دندانهايش سفيد و نيكو باشد،- مِنَ الْأَيَّام: روز سرد.

=الشَّانِف-

فا، روى گردان؛ «إنَّهُ لَشَانِفٌ عنَّا بِانْفِهِ»: او از ما روى گردان است و خود را برتر مى داند.

=الشَّانِيَة-

ج شَوَانٍ [شني]: گونه اى ناو جنگى.

=شاهَ-

- شَوْهاً و شَوْهَةً [شوه] الوجهُ: چهره زشت شد،- الرجُلَ: بر آن مرد حسد ورزيد، او را چشم زخم زد، او را ترسانيد.

=شاهَ-

- شَيْهاً [شيه] هُ: به او چشم زخم زد.

=الشَّاه-

پادشاه. اين واژه فارسى است.

=شَاهَانْشَاه-

شاهنشاه. اين واژه فارسي است.

=الشَّاهَانِيّ-

آنچه كه منسوب به شاه باشد.

=الشَّاهِب-

آنچه كه به رنگ خاكسترى باشد.

=الشَّاه بَنْدَر-

رئيس و معتمد بازرگانان. اين واژه فارسى است.

=الشَّاه بَلُّوط-

(ن): درخت شاه بلوط. نام ديگر آن (الكَسْتَنَة) است. اين واژه فارسى است.

الشَّاهْتَرَج

(ن): گياه شاه تره كه از رسته ى شاه تره ايهاست و در باغها و گوشه و كنار بسيار مى رويد. برگ و تخم اين گياه خواص پزشكى دارد و در درمان پيسى و خارش بكار مى رود.

=شاهَدَ-

مُشَاهَدَةً [شهد] هُ: او را ديد.

=الشَّاهِد-

فا، گواه، دليل، ستاره؛ «صَلَاةُ الشاهِد»: نماز مغرب، زبان، انگشت سبابه،- ج شُهُود و شُهَّد و اشْهَاد: آنكه آنچه را كه ديده است گواهى كند؛ «شَاهِدٌ عِيَان»: گواه آشكار،- ج شَوَاهِد: دليل و اثبات، سخن كسانيكه از نظر زبان عربى و قواعد نحو و صرف مورد اعتماد و استشهاد باشد.

=الشَّاهِدة-

ج شَاهِدَات و شَوَاهِد: مؤنث (الشاهِد) است، زمين، سنگى كه به گونه ى عمودى بر روى گور نهند.

=شَاهَرَ-

شِهَاراً و مُشَاهَرَةً [شهر] هُ: آن را بطور ماهانه كرايه كرد.

=الشَّاهِق-

بلند، ج شَوَاهِق؛ «ذو شَاهِق»: مرد سخت خشم.

=الشَّاهِي-

[شوه]: خدمتگزار شاه.

=الشَّاهِيّ-

مترادف (الشاهَانِيّ) است.

=الشَّاهِيَة-

[شهو]: شهوت.

=الشَّاهِين-

ج شَوَاهِين و شَيَاهِين (ح): شاهين، پرنده ايست از تيره ى بازهاى شكارى و داراى دو بال دراز است، شاهين ترازو اين واژه فارسى است.

=شاوَرَ-

مُشَاوَرَةً [شور] هُ في الأمر: در آن كار از او مشورت خواست.

=الشَّاوِيّ-

[شوه]: منسوب به (الشَّاء) است.

=الشَّاوِيَة-

ج شَوَايَا [شوي]: دشتى كوچك در كناره ى كوه. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّاوِيش-

(اع): درجه ايست نظامى معادل گروهبان. اين واژه فارسى است.

=الشَّاي-

(ن): چاى. درختى است از تيره ى كامليات كه در همه ى فصلها سبز است.

بلندى اين درخت از يك متر و نيم تا دو متر است و مركز اصلى آن خاور دورست ميان هند و چين برگ اين گياه را دم كرده و مى نوشند.

=شايَعَ-

مُشَايَعَةً [شيع] هُ: از او پيروى كرد،- بِهِمُ الدَّلِيلُ: راهنما بر آنها بانگ زد و فراخواندشان،- بِالإبِل: بر شتران خود بانگ زد و آنها را فرا خواند.

=شَأَى-

يَشْؤُو شَأْواً [شأو] القومَ: بر آن قوم پيشى گرفت،- الترابَ مِنَ البِئْرِ: خاك را از چاه بيرون كشيد.

=الشَّأمِيّ-

[شأم]: مترادف (الشّاميّ) است.

=الشؤبُوب-

ج شَآبِيب [شأب]: يك بار باريدن، سختى برخورد يا افتادن هر چيزى، سختى گرماى خورشيد، لبه يا كناره ى هر چيزى، آغاز نمايش زيبائى.

=شَأْشَأَ-

شَأْشأَةً و شَأْشَاءً [شأشأ] الراعي الغَنَمَ أو الحميرَ و بها: شبان گوسفندان يا خرها را با گفتن (شَأْشَأْ) يا (شُؤْشُوْ) به راه رفتن برانگيخت.

=شَئِفَ-

- شَأَفاً [شأف] تْ أَصابعُهُ: اطراف ناخنهاى انگشتانش شكاف برداشت،- تِ الرِّجْلُ: كفِ پاى قرحه درآورد،- شَأْفاً و شآفَةً فلانا و لِفُلان: كينه ى فلانى را بِدل گرفت.

=شُئِفَ-

ترسيد،- تِ الرجْلُ: كفِ پاى قرحه درآورد.

=الشَّأْف-

«شَأْفُ الجرح»: چركى و تباهى زخم.

=الشَّأْفَة-

قرحه كه در كف پاى درآيد، ريشه؛ «اسْتَأْصَلَ شَأْفَتَهُ»: آن را از ريشه بركند، دشمنى.؛ «بَيْنَهُم شَأْفة»: ميان آنها دشمنى است.

=شَأَمَ-

- شَأْماً [شأم] القومَ و عليهم: بر آن قوم بدبختى آورد.

=شَؤُمَ-

- شَآمَةً [شأم] عليهم: براى آن قوم بدفال و شوم شد.

=شُئِمَ-

عليهم: مترادف (شَؤُمَ) است.

=شَاَّمَ-

تَشْئِيماً [شأم] القومَ: آن قوم را به سوى شام برد،- هُ: آن كار را به حق انجام داد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشُّؤْم-

[شأم]: بدفالى و بدبختى. اين واژه ضد (اليُمْنُ وَ الْبَرَكَة) است.

=الشَّأْم-

[شأم]: شام (سوريه).

=الشُّؤْمَى-

[شأم]: مؤنث (الأَشْأَم) است، اين واژه ضد (اليُمْنَى) است.

=الشَّأْمَة-

[شأم]: متضاد (اليَمْنَة) است.

=الشَّئْمَة-

ج شِيَم [شأم]: خُلق و خوى، عادت، و در زبان متداول به معناي عزّت نفس و بزرگوارى است؛ «فلانٌ صَاحِبُ شِئْمَةٍ أو بلا شِئْمَة»: فلانى با شهامت و عزت نفس يا اينكه بى شهامت و بى عزت نفس است.

=شَأَنَ-

- شَأْناً [شأن]: داراى شأن و مقام شد.

=الشَّأْن-

ج شُؤُون و شِئَان و شِئِين: نيازمندى، حال يا امر بطور كلى؛ «مَا شَأنُكَ»: تو را چه مى شود يا حالت چطوره؛ «هَذَا شَأْنُهُ دائِماً»:

اين حال هميشگى او است؛ «تَرَكَهُ وَ شَأْنَهُ»:

=الشأو-

=الشئون-

=شب-

=اين تعبير در زبان متداول رايج است،-

=الشب-

=شبا-

=الشبائك-

=الشباب-

=الشبابة-

=الشباة-

=الشبارق-

=شباط-

=الشباعة-

=الشباك-

=الشبام-

=شبب-

=الشبت-

=الشبة-

=شبث-

=الشبث-

او را به حال خود رها كرد تا هر چه كه مى خواهد بكند، به او پروا نكرد؛ «شَأْنُهُ فى ذلك شَأْنُ ... »: كار و حال او در اينگونه موارد همانند ... است؛ «مِنْ شَأْنهِ كَذَا اوان يَفْعَلَ كَذَا»: سرشت و خوى او چنين است كه فلان كار را بكند، و نيز واژه ى (الشَّأْن) بمعناى دخالت در كارى و يا علاقمند به آن مىيد؛ «مَا شَأْني في ذَلك»: دخالتى در آن ندارم؛ «لَه شَأْنٌ فِي ذَلِكَ»: در آن كار علاقه دارد؛ «ليسَ لي شَأْنٌ فِي ذلك»: به آن كار علاقه اى ندارم يا آن كار به من ربطى ندارد؛ «ليس مِنْ شَأنِه أَنْ»: در شأنِ او نيست كه ...

؛ «بِشَأْنِ كذا»: براى آن چيز يا بخاطر آن؛ «جَلَّ شَأْنُهُ»: بزرگوار باد شأن خداوند متعال. اين تعبير را درباره ى حق تعالى گويند؛ «ذُو الشَّأْن او ذَاتُ الشأْنِ»: مقام يا شخص مسئول و يا ويژه در كارى؛ «أُولُو الشأْنِ او ذَوُو الشأْنِ»: دارندگان نفوذ و قدرت؛ «رفيعَ الشأْنِ»: بلند مرتبه و مقام؛ «ذُو شَأْنٍ»:

با اهميت، پر اهميت،- ج شُؤُن و شُؤُون:

زمين دراز و خاكى در كوه كه در آن نخل خرما مى رويد، رگى كه در چشم است و از آن اشك روان مى شود،- (ع ا): جاى پيوند استخوانهاى سر، (الشئُون): اين واژه در رديف خود مطالعه شود.

=الشَّأْو-

[شأو] مص، پايان و نهايت، بُرد، هدف؛ «عَدَا شَأْواً»: يك دور تا پايان چيزى چرخيد يا دويد؛ «بَلَغَ شَأْواً بعيداً فى الرُّقِيِّ»: در پيشرفت و ترقى به نهايت درجه ى آن رسيد؛ «فلانٌ بَعِيدُ الشأْوِ»: او بلند همت است، خاكى كه از چاه بيرون آورند.

=الشئُون-

[شأن]: جمع (الشَّأْن) است، نيازمنديها؛ «الشئُونُ الْخَارِجِيَّة»: آنچه كه در رابطه با سياست خارجى كشور باشد؛ «وِزَارةُ الشئونِ الاجْتِماعِيَّة»: وزارت كار و امور اجتماعى؛ «شُؤُونُ الطَّلَبَةِ»: امور مربوط به دانشجويان؛ «لِلّهِ فى خَلْقِهِ شُؤُونٌ»: خداوند متعال بر امور خلق خود شؤون خاصي دارد؛ «شُؤُونُ الخَمْر»: آن مقدار از مي كه در رگهاى بدن جريان يابد.

=شَبَّ-

- شَبَاباً و شَبِيبَةً [شبّ] الغلامُ: آن كودك جوان شد،- عَن الطوْقِ: بزرگ شد و بحد كمال رسيد،– شَبَّا و شُبُوباً الشي ءُ: آن چيز بلند و نمايان شد،- النارَ: آتش را روشن كرد،- تِ النَّارُ: آتش روشن شد،- الحَريقُ:

آتش سوزى رخ داد، تْ نِيران الحَربِ: جنگ آغاز شد،- تِ الحَيَّةُ: مار پريد و نيش زد.

=اين تعبير در زبان متداول رايج است،- شَبِيباً و شِباباً و شبوباً الفرسُ: اسب بانشاط شد و دو دست خود را بالا برد، با نشاط يا آزرده شد.

=شُبَّ-

تِ النارُ: آتش افروخته شد.

=الشَّبّ-

[شبّ]: جوان، ج شَبَاب و شُبَّان و شَبَبَة،- (ك): زاج سفيد يا آبى رنگ؛ «شَبُّ اللَّيْلِ»: بوته گلى است زيبا و مركز اصلي آن امريكاى استوائى است و شكوفه هاى آن پيش از غروب و پس از آن باز مى شود.

گل لاله عباسى.

=شَبَا-

- شَبْواً [شبو] الشي ءُ: آن چيز بلند و عالى شد،- الفَرَسُ: اسب بر روى دو پاى ايستاد،- النّارَ: آتش برافروخت،- الوَجْهُ:

چهره پس از دگرگونى روشن و باز شد.

=الشَّبَائِك-

دشمنيها.

=الشَّباب-

[شبّ]: مص، جوانى و سن بلوغ كه معمولًا تا سي سالگى مى باشد، آغاز هر چيزى مانند (شَبَابُ النَّهَار): آغاز روز، تشبيب؛ «قَصيدةٌ حَسَنَةُ الشبَاب»: قصيده اى با تشبيبى نيكو.

=الشَّبَاب-

[شبّ]: آنچه كه با آن آتش افروخته شود.

=الشَّبَّابَة-

[شبّ] (مو): ني، قره ني. اين واژه را در زبان متداول (مِنْجَيْرة) گويند.

=الشَّبَاة-

ج شَباً و شَبَوَات [شبو]: اسبى كه بر روى دو پاى خود مىيستد،- (ح):

عقرب بهنگام تولّد يا عقرب زرد، نيش عقرب، تيزى و لبه ى هر چيزى،- من السَّيْفِ: اندازه ى بُرنده ى شمشير.

=الشُّبَارِقَ-

[شبرق]: پاره هاى جامه.

=الشَّبَارِق-

[شبرق]: پاره هاى جامه.

=شُبَاط-

ماه دوم از سال شمسى ميلادى است ميان (كانون دوم و آذار) روزهاى اين ماه در سال كبيسه ٢٩ روز و در غير آن ٢٨ روز است و معادل از يازدهم بهمن تا دهم اسفند از سال شمسى هجرى مى باشد.

اين نام سريانى است.

=الشُّبَاعَة-

باقيمانده ى غذا پس از سيرى.

=الشُّبَّاك-

ج شَبَابِيك: تور شكارچيان، شكارگران كه جمع (شَابِك) است مانند (قارِى ء) كه جمع آن (قُرَّاء) است، در پوش آفتابه كه داراى سوراخهاى متعدد است،- عند العَامَّة: و در زبان متداول بر ريسمانهائى اطلاق مى شود كه باربران چيزهاى شكستنى را با آن بر روى ستور بندند، پنجره، روزنه.

=الشَّبَّاك-

پنجره ساز.

=الشَّبَام-

هر يك از دو ريسمان روبنده كه زن با آنها روبند خود را از پشت گره زند، چوبى كه در دهان بزغاله نهند تا نتواند از پستان مادرش شير بخورد.

=شَبَّبَ-

تَشْبِيباً [شبّ]: بياد روزگار جوانى و تفريح و سرگرميهاى گذشته افتاد،- الشاعِرُ بِالفَتَاةِ: شاعر در شعر خود نسبت به آن دختر اظهار عشق كرد و زيبائيهاى او را برشمرد،- قَصِيدتَهُ: شاعر قصيده ى خود را ويرايش كرد و آنرا با ياد زنان آراست. معمولا تشبيب در آغاز هر امرى است اگر چه در ذكر جوانى نباشد،- الكتابَ آغاز به خواندن كتاب كرد.

=الشَّبْت-

(ن): گياه شويد كه از تيره ى خيميّات است. نام ديگر آن (رُزّ الدجَاج) است.

=الشَّبِتّ-

(ن): مترادف (الشَّبْت) است.

=الشَّبَّة-

ج شَبَّات و شَوَابّ و شبَائِب [شبّ]:

مؤنث (الشبّ) است به معناى (الشَّابّ).

=شَبِثَ-

- شَبَثاً بكذا: به آن چيز آويخت.

=الشَّبَث-

ج أَشْبَاث و شِبْثَان (ح): عنكبوت،- (ح): حشره ايست كه پاهاى بسيار دارد.

=الشبث-

=الشبثة-

=شبح-

=الشبح-

=الشبحان-

=الشبحة-

=شبر-

=الشبر-

=الشبراق-

=الشبرة-

=شبرق-

=الشبرق-

=الشبرقة-

=شبع-

=الشبع-

=الشبعى-

=الشبعان-

=الشبعانة-

=الشبعة-

=شبق-

=الشبق-

=الشبقة-

=شبك-

=الشبكة-

=الشبل-

=شبم-

=الشبم-

=الشبمة-

=شبه-

=الشبه-

=الشَّبِث-

«رجُلٌ شَبِثٌ»: مردى كه عادت داشته باشد همواره تشبث كند و به چيزى چسبد.

=الشُّبَثَة-

«رجُلٌ شُبَثَةٌ»: آنكه همواره ملازم حريف يا رقيب خود باشد.

=شَبَحَ-

- شَبْحاً الجلدَ: پوست يا چرم را ميان ميخها گذراند،- الرجُلَ: آن مرد را دراز كرد تا به او تازيانه زند، او را مانند شخص بدار آويخته دراز كرد،- الداعِي: دعاگو دستهاى خود را براى دعا بلند كرد،- فلانٌ:

فلانى حاضر شد،- الشي ءَ: آن چيز را شكافت.

=شَبُحَ-

- شَبَاحَةً: آن مرد داراى دو دستهاى دراز يا پهن شد.

=شَبَّحَ-

تَشْبِيحاً: آن مرد پير شد و بر اثر ناتوانى چشم يك شَبَح را دو شبح ديد،- الشَّي ءَ آن چيز را پهن كرد و پوست آن چيز را كند.

=الشَّبْح-

ج شُبُوح و أَشْبَاح: شَبَح، خيال و سايه.

=الشَّبَح-

ج شُبُوح و أَشْبَاح: شخص، درب ساختمان بلند.

=الشَّبْحَان-

دراز، بلند.

=الشَّبَحَانِ-

دو چوب زاويه سنج.

=الشَّبْحَة-

اسم مره از (شَبَحَ) است، زنجيرى كه با آن پاى اسب را بندند.

=شَبَرَ-

- شَبْراً الثوبَ و نحوَهُ: جامه را با وجب اندازه گيرى كرد،– شَبْرًا هُ مَالًا: مالى به او داد.

=شَبَّرَ-

تَشْبِيراً الشي ءَ: آن چيز را تخمين زد يا اندازه گيرى كرد،- فلاناً: او را بزرگداشت.

=الشَّبْر-

مص، قد، اندام، عمر، ازدواج.

=الشِّبْر-

ج أَشْبَار: وجب كه فاصله ى ميان انگشت ابهام و گوشه ى طرف انگشت كوچك (خِنصِر) در حاليكه كشيده شده باشد؛ «شِبْراً فَشِبراً»: بتدريج، كم كم، عمر.

=الشَّبَر-

خير، عطا، بخشش، إنجيل، قربانى.

=الشَّبْرَاق-

من كلِّ شي ء: سختى و صلابت هر چيزى.

=الشَّبْرَة-

قامت، اندام چه كوتاه يا چه بلند.

=الشَّبْرَة-

بخشش.

=شَبْرَقَ-

شَبْرَقَةً [شبرق] هُ: آن چيز را پاره كرد،- اللَّحمَ: گوشت را قطعه قطعه كرد،- البَازي الصَّيْدَ: باز شكار را درهم نورديد،- الشي ءَ عند العَامَّة: و در زبان متداول به معناى قسمتى از آن چيز را گرفت مى باشد،- تِ الدَّابَّةُ فى مَشْيِهَا: ستور بهنگام راه رفتن گامهاى خود را فراخ برداشت،- المُوسَى على الجِلْدِ عِندَ العَامَّة: تيغ را بر روى چرم كشيد تا لبه ى آن نرم و نازك شود. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشِّبْرِق-

ج شَبَارِق (ح): بچه ى گربه.

=الشِّبْرِقة-

پاره اى از جامه.

=شَبِعَ-

- شَبْعاً و شِبَعاً من الطعام: از خوردن غذا سير شد. اين واژه ضدّ (جَاعَ) است؛ «شَبِعْتُ من هذا الأَمْرِ وَ رَوِيتُ»: از اين كار سير و بيزار شدم.

=شَبُعَ-

شَبَاعَةً عقلُهُ: خردمند شد.

=شَبَّعَ-

تَشْبِيعاً تْ غنمُهُ: گوسفندان او آذوقه خوردند ولى سير نشدند،- هُ بِالْكَهربَاء: آن چيز را با نيروى برق پر كرد.

=الشَّبْع-

مترادف (الشبَع) است.

=الشَّبَع-

پُرى، سيرى.

=الشَّبْعَى-

مؤنث (الشبْعَان) است.

=الشَّبْعَان-

ج شِبَاع و شَبَاعَى: مرد سير.

=الشَّبْعَانَة-

مؤنث (الشبْعَان) است.

=الشُّبْعَة-

يكبار غذا خوردن سير كننده.

=الشَّبِعَة-

مترادف (الشبْعَانَة) است.

=شَبَقَ-

- شَبْقاً هُ بالعَصا: با عصا او را زد. اين واژه سريانى است.

=شَبِقَ-

- شَبَقاً: شهوت جنسي فاسد بر او چيره شد،- مِن اللَّحمِ: از خوردن گوشت با نشاط شد.

=الشَّبِق-

آنكه شهوت جنسي فاسد بر او چيره شود.

=الشَّبِقَة-

مؤنث (الشبِق) است.

=شَبَكَ-

- شَبْكاً تِ الأُمُور: كارها درهم پيچيده شد،- الشى ءَ: آن چيز در چيزى داخل شد؛ «شَبَكتُ اصَابعي بَعْضَها فى بَعْضِ»:

انگشتانم را در يكديگر فرو بردم،- هُ عَنه: او را از آن كار منصرف كرد.

=شَبَّكَ-

تَشْبِيكاً الشي ءَ: مترادف (شَبَكَهُ):

است.

=الشُّبْكَة-

خويشاوندى؛ «بَيْنَهُمَا شُبْكَة»:

ميان آن دو نفر خويشاوندي است.

=الشَّبْكَة-

ج شَبَك و شِبَاك و شَبَكَات: تور شكار. دام چه در خشكى يا آبى، زمين كه در آن چاههاى بسيار باشد، چاههاى بسيار و نزديك بهم، مجموع راههاى مواصلات و خطوط برق و قناتهاى آب ... در يك منطقه كه وابسته به يك شركت باشند؛ «نَصَبَ شَبَكَتَهُ»: اين مثل را درباره ى كسى گويند كه مكر و فريب خود را پنهان نگهدارد.

=الشِّبْل-

ج أَشْبَال و شِبَال و أَشْبُل و شُبُول (ح):

بچه ى شير هرگاه براى شكار توانا شود.

=شَبَمَ-

- شَبْماً الجديَ: در دهان بزغاله چوب نهاد تا نتواند از پستان مادر شير مكد.

=شَبِمَ-

- شَبَماً الماءُ: آب سرد شد.

=شَبَّمَ-

تَشْبِيماً الجديَ: مترادف (شَبَمَهُ) است.

=الشَّبَم-

سرما.

=الشَّبِم-

آب سرد و جز آن، آنكه گرسنه و سرمازده باشد، مرگ.

=الشَّبَمّ-

چوبى كه در دهان بزغاله نهند تا نتواند از مادر شير مكد.

=الشَّبِمَة-

مؤنث (الشَّبِم) است.

=شَبَّهَ-

تَشْبِيهاً هُ إيَّاه: او را همانند آن كرد،- هُ بهِ: او را بسان آن كرد،- الشي ءُ: آن چيز دشوار شد،- عليهِ الْأَمرَ: آن كار بر او پوشيده شد.

=شُبِّهَ-

عليهِ الأَمرُ: امر بر او پوشيده و مبهم شد.

=الشِّبْه-

ج أَشْبَاه و مَشَابِه: مثل، مانند؛ «شِبْهُ المُنْحرف» (ه): شكلى است چهار ضلعى كه دو ضلع متوازى و نابرابر دارد كه به هر يك از آن قاعده گويند؛ «شِبْهُ المُنْحرف المُتَسَاوِي السَّاقَينِ» (ه): چهار ضلعى است كه دو ضلع غير متوازى آن با هم مساوى باشند؛ «فى شِبْهِ عُزْلَةٍ تَامَّةٍ»: در انزواى تقريبى قرار

=الشبه-

=الشبهان-

=الشبهة-

=الشبوب-

=الشبور-

=الشبوط-

=الشبيبة-

=الشبين-

=الشبينة-

=الشبيه-

=شت-

=الشت-

=شتا-

=الشتا-

=شتى-

=الشتاء-

=الشتات-

=الشتام-

=الشتامة-

=شتان-

=شتت-

=شتر-

=الشتر-

=الشتراء-

=الشترة-

=شتل-

=الشتل-

=الشتلة-

=شتم-

=الشتوت-

=الشتوة-

=الشتوي-

گرفتن؛ «شِبهُ رَسْمِيّ»: نيمه رسمى؛ «شِبْهُ الجزيرة»: به واژه ى (الجَزِيرَة) مراجعه شود.

=الشَّبَه-

همانندى، مشابهت،- ج اشْباه وَ مَشَابِه: مثل و مانند،- ج اشْبَاه: مس زرد يا فلز برنج.

=الشّبَهَان-

مس زرد يا برنج.

=الشُّبْهَة-

ج شُبَه و شُبُهَات: مثل، مانند، ابهام، نامعلوم بودن چيزى، آميخته و مشكوك شدن حق با باطل يا حلال با حرام؛ «تَحْتَ الشبْهَةِ»: مورد سوء ظن قرار گرفتن؛ ذَوُو الشبُهَاتِ او اصْحابُ الشبُهات»: افراد مشكوك كه مورد سوء ظن باشند.

=الشَّبُوب-

[شبّ]: زيبا كننده ى چيزى، اسبى كه دو پايش از دستهايش بلندتر باشد، آنچه كه با آن آتش افروزند.

=الشَّبُور-

ج شَبَابِير و شَبُورات: بوق، سرنا. اين واژه عبري است.

=الشَّبُوط-

ج شَبَابِيط (ح): مترادف (الشبُّوط) است.

=الشُّبُّوط-

ج شَبَابِيط (ح): گونه اى ماهي رودخانه است و داراى سرى كوچك و سينه اى پهن است.

=الشَّبُّوط-

گونه اى جاروب است كه از شاخه هاى باريك ساخته مى شود. اين واژه در زبان متداول رايج است،- ج شَبَابيط (ح):

ماهى شبوط است.

=الشَّبِيبَة-

[شبّ]: مص

الشَّبيع-

ج شُبُع: بسيار؛ «ثوبُ شَبيعُ الغَزْلِ»:

جامه ى محكم بافت؛ «رَجُلٌ شَبِيعُ العَقْلِ»:

مرد پُر خِرد يا خردمند.

=الشَّبِين-

ج شَبَايِن: آنكه در شب عروسى داماد را بيارايد و راز ازدواج به او آموزد.

اين واژه سريانى است.

=الشَّبِينَة-

زني در شب عروسى. عروس را بيارايد و راز ازدواج به او آموزد. اين واژه سريانى است.

=الشَّبيه-

ج شِبَاه: شبيه، همانند، همتا.

=شَتَّ-

- شَتّاً و شَتَاتاً و شَتِيتاً [شتّ]: پراكنده شد،- الأَشْياءَ: آن چيزها را پراكنده كرد.

=الشَّتّ-

مص پراكنده شدن،- ج اشْتَات:

پراكنده و متفرق. اين واژه وصف است براى مصدر؛ «جاؤُوا اشْتَاتاً»: بطور پراكنده آمدند. نصب واژه ى (اشْتَاتاً) بنا بر حال است.

=شَتَا-

- شَتْواً [شتو] الشتَاءُ: زمستان سرد شد،- القَومُ: آن گروه به زمستان درآمدند، آن گروه در زمستان به قحطى افتادند،- بالبلدِ:

زمستان را در آن شهر اقامت كرد،- المكانَ: زمستان را در آن مكان اقامت گزيد.

=الشِّتَا-

قحطى، تنگسالى.

=شَتَّى-

تَشْتِيَةً بالبلد: فصل زمستان را در آن شهر بسر برد،- هُ: آن چيز براى زمستان او كافى شد و به آن بسنده كرد،- تِ الدنْيَا:

باران آمد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَتَّى-

[شتّ]: جمع (شَتِيت) است؛ «اشْيَاءٌ شَتّى»: چيزهاى مختلف و گوناگون؛ «أُنَاسٌ شَتّى»: مردمى كه از يك قبيله نباشند.

=الشِّتَاء-

[شتو]: مص،- ج أَشْتِيَة و شُتِيّ: فصل زمستان كه در حساب سال شمسى ميلادى از ٢١ كانون اول تا ٢١ آذار مى باشد كه معادل از يكم ديماه تا پايان اسفند ماه سال شمسى هجرى است، قحطى؛ «فَاكِهَةُ الشِّتَاءِ»: آتش. و در زبان متداول اين واژه را براى باران بكار مى برند.

=الشَّتَات-

ج أَشْتَات [شتّ]: پراكنده و متفرّق؛ «جَاؤُوا شَتَاتَ شَتَاتَ»: بطور پراكنده آمدند.

حركت نصب در اين واژه بنا بر حال بودن است.

=الشَّتَّام-

بسيار دشنام گوى.

=الشَّتَامة-

تندخوئى و زشتى چهره.

=الشَّتَّامَة-

مترادف (الشتَّام) است.

=شَتَّانَ-

[شتّ]: اين واژه اسم فعل است به معناى دور شد و مبني بر فتح است و گاهى مكسور مى شود؛ «شَتَّانَ بَيْنَهُما»: با نصب نون بين به اعتبار ظرفيت و يا رفع آن به اعتبار فاعليت مىيد؛ «شَتَّانَ بَيْنَهُما و مَا هُمَا و مَا زَيدٌ و أخُوهُ»: ميان آن دو فرق و دورى است.

=شَتَّتَ-

تَشْتِيتاً الأَشياءَ: آن چيزها را پراكنده كرد؛ «شَتَّتَ شَمْلَهُم»: جمع آنها را پراكنده كرد.

=شَتَرَ-

- شَتْراً الشي ءَ: آن چيز را بريد، پاره كرد،- الرجُلَ: آن مرد را زخمى كرد،- العينَ: پلك چشم را برگردانيد.

=شَتِرَ-

- شَتَراً: آن چيز بريده شد، لب زيرين او بريده شد، پلكهاى بالا و پائين چشم او برگشته و داراى شكاف شد،- بهِ: به او دشنام داد.

=شُتِرَ-

پلك چشم او برگشته و از بالا و پائين شكافته شد.

=شَتَّرَ-

تَشْتِيراً عينَهُ: پلك چشم او را شكافت و برگردانيد،- بهِ: از او عيب جوئى كرد، به او دشنام داد و سخنان زشت گفت.

=الشَّتَر-

مص شكافتگى، برگشتگي و شكافتگى پلك چشم، عيب و نقص.

=الشَّتْرَاء-

مؤنث (الأَشْتَر) است.

=الشُّتْرَة-

فاصله ى ميان دو انگشت.

=شَتَلَ-

- شَتْلًا الشتْلَ: نهال را از زمين بركند تا در جاى ديگر به كارد. اين واژه سريانى است.

=شَتَّلَ-

تَشْتِيلًا الشتْلَ: مترادف (شَتَلَهُ) است.

اين واژه سريانى است.

=الشَّتْل-

(ز): آنچه از نهال و گياه كه از زمين بركنده و در جاى ديگر كشت شود.

=الشَّتْلَة-

واحد (الشَّتْل) است.

=شَتَمَ-

- شَتْماً و مَشْتَمَةً و مَشْتِمَةً و مَشْتُمَةً و تَشْتَاماً هُ: به او دشنام گفت،- شَتْماً هُ: در ناسزاگوئى بر او چيره شد.

=شَتُمَ-

- شَتَامَةً: بدقيافه و زشت شد.

=شَتَّمَ-

تَشْتِيماً هُ: در دشنام دادن و ناسزاگوئى زياده روى كرد.

=الشُّتُوت-

[شتّ]: «أُنَاسٌ شُتُوت» مردمي كه از يك قبيله نباشند.

=الشَّتْوَة-

[شتو]: زمستان؛ «صَاحِبُ الشتْوَةِ»:

يار زمستاني.

=الشَّتْوِيّ-

منسوب به (الشِّتاء) است.

=الشتوي-

=شتي-

=الشتي-

=الشتيت-

=الشتير-

=الشتيم-

=الشتيمة-

=الشث-

=الشثة-

=شج-

=شجا-

=الشجا-

=الشجاب-

=الشجاج-

=الشجار-

=الشجاع-

=الشجاعة-

=شجب-

=الشجب-

=الشجة-

=شجج-

=الشجج-

=شجر-

=الشجر-

=الشجراء-

=الشجرة-

=الشتَوِيّ-

منسوب به (الشِّتاء) است، باران زمستان.

=شُتِيَ-

[شتو] القومُ: آن قوم به زمستان درآمدند، آن قوم در زمستان به قحطى و تنگسالى دچار شدند.

=الشَّتِيّ-

[شتو]: باران زمستان.

=الشَّتِيت-

[شتّ]: مص،- ج شَتَّى: پراكنده مانند (مَرِيض و مَرْضَى)؛ «ثَغْرٌ شَتِيتٌ»:

دندانهائى كه در دهان از هم فاصله ى زياد داشته باشند؛ «شَتَّى»: اين واژه را در موضع خود بيابيد.

=الشَّتِّير-

بد اخلاق، آنكه شرور و داراى معايب بسيار باشد.

=الشَّتِيم-

زشت چهره.

=الشَّتِيمَة-

ج شَتَائِم: اسم است از (شَتَمَ).

=الشَّثّ-

ج شِثَاث: گردوى دشتى،- (ح):

زنبور عسل، آن قسمت از بالاى كوه كه شكسته شده و همانند بالكون درآمده باشد.

=الشَّثَّة-

[شثّ]: واحد (الشَّثّ) است.

=شَجَّ-

- شَجّاً [شجّ] الرأْسَ: سر را زخمى كرد، شكست،- المَفَازَةَ: بيابان را پيمود،- الشرابَ بِالمَاءِ: آب را با مي آميخت،- المَرْكبُ الْبَحْرَ: كشتى آب دريا را شكافت و براه افتاد،– شَجَجاً: سر او شكست يا اثر شكستگى برداشت.

=شَجَا-

- شَجْواً [شجو] الرجُلَ: آن مرد را اندوهگين كرد، شادمان كرد، ويرا برانگيخت، او را غصه دار كرد.

=الشَّجَا-

غم و اندوه، استخوان و مانند آن كه در گلو گير كند.

=الشِّجَاب-

ج شُجُب: سربند يا درپوش شيشه و مانند آن، جالباسى چوبى كه جامه ها را بر آن درآويزند.

=الشَّجَّاج-

[شجّ]: سخت شكافنده.

=الشَّجَار-

كجاوه ى بى پوشش كه از هودج كوچكتر است.

=الشِّجَار-

مص،- ج شُجُر: چوبى كه در پشت درب قرار دهند، چرخ چاه، چوبى كه در دهان بزغاله نهند تا نتواند شير بمكد، داغ شتر، مترادف (الشجَار) است.

=الشَّجَّار-

ج شَجَّارُون: دانشمند گياه شناس و كشاورزى.

=الشُّجَاع-

ج شُجْعَان و شِجْعَان و شِجَاع و شُجَعَاء و شُجْعَة و شَجْعَة و شِجْعَة و شَجَعَة: دلير، قهرمان، شجاع،- ج شُجْعَان و شِجْعَان و اشْجِعَة: گونه اى مار، افعى.

=الشَّجَاع-

ج شُجْعَان و شِجْعَان و شِجَاع و شُجَعَاء و شُجْعَة و شَجْعَة و شِجْعَة و شَجَعَة: مترادف (الشجَاع) است.

=الشِّجَاع-

به معناى (الشجَاع) است.

=الشَّجَاعة-

دليرى، شجاعت.

=شَجَبَ-

- شَجْباً و شُجُوباً: اندوهگين شد، تباه شد، مرد،- الشي ءُ: آن چيز تلف شد،- شَجْباً هُ: او را از آن كار منصرف كرد؛ «انَّكَ لَتشجُبُني عن حَاجَتِي» تو مرا از نيازمنديم بازمى دارى، او را اندوهگين كرد، نابود كرد،- القِنِّينَةً بِشِجَابٍ: در شيشه را با درپوش بست،- الشي ءَ: آن چيز را نپذيرفت،- شَجِيباً الغُرابُ: كلاغ بانگ جدائى زد.

=شَجِبَ-

- شَجَباً: اندوهگين شد، هلاك شد، مرد،- الشيْ ءُ: آن چيز فنا شد يا از دست رفت.

=الشَّجْب-

مص،- ج شُجُوبٌ و اشْجَاب: نياز و اندوه، خستگى پس از بيمارى يا جنگ، ستون خانه.

=الشُّجُب-

چوبهاى جالباسي كه بر آن رختها و جامه ها آويزند.

=الشَّجِب-

اندوهگين.

=الشَّجَّة-

ج شِجَاج [شجّ]: زخم سر.

=شَجَّجَ-

تَشْجِيجاً هُ: اين واژه مبالغه ى (شَجَّهُ) است،- على الأَمْرِ: بر آن كار تصميم گرفت.

=الشَّجَج-

مص، اثر زخم در پيشانى.

=شَجَرَ-

- شَجْراً الشجرةَ: بعضى از شاخه هاى درخت را گرفت،- النَّبَاتَ: شاخه هاى فرو افتاده ى درخت را بالا برد،- الشي ءَ: آن چيز را بست،- البيتَ: خانه را ستون نهاد،- الرّجُلَ بِالرّمحِ: آن مرد را با نيزه زد،- فُلاناً: فلانى را دور كرد و منع نمود،- الدَّابَّة:

لگام ستور را كشيد تا جلو آنرا بگيرد و دهانش را باز كُند،- فَمَهُ: دهانش را با چوب باز كرد،- شَجْراً و شُجُوراً بَيْنَهم امرٌ: بر سر آن كار باهم زد و خورد كردند؛ «شَجَرَ ما بَيْنَهم»: باهم زد و خورد كردند.

=شَجِرَ-

- شَجَراً الرجُلُ: اطرافيان آن مرد بسيار شدند.

=شَجَّرَ-

تَشْجِيراً النباتُ: گياه درخت شد،- المَكَانَ: آن مكان را درخت كارى كرد،- النَّخْلَ: خوشه هاى خرما را بر روى شاخه نهاد تا شكسته نشود.

=الشَّجْر-

مص،- ج اشْجَار و شُجُور و شِجَار:

چانه، زنخ، درون دهان بهنگام باز شدن، امرى كه در آن اختلاف باشد.

=الشَّجَر-

ج أَشْجَار و شَجْرَاء: درخت يا گياه كه داراى ساقه باشد، درخت جنگلى كه داراى چوبهاى عالى باشد.

=الشَّجِر-

«مكانٌ شَجِرٌ»: جاى پر از درخت.

=الشِّجَر-

لغتى است در (الشجَر).

=الشَّجْراء-

درخت انبوه و درهم پيچيده، زمين پر از گياه و درخت. در مقابل اين كلمه (المَرْدَاء) مىيد به معناى زمين بى درخت.

=الشَّجْرَة-

اسم مرّه است از فعل (شَجَرَ)، نقطه ى كوچكى در چانه ى كودك.

=الشَّجَرَة-

ج شَجَرَات: واحد (الشجَر) است؛ «شَجَرَةُ الحَيَاةِ او شَجَرَةُ مَعْرِفَةِ الْخَير مِن الشَّرّ»:

درختى است كه حق تعالى خوردن آن را در بهشت بر حضرت آدم حرام كرد؛ «شَجَرَةُ المِيلادِ»: درخت صنوبر سبز يا شاخه اى از آن كه در ايام عيد ميلاد حضرت مسيح مورد آرايش قرار مى گيرد، «شَجَرَةُ النسَب»:

نسب نامه كه در آن نام نياى بزرگ خاندان و سپس فرزندان و تبار خانواده نوشته مى شود؛ «الشجَرَةُ المَلْعُونَة» (ن): درخت زقوم؛ «فلانٌ شَجَرةُ خَير»: فلانى مصدر نيكى و سودرسانى است.

=الشَّجِرَة-

«أَرْضٌ شَجِرَةٌ»: زمينى كه داراى

=الشجرية-

=شجع-

=الشجع-

=الشجعاء-

=الشجعة-

=شجن-

=الشجن-

=الشجنة-

=الشجو-

=الشجواء-

=الشجوي-

=شجي-

=الشجي-

=الشجية-

=الشجير-

=الشجيرة-

=الشجيج-

=الشجيع-

=الشجيعة-

=شح-

=الشح-

=شحا-

=الشحا-

=الشحائح-

=الشحاج-

=الشحاح-

=الشحاذ-

=الشحاذة-

=الشحار-

=الشحاط-

=الشحاطة-

=الشحام-

=الشحايح-

=شحب-

=شحت-

=الشحتار-

درختان يا پر از درخت است.

=الشَّجْرِيَّة-

«الحروفُ الشجْرِيَّة»: اين حروف عبارت از (شين و ضاد و جيم) است كه در تلفظ از درون دهان بيرون آيند. و گفته مى شود كه حروف شجريه (شين و جيم و قاف و كاف و ياء) مى باشند.

=شَجَعَ-

- شَجْعاً هُ: در دليرى بر او برترى يافت.

=شَجِعَ-

- شَجَعاً: دراز شد، بلند شد.

=شَجُعَ-

- شَجَاعَةً: دلير و پرتوان و نترس شد.

=شَجَّعَ-

تَشْجيعاً هُ: او را پرتوان و نيرومند ساخت،- هُ على الأَمْرِ: او را بر آن كار تشويق كرد.

=الشُّجُع-

ريشه هاى درخت.

=الشَّجِع-

مترادف (الشجَاع) است، شتر ديوانه؛ «جَمَلٌ شَجِعُ الْقَوَائِم»: شترى كه گامهاى تند و پرشتاب بردارد.

=الشَّجْعَاء-

مؤنث (الأَشْجَع) است.

=الشُّجْعَة-

مترادف (شَجْعَةٌ) است.

=الشَّجْعَة-

«رجُلٌ شَجْعَةٌ»: مرد دراز و لرزان، مرد ناتوان و ترسو.

=شَجَنَ-

- شَجْناً و شُجُوناً هُ: او را اندوهگين كرد،- شُجُوناً تِ الحَمَامَةُ: كبوتر اندوهگين شد و ناليد.

=شَجِنَ-

- شَجَناً و شُجُوناً: اندوهگين شد.

=شَجُنَ-

شَجَناً و شُجُوناً: اندوهگين شد.

=شَجَّنَ-

تَشْجِيناً هُ: او را اندوهگين كرد.

=الشَّجْن-

ج شُجُون: راه ميان دره يا بالاى آن.

=الشَّجَن-

مص،- ج شُجُون و اشْجَان: اندوه، غم، هواى نفس، شاخه ى درهم پيچيده ى درخت، بخش يا شعبه از هر چيزى؛ «الحَدِيثُ ذُو شُجُونٍ»: حديث فنهاى گوناگون و شعبه ها و اغراض مختلفى دارد.

=الشُّجْنَة-

ج شِجْن و شُجْن و شُجَن و شُجْنَات و شُجُنَات: شاخه ى درهم پيچيده و انبوه درخت، شعبه يا بخش از هر چيزى.

=الشَّجْنَة-

ج شِجْن و شُجْن و شَجْنَات و شَجَنَات: مترادف (الشجْنَة) است.

=الشِّجْنَة-

ج شِجَن و شِجْنَات و شِجِنَات: مترادف الشجْنة) است، شكاف در كوه.

=الشَّجْو-

[شجو]: مص، اندوه، غم، يك دور گريه كردن؛ «بَكَى فلانٌ شَجْوَه»: فلانى اندوه خود را با گريه باز كرد؛ «بَكَتِ الحَمَامَةُ شَجْوَهَا»: كبوتر ناله ى خود را سرداد، نياز؛ «لهُ عِندي شَجْوٌ»: او به من نيازى دارد.

=الشَّجْوَاء-

«مفازةٌ شَجْوَاء»: بيابان سخت پيما.

=الشَّجَوِيّ-

منسوب به (الشجِي و الشَّجِيّ) است.

=شَجِيَ-

- شَجاً: اندوهگين شد،- بالشجَا:

استخوان در گلويش گير كرد،- الغَريمُ عَنهُ:

طلبكار از او درگذشت.

=الشَّجِي-

[شجو]: اندوهگين، سرگردان.

=الشَّجِيّ-

[شجو]: اندوهگين، سرگردان.

=الشَّجِيَة-

مؤنث (الشَّجِي) است.

=الشَّجِيَّة-

مؤنث (الشجِيّ) است.

=الشَّجِير-

شمشير، رفيق بد و ناباب، شتر بيگانه، شخص غريب؛ «مَكَانٌ شَجِير»: جاى پردرخت.

=الشَّجِيرَة-

«أَرضٌ شَجِيرةٌ»: زمين پر از گياه و درخت.

=الشَّجِيج-

[شجّ]: ميخ،- ج شَجَّى: آنكه سر او شكسته يا اثر شكستگى در سر داشته باشد.

=الشَّجِيع-

ج شُجْعَان و شِجَاع و شُجَعَاءَ و أَشْجِعَة:

دلير.

=الشَّجِيعَة-

ج شَجَائِع و شِجَاع و شُجُع: مؤنث (الشَّجِيع) است.

=شَحَّ-

- شَحّاً و شِحّاً و شُحّاً [شحّ] بالشي ء و على الشي ء: بخيل شد يا حرص ورزيد،- مَاءُ الينبُوع او مَاءُ النَّهْرِ: آب چاه يا رودخانه كم شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّحّ-

مص مرد بخيل.

=شَحَا-

- شَحْواً [شحو] الرجُلُ: آن مرد دهان خود را باز كرد، گامهاى فراخ برداشت،- الفمُ: دهان باز شد،- اللّجَامُ فَمَ الْفَرَسِ:

لگام دهان اسب را باز كرد.

=الشَّحَا-

هر چيز فراخ.

=الشَّحَائِح-

[شحّ] من الإبل: شتران كم شير،- مِن السِّنِينَ: سال كم باران. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّحَاج-

«شُحَاجُ البغلِ أو الغرابِ»: صدا يا شيهه ى قاطر يا آواز كلاغ.

=الشَّحَّاج-

(ح): خر وحشى؛ «بَنَاتُ شَحَّاج»:

استرها.

=الشَّحَاح-

[شحّ]: مرد بخيل، آزمند،- من الأَرْضِ: زمينى كه بى باران بسيار آب در آن روان نگردد؛ «زَنْدٌ شَحَاحٌ»: آتش زنه كه روشن نشود؛ «مَاءٌ شَحَاحٌ»: آب اندك كه زمين را نپوشاند.

=الشَّحَّاذ-

مرد گدا و دوره گرد، ج شَحَاحِذَة و شَحَّاذُونَ،- (طب): دانه اى كه در پلك چشم پديد آيد.

=الشَّحَاذَة-

گدائى، دريوزگى.

=الشَّحَّار-

سياهى دود. اين واژه در زبان متداول رايج است،- (ط ا): زمينى كه در آن كوه آتش فشان يا شن و ريگ باشد.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّحَّاط-

دور.

=الشَّحَّاطَة-

كفش دم پائى. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّحَّام-

مترادف (الشاحِم) است:

پيه فروش، آنكه به مردم پيه بسيار خوراند.

=الشَّحَايِح-

[شحّ]: «أَيَّامُ الشَّحَايِح» عند العامَّة:

روزهاى كم آبى در فصل پائيز. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَحَبَ-

- شُحُوبَةً و شُحُوباً لونُهُ: بر اثر گرسنگى يا بيمارى و مانند آن رنگ چهره ى او دگرگون شد.

=شَحُبَ-

- شُحُوبَةً و شُحُوباً لونُهُ: مترادف (شَحَبَ) است.

=شُحِبَ-

شُحُوبَةً و شُحُوباً لونُهُ: به معناى (شَحَبَ) است.

=شَحَتَ-

شَحْتاً الرجُلَ: آن مرد را راند و دور كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشِّحْتَار-

اسم است از (شَحَّرهُ): مرد دود زده و سياه شده. اين تعبير در زبان متداول رايج

=الشحتول-

=شحج-

=شحذ-

=شحر-

=الشحر-

=الشحرة-

=الشحرور-

=شحط-

=الشحط-

=الشحطة-

=شحف-

=الشحفة-

=شحل-

=شحم-

=الشحم-

=الشحمة-

=شحن-

=الشحن-

=الشحناء-

=الشحنة-

=الشحو-

=الشحواء-

=الشحوب-

=الشحوة-

=الشحوذ-

=الشحور-

=الشحيج-

=الشحيح-

=الشحيحة-

=الشحيذ-

=الشحيطة-

=الشحيم-

است.

=الشَّحْتُول-

بُز نر سالمند، مرد خسيس و زشت پوشاك. اين دو تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَحَجَ-

- شَحِيجاً و شُحَاجاً و شُحَجَاناً و تَشْحَاجاً البغلُ أو الغرابُ: استر يا كلاغ صدا داد يا صداى خود را غليظ و بم كرد.

=شَحَذَ-

- شَحْذاً السِّكِّينَ و نحوَها: كارد يا چاقو و مانند آنرا تيز كرد،- الشي ءَ: پوست آن چيز را كند،- الدابَّةَ: ستور را سخت دوانيد،- الجوعُ معْدَتَهُ: گرسنگى معده ى او را آماده ى غذا كرد،- هُ: او را راند،- هُ ببصرِهِ: با چشم خود تيز بر او نگريست،- في التّسوُّل: در گدائى و سؤال از مردم اصرار ورزيد؛ «هو يَشْحَذُ الناسَ»: او با اصرار و التماس از مردم اخّاذى و دريوزگى مى كند.

=شَحَرَ-

شَحْراً: دهان خود را باز كرد.

=شَحَّرَ-

تَشْحِيراً هُ: او را با سياهى دودآلوده كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّحْر-

مص آبراهه، ميان دره، رودخانه؛ «شَحْرُ عُمَان»: ساحل دريا ميان عُمان و عدن.

=الشِّحْر-

رودخانه؛ «شِحْرُ عُمَان»: مترادف (شَحْرُهَا) است.

=الشِّحْرَة-

رودخانه تنگ.

=الشُّحْرُور-

ج شَحَارِير (ح): پرنده ايست سياه رنگ و بزرگتر از گنجشك. اين پرنده خوش صدا است و داراى نوكى زرد و دراز است، سار سياه.

=شَحَطَ-

- شَحْطاً و شَحَطاً و شُحُوطاً و مَشْحَطاً الإناءَ: ظرف را پر كرد،- اللَّبنَ: آب بر شير اضافه كرد،- المَكَانُ: آن جاى دور شد،- فُلاناً: از فلانى پيشى گرفت و دور شد،- الجملَ: شتر را ذبح كرد،- تِ العَقْربُ الرجُلَ:

عقرب آن مرد را گزيد،- الطَّائِرُ: پرنده فضله انداخت،- شَحْطاً عُودَ الثقابِ: چوب كبريت را روشن كرد،- هُ على الأَرض: او را بر روى زمين كشيد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- هُ: او را راند و بيرون كرد. اين تعبير نيز در زبان متداول رايج است.

=شَحِطَ-

- شَحَطاً المكانُ: آن مكان دور شد،- الجَمَلَ: شتر را ذبح كرد.

=شُحِطَ-

بالدم: به خون آغشته شد و كشيده شد.

=شَحَّطَ-

تَشْحِيطاً هُ: او را در خون كشيد.

=الشَّحْط-

مص، در خون غلطيدن و كشيده شدن و مانند آن، چوبى كه زير شاخه ى انگور نهند تا خوشه هاى آنرا بلند نگهدارد.

به اين واژه در زبان متداول (المَسْمُوك) گويند، فضله ى پرنده.

=الشَّحْطَة-

چوب كبريت، و در زبان متداول بر يكبار كشيدن قليان مى باشد.

=شَحَّف-

تَشْحِيفاً [شحف] البطِّيخَ و نحوَهُ:

هندوانه يا خربزه و مانند آنرا قاچ قاچ كرد.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشِّحْفَة-

ج شِحَف: پاره اى از سنگ كه بهنگام صافكارى بر زمين مىفتد.

=شَحَّلَ-

تَشْحِيلًا [شحل] الكرمَ: شاخه هاى زيادى درخت انگور را بريد. اين واژه در زبان متداول رايج است و سريانى است و فصيح آن (قَضَبَ) است.

=شَحَمَ-

- شَحْماً هُ: به او پيه خورانيد.

=شَحِمَ-

- شَحَماً: اشتهاى پيه كرد،– شَحُوماً تِ النَّاقَةُ: ماده شتر پس از لاغرى فربه شد.

=شَحُمَ-

- شَحَامَةً: پُر پيه و فربه شد.

=شَحَّمَ-

تَشْحِيماً القومُ: به آن قوم پيه خورانيد.

=الشَّحْم-

ج شُحُوم: پيه يا چربى گوشت حيوان كه معمولًا سفيد و سبك مى باشد.

=الشَّحِم-

پُر چربى، آنكه اشتهاى پيه كند.

انگور كم آب.

=الشَّحْمَة-

يك پاره پيه؛ «شَحْمَةُ الْعَيْنِ» (ع ا):

سفيدى چشم؛ «شَحْمَةُ الأُذنِ» (ع ا): نرمه ى گوش؛ «شَحْمَةُ الرُّمَّانِ»: پيه درون انار كه معمولًا زرد رنگ است؛ «شَحْمَةُ الأرضِ» (ن): قارچ؛ «شَحْمَةُ المَرْج»: گياه خطمى كه در دشت سبز باشد.

=شَحَنَ-

- شَحْناً السفينةَ: كشتى را پُر كرد،- المَدِينَةَ بِالْخَيْلِ: شهر را پر از اسب كرد،- الشي ءَ بِالكَهْرَباءِ: در آن چيز نيروى برق دميد،- الرَّجُلَ: آن مرد را راند، وى را دور كرد.

=شَحِنَ-

- شَحَناً عليهِ: بر او كينه بدل گرفت.

=الشَّحْن-

مص،- عِندَ الْبَحريَّة و شُركَاتِ سِكَكِ الْحَدِيدِ وَ اصْحَابُ السَّيَّاراتِ الْكَبِيرَةِ: بارگيرى كشتى يا قطار راه آهن يا كاميون از كالاى تجارى؛ «سَيَّارةُ الشحْنِ»: كاميون يا ماشين باربرى.

=الشَّحْنَاء-

دشمنى دروني.

=الشَّحْنَة-

بار، محموله.

=الشِّحْنَة-

ج شِحَن: آن مقدار از كالا كه بار كشتى شود، ميزان نيروى برق كه در سيم برق وجود داشته باشد، علف و آذوقه ى ستوران براى يك روز و يك شب، اسبان بسته شده؛ «بِالْبَلَدِ شِحْنَةٌ مِنَ الْخَيلِ»: در شهر گروهى از اسبان بسته شده وجود دارند، دشمنى؛ «شِحْنَةُ البَلَدِ»: افراد پليس در شهر.

=الشَّحْو-

[شحو]: درون، جوف.

=الشَّحْواء-

چاه فراخ.

=الشُّحُوب-

دگرگونى رنگ چهره كه بر اثر گرسنگى يا بيمارى و مانند آن پديد آيد.

=الشَّحْوة-

[شحو]: گام؛ «فَرَسٌ بَعِيدُ الشحْوَةِ»:

اسبى كه داراى گامهاى فراخ باشد؛ «رَجُلٌ بَعِيدُ الشحْوَة فى مَقَاصِدِهِ»: مردى كه در امور خود گامهاى بلند بردارد.

=الشَّحُوذ-

«سكِّين شَحُوذٌ»: تيغ تيز.

=الشَّحْوَر-

(ح): مترادف (الشحْرُور) است.

=الشَّحِيج-

«شَحِيجُ البغلِ أو الغرابِ»: بانگ استر يا آواز كلاغ.

=الشَّحِيح-

[شحّ]: بخيل، حريص، آزمند، ج شِحَاحٌ و اشِحَّة و اشِحَّاء؛ «نَبْعٌ شَحِيحٌ»: چشمه ى كم آب.

=الشَّحِيحَة-

ج شَحَائِح: مؤنث (الشَّحِيح) است.

=الشَّحِيذ-

«سكِّينٌ شَحِيذٌ»: تيغ يا كارد تيز.

=الشِّحَّيْطَة-

مترادف (الشَّحْطَة) است به معناى چوب كبريت.

=الشَّحِيم-

چاق، فربه، كتاب آداب نماز مارونيان و سريانيان. اين واژه سريانى

=الشحيمة-

=الشخاب-

=شخب-

=الشخب-

=الشخبة-

=شخت-

=الشخت-

=الشختور-

=الشختورة-

=شخر-

=الشخر-

=الشخشخة-

=شخص-

=الشخص-

=الشخصي-

=الشخصية-

=الشخيب-

=الشخير-

=شد-

=الشد-

=شدا-

=الشدا-

=الشداقم-

=الشداه-

=الشدة-

=شدخ-

=،- الرأس: سر را شكست.،-

=الشدخ-

=الشدخة-

=شدد-

=شدق-

است.

=الشَّحِيمة-

مؤنث (الشَّحِيم) است، كتاب فرض عبادت مارونيان و سريانيان اين واژه سريانى است.

=الشخَاب-

شير دوشيده شده.

=شَخَبَ-

- شَخْباً و مَشْخَباً اللبنَ: شير را دوشيد،- اللَّبَنُ: شير روان شد،- تْ اوْداجُ القَتِيلِ دَماً: رگهاى گردن مقتول بريده شد و خون از آن روان شد.

=الشُّخْب-

آنچه از شير كه در هر دوشيدن با دست از پستان بيرون آيد.

=الشَّخْب-

مص، خون، مترادف (الشخْب) است.

=الشخْبَة-

ج شِخَاب: يكبار شير دوشيدن.

=شَخَتَ-

- شَخْتاً هُ: آن را با شتاب ذبح كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَخُتَ-

- شُخُوتَةً: مادرزادى لاغر اندام شد.

=الشَّخْت-

لاغر مادرزاد؛ «شَخْتُ الْعَطَاءِ»:

عطاى كم؛ «شَخْتُ الْخُلْقِ»: پست و بداخلاق.

=الشَّخَت-

لاغر مادرزاد.

=الشَّخْتُور-

قايق يا كشتى كوچك و سبك كه يك دكل داشته باشد. گفته مى شود كه اين واژه انگليسى است.

=الشَّخْتُورة-

مترادف (الشخْتُور) است.

=شَخَرَ-

– شَخِيراً: از گلو يا بينى آواز كرد،- فِى النَّوم: در خواب خُرخُر كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است،- الفَرسُ او الحِمَارُ: اسب يا خر صدا بلند كرد.

=الشَّخْر-

من الرَّحْل: قسمت ميان پالان،- مِنَ الشَّبَابِ: آغاز جوانى.

=الشَّخْشَخة-

[شخشخ]: مص صداى اسلحه، صداى برگ كاغذ يا جامه ى نو و يا هر چيز خشكى كه بهم خورند مانند (خَشْخَشَة).

=شَخَصَ-

- شُخُوصاً الشي ءُ: آن چيز بلند شد،- النَّجمُ: ستاره درآمد،- الجَرْحُ: زخم ورم كرد،- بَصَرُهُ: چشم خود را باز كرد،- الميتُ بَصَرَهُ و بِبَصَرِهِ: مرده چشم خود را بالا زد،- عَن قَومِهِ او مِن بَلدٍ الى بَلدٍ: از نزد خانواده ى خود رفت يا از شهرى به شهرى ديگر عزيمت كرد،- الَيهم: به سوى آنها بازگشت.

=شَخُصَ-

- شَخَاصَةً: چاق و تنومند شد.

=شُخِصَ-

بهِ: خبرى بد يا پيشامدى ناگوار به او رسيد.

=شَخَّصَ-

تَشْخِيصاً الشي ءَ: آن چيز را تعيين كرد و از ساير چيزها جدا نمود،- الْمَرَضَ:

بيمارى را شناخت و به عوارض آن پى برد،- الرّوَايَةَ عِندَ الْعَامَّة: داستان را به نمايش گذاشت. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّخْص-

ج أَشْخُص و أَشْخَاص و شُخُوص:

شخص، انسان چه مذكر باشد و چه مؤنث، اندام انسان و غيره كه از دور ديده شود، مجسمه يا تمثال كه از سنگ و جز آن سازند.

=الشَّخْصِيّ-

ويژه ى شخص؛ «شَخْصِيّاً»:

خصوصى، شخصاً؛ «قانُونُ او نِظَامُ الأَحْوَالِ الشخْصِيّة»: قانون ازدواج و مسائل شرعي خانواده.

=الشَّخْصِيَّة-

ج شَخْصِيَّات: شخصى، مردى كه به مقام و نفوذ معروفيت داشته باشد؛ «شَخصِيَّةٌ بَارِزَةٌ»: شخصيت آشكار.

=الشَّخِيب-

«وَدَجٌ شَخِيبٌ»: رگ گردن كه بريده شده و خون از آن روان باشد.

=الشَّخِير-

صدايى كه از گلو يا بينى درآيد.

=الشِّخِّير-

آنكه بسيار خُرخُر كند.

=شَدَّ-

- شِدَّةً [شدّ]: نيرومند شد،– شَدّاً الرَّجُلُ: آن مرد دويد،- النَّهارُ: روز بلند شد،- الشيْ ءَ: آن چيز را محكم بست،- الرِّحَالَ الى: براى سفر آماده شد، مسافرت كرد،- العُقْدةَ: گِره را محكم بست،- عَضُدَهُ: او را نيرومند ساخت،- ازْرَهُ و من ازرِهِ: او را كمك و يارى كرد،- على يَدِهِ:

وى را پرتوان و يارى كرد،- شَدّاً و شَدَّةً و شُدُوداً على العدُوِّ: بر دشمن حمله كرد.

=الشَّدّ-

مص؛ «لَشَدَّ مَا جَنَيْتَ عليَّ»: معناى تعجب را مى رساند يعنى چقدر بر من ستم كرده اى.

=شَدَا-

- شَدْواً [شدو] الرجُلُ: آن مرد شعرى سرود و صداى خود را كشانيد،- الشعْرَ: با آن شعر آواز خواند،- شَدْوَهُ: همانند او رفتار كرد،- الإبِلَ: شتران را با حدا (آواز) راه برد،- من العِلْم شَيْئاً: مقدارى از آن چيز را گرفت.

=الشَّدَا-

[شدو]: گرما، پيسى، بازمانده ى نيرو،- مِنَ الشي ءِ: لبه و كنار هر چيزى، طرف؛ «اخَذَ مِنهُ شَداً»: مقدارى از چيزى از وى گرفت.

=الشُّدَاقِم-

مترادف (الشدْقَم) است.

=الشُّدَاه-

حيرت و شگفتى.

=الشَّدَّة-

[شدّ]: اسم مره از (شَدَّ) است، حمله ى جنگى، و در زبان متداول بر ورق بازى يا كفش اطلاق مى شود.

=الشِّدَّة-

ج شِدَد [شدّ]: اسم است از (الاشْتِدَاد)، سخت متضاد واژه هاى (اللِّين) و (الرَّخَاء) و (رَغْدِ العَيش) است؛ «شِدَّة الأرضِ»:

سختى و سفتى زمين،- ج شَدَائِد: مصيبتها و ناملايمات و حوادث روزگار كه بر شخص پديد آيد.

=شَدَخَ-

- شَدْخاً: از قصد خود منحرف شد.

=،- الرأْسَ: سر را شكست.،- الرجُلَ: بر گردن آن مرد زد.

=شَدَّخَ-

تَشْدِيخاً الرأْسَ: سر را شكست.

=الشَّدْخ-

بچه ى ناتمام كه از شكم مادر افتد.

=الشَّدْخَة-

من النبات: گياه تر و تازه.

=شَدَّدَ-

تَشْدِيداً [شدّ] الشي ءَ: آن چيز را محكم و استوار كرد،- الضَّرْبَ: در زدن زياده روى كرد،- الحَرْفَ: حرف را مشدد كرد. اين واژه ضد (خَفَّفَهُ) است،- هُ: او را نيرومند ساخت،- من عَزِيمَتِهِ: او را نيرومند ساخت و تقويت كرد،- في طَلَبِهِ: آن چيز را با اصرار خواست،- علَيهِ: بر او سخت گرفت،- على الْأَمْرِ: بر آن كار سخت گرفت.

=شَدِقَ-

- شَدَقاً: دهان آن مرد فراخ شد.

=الشدق-

=الشدقاء-

=الشدقم-

=شدن-

=الشدن-

=شده-

=الشده-

=الشدو-

=الشدياق-

=الشديت-

=الشديد-

=الشديدة-

=الشديق-

=شذ-

=شذا-

=الشذا-

=الشذاة-

=الشذاذ-

=الشذان-

=شذب-

=الشذب-

=الشذبة-

=شذر-

=الشذر-

=الشذرة-

=الشذو-

=الشذوذ-

=شر-

=الشر-

=شرى-

=الشرى-

=الشَّدْق-

ج أَشْدَاق و شُدُوق: مترادف (الشدْق) است.

=الشِّدْق-

ج أَشْدَاق و شُدُوق: فراخى دهان، «شِدْقُ الوَادِي» فراخى كناره دره.

=الشَّدْقَاء-

مؤنث (الأَشْدَق) است.

=الشَّدْقَم-

آنكه دو گوشه ى دهانش فراخ باشد،- (ح): شير.

=شَدَنَ-

- شَدُوناً الظَّبْىُ: آهو نيرومند شد و از مادر خود بى نياز گرديد. اين تعبير را درباره ى همه ى حيوانات سم دار و سيل دار گويند.

=الشَّدْن-

(ن): درخت گلى است بسان ياسمين.

=شَدَهَ-

- شَدْهاً الرأْسَ: سر را شكست،- الرجُلَ: آن مرد را سرگشته و گيج كرد.

=شُدِهَ-

مترادف (دُهِش) است: سردرگم و شگفت زده شد.

=الشُّدْه-

مترادف (الشَّدَه) است.

=الشَّدْه-

مترادف (الشَّدَه) است.

=الشَّدَه-

حيرت و سردرگمى.

=الشَّدْو-

[شدو]: مص، كم از هر چيز بسيارى.

=الشِّدْيَاق-

ج شَدَايِقَة عند النصارى: در مسيحيت بر كسى اطلاق مى شود كه يك رتبه از كشيش پائين تر باشد. اين واژه يونانى است.

=الشِّدِّيت-

گونه اى مواد پرقدرت انفجارى است كه ماده ى اصلى آن كلورات دوپوتاس است. اين واژه فرانسه است.

=الشَّدِيد-

ج أَشِدَّاء و شِدَاد و شُدُود [شدّ]:

محكم، استوار، نيرومند، دلير؛ «مِسْكٌ شَدِيدُ الرَّائِحةِ»: مشك تندبوى و خوش رائحه، بلند، بخيل،- (ح): الأَسَد: شير.

=الشَّدِيدة-

ج شَدَائِد: مؤنث (الشدِيد).

=الشَّدِيق-

ج شُدُق من الوادي: ناحيه ى فراخ دره.

=شَذَّ-

- شَذّاً و شُذُوذاً [شذّ] القولُ: سخن بر خلاف قاعده و قياس گفته شد،- الشيْ ءُ: آن چيز كم شد و گذشت؛ «لم يشدَّ فيهِ شَي ءٌ مِن فَصِيحِ كَلامِ العَرَبِ»: در سخن فصيح عرب چيزى بر خلاف قاعده نمىيد،- عن الْجُمهُورِ او الجَمَاعَةِ: از مردم خود را جدا گرفت و تنها شد،- عنِ الأُصُولِ: با اصول امرى مخالفت كرد،– شَذّاً هُ: آن چيز را مخالف يا ناسازگار كرد.

=شَذَا-

- شَذْواً [شذو]: خود را با مشك خوشبو كرد.

=الشَّذَا-

[شذو]: تيزى و تندى بوى خوش، چوبهاى شكسته.

=الشَّذَاة-

ج شَذَوَات: واحد (الشَّذَا) بمعناى چوبهاى شكسته است.

=الشُّذَّاذ-

[شذّ] من الناس: افرادى كه در ميان قومند ولى از قبيله ى قوم نيستند، مردم بيگانه؛ «جاؤُوا شُذَّاذاً»: در اقليت و پراكندگى آمدند؛ «شُذَّاذُ الْآفَاقِ»: غريبان، بيگانگان.

=الشُّذَّان-

[شذّ]: آن مقدار شن و ريگ كه بطور پراكنده ريخته شده باشد؛ «شُذّانُ الناسِ»: مردم پراكنده.

=الشَّذَّان-

[شذّ]: شن و ريگ و مانند آن كه پراكنده باشد.

=شَذَبَ-

- شَذْباً اللحاءَ: پوست چوب را كند،- الشي ءَ: آن چيز را بريد،- المالَ: مال را پخش كرد و از بين برد،- الشجرَ:

شاخه هاى درخت را بريد،- عنهُ: از او حمايت و پشتيبانى كرد.

=شَذَّبَ-

تَشْذِيباً: مترادف (شَذَبَ) است.

=الشَّذَب-

ج أَشْذَاب: چوبهاى پراكنده، قطعه هاى درخت، پوستهاى درخت، باقيمانده ى گياهان خورده شده، اثاث خانه از پارچه و غيره.

=الشَّذَبَة-

واحد (الشَّذَب) است بمعناى شاخه هاى پراكنده درختان.

=شَذَّرَ-

تَشْذِيراً النَّظْمَ: رشته را با مهره به نظم كشيد،- بِفُلانٍ: به فلانى ناسزا گفت.

=الشَّذْر-

ج شُذُور: پاره هائى از زر كه از معدن جمع آورى شود، مرواريد ريز، مهره كه ميان گوهرهاى گردنبند قرار دهند.

=شَذَرَ-

؛ «تَفَرَّقوا شَذَرَ مَذَرَ»: به هر سوى روان شدند.

=شِذَرَ-

؛ «تَفَرَّقوا شِذَرَ مِذَرَ»: به هر سوى روان شدند.

=الشَّذْرة-

ج شَذَرَات: واحد (الشَّذْر) است.

=الشَّذْو-

[شذو]: مص مشك، بوى مشك.

=الشُّذُوذ-

مص خلاف عادت، شگفتى خوى و سرشت.

=شَرَّ-

- شَرّاً و شَرَارَةً و شَرَراً [شرّ]: به بدى و شرّ موصوف شد، شر از او برآمد،– شَرّاً فلاناً:

فلانى را به بدى ياد كرد،- اللحمَ او الثَوبَ:

گوشت يا جامه را در آفتاب نهاد تا خشك شود،- الماءُ: آب پياپى چكه كرد،- الرُّمادَ عندَ العَامَّة: خاكستر را پخش و پراكنده كرد.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّرّ-

مص،- ج شُرُور: بدى. اين واژه ضد (الخَيْر) است و شامل همه ى بديها و پستيهاست،- عِندَ العَامَّة: و در زبان متداول به معناى جنگ است؛ «هو شَرُّ الناسِ» و «هُم شِرَارُ و اشْرَارُ و اشِرّاءُ النَّاسِ»: او يا آنها شرّ يا اشرار و اوباش از مردمند؛ «هَزَمَهُم شَرَّ هَزِيمَةٍ»: آنها را شكست سختى داد.

=شَرَى-

- شِرَاءً و شِرىً [شري] الشي ءَ: آن چيز را خريد، فروخت،- اللَّحْمَ او الثَوبَ و نحوَهُما:

گوشت يا جامه و مانند آنرا در آفتاب نهاد،- هُ: او را ريشخند كرد، او را ناخشنود ساخت،- اللّهُ فلاناً: خداوند او را به بيمارى كهير گرفتار كند،- بِنَفْسِهِ عن قومِهِ: از قوم خود دفاع كرد و جنگيد، نزد حاكم از قوم خود حمايت كرد.

=شَرَّى-

تَشْرِيهً [شري] اللحمَ أو الثوبَ و نحوَهما:

گوشت يا جامه و مانند آنها را در معرض آفتاب قرار داد.

=الشَّرَى-

[شري] (طب): بيمارى كهير كه باعث خارش پوست بدن مى شود.

=الشِّرَى-

[شري]: مص، خريد، فروش.

=الشُّرَّى-

[شرّ]: مؤنث (شَرّ) است كه اصل آن اشَرّ (افعل التفضيل) است؛ «شُرَّى النِّسَاءِ»:

بدترين و شرورترين زنان.

=الشراء-

=الشراب-

=الشراباني-

=الشرابة-

=الشرابي-

=الشراة-

=الشرار-

=الشرارة-

=الشراس-

=الشراشر-

=الشراع-

=الشراعة-

=الشراعية-

=الشراق-

=الشراك-

=الشران-

=الشرانة-

=الشرانق-

=الشراهة-

=الشرأبيبة-

=شرب-

=الشرب-

=الشربة-

=الشربش-

=الشربين-

=الشرة-

=شرث-

=الشرث-

=الشرثة-

=شرج-

=الشرج-

=شرح-

=الشرح-

=الشرحة-

=الشِّرَاء-

ج أَشْرِيَة [شري]: خريد، فروش؛ «قُوَّة الشِّرَاءِ»: قوّه ى خريد. توازن بين نيروى خريد و درآمد شخص.

=الشَّرَاب-

ج أَشْرِبَة: بر هر نوشيدنى اطلاق مى شود.

=الشَّرَّاب-

آنكه بسيار نوشد.

=الشَّرَابَانيّ-

شربت فروش، سازنده ى شربت.

=الشَّرَّابَة-

مؤنث (الشرَّاب) است،- ج شَرَارِيب: منگوله ى كلاه و جز آن.

=الشَّرَابيّ-

به معناى (السقَّاء) است: بسيار نوشاننده.

=الشُّرَاة-

[شري]: خوارج.

=الشَّرَار-

[شرّ]: جرقه ى آتش.

=الشَّرَارة-

واحد (الشرَار) است.

=الشِّرَاس-

سريش، چسب.

=الشَّرَاشِر-

[شرشر]: بارها و سنگينى ها؛ «شَرَاشِرُ الذَّنَبِ»: اطراف و كناره هاى دم.

=الشِّرَاع-

ج أَشْرِعَة و شُرُع: هر چيزى كه برافراشته شود، بادبان كشتى، گردن شتر، زه بهنگام بسته بودن؛ «رَجُلٌ شِرَاعُ الأَنْفِ»:

مردى كه داراى بينى دراز است.

=الشَّرَّاع-

فروشنده ى كتان بسيار خوب.

=الشِّرَاعَة-

دليرى، شجاعت.

=الشِّرَاعِيَّة-

«سفينةٌ شِرَاعِيَّةٌ»: كشتى كه داراى بادبانى است.

=الشَّرَّاق-

(ب): روزنه كه از آن نور و هوا داخل اطاق مى شود. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشِّرَاك-

ج أَشْرُك و شُرُك: بند كفش، گياه و علف.

=الشَّرَّان-

[شرّ] (ح): حشراتى همانند پشه مى باشند كه چهره ى انسان را نمى خراشند.

=الشَّرَّانَة-

(ح): واحد (الشرَّان) است.

=الشَّرَانِق-

پيله هاى كرم ابريشم. نام ديگر آنها (الفَيَالِج) و مفرد آن (فَيْلَجَة) است كه مرادف (الصلَّج) و مفرد آن (صُلَّجة) مى باشد، پوست مار كه انداخته باشد.

=الشَّرَاهَة-

اسم است از (الشَّرِه): آزمندى و حرص.

=الشُّرَأْبِيبَة-

[شرب]: اسم است از (اشْرَأبَّ):

گردن كشيدن و نگاه كردن.

=شَرَب-

- شَرْباً الكلامَ: سخن را دانست.

=شَرِبَ-

- شُرْباً و شَرْباً و شِرْباً و مَشْرَباً و تَشْرَاباً الماءَ: آب نوشيد، سيراب شد،- اللِفَافَة:

سيگار كشيد؛ «اكَلَ عليه الدَّهرُ و شَرِبَ»:

روزگار او را نابود كرد.

=شَرَّبَ-

تَشْرِيباً هُ: وى را نوشانيد،- قصبُ الزَّرْعِ: آب درون نهالهاى كشت روان شد،- القِرْبةَ: آب و گل در مشك ريخت تا آب مشك خوشبو و خوشطعم شود،- السُّنْبُلُ الدقِيقَ: خوشه ى گندم به آرد رسيد.

=الشَّرْب-

مص، جمع (الشَّارِب) است.

=الشِّرْب-

مص،- ج اشْرَاب، آب آشاميدنى، سهميه ى آب، زمان نوشيدن، آبشخور.

=الشُّرْبَة-

مقدار آب براى آبيارى كشت، سرخي گونه.

=الشَّرْبَة-

يك بار نوشيدن، آب را يكجا آشاميدن،- (طبّ): داروى مسهل است.

=الشُّرَبَة-

بسيار نوشنده.

=الشَّرَبَة-

ج شَرَب و شَرَبَات: بسيار نوشيدن، سختى گرما، تشنگى.

=الشَّرَبَّة-

زمين گياه دار كه در آن درخت نباشد، كنار دره، راه و روش.

=الشَّرْبَش-

پر ز جامه.

=الشَّرْبِينِ-

(ن): درختى است زيبا از تيره ى صنوبريها بسان سرو ولى از آن سرخرنگ تر و خوشبوتر و برگهايش پهن تر است. اين درخت در مناطق مديترانه مى رويد و معمولًا در باغچه ها كشت مى شود. از اين درخت مايع قطران بدست مىيد و داراى چوبى بسيار خوب است.

=الشَّرَّة-

[شرّ]: مؤنّث (الشرّ) براى تفضيل است؛ «هي شَرَّةُ النّسَاءِ»: او بيش از ساير زنان شرّ است.

=الشِّرَّة-

[شرّ]: مترادف (الشرّ) است، خشم و غضب، نشاط؛ «شِرَّةُ الشَّبَابِ»: نشاط جوانى، بى خيالي، آز و حرص.

=شَرِثَ-

- شَرَثاً الرجُلُ: پشت دست او از سرما سفت شد و شكاف برداشت،- تْ يَدُهُ:

پشت دست او از سرما و مانند آن سفت شد و تركيد،- تِ النعلُ: كفش شكافته شد.

=الشَّرْث-

هر چيز كهنه و فرسوده.

=الشَّرِث-

آنكه پشت دست او از سرما سفت شده و ترك برداشته است،- من السيُوفِ وَ الأَسِنَّة: شمشير و نيزه ى تيز.

=الشَّرْثَة-

كفش كهنه.

=شَرَجَ-

- شَرْجاً: دروغ گفت،- الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد،- الشَّرَابَ بالمَاءِ:

شراب را با آب آميخت،- الحِجَارةَ: سنگها را روى هم چيد و بهم چسبانيد،- الخَرِيطَةَ:

گوشه هاى كيسه را بر روى هم محكم بست.

=شَرَّجَ-

تَشْرِيجاً الحجارةَ: سنگها را چيد و بهم چسبانيد،- الخرِيطَةَ: گوشه هاى كيسه را بر روى هم محكم بست،- الثَوبَ: جامه را با نخ كوك زد. اين تعبير در زبان متداول (سَرَّجَ) گويند.

=الشَّرَج-

ج أَشْرَاج: به معناى (العُرَى) است و اسم جنس است، شكاف كمان، جاى فراخ در دره.

=شَرَحَ-

- شَرْحاً اللحمَ: گوشت را بريد و قطعه قطعه كرد،- الكَلامَ: سخن را توضيح داد و فهمانيد،- المَسْأَلةَ: مسأله را حل كرد،- الشي ءَ: آن چيز را باز كرد، فراخ كرد، حفظ كرد،- الى الشي ءِ: در آن چيز اظهار تمايل و رغبت كرد،- صَدْرَه لِلشَّي ءِ و بِالشَي ءِ: دل او را براى آن چيز شادمان كرد.

=شَرَّحَ-

تَشْرِيحاً الشي ءَ: آن چيز را پاره و از هم جدا كرد، آن چيز را باز و نمايان كرد،- التينَ: انجير را چيد و در آفتاب نهاد تا خشك شود. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- قِطْعَةَ اللَّحْمِ: پاره ى گوشت را نازك كرد.

=الشَّرْح-

مص،- ج شُرُوح: شرح. اين واژه ضد (المَتْن) است، تعليق بر متن.

=الشَّرْحَة-

يك پاره گوشت.

=شرخ-

=الشرخ-

=شرد-

=الشرد-

=الشرذمة-

=شرر-

=الشرر-

=الشررة-

=شرس-

=الشرس-

=الشرساء-

=الشرسوف-

=الشرش-

=شرشر-

=الشرشر-

=الشرشرة-

=الشرشف-

=الشرشور-

=شرط-

=الشرط-

=الشرطة-

=شرطن-

=الشرطونية-

=الشرطي-

=شرع-

=شَرَخَ-

- شَرْخاً و شُرُوخاً نابُ البعيرِ: دندان شتر لثه را شكافت و بيرون آمد،- شُرُوخاً الصَّبِيُّ:

آن پسر بچه جوان شد،- شَرْخاً هُ بِالعَصَا وَ غيرِهَا: او را با چوب دستى و جز آن سخت زد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّرْخ-

مص،- ج شُرُوخ: اصل، آغاز هر كارى، آغاز جوانى و نشاط آن؛ «هو فى شَرْخِ الشبَابِ»: او در آغاز و نشاط جوانى است.

=شَرَدَ-

- شَرْداً و شُرُوداً و شُرَاداً و شِرَاداً: رميد،- على اللّهِ: خدا را نافرمانى كرد.

=شَرِّد-

تَشْرِيداً هُ: او را رمانيد و دور كرد،- شَمْلَهُمْ: جمع آنها را پراكنده كرد،- بفُلانٍ: عيبهاى فلانى را به مردم گفت.

=الشَّرْد-

مص،- عِندَ العَامّة: و در زبان متداول بارانى است كه باد آنرا بداخل خانه ها كشاند.

=الشِّرْذِمَة-

ج شَرَاذِم و شَرَاذِيم [شرذم]: گروهى كوچك از مردم؛ «لَقيتُ شِرْذِمَةً مِنَ العَسْكر»:

به گروهى كوچك از لشكريان برخورد كردم؛ «ثيابٌ شَرَاذِم»: جامه هاى پاره.

=شَرَّرَ-

تَشْرِيراً [شرّ] فلاناً: فلانى را نسبت شر داد، او را راند، آبروى او را برد،- اللّحمَ او الثَوبَ: گوشت يا جامه را در معرض آفتاب يا هوا قرار داد تا خشك شود.

=الشَّرَر-

شراره هاى آتش.

=الشَّرَرَة-

واحد (الشَّرَر) است.

=شَرَسَ-

- شَرْساً هُ: با سخنان درشت وي را اندوهگين كرد،- النَّاقةَ: ماده شتر را با مهار كشانيد،- تِ الْمَاشِيَةُ: ستوران بسيار خوردند.

=شَرِسَ-

- شَرَاسَةً و شَرَساً و شَرِيساً: بدخلق و خوى شد،- شَرَساً تِ الْمَاشِيَةُ: ستوران خارهاى ريز را خوردند.

=الشَّرْس-

خارهاى ريز.

=الشِّرْس-

مترادف (الشرْس) است.

=الشَّرَس-

مص، خار كوچك و ريز.

=الشَّرِس-

بد اخلاق.

=الشَّرْسَاء-

مؤنث (الأَشْرَس) است، ابر سفيد و نازك.

=الشُّرْسُوف-

ج شَرَاسِيف [شرسف] (ع ا): سر استخوان دنده به طرف شكم.

=الشِّرْش-

ج شُرُوش عند العامَّة: ريشه هاى درخت كه در زمين گسترده شود. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- عِندَ الْعَامّة: و نيز در زبان متداول بر يكى از رگهاى بدن اطلاق مى شود.

=شَرْشَرَ-

شَرْشَرَةً [شرشر] الشي ءَ: آن چيز را بريد و پاره كرد، او را گاز گرفت و لرزاند،- السّكِّينَ: چاقو را با سنگ تيز كرد،- تِ المَاشِيةُ النَّباتَ: ستور گياهان را چريد،- المَاءَ: آب را بتدريج مقطر كرد.

=الشَّرْشَر-

[شرشر] (ن): گياهى است كه بر روى زمين گسترده مى شود و خار ندارد؛ «شِوَاءٌ شَرْشَرٌ»: چيز بريانى كه از آن روغن بچكد.

=الشِّرْشِر-

(ن): مترادف (الشرْشَر) است.

=الشَّرْشَرَة-

(ن): واحد (الشرْشَر) است.

=الشِّرْشِرَة-

يك پاره از چيزى،- (ن): واحد (الشرْشِر) است.

=الشَّرْشَف-

ج شَرَاشِف: ملافه، ملحفه، روتختى. اين واژه فارسى است.

=الشُّرْشُور-

ج شَرَاشِير [شرشر] (ح): نام پرنده ايست كه به آن (البِرْقِش) گويند.

=شَرَطَ-

- شَرْطاً عليهِ في بيعٍ و نحوِه: با او در خريد و فروش و مانند آن شرط كرد،- الْجِلدَ: پوسترا نيشتر زد تا خون يا چرك جمع شده از زير آن بيرون آيد،- الثَوبَ: جامه را شكافت. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَرِطَ-

- شَرَطاً: در كار سنگينى افتاد.

=شَرَّطَ-

تَشْرِيطاً الجلدَ: پوست را نيشتر زد،- الشّي ءَ: آن چيز را بست.

=الشَّرْط-

مص،- ج شُرُوط: شرط، التزام به كارى؛ «شَرْطَ انْ»:؛ «بِشَرْطِ او على شَرْطِ أنْ»:

مشروط بر اينكه؛ «بدونِ قَيْدٍ او شَرْطٍ»: بدون هيچگونه قيد و شرطى،- عِندَ النُّحَاة: و در نزد نحويان عبارت از وقوع كلمه در محل شرط است كه معمولًا به وسيله ى أدوات شرط انجام مى پذيرد مانند (انْ زُرْتَنِي زُرْتُكَ) يا بطور مقدّر مانند (ادْرُسْ تَحْفَظْ)،- ج اشْرَاط:

مرد پست و فرومايه.

=الشُّرَط-

اولين گروه لشكر كه وارد جنگ مى شود.

=الشَّرَط-

ج أَشْرَاط: علامت، نشانه، آغاز هر چيزى، هر آبراهه ى كوچكى، چيزهاى بىرزش؛ «الأَشْرَاط»: مردم پست و فرومايه، بزرگان مردم، اشراف.

=الشُّرْطَة-

آن چه كه شرط شود، افراد پليس؛ «شُرْطَةُ كلِّ شي ءٍ»: بهترين هر چيزى.

=الشِّرْطَة-

ج شَرَاطِيط: يك قواره پارچه. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=شَرْطَنَ-

شَرْطَنَةً هُ: او را به درجه ى كهنوت ترفيع مقام داد. اين واژه يونانى است.

=الشَّرْطُونِيَّة-

كتابى است شامل جشنهاى مذهبى و كليسائى كه بوسيله ى اسقف در اختيار مردم قرار مى گيرد.

=الشُّرْطِيّ-

واحد (الشرْطُة) است بمعناى پاسبان.

=شَرَعَ-

- شَرْعاً للقوم: براى آن قوم قانون وضع كرد،- لَهُم الطَّريقَ: راه به آنها نشان داد و راهنمائى كرد،- الرجُلُ: حق را آشكار كرد و باطل را زدود،- البَيتُ: خانه بر سر راه قرار گرفت،- البَابَ الى الطَّرِيقِ: درب خانه را به طرف خيابان باز كرد،- الحَبْلَ: دو طرف رسن را به داخل دسته ى دلو و مانند آن كرد،- الشي ءَ: آن چيز را بالا برد،- شَرْعاً و شُرُوعاً يَضربُ: شروع به زدن كرد (در اينجا از افعال مقاربه است)،- الأمرَ: آن كار را آغاز كرد،- فى الأَمرِ: به آن كار مبادرت كرد،- الطّريقُ: راه آشكار شد،- الرّماحَ: نيزه را به سوى چيزى محكم كرد و نشانه گرفت،- فُلانٌ عَلَينَا: فلانى به ما نزديك شد،- الوَارِدُ:

آب را با دهان نوشيد،- فى الْمَاءِ: بدرون آب رفت يا با دو دست خود آب نوشيد،- بِفُلانٍ: فلانى را وارد آب كرد،- المَاشِيَة:

ستور را به درون آب برد.

=شَرَّعَ-

تَشْرِيعاً الطريقَ: راه را نمايان ساخت،- السَّفِينةَ: براى كشتى بادبان ساخت،- هُ

=الشرع-

=الشرعة-

=الشرعي-

=الشرعية-

=شرف-

=الشرف-

=الشرفاء-

=الشرفات-

=الشرفة-

=شرق-

=الشرق-

=الشرقاء-

=الشرقة-

=الشرقراق-

=الشرقرق-

=الشرقية-

=شرك-

=الشرك-

في المَاءِ: آن را به درون آب كرد.

=الشَّرْع-

مص، آنچه را كه خداوند بر بندگانش دستور داده، مثل، مانند؛ «النّاسُ فى هَذَا شَرْعٌ وَاحِدٌ»: مردم در برابر اين دستور يكسانند، بند كفش.

=الشِّرْع-

مثل و مانند؛ «النَّاسُ فى هَذا شِرْعٌ واحِدٌ»: مردم در اين باره يكسانند؛ «هما شِرْعَان»: آن دو با هم برابرند، زههاى عود، بند كفش.

=الشَّرَع-

مثل و مانند، «النَّاسُ فى هَذَا شَرَعٌ وَاحِدٌ»: مردم در اين باره با هم يكسانند؛ «ضَرَبُوا على الشَّرَع»: بر روى وترها يا زهها زدند.

=الشَّرْعة-

ج شِرْع و شَرْع و شِرَع و شِرَاع: زه، بند چرمى كه با آن حلقه ى گاوآهن را بندند.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشّرْعَة-

ج شِرْع و شَرْع و شِرَع و شِرَاع: شريعت، دين، عادت، مثل و مانند، آبشخور، بندهاى شكارى كه با آن مرغ قطا را شكار كنند، زه.

=الشَّرَعَة-

ج أَشْرَاع: كشتى.

=الشَّرْعِيّ-

آنچه كه مطابق قانون شرع باشد؛ «الابْنُ الشرْعِيّ»: فرزند قانونى و مشروع كه از پدر و مادر ازدواج كرده تولد يافته باشد.

=الشَّرْعِيَّة-

صفت شرعي بودن است، قانوني.

=شَرَف-

- شَرْفاً هُ: در شرف و بزرگى بر او برترى يافت،- الحَائِطَ: بر روى ديوار بالكون ساخت.

=شَرفَ-

- شَرَفاً: بلند شد.

=شَرُفَ-

- شَرَافَةً و شَرَفاً: شريف و بزرگوار شد، در دين و دنيا بلند مرتبه شد.

=شَرَّفَ-

تَشْرِيفَا هُ: او را به بزرگى ياد كرد، او را شريف و بزرگوار كرد؛- البَيتَ: براى خانه ايوان يا بالكون ساخت،- المكانَ: بالاى آن مكان رفت.

=الشُّرُف-

من الأَبْنية: ساختمانهاى بالكون دار.

=الشَّرَف-

مص،- ج اشْرَاف: بزرگى و شرافت، سربلندى، بزرگوار؛ «هو شَرَفُ قَومِه و كَرَمُهُم»: او بزرگوار و بخشنده ى قوم خود است، جاى بلند، بينى؛ «شَرَفُ البَعيرِ»:

كوهان شتر.

=الشَّرْفَاء-

مؤنث (الأَشْرَف) است، واحد (الشرُف) از ساختمانهاست.،- مِن الآذانِ:

گوش دراز.

=الشَّرَفَات-

شكل مثلث يا مربعى است كه بر بالاى ديوارها يا كاخها ساخته و نصب كنند.

=الشُّرْفَة-

بالكون خانه يا قصر؛- مِن المَالِ:

بهترين مال؛ «اعِدُّ زيارتَكُم شُرفَة»: ديدار شما براى من فضيلت و بزرگى است.

=الشَّرْفَة-

بزرگداشت و افتخار به نياكان.

=الشَّرَفَة-

واحد (الشرَفَات) است.

=شَرَقَ-

- شَرْقا و شُرُوقاً تِ الشمسُ: خورشيد برآمد،- النخلُ: درخت خرما رشد كرد،- شَرْقَا المِرَقَ: خورشت را قبل از خوردن بدهان برد تا از داغى آن دهانش نسوزد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَرِقَ-

- شَرَقَا لونُهُ: چهره ى او از خجالت سرخ شد،- تْ عَينُهُ: چشم او سرخ شد،- الدمُ فى عَيْنِهِ: خون در چشم او نمايان شد،- تِ الشمسُ: خورشيد رو به غروب رفت و برنگ تيره و سرخ درآمد،- الشي ءُ: آن چيز بهم آميخته شد،- الْجَرحُ بِالدَّمِ: زخم پر از خونابه شد،- المَوضعُ بِاهْلِهِ:

آنجا پر از مردم خود شد،- تِ الأَرْضَ: زمين آب را در خود فرو نبرد،- بِرِيقهِ: نتوانست آب گلوى خود را پائين برد كه در زبان متداول به آن (تَشَرْدَق) گويند و بر آن (الشرْدُوقَة) اطلاق كنند،- تِ الشّاةُ: گوسفند گوش بريد شد.

=شَرَّقَ-

تَشْرِيقاً: به سوى خاور تمايل كرد، زيباروى شد،- اللّحَمَ: گوشت را بريد و يا آنرا در آفتاب خشك كرد،- البِناءَ:

ساختمان را گچ كارى كرد،- الشَّي ءَ وَ بِالزَّعْفَرَانِ: آن چيز را با زعفران رنگ كرد.

=الشَّرْق-

ج أَشْرَاق (فك): شرق، خاور كه از آن خورشيد برآيد، خورشيد، شقه و شكاف، روشنائى كه از شكاف درب بدرون خانه آيد.

=الشِّرْق-

روشنائى كه از شكاف درب به درون خانه درآيد.

=الشَّرَق-

مص، خورشيد.

=الشَّرْقَاء-

«شاةٌ شَرْقَاء»: گوسفندى كه گوش آن از درازا شكافته شده باشد.

=الشَّرْقَة-

خورشيد بهنگام برآمدن، جاى نشستن آفتاب گرفتن در زمستان، اسم مرّه از (شَرِق) است؛ «اخَذتْهُ شَرْقَةٌ كادَ يَموتُ مِنها»:

غصه او را فرا گرفت و نزديك به مرگ شد، و در زبان متداول بر درد چشم كه از دود عارض شده باشد اطلاق مى شود، و در زبان متداول نيز بمعناى سرفه ى سياه است كه بر آن (الشهْقَة) اطلاق كنند.

=الشَّرِقَة-

خورشيد بهنگام برآمدن.

=الشَّرَقْرَاق-

(ح): مترادف (الشرَقْرَق) است.

=الشِّرِقْرَاق-

(ح): مترادف (الشرَقْرَق) است.

=الشَّرَقْرَق-

(ح): پرنده ايست كوچك كه به آن (الأَخْيَل) نيز گويند. شير گنجشك و در زبان متداول آنرا (الشقُرُّق) نامند.

=الشَّرْقيَّة-

بادهاى سخت كه از جانب شرق مى وزد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَرِك-

- شَرْكاً تِ النعلُ: بند كفش پاره شد،- شَرْكاً و شَرِكاً و شِرْكةً و شَركَةً هُ: با او شريك شد.

=شَرَّكَ-

تَشْرِيكاً النعلَ: كفش را بند انداخت،- مالَهُ: مال خود را ميان مردم پراكند و تباه كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشِّرْك-

اسم است از (شَرِكَ) و (اشْرَكَ)،- ج اشْرَاك: شريك، سهم و نصيب، بت پرستى، براى خدا شريك قائل شدن.

=الشُّرُك-

اين واژه خلاف (الصَّحِيح) است و در زبان متداول رايج است،- مِن المُعَامَلَة:

معامله اى كه بيش از حد مجاز و مشروع باشد. مقابل اين كلمه (الصَّاغ) است كه در

=الشرك-

=الشركة-

=الشركي-

=شرم-

=الشرماء-

=شرنق-

=الشرنقة-

=شره-

=الشره-

=الشرهاء-

=الشرهان-

=الشروى-

=الشروال-

=الشروب-

=الشرود-

=شري-

=الشري-

=الشريان-

=الشريانات-

=الشريب-

=الشريجة-

=الشريح-

=الشريحة-

=الشريد-

=الشريدة-

=الشرير-

=الشريس-

=الشريسة-

=الشريط-

=الشريطة-

=الشريع-

=الشريعة-

=الشريف-

=الشريفة-

=الشريك-

=الشريكة-

=شزب-

=شزر-

زبان متداول رايج است.

=الشَّرَك-

ج شُرُك و أَشْرَاك: تورهاى شكار؛ «نَصَبَ لَهُ شَرَكاً»: از راه خدعه و نيرنگ براى او دام نصب كرد تا وى را شكست دهد، زمين كه بر اثر سم ستوران كنده شده باشد.

=الشِّرْكة-

مص، سهم شريك در شركت، درهم كردن سهام بطوريكه از يكديگر تميز داده نشوند، پيمان مشاركت؛ «شِرْكَةٌ تِجاريَّة»: شركت بازرگانى؛ «شِرْكَة مُسَاهَمَة»:

شركت سهامى.

=الشَّرَكة-

واحد (الشرَك) براى ريسمانهاى دام شكار است.

=الشَّرِكة-

مترادف (الشركَة) است.

=الشُّركِيّ-

راه پيمودن سريع و با شتاب.

=الشُّرَّكِيّ-

مترادف (الشرَكِيّ) است.

=شَرَمَ-

- شَرْماً الشي ءَ: آن چيز را شكافت،- الأَنْفَ: پره ى بينى را بريد،- الثَرِيدَةَ: از كناره هاى تريد خورد،- الإنَاءَ و نَحْوَهُ: براى ظرف و مانند آن لبه يا رخنه ساخت. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- لِفُلانٍ مِن مَالِهِ: از مال خود كمى به او داد.

=شَرِمَ-

- شَرَماً: پره ى بينى او بريده شد.

=شَرَّمَ-

تَشْرِيماً هُ: آنرا شكافت و پاره كرد،- الصَّيْدُ: شكار زخمى شد.

=الشَّرْمَاء-

مؤنث (الأَشْرَم) است.

=شَرْنَقَ-

شَرْنَقَةً [شرنق] الشي ءَ: آن چيز را بريد يا قطع كرد.

=الشَّرْنَقَة-

پيله ى كرم ابريشم.

=شَرِهَ-

- شَرَهاً و شَرَاهَةً الى الطعام و عليه: اشتهاى وى به غذا زياد شد.

=الشَّرِه-

آنكه بيش از نياز غذا خورد.

=الشَّرْهَاء-

من السنين: سال قحطى و خشك.

=الشَّرْهَان-

مترادف (الشَّرِه) است.

=الشَّرْوَى-

[شري]: مثل و مانند. اين واژه همواره با يك لفظ براى همه مىيد و گفته مى شود: (هُوَ، هِي، هُما، هُم، هُنَّ شَرْوَاكَ): مانند تو مى باشند؛ «انه لَا يَملِكُ شَرْوَى نَقِير»: او چيزى ندارد.

=الشِّرْوَال-

لغتى است در (السِّرْوَال). اين واژه فارسى است.

=الشُّرُوب-

قوم در حاليكه مى نوشند.

=الشَّرُوب-

بسيار آشامنده؛ «ماءٌ شَرُوبٌ»: آب آشاميدني.

=الشَّرُود-

ج شُرُد: به معناى (الشَّارِد) است:

گريزان.

=شَرِيَ-

يَشْرَى شَرىً [شري] الجلدُ: پوست كهير درآورد.

=الشَّرِي-

[شري]: «جلدٌ شَرٍ»: پوستى كه كهير درآورده باشد.

=الشَّرْيَان-

ج شَرَايِين [شري] (ع ا): شريان، سرخ رگ،- الرِّئَوِيّ (ع ا): شريان كه خون را از قلب به ريه منتقل مى كند.

=الشِّرْيَانَات-

رگهاى باريك در بدن انسان و جز آن.

=الشَّرِيب-

آنكه بسيار نوشد، آنكه با تو نوشد، آنكه شترانش را با تو وارد آب كند، آنكه آبيارى كند يا با تو آب نوشد؛ «مَاءٌ شَرِيب»: آب آشاميدن.

=الشِّرِّيبَ-

آنكه بسيار نوشد، آنكه تشنه ى آب باشد.

=الشَّرِيجَة-

ج شَرَائِج: جوال يا زنبيل كه از برگ درخت خرما سازند، درى كه از نى بافته سازند، پيه كه با آن پر تير را بچسبانند.

=الشَّرِيح-

يك پاره گوشت، هر چاق و فربه و پر گوشت.

=الشَّرِيحَة-

ج شَرَائِح: مترادف (الشَّرِيح) است.

=الشَّرِيد-

آواره، دربدر.

=الشَّرِيدَة-

ج شَرَائِد: مؤنث (الشَّرِيد) است، باقيمانده ى آن چيز.

=الشَّرِير-

ج أَشْرَار و أَشِرَّاء [شرّ]: شرور، بدكار،- ج اشِرَّة: كنار دريا.

=الشِّرِّير-

لقب (ابْليس) است،- ج شِرِّيرُون:

آنكه بسيار شرّ داشته باشد.

=الشَّرِيس-

مص، بداخلاقى و بدخوئي، بداخلاق، آنكه بسيار خلاف افكند،- (ح): شير.

=الشَّرِيسَة-

«أَرْضٌ شَرِيْسَةٌ»: زمينى كه در آن خارهاى بسيار باشد؛ «نَفْسٌ شَرِيسَةُ»: خوى و سرشتى بد.

=الشَّرِيط-

ج شُرُط: مشروط، عطردان زن، نخ يا تارهاى معدني چه روى بسته و يا باز «شَرِيطُ الكَهْرَبَاء» سيم برق؛ «شَرِيطُ التّلْغرَاف»:

سيم تلگراف، رشته اى بافته شده ى نازك،- ج اشْرِطَة و شَرَائِط: فيلم، فيلم سينما يا تلويزيون؛ «شريطٌ سِينَمائِيّ»: فيلم سينمائى.

=الشَّرِيطَة-

ج شَرَائِط: شرط؛ «على شَرِيطَةِ أن»:

بشرط اينكه، شترى كه داراى گوش شكافته باشد، نوار كه زنان موى سر خود را با آن بندند و معمولًا از ابريشم و يا پنبه ى سفيد يا رنگى به گونه ى بافته مى باشد و در زبان متداول به آن تِل گويند.

=الشَّرِيع-

دلير، كتان خوب.

=الشَّرِيعَة-

ج شَرَائِع: قانون، سُنّت، آنچه از احكام كه خداوند بر بندگان فرض نموده است، عتبه، آستانه، آبشخور.

=الشَّرِيف-

ج شُرَفَاء و أَشْرَاف: شرافتمند، بزرگوار،- عِند المُسْلِمِينَ: و در نزد مسلمانان بر آنكه از نژاد پيامبر باشد اطلاق مى شود؛ «نَقيبُ الأَشْرَافِ»: بزرگ خانواده ى سادات از نژاد پيامبر؛ «الخَطّ الشَّرِيف»: دستخط حاكم يا پادشاه كه يا خود نويسد يا فرمان نوشتن آنرا دهد.

=الشَّرِيفَة-

ج شَرَائِف و شَرِيفَات: زن باشرف و بزرگوار.

=الشَّرِيك-

ج شُركَاء و أَشْرَاك: شريك؛ «اللّهُ لَا شَرِيكَ له»: خداوند بى شريك و بى همتاست.

=الشَّرِيكَة-

ج شَرَائِك: مؤنث (الشرِيك) است.

=شَزَبَ-

- شَزْباً و شُزُوباً: خَشِن يا لاغر و خشك شد.

=شَزُبَ-

- شَزْباً و شُزُوباً: مترادف (شَزَبَ) است.

=شَزَّبَ-

تَشْزِيباً الفرسَ: اسب را لاغر كرد.

=شَزَرَ-

- شَزْراً الرجُلَ و اليهِ: از روى خشم و تندى با گوشه ى چشم به او نگاه كرد،- فُلاناً: فلانى را چشم زخم زد، از راست و

=الشزراء-

=شسع-

=الشسع-

=الشسوع-

=الششنة-

=الشص-

=شط-

=الشط-

=الشطائب-

=الشطاط-

=الشطاطة-

=شطأ-

=الشطء-

=الشطأ-

=الشطأة-

=شطب-

=الشطب-

=الشطبة-

=الشطة-

=شطح-

=شطر-

=الشطر-

=الشطرنج-

=شطشط-

=شطط-

=شطف-

چپ او را با نيزه زد،– شَزْراً الحَبْلَ:

ريسمان را تابيد.

=الشَّزْرَاء-

مؤنّث (الأَشْزر) است؛ «عينٌ شَزْرَاءُ»: چشمى كه از فرط خشم سرخ شده باشد.

=شَسَعَ-

- شَسْعاً و شُسُوعاً المنزلُ: خانه دور شد،- شَسْعاً النَّعْلَ: براى كفش بند ساخت.

=شَسِعَ-

- شَسَعاً به: او را دور كرد،- تِ النعْلُ:

بند كفش پاره شد.

=شَسَّعَ-

تَشْسِيعاً النعلَ: براى كفش بند ساخت.

=الشِّسْع-

ج أَشْسَاع: كناره ى مكان «نَزَلَ بِشِسْعٍ مِنَ الْوَادِي»: كنار دره پياده شد و فرود آمد، زمين تنگ، بند كفش، مال بسيار، مال كم.

=الشَّسُوع-

ج شُسُع: (منزلٌ شَسُوعٌ»: خانه ى دور.

=الشِّشْنَة-

نمونه ى كم از چيزى؛ «شِشْنَةُ الذَّهبِ»: نمونه بردارى از شمش طلا كه با آن ساخته هاى طلاى خود را مقايسه كنند.

=الشَّصّ-

ج شُصُوص [شصّ]: مترادف (الشِّصّ) است.

=الشِّصّ-

ج شُصُوص: آهنى است سر كج كه با آن ماهى شكار كنند و به آن (السنَّارة) گويند.

=شَطَّ-

- شَطّاً و شُطُوطاً [شطّ]: دور شد، از حق فاصله گرفت،- فُلاناً: فلانى را تبعيد كرد، به او ستم كرد،- في سلعَتِهِ: قيمت كالاى خود را بالا برد و از حد تجاوز كرد،- عليه فى قَولهِ و حُكْمهِ: در سخن و حكم خود ستم كرد،- شَطّاً و شُطُوطاً و شَطَطاً: زياده روى و افراط كرد.

=الشَّطّ-

مص،- شُطُوطُ و شُطَّان: ساحل رودخانه يا دريا، لب شط.

=الشَّطَائِب-

فرقه هاى گوناگون، سختيها.

=الشَّطَاط-

[شطّ]: دورى، بُعد، قامت و اندام زيبا.

=الشِّطَاط-

مترادف (الشطَاط) است.

=الشَّطَاطَة-

[شطّ]: مترادف (الشطَّة) است.

=شَطَأَ-

- شَطأً و شُطُوأً [شطأ]: كنار دريا راه رفت، در ساحل دريا راهپيمائى كرد.

=الشَّطْء-

ج شُطُوء: به معناى (الشَّاطِئ) است: لب رودخانه،- ج أشْطَاء: برگ كِشت، شاخه ى تازه ى نخل خرما،- مِنَ الشجرِ: آنچه كه در اطراف ريشه ى درخت رويد.

=الشَّطَأ-

ج أَشْطَاء: برگ كشت، شاخه ى تازه ى نخل،- مِنَ الشّجرِ: آنچه كه اطراف ريشه ى درخت رويد.

=الشُّطْأَة-

زكام، سرماخوردگى.

=شَطَبَ-

- شَطْباً الشي ءَ: آن چيز را بريد يا به درازا شكافت،- هُ و شَطَبَ فَوقَهُ: روى آن را خط كشيد؛ «شَطَبَ الكَاتِبُ الْعِبَارَةَ»: نويسنده روى عبارت را خط كشيد و آنرا باطل كرد،- الرجُلُ: آن مرد دور شد،- الرُّمْحُ عَن مُقْلَتِهِ:

نيزه به چشم او نخورد،- الرجُلُ: از او روى گردان شد.

=شَطَّبَ-

تَشْطِيباً هُ: آن چيز را تشريح و قطعه قطعه كرد.

=الشَّطْب-

مص،- ج شُطُوب: بلند قامت و زيبا، برگ تازه و سبز شاخه ى خرما.

=الشُّطْبَة-

ج شُطَب: مترادف (الشطْبَة) است.

=الشَّطْبَة-

خط كه بر روى كلمه ى غلط كشند،- ج شُطَب: شمشير، مِنَ النخْلِ:

برگ سبز شاخه ى خرما.

=الشِّطْبَة-

ج شُطَب: نشانه يا خط كه بر روى شمشير و مانند آن كشيده شده باشد.

=الشُّطَبَة-

ج شُطَب: مترادف (الشِّطْبَة) است.

=الشَّطَّة-

[شطّ]: «جاريةٌ شَطَّةٌ»: دختر زيبا اندام.

=الشِّطَّة-

[شطّ]: دورى.

=شَطَحَ-

- شَطْحاً الرجُلُ: دور رفت. اين واژه در زبان متداول رايج است،- عَلى الْأَرضِ:

از پشت بر روى زمين افتاد. اين واژه نيز در زبان متداول رايج است.

=شَطَرَ-

- شَطْراً الشي ءَ: آن چيز را دو نيم كرد،- بَيتَ الشعْرِ: نيمى از بيت شعر را حذف كرد،- النَّاقَةَ او الشَّاةَ: ماده شتر يا گوسفند را مقدارى دوشيد و مقدارى را رها كرد،- شَطْراً و شُطُوراً بصرُهُ: چشم خود را به گونه اى گرفت مثل اينكه به دو نفر نگاه مى كرد،- شُطُوراً و شُطُورَةً و شَطَارَةً عَنْهُم: از آنها جدا شد و دور گرديد،- شُطُوراً تِ الدارُ: خانه دور شد،- الَيهم: بسوى آنها آمد،- على اهْلِهِ: از خانواده ى خويش جدا شد و خود را از آنها دور گرفت،- شَطَارَةً: با فريب و مكر و حيله شناخته شد.

=شَطَّرَ-

تَشْطِيراً الشي ءَ: آن چيز را به دو نيم تقسيم كرد،- الشِّعْرَ: بر هر بيت شعرى بيتى اضافه كرد،- النَّاقَةَ و بِالنَّاقَةِ: دو پستان ماده شتر را دوشيد و دو پستان ديگر را رها كرد.

=الشَّطْر-

مص،- ج اشْطُر و شُطُور: نيمى از چيزى؛ «شَطْرُ بَيتِ الشِّعرِ»: نيمى از بيت شعر، پاره اى از چيزى، براى ماده شتر دو پستان در جلو دو پستان در عقب است و هر جفت آنرا شطر نامند، دورى، جهت و ناحيه؛ «شَطَرَ شَطْرَهُ»: به قصدى كه داشت رفت؛ «شَطْرَ كذا»: به سوى فلان جا؛ «حَلَبَ اشْطُرَ الدهر»: تجربه ى روزگار آموخت.

=الشِّطْرَنْج-

ج شِطْرَنْجَات: شطرنج، بازى شطرنج. اين واژه تعريب شده از فارسى است و داراى ششگونه مهره است كه عبارتند از: شاه، وزير، فيل، اسب، رخ، سرباز.

=شَطْشَطَ-

شَطْشَطَةً الشي ءُ المائعُ: آن چيز مايع روى زمين براه افتاد. اين واژه در زبان متداول رايج است،- تْ اذْيَالُ الثَوبِ: دامن جامه بر روى زمين كشيده شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَطَّطَ-

تَشْطِيطاً [شطّ]: زياده روى كرد،- المَرْكَبُ عِندَ الْبَحْرِيّة: و در اصطلاح نيروى دريائي بمعناى كشتى در كنار ساحل به زمين چسبيده شد مى باشد.

=شَطَفَ-

- شَطْفاً الرجُلُ: رفت و دور شد،- عَن الشي ءِ: از آن چيز روى گردان شد،- الثَوبَ و غَيرَهُ عِندَ العَامّة: و در زبان متداول بمعناى جامه و جز آن را شست مى باشد.

=شَطَّفَ-

تَشْطِيفاً الحطبَ: هيزم را ريز ريز

=الشطف-

=الشطفة-

=شطن-

=الشطن-

=الشطون-

=شظى-

=الشظى-

=الشظاف-

=شظف-

=الشظف-

=الشظفة-

=الشظية-

=الشظيف-

=شع-

=الشع-

=شعا-

=الشعائر-

=الشعاب-

=الشعابة-

=الشعار-

=الشعاع-

=الشعاعيات-

=الشعاعية-

=الشعانين-

=شعب-

كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّطْف-

مص، شستن بدون صابون. اين واژه در زبان متداول رايج است، شستن جامه را با آب پس از شست و شوى با صابون. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشُّطْفَة-

ج شُطَف من الشي ء: يك پاره از چيزى.

=شَطَنَ-

- شَطْناً هُ: از تصميمى كه داشت با وى مخالفت كرد، او را دور كرد، آن چيز را با طناب بست.

=الشَّطَن-

ج أَشْطَان: طناب، بند.

=الشَّطُون-

«بئرٌ شَطُونٌ»: چاه گود؛ «نِيَّةٌ شَطُونٌ»: نيت و تصميم دور و دراز؛ «رُمْحٌ شَطُونٌ»: نيزه ى بلند و كج؛ «حَرْبٌ شَطُونٌ»:

جنگ بسيار سخت.

=شَظَى-

- شَظِيّاً [شظي] السقَاءُ: مشك پر از آب شد و بلند گرديد،- المَيتُ: دو دست و پاى مرده دراز شد.

=شَظَّى-

تَشْظِيَةً [شظي] القومَ: آن قوم را پراكنده كرد،- الْفَرَسَ: استخوان زانوى اسب شكاف برداشت.

=الشَّظَى-

[شظي]: مص، استخوان نرم و باريكى است كه به زانو يا دست اسب چسبيده مى باشد، پيروان قوم، افراد غير معتمد كه داخل قوم شده باشند.

=الشَّظَاف-

تنگى و سختى.

=شَظِفَ-

- شَظَفاً العيشُ: زندگى سخت و تنگ شد،- الرجُلُ: زندگى آن مرد سخت شد،- تِ الْيَدُ: دست زبر شد،- بَيْنَهم: آن چيز ميان پوست و گوشت نفوذ كرد،- شَظَاظَةً الشجرُ: درخت سفت و سخت شد.

=شَظُفَ-

- شَظَافَةً الشجرُ: مترادف (صَلُبَ) است: سفت شد.

=الشِّظْف-

ج شِظَفَة: نان خشك، چوبى است مانند ميخ.

=الشَّظَف-

مص،- ج شِظَاف: سختى و خشكى زندگى؛ «أَقَام على شَظَفِ العَيْش»: در سختى زندگى را بسر برد، سختى و نارسائى زندگى.

=الشَّظِف-

بدخوى، جنجگوى سخت؛ «رَجُلٌ شَظِفُ الْعَيْشِ»: مردى كه در تنگناى زندگى و سختى است.

=الشَّظِفَة-

مؤنث (الشَّظِف) است؛ «ارْضٌ شَظِفَةٌ»: زمين خشك و غير قابل كشت.

=شَظِيَ-

- شَظىً [شظي]: شكافته شد،- الْقَومُ: آن قوم پراكنده شدند.

=الشَّظِيَّة-

ج شَظَايَا و شَظِيّ (ع ا): استخوان ساق پا، شكاف چوب يا استخوان و مانند آنها، كمان.

=الشَّظِيف-

من الشجر: درخت سفت و سخت.

=شَعَّ-

- شَعّاً و شَعَاعاً [شعّ] الماءُ: آب پراكنده و پخش شد،- الْمَاءَ: آب را پراكنده كرد.

=الشُّعّ-

[شعّ]: خانه ى عنكبوت؛ «شُعُّ الشّمسِ»: شعاع خورشيد.

=الشَّعّ-

[شعّ] من كلّ شي ء: پراكنده؛ «شَعُّ السُّنْبُلِ»: شعاع خوشه.

=شَعَا-

- شَعْواً [شعو] الشعَرُ: موى كنده شد.

=الشَّعَائِر-

جمع (الشَّعِيرَة) است؛ «الشعَائِرُ الدِّينِيَّةُ»: شعاير مذهبى، مظاهر عبادت و نيايش.

=الشَّعَّاب-

چينى بندزن.

=الشِّعَابَة-

چينى بندزني.

=الشَّعَار-

لباس زير، عرقگير، جاى پر از درخت، درخت درهم پيچيده در زمين نرم كه مردم خود را از گرما و سرما در پناه آن حفظ كنند، مطلق درخت؛ «شَعَارُ الحَجِّ»:

مناسك حج.

=الشِّعَار-

ج أَشْعِرَة و شُعُر: لباس زير، جُل اسب كه روى اسب را با آن بپوشانند، درخت درهم پيچيده و انبوه، تندره، نداى ويژه براى جنگ كه به آن (سِرُّ اللّيلِ) گويند، نشان و علامت در جنگ يا سفر، عبارتى كه بر انديشه يا مبدأى دلالت كند؛ «شِعَارُ الحَجّ»: علامات و مناسك حج؛ «شِعَارُ الْمَملَكَةِ»: آرم يا نشان كشور.

=الشَّعَّار-

ج شَعَّارون: بافنده ى پارچه كه از موى يا كرك باشد.

=الشُّعَاع-

ج أَشِعَّة و شُعُع و شِعَاع [شعّ]: روشنائى خورشيد،- (ه): شعاع خورشيد؛ «شُعَاعُ الدائِرة» (ه): نيم قطر دايره است؛ «الشُّعَاع المحرقيّ في قطعٍ مَخْرُوطيّ» (ه): خط مستقيم ميان محرق و نقطه ى قطع است؛ «شُعَاعَان مُتَسَايِران» (ه): دو شعاع موازى كه در يك جهت و يك طول باشند؛ «شُعَاعُ السنْبُل»:

خار يا داسه ى خشك شده ى خوشه؛ «أَشِعَّة س اورُنْتَجِن» (ف): اشعه ى ايكس يا مجهول كه از درون اجسام مى گذرد و در موارد صنعتى و پزشكى از آن استفاده مى شود؛ «أَشِعَّةُ مَا قَبل الْأَحْمَر» (ف): اشعه ى زير سرخ كه در نور سفيد موجود است و ديدنى نيست و پُر گرما است؛ «اشِعَة ما بَعْدَ البَنَفْسَجِيّ» (ف): اين شعاع نيز در نور سفيد موجود است و ديدنى نيست و آنرا اشعه ى ماوراى بنفش نامند كه در عكاسى و فتوگرافى از آن استفاده مى شود؛ «الأَشِعَّةُ المَهْبِطيَّة» (ف): اشعه ى برقى است كه در لوله ى گاز متصل به برق مى باشد.

=الشَّعَاع-

[شعّ]: مص، پراكندگى و انتشار خون و مانند آن، هر چيز پراكنده؛ «ضَرَبْتُ بِالْعَصَا على الْحَائِطِ فَتَطَايَرَتْ شَعَاعاً»: با عصا بر ديوار كوبيدم و از آن ريزه ها پريد، سايه ى سبك؛ «شَعَاعُ السنْبُل»: خار يا داسه ى خشك شده خوشه؛ «شَعَاعُ اللّبن»: افزايش آب در شير.

=الشِّعَاع-

ج أَشِعَّة [شعّ]: ابزارى است براى فرستادن شعاع؛ «شِعَاعُ السنْبل»: مترادف (شَعَاعُهُ) است.

=الشُّعَاعِيَّات-

[شعّ] (ح): حشراتى است آبي ريز كه با چشم ديده نمى شوند و در درياهاى گود زندگى مى كنند.

=الشُّعَاعِيَّة-

[شعّ]: قوس دايره كه مساوى با شعاع آن باشد.

=الشَّعَانين-

«أَحَدُ الشّعَانِين»: روز يكشنبه اى كه قبل از عيد فصح باشد.

=شَعَبَ-

- شَعْباً الشي ءَ: آن چيز را شكافت،

=الشعب-

=الشعباء-

=شعبان-

=الشعبة-

=شعبذ-

=الشعبية-

=شعث-

=الشعث-

=شعر-

=الشعر-

=الشعرى-

=الشعراء-

=الشعراني-

=الشعرة-

=الشعرور-

=الشعرورة-

=الشعرية-

=الشعشاع-

=شعشع-

پراكنده كرد، جمع آورى كرد، آنرا تباه كرد، آن را نيكو ساخت،- الشي ءُ: آن چيز آشكار شد،- فلاناً: فلانى را بازداشت،- اللّجامُ الفَرَسَ: لگام اسب را از سوئي كه قصد كرده بود بازداشت،- الْقَومُ: آن قوم پراكنده شدند،- الرجُلُ: آن مرد مُرد،- تْهُ المنيَّةُ:

مرگ او را فرا گرفت،- الى الْقَوم: به سوى آن قوم گرايش كرد و از دوستان خود بريد.

=الشَّعْب-

مص،- ج شُعُوب: نسل يا نژادى از مردم، ايل بزرگ، دورى، دور، شكاف؛ «الْتَأَمَ شَعْبُهُم»: پس از پراكندگى دور هم جمع شدند، محل پيوند استخوانهاى سر، مانند؛ «هُما شَعْبَانِ»: آن دو همسانند و مانند يكديگرند.

=الشِّعْب-

ج شِعَاب: راه در كوهستان، آبراهه در زير زمين، شكاف ميان دو كوه، ناحيه، كوى بزرگ.

=الشُّعَب-

جمع (الشعَب) و (الشعْبَة) است؛ «شُعَبُ اليدِ»: انگشتان؛ «شُعَبُ الجِسْم»: دو دست و دو پاى؛ «شُعَبُ الفَرَسِ»: آنچه از اندام اسب كه بلند باشد مانند سر و سر شانه ى آن؛ «شُعَبُ السفُّود»: دندانه هاى سيخ كباب كه گوشت در آنها فرو رود؛ «شُعَبُ الدهرِ»: اوضاع و احوال روزگار.

=الشَّعْبَاء-

مؤنّث (الأَشْعَب) است.

=شَعْبَانُ-

ج شَعَابِين و شَعْبَانَات: ماه هشتم از سال هجرى قمرى است كه ميان دو ماه رجب و رمضان قرار دارد تعداد ايام اين ماه معمولا ٢٩ روز است. اين واژه غير منصرف است.

=الشُّعْبَة-

ج شُعَب و شِعَاب: فرورفتگى و شكاف در كوه، شاخه ى درخت، گروهى از چيزى، فراق، فاصله ى ميان دو شاخ يا دو شاخه، آبراهه، جويهاى بزرگ روان در دره؛ «الشعْبَةُ الثَّانِية»: دفترى است ويژه ى ستاد ارتش كه اطلاعات از دشمن را كسب مى كند؛ «شُعْبَتَا الرَّحْلِ»: جلو و عقب پالان.

=شَعْبَذَ-

شَعْبَذَةً: مترادف (شَعْوَذَ) است: افسونگرى و چشم بندى كرد.

=الشَّعْبِيَّة-

نفوذ و برخوردارى شخص از معروفيت و سرشناسى و احترام ملت.

=شَعِثَ-

- شَعَثاً و شُعُوثَةً الشعَرُ: موى سر تيره رنگ و چرك شد شَعَثاً الأَمْرُ: آن امر پخش و پراكنده شد.

=شَعَّثَ-

تَشْعِيثاً الشي ءَ: آن چيز را پراكنده كرد،- الشَّاعِرُ: شاعر در شعر خود آشفتگى آورد،- هُ بِخَير: او را به كار خير برانگيخت.

=الشَّعْث-

پخش شدن و پراكندگى امرى.

=الشَّعَث-

مترادف (الشعْث) است؛ «لَمَّ اللّهُ شَعَثَهُمْ»: خداوند امور آنها را جمع كرد.

=شَعَرَ-

- شِعْراً و شَعْراً و شَعْرَى و شُعْرَى و شِعْرَى و شعْرَةً بتثليث الشين و شُعُوراً و شُعُورَةً و مَشْعُوراً و مَشْعُورَةً و مَشْعُوراءَ بهِ: آن چيز را دانست يا به آن احساس كرد،- لَهُ: آن چيز را دريافت،- شِعْراً و شَعْراً الرَّجُلُ: آن مرد شعر گفت،- لِفُلانٍ: براى او شعر گفت،- هُ: در گفتن شعر بر او برترى يافت،- الثوبَ: جامه را با موى آسترى كرد.

=شَعِرَ-

- شَعَراً: موى او بلند شد.

=شَعُرَ-

- شِعْراً و شَعْراً و شَعْرَى و شُعْرَى و شِعْرَى و شعْرَةً بتثليث الشين و شُعُوراً و شُعُورةً و مَشْعُوراً و مَشْعُورَةً و مَشْعُوراءَ بهِ: به آن چيز پى برد يا به آن احساس كرد،- لهُ: آن چيز را با فراست دريافت.

=شَعَّرَ-

تَشْعِيراً الثوب و نحوه: جامه را با موى آسترى كرد.

=الشَّعْر-

ج أَشْعَار و شِعَار و شُعُور: موى بدن يا موى سر.

=الشِّعْر-

مص،- ج اشْعَار: شعر كه داراى وزن و قافيه باشد؛ «اعْذَبُ الشِّعْرِ اكْذَبُهُ»:

شيرين ترين شعر دروغترين آنست، علم و دانش؛ «ليت شِعْرِي فُلاناً او عن فُلانٍ او لِفُلانٍ مَا صَنَعَ»: اى كاش احساس مى كردم يعنى مى دانستم كه فلانى چه كرده است. در اينجا (شِعْري) اسم (ليتَ) است و خبر آن مضمَرى است كه تقدير آن (وَاقِعٌ) است.

=الشَّعَر-

(مو): موى كه بر كمان بندند و با آن بر وترهاى كمان نوازند،- ج اشْعَار و شِعَار و شُعُور: موى.

=الشَّعِر-

آنكه پُر موى يا درازموى باشد.

=الشِّعْرَى-

(فك): نام ستاره ايست در فلك جوزا كه در گرماى تابستان طلوع كند.

=الشَّعْرَاء-

ج شُعْر: مؤنث (الأَشْعَر) است، ازدحام مردم بر سر چيزى، پوستين،- (ح):

نام مگسى است كه معمولًا بر روى ستوران نشيند،- (ن): نام گياهى است از تيره ى حمض،- (ن): نام گونه اى هُلو است،- مِن الدَّواهِي: بلاى سخت؛ «ارضٌ شَعْرَاءُ»: زمين پر از درخت؛ «رِمالٌ شَعْرَاءُ»: ريگزارى كه در آن گياه خيز ران و مانند آن رويد.

=الشِّعْراء-

محل روييدن موى در زير شكم.

=الشَّعْرَانيّ-

مترادف (الشعِر) است. آنكه داراى موى بلند و يا پُر موى باشد.

=الشَّعْرَة-

ج شَعَرَات: واحد (الشَّعْر) است؛ «شَعْرَةُ المُوسَى وَ نَحوِهِ»: لبه ى تيغ كه با آن برند يا تراشند. اين تعبير در زبان متداول رايج است؛ «لم يَحِدْ عن ذلِكَ قَيْدَ شَعْرَةٍ»: به اندازه يك موى نيست.

=الشِّعْرَة-

يك موى، جاى روييدن موى زير ناف.

=الشَّعَرَة-

ج شَعَرَات: واحد (الشعَر) است موى كه از مسام بدن روييده مى شود.

=الشُّعْرُور-

ج شَعَارير: شاعرى كه در گفتن شعر ناتوان باشد،- (ن): خيار ريز و كوچك.

=الشُّعْرُورة-

(ن): واحد (الشُّعْرُور) است.

=الشَّعْرِيَّة-

ج شَعْرِيَّات: پرده ى حصيرى كه در جلوى پنجره و روزنه قرار دهند، كركره. نام ديگر آن (المُشَرَّبِيَّة) است.

=الشَّعْشَاع-

[شعشع]: مترادف (الشُّعْشُع) است.

=شَعْشَعَ-

شَعْشَعَةً [شعشع] تِ الشمسُ: نور خورشيد پخش و منتشر شد،- الضَّوءُ: نور گسترده شد،- الشي ءَ: آن چيز را درهم آميخت،- الشرابَ: شراب را با آب آميخت،- عليهم الخَيْلَ: اسبان را بسيج كرد و بر آنها حمله برد.

=الشعشع-

=الشعشعان-

=الشعشعاني-

=الشعشوع-

=شعف-

=الشعف-

=الشعفاء-

=شعل-

=الشعلة-

=الشعواء-

=الشعوبي-

=الشعوبية-

=شعوذ-

=الشعوذة-

=الشعور-

=شعي-

=الشعير-

=الشعيرة-

=الشعيري-

=الشعيرية-

=الشعيل-

=الشعيلة-

=الشغاب-

=الشغاف-

=الشغال-

=شغب-

=الشغب-

=شغر-

=الشغربية-

=شغف-

=الشغف-

=شغل-

=الشغل-

=الشغلة-

=الشغوب-

=شف-

=الشُّعْشُع-

[شعشع]: بلند، سبك، هوشمند.

=الشَّعْشَع-

مترادف (الشعْشُع) است،- من الظِّلِّ: سايه ى كم و سبك.

=الشَّعْشَعَان-

مترادف (الشعْشُع) است.

=الشَّعْشَعَانيّ-

مترادف (الشعْشُع) است.

=الشَّعْشُوع-

شاخه ى تازه و نرم گياه بنه كه سرخ رنگ و خوشطعم است.

=شَعَفَ-

- شَعْفاً هُ الحُبُّ: عشق دل او را ناآرام كرد، دل او را گرفت،- هُ بالقَطَرانِ: بر او قطران ماليد،- الشّي ءُ الشّي ءَ: آن چيز بر روى چيز ديگر نشست.

=شَعِفَ-

- شَعَفاً بفلانٍ و بحُبِّ فلانٍ: عشق به فلانى وى را شيفته كرد،- تِ النَّاقةُ: ماده شتر به بيمارى شَعَف يا ريختن موى چشم دچار كرد.

=الشَّعَف-

مص، بالاى كوهان، بيمارى ريزش موهاى چشم شتر.

=الشَّعْفَاء-

«ناقةٌ شَعْفَاء»: ماده شترى كه به بيمارى شَعَف دچار شده است.

=شَعَلَ-

- شَعْلًا النارَ: آتش را برافروخت،- الأَمْرَ: در آن كار دقت كرد.

=شَعَّلَ-

تَشْعِيلًا النارَ: آتش را برافروخت.

=الشُّعْلَة-

ج شُعَل: شعله ى آتش، آنچه كه با آن آتش افروزند.

=الشَّعْوَاء-

[شعو]: «غارةٌ شَعْوَاء»: حمله ى پراكنده و نامنظم؛ «شَجَرَةٌ شَعْواء»: درختى كه شاخه هاى آن پراكنده و پر پيچ و خم باشد.

=الشُّعُوبِيّ-

واحد (الشَّعُوبِيّة) است.

=الشُّعُوبِيَّة-

تيره اى از مردم كه عرب را تحقير مى كنند و آنها را بر ساير ملل ترجيح نمى دهند.

=شَعْوَذَ-

شَعْوَذَةً [شعود]: ورد و افسون كرد.

=الشَّعْوَذَة-

تردستى و كارهاى ساحرى و چشم بندان و جز آنها.

=الشُّعُور-

مص؛ «على غَير شُعُورٍ مِنْه»: بدون اينكه احساس داشته باشد؛ «فَاقِدُ الشُّعُورِ»:

بى شعور؛ «عَديمُ الشعُور»: آنكه احساساتي ندارد.

=شَعِيَ-

- شَعاً [شعو] تِ الغارةُ: حمله و يورش پراكنده شد.

=الشَّعِير-

(ن): جو، كه مركز اصلى آن قاره ى آسياست و در تمام كشورهاى معتدل كشت مى شود و آذوقه ى ستوران است. از جو آرد مى سازند ولى آرد آن مرغوب نيست و نيز از جو (بيرة) يا آب جو مى سازند كه به آن (الجِعَة) گويند.

=الشَّعِيرَة-

(ن): واحد (الشعِير) است،- (طب): ورمى است كه در گوشه ى پلك چشم به شكل جو درمىيد، مساحت شش دانه موى استر است،- ج شَعَائِر: واحد شعاير حج است بمعناى اعمال و مناسك حج، علامت و نشان.

=الشَّعِيريّ-

نسبت به (الشَّعِير) است، فروشنده ى جو.

=الشُّعَيْرِيَّة-

خميرى است بشكل دانه هاى جو كه آنرا خشك كنند و در طبخ غذا بگونه ى ماكارونى از آن استفاده كنند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّعِيرِيَّة-

مترادف (الشعَيريَّة) است.

=الشَّعِيل-

شعله ور، حبابهاى هوا در نزديك بشكل ستاره.

=الشَّعِيلَة-

ج شُعُل: آتش فتيله، آتش برافروخته.

=الشَّغَّاب-

آنكه در ميان قوم شر برانگيزد.

=الشُّغَاف-

(طب): درد پرده ى دل كه معمولًا در سمت راست مى باشد.

=الشَّغَاف-

ج شُغُف و أَشْغِفَة: غلاف دل، پرده ى دل، دانه ى قلب،- (طِبّ): مترادف (الشُّغَاف) است.

=الشَّغَّال-

پُركار، آنكه بسيار كار كند.

=شَغَبَ-

- شَغْباً و شَغَباً القومَ و بهم و عليهم: در ميان قوم فتنه برپا كرد،- شَغْباً عن الطَّريق: از راه كج شد و به سوى ديگرى رفت.

=شَغِبَ-

- شَغْباً و شَغَباً القوم و بهم و عليهم: در ميان آن قوم فتنه و شر برپا كرد.

=الشَّغْب-

مص، مترادف (الشَّغَب) است.

=الشَّغَب-

مص، سر و صدا و فرياد راه انداختن كه به سوى شر كشيده شود.

=الشَّغِب-

آنكه فتنه انگيز و شرور و تفرقه افكن باشد.

=الشَّغَبَ-

مترادف (الشغِب) است.

=شَغَرَ-

- شُغُوراً الرجُلُ: آن مرد دور شد،- النَّاسُ: مردم پراكنده شدند،- المَكَانُ: آن جاى خالى شد،- تِ الأَرضُ: كسى روى زمين نماند تا از آن حمايت كند،- السّعرُ:

نرخ يا بها كم شد،- شُغُوراً و شَغَراً و شِغَاراً هُ عن بَلَدِه: او را از شهر خود بيرون كرد.

=الشَّغْرَبِيَّة-

اين واژه به معناى آنست كه كشتى گير پاى خود را در پاى حريف پيچاند و او را بر زمين افكند.

=شَغَفَ-

- شَغْفاً هُ: به پرده ى دل او زد،- فُؤادَهُ: دل او را فرا گرفت.

=شَغِفَ-

- شَغَفاً حَبُّهُ: عشق او به پرده ى دل او آويخت.

=شُغِفَ-

بهِ: به عشق او دل بست.

=الشَّغْف-

مص، پرده ى دل.

=الشَّغَف-

مص، نهايت مرحله ى عشق؛ «شَغَفُ الْقَلْبِ»: پرده ى دل.

=شَغَلَ-

- شَغْلًا و شُغْلًا هُ بكذا: به چيزى او را مشغول كرد،- هُ عَنهُ: او را از آن باز داشت.

=شُغِلَ-

عنه بكذا: به آن چيز مشغول و سرگرم شد.

=شَغَّلَ-

تَشْغِيلًا هُ: مبالغه ى (شَغَلَهُ) است، او را نزد خود به كار گمارد، او را به خدمت درآورد.

=الشُّغْل-

كار. اين واژه ضدّ (الخَلَاء) است،- ج اشغَال و شُغُول: كار، اشتغال، ضد (الفَرَاغ) است؛ «الشغْل اليَدَوِيّ»: كاردستى.

=الشُّغُل-

ج أَشْغَال و شُغُول: كار، ضد (الفَرَاغ) است.

=الشَّغَل-

ج أَشْغَال و شُغُول: مترادف (الشغُل) است.

=الشَّغْلَة-

ج شَغْل: مصدر مرّه است، خرمنگاه، خرمن.

=الشَّغُوب-

آنكه فتنه برانگيزد و شر بپا كند.

=شَفَّ-

- شَفّاً و شُفُوفاً الماءَ: همه ى آب را

=الشف-

=شفا-

=شفى-

=الشفا-

=الشفاء-

=الشفاعة-

=الشفاف-

=الشفافة-

=الشفان-

=الشفاهي-

=الشفة-

=شفتر-

=الشفترة-

=الشفر-

=الشفرة-

=شفشف-

=الشفشق-

=شفع-

=الشفع-

=الشفعة-

=شفق-

=الشفق-

=الشفقة-

=شفه-

=الشفهي-

=الشفهية-

=الشفوق-

=الشفوي-

نوشيد،- هُ المرضُ او الْهَمُّ: بيمارى يا اندوه او را ناتوان كرد،– شُفُوفاً و شَفِيفاً و شَفَفاً الشَّي ءُ:

آن چيز شَفّاف و روشن شد،- شُفُوفاً الجِسْمُ:

جسم از ناتوانى لاغر شد،- شَفّاً الشَّي ءُ: آن چيز افزوده شد؛ «شَفَفْتَ عَليهِ»: بر آن چيز افزودم، كم شد، تكان خورد،- لهُ الأَمرُ: آن چيز ثابت شد و دوام يافت،- شَفّاً و شُفُوفاً و شَفِيفاً و شَفَفاً عنهُ الثَوبُ: جامه كوتاه شد،- شَفِفاً فَمُ فُلانٍ: به درد دندان و لثه بر اثر سرما دچار شد.

=الشَّفّ-

ج شُفُوف: جامه، جامه ى نازك؛ «ثَوبٌ شَفٌّ»: پيراهنى نازك، برترى و فضيلت، كمبود، سود، جوش كه بيرون زند و بوى بد دهد.

=الشِّفّ-

ج شُفُوف: چيزى كم، مترادف (الشفّ) است.

=شَفَا-

- شَفْواً [شفو] الهلالُ: هلال درآمد،- الشّخصُ: آن شخص ظاهر شد،- تِ الشمسُ:

خورشيد نزديك به غروب شد.

=شَفَى-

- شِفَاءً [شفي] اللّهُ فلاناً من مرضهِ:

خداوند فلانى را از بيمارى كه دارد بهبود دهد،- فُلاناً: براى فلانى بهبودى خواست،- تِ الشمسُ: خورشيد نزديك به غروب شد،- شَفىً الهِلَالُ: ماه نو غروب كرد.

=الشَّفَا-

[شفو]: بازمانده ى ماه نو قبل از غروب،- مثناى اين واژه شَفَوانِ و جمع آن اشْفَاء است، كناره و لبه ى هر چيزى.

=الشِّفَاء-

[شفي]: مص؛ «قَابِلٌ لِلشِّفاءِ»: قابل بهبودى است،- ج أَشْفِيَة و جج أَشَافٍ: دارو كه باعث بهبودى است.

=الشَّفَاعَة-

وساطت، شفاعت.

=الشَّفَّاف-

[شفّ]: آنچه كه نازك و شفاف باشد.

=الشُّفَافَة-

[شفّ]: باقيمانده ى آب در ظرف؛ «شُفَافَةُ النَّهارِ»: بقيه ى روز.

=الشَّفَّان-

[شفّ]: هواى سرد و بارانى.

=الشُّفَاهِيّ-

[شفه]: مرد دهان بزرگ.

=الشِّفَاهِيّ-

[شفه]: آنچه كه با گفتن انجام پذيرد نه با نوشتن.

=الشَّفَة-

ج شِفَاه و شَفَوَات [شفه] من الإنسان: لب؛ «ما كَلَّمَهُ بِبِنتِ شَفَةٍ»: با او حتى يك كلمه سخن نگفت؛ «شَفَةُ الشي ءِ»: مانند دلو كنار و برآمدگى آن؛ «لهُ فى النّاسِ شَفَةُ حَسَنَةٌ»: در ميان مردم نامى نيك دارد.

=الشِّفَة-

من الإنسان: مترادف (الشفَة) است.

=شَفْتَرَ-

شَفْتَرَةً [شفتر]: لبهاى خود را از روى خشم يا ناراحتى كلفت كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّفْتَرة-

درشت كردن لبها به خارج از دهان بعلت خشم يا ناراحتى. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشُّفْر-

ج أَشْفَار: كناره ى هر چيزى،- مِن الْوَادِي: بالاى دره،- (ع ا): ريشه ى روئيدن موى ابرو.

=الشَّفَر-

ج أَشْفَار: مترادف (الشفْر) است.

=الشَّفْرَة-

ج شَفْر و شِفَار و شَفَرات: كارد يا تيغ درشت و پهن، لبه ى شمشير، لبه ى تيغ يا پيكان، تيغ صورت تراشى، گزن كفشدوز.

=شَفْشَفَ-

شَفْشَفَةً [شفشف] بهِ: به آن چيز آميخته شد.

=الشَّفْشَق-

دلو چوبي كوچك با دسته ى چوبي.

=شَفَعَ-

- شَفَاعَةً لفلانٍ أو فيه إلى زيدٍ: براى فلانى از زيد خواست تا به وى يارى كند،- لِفُلانٍ في الْمَطْلب: براى رسيدن فلانى به خواسته اش كوشيد،- شَفْعاً جَارَهُ: همسايه ى خود را در خريدن ملك بر ديگران مقدم داشت،- تِ الناقَةُ: ماده شتر با داشتن بچه آبستن شد،- الشي ءَ: آن چيز را با مثل خود جفت كرد؛ «كان وَتْراً فَشَفَعَهُ بِآخَر»: آن چيز فرد بود و با مثل و مانندش جفت كرد.

=شُفِعَ-

لي الأشخاص: بعلت ضعف بينائى اشخاص را جاى يكنفر دو نفر مى بينم.

=شَفَّعَ-

تَشْفِيعاً هُ في فلانٍ: شفاعت آن مرد را پذيرفت،- الشيْ ءَ: آن چيز را جفت كرد.

=الشَّفْع-

مص،- ج اشْفَاع و شِفَاع: عدد جفت يا زوج.

=الشُّفْعَة-

ج شُفَع عند الفقهاء: در اصطلاح فقيهان عبارت از حق تقدم همسايه است در تملك ملك بر ساير خريداران به طور اجبار و با شرايط خاص. شُفعه.

=شَفِقَ-

- شَفَقاً عليهِ: در صلاح و مصلحت او كوشيد،- على الشَّيْ ءِ: به آن چيز بخل ورزيد و آزمند شد،- مِن الْأَمْرِ: از آن چيز ترسيد و بر آن دلسوزى كرد.

=شَفَّقَ-

تَشْفِيقاً هُ: او را وادار به مهربانى كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را كم كرد،- الثَوبَ:

پارچه را بد بافت.

=الشفَق-

سرخى نور خورشيد بهنگام غروب،- ج اشْفَاق: مهربانى، ترس، روز، ناحيه، هر چيزى پست؛ «ثَوبٌ شَفَقٌ»: پارچه ى بد بافت.

=الشَّفق-

مترادف (الشفُوق) است به معناى مهربان.

=الشَّفَقَة-

مهربانى و انعطاف، رحمت، ترس از بدى، دلسوزى؛ «اخَذَتْنِي مِنه شَفَقَةٌ»: بر او دلسوزى كردم.

=شَفَهَ-

- شَفهاً فلاناً: بر لب فلانى زد، در سؤال و خواهش از او چندان اصرار ورزيد تا هر چه كه داشت از او گرفت،- الإنَاءَ:

آن مقدار از آب را كه در ظرف بود نوشيد،- هُ عَنْ الْأَمْرِ: او را از آن كار منصرف كرد.

=شُفِهَ-

زيدٌ: سؤال كنندگان از زيد بسيار شدند،- الطَّعَامُ: خورندگان آن غذا بسيار شدند.

=الشَّفَهِيّ-

[شفه]: نسبت به (الشَّفَة) است، دستور شفاهي نه كتبى؛ «امْتحانٌ شَفَهِيٌّ»:

امتحان شفاهي؛ «شَفَهِيّاً»: بطور شفاهي.

=الشَّفَهِيَّة-

مؤنّث (الشَّفَهِيّ) است؛ «الحُرُوف الشَّفَهِيَّة»: حروفى است كه مخرج آن از دو لب باشد و عبارتند از (ب، ف، ميم).

=الشَّفُوق-

با محبت و مهربانى، نصيحت كننده و دلسوز.

=الشَّفَوِيّ-

[شفه]: نسبت به (الشفَة) است.

=شَفِيَ-

- شَفىً [شفي] الهلالُ: هلال يا ماه نو غروب كرد.

=شُفِيَ-

[شفي] المريضُ: بيمار بهبودى

=الشفي-

=الشفير-

=الشفيع-

=الشفيف-

=الشفيق-

=الشفيهة-

=شق-

=الشق-

=شقا-

=الشقا-

=الشقاء-

=الشقار-

=الشقارى-

=الشقبان-

=الشقة-

=الشقح-

=شقر-

=الشقراء-

=الشقراق-

=الشقران-

=الشقرة-

=الشقرق-

=شقشق-

=الشقشقة-

=شقع-

=الشقف-

=الشقفة-

=شقق-

=شقل-

=الشقلة-

=شقي-

=الشقي-

يافت.

=الشَّفِيّ-

[شفه]: نسبت به (الشَّفَة) است.

=الشَّفِير-

محل روييدن موى پلك چشم، ناحيه و كرانه ى هر چيزى،- مِن الْوَادِي:

ناحيه ى بالاى دره.

=الشَّفِيع-

من العدد: عدد زوج،- ج شُفَعَاء:

شفاعت كننده، واسطه، صاحب شفعه در ملك.

=الشَّفِيف-

[شفّ]: به معناى (الشفّاف) است؛ «ثَوبٌ شَفِيفٌ»: جامه اى نازك و بدن نما،- ج شِفَاف: باد سرد، سختى سرما، سختى گرماى خورشيد،- على فلانٍ: آنكه بر فلانى مهربان باشد.

=الشَّفِيق-

مترادف (الشَّفُوق) به معناى مهربان است.

=الشفَيْهَة-

[شفه]: اسم مصغر (الشَّفَة) است.

=شَقَّ-

- شَقّاً الشي ءَ: آن چيز را شكافت و پراكنده كرد،- الأَرْضَ بِالسِّكَّةِ: زمين را شخم زد،- شَارعاً اوْ طَريقاً: خيابان يا راهى باز كرد،- الصبحُ: صبح دميد و بامداد شد،- الفَرَسُ: اسب در راه رفتن به سويى گرايش كرد،- على المَريضِ: بيمار را از دست داد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- عَصَا الطَّاعَةِ: نافرمان شد؛ «لا يُشَقُّ غُبارُه»: بى همتاست، بر او نتوان برترى يافت،- شَقّاً و شُقُوقاً النَّبْتُ: گياه از زمين روييد،- نَابُ الْبَعِيرِ: دندان شتر درآمد،- شَقّاً و مَشَقَّةً الْبَرقُ: برق به درازا ميان آسمان پديدار شد،- الأَمْرُ: آن كار سخت شد،- الأَمرُ على فُلانٍ: آن كار بر فلانى سخت شد و او را به زحمت انداخت.

=الشَّقّ-

مص،- ج شُقُوق: شكاف، ترك، جاى ترك خورده، بامداد، نيمى از هر چيزى، مشقت، سختى.

=الشِّقّ-

نيمى از بدن انسان، نيمى از هر چيزى، ناحيه، اسم است بر آنچه كه بدان نگاه كنى، مشقت؛ «بِشِقِّ النَّفْسِ»: با تحمل سختى.

=شَقَا-

- شَقْواً [شقو] اللّهُ فلاناً: خداوند او را به سختى و بدبختى افكند.

=الشَّقَا-

[شقو]: مص، مترادف (الشَّقَاء) است.

=الشَّقَاء-

[شقو]: مص، شقاوت. اين واژه متناقض (السَّعَادَة) است، سختى، بدبختى.

=الشُّقَّار-

(ن): گياهى است از رسته ى (شَقِيقِيّات)، بسيار زيبا و رنگارنگ، لاله.

اين گياه در منطقه اى مديترانه بسيار مى رويد و معمولًا در پايان زمستان شكوفه مى دهد.

=الشُّقَّارَى-

(ن): مترادف (الشقَّار) است.

=شَقَأَ-

- شَقْأً و شُقُوءاً [شقأ] النابُ: دندان پيشين درآمد،- رَأْسَهُ: سر او را شكافت،- فلاناً:

بر فرق سر فلانى زد،- شَعْرَ الرأسِ: روى موهاى سر خود را با شانه فرق درست كرد و آراست.

=الشَّقَبَان-

ج شَقَابِين: دامن عبا كه آنرا تا زنند و در آن كاه و گياه جمع آورى كنند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشُّقَّة-

ج شِقَق [شقّ]: مسافتى كه در آن راه پيمايند، فاصله و دورى ناحيه كه مقصد مسافر است، سفر دور و دراز، سختى، راهى كه در آن راهپيما قطع كند.

=الشِّقَّة-

ج شُقَق [شقّ]: مترادف (الشُّقَّة) است،- ج شِقَق و شِقَاق: شكاف جامه و مانند آن بدرازا، پاره ى شكافته شده، نيمى از چيز شكافته شده، آپارتمان دو يا سه اطاقه در يك طبقه.

=الشَّقِح-

«رَجُلٌ شَقِحٌ»: مرد جسور و متهور و نترس در سخن. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَقِرَ-

- شَقَراً و شُقْرَةً: در آن رنگ سرخى آميخته به سفيدى بود.

=شَقُرَ-

- شَقَراً و شُقْرَة: مترادف (شَقِرَ) است.

=الشَّقْرَاء-

مؤنث (الأَشْقَر) است.

=الشَّقِرَّاق-

(ح): پرنده ى كوچكى است به رنگ سبز و سرخ و سفيد.

=الشِّقِرَّاق-

(ح): مترادف (الشَّقِرَّاق) است.

=الشَّقِرَان-

أو عفنُ الحبوب (ز): آفتى است كه در گياهان بويژه در دانه ها به گونه ى قارچهاى ميكروسكپى پديد مىيد.

=الشُّقْرَة-

رنگى است ميان سرخى و زردى.

=الشُّقُرُّق-

(ح): مترادف (الشَّقِرَّاق) است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=شَقْشَقَ-

شَقْشَقَةً [شقشق]: شتر بانگ زد،- الطَّيرُ: پرنده آواز داد،- تِ الغَاسِلَةُ الثّيَابَ او الْإنَاءَ: آن زن جامه ها و ظرفها را با آب شست تا اثر صابون را بزدايد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّقْشَقَة-

«شَقْشَقَةُ اللسانِ»: سخنان بيهوده و بى فايده گفتن كه بدون تأمل از دهان خارج شود.

=الشِّقْشِقَة-

ج شَقَاشِق: چيزى است مانند شش كه شتر به هنگام هيجان از دهان بيرون افكند. و به مرد فصيح گويند:

«هَدَرَتْ شِقْشِقَتُهُ»: با فصاحت سخن گفت؛ «فلانٌ شِقْشِقَةُ قَومِهِ»: فلانى بزرگ و فصيح قوم خود مى باشد.

=شَقَعَ-

- شَقْعاً الحطبَ: هيزم را بر روى هم چيد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَقَّعَ-

تَشْقِيعاً له: به او ناسزا گفت و دشنام داد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّقَف-

سفال، پاره هاى سفال.

=الشَّقْفَة-

يك پاره از هر چيزى. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّقَفَة-

واحد (الشَّقَف) است.

=شَقَّقَ-

تَشْقِيقاً [شقّ] الحطبَ: هيزم را شكافت و شكست،- الْكَلَامَ: سخن را با بهترين وجه بيان كرد.

=شَقَلَ-

- شَقْلًا الدراهِمَ: درهمها را وزن كرد،- المَكَانَ (ب): بلندى و پستى آن مكان را اندازه گيرى و آزمايش كرد،- هُ: آن چيز را بالا برد. اين واژه سريانى است.

=الشَّقْلَة-

اسم است از (شَقَلَ الْمَكَانَ).

=شَقِيَ-

- شَقاً و شَقَاءً و شَقَاوَةً و شِقَاوَةً و شَقْوَةً و شِقْوَةً: بدبخت و شقي شد. اين واژه ضدّ (سَعُدَ) است.

=الشَّقِيّ-

ج أشْقِيَاء [شقي]: گمراه، شقي.

=الشقيف-

=الشقيفات-

=الشقيق-

=الشك-

=شكا-

=الشقيقة-

=شك-

=شكى-

=الشكاء-

=الشكاة-

=الشكارة-

=الشكاك-

=الشكاكة-

=الشكال-

=الشكة-

=شكر-

=الشكر-

=الشكرى-

=الشكران-

=الشكرة-

=الشكرية-

=شكس-

=الشكس-

=شكك-

=شكل-

اين واژه ضدّ (السَّعِيد) است.

=الشَّقِيف-

سنگ بزرگ كه از كوه سرازير شود، و در زبان متداول بر سنگ كوچك اطلاق مى شود.

=الشُّقَيْفَات-

زنگ بشكن كه معمولًا از مس ساخته مى شود و رقص كننده يكى را در انگشت ابهام و ديگرى در انگشت وسطى درمىورد و بهنگام رقص آن دو را با هم مى نوازد و صداى موزونى از آن برمىيد.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّقِيق-

نيمى از چيزى كه بطور مساوى بريده شده باشد،- ج أَشِقَّاء: برادر از يك

الشَّك-

مص،- ج شُكُوك: گمان كه بر خلاف يقين است؛ «بِلَا شَكٍّ»: بى شك؛ «لَا شَكَّ»:

شكى نيست؛ «مِنْ دونِ شَكٍّ»: بى داشتن شك؛ «لَا سَبيلَ الى الشَّكِّ فيهِ»: بدون شك و ترديد در آن؛ «لا يَتَطَرَّق اليهِ الشَّكُّ»: شك و ترديد بخاطر او خطور نمى كند، شكاف كوچك كه در استخوان پديد آيد، داروى كشنده ى موش.

=الشِّك-

(ت): چِك، حواله ى پولى. اين واژه انگليسى است.

=شَكَا-

- شَكْوَى و شَكْواً و شَكَاةً و شَكَاوَةً و شِكَايَةً و شَكِيَّةً [شكو] إليه زَيْداً: از زيد نزد او شكايت كرد،- الأَمْرَ اوِ الْعِلَّةَ: از آن امر يا بيمارى شكايت كرد،- مرضَهُ لِلطَبيب: بيمارى خود را براى پزشك شرح داد،- امْرَهُ الى اللّهِ: از امر خود نزد خدا شكايت نمود،- شَكْواً وَ شَكْوى و پدر و مادر، برادر تنى، همسان، آنكه با ديگرى در رابطه اى نَسَبى يا زبان يا دين مشترك باشد؛ «الشَّعْبُ الشَّقِيقُ»: ملّت برادر يا هم كيش.

=الشَّقِيقَة-

ج شَقَائِق: خواهر،- (طِب): دردى است كه در نيمى از سر پديد آيد، باران تند و سخت و بسيار،- مِن البَرْقِ: برق كه در افق آشكار شود؛ «شَقَائِقُ النعْمَان» (ن):

گياهى است از تيره ى شقايقها كه به آن (گلِ شقايق نعمان) گويند و به رنگ زيباى سرخ است.

=شَكَّ-

- شَكّاً [شكّ] في الأمر: در آن امر شك كرد،- عَلَيهِ الْأَمْرُ: امر بر او مشتبه شد،- هُ بِالرّمْح: با نيزه او را زد و استخوان او را شكافت،- تِ الشَّوكةُ رِجْلَهُ: خار به پاى او فرو رفت،- اليهِ الْبِلادُ: كشور را به سوى او پيمود،- فى السِّلاح: غرق در اسلحه شد،- الشي ءَ إِلى الشَّي ءِ: آن چيز را به چيز ديگرى پيوست كرد،- الخيَاطُ الثّوبَ: خياط جامه را با كوكهاى درشت دوخت،- القَومُ بُيُوتَهم: آن قوم خانه هاى خود را در يك رديف ساختند،- اللُؤْلُؤَ او الخِزَزَ: مهره يا مرواريد را به رشته كشيد.

شَكَا

المَرَضُ فلاناً: بيمارى فلانى را دردمند كرد.

=شَكَى-

- شَكْياً [شكي] اليهِ: نزد او شكايت برد.

=شَكَّى-

تَشْكِيَةً [شكو] الشّاكيّ: دادخواست شاكى را پذيرفت.

=الشَّكَاء-

[شكو]: بيمارى.

=الشَّكَاة-

[شكو]: مص، بيمارى، عيب و نقص.

=الشَّكَارَة-

آنچه را كه مباشر زمين براى خود از زمين مالك كشت كند. اين واژه در زبان متداول رايج است، آن مقدار از پيله هاى كرم ابريشم كه وسيله ى نانوا يا افراد خانواده تربيت شود و برگهاى توت كه براى غذاى آنها گرد آورند.

=الشِّكَاك-

[شكّ]: «بيوتٌ شِكَاكٌ»: خانه هاى رديف باهم.

=الشَّكَاكَة-

[شكّ]: ناحيه اى از زمين.

=الشِّكَال-

ج شُكُل: بندى كه با آن پاهاى ستور را بندند، تسمه اى كه ميان دست و پاى ستور بندند، بند ميان تنگ پالان و زير شكم پالان ستور.

=الشُّكَّة-

[شكّ]: دورى و مسافت.

=الشَّكَّة-

[شكّ]: اسم مرّه از (شّكَّ) است، و در زبان متداول بمعناى درد شديدى است كه در سينه يا پهلو يا دوش انسان پديد آيد.

=الشِّكَّة-

ج شِكَك [شكّ]: اسم نوع است از (شَكَّ السِّلاح)، پاره چوبى كه در سوراخ تيشه يا تبر گذارند تا دسته ى آن محكم شود.

=شَكَرَ-

- شُكْراً و شُكُوراً و شُكْرَاناً الرجُلَ و له (باللام أفصح): از آن مرد به خاطر محبتهائى كه كرده بود سپاسگزارى كرد.

=الشُّكْر-

مص؛ «شُكْراً لَكَ»: سپاس و درود بر تو؛ «شَكَرَهُ شُكْراً جَزِيلًا»: از او بى حد و حصر سپاسگزارى كرد.

=الشَّكْرَى-

مؤنث (الشَّكْرَان) است؛ «عينٌ شَكْرَى»: چشم پر از اشك.

=الشَّكْرَان-

ج شُكَارَى و شَكَارَى من الضروع:

پستان پر از شير.

=الشَّكْرَة-

اسم مرّه از (شَكَرَ) است، پستان پر از شير يا پر شدن پستان از شير.

=الشَّكَرِيَّة-

پُر شدن پستان از شير.

=شَكُسَ-

- شَكَاسَةً: خشن و بد اخلاق شد، بخيل شد.

=شَكِسَ-

- شَكَساً: مترادف (شَكُسَ) است.

=الشَّكُس-

ج شُكَس: مترادف (الشَّكِس) است.

=الشَّكِس-

ج شُكْس: بد اخلاق، بخيل.

=شَكَّكَ-

تَشْكِيكاً هُ: او را به شك و ترديد انداخت.

=شَكَلَ-

- شَكْلًا الأمرُ: آن امر مشتبه شد،- العِنَبُ: انگور آغاز به رسيدن كرد،- تِ المرأَةُ شَعْرَها: آن زن موى سر خود را به چپ و راست بافت،- الكِتَابَ: بر روى كلمات كتاب اعراب گذارد،- الدَّابَةً بالشكَالِ: پاى ستور را با بند بست،- فلانٌ المَسْألةَ عِند العَامَّة:

مسأله يا موضوع را با اشكال دانست و حل نشد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَكِلَ-

- شَكَلًا: چشمانش مادرزادى سرخ شد،- الشي ءُ: در سفيدى آن چيز سرخى پديد آمد،- تِ الْمرأةُ: آن زن ناز و كرشمه كرد.

=شَكَّلَ-

تَشْكِيلًا الأمرُ: آن امر مشتبه شد، آن كار پوشيده شد،- العِنبُ: انگور آغاز به رسيدن كرد،- تِ الْمَرأةُ شَعْرَها: آن زن موى سر خود را به طرف چپ و راست بافت،-

=الشكل-

=الشكلاء-

=الشكلة-

=شكم-

=الشكو-

=الشكوى-

=الشكواء-

=الشكوة-

=الشكور-

=الشكي-

=الشكية-

=الشكير-

=الشكيكة-

=الشكيمة-

=شل-

=شلا-

=شلى-

=الشلا-

=الشلى-

=الشلاء-

=الشلال-

=الشلالات-

=الشلالة-

=الشلبي-

=الشلة-

=شلح-

=شلشل-

=الشلشل-

الكِتَابَ: كتاب را اعراب گذارى كرد،- الدابَّةَ بِالشِّكَالِ: پاى ستور را با بند بست،- الشي ءَ: شكل آن چيز را كشيد،- الحكومةَ:

هيأت وزيران را تشكيل داد.

=الشَّكْل-

مص؛ «شَكْلُ الكِتابِ»:

اعراب گذارى كلمات كتاب،- ج اشْكَال و شُكُول: همانندى، شكل، امرى مشكل؛ «امورٌ اشْكَالٌ»: امرهاى پوشيده، شكل و صورت چيزهاى موهوم، زيبائى منظر، چهره؛ «فُلانٌ شَكْلُهُ جميلٌ»: چهره ى فلانى زيباست، مثل و مانند، ناز و كرشمه ى زن، روش و مذهب و قصد؛ «سَأَلْتُهُ عن شَكْلِ فلانٍ»: از مذهب و روش و قصد فلانى سؤال كردم.

=الشِّكلْ-

شكل، مثل، مانند، ناز و كرشمه ى زن.

=الشَّكْلَاء-

مؤنّث (الأَشْكَل) است، حاجت، نيازمندى.

=الشُّكْلَة-

سرخى در سفيدى، مشابهت؛ «فيه شُكْلَةٌ من ابِيهِ»: همسانى و مشابهت ميان او و پدرش مى باشد.

=الشَّكْلَة-

يك بار تكان خوردن.

=الشَّكِلَة-

«امرأةٌ شَكِلَةٌ»: زنى كه ناز و كرشمه دارد.

=شَكَمَ-

- شَكْماً هُ: به او بخشيد و پاداش داد،- فلاناً: به فلانى رشوه داد و با اين كار دهان او را بست،- شَكْماً و شَكِيماً هُ: او را گاز گرفت.

=الشَّكْو-

بيمارى، شتر كوچك.

=الشَّكْوَى-

ج شَكَاوَى [شكو]: مص، شكايت، دادخواهي، بيمارى.

=الشَّكْوَاء-

[شكو]: بيمارى.

=الشَّكْوَة-

ج شَكَوَات و شَكَاء [شكو]: اسم مرّه از (شَكَا) است، بيمارى، مشك آب يا شير.

=الشَّكُور-

ج شُكُر: بسيار سپاسگزار (اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود)،- فى اسْمَائِهِ تَعَالَى: از نامهاى خداوند متعال است به معناى بخشنده ى ثواب بسيار در برابر كار خوب كم؛ «الوَجْهُ الشكُور»: چهره اى كه هيچگاه لاغر نشود حتى اگر بدن صاحبش رنجور و بيمار گردد.

=الشَّكِيّ-

[شكو]: آنكه همواره شكايت كند، مورد شكايت، دردمند، آنكه به بيمارى كوچكى دچار شود.

=الشُّكَيَّة-

[شكو]: مشك چرمى كه در آن آب يا شير نهند.

=الشَّكِيَّة-

ج شَكَايَا [شكو]: مؤنث (الشكِيّ) است.

=الشَّكِير-

ج شُكُر: شاخه هاى كوچكى كه از بيخ درخت سبز شود، ليف نخل، گياهان خرد يا پرها و موهاى ريز كه ميان درشت آنها برآيد، موى صورت و پشت سر؛ «شَكِيرُ الإبلِ»: شتران كوچك و خرد.

=الشَّكِيكَة-

ج شَكَائِك و شُكَكَ: روش، طريقت، پراكنده شدن، سبد كه در آن ميوه باشد، خلق و خوى.

=الشَّكِيمَة-

ج شَكَائِم و شُكُم و شَكِيم: بزرگى، پيروزى بر ستم، پيمان، همانندى، خوى،- من اللّجام: آهن لگام كه در دهان اسب نهند؛ «فُلانٌ ذُو شُكِيمَة» يا «شَديدُ الشكِيمَة»:

فلانى به خود بسيار مغرور است و خود بزرگ بين؛ «قويُّ الشكِيمَة»: او مرد پرتوان و قاطع است.

=شَلَّ-

- شَلًّا و شَلَلًا [شلّ] تْ يَدُهُ: دست او خشك شد،- الحَرَكةَ: جلو حركت را گرفت،– شَلًّا و شَلَلًا الشي ءَ: آن چيز را بريد يا قطع كرد،- الإبلَ: شتران را راند،- شَلًّا تِ العينُ دمعَها: چشم اشك ريخت،- الثوبَ:

جامه را با كوك زدن دوخت،- الدّرعَ و شَلَّهَا عَلَيه. زره را پوشيد.

=شُلَّ-

تْ يَدُهُ: دست او خشك شد.

=شَلَا-

- شَلْواً [شلو] الشي ءَ: آن چيز را بلند كرد، بالا برد.

=شَلَّى-

تَشْلِيَةً [شلو] الماءَ الحارَّ: آب گرم ظرف را با دست بالا گرفت و آهسته آنرا ريخت تا سرد شود اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّلَا-

[شلو]: جسم يا تنه ى هر چيزى.

=الشُّلَّى-

[شلّ]: كار دور و درازى كه بخواهند، جهت سفرى كه مسافر قصد آن را دارد.

=الشَّلَّاء-

[شلّ] من الأيدي: دست خشك شده.

=الشِّلَال-

[شلّ]: قومى كه پراكنده شده باشند.

=الشَّلَّال-

[شلّ]: واحد (الشلَّالات) است به معناى آبشار.

=الشَّلَّالات-

[شلّ]: مواضع ريزش آبهاى رودخانه هاى بزرگ از بالاى بلنديها مانند آبشار نيل و آبشار نياگارا.

=الشِّلَالَة-

[شلّ] عند الخياطين: در اصطلاح خياطان به معناى دوختن دو قواره پارچه بهم است.

=الشلَبِيّ-

عند العامَّة: اين واژه در زبان متداول بمعناى مرد ظريف است و معمولًا بر سلمانى يا آرايشگر اطلاق مى شود. اين واژه تركى است و اصل آن (چَلَبِي) مى باشد.

=الشُّلَّة-

[شلّ]: مترادف (الشُّلَّى) است.

=الشَّلَّة-

[شلّ]: اسم مرّه از (شَلَّ) است، مترادف (الشلَّى) است و در زبان متداول بر آلاچيق كه روى آن شاخه هاى انگور را گسترانند اطلاق مى شود.

=الشِّلَّة-

[شلّ] عند الخياطين: كلاف نخ.

=شَلَّحَ-

تَشْلِيحاً هُ: او را لخت كرد،- قَطَّاعُ الطُّرقِ الْمُسَافِرِينَ: راهزنان مسافران را لخت كردند و هر چه داشتند گرفتند و بردند.

=شَلْشَلَ-

شَلْشَلَةً و شِلْشَالًا [شلشل] الماءُ: آب چكه كرد،- المَاءَ:

آب را تقطير كرد،- المَاءَ و بِالمَاءِ: آب را پراكنده و پخش كرد. اين تعبير را در زبان متداول (شَرْشَرَ) يعنى آب پاشيد گويند.

=الشُّلْشُل-

من الرجال: مترادف (الشلْشَل) است.

=الشَّلْشَل-

خون ريخته شده، مشك شراب روان،- من الْمَاءِ: آبى كه پياپي چكه كند و ريخته شود،- مِن الرِّجَالِ: مرد سبكبال و

=الشلغين-

=شلف-

=الشلف-

=الشلفة-

=شلفط-

=الشلفوطة-

=الشلفون-

=شلق-

=الشلق-

=الشلقة-

=الشلل-

=الشلو-

=الشلي-

=الشلية-

=الشليفة-

=الشليل-

=شم-

=الشم-

=الشماء-

=الشمات-

=الشماتى-

=الشماخ-

=الشمار-

=الشماس-

=الشماسية-

=الشماع-

=الشمال-

=الشمام-

=الشمامات-

=الشمامة-

=الشمأزيزة-

=الشمبانيا-

=شمت-

رواكننده ى نيازمندى، مرد خوش قلب.

=الشَّلْغِين-

شيره يا عسل يخ بسته و منجمد.

اين واژه در زبان متداول رايج است.

=شَلَفَ-

- شَلْفاً البنتَ: آن دختر را ربود. اين واژه سريانى است و در زبان متداول رايج است.

=الشِّلْف-

من الحديد: ميله ى آهن. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّلْفَة-

ابزار جنگى، حربه. اين واژه سريانى است و در زبان متداول رايج است.

=شَلْفَطَ-

شَلْفَطَةً فَمُهُ: دهانش زخم شد و قرحه درآورد و اين در صورتى است كه از خوردن چيزهاى تند و تيز مانند شير انجير سبز پديد مىيد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّلْفُوطَة-

گره درشت در نخ كلاف. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّلْفُون-

جوان نورس، شاخه ى نرم و تازه درخت. اين دو تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَلَقَ-

- شَلْقاً الحائطُ: ديوار يا قسمتى از آن فرو ريخت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشِّلْق-

واحد (الأَشْلاق) است.

=الشَّلِق-

واحد (الأَشْلاق) است.

=الشَّلْقَة-

فرو ريختن مقدارى از ديوار يا شكاف برداشتن آن. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشِّلْقَة-

مترادف (الشَّلْقَة) است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّلَل-

[شلّ] (طب): فلج يا سست شدن دست يا ديگر اعضاى بدن، بى حركت شدن بدن يا نقصى در حركت جسم؛ «شَلَلُ الْأَطْفَالِ» (طب): گونه اى بيمارى است كه در بصل النخاع طفل ايجاد مى شود و باعث فلج شدن اندام كودك و احيانا مرگ او مى گردد.

=الشِّلْو-

ج أَشْلَاء [شلو]: عضو گوشتى بدن، هر چيز پوست كنده اى كه پاره اى از آن خورده و مقدارى از آن باقيمانده باشد، جسم يا تنه،- (ح): بچه ى شتر.

=الشَّلِيّ-

[شلو]: باقيمانده ى هر چيزى.

=الشَّلِيَّة-

ج شَلَايَا [شلو]: باقيمانده ى مال، پاره اى گوشت،- من المَعْزِ اوِ الغَنَم: گلّه ى كوچك بز يا گوسفند. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّلِيفَة-

دختر ربوده شده. اين واژه سريانى است و در زبان متداول رايج است.

=الشَّلِيل-

ج أَشِلَّة [شلّ]: بيشترين قسمت آبراهه در دره، زره كوچك كه زير زره بزرگ پوشند جامه اى كه زير زره پوشند، پارچه از پشم يا موى كه بر كفل ستور در زير پالان نهند.

=شَمَّ-

- شَمّاً و شَمِيماً و شِمِّيمَى [شمّ] الوردَ:

گُل را بوئيد،- النسيمَ او الْهَوَاءَ: نسيم تازه يا هواى آزاد استنشاق يا تنفس كرد،– شَمَماً: تكبر كرد،- الجَبَلُ او الْأَنْفُ: بالاى كوه يا بينى بلند شد.

=الشَّمّ-

مص، حس بويائى، بوئيدن.

=الشَّمَّاء-

[شمّ]: مؤنث (الأشَمّ) است.

=الشِّمَات-

نوميدان، بدبختان (اين واژه جمع است و مفرد ندارد)؛ «رَجَعَ القَومُ شِمَاتاً»:

آن قوم نااميد برگشتند.

=الشَّمَاتَى-

مترادف (الشمَات) است؛ «رَجعَ الْقَومُ شَمَاتَى»: آن قوم نااميد برگشتند.

=الشَّمَّاخ-

مبالغه ى (الشَّامِخ) است، آنكه خود را بزرگ بيند و تكبر كند؛ «جَبَلٌ شَمَّاخُ»: كوه بسيار بلند.

=الشَّمَار-

(ن): رسته اى از گياهان تازه است از تيره ى (خيميّات) كه بسيار خوشبو است برگهاى آن ريز و نرم است و ساقه هاى آن بشكل دايره ايست. اين گياه در منطقه ى مديترانه وجود دارد و براى دانه هاى آن خواص پزشكى است. در ايتاليا گونه اى از اين گياه كشت مى شود كه آنرا (الشمَار السكَّري) يا (شَمَار فلورنس) نامند كه همان رازيانه يا باديان است.

=الشَّمَّاس-

ج شَمَامِسَة: به معناى خدمتگزار كليسا در رتبه ى پائين تر از كشيش است.

اين واژه سريانى است.

=الشَّمَّاسِيَّة-

كار يا وظيفه ى (الشَّمَّاس) است.

=الشَّمَّاع-

شمع ساز، فروشنده ى شمع.

=الشَّمَال-

ج شَمَالات: باد شمال؛ «هَبَّتِ الشَّمَالُ»: باد شمال وزيد.

=الشِّمَال-

ج أَشْمُل و شَمُل و شِمَال و شَمَائِل، و هي مؤنَّثة: طرف چپ. اين واژه ضدّ (اليَمِين) است،- ج شَمَالات: به معناى (الشمَال) است،- (فك): نقطه ى تقاطع افق است با نصف النهار از طرف قطب شمال در نقطه ى مقابل جنوب زمين، طبع، سرشت،- ج شَمَائِل، بدفالى؛ «طيرُ شِمَالٍ»: هر پرنده اى كه با آن فال بد زنند، علامتى است در پستان گوسفند، هر بسته ى زراعت كه كشاورز درو كرده و بدست گيرد. اين واژه را در زبان متداول (شُمَيْلة) گويند؛ «ناقةٌ شِمَالٌ»: ماده شتر سريع و تندرو.

=الشَّمَّام-

[شمّ] (ن): دستنبو يا طالبى زرد رنگ.

=الشَّمَّامَات-

[شمّ]: آنچه از عطرهاى خوشبو كه بويند.

=الشَّمَّامَة-

[شمّ]: «شَمَّامَةُ القنديلِ»: جاى فتيله ى چراغ كه روشن كنند.

=الشُّمَأزِيزَة-

[شمأز]: اسم است از (اشْمَأَزَّ).

=الشَّمْأَل-

[شمل]: مترادف (الشَّمال) است.

=الشَّمْأَلَّ-

[شمل]: مترادف (الشَّمَال) است.

=الشَّمْبانْيَا-

شامپاين كه گونه اى مشروب الكلى است از كشور فرانسه.

=شَمِتَ-

- شَمَاتاً و شَمَاتَةً بفلانٍ: از بلائى كه به فلانى رسيد خوشحال شد.

=شَمَّتَ-

تَشْمِيتاً العاطسَ و شَمَّتَ عليه: عطسه كننده را با گفته ى (يَرْحَمُكَ اللّه) دعا كرد يا اينكه او را دعا كرد در حالى قرار نگيرد كه دشمن بر او شماتت كند،- هُ: او را نااميد كرد،- بينهما: ميان آن دو را جمع كرد.

=الشمة-

=شمخ-

=الشمخ-

=شمر-

=الشمر-

=الشمرة-

=الشمروخ-

=شمس-

=الشمس-

=قطر كره خورشيد 109 برابر قطر زمين است،- عند الصوفية: در اصطلاح صوفيان بمعناى نور الهى خداوند متعال است،-

=الشمسة-

=الشمسية-

=فصيح اين واژه (ظلة) يا (مظلة) است،-

=الشمشمة-

=شمط-

=الشمطاء-

=الشمطات-

=شمع-

=الشمع-

=الشمعة-

=الشمعدان-

=شمعل-

=شمل-

=الشمل-

=الشَّمَّة-

اسم مرّه از (شَمَّ) است.

=شَمَخَ-

- شَمْخاً و شُمُوخاً الجبلُ: كوه بلند شد،- انْفَهُ و بِأَنْفِهِ: آن مرد تكبر كرد.

=شَمَّخَ-

تَشْمِيخاً أنْفَهُ و بأنْفِهِ: مترادف (شَمَخَ) است.

=الشَّمْخ-

شاخه ى درخت،- عِند العَامَّة: و در زبان متداول بر درخت كوچك اطلاق مى شود.

=شَمَرَ-

- شَمْراً: با تبختر خراميد يا با شتاب رفت،- النَّخلَ: خرماى نخل را فراهم كرد،- تْ نَفْسُهُ مِن الشَّي ءِ: از آن چيز بيزار شد اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَمَّرَ-

تَشْمِيراً: با شتاب رفت،- هُ: او را وادار به شتاب كرد،- فى الأَمْرِ: در آن كار سبكى كرد،- للأَمرِ: براى آن كار آماده شد،- تِ الحَربُ عَن سَاقيهَا: جنگ سخت در گرفت،- عن سَاعدِهِ: كوشيد و جد و جهد كرد؛ «شَمَّرَ عن سَاعِدِ الجِدّ»: دست همّت بر كمر زد و كوشيد،- الى الْمَكَانِ: قصد آن مكان را كرد،- السَّفينةَ او الصَّقْرَ: كشتى يا باز را رها كرد و فرستاد،- الشي ءَ: آن چيز را فراهم آورد،- الثَوبَ عَنْ سَاقَيْهِ: دامن جامه را از ساق پاى بالا برد.

=الشِّمْر-

مرد كارآزموده و باتجربه، مرد دانا و بينا در كارها، بخشنده.

=الشُّمْرَة-

(ن): مترادف (الشَّمَار) است.

=الشُّمْرُوخ-

ج شَمَاريخ [شمرخ]: خوشه ى خرما يا انگور كه بر آن غوره يا انگور باشد، شاخه ى تازه و نازكى كه بر روى شاخه ى بزرگ درآيد.

=شَمَسَ-

- شُمُوساً و شِمَاساً: امتناع كرد و روي گردان شد،- لهُ: دشمنى خود را بروي آشكار كرد،- الفَرَسُ: اسب آرامش نداشت و به كسى امكان نداد كه بر آن سوار شود يا زين كند،- فلاناً عِندَ النّاسِ:

بر فلانى نزد مردم تهمت زد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،– شَمْساً اليومُ:

روز آفتابي و خورشيد در آن نمايان شد.

=شَمِسَ-

- شَمَساً اليومُ: روز آفتابى شد،- لي: دشمنى خود را بر من آشكار كرد.

=شَمَّسَ-

تَشْمِيساً الشي ءَ: آن چيز را در آفتاب گسترانيد،- الكافِرُ: كافر آفتاب را پرستيد،- فلانٌ: فلانى خدمتگزار كليسا شد،- هُ:

او را متنفر كرد.

=الشَّمْس-

ج شُمُوس (فك): خورشيد اين كره گازى درجه گرماى سطحى آن به ٦٠٠٠ و گرماى داخلى آن به چند مليون مى رسد.

=قطر كره خورشيد ١٠٩ برابر قطر زمين است،- عند الصوفيّة: در اصطلاح صوفيان بمعناى نور الهى خداوند متعال است،- من الأَيام:

روز آفتابي؛ «بَسَطَ الشي ءَ فى الشَّمْسِ»: آن چيز را در معرض نور و گرماى خورشيد قرار داد؛ «دَخَلَتِ الشمْسُ الى البَيْتِ»: نور خورشيد به درون خانه درآمد.

=الشَّمِس-

مِن الأَيَّام: روز آفتابى كه در آن ابرى نباشد.

=الشَّمْسَة-

ج شَمَسَات: دستگيره ى درب كه بگونه ى خورشيد از مس يا آهن سازند و با آن در را بسته يا باز كنند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّمْسِيَّة-

چتر دستى كه براى جلوگيرى از گرماى آفتاب يا باران از آن استفاده كنند.

=فصيح اين واژه (ظُلَّة) يا (مِظَلَّة) است،- (مو): سوراخى است روي جعبه ى عود يا كاسه ى كمانچه.

=الشَّمْشَمَة-

مبالغه و زياده روى در بوئيدن است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=شَمَطَ-

- شَمْطاً الشجرُ: برگ درخت بخش شد،- الشي ءَ: آن چيز را آميخت،- الشي ءَ عِندَ الْعَامَّة: آن چيز را ربود. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَمِطَ-

- شَمَطاً: موى سر او سياه و سفيد شد.

=شَمَّطَ-

تَشْمِيطاً هُ بهِ: آن را با چيزى آميخت.

=الشَّمْطَاء-

ج شُمْط: زنى كه موى سر او سياه و سفيد است. اين واژه مؤنث (الأَشْمَط) است.

=الشَّمَطَات-

في الرأس: موهاى سفيدى كه بر سر رويد.

=شَمَّعَ-

تَشْمِيعاً الشي ءَ: آن چيز را در موم گداخته فرو برد يا اينكه بر روى آن موم گداخته ريخت.

=الشَّمْع-

موم عسل يا پيه و جز آنها كه براى روشنائى از آنها استفاده كنند.

=الشَّمَع-

شمع، موم.

=الشَّمْعَة-

ج شَمَعَات: واحد (الشمْع) است، پايه ى عمودى باريكى است كه بر روى آن پل سازند.

=الشَّمَعَة-

ج- شَمَعَات: واحد (الشّمَع) است.

=الشَّمْعَدَان-

ج شَمَاعِد و شَمْعَدَانَات [شمع]:

شمعدان. كه بر روى آن شمع يا چراغ نصب كنند. اين واژه فارسى است و معادل عربى آن (المَنَارَة) است.

=شَمْعَلَ-

شَمْعَلَةً [شمعل] القومُ: آن قوم متفرق و پراكنده شدند.

=شَمَلَ-

- شُمُولًا تِ الريحُ: باد به سمت شمال وزيد،- بهِ: او را به سمت شمال برد،- شُمُولًا و شَمَلًا الشي ءَ: آن چيز را در معرض باد شمال گذاشت،– شَمْلًا و شَمَلًا و شُمُولًا الأَمرُ القَوْمَ: آن امر شامل همه ى افراد آن قوم شد؛ «شَمَلَ الْقَومَ خَيْراً او شَرّاً: خير يا شر شامل همه ى افراد آن قوم شد،- هُ بِعِنَايَتِه: به كار او اهتمام ورزيد، او را زير پوشش و عنايت خود قرار داد.

=شَمِلَ-

- شَمْلًا و شَمَلًا و شُمُولًا الأَمرُ القومَ: آن امر براى آن قوم عموميت پيدا كرد و شامل همه ى آنها شد.

=شَمَّلَ-

تَشْمِيلًا الرجُلُ: آن مرد به سمت شمال رفت، شتاب كرد،- هُ: آن چيز را در عبا يا ردا پيچيد.

=الشَّمْل-

مص، باد شمال، آنچه كه از چيزى پراكنده شده باشد؛ «جَمَعَ اللّهُ شَمْلَهُم»:

خداوند امور آنها را با هم وفق دهد، خداوند اتحاد و اتّفاق آنانرا برقرار سازد؛ «فَرَقَ اللّهُ شَمْلَهم»: خداوند آنها را متفرق و پراكنده كند.

=الشمل-

=الشملة-

=شمم-

=الشمم-

=الشمندر-

=الشموس-

=الشموسة-

=الشموط-

=الشمول-

=الشميسة-

=الشميط-

=الشميل-

=الشميلة-

=الشميم-

=شن-

=الشن-

=الشناءة-

=الشنار-

=الشناعة-

=الشناغيب-

=الشناق-

=الشنان-

=الشنانة-

=شنأ-

=شنئ-

=الشنأى-

=شنب-

=الشنب-

=الشنبة-

=الشنبر-

=الشنة-

=الشنتة-

=الشنترة-

=الشنتيان-

=شنج-

=الشنج-

=الشنخاب-

=الشنخوب-

=الشنخوبة-

=الشند-

=شنر-

=الشنشنة-

=شنع-

=الشَّمَل-

مص،- ج اشْمال: باد شمال، پناه، كمى باران يا اندكى خرما يا مردم و جز آنها.

=الشَّمِل-

آنچه كه در عبا يا ردا پيچيده شده باشد.

=الشَّمْلَة-

ج شَمَلَات: ردا يا عباى بزرگ كه در آن چيزى پيچند.

=شَمَّمَ-

تَشْمِيماً [شمّ] الزهرَ: گُل يا شكوفه را بوئيد،- هُ الزهْرَ: او را به بوئيدن گل يا شكوفه وادار كرد.

=الشَّمَم-

[شمّ]: نزديكى، دورى، قلمى بودن دماغ و زيبائى آن.

=الشَّمَنْدَر-

(ن): چغندر كه در همه جاى شمال اروپا كشت مى شود و رقيب كشت نيشكر در بازارهاى جهانى است. نوعى از آن براى علوفه ى جانوران و نوعى ديگر ويژه ى خوراك انسان است.

=الشَّمُوس-

من الأَيَّام: روز آفتابى،- ج شُمْس و شُمُس: آنكه در دشمنى و مخالفت بسيار معاند و سرسخت باشد،- مِنَ الْخَيل: اسبى كه آرامش و قرار ندارد و به كسى امكان سوار شدن يا زين كردن ندهد، واژه ى (الشَّمُوس) نيز به معناى مي مى باشد.

=الشَّمُّوسَة-

كِرمى است به گونه اى مار كوچك. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّمُّوط-

من الخيطان: كلاف نخ،- عند العَامَّة: خوشه ى ذرت. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّمُول-

مترادف (الشمَال) است، مي يا مي سرد.

=الشُّمَيْسَة-

اسم مصغر (الشَّمْس) است.

=الشَّمِيط-

چيزى آميخته، بامداد كه هنوز تاريكى به آن آميخته باشد.

=الشَّمِيل-

مترادف (الشمَال) است.

=الشُّمَيْلَة-

يك بسته يا قبضه از كشت كه كشاورز آنرا درو كند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّمِيلَة-

ج شَمَائِل: طبع، خوى، سرشت.

=الشَّمِيم-

[شمّ]: بلند، بوى خوش.

=شَنَّ-

- شَنّاً [شنّ] الغارةَ على القوم: از هر سوى بر آن قوم حمله كرد،- المَاءَ على الشَّرابِ:

شراب را با آب آميخت.

=الشَّنّ-

مص،- ج شِنَان و اشْنَان: مشك كوچك و كهنه و فرسوده.

=الشَّنَاءَة-

[شنأ]: كينه با دشمنى و بداخلاقى.

=الشَّنّار-

عار، ننگ، بدترين عيبها.

=الشَّنَاعَة-

قبح، زشتى و پليدى.

=الشَّنَاغِيب-

برآمدگيهاى تيز مانند دندانها در چوب و سنگ و مانند آنها. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّنَاق-

ج شُنُق و أَشْنِقَة: تسمه ى چرمى يا بندى كه با آن دهانه ى مشك را بندند، هر ريسمانى كه چيزى را به آن بندند، رسنى كه با آن سر شتر را به جلو كشند، طناب يا ريسمانى كه با آن دست را به گردن بندند، زه، درازاى سر.

=الشُّنَان-

آب سرد، ابر پُر آب (ماءٌ شُنَانٌ»:

آب پراكنده.

=الشَّنَان-

[شنّ]: سبوس يا پودر شست و شوى ظرفها و ساير لوازم براى جلا دادن به آنها.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشُّنَانَة-

[شنّ]: آبى كه از مشك يا درخت چكه كند.

=شَنَأَ-

شَنْأً و شِنْأً و شُنْأً و شَنْأَةً و شَنْاناً و مَشْنَأً و مَشْنَأَةً و مَشْنُؤَةً [شنأ] الرجُلَ: كينه ى آن مرد را با دشمنى و بداخلاقى به دل گرفت.

=شَنِئَ-

- شَنْأَ و شِنْأَ و شُنْأَ و شَنْأَةً و شَنْآناً و شَنَآناً و مَشْنَأَ و مَشْنَأَةً و مَشْنَوَّةً [شنأ] الرجُلَ: به معناى (شَنَأَهُ) است،- شَنْأَةً الشَّي ءَ: آن چيز را بيرون كشيد،- حَقَّهُ و بِحقِّهِ: به حق او اقرار و اعتراف كرد يا حق او را داد.

=شُنِئ-

با اينكه زيبا بود ناپسنديده شد.

=الشَّنْأى-

[شنأ]: مؤنث (الشَّنْآن) است.

=الشَّنْآن-

[شنأ]: كينه توز.

=الشَّنْأَنَة-

[شنأ]: مؤنث (الشنْئان) است.

=شَنِبَ-

- شَنَباً اليومُ: روز سرد شد،- الرجُلُ: آن مرد سپيد دندان و زيبا بود.

=الشَّنَب-

شارب يا سبيل. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّنِب-

مترادف (الشَّانِب) است.

=الشُّنْبَة-

اسم است از (شَنِبَ الْيَومُ): روزى سرد.

=الشَّنْبَر-

پوشش يا چادر زن.

=الشَّنَّة-

[شنّ]: مشك كهنه و كوچك؛ «قوسٌ شَنَّةٌ»: كمان كهنه و قديمى.

=الشَّنْتَة-

كيف دستى كه در آن كتاب و اوراق و مانند آنها را نهند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّنْتَرَة-

خشم گرفتن. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشِّنْتِيَان-

شلوار كوچك. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَنِجَ-

- شَنَجاً الجلدُ: پوست بر اثر سرما و يا گرما ترنجيده و گرفته شد و چين و چروك برداشت.

=شَنَّجَ-

تَشْنِيجاً هُ: آن را ترنجيده و گرفته كرد.

=الشَّنِج-

آنكه از گرما و يا سرما ترنجيده شده باشد؛ «رَجُلٌ شَنِجٌ» و «جِلدٌ شَنِجٌ»: مردى منقبض و گرفته، پوستى ترنجيده و متشنج.

=الشِّنْخَاب-

ج شَنَاخِيب: بالاى كوه.

=الشُّنْخُوب-

ج شَنَاخِيب: مترادف (الشِّنْخَاب) است.

=الشُّنْخُوبَة-

ج شَنَاخِيب: مترادف (الشِّنْخَاب) است.

=الشِّنْد-

«شِنْدُ الدابَّةِ»: مقدارى چوب كه بر روى پالان ستور قرار دهند تا از بار نگهدارى كنند اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=شَنَّرَ-

تَشْنِيراً [شنر]: او را عيبجوئى و رسوا كرد.

=الشِّنْشِنَة-

ج شَنَاشِن [شنشن]: عادت، خوى و سرشت، يك پاره گوشت.

=شَنَعَ-

- شَنْعاً هُ: او را رسوا كرد، به او ناسزا گفت.

=شنع-

=الشنع-

=الشنعة-

=الشنغوبة-

=شنف-

=الشنف-

=شنق-

=الشنق-

=شنك-

=الشنكار-

=الشنكل-

=شنهق-

=الشنوع-

=الشنيب-

=الشنيع-

=الشنين-

=شها-

=شهى-

=الشهاء-

=الشهاب-

=الشهادة-

=الشهامة-

=شهب-

=الشهب-

=الشهباء-

=الشهبة-

=شهد-

=شَنِعَ-

- شُنْعاً بهِ: آنرا زشت و قبيح شمرد.

=شَنُعَ-

- شَنَاعَةً و شُنْعاً و شَنَعاً و شُنُوعاً: زشت شد.

=شَنَّعَ-

تَشْنِيعاً الرجُلَ: از آن مرد بدگوئى بسيار كرد،- عَلَيهِ الْأَمْرَ: آن امر را بر او تقبيح كرد،- الرجُلُ: آن مرد آماده ى كار و كوشش شد،- البَعِيرُ: شتر در رفتن كوشيد و شتاب كرد.

=الشَّنِع-

قبيح، زشت.

=الشُّنْعَة-

زشتى.

=الشُّنْغُوبَة-

مفرد (الشَّنَاغِيب) است: شاخه ى تازه و نازك درخت كه بر روى ساقه ى بزرگتر درآيد.

=شَنَفَ-

- شَنَفاً- شَنْفاً اليه: نگاه اعتراض آميز به او كرد يا از او در شگفتى قرار گرفت.

=شَنِفَ-

- شَنَفاً فلاناً و لفلانٍ: او را خشمگين كرد،- لهُ: به آن توجه كرد،- بهِ: آن چيز را درك كرد و فهميد.

=شَنَّفَ-

تَشنِيفاً اليه: با گوشه ى چشم بر آن نگاه كرد،- الجَارِيةَ: به گوش آن زن گوشواره كرد،- الْكَلَامَ: سخن را زيبا گفت،- الْآذَانَ: گوشها را با آواز خوش نوازش داد.

=الشَّنْف-

ج شُنُوف و أَشْنَاف: گوشواره كه بر گوش آويزند.

=الشَّنِف-

كينه توز.

=شَنَقَ-

- شَنْقاً المُذْنِبَ: گناهكار به دار آويخته شد تا اينكه مرد،- الشّي ءَ: آن چيز را آويخت،- البعيرَ: زمام شتر را در حاليكه سوار بر آن بود بدست گرفت،- رأسَ الدابَّةِ- ستور را به درخت يا ميخى محكم بست،- القِرْبَةَ: دهانه ى مشك را بست و بند آنرا به دسته هاى آن پيچيد،– شَنْقاً: كمى فرود آمد و سپس آويزان شد.

=شَنِقَ-

- شَنَقاً: كمى فرود آمد و سپس آويخته شد.

=شَنَّقَ-

تَشْنِيقاً الشي ءَ: آن چيز را پاره پاره كرد.

=الشَّنْق-

اعدام بوسيله ى طناب و چوبه ى دار.

=الشَّنَق-

طناب، بند، درازاى سر، ديه، همتا، همانند.

=شَنَّكَ-

تَشْنِيكاً: سر خود را برافراشت و سينه را به جلو آورد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشِّنْكار-

از ابزار نجارى است كه با آن خط مستقيم بر لبه ى لوحه يا تخته كشند.

=الشَّنْكَل-

ج شَنَاكِل: دستگيره ى آهنى پنجره كه از داخل و خارج با آن پنجره را باز كنند يا بندند، و در زبان متداول بر ميخى اطلاق مى شود كه بر ديوار كوبند و جامه ها را به او آويزند. اين واژه سريانى است.

=شَنْهَقَ-

شَنْهَقَةً الحمارُ: خر بانك برآورد يا عرعر كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است و فصيح آن (نَهَقَ) يا (شَهَقَ) است.

=الشُّنُوع-

شناعت، زشتى و قباحت.

=الشَّنِيب-

آنكه داراى دندانهاى سفيد و زيبا باشد.

=الشَّنِيع-

ج شُنُع: قبيح، زشت.

=الشَّنِين-

هر شيرى كه بر آن آب افزايند.

=شَهَا-

- شَهْوَةً [شهو] الشي ءَ: آن چيز را دوست داشت و آنرا هوس كرد.

=شَهَّى-

تَشْهِيَةً الرجُلَ: آن مرد را به اشتها آورد،- عَلَيهِ كَذَا: به او چيزى پيشنهاد كرد.

=الشَّهَّاء-

[شهو]: آنكه شهوت بسيار دارد، شهوت ران.

=الشِّهَاب-

ج شُهُب و شُهْبَان و شِهْبَان و أَشْهُب: هر شعله و جرقه يا روشنائى كه از آتش پديد آيد، ستاره ى آسمان، آنچه كه بسان ستاره ديده شود كه در حال فرود آمدن باشد، سرنيزه،- (ا ع): دستگاه برافروختن بمبها يا موشكها.

=الشَّهَادة-

مص، اسم است از (شَهِدَ لهُ او عَلَيه): گواهى دادن بر له يا بر عليه كسى، سوگند، كشته شدن در راه خدا، جهان و كهكشان آشكار كه در برابر جهان غيب و ناآشكار است، تصديق يا گواهى پزشكى براى بيمار، گواهينامه ى تحصيلى،- الابْتِدَائِيّة: گواهينامه ى پايان تحصيلات دوره ى ابتدائى براى دانش آموزانى كه قبول شده اند؛ «شَهَادَةُ حُسْنِ السُّلُوك»: گواهى سابقه ى خوب و نداشتن پيشينه ى بد.

=الشَّهَامَة-

بزرگى و بزرگوارى و عزت نفس.

=شَهَبَ-

- شَهْباً هُ الحرَّ: گرما در او اثر كرد و رنگ او را دگرگون نمود.

=شَهِبَ-

- شَهَباً: رنگ او تيره و خاكسترى شد.

=شَهُبَ-

- شَهَباً: مترادف (شَهِبَ) است.

=شَهَّبَ-

تَشْهِيباً هُ الحرُّ: گرما رنگ او را تيره كرد.

=الشَّهْب-

مص، كوه كه بر قله ى آن برف باشد.

=الشُّهُب-

سه شب از ماههاى قمرى است كه بر آن (اللَّيَالِي البِيض) اطلاق كنند. اين سه شب از شب سيزدهم تا پانزدهم هر ماه مى باشد. به اين سه شب (البِيض): سفيد گفته اند زيرا ماه همه آن را روشن و تابناك مى كند.

=الشَّهَب-

سفيدى آميخته با سياهى.

=الشَّهْبَاء-

مؤنث (الأَشْهَب) است، لقب شهر (حَلَب) است،- مِنَ الْكَتَائِب: لشكر انبوه و تا دندان مسلح؛ «سَنَةٌ شَهْبَاء»: سال خشك و قحطى كه در آن هيچگونه گياه يا باران و برف نباشد.

=الشُّهْبَة-

مترادف (الشهَب) است.

=شَهِدَ-

- شُهُوداً المجلسَ: در آن مجلس حاضر شد،- الشّي ءَ: آن چيز را معاينه يا مشاهده كرد، بر آن چيز آگاهى يافت،- الجُمعَةَ:

روز جمعه را دريافت،- عَلى كَذا: خبر قطعى آن چيز را داد،- شُهُوداً و شَهَادَةً بِكَذَا:

به آن چيز سوگند خورد،- عِندَ الْحَاكِم بِفُلانٍ او على فُلانٍ: نزد حاكم بر له فلاني يا عليه او شهادت داد؛ «يَشْهَدُ عَلى ذَلِكَ مَا وَرَدَ في ... »:

آنچه كه در نامه ى وارده آمده دليل بر آنست و آن چيز را ثابت و تأييد مى كند.

=شَهُدَ-

- شَهَادَةً عند الحاكم لفلان أو على فلان:

نزد حاكم يا قاضى بر له فلانى يا عليه او

=الشهد-

=الشهدة-

=شهر-

=الشهر-

=الشهرة-

=الشهري-

=الشهرية-

=شهق-

=الشهقة-

=شهل-

=الشهل-

=الشهلاء-

=الشهلة-

=شهم-

=الشهم-

=شهنق-

=شهو-

=الشهوى-

=الشهوان-

=الشهواني-

=الشهوة-

=شهي-

=الشهي-

=الشهية-

=الشهيد-

=الشهيده-

=الشهير-

=الشهيرة-

=شوى-

=الشوى-

=الشواء-

=الشوائب-

شهادت داد.

=الشُّهْد-

ج شِهَاد: عسل آميخته با موم خود.

=الشهْد-

ج شِهَاد: مترادف (الشهْد) است.

=الشُّهْدَة-

يك پاره عسل.

=الشَّهْدَة-

يك پاره عسل.

=شَهَرَ-

- شَهْراً هُ بكذا: او را به آن چيز يادآور و شناساند،- الحَرْبَ عليه: اعلان جنگ بر او داد،- السَّيفَ: شمشير را كشيد و بلند كرد،- البُنْدُقِيَّةَ عَلَيه: لوله ى تفنگ را به سوى او نشانه گرفت.

=شَهَّرَ-

تَشْهِيراً فلاناً: فلانى را رسوا كرد و بديهاى او را گفت،- هُ بِكذا: او را به امرى معروف و مشهور كرد،- فلانٌ السَّيفَ: فلانى شمشير كشيد.

=الشَّهْر-

مص،- ج اشْهُر و شُهُور: ماه كه جزئى از سال (١٢ ماه) مى باشد، كره ى ماه، ماه نو، دانشمند؛ «الشهُورُ الشمْسِيَّة»: ماههاى شمسى از سال ميلادى و عبارتند از (كانون الثاني ٣١ روز) و (شباط ٢٨ روز) كه در سال كبيسه ٢٩ روز مى باشد و (آذار ٣١ روز) و (نيسان ٣٠ روز) و (أَيار ٣١ روز) و (حزيران ٣٠ روز) و (تموز ٣١ روز) و (آب ٣١ روز) و (ايلول ٣٠ روز) و (تشرين الأَوّل ٣١ روز) و (تشرين الثانى ٣٠ روز) و (كانون الأَول ٣١ روز)؛ «الشهُور القَمَرِيَّة»:

ماههاى قمرى از سال هجرى و عبارتند از (محرم ٣٠ روز) و (صفر ٢٩ روز) و (ربيع الأَوّل ٣٠ روز) و (ربيع الثانى ٢٩ روز) و (جُمَادى الأُولى ٣٠ روز) و (جُمَادى الآخرة ٢٩ روز) و (رَجَب ٣٠ روز) و (شَعْبَان ٢٩ روز) و (رَمَضان ٣٠ روز) و (شَوّال ٢٩ روز) و (ذو القعدة ٣٠ روز) و (ذو الحِجَّة ٢٩ روز)؛ «الأَشْهُر الحُرُم»:

ماههاى حرام است نزد عرب و عبارتند از (ذو القعدة و ذو الحجة و محرّم و رجب).

عربها در اين چهار ماه جنگ و گريز را حرام مى دانستند بجز دو قبيله ى (بَنِي خَثعم) و (طَي ء) كه در اين چهار ماه نيز حلال و مباح مى دانستند.

=الشَّهْرَة-

واضح شدن امر، افتضاح، رسوائى، آشكار شدن امرى با رسوائى.

=الشَّهْرِيّ-

نسبت به (الشَّهْر) است، «شَهْرِيّاً»:

بطور ماهانه، «اشْتِرَاكٌ شَهْرِيٌّ»: آبونمان ماهانه.

=الشَّهْرِيَّة-

حقوق ماهانه، دستمزد يكماه.

=شَهَقَ-

- شَهِيقاً و تَشْهَاقاً الحمارُ: خر بانگ زد يا عرعر كرد،- الرجُلُ: آن مرد نفس بلند كشيد،- شَهِيقاً و تَشْهَاقاً و شُهَاقاً الرجُلُ: آن مرد در سينه گريه و ناله را رفت و برگشت داد،- شُهُوقاً الجَبَلُ و غيرُهُ: كوه و جز آن بلند شد.

=شَهِقَ-

- شَهِيقاً و تَشهَاقاً الحمارُ و الرجُلُ: به معناى (شَهَقَ) است،- شَهِيقاً و تَشْهَاقاً و شُهَاقاً الرّجُلُ: آن مرد آه و ناله و گريه را در سينه رفت و برگشت داد،- شُهُوقاً الجَبَلُ و غيرُهُ:

كوه و جز آن بلند شد.

=الشَّهْقَة-

اسم مرة از (شَهَق) است، فرياد، صيحه؛ «شَهَقَ فلانٌ شَهْقَةَ الْمَوتِ»: فلانى آخرين نفس مرگ را كشيد،- عند العامَّة (طب): و در زبان متداول بر سرفه ى سياه اطلاق مى شود.

=شَهِلَ-

- شَهَلًا: چشم او ميشي شد.

=شَهَّلَ-

تَشْهِيلًا في عمله: مقدار زيادى از كار خود را انجام داد يا در آن شتاب كرد. اين واژه در زبان متداول رايج است،- ثَوبَه:

جامه ى خود را كوتاه كرد يا مقدارى از آن را بالا كشيد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّهَل-

ميشى چشم.

=الشَّهْلَاء-

مؤنث (الأَشْهَلَ) است؛ «عَينٌ شَهْلَاء»: چشمى كه به رنگ ميشى است.

=الشُّهْلَة-

مترادف (الشهَلُ) است.

=شَهُمَ-

- شَهَامَةً و شُهُومَةً: بزرگوار شد.

=الشَّهْمِ-

ج شِهَام: خوش قلب، مهتر بزرگوار و قاطع.

=شَهْنَقَ-

شَهْنَقَةً الحمارُ: خر بانگ زد. اين واژه در زبان متداول رايج است و فصيح آن (نَهَقَ) يا (شَهَقَ) است.

=شَهُوَ-

- شَهَاوَةً [شهو] الطعامُ: غذا خوشمزه و گوارا شد.

=الشَّهْوَى-

ج شَهَاوَى: مؤنث (الشهْوَان) است.

=الشَّهْوَان-

شهوت ران.

=الشَّهْوَانِيّ-

مترادف (الشهْوَان) است:

شهوت ران.

=الشَّهْوَة-

مص،- ج شَهَوَات و شُهىً: خواسته ى دل، شهوت، آرزو، ميل به غذاى خوب و خوشمزه.

=شَهِيَ-

- شَهْوَةً [شهو] الشي ءَ: آن چيز را دوست داشت و به آن تمايل كرد.

=الشَّهِيّ-

خوشمزه، اشتهاآور، اشتهاكننده؛ «شي ءٌ شَهِيٌّ»: چيزى اشتهاآور يا خوشمزه؛ «طَعامٌ شَهِيٌّ»: غذاى اشتهاآور.

=الشَّهِيَّة-

غذاى خواسته شده و مورد علاقه.

=الشَّهِيد-

ج شُهَدَاء: آنكه در راه خدا كشته شده باشد، شاهد يا گواه، آنكه چيزى را فراموش نكند، آنكه در شهادت خود امانت را رعايت كند.

=الشِّهِيد-

مترادف (الشَّهِيد) است.

=الشَّهِيدَه-

مؤنث (الشَّهِيد) است آنكه در راه خدا كشته شده است.

=الشَّهِير-

معروف و مشهور ميان مردم، بزرگوار.

=الشَّهِيرَة-

مؤنث (الشَّهير) است.

=شَوَى-

- شَيّاً [شوي] اللحمَ: گوشت را بر روى آتش نهاد تا پخته شد،- المَاءَ: آب را جوش آورد.

=شَوَّى-

تَشْوِيَةً القومَ: آن قوم را گوشت بريانى خورانيد،- الرجُلَ: بر عضو غير كشنده ى آن مرد زد.

=الشَّوَى-

عضوى كه در اثر ضربه كشنده نباشد، دو دست و دو پا و دو طرف جسم، كار آسان، مال بىرزش.

=الشُّوَاء-

مترادف (الشِّوَاء) است.

=الشِّوَاء-

گوشت كباب شده و بريانى و مانند آن، يك پاره گوشت پخته.

=الشَّوَّاء-

آنكه گوشت را كباب يا بريان كند، كبابي.

=الشَّوَائِب-

[شوب]: عيبها و زشتيها، ترسها و

=الشواءة-

=الشواة-

=الشواجر-

=الشواحج-

=الشواحط-

=الشوار-

=الشوارد-

=الشوارع-

=الشوارف-

=الشواش-

=الشواظ-

=الشواف-

=الشواكل-

=الشوال-

=شوال-

=الشوان-

=الشواني ء-

=شوب-

=الشوب-

=الشوبة-

=الشوبق-

=الشوبك-

=شوح-

=الشوذر-

=شور-

=الشور-

=الشورى-

=الشوربة-

=الشورة-

=شوس-

=الشوس-

=شوش-

=شوشط-

=شوط-

=الشوط-

=شوف-

=الشوف-

=شوق-

=الشوق-

=شوك-

=الشوك-

دلهره ها.

=الشُّوَاءَة-

[شوي]: يك پاره گوشت پخته و مانند آن.

=الشِّوَاءَة-

[شوي]: مترادف (الشُّوَاءَة) است.

=الشَّوَاة-

[شوي]: مترادف (الشُّوَاءَة) است.

=الشَّوَاجِر-

[شجر]: موانع، بازدارنده ها؛ «رِماحٌ شَوَاجِر»: نيزه هاى مختلف در زدن طعنه.

=الشَّوَاحِج-

[شحج]: كلاغها.

=الشَّوَاحِط-

[شحط]: «شَوَاحِطُ الأَوديةِ»:

دره هاى دور از هم.

=الشُّوَار-

[شور]: نشان و علامت،- عند العَامّة:

سطح جائى كه مشرف به فرود آمدن باشد مانند پشتبام. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّوَار-

[شور]: نشان و علامت.

=الشَّوَارِد-

جمع (الشارِدَة) است؛ «شوارِدُ اللُّغَةِ»: كلمات خلاف قاعده و نادر در يك زبان.

=الشَّوَارِع-

من النجوم: ستاره هاى نزديك به غروب؛ «رِمَاحٌ شَوَارِع»: نيزه هاى محكم.

=الشَّوَارِف-

ظرفها و جامهاى مى.

=الشواش-

[شوش]: اختلاف و نگرانى و پراكندگى.

=الشُّوَاظ-

[شوظ]: شعله ى آتش بى دود، گرماى آتش يا خورشيد، فرياد، سختى تشنگى، ناسزاگوئي.

=الشِّوَاظ-

مترادف (الشوَاظ) است.

=الشَّوَّاف-

[شوف] من الرجال: مرد تيزبين، آنكه داراى چشمى نيرومند باشد.

=الشَّوَاكِل-

راههاى فرعى كه از خيابان اصلى كشيده شده باشد؛ «هذا طَريقٌ ذو شَوَاكِل»: اين راهى است كه از آن راههاى فرعى منشعب مى شود.

=الشِّوَال-

[شول] عند العامَّة: اين واژه در زبان متداول به معناى بار بزرگى از موى يا پشم است اين كلمه تحريف جوال فارسى است.

=شَوَّال-

ج شَوَّالات و جج شَوَاوِيل: ماه دهم از سال هجرى قمرى است كه ميان ماه رمضان و ذو القعده مى باشد. عدد روزهاى اين ماه ٢٩ روز است و به آن نيز (الشَّوَال) گفته مى شود.

=الشَّوَّان-

[شون]: انباردار غله.

=الشَّوَانِي ء-

[شنأ]: جمع (الشانِئَة) است؛ «شَوَانِي ءُ الْمَالِ»: اموالى كه به آنها بخل نورزند.

=شَوَّبَ-

تَشْوِيباً [شوب] عنهُ: از او تا اندازه اى پشتيبانى كرد،- فلانٌ عندَ العَامَّة: فلانى گرمازده شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الشَّوْب-

[شوب]: مص، آنچه كه با چيز ديگرى آميخته شود، عسل، يك مشت خمير،- عندَ العَامَّة: و در زبان متداول به معناى گرما مى باشد.

=الشَّوْبَة-

[شوب]: اسم مرة است، مكر و خدعه.

=الشُّوْبَق-

ج شَوَابِق: چوب نانوائى كه با آن نان را قبل از پختن پهن كنند. اين واژه فارسى است.

=الشَّوْبَك-

ج شَوَابِك: مترادف (الشُّوبق) است به معناى چوبك. اين واژه فارسى است.

=شَوَّحَ-

تَشْوِيحاً [شوح] الرجُلُ: آن مرد دستهاى خود را باز كرد و دويد. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشَّوْذَر-

[شذر]: چادر، پيراهن بدون آستين.

=شَوَّر-

تَشْوِيراً: بر روى بلندى يا پشتبام آمد.

اين واژه در زبان متداول رايج است و سريانى است.

=الشَّوْر-

[شور]: مص، عسل چيده شده، و در زبان متداول به معناى مشورت است.

=الشُّوْرَى-

[شور]: اسم است به معناى (التَّشَاوُر) يا اسم است از (أَشَارَ عَليهِ)؛ «مَجْلِسُ الشُّورَى»: مجلس شورى، پارلمان.

=الشَّوْرَبَة-

(ط): شوربا، سوپ كه معمولا از برنج يا عدس و سبزيجات و گوشت و روغن تهيه مى شود. اين واژه فارسى است.

=الشُّوْرَة-

[شور]: به معناى (الشَّارة) است، كندوى عسل، زمين دراز و باريك،- عندَ العَامّة: و در زبان متداول به معناى صف يا رده ى درختان است.

=الشَّوْرَة-

[شور]: شرمسارى، خجالت.

=شَوِسَ-

- شَوَساً [شوس]: با گوشه ى چشم از روى تكبر يا خشم نگاه كرد، در جنگ دلير و پرتوان شد.

=الشُّوس-

[شوس]: بلندها.

=شَوَّشَ-

تَشْوِيشاً [شوش] الأمرَ: آن امر را نابسامان كرد، آن چيز را بهم آميخت.

=شَوْشَطَ-

شَوْشَطَةً الطعامُ: بر اثر گرماى سخت آتش غذاى ته ديگ سوخت.

=شَوَّطَ-

تَشْوِيطاً [شوط]: مسافرت او بدرازا كشيد،- القِدْرَ: ديگ را به جوش آورد،- اللّحمَ: گوشت را پخت،- الصَّقيعُ النَّبَاتَ:

تگرگ گياه را سوزانيد.

=الشَّوْط-

ج أَشْوَاط: پايان، يك بار دويدن و به پايان رسيدن؛ «جَرَى الفَرَسُ شَوطاً»: اسب گام برداشت؛ «قَطَعَ شَوْطاً كَبِيراً فى التَّقدُّمِ»:

بسيار پيش رفت؛ «يَفُوقُهُ اشْواطاً»: از او بسيار جلوتر است.

=شَوَّفَ-

تَشْوِيفاً [شوف] الجاريةَ: آن زن را آرايش كرد،- هُ الشَّى ءَ عِندَ العَامّة: و در زبان متداول به معناى آن چيز را به او نشان داد.

=الشَّوْف-

[شوف]: مص، ابزار زمين صاف كن، ماله ى كشاورزى.

=شَوَّقَ-

تَشْوِيقاً [شوق] هُ إليه: او را به آن چيز تشويق كرد.

=الشَّوْق-

[شوق]: مص، ج اشْوَاق: خواسته ى نفس، آرزوى وصال، عشق.

=شَوَّكَ-

تَشْوِيكاً [شوك] الشجرُ: درخت خاردار شد، خار درخت درآمد،- الفَرْخُ: پرهاى ريز جوجه درآمد،- شَاربُ الغُلامِ: موى پشت لب آن جوان برآمد و زِبر شد،- الرأسُ بَعْدَ الْحَلْقِ:

سر پس از تراشيدن موى درآورد،- الحَائِطَ:

بر روى ديوار خار قرار داد.

=الشَّوْك-

ج أَشْوَاك [شوك]: خار درخت،- (ن): نام گياهى است از تيره ى نيمه جدا شده ها كه برگهاى آن خاردار

=الشوك-

=الشوكاء-

=الشوكة-

=الشوكران-

=الشوكلة-

=الشوكي-

=شول-

=الشول-

=الشولة-

=الشومل-

=الشونة-

=الشوندر-

=الشونيز-

=شوه-

=الشوه-

=الشوهاء-

=الشوهة-

=الشوي-

=الشوية-

=الشويحة-

=الشويهة-

=الشياط-

=الشياع-

=الشياف-

=الشيال-

=الشيالة-

=الشي ء-

=الشيئة-

=شيب-

=الشيب-

=الشيباء-

=شيبان-

=الشيبة-

است «شَوْكُ الدُّرَّاج» (ن): نام گياهى است از رسته ى (الدِّبْسَاسِيَّات): اين گياه سراپا خار است كه پس از كوبيدن خارها علوفه ى حيوانات مى شود. گازران و جامه شويان خارهاى سر اين گياه را در شستن پارچه هاى پشمى بكار مى برند.

=الشَّوِك-

[شوك]: مترادف (الشّائِك) است؛ «شَوِكُ السِّلَاح»: پرقدرت و شوكت با اسلحه ى خود.

=الشَّوْكَاء-

[شوك]: مؤنّث- (الأَشْوَك) است.

=الشَّوْكَة-

واحد (الشَّوْك) است، نيش عقرب، چنگال غذاخورى كه به آن (فِرْتيكه) نيز گويند. اين اصطلاح ايتاليائى است، ابزار شخم زنى، كاربرد سلاح، نيرومندى؛ «كَسَرَ شَوكَتَهُ»: او را زبون و فروتن كرد، دشمن را به زانو درآوردن،- (طب): سرخى كه بر روى پوست بدن پديد آيد؛ «رِيحُ الشوْكةِ» (طب): آماسى است كه معمولًا برانگشت ابهام پديد آيد و دردآور است كه در زبان متداول به آن (دُوحَاس) گويند؛ «شَوْكَةُ الحائك»: شانه ى نسّاجان و بافندگان؛ «شَوكةُ الدِّيكِ»: سيخك پاى خروس.

=الشَّوْكَرَان-

(ن): گياه شوكران از رسته ى (خيميات) است و سمّى است. اين گياه داراى شكوفه هاى سفيد و ساقه هاى سبز مايل به سرخى است. در گذشته بويژه در يونان از اين گياه زهر كشنده اى استخراج مى كردند.

=الشَّوْكَلَة-

(ن): واحد گياه (الشوْكل) كه همان عوسج است.

الشُّوكُولَاتا: شكولات كه معمولًا از كاكائو و شكر تهيه كنند. اين واژه اسپانيولى است و اصل مكزيكى دارد.

=الشَّوْكِيّ-

نسبت به (الشَّوك) است؛ «النخَاع الشَّوكِيّ»: بصل النخاع.

=شَوَّلَ-

تَشْويلًا [شول] لبنُ الناقةِ: شير شتر كم شد،- تِ النُّوق: شير شتران كم شد،- المَاءُ:

آب كم شد،- فى المزَادَةِ: مقدار كمى آب در مشك نگهداشت.

=الشَّوْل-

[شول]: مص،- ج اشْوَال: سبك، باقيمانده ى آب در دلو و مانند آن، كمى آب.

=الشَّوِل-

[شول]: كار يا خدمت سبك و اندك.

=الشَّوْلَة-

[شول]: اسم مرّه از (شَالَ) است، آنچه را كه عقرب با دم خود بلند كند.

=الشَّوْمَل-

[شمل]: شمال.

=الشُّوْنَة-

ج شَوَانٍ [شون]: انبار غله، كشتى آماده براى جنگ در دريا.

=الشَّوَنْدَر-

(ن): مترادف (الشَّمَنْدر) است به معناى چغندر.

=الشُّونِيز-

(ن): گياهى است علفى از تيره ى (شقيقيها). اين گياه بسيار زيباست و در گونه هاى متعدد مى باشد و از دانه ها و شكوفه هاى آن استفاده مى شود. اين گياه در دشتها و باغها مى رويد. دانه ى سياه آن خوشبو است و در غذا بكار برده مى شود. نام ديگر آن (الحَبَّة السَّوداء) كه همان سياه دانه است و به آن شونيز گويند.

=شَوِهَ-

يَشْوَهُ شَوَهاً [شوه] الوجهُ: چهره زشت شد،- تِ الْعُنُقُ: گردن دراز شد يا كوتاه شد.

=شَوَّه-

تَشْوِيهاً اللّهُ وجهَهُ: خداوند روى او را زشت كند،- وَجهَ الحَقِيقَة: حقيقت را وارونه و تحريف كرد.

=الشَّوَه-

[شوه]: مص، زشتى، زيبائى، درازى گردن، بلندى.

=الشَّوْهَاء-

[شوه]: مؤنث (الأَشْوَه) است، زن عبوس، زن بداخلاق؛ «فَرَسٌ شَوْهَاء»: اسب تيزبين.

=الشُّوهَة-

[شوه]: زشتى، دورى.

=الشَّوِيّ-

[شوي]: گوشت پخته يا بريان شده.

=الشُّوَيَّة-

[شوه]: اسم مصغر (الشّاة) است.

=الشوَّيْحَة-

[شوح]: مهره يا زيور كوچكى است از نقره كه بر سر كودك آويزند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الشُّوَيْهَة-

ج شُوَيْهَات [شوه]: اسم مصغر (الشّاة) است.

=الشِّيَاط-

[شيط]: بوى پنبه و مانند آن بهنگام سوختن. اين واژه را در زبان متداول (الشَّوِيط) نامند.

=الشِّيَاع-

[شيع]: صداى چوپان يا ني لبك او، آنچه را كه با آن آتش افروزند.

=الشيَاف-

[شوف]: داروئى است كه در چشم ريزند.

=الشَّيَّال-

[شيل]: باربر، حمّال.

=الشِّيَالة-

[شيل]: باربرى، حمّالي.

=الشَّيَّالة-

[شيل]: پارچه ى دستگيره كه با آن ديگ را از روى آتش بردارند.

=الشَّيْ ء-

ج أَشْياء و جج أَشَاوَى و أَشْيَاوَات و أَشَاوَات و أَشَايَا [شيأ]: چيز، آنچه كه مورد شناسائى يا خبر دادن به آن باشد أَشْيَاءُ:

ممنوع از صرف است، «شي ءٌ من» چيزى از؛ «شي ءٌ من النّشَاط»: كمى نشاط؛ شي ءُ من القَلق»: كمى ناراحتى فكر؛ «بَعْضُ الشي ء»:

مقدارى كم؛ «على شَي ءٍ كثيرٍ مِن»: مقدار بسيارى از؛ «على شي ءٍ كثيرٍ منَ الْبسَاطَة»: با وضعى بسيار ساده؛ «شيئاً فَشَيْئاً»: بتدريج، كم كم؛ «لَيسَ بِشَي ءٍ»: چيزى نيست، اهميت ندارد.

=الشِّيئَة-

[شيأ]: اسم است از (شَاءَ)، ارادة، عزم.

=شَيَّبَ-

تَشْيِيباً [شيب] الحزنُ فلاناً و بفلانٍ: غم و اندوه فلاني را پير كرد.

=الشَّيْب-

[شيب]: مص، پيرى، سالخوردگى.

=الشِّيب-

[شيب]: كوههاى سفيد از برف يا يخ،- (ح): بچه ى كفتار از گرگ.

=الشَّيْبَاء-

[شوب]: «ليلةٌ الشيْبَاءِ»: آخرين شب ماه قمرى.

=شَيْبَانُ-

[شيب]: اين واژه بر ماه كانون اول اطلاق مى شود كه مطابق آذرماه است.

باين نام تسميه شده كه در اين ماه روى زمين با برف و يخ سفيد مى گردد؛ «يومٌ شَيْبانُ»: روزى سرد و برفى و ابرى.

=شِيبَانُ-

ماه كانون اول است.

=الشَّيْبَة-

[شيب]: اسم مرّه است، اسم است

=الشية-

=الشيح-

=گونه اى از آن در عربستان مى رويد كه چهار پايان آن را مى چرند. گياه در منه،-

=الشيحة-

=شيخ-

=الشيخ-

=الشيخة-

=الشيخوخة-

=الشيخية-

=شيد-

=الشيد-

=الشير-

=الشيرج-

=الشيش-

=الشيشة-

=شيط-

=الشيطان-

=شيطن-

=شيع-

=الشيع-

=الشيعة-

=الشيعي-

=شيف-

=الشيفان-

=الشيفة-

=الشيفرة-

=الشيق-

=الشيقة-

=شيك-

=الشيكران-

=الشيلة-

=شيم-

=الشيمال-

=الشيمة-

=الشيمل-

=شين-

از (شابَ) به معناى پيرى.

=الشِّيَة-

[وشي]: مص،- ج شِيَات: هر رنگى كه مخالف بيشترين رنگ چيزى باشد، علامت و نشان.

=الشِّيح-

[شيح] (ن): گياهى است در انواع گوناگون كه همه ى آنها خوشبو مى باشند.

=گونه اى از آن در عربستان مى رويد كه چهار پايان آن را مى چرند. گياه در منه،- و در زبان متداول به معناى شاخه ى ريز گياه است براى كرم ابريشم تا پيله ى خود را در آن بافد.

=الشِّيحَة-

(ن): واحد (الشِّيح) است.

=شَيَّخَ-

تَشْيِيخاً [شيخ]: به معناى (شَاخَ) است،- هُ: او را شيخ ناميد يا به او از نظر بزرگداشت گفت: (يَا شَيْخ).

=الشَّيْخ-

ج شُيُوخ و شِيُوخ و أَشْيَاخ و شِيخَة و شِيَخَة و شِيخَان و مَشْيَخَة و مَشِيخَة و جج مَشَايِخ و أَشَايِيخ:

سالمند، پيرمرد، استاد، دانشمند، بزرگ قوم يا بر هر بزرگى كه از نظر دانش و فضل و كمال مقام شامخى داشته باشند،- و در نزد عشاير جبال لبنان و مجاور آنها لقبى است بر بزرگان و اعيان و اشراف قوم؛ «شَيْخُ النّار»: ابليس، شيطان؛ «مَجلِسُ الشيُوخ»: مجلس اعيان، مجلس سنا.

=الشَّيْخَة-

مؤنث (الشَّيْخ) است: پيرزن، زن سالمند.

=الشَّيْخُوخَة-

[شيخ]: پيرى، سالمندى.

=الشَّيْخِيَّة-

(ن): گونه اى گل از تيره ى مركبات كه در مناطق معتدل و براى زينت كشت مى شود.

=شَيَّدَ-

تَشْيِيداً [شيد] البناءَ: ساختمان را بالا برد و ساخت،- الحائِطَ: ديوار را گچ كارى كرد،- جِلْدَهُ بِالطِّيب: بر بدن خود عطر ماليد.

=الشِّيد-

گچ و مانند آن كه بر ديوار كشند.

=الشِّير-

صخره ى بزرگ كه مشرف بر فرود آمدن است. اين واژه سريانى است.

=الشِّيرَج-

مترادف (الشيرِج) است.

=الشِّيرِج-

ارده يا روغن كنجد. و در زبان متداول به آن سِيرِج گويند. اين واژه فارسى است.

=الشِّيش-

سيخ كباب. اين واژه تركى است و فصيح آن (السفُّود) است؛ «لُعْبَةُ الشِّيش»:

مسابقه ى شمشيرزنى.

=الشِّيشَة-

قليان. نام ديگر آن (النّارجِيلَة) است. اين واژه فارسى است.

=شَيَّطَ-

تَشْيِيطاً [شيط] الرأْسَ أو الكُراعَ: كلّه و پاچه را بر روى آتش گرفت تا موى آنها زدوده شود،- الصَّقِيعُ النَّبْتَ أو الدَّوَاءُ الْجَرْحَ:

تگرگ گياه را سوزانيد و همچنين دارو زخم را،- القِدْرَ: ديگ را جوشانيد.

=الشَّيْطَان-

ج شَيَاطِين [شيطن]: ابليس، روحى پليد و خطرناك كه انسان را از حق و خير باز مى دارد، هر نافرمان و سركش از انسان يا جن يا ستور؛ «شَيَاطِينُ الْعَرَب»: اعراب سركش،- (ح): مار؛ «شَيْطَانُ الفَلاةِ»:

تشنگى؛ «مُخَاطُ الشيْطانِ»: تار مانندى كه بهنگام گرما از خورشيد به چشم مى خورد؛ «شياطِينُ الرأسِ»: هيجانهاى ناشى از خشم؛ «رَكِبَهُ شَيْطانُهُ»: خشمگين شد.

=شَيْطَنَ-

شَيْطَنَةً [شيطن]: آن مرد عمل شيطانى كرد.

=شَيَّعَ-

تَشْيِيعاً [شيع] هُ: با وى از خانه خارج شد و او را مشايعت كرد؛ «شَيَّعَهُ الى مَثْواهُ الْأَخِير»: مرده را تا هنگام دفن تشييع كرد؛ «شُيِّعَتِ الجنَازَة»: جنازه را تشيع كردند،- الرجُلُ: آن مرد ادعاى تشيّع كرد،- الشي ءَ: آن چيز را فرستاد و دنبال كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را تشجيع و تقويت كرد،- النّارَ: بر روى آتش هيزم افكند تا شعله ور شود،- الشي ءَ بِالنَّارِ: آن چيز را با آتش سوزانيد.

=الشَّيْع-

ج أَشْيَاع-[شيع]: مِثل، مانند، مقدار؛ «اقَمْتُ عِندَهُ شَهْراً أو شَيْعَ شهرٍ»: نزد او مدت يكماه يا حدود يكماه اقامت كردم.

=الشَّيِّع-

ج شُيَعَاء [شيع]: به معناى (المُشَارِك) است: شريك.

=الشِّيعَة-

[شيع]: فرقه يا گروه. اين واژه در مفرد و مثنى و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود. و نيز اين اسم بر فرد يا افراديكه پيرو حضرت على (ع) و خاندان او مى باشند اطلاق مى شود؛ «شِيعَةُ الرجُلِ» ج شِيَع و اشْيَاع: پيروان و ياران مرد.

=الشَّيِّعَة-

[شيع]: مؤنث (الشَّيِّع) است.

=الشِّيعِيّ-

واحد (الشِّيعَة) است: شيعه.

=شِيفَ-

[شوف] تِ الجاريةُ: آن دختر جوان آرايش شد.

=الشَّيِّفَان-

[شوف]: ديده بانان لشكر كه در پيشاپيش به راه افتند و حركات دشمن را زير نظر گيرند.

=الشَّيِّفَة-

[شوف]: مترادف (الشَّيّفَان) است.

=الشِّيفَرة-

نامه يا گزارش رمزى و محرمانه.

=الشِّيق-

[شيق]: بالاى كوه، سختترين جاى كوه، راه باريك بر كوه، كنار، جانب، موى دم ستور،- (ح): گونه اى ماهي دريائى است بسان مارماهى.

=الشَّيِّق-

[شوق]: جلوه گر، جذّاب، مشتاق، آرزومند؛ «قَلْبٌ شَيِّقٌ»: دلى مشتاق و آرزومند.

=الشِّيقَة-

(ح): واحد (الشِّيق) است.

=شِيكَ-

[شوك]: خار به تن او فرو رفت،- الجَسَدُ: بر پوست بدن سرخى برآمد.

=الشَّيْكُرَان-

[شكر] (ن): مترادف (الشوكَرَان) است.

=الشَّيْكَرَان-

(ن): مترادف (الشَّوْكَرَان) است.

=الشَّيْلَة-

[شيل]: سنگ يا پاره آهن سنگين كه با برداشتن از روى زمين وزنه بردارى آزمايش كنند.

=شَيَّمَ-

تَشْيِيماً [شيم] في الشي ء أو الأمرِ: داخل آن كار يا آن چيز شد.

=الشِّيمَال-

[شمل]: به معناى (الشِّمَال): چپ است كه ضدّ (اليَمِين): راست مى باشد. در اين واژه (ياء) اضافه شده كه دليل بر اشباع كسره است.

=الشِّيمَة-

ج شِيَم [شيم]: عادت، خوى، خُلق، طبيعت.

=الشَّيْمَل-

[شمل]: مترادف (الشمَال) است.

=شَيَّنَ-

تَشْيِيناً [شين] الشِّينَ: (ش) نوشت.

=الشينيز-

=الشيوع-

=الشيوعي-

=الشيوعية-

=الشيوه-

=الشيي ء-

=الشييخ-

=الشِّينِيز-

(ن): مترادف (الشونيز) است.

=الشَّيُوع-

[شيع]: آنچه كه با آن آتش افروزند.

=الشُّيُوعِيّ-

آنكه به مكتب (الشُّيوعِيَّة): كمونيسم منسوب باشد.

=الشُّيُوعِيَّة-

[شيع]: مكتب كمونيسم كه مؤسس آن (كارل ماركس) مى باشد.

=الشَّيُوه-

[شيه]: آنكه چشم زخم زند.

=الشُّييْ ء-

[شيأ]: اسم مصغّر (الشَّيْ ء) است.

=الشيَيْ ء-

[شيأ]: اسم مصغّر (الشَّيْ ء) است.

=الشُّيَيْخ-

[شيخ]: اسم مصغر (الشَّيْخ) است.

=الشيَيْخ-

[شيخ]: اسم مصغّر (الشيخ) است.

ص الصّاد

ص-

=الصائب-

=الصائحة-

=الصائد-

=الصائغ-

=الصائف-

=الصائفة-

=الصائم-

=الصائمة-

=صاب-

=الصاب-

=الصابئ-

=الصابة-

=صابر-

=الصابر-

=الصابغ-

=الصابورة-

=الصابورية-

=الصابون-

=الصابونة-

=الصابوني-

=الصابونية-

=الصابي-

=الصابية-

=صات-

=الصات-

=الصاج-

=صاح-

ص الصّاد

ص-

حرف چهاردهم از حروف مبانى (الفبائى) است و از حروف اسَلِي و داراى شماره ٩٠ از حساب جُمّل (ابجد) مى باشد.

=الصَّائِب-

ج صِيَاب [صوب]: فا، درستكار و راستكار

الصَّائِح-

[صيح]: فا، آنكه با آواز بلند فرياد زند.

=الصَّائِحَة-

[صيح]: مؤنث (الصَّائِح) است، زارى و شيون.

=الصَّائِد-

[صيد]: فا، شكارگر، شكارچى.

=الصَّائِغ-

ج صَاغَة و صُيَّاغ و صُوَّاغ [صوغ]: فا، زرگر.

=الصَّائِف-

[صوف]: پشم دار، پر پشم.

=الصَّائِف-

[صيف]: بسيار گرم؛ «صَيْفُ صَائِفٌ»: تابستان بسيار گرم همچنانكه گفته مى شود: «لَيْلٌ لَائل»: شب بسيار تاريك.

=الصَّائِفَة-

ج صَوَائِف [صيف]: مؤنث (الصَّائِف) است، هنگام تابستان، جنگ و گريز در تابستان؛ «صَائِفَةُ الْقَوْمِ»: توشه و غذاى مردم در تابستان.

=الصَّائِم-

[صوم]: روزه دار، آنكه از خوردن غذا و نوشيدن آب و سخن و جز آن خوددارى كند، ج صائِموُنَ و صُوَّام و صُيَّام و صُوَّم و صُيَّم و صِيَام؛ «يَومٌ صَائِم» روزى كه در آن روزه گرفته اند.

=الصَّائِمَة-

[صوم]: مؤنث (الصَّائِم) است،- مِنَ الْخَيْلِ: اسبان بدون علوفه،- مِنَ السَّكَاكِين: چاقوى كند،- مِنَ الْبَكْرَات:

قرقره يا چرخهاى بيحركت و گردش.

=صابَ-

- صَوْباً و مَصَاباً [صوب] المطرُ: باران باريد و فرود آمد،- هُ الْمَطَرُ: باران بر او باريد،- الشَّي ءُ: آن چيز از بالا فرو افتاد،- تِ السَّمَاءُ الأَرضَ: آسمان بر زمين باريد،- صَوْباً الْمَاءَ: آب را ريخت،- صَوْباً و صَيْبُوبَةً السَّهْمُ نَحو الرَّميَّة: تير به هدف خورد و اشتباه نرفت،- صَيْباً السَّهْمُ القِرْطَاسَ: تير به هدف خورد.

=صابَ-

- صَيْباً [صيب]: كار را درست انجام داد. اين كلمه متضاد (اخْطَأَ) يعنى اشتباه كرد مى باشد.

=الصَّاب-

[صوب] (ن): نام گياهى است تلخ كه عصاره و چكيده آن به گونه شير و تلخ است، چكيده آن درخت.

=الصَّابِئ-

ج صابِئُون و صابِئَة [صبأ]: آنكه پيرو دين صابئين است.

=الصَّابَة-

[صوب] (ن): يك درخت (الصَّاب) است.

=صابَرَ-

صِبَاراً و مُصَابَرَةٌ [صبر] هُ: در شكيبائى بر او چيره شد.

=الصَّابِر-

فا؛ «ابُو صَابِر»: كنايه از نمك است.

=الصَّابغ-

فا، لقب (يوحناى تعميد) در مسيحيت مى باشد.

=الصَّابُورَة-

چيز سنگينى است كه در ته كشتى مى ريزند تا سنگين شود و از تمايل به راست و چپ جلوگيرى و توازن كشتى حفظ گردد.

=الصَّابُورِيَّة-

زنبيلى كه دهانه آن پهن و پائين آن تنگ است و براى خاكبردارى از آن استفاده مى شود. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الصَّابُون-

صابون، ماده اى پاك كننده كه با آن شست و شوى كنند. اين كلمه فارسى است و عربى آن (الْغَاسُول) مى باشد.

=الصَّابُونَة-

يك قالب صابون.

=الصَّابُونِيّ-

سازنده و يا فروشنده صابون.

=الصَّابُونِيَّة-

گياهى است از قَرَنْفُلِيَّات كه گلهاى زياد مانند قرنفل مى دهد مركز اين گياه در تركيه و يونان است و در سراسر اروپا موجود است. در گذشته از ريشه هاى اين درخت براى شست و شو استفاده مى شده است.

=الصَّابِي-

[صبو]: فا، آنكه به حالت بچگى و نادانى گرايش نمايد.

=الصَّابِيَة-

مؤنث (الصَّابى) است.

=صاتَ-

- صَوْتاً [صوت]: از خود صدا درآورد، صدا زد.

=الصَّات-

صداى پر قدرت، نام نيك.

=الصَّاج-

طبق آهنى گود كه با آن بر روى آتش نان پزند.

=صاحَ-

- صَوْحاً [صوح] هُ: آن را پاره كرد و يا آن چيز را شقه كرد.

=صاحَ-

- صَيْحاً و صَيْحَةً و صِيَاحاً و صَيَحاناً [صيح]: فرياد زد،- بِهِ: او را صدا زد،- عَلَيْهِ:

او را تنبيه كرد.

=صاح-

=صاحب-

=الصاحب-

=الصاحبة-

=الصاحية-

=صاخ-

=صاخب-

=الصاخب-

=الصاخة-

=صاد-

=الصاد-

=الصادة-

=الصادح-

=صادر-

=الصادر-

=الصادرات-

=الصادع-

=صادغ-

=صادف-

=صادق-

=الصادقة-

=صادم-

=الصادي-

=الصادية-

=صار-

=الصارة-

=صارح-

=الصارخ-

=الصارخة-

=الصارد-

=صارع-

=صارف-

=صارم-

=الصارم-

=الصاروج-

=الصاروخ-

=الصارور-

=الصاروراء-

=صاحِ-

[صحب]: دوست و همنشين.

=صاحَبَ-

مُصَاحَبَةً و صِحَاباً [صحب] هُ: با او دوستى و رفاقت و همنشينى كرد.

=الصَّاحِب-

ج صَحْب و أَصْحاب و صُحْبَة و صِحَاب و صُحْبَان و صِحَابَة؛ و أَصَاحِيب جمع أَصْحَاب: فا، دوست و رفيق و همنشين؛ «صَاحِبُ الشّي ء» دارنده آن چيز؛ «صَاحِبُ امْرِ الْمَلِك» وزير پادشاه.

=الصَّاحِبَة-

ج صَاحِبَات و صَوَاحب: مؤنث (الصَّاحِب) است. و به معناى همسر نيز مى باشد.

=الصَّاحِيَة-

ج صاحِيَات و صَوَاحٍ [صحو]:

مؤنث (الصَّاحِي) است.

=صاخَ-

- صَوْخاً [صوخ] في الأَرض: بزمين فرو رفت، داخل زمين شد.

=صاخَبَ-

مُصَاخَبَةً [صخب] هُ: آن دو نفر با هم سر و صدا براه انداختند.

=الصَّاخِب-

كسيكه بسيار فرياد مى كشد.

=الصَّاخَة-

ج صاخ و صاخَات [صوخ]: مصيبت، گرفتارى. اثر ضربه بر استخوان بدن.

=صادَ-

- صَيْداً [صيد] الطيرَ: پرنده را شكار كرد و آنرا با مكر و حيلت گرفت،- فُلاناً:

براى او شكار كرد،- الْمَكَانَ- در آنجا شكار كرد،- زَيْداً: گردن زيد را كج كرد.

=صادَّ-

مُصَادَّةً [صدّ] هُ: براى او مزاحمت ايجاد كرد.

=الصَّادِ-

[صيد]: مس، مس زرد؛ ج صِيدَان، گونه اى بيمارى كه در سر شتر پديد آيد و از بينى آن آب و كف ريزد و نتواند گردنش را خم كند،- (ح): شير؛ «بَعِيرٌ صَادٌ»: شترى كه به بيمارى صاد دچار شده است.

=الصَّادّ-

ج صُدَّاد [صدّ]: آنكه از چيزى ناخورسند و روى گردان باشد.

=الصَّادَة-

[صيد]: «ناقَةٌ صَادَةٌ»: ماده شترى كه به بيمارى (صاد) دچار شده باشد.

=الصَّادَّة-

ج صَوَادّ و صُدَّاد [صدّ]: مؤنث (الصَّادّ) است.

=الصَّادِح-

من الرجال أو الطيور: انسان يا پرنده كه با صداى بلند آواز خواند.

=صادَرَ-

مُصَادَرَةً [صدر] هُ على الشي ءِ و بهِ: آن چيز را از او مطالبه كرد.

=الصَّادِر-

فا، آنكه از آبشخور باز گردد.

متضاد اين كلمه (الْوَارِد) است بمعناى آنكه بسوى آب رود؛ «طَرِيقٌ صَادِرٌ»: راهى كه به آب برسد؛ «طَرِيقٌ واردٌ صَادِرٌ»: راهى كه در آن رفت و آمد بسيار باشد؛ «مَالَهُ صَادِرٌ وَ لَا وَارِدٌ»: او هيچ چيز ندارد.

=الصَّادِرَات-

صادرات كشور اعم از محصولات كشاورزى يا صنعتى.

=الصّادِع-

فا، آنكه در ميان مردم قضاوت كند؛ «صُبْحٌ صَادِعٌ»: روز روشن؛ «جَبَلٌ صَادِعٌ»: كوه بلند، «سَبِيلٌ صَادِعٌ»: راه دراز، «وَادٍ صَادِعٌ»: دره دراز و طولانى.

=صادَغَ-

مُصَادَغَةً [صدغ] هُ: با او دوش به دوش راه رفت.

=صادَفَ-

مُصَادَفَةً [صدف] هُ: با او برخورد كرد، روبرو شد.

=صادَقَ-

صِدَاقاً و مُصَادَقَةً [صدق] هُ: با او دوستى كرد،- هُ الْمَوَدَّةَ: با او محبت كرد،- عَلَى الشّي ءِ: با آن چيز موافقت كرد و اجازه داد،- عَلَى الْبَيْع: با فروش موافقت كرد،- عَلَى الْكَلَامِ: سخن را تأييد كرد،- عَلَى الإِمضاءِ: امضا را گواهى كرد. الاء

الصَّادِق-

دوست با وفا، دوست نيك سيرت، آنچه كه با حقيقت برابر باشد؛ «تَمْرٌ صَادِقُ الحلاوةِ»: خرماى بسيار شيرين.

=الصَّادِقَة-

مؤنث (الصَّادِق) است؛ «نِيَّةٌ صَادِقَةٌ»: نيّت پاك؛ «حَمْلَةٌ صَادِقَةٌ»: حمله جنگى سخت.

=صادَمَ-

مُصَادَمَةً و صِدَاماً [صدم] هُ: او را زد.

=الصَّادِي-

[صدي]: آنكه تشنه باشد.

=الصَّادِيَة-

ج صَوَادٍ: مؤنث (الصَّادِي) است.

=صارَ-

- صَوْراً [صور]: آن مرد بانگ زد،- الشّي ءَ الى نَفْسِهِ: آن چيز را به طرف خود برگردانيد،- الْحُكْمَ: حكم را قطعى كرد.

=صارَ-

- صَيْراً و صَيْرُورَةٌ و مَصِيراً [صير]: آن چيز برگشت، به فلان چيز متحول شد؛ «صَار زَيْدٌ غَنِيّاً»: زيد پس از فقيرى و بى چيزى توانگر شد، منتقل شد،- الَى كَذَا أَوْ الَى فُلان: به آن چيز يا به فلانى رسيد (اين كلمه از افعال ناقصه مى باشد).

=الصَّارَة-

[صور] من الجبل: قسمت بالاى كوه.

=صارَحَ-

صِرَاحاً و صُرَاحاً و مُصَارَحَةً [صرح] ه: با او با صراحت و آشكار رفتار نمود،- بِمَا فِي نَفْسِهِ: آنچه كه درون دل داشت آشكار كرد.

=الصّارِخ-

فا،- (ح): خروس.

=الصَّارِخَة-

مؤنث (الصَّارخ) است، يارى خواستن، بانك كمك خواهى، يارى كردن.

=الصَّارد-

فا، «سهمٌ صاردٌ»: تيرى كه به هدف نفوذ كند.

=صارَعَ-

صِرَاعاً و مُصَارَعَةً [صرع] هُ: با او كشتى گرفت و بر او غلبه يافت.

=صارَفَ-

مُصَارَفَةً [صرف] نَفْسَهُ عن الشي ءِ:

خود را از آن چيز منصرف كرد،- هُ: برابر آنچه كه گرفته بود به او داد.

=صارَمَ-

مُصَارَمَةً [صرم] هُ: آن چيز را بريد.

=الصَّارِم-

ج صَوَارِم: فا، شمشير برنده،- (ح):

شير، دلير و قهرمان؛ «رَجُلٌ صَارِمٌ»: مردى كه در هر كارى قاطع باشد؛ «حَاكِمٌ صَارِمٌ»:

حاكمى كه در دادن كيفر مسامحه نكند؛ «حُكْمٌ صَارِمٌ»: حكمى سخت و بى رحمانه.

=الصَّارُوج-

ساروج- (اين كلمه فارسى است).

=الصَّارُوخ-

ج صَوَارِيخ [صرخ]: فشفشه، موشك كه از سلاحهاى نوين جنگ است و چه بسا در غير جنگ نيز بكار رود. اين سلاح بوسيله رادار به هر جا كه بخواهند هدايت مى شود و برخورد مى كند؛ «صَوَارِيخُ عابرةُ القارّاتِ»: موشكهاى قاره پيما كه در فضا به ميان ستارگان مى رسد.

=الصَّارُور-

[صرّ]: آنكه ازدواج نكرده و يا به زيارت حج نرفته باشد.

=الصَّارُورَاء-

[صرّ]: مرادف (الصَّارُور) است.

=الصاروري-

=الصاري-

=الصاصل-

=صاع-

=الصاع-

=صاعب-

=الصاعد-

=صاعر-

=الصاعقة-

=صاغ-

=الصاغر-

=الصاغية-

=صاف-

=الصاف-

=صافى-

=الصافات-

=الصافة-

=صافح-

=الصافر-

=صافع-

=صافق-

=صافن-

=الصافن-

=الصافي-

=الصافية-

=صاقب-

=الصاقل-

=الصاقور-

=صال-

=الصالب-

=صالح-

=الصالح-

=الصالحة-

=الصالد-

=الصالدة-

=الصالصة-

=صام-

=الصَّارُورِيّ-

[صرّ]: مرادف (الصَّارُور) است.

=الصَّاري-

ج صُرَّاء و صَرَارِيّ و صَرَارِيُّون [صري]: كشتيبان، دكل كشتى.

=الصاصَل-

أو لَبنُ الطيرِ (ن): گياه شير مرغ، گياهى است از رسته زنبقيها كه در اروپا و مناطق معتدل آسيا و كرانه هاى درياى مديترانه و آفريقاى جنوبى كشت مى شود.

گلهاى آن زيبا و سفيد رنگ است و براى زينت از آن استفاده مى شود.

=صاعَ-

- صَوْعاً [صوع] الحَبَّ: دانه ها را با پيمانه (صاع) وزن كرد.

=الصَّاع-

ج أَصْوَاع و أَصْوُع و أَصْؤُع و صُوع و صِيعَان: پيمانه، جاى كشت يك صاع از دانه ها.

=صاعَبَ-

مُصَاعَبَةً [صعب] هُ: بر او سخت گرفت. اين كلمه متضاد (سَاهَلَهُ) مى باشد.

=الصَّاعِد-

فا؛ «بَلَغَ كَذَا فَصَاعِداً»: به بالاتر از آن رسيد. نصب كلمه (صَاعِداً) بعلت حال بودن آنست؛ «مِنَ الآن فَصَاعِداً»: از هم اكنون.

=صاعَرَ-

مُصَاعَرَةً [صعر] خَدَّهُ: روى خود را با تكبر از ديدگاه مردم كج كرد. و گاهى بطور طبيعى مى باشد.

=الصَّاعِقَة-

مص، و- ج صَوَاعِق: صاعقه، آتشى كه از آسمان با صداى مهيب فرود مىيد، مرگ، هر بلاى كشنده، بانگ عذاب و بلا.

=صاغَ-

- صَوْغاً [صوغ] الشي ءَ: آن چيز را بگونه اى خوب درآورد،- الْكَلِمَةَ: كلمه را از كلمه ديگرى ساخت،- صِيغَةً وَ صِيَاغَةً و صَيْغُوغَةً الشي ءَ: آن چيز را ساخت،- اللّهُ فُلاناً صِيغَةً حَسَنَةً: خداوند او را بگونه اى زيبا آفريد؛ «صِيغَ على صيغتهِ»: همانند او خلق و آفريده شده است.

=الصَّاغِر-

ج صَغَرَة و صاغِرُون: فا، مرد خوار و زبون، آنكه به خوارى تن در دهد.

=الصَّاغِيَة-

[صغو]: «صاغِيَةُ الرجُلِ»:

خويشان مرد كه به او گرايش دارند.

=صافَ-

- صَوْفاً و صُؤُوفاً [صوف] الكبشُ: گوسفند پر پشم شد.

=صافَ-

- صَيْفاً [صيف] المكانَ و بالمكان: در آنجا در فصل تابستان اقامت كرد.

=صافَّ-

مُصَافَّةً [صفّ] القومُ في القتال: آن گروه براى جنگ صف كشيدند،- فلانٌ فلاناً: فلانى صفّه خود را روبروى صفه فلان قرار داد.

=الصَّاف-

[صوف]: پر پشم، پشم دار، پشم فروش.

=الصَّاف-

[صيف]: روز گرم.

=صافَى-

مُصَافَاةً [صفو] فلاناً: با فلانى در دوستى خود اخلاص ورزيد.

=الصَّافَّات-

[صفف]: ملائكه، فرشتگان.

=الصَّافَّة-

ج صَافَّات صَوَافَّ [صفف] من الإبل:

شترانى كه در يك صف ايستاده باشند.

=صافَحَ-

صِفَاحاً و مُصَافَحَةً [صفح] هُ: دست خود را در دست او گذارد همانگونه كه بهنگام ديدار و سلام معمول است، با او مصافحه كرد،- المَريضُ عند العامّة: خطر از بيمار گذشت. اين تعبير در زبان روز متداول است.

=الصَّافِر-

فا، دزد،- (ح): پرنده اى كه از ترس بهنگام شب آواز مى دهد تا بخواب نرود و شكار نشود؛ «هُوَ اجْبَنُ مِنْ صَافِرٍ»: او از مرغ صافر ترسوتر است، هر پرنده اى كه از خود نغمه داشته باشد، هر پرنده اى كه شكار نشود.

=صافَعَ-

مُصَافَعَةً [صفع] هُ: به يكديگر سيلى زدند.

=صافَقَ-

مُصَافَقَةً [صفق] الرجُلُ بين جنبيهِ: آن مرد منقلب و از پهلو به پهلو شد،- بَيْنَ ثَوبَيْنِ: دو جامه بر روى هم پوشيد.

=صافَنَ-

مُصَافَنَةً [صفن] القومَ: در برابر آن قوم ايستاد،- الْمَاءَ بَيْنَهُم: آب را ميان آن قوم براى آشاميدن بطور مساوى تقسيم كرد و اين هنگامى است كه در مسافرت با كمبود آب روبرو شوند.

=الصَّافِن-

ج صافِنَات و صَوَافِن و صُفُون: رگ پائين ساق پا كه از آن خون گيرند،- مِنَ الْخَيْلِ: اسبى كه بر روى سه پاى خود ايستاده باشد.

=الصّافِي-

[صفو]: فا، پاك و پاكيزه؛ «يَومٌ صَافٍ»: روز صاف كه در آن ابر يا تيره گى نباشد؛ «كَلَأٌ صَافٍ»: علف و گياه كه از هرزه پاك شده باشد؛ «الرِّبْحُ الصَّافِي»:

بهره بدست آمده از فروش پس از كسر مخارج.

=الصَّافِيَة-

ج صَوَافٍ: مؤنث (الصّافى) است، زمينى كه صاحبان آن رفته و يا مرده باشند و بدون وارث باشد.

=صاقَبَ-

مُصَاقَبَةً [صقب] هُ: به يكديگر نزديك شدند.

=الصَّاقِل-

ج صَقَلَة: فا.

=الصَّاقُور-

تيشه سنگ شكن، كلنگ.

=صالَ-

- صَوْلًا و صَوْلَةً [صول] عليهِ: بر او حمله كرد،- صَوْلًا و صِيَالًا و صَالًا و صُؤُولًا و صَيَلَاناً و مَصَالَةً عَلَيْهِ: بر او حمله كرد و او را مغلوب نمود.

=الصَّالَب-

استخوان كمر از دوش تا سرين.

=الصَّالِب-

فا، مرادف (الصَّالَب) است، رعد؛ «حُمَّى صَالِبٌ»: تب سخت همراه با لرز.

=صالَحَ-

صِلَاحاً و مُصَالَحَةً [صلح] هُ: با او آشتى كرد، متضاد اين كلمه (خَاصَمَهُ) مى باشد.

=الصَّالِح-

ج صَالِحُون و صُلَّاح: شخص نيكوكار. متضاد اين كلمه (الفاسد) است، كسيكه كارها و وظايف خود را درست انجام دهد؛ «هُوَ صَالِحُ لِكَذَا»: او شايستگى كار را دارد.؛ «لِصالِح فلانٍ»: به سود فلانى.

=الصَّالِحَة-

مؤنث (الصَّالِح) است.

=الصَّالِد-

[صلد]: فا، آتش زنه كه آتش ندهد.

=الصَّالِدَة-

ج صَوالِد: مؤنث (الصَّالِد) است.

=الصَّالْصَة-

(ط): رب گوجه فرنگى و يا ليموترش و يا ادويه- اين كلمه ايتاليايى است.

=صامَ-

- صَوْماً و صِيَاماً [صوم]: از غذا خوردن و نوشيدن و گفتار و غيره خوددارى نمود

=الصامت-

=صامد-

=الصامد-

=الصامغان-

=صان-

=صانع-

=الصانع-

=الصانعة-

=صاهر-

=الصاهل-

=الصاهلة-

=صاول-

=صايح-

=صايف-

=صأى-

=الصوابة-

=صئب-

=صأصأ-

=الصئصئة-

=الصوول-

=صب-

=الصب-

=صبا-

=الصبا-

=الصباء-

=الصباؤوت-

=الصبابة-

=الصباح-

=الصباحة-

=الصباحي-

=الصباحية-

=الصبار-

=الصبارة-

،- الشَّهرَ: در آن ماه روزه گرفت،- النَّهَارُ:

روز بوقت ظهر رسد،- تِ الشّمسُ: خورشيد در وسط آسمان قرار گرفت،- تِ الرِّيحُ: باد از وَزِش افتاد.

=الصَّامِت-

فا، شير دَلمه شده،- مِنَ الْمَالِ:

زر و سيم؛ «المالُ النَّاطِقُ»: بر حيوانات اطلاق مى شود؛ «مَا لَهُ ناطِقُ و لَا صَامِت» چيزى ندارد.

=صامَدَ-

صِمَاداً و مُصَامَدَةً [صمد] هُ: با او زد و خورد كرد و مقاومت نمود.

=الصَّامِد-

فا، باقيمانده چيزى كه از دست رفته، چيز گرانبها كه نگهدارى شده باشد.

=الصَّامِغَانِ-

(ع ا): دو طرف دهان و ملتقاى دو لب.

=صانَ-

- صَوْناً و صِيَاناً و صِيَانَةً [صون] هُ: آنرا نگهدارى نمود،- الثَّوبَ أَوِ العِرْضَ: جامه و يا آبروى خود را حفظ كرد.

=صانَعَ-

مُصَانَعَةً [صنع] الرجُل: با او دوستى كرد، مدارا نمود،- هُ عَنِ الشّي ء: او را گول زد و سخن خلاف واقع باو گفت.

=الصَّانِع-

ج صُنَّاع: فا، سازنده و صنعتگر، كارگر، و در اصطلاح متداول به معناى خدمتگزار است.

=الصَّانِعَة-

مؤنّث (الصَّانِع) است، عِنْدَ العامِّة:

و در زبان روز بمعناى زن خدمتگزار است.

=صاهَرَ-

مُصَاهَرَةً [صهر] القومَ و في القوم: دامادِ آنها شد.

=الصَّاهِل-

ج صَوَاهِل: فا، اسب، همانگونه كه به سگ (النَّابِح) گويند.

=الصَّاهِلَة-

ج صَوَاهِل: مؤنث (الصّاهِل) است.

=صاوَلَ-

مُصَاوَلَةً و صِيَالًا و صِيَالَةً [صول] هُ: به يكديگر حمله كردند.

=صايَحَ-

مُصَايَحَةً و صِيَاحاً [صيح] القومُ: آن قوم يكديگر را صدا زدند،- بِهِ: او را صدا زد.

=صايَفَ-

مُصَايَفَةً و صِيَافاً [صيف] هُ: با او قرارداد تابستانى مانند حقوق ماهانه تنظيم كرد.

=صَأَى-

يَصْئِي و يَصْأَى صُئِيّاً و صَئِيّاً و صِئِيّاً [صأي] الفَرخُ أو العقربُ: جوجه يا عقرب آواز داد. اين ضرب المثل (يَلْذَع وَ يَصْئِى) درباره كسى گفته مى شود كه ظلم كند و در عين حال شكايت نمايد.

=الصُّوَّابة-

ج صُوَّاب و صِئْبان [صأب]: تخم شپش (رشك).

=صَئِبَ-

- صَأَباً [صأب] من الشرابِ: از شراب سيراب شد،- الرَّأْسُ: در موى سر شپش پديد آمد و يا پر از شپش شد.

=صَأْصَأَ-

صَأْصَأَةً [صأصأ] الرجُلُ: ترسيد،- مِنْهُ: از او ترسيد،- لَهُ: خوار و منقاد او شد،- الجَرْوُ: توله سگ آغاز به چشم باز كردن نمود.

=الصَّئْصِئَة-

[صأص]: «صِئْصِئَةُ الديكِ»:

پنجه خروس.

=الصَّوُّول-

[صول] من الرجال: كسيكه مردم را مى زند و بر آنها دست درازى مى كند.

=صَبَّ-

- صَبّاً [صبب] الماءُ: آب ريخته شد،– الْمَاءَ: آب را ريخت،- التمثالَ: مجسمه را قالب ريزى كرد،- فِى الْوادِي: آب در دره سرازير شد،- اللّهُ عَلَيْهِ صَاعِقَةً: خدا صاعقه بر او فرستاد،- الدِّرْعَ: زره پوشيد،- الدِّرعَ عَلَى فُلانٍ: زِرِه را بر او پوشانيد،- صَبَابَةً الَيْهِ: او را بسيار دوست داشت و به وى عشق ورزيد.

=الصُّبّ-

غذاى ريخته شده و مانند آن.

=الصَّبّ-

مص، آب ريختن، ريختن چيزى در قالب؛ «ماءٌ صَبّ»: آب ريخته شده،- ج صَبُّون: عاشق دلباخته؛ «رَجُلٌ صَبُّ»: مرد عاشق.

=صَبَا-

- صَبْواً و صُبُوّاً و صِباً و صَبَاءً [صبو]: به سوى افراد نادان و بچه ها گرايش كرد،- صَبْوَة و صُبْوةً و صُبُوّا الَيهِ و لَهُ: به او اظهار عشق و محبّت كرد،- صَبَاءً و صُبُوّاً تِ الرّيحُ: باد از سمت مشرق وزيد.

=الصَّبَا-

[صبو]: مص،- مثناى آن صَبَوان و صَبَيَان ج صَبَوَات و اصْبَاء: بادى كه از سمت مشرق مى وزد و متضاد آن (الدَّبُور) است.

=الصِّبَا-

[صبو]: اشتياق، كودكى؛ «رَأَيْتُهُ في صَبَاه»: او را در كودكيش ديدم.

=الصَّبَاء-

[صبو]: كودكى.

=الصَّبَاؤُوت-

[صبأ]: جمع صِبئى بمعناى شتران و بزرگى است. اين كلمه (عبرى) است.

=الصُّبَابَة-

ج صُبَابَات [صبب]: باقيمانده آب و مانند آن در ته ظرف و يا ليوان؛ «لَم أُدْرِكْ مِن العِيشَ إلّا صُبَابَةً»: از زندگى خود لذتى بجز اندكى نبرده ام.

=الصَّبَابَة-

[صبب]: اشتياق و محبت و عشق بسيار.

=الصُّبَاح-

ج صِباح: شعله چراغ؛ «غلامٌ صُباحٌ»: جوان خوشگل.

=الصَّبَاح-

صبح، بامداد كه متناقض با (المَسَاء) يعنى اوّل شب است و اصطلاح (صَبَاحَ الْخَير) به معناى صبح به خير و يا روزتان خوش مى باشد؛ «اتَيتُهُ ذا صَباح»: در آغاز روز نزد او آمدم؛ «فِي الصَّبَاحِ»:

سپيده دم.

=الصُّبَاحَة-

شعله چراغ.

=الصَّبَاحة-

زيبايى.

=الصَّبَاحِيّ-

كسيكه صبح زود از خواب بيدار شود، سحرخيز.

=الصَّبَاحِيَّة-

زيبايى، آنچه كه به مناسبت روز اوّل سال به كودكان عيدى داده مى شود و به آن (البِسْتَرِيْنة) گويند. آنچه كه بعنوان رونما در صبح روز عروسى به عروس داده مى شود.

=الصِّبَار-

ميوه ترش درخت مانند تمرهندى، در پوش شيشه.

=الصَّبَّار-

بسيار شكيبا،- (ن): درختى است بسان كاكتوس كه در آمريكاى مركزى بويژه (مكزيك) روئيده مى شود،- (ن): گياه صبر زرد.؛ «امُّ صَبَّار»: بلا و پيشامد سخت.

=الصُّبَارَة-

سنگ نرم.

=الصَّبَارَة-

كفالت، سنگ نرم و صاف، سرماى سخت.

=الصَّبَارَّة-

سختى سرما.

=الصبارة-

=الصباغ-

=الصباغة-

=الصبان-

=صبأ-

=صبؤ-

=الصبئوت-

=الصبب-

=الصبة-

=صبح-

=الصبح-

=الصبحاء-

=الصبحة-

=الصبحية-

=صبر-

=الصبر-

=الصبرة-

=صبع-

=صبغ-

=الصبغ-

=الصبغة-

=الصبوة-

=الصبوح-

=الصبور-

=صبي-

=الصبي-

=الصَّبَّارَة-

زمين خشك و باير،- (اع):

ديده بانان لشكر.

=الصِّبَاغ-

ج أَصْبِغَة: رنگ، مادّه رنگى.

=الصَّبَّاغ-

رنگرز، نقاش ساختمان، دروغگو.

=الصِّبَاغَة-

رنگرزى، فنِ رنگرزى.

=الصَّبَّان-

صابون ساز، فروشنده صابون.

=صَبَأَ-

- صَبْأَ و صُبُوءًا [صبأ]: از دينى به دين ديگرى گرويد، به دين صابئين درآمد،- العدوَّ عَلَيهم: دشمن را راهنمايى كرد،- عَلَيْهم: بر آنها حمله كرد،- النّابُ أَوِ النِّبَاتُ: دندان و يا گياه درآمد و يا نمايان و آشكار شد.

=صَبُؤَ-

- صَبْأَ و صُبَوْءًا: به معناى (صَبَأَ) مى باشد.

=الصَّبَئُوت-

جمع (صِبْئ) به زبان عبرى كه بمعناى زيبائى و بزرگى است، «رَبُّ الصَّبَئُوت»؛ خداى بزرگى.

=الصَّبَب-

ج أَصْبَاب [صبب]: سرازيرى زمين و يا راه، سراشيبى رودخانه.

=الصُّبَّة-

[صبب]: به معناى (الصُّبّ) است،- (ط) آش شوربا، و نيز به معناى باقيمانده آب و يا شير در ظرف، دارائى كم، جمعى از مردم، گله اسب يا شتر يا گوسفند.

=الصَّبَّة-

ج صَبَّات [صبب]: مؤنّث (الصَّبّ) است.

=صَبَحَ-

- صَبْحاً القومَ: بامداد نزد آنها آمد،- عَنِ الحق: از حق روى گردان شد.

=صَبِحَ-

صَبَحاً و صَبْحَةً: روشن و درخشان شد،- الشعَرُ: موى سفيد شد،- الحَديدُ: آهن برق زد.

=صَبُحَ-

- صَبَاحَةً الوجهُ: چهره تابناك و نورانى شد،- الغُلامُ: آن جوان زيبا شد.

=صَبَّحَ-

تَصْبِيحاً هُ: شراب صبحگاهى به او نوشانيد، صبح نزد او آمد،- الرَّجُلَ: به آن مرد درودِ بامدادى گفت و سلام كرد؛ «صَبَّحَكَ اللّهُ بِالْخَيْر»: صبح به خير.

،- الْقَومَ المَاءَ: شبانگاه مردم را راه بُرد تا اينكه بامدادان به آب رسانيد.

=الصُّبْح-

ج أَصْباحِ: آغاز روز، صبح.

=الصَّبْحَاء-

مؤنث كلمه (الأَصْبَح) است.

=الصُّبْحَة-

خواب در سپيده دم، رنگ سياه كه به سرخى مايل باشد.

=الصَّبْحَة-

خواب صبح، خواب در سپيده دم.

=الصُّبْحِيَّة-

صبح زود، ديدار در صبح.

=صَبَرَ-

- صَبْراً على الأَمر: خويشتن دارى و شكيبائى نمود،- عَنِ الشَّي ء: از آن چيز خوددارى كرد،- هُ: او را با اكراه ملزم به كار كرد،- هُ عن الامر: او را از كار بازداشت،- الدَّابَّةَ: حيوان را بدون عُلوفه نگاه داشت،– صَبْراً و صَبَارَةً بِهِ: كفالت او را پذيرفت،- هُ: به او كفيل داد.

=صَبَّرَ-

تَصْبِيراً [صبر] هُ: از او خواست كه صبر كند، او را امر به صبر كرد،- الْكَأسَ:

كاسه را پُر و لبريز كرد،- المَيِّت: در درون مرده صبر ريخت تا متعفن نشود.

=الصُّبْر-

ج أَصْبَار: بمعناى (الصِّبْر) است.

=الصَّبْر-

مص، شكيبائى و صبر بر سختيها؛ «قُتِلَ صبراً»: شخص بازداشت و زندانى و كشته شد؛ «الصَّبْرُ الجميل»: نيروى مقاومت و صبر؛ «شَهْرُ الصَّبْر»: ماه روزه دارى (رمضان)؛ «يَمينُ الصَّبْر»: سوگند كه بر سر آن شخص را بازداشت كنند تا سوگند خورد.

=الصِّبْر-

ج أَصْبَار: ابر سفيد، زمين شنزار و نرم، ناحيه چيزى.

=الصُّبُر-

ج أَصْبَار: زمين شنزار (شنهاى نرم).

=الصَّبَر-

اسم است از (الصَّبَّارة) كه بر معدودى از لشكر اطلاق مى شود.

=الصَّبِر-

ج صُبُور، و يقال لهُ أَيضاً المَقْر و المَقِر (ن): نام گياهى است از نوع (زنبقيها) كه برگهاى نرمى دارد و گُل او به شكل بوقى لوله اى است به رنگهاى زرد يا سرخ و مركز آن افريقاى استوايى است، عصاره تلخى دارد كه در پزشكى از آن استفاده مى شود.

=الصُّبْرَة-

ج صِبَار: سنگهاى درشت و انباشته بر روى هم، آنچه از مواد غذائى كه بدون كيل و وزن بر روى هم انباشته شود؛ «اخَذَهُ صُبْرَةً»: بطور جمله و بدون وزن و پيمانه آنرا گرفت.

=الصَّبْرَة-

اسم مَرّه از (صَبَر) است، سختى سرما؛ «صَبْرَةُ الشِّتاءِ) وسط زمستان.

=الصَّبِرَة-

(ن): يك درخت صَبِر است.

=صَبَعَ-

- صَبْعاً بهِ و عليهِ: با انگشت به او اشاره كرد و او را نشان داد،- فُلاناً عَلَيهِ:

با اشاره او را معرفى كرد.،- الشَّي ءَ:

انگشت در آن چيز فرو كرد، في الطَّعَامِ:

انگشت در غذا فرو كرد.،- صَبعاً و مَصْبَعَةً هُ: بر انگشت او ضربه زد.

=صَبَغَ-

- صَبْغاً و صِبَغاً الثوبَ: جامه را رنگ آميزى كرد،- يَدَهُ بِالْعَمَل: به كار مشغول شد،- هُ بِالْمَاءِ: او را تعميد كرد (شُست)،- يَدَهُ فِى المَاءِ: دست خود را در آب فرو بُرد،- فلاناً فى النعيم: او را غرق در نعمت كرد.

=الصِّبْغ-

ج أَصْبَاغ- رنگ، ادويه و سركه و روغن و مانند آن كه نان را در آن فرو بَرَند و رنگى كنند.

=الصَّبْغَة-

گروهِ غُسلِ تعميد ويژه مسيحيان- اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الصِّبْغَة-

آنچه كه با آن رنگ كنند، دين، ملّت، معمودية، نوع و جنس.

=الصَّبْوَة-

[صبو]: ناداني جواني.

=الصَّبُوح-

آنچه كه در بامداد نوشند و يا خورند، شيرى كه در سپيده دم بدوشند.

=الصَّبُور-

ج صُبُر: آنكه بسيار صبر كند.

بسيار شكيبا، اين كلمه از نامهاى خداى متعال است.

=الصَّبُّور-

«أُمُّ صَبُّور»: پيشامد سخت و بلا.

=صَبِيَ-

- صَبَاءً [صبو]: كارهاى بچه گانه كرد، اليهِ: به او اظهار محبت و علاقه كرد.

=صُبِيَ-

[صبو] القومُ: باد شرق بر آنها وزيد.

=الصَّبِيّ-

ج صُبْيان و صِبْيان و صُبْوَان و صِبْوَان و أَصْبِيَة و صِبْيَة و صَبْيَة و صُبْيَة و صِبْوَة و أَصْبٍ [صبو]: نوجوان، نوباوه.

=الصبياني-

=الصبيانيات-

=الصبيب-

=الصبية-

=الصبيح-

=الصبيحة-

=الصبير-

=الصبيرة-

=الصبيغ-

=صح-

=صحا-

=الصحابة-

=الصحابي-

=الصحاح-

=الصحاف-

=الصحافة-

=الصحافي-

=صحب-

=الصحبة-

=الصحة-

=صحح-

=صحر-

=الصحر-

=الصحراء-

=الصحراوية-

=الصحرة-

=الصحصاح-

=صحصح-

=الصحصح-

=الصحصحان-

=صحف-

=الصحفة-

=الصحفي-

=صحل-

=الصحل-

=صحن-

=،- الرجل: چيزى در ظرف به او داد،-

=الصحن-

=الصحنى-

=الصحناء-

=الصحناءة-

=الصحناة-

=الصحنان-

=الصحو-

=الصِّبْيَانيّ-

[صبو]: بچگى، نادان، امرى كوچك و پوچ.

=الصِّبْيَانِيَّات-

نادانيها، كارهاى بىرزش.

=الصَّبِيب-

[صبب]: مقدار آبى كه در يك ثانيه از رودخانه جارى مى شود، عرق بدن، چوب رنگ (بَقّم)، عسل خوب، يخ، خون، رنگى است سرخ، لبه شمشير،- (ن): رنگ گياهى است زرد؛ «دَم صَبِيبُ»: خون پاك و خالص.

=الصُّبَيَّة-

[صبو] تصغير «الصَّبية) است جمع صبيّ.

=الصَّبِيَّة-

ج صَبَايَا [صبو]: دختر نوجوان، زن جوان، ضد زن پير و سالخورده.

=الصَّبِيح-

ج صِبَاح- آنكه داراى چهره اى نورانى است.

=الصَّبِيحَة-

الصبَاح، و- ج صِبَاح: مؤنث (الصَّبِيح) است.

=الصَّبِير-

ج صُبَرَاء: شكيبا، كفيل، كوه، سفره غذا.

=الصُّبَّيْر-

(ن): نام گياهى است از نوع (الصَّباريات) مركز آن مكزيك است و داراى گلهاى زرد و ميوه لذيذ مى باشد و در مناطق گرمسيرى موجود است.

=الصَّبِيرَة-

ج صُبَرَاء: سفره غذا.

=الصَّبِيغ-

المصبوغ: چيز رنگ شده، چيز رنگى.

=صَحَّ-

- صُحّاً و صِحَّةً و صَحَاحاً [صحّ]: از بيمارى بهبود يافت،- الشَّي ءُ: از هر عيبى پاك و خالص شد،- الْخَبَرُ: خبر به اثبات رسيد و مطابق با حقيقت شد؛ «صَحَّ لِي عَلى فُلانٍ كَذا»: فلان چيز از او بر من ثابت شد.

=صَحَا-

- صَحْواً و صُحُوّاً [صحو]: بهوش آمد، بيدار شد،- السّكرانُ: اثر مستى- از او بِدَر شد،- الرَّجُلُ: حالت كودكى و بچگى را ترك كرد،- الْيَوْمُ: امروز هوا صاف و بدون ابر شد.

=الصَّحَابَة-

ياران پيامبر بزرگ اسلام (ص).

=الصَّحَابيّ-

يار پيامبر، منسوب به (الصَّحَابَة) است.

=الصَّحَاح-

[صحّ] من الأَخبار: روايت و خبر صحيح.

=الصِّحَاف-

گودالهاى كوچكى كه در آن آب باشد.

=الصَّحَّاف-

آنكه در خواندن روزنامه و مجلّه اشتباه مى كند، فروشنده روزنامه، روزنامه نگار.

=الصِّحَافَة-

روزنامه نگارى، «عَالَمُ الصِّحافَةَ»: روزنامه نگاران.

=الصِّحَافِيّ-

روزنامه نگار.

=صَحِبَ-

- صُحْبَةً و صَحَابَةً و صِحَابَةً هُ: با او دوستى و همنشينى و معاشرت كرد.

=الصُّحْبَة-

با هَمى، همراه بودن؛ «بِصُحْبَةِ فُلان»: با همراهى فلانى.

=الصِّحَّة-

[صحّ]: مص، تندرستى، آنچه كه از نظر قانون مورد قبول باشد، ثابت كردن،- و در زبان متداول بر مصالح عمومى بهداشتى اطلاق مى شود.

=صَحَّحَ-

تَصْحِيحاً [صحّ] المريضَ: بيمارى مريض را برطرف كرد،- الكِتَابَ: كتاب را تصحيح كرد.

=صَحَرَ-

- صَحْراً تِ الشمسُ فلاناً: آفتاب مغز سَر او را ناراحت كرد،- اللَّبَنَ: شير را جوشانيد،- صَحِيراً و صُحَاراً الحِمَارُ: خر عَرعَر كرد،- صَحَراً: بِرَنگ تيره و قرمز درآمد.

=الصحَر-

رنگ چهره كسى كه آفتاب خورده باشد.

=الصَّحْراء-

ج صَحَارَى و صَحَارٍ و صَحَارِيّ و صَحْراوَات: بيابان خشك و بىب و علف،- عِنْدَ الْعَامَّة: قطعه زمينى كه در آن خيار و هندوانه و خَربُزه و مانند آنها كِشت شود؛ «صَحْرَة البطّيح»: باغ خَربُزِه.

=الصَّحْرَاوِيَّة-

(ن): نوعى درخت از گونه (خَلَنْجيّات) است. مركز آن در نيمكره شمالى زمين است و براى تزئين بكار برده مى شود.

=الصُّحْرَة-

مرادف (الصَّحَر) است.

=الصَّحْرَة-

شبنم- اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الصَّحْصَاح-

ج صَحَاصِح [صحصح]: زمين صاف و هموار و بىب و علف، خرافات و پندارها.

=صَحْصَحَ-

صَحْصَحَةً [صحصح] الأَمرُ: آن امر آشكار شد.

=الصَّحْصَح-

ج صَحَاصِح [صحصح]: به معناى (الصَّحْصَاح) است.

=الصَّحْصَحَان-

ج صَحَاصِح [صحصح]: به معناى (الصَّحْصَح) است.

=صَحَّفَ-

تَصْحِيفاً [صحف] الكلمةَ: در خواندن روزنامه اشتباه و عبارات آنرا تحريف كرد.

=الصَّحْفَة-

ج صِحَاف: قدح يا كاسه ى بزرگى كه ٥ نفر را سير كند.

=الصَّحَفِيّ-

آنكه دانش از كتاب فرا گيرد نه از استاد، آنكه در خواندن اشتباه كند، روزنامه نگار.

=صَحِلَ-

- صَحَلًا صوتُهُ: صدايش گرفت و خَشِن شد.

=الصَّحِل-

كسيكه صدايش خشن و كلفت و گرفته شده باشد.

=صَحَنَ-

- صَحْناً هُ: او را زد،- هُ بِرِجْلِهِ: با پاى بر او زد،- ه دِيناراً: به او يك دينار داد.

=،- الرجُلَ: چيزى در ظرف به او داد،- بينهم: ميان آنها را اصلاح نمود.

=الصَّحْن-

مص، و- ج صُحُون: پشقاب كوچك، قدح بزرگ، درون سُم حيوان؛ «فَرَس واسِعُ الصَّحْنِ»: اسبى كه درون سُمِ آن بزرگ باشد،- مِنَ الارض: زمين هموار؛ «صَحْنُ الدّار»: حياط خانه، «صَحْنَا الْأُذُنين»: فضاى داخل گوشها، ميان گوشها.

=الصَّحْنَى-

ماهى ريز و شور.

=الصَّحْنَاء-

مرادف (الصَّحْنَى) است.

=الصَّحْنَاءَة-

مرادف (الصَّحْنَى) است.

=الصحْنَاة-

مرادف (الصَّحْنَى) است.

=الصَّحْنَان-

(مو): يك جفت سنج كه آنها را بروى هم نوازند و در زبان متداول به آنها (فِقَّيْشَات) يا (طُقَّيْشات) گويند.

=الصَّحْو-

[صحو]: مص، به معناى روشن و

=صحي-

=الصحي-

=الصحيح-

=الصحيرة-

=الصحيف-

=الصحيفة-

=الصخاب-

=الصخابة-

=صخب-

=الصخب-

=الصخبى-

=الصخبان-

=الصخبة-

=صخد-

=الصخر-

=الصخرة-

=الصخري-

=الصخوب-

=صد-

=الصد-

=صدا-

=صدى-

=الصدى-

=الصداح-

=الصداد-

=الصدار-

=الصدارة-

=الصداع-

=الصداغ-

=الصداق-

=الصداقة-

=الصدام-

=صدئ-

=صدؤ-

=الصدا-

=الصدئ-

=الصدآء-

=الصدأة-

=الصدئة-

=صدح-

=صدد-

باز؛ «سَمَاءٌ صَحْوٌ»: آسمان باز و روشن «يَوْمٌ صَحْوٌ»: روز روشن. اين كلمه وصف است براى مصدر.

=صَحِيَ-

- صَحاً [صحو]: بهوش آمد،- مِنْ نَوْمِهِ: از خواب بيدار شد.

=الصِّحِّيّ-

[صحّ]: آنچه كه ويژه بهداشت باشد؛ «لِدَاعٍ صِحِّيّ»: براى ضرورت بهداشت؛ «الحَجْرُ الصحيّ»: قرنطينه، اتخاذ تدابير لازم براى جلوگيرى از سرايت بيمارى بداخل كشور.

=الصَّحِيح-

[صحّ]: آنچه كه ثابت و يا مطابق با حقيقت باشد؛ «خَبَرُ صحيحٌ»:

خبرى درست،- «في عِلْم الصَّرْف»: كلمه اى كه معتل نباشد مانند «حرفٌ صحيحُ»،- ج اصِحَّاء و صِحَاح و اصِحَّة و صَحَائِح:

صحيح و سالم از هر گونه عيب.

=الصحِيرة-

شيرى جوشانده كه بر روى آرد و روغن ريخته شود.

=الصَّحِيف-

سطح زمين.

=الصَّحِيفَة-

ج صَحَائِف و صُحُف: نوشته، يك ورق از كتاب كه در دو طرف آن نوشته شده باشد، روزنامه؛ «صَحيْفَةُ الْوَجه» پوست صورت؛. «صُنْ صحيفة وَجهِك» از پوست صورت خود نگهدارى كن.

=الصَّخَّاب-

آنكه بسيار فرياد كشد.

=الصَّخَّابَة-

: مؤنث (الصَّخّاب) است.

=صَخِبَ-

- صَخَباً: آن مرد داد و فرياد كرد.

=الصَّخَب-

مص، آميخته شدن صداها، داد و فرياد.

=الصَّخِب-

آنكه بسيار فرياد كشد.

=الصَّخْبَى-

مؤنث (الصَّخْبان) است.

=الصَّخْبَان-

ج صُخْبَان: به معناى (الصَّخِب) است.

=الصَّخِبَة-

مؤنّث (الصَّخِب) است.

=صَخَدَ-

- صَخْداً تْهُ الشمسُ: خورشيد بر او تابيد و آن مرد آفتاب زده شد.

=صَخِدَ-

- صَخَداً و صَخَدَاناً اليومُ: گرماى هواى روز سخت شد.

=الصَّخِر-

من الأَمكنة: جائيكه پر از سنگ باشد.

=الصَّخْرَة-

ج صَخْر و صَخَر و صُخُور و صُخُورَة و صَخَراتٍ: صخره، سنگ سخت و بزرگ؛ «فلانٌ صَخْرَةُ الوَادِي»: فلانى استوار و پا برجاست و نمى ترسد.

=الصَّخَرَة-

ج صَخْر و صَخَر و صُخُور و صُخُورَة و صَخَراتٍ: سنگ سخت و بزرگ، صخره.

=الصَّخْرِيّ-

منسوب به الصَّخْر) است.

=الصَّخُوب-

مرادف (الصّاخِب) است.

اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=صَدَّ-

- صَدّاً و صُدُوداً [صدّ] عنهُ: از او روى گردانيد،- صَدِيداً مِنَ الشَّي: از آن چيز ناله و فرياد كشيد،– صدّاهُ عَنْ كَذَا: از آن كار او را منصرف كرد و بازداشت،- السَّبِيل: راه بر او بسته شد و مانعى ايجاد گرديد.

=الصُّدّ-

ج أَصْداد و صُدُود [صدّ]: مترادف (الصَّد) است.

=الصَّدّ-

ج أَصْداد و صُدُود [صدّ]: گوشه اى از دشت و دره، كوه، ابر بلندى كه مانند كوه ديده مى شود.

=صَدَا-

- صَدْواً [صدو] بيديه: با دو دست خود كف زد.

=صَدَّى-

تَصْدِيَةً [صدو و صدي] بيديه: با دو دست خود كف زد.

=الصَّدَى-

ج أَصْدَاء [صدي]: تشنگى سخت، انعكاس آواز در كوهستان؛ «اسْرَعُ مِنْ رجع الصّدى»: سريعتر از برگشت صدا، جسم انسان پس از مرگ، تعرض، مغز سر، درون سر،- (ح): گونه اى جغد كه سر بزرگى دارد و بهر سو كه بخواهد سر خود را مى چرخاند و در جاهاى خراب و تاريك زندگى مى كند نام ديگر آن (الْهامة) است، پرنده اى خرافى كه گويند از سر كشته بيرون مىيد و همواره مى گويد «اسقُوني اسقوني» مرا سيراب كنيد تا انتقام خون او گرفته شود و قاتل اعدام شود و لذا به آن (الصدَى) گويند.

=الصَّدَّاح-

آوازخوان.

=الصَّدَّاد-

ج صَدَائِد [صدّ]: راهى كه به آب منتهى شود،- (ح): مار،- (ح): چلپاسه.

=الصِّدَار-

پيش بند سينه، نشانى كه بر سينه شتر زنند.

=الصَّدَارَة-

رياست، وزارت، منصب نخست وزيرى در دولت عثمانى.

=الصُّدَاع-

(طب): سردرد.

=الصِّدَاغ-

داغ روى شقيقه شتر.

=الصَّدَاق-

ج أَصْدِقَة و صُدُق: مِهريه زن، كابين.

=الصِّدَاق-

ج أَصْدِقَة و صُدُق: مرادف (الصدّاق) است.

=الصَّدَاقَة-

محبت و دوستى.

=الصِّدَام-

(طب): بيمارى ويژه اى است كه در سر چهار پايان پديد آيد.

=صَدَأَ-

- صَدْأً [صدأ] المِرآةَ: آئينه را پاك و درخشان كرد،- الشي ءَ: زنگ و چركى را از آن چيز پاك كرد.

=صَدِئَ-

- صَدَأَ الحديدُ: روى آهن زنگ خورد،- الشّي ءُ: به رنگِ زنگ زده درآمد.

=صَدُؤَ-

- صَدَاءَةً: مرادف (صَدِئَ) است.

=صَدَّأَ-

تَصْدِئَةً [صدأ] المرآةَ: آئينه را پاك و درخشان كرد،- الشّي ءَ: آن چيز برنگ زنگ خورده درآمد.

=الصَّدَاْ-

[صدأ] (ك): ماده اى است برنگ سرخ يا بلوند كه بر روى آهن بعلت رطوبت هوا مى نشيند (زنگ)؛ «رَجُلٌ صَدَأ:» مردى كه جسم نرم و لطيفى دارد.

=الصَّدِئ-

[صدأ]: آنچه كه روى آن زنگ خوردگى باشد.

=الصَّدْآء-

[صدأ]: مؤنث (الأَصْدَأ) است.

=الصُّدْأَة-

[صدأ]: رنگ چيزى كه زنگ زده باشد.

=الصَّدِئَة-

مؤنث (الصَّدِئ) است.

=صَدَحَ-

- صَدْحاً و صُدَحاً الرجُلُ أو الطائرُ: آن مرد يا پرنده با صداى بلند آواز خواند.

=صَدَّدَ-

تَصْدِيداً [صدّ]: دست زد (كف زد)،- الجَرحُ: زخم چرك كرد.

=الصدد-

=صدر-

=،- عنه: از آن بوجود آمد،- منه: از آن آشكار شد،- صدرا و مصدرا عن المكان و عن الماء: از آن مكان يا از كنار رودخانه برگشت؛- «الى المكان»: به آنجا رسيد،-

=الصدر-

=الصدرة-

=الصدرية-

=صدع-

=- فى المكان: از آنجا گذشت،-

=الصدع-

=الصدعة-

=صدغ-

=دوشادوش او راه رفت،- ه عن الأمر: او را از آن كار منصرف نمود،–

=الصدغ-

=صدف-

=الصدف-

=الصدفة-

=الصدفيات-

=صدق-

=الصدق-

=الصدقة-

=الصَّدَد-

[صدّ]: كجى، ناحيه، آنچه كه در برابر تو آيد، قصد؛ «نَحْنُ فِى صَدَدِ فُلانٍ»:

ما در پى او و سخن او هستيم؛ «فِى صَدَدِ كَذَا»: در پى آن چيز.

=صَدَرَ-

- صَدْراً هُ: بر سينه اش ضربه زد،- صُدُوراً الأَمْرُ: حكم صادر و حاصل شد.

=،- عَنْهُ: از آن بوجود آمد،- مِنْه: از آن آشكار شد،- صَدْراً و مَصْدَراً عَنِ المَكانِ و عَنِ المَاءِ: از آن مكان يا از كنار رودخانه برگشت؛- «الى المَكَانِ»: به آنجا رسيد،- الرَّجُلَ عَنْ كَذَا: او را از چيزى برگردانيد.

=صُدِرَ-

از دردِ سينه ناليد.

=صَدَّرَ-

تَصْدِيراً [صدر] هُ: آن مرد را مقدّم داشت و در صدر مجلس نشانيد،- الكِتابَ بكَذَا: براى كتاب مقدمه نوشت،- الفَرسُ:

آن اسب سر و گردن افراشته و بر همه اسبها پيشى و سبقت گرفت،- هُ: آنرا برگردانيد،- السّلعةَ: كالا را به خارج از كشور صادر كرد.

=الصَّدْر-

ج صُدُور (ع ا): سينه؛ «رَحَابةُ الصَّدْر»: صبر و حلم، سينه فراخ، «ذاتُ الصَّدْر» (طب): بيمارى سينه؛ «بَنَاتُ الصَّدْر»:

غمها و اندوهها، بالاى هر چيزى، آغاز هر چيزى مانند روز و يا كتاب، گروهى از چيزى؛ «اخَذْتُ صَدْراً مِنْهُ»: مقدارى از آن را گرفتم،- (مو): روى جعبه و دستگاه موسيقى.؛ «صَدْرُ الاسْلام»: اوائل اسلام؛ «الصَّدْرُ الأَعظم»: صدر اعظم، نخست وزير؛ «صَدْرُ القَوم»: رئيس و مهتر مردم؛ «صُدُور الوادىُ»: بلنديهاى دره.

=الصَّدَر-

اسم است براى جمع صادِر، برگشتن از پيرامونِ آب، برگشتن مسافر از حج يا مقصد مسافرت.

=الصُّدْرَة-

سينه يا قسمت بالاى سينه، سينه بند.

=الصُّدْرِيَّة-

سينه بند.

=صَدَعَ-

- صَدْعاً الشي ءَ: آنرا پاره كرد ولى از هم جدا نشد،- الْقَوْمَ: آنها را پراكنده كرد،- الأَمْرَ بِالْحقّ: حقيقت امر را بيان كرد،- بِالحَقّ: آشكارا و به حق صحبت كرد.

=- فِى الْمَكان: از آنجا گذشت،- فى الأَمْر:

بدنبال كار رفت،- فُلاناً: به سوى او كه مرد بخشنده ايست رفت،- صَدْعاً و صُدُوعاً الفَلاةَ اوِ النّهرَ: از بيابان يا رودخانه گذر كرد،- اللَّيْلَ: شبانگاه راه پيمود،- صُدُوعاً الى كَذا: به سوى آن چيز تمايل نمود،- رِجْلَهُ:

پايش لغزيد و پيچ خورد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=صُدِعَ-

به سر درد دچار شد.

=صَدَّعَ-

تَصْدِيعاً [صدع] الشي ءَ: آن چيز را دو قسمت كرد،- الفَلاةَ او النّهر: از بيابان يا رودخانه عبور كرد،- خَاطِرَهُ: از او خواست كه حاجت وى را روا كند. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=صُدِّعَ-

به معناى (صُدِعَ) است.

=الصَّدْع-

مص، و- ج صُدُوع: دو قسمت كردن چيزى سخت (سفت) تازه، جوان و نيرومند، مرد لاغر و كم گوشت.

=الصِّدْع-

نيمى از چيزِ شَقِّه شده، «صِدْعُ الرِّجل»: لغزش پا، گروهى از مردم.

=الصَّدَع-

الصدْع، «صَدْعُ الحديدِ»: زنگ آهن.

=الصَّدْعَة-

ج صَدَعات: اسم مره از (صَدَع) است.

=الصَّدْعَة-

ج صِدَع: نيمى از چيز شقّه شده، گلّه گوسفند.

=صَدَغَ-

- صَدْغاً هُ: سرش را بالا برد.

=دوشادوش او راه رفت،- هُ عَن الأَمْر: او را از آن كار منصرف نمود،– صَدْغاً و صَدَغاً و صُدُوغاً الى الشّي ء: به سوى آن رفت.

=صَدُغَ-

- صَدَاغَةً الرجُلُ: ضعيف و ناتوان شد.

=صُدِغَ-

از درد گيجگاه ناليد.

=الصُّدْغ-

ج أَصْدَاغ (ع ا): گيجگاه، موى برآمده بر روى گيجگاه؛ «صُدْغُ الباب»:

پاشنه درب.

=الصَّدَغ-

كجى و خميدگى.

=صَدَفَ-

- صَدْفاً و صُدُوفاً: از آن چيز منصرف شد و برگشت،- فلاناً: او را منصرف نمود،- هُ: او را ناگهان ديد،- صَدْفاً عَنْهُ: از او روى گردان شد.

=صَدِفَ-

- صَدَفاً: روى گردان شد.

=الصُّدُف-

كناره يا لبه كوه.

=الصُّدَف-

مُرادف (الصدُف) است.

=الصَّدَف-

ج أَصْدَافِ: صدف، پوشش مرواريد، گوشه و ناحيه، نبش كوه يا گوشه آن،- فى الخيل: نزديكى رانها و فاصله بين سُم هاى اسبان؛ «صَدفُ الأَصداف»: امواج دريا.

=الصِّدْفَة-

ج صِدَف: ملاقات بدون اطلاع قبلى، «صِدْفَة»: ناخودآگاه يا بدون قرار قبلى.

=الصَّدَفَة-

يك دانه صدف كه پوشش مرواريد است، مكان و ناحيه؛ «صَدَفَةُ الأُذُنِ» (ع ا): داخل و باطن گوش.

=الصَّدَفِيَّات-

(ح): حيوانات نرم بدن و بىستخوان كه در آب زندگى مى كنند.

=صَدَقَ-

- صَدْقاً و صِدْقاً و مَصْدُوقَةً و تَصْدَاقاً:

راست گفت،- فى وَعْدِهِ أَوْ وَعيدِه: وعده و وعيد خود را اجرا كرد،- هُ النّصيحةَ او المحبَّةَ:

بى ريا به او نصيحت و محبت نمود،- هُ الْحديثَ: سخن را به راستى و درستى به او گفت،- فِى الْحملَة: در حمله جنگ شجاعت نشان داد.

=صَدَّقَ-

تَصْدِيقاً [صدق] هُ: او را تصديق و تأييد نمود،- القولَ: سخن را پذيرفت.

=الصَّدْق-

مص، و- ج صُدْق و صُدُق و صَدْقُون: هر چيز كاملى، فولاد آبديده براى نيزه ها و جز آن.

=الصِّدْق-

راستگوئى، اخلاص و پاكدامنى، كوشش، شدت و سختى، بزرگى، مصلحت.

=الصُّدْقَة-

ج أَصْدِقَة و صُدُق: مهريه زن.

=الصَّدْقَة-

ج صَدْقات: مؤنث (الصَّدق) است،- ج: اصْدِقَةٌ و صُدُق: مهريه زن.

=الصُّدُقَة-

ج أَصْدِقَة و صُدُق: مُرادف (الصُّدْقَة) است.

=الصَّدُقَة-

ج أَصْدِقَة و صُدُق: مُرادف

=الصدقة-

=صدم-

=الصدمة-

=الصدمتان-

=الصدوح-

=الصدود-

=الصدوف-

=الصدوق-

=صدي-

=الصدي-

=الصديا-

=الصديان-

=الصديد-

=الصديع-

=الصديغ-

=الصديق-

=الصديقة-

=صر-

=الصر-

=الصرى-

=الصراح-

=الصراحة-

=الصراحي-

=الصراحية-

=الصراد-

=الصرار-

=الصرارة-

=الصراري-

=الصراط-

=الصراع-

=الصراعة-

=الصراف-

=الصرافة-

=الصرام-

=الصرامة-

=الصرة-

=صرج-

=صرح-

(الصُّدْقَة) است.

=الصَّدَقَة-

ج صَدَقَات: صدقه، عطا و بخشش كه براى ثواب مى دهند.

=صَدَمَ-

- صَدْماً هُ: او را راند و بر بدنش ضربه وارد كرد.

=الصَّدْمَة-

اسم مره از (صَدَمَ) است؛ «صَرعَهُ بِصَدْمةٍ»: با يك ضربه او را زد.

=الصَّدِمَتَانِ-

دو طرف پيشانى.

=الصَّدِمَتَانِ-

مرادف (الصَّدْمَتان) است.

=الصَّدُوح-

آوازخوان، نغمه خوان.

=الصَّدُود-

[صدّ]: بازدارنده و به معناى (الصّادّ) است (مفعولى است بمعناى فاعل).

=الصَّدُوف-

آنكه بسيار روى گردان باشد، آنكه دهانش بوى بَد بِدَهد.

=الصَّدُوق-

ج صُدْق و صُدُق: هميشه راستگو.

=صَدِيَ-

- صَدَى [صدي]: به سختى تشنه شد.

=الصَّدِي-

[صدي]: آنكه سخت تشنه است.

=الصَّدْيَا-

ج صَوَادٍ [صدي]: مؤنّث (الصدْيَان) است.

=الصَّدْيَان-

[صدي]: مرادف (الصدِي) است.

=الصَّدِيد-

[صدّ]: چرك آغشته به خون.

=الصَّدِيع-

پيراهنى كه زير زره پوشند،- صُدُع: بامداد روشن- پيراهن دو چاك، آنكه سر درد گرفته باشد، پيراهن پاره.

=الصَّدِيغ-

ناتوان، كودك ٧ روزه كه مَلاج او سفت شود.

=الصَّدِيق-

ج أَصْدِقاء و صُدَقاء و صُدْقان و جج أَصَادِق: دوست و محبوب؛ «صَديقُك مَنْ صَدَقَك لَا مَنْ صَدَّقَكَ»: دوست تو كسى است كه از قلب دوست باشد نه فقط زبانى.

=الصِّدِّيق-

ج صِدِّيقون: بسيار راستگو، آنكه در راستگويى كامل است، آنكه گفتار و رفتارش يكسان باشد، هميشه نيكوكار و راست كردار، لقب ابو بكر اوّلين خلفاء راشدين.

=الصَّدِيقَة-

مؤنث (الصَّديق) است.

=صَرَّ-

- صَرّاً [صرّ] الصرَّةَ: كيسه را بست،- «الدراهِمَ فى الصُّرة»: پولها را در كيسه ريخت.،- «الفَرَسُ اذُنَهُ و بأذنهِ»: اسب گوش خود را براى شنيدن تيز كرد،– صَرّاً و صَرِيراً الشّي ءُ: آن چيز بصدا درآمد،- الرّجُلُ: آن مرد فرياد كشيد،- تِ الاذُنُ:

در گوش صدايى شنيده شد،- الرّجُلُ: آن مرد تشنه شد.

=صُرَّ-

[صرّ] النباتُ: گياه را سرما زد.

=الصَّرّ-

[صرّ]: آنچه از پول كه آماده شود و به جاهاى ديگر فرستاده شود.

=الصِّرّ-

[صرّ]: سرما؛ «ريحُ صِرُّ» بادهاى بسيار سرد، بادهاى پر سر و صدا.

=الصِّرَّى-

[صرّ]: «يمينٌ صِرَّى»: سوگند استوار.

=الصُّرَاح-

خالص از هر چيز.

=الصَّرَاح-

مرادف «الصُّرَاح» است.

=الصِّرَاح-

مص، مُرادف «الصُّراح» است؛ «شَتَمَهُ صِراحاً»: آشكارا به او ناسزا گفت.

=الصَّرَاحَة-

صراحت و آشكارا؛ «صَرَاحَةً»: با عبارت و بيانى روشن.

=الصُّرَاحِيّ-

واضح، روشن.

=الصُّرَاحِيَة-

من الخمر: شراب خالص.

=الصُّرَاحِيَّة-

ظرف مي.

=الصَّرَّاح-

آنكه بسيار فرياد زند،- (ح): طاوس.

=الصرَّاد-

ابر نازكى كه باران ندارد.

=الصِّرَار-

ج أَصِرَّة [صرّ]: ريسمانى كه بر نوك پستان ماده شترى مى بندند كه بچه آن نتواند از پستان مادر شير بنوشد، جاى بلندى كه آب بدان نرسد.

=الصَّرَّار-

[صرّ]: «صَرَّارُ الليلِ» (ح): نوعى حشره بنام (جُدجُد) است كه به جيرجيرك معروف است.

=الصَّرَارَة-

[صرّ]: آنكه به حج نرفته و يا ازدواج نكرده باشد، اين كلمه براى مفرد و جمع يكسان بكار مى رود.

=الصَّرَّارَة-

[صرّ] (ح): نوعى عقاب است كه مارها را مى خورد؛ نام ديگر آن (أَبُو صُوَيّ) است.

=الصَّرَارِيّ-

ج صَرَارِيُّون: ملاح، ناوى، كشتيبان.

=الصُّرَاط-

شمشير بلند و برّنده.

=الصِّرَاط-

ج صُرُط: راه،- الْمُستَقيم: راه راست.

=الصَّرَّاع-

آنكه با ديگران بسيار كشتى گيرد.

=الصِّرَاعَة-

كشتى گرفتن.

=الصُّرَّاعَة-

آنكه بسيار كشتى گيرد.

=الصَّرَّاف-

دانشمند علم صرف،- ج صيارفة: صرّاف پول.

=الصِّرَافَة-

صرّافى.

=الصُّرَام-

از نامهاى جنگ، بلاى سخت؛ «رَجُلُ صُرامُ»: آنكه در اراده خود نيرومند است.

=الصَّرَامَة-

سختى و قساوت.

=الصُّرَّة-

ج صُرَر [صرّ]: كيسه پول.

=الصَّرَّة-

[صرّ]: روى ترش كردن، گروه مردم، ناله و شيون، سختى جنگ و گرما و مانند آن، مهره كه در دست گيرند.

=الصِّرَّة-

[صرّ]: سخت ترين فريادها، سرما.

=صَرَّجَ-

تَصْرِيجاً [صرج] الحوضَ: حوض را با سنگ و ساروج بنا نمود،- الحَوْضِ بِالنّورة:

حوض را آهك ماليد.

=صَرَحَ-

- صَرْحاً الأمرَ: امر را بيان نمود.

=صَرُحَ-

- صَرَاحَةً و صُرُوحَةً: با صفا و اخلاص نمايان شد.

=صَرَّحَ-

تَصْرِيحاً [صرح] الأَمرَ: امر را بيان نمود الأمرُ: آن امر آشكار شد،- المُتكلمُ:

گوينده سخن را آشكار گفت،- بِمَا فِى نَفْسِهِ: آنچه كه در دل داشت آشكار كرد،- بِكَذَا: در مورد آن چيز تصريح كرد،- لَهُ بِكَذا: به او اجازه داد،- النَّهارُ: ابر روز رفت و آفتابش درخشان شد،- تِ الخَمرُ: كفِ مِى از بين رفت و خالص شد، تِ السَّنَةُ:

خشكسالى و سختى سال پديدار شد

=الصرح-

=الصرحة-

=صرخ-

=صرد-

=الصرد-

=الصردان-

=صرر-

=الصرر-

=الصررة-

=صرصر-

=الصرصر-

=الصرصور-

=صرع-

=الصرع-

=الصرعان-

=الصرعة-

=صرف-

=الصرف-

=الصرفان-

=الصرفة-

=الصرفي-

=صرم-

،- الرَّامي: تيرانداز تير انداخت ولى به هدف نخورد.

=الصَّرْح-

مص، و- ج صُرُوح: كاخ، هر ساختمان بلندى.

=الصَّرَح-

خالص از هر چيزى.

=الصَّرْحَة-

ج صَرَحات: يك بار بيان نمودن، اسم مرّة از (صَرَحَ) است، سطح زمين؛ «صَرْحَةُ الدّار»: حياط خانه.

=صَرَخَ-

- صُرَاخاً و صَرِيخاً: بلند فرياد كشيد، طلب كمك كرد،- القومَ: به آنها كمك و يارى كرد،- لِفُلانٍ: او را صدا زد.

=صَرَدَ-

- صَرْداً الرامي السهمَ: تيرانداز نشانه گرفت و تير بهدف اصابت كرد.

=صَرِدَ-

- صَرَداً السهمُ: به اشتباه تيراندازى كرد، گوشه تير اصابت كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد در برابر سرما ناتوان شد، در برابر سرما مقاوم بود.

=صَرَّدَ-

تَصْرِيداً [صرد] الشي ءَ: آن چيز را بريد،- العَطَاءَ: بخشش را كم كرد.

=الصَّرْد-

ج صُرُود: جاى بلند در كوهستان، سرما؛ «يَومُ صَرْدٌ»: روز سرد؛ «ارْضٌ صَرْدٌ»:

زمين سرد، خالص از هر چيزى؛ «احَبَّهُ حُبّاً صَرْداً»: او را بى ريا دوست داشت، لشكر انبوه.

=الصُّرَد-

ج صِرْدان (ح): پرنده اى است با سر بزرگ و شكم سفيد و پشت سبز كه پرنده هاى كوچك را شكار مى كند.

=الصَّرَد-

ميخى كه سرنيزه را به نيزه وصل مى كند، لشكر انبوه.

=الصَّرِد-

ج صَرْدَى من الخيل: اسبى كه جاى زين بر پشت آن زخم شده باشد. و- مِنَ الرّجال: مردى كه در برابر سرما مقاومت كند، مرد ناتوان در برابر سرما، «يومٌ صَرِدٌ»:

روز بسيار سرد.

=الصُّرَدَانِ-

(ع ا): دو رگ كوچك زير زبان.

=صَرَّرَ-

تَصْرِيراً [صرّ] أُذُنَهُ: گوش خود را آماده شنيدن نمود،- تِ النَّاقةُ: ماده شتر براه افتاد.

=الصَّرَر-

[صرّ]: خوشه گندم كه در آن دانه هنوز برنيامده باشد.

=الصَّرَرَة-

[صرّ]: خوشه گندم.

=صَرْصَرَ-

صَرْصَرَةً [صرصر] الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى نمود،- الرجُلُ: آن مرد فرياد سخت كشيد،- الصرَدُ اوِ الصَّقرُ: پرنده يا كلاغ آواز داد.

=الصُّرْصُر-

ج صَرَاصِر (ح): نوعى حشره كه معمولًا شبانگاه آواى نرمى دارد، جيرجيرك.

=الصَّرْصَر-

ج صَرَاصِر [صرصر] (ح): مُرادف (الصُّرْصَر) است،- (ح): خروس،- من الرّياح: بادهاى تند و يا سرد.

=الصُّرْصُور-

ج صَرَاصِير [صرصر] (ح): مُرادف (الصرْصُر) است، كشتى.

=صَرَعَ-

صَرْعاً و صِرْعاً و مَصْرَعاً هُ: او را بزمين افكند،- الشِّعرَ أو البابَ: شعر دو مصراعى گفت و يا درب را با دو پاشنه ساخت.

=صُرِعَ-

به بيمارى صرع دچار شد.

=صَرّعَ-

تَصْرِيعاً [صرع] هُ: او را به سختى بر زمين زد،- الشِّعْرَ او الْبَابَ: شعر يا درب را دو مصراعى كرد.

=الصَّرْع-

ج أَصْرُع و صُرُوع (طب): بيمارى صرع، مثل و مانند،- عند العَامة: سردرد شديد.

=الصِّرْع-

مص،- ج أَصْرُع و صُرُوع:

كُشتى گير، همسان، نوع و فن از چيزى.

=الصَّرْعانِ-

شب و روز، صبح و شام؛ «اتَيْتُهُ صَرْعَي النَّهار»: بامداد و شامگاه نزد او رفتم؛ «هُوَ ذو صَرْعَين»: او دو رنگ و يا دو رو است.

=الصُّرْعَة-

كسيكه مردم او را بزمين افكنند.

=الصَّرْعَة-

اسم مرّة از (صَرَعَ) است، حالت، و در زبان متداول به معناى سردرد است.

=الصُّرَعَة-

كسيكه مردم را بسيار بزمين مىفكند، آنكه هنگام خشم حليم و شكيباست.

=صَرَفَ-

- صَرْفاً الدنانيرَ: پول را تبديل به ريز و درشت كرد،- الْمالَ: مال را به مصرف رسانيد،- وَقتَهُ فِى الدَّرس: وقت خود را در آموزش صرف كرد،- النَّظَرَ عَنِ الأَمْر: از آن كار صرفنظر كرد،- هُ: او را به جائيكه از آن آمده بود برگردانيد،- الكَلِمَةَ: در آخر كلمه حركت جرّ و تنوين قرار داد،- الشرّاب: چيزى بر شراب نيفزود و آنرا خالص نوشيد،- صريفاً البَابُ: درب موقعْ باز و بسته شدن صدا كرد،- بِنَابِه: آن چيز را سوزانيد و از آن صدايى شنيده شد.

=صَرَّف-

تَصْرِيفاً [صرف] الدراهمَ: پول را تغيير و تبديل نمود، صرافى كرد،- الكلامَ:

بعضى كلمات را از كلماتى ديگر ساخت،- الشي ءَ: آن را فروخت،- الماءَ: آب را جارى كرد،- اللّهُ الرياحَ: خداوند بادها را از يكسو به سوى ديگر وزانيد،- هُ فى الأَمر:

اختيارات را به او داد.

=الصَّرْف-

مص، الصَّرف: عبارت از شناختن كلمات عربى بدون توجه به معرب و مبنى بودن كلمه است، تبديل پولى به پول ديگر يا خريدن اسناد مالى براى پرداخت بدهى، مصرف نمودن مال؛ «الْمَمْنُوع مِنَ الصَّرف»: اسمى است كه تنوين يا كسره به آخر آن نمىيد و فقط ضمه و فتحه به خود مى گيرد، «صَرْفُ الحَديث او الكَلام»: اضافات و محسنات كه در كلام آيد، «صَرْفُ الدَّهر»: حوادث و مصيبتهاى زمانه.

=الصِّرف-

خالص از هر چيزى؛ «شَرابُ صِرْفٌ»: شراب خالص.

=الصَّرْفَان-

شب و روز.

=الصِّرْفَانِ-

مرادف (الصَّرْفان) است.

=الصَّرَفَان-

مس، سرب، مرگ.

=الصَّرْفَة-

اسم مرّة از (صَرَفَ) است، مهره اى كه به گردن مىويزند،- (فك):

يكى از منازل قمر (ماه) است.

=الصَّرْفيّ-

دانشمند علم صرف.

=صَرَمَ-

صَرْماً و صُرْماً الحبلُ: طناب بريد

=صرم-

=الصرم-

=الصرماء-

=الصرمة-

=الصرماية-

=الصرناية-

=الصروحة-

=الصرور-

=الصرورة-

=الصروري-

=الصروع-

=الصروف-

=الصروم-

=الصريح-

=الصريحة-

=الصريخ-

=الصريد-

=الصريدة-

=الصرير-

=الصريرة-

=الصريع-

=الصريف-

=الصريفة-

=الصريم-

=الصريمة-

=الصعاد-

=الصعاق-

=صعب-

=الصعب-

=الصعتر-

=صعد-

=الصعد-

=الصعداء-

=الصعدة-

=صعر-

=الصعراء-

=صعق-

=الصعق-

،- الْخَيّاطُ الثَّوبَ دَرزى جامه را براى دوخت بريد،- هُ: كلام او را قطع كرد، از نزد او رفت و او را ترك كرد،- الشي ءَ: آنرا بريد، قطعه قطعه كرد،- فلانٌ عِنْدَنا شهراً:

فلانى يكماه نزد ما اقامت كرد.

=صَرُمَ-

- صَرَامَةً الرجُلُ: مرد قاطع و حدّى شد،- السّيفُ: شمشير قاطع و برنده شد.

=صُرِمَ-

تْ أُذُنُهُ: گوش او بريده شد.

=صَرَّمَ-

تَصْرِيماً [صرم] هُ: مبالغه (صَرَمَهُ) است.

=الصُّرْم-

مص، گلّه، دسته.

=الصَّرْم-

پوست، چرم- اين كلمه فارسى است.

=الصِّرْم-

ج أَصْرَام و أَصَارِم و أصَارِيم و صُرْمان:

صف، گروه، دسته، كفش نعل دار كه آن را در زبان متداول (صِرْمايَة) گويند.

=الصرْماء-

مؤنث (الأصْرَم) است.

=الصِّرْمَة-

ج صِرَم: گونه، گروه شتران، ابرها، نقره.

=الصِّرْمايَة-

كفش نعل دار كه فصيح آن (الصِّرم) است.

=الصُّرْنايَة-

(مو): سُرنا (از ابزار موسيقى است) اين كلمه فارسى است و در زبان متداول به آن (كِرْنَيته) گويند.

=الصُّرُوحَة-

واضح و روشن بودن چيزى.

=الصِّرُور-

[صرّ]: مرادف (الصَّارُور) است.

=الصَّرُورَة-

[صرّ]: مرادف (الصَّارُور) است.

=الصَّرُورِيّ-

[صرّ]: مُرادف (الصَّارُور) است.

=الصَّرُوع-

كشتى گيرى كه بر حريفان خود چيره باشد.

=الصُّرُوف-

«صُرُوفُ الدهرِ»: حوادث و ناملايمات زمانه (روزگار).

=الصَّرُوف-

ماده شترى كه دندانهايش بهم مى خورد.

=الصَّرُوم-

شخص قاطع و نافذ، شمشير برنده.

=الصَّرِيح-

ج صُرَحَاء: خالص و پاك و روشن.

=الصَّرِيحَة-

مؤنث (الصَّرِيح) است.

=الصَّرِيخ-

مص، و- ج صُرَخَاء: كسيكه طلب يارى كند، يارى خواه.

=الصُّرَّيْد-

مُرادف (الصُّرَاد) است.

=الصَّرِيدَة-

ج صَرَائِد من النِّعاج: گوسفندانى كه سرما آنها را ضعيف و ناتوان كرده باشد.

=الصَّرِير-

[صرّ]: صدا، فرياد بلندى كه ديگرى بشنود.

=الصَّرِيرَة-

ج صَرَائِر [صرّ]: پولهاى فلزى كه در كيسه قرار گرفته باشد.

=الصَّرِيع-

ج صَرْعَى: كسى كه زمين خورده باشد، ديوانه «باتَ صَريعَ الْكَأْسِ»: از شدت مستى بر زمين افتاد.

=الصِّرِّيع-

كشتى گير كه مردم را بسيار بر زمين افكند.

=الصَّرِيف-

نقره خالص، هر چيزى خالص، آنچه از درخت كه خشك شده باشد؛ «صَريفُ الباب»: صداى درب؛ «صَريفُ القَلَم»: صداى قلم به هنگام نوشتن؛ «صَريفُ الاسْنان»: صداى دندانها هنگامى كه به هم مى خورند.

=الصَّرِيفَة-

ج صُرُف و صِرَاف و صَرِيف:

شاخه درخت خرما كه خشك شده باشد.

=الصَّرِيم-

بريده شده، زمينى كه زراعت آن درو شده است، محصول درو شده و انباشته بر روى زمين، شبانگاه يا پاسى از شب، بامداد، چوبى كه در دهان بزغاله گذارند تا نتواند از پستان مادر شير بنوشد؛ «امْرٌ صَرِيم» چيزى كه درباره آن تصميم قبلى گرفته شده باشد؛ «صَريمَا اللَّيْل» اول شب و آخر آن.

=الصَّرِيمَة-

ج صَرَائِم: اراده و تصميم قاطع، پاسى از شب.

=الصَّعَّاد-

بسيار بالا رونده.

=الصُّعَاق-

صداى رعد.

=صَعُبَ-

- صُعُوبَةً عليهِ الأَمرُ: امر بر او سخت و دشوار شد.

=صَعَّبَ-

تَصْعِيباً [صعب] هُ: آن را سخت و دشوار كرد.

=الصَّعْب-

سخت، كسى كه قبول خوارى نكند،- (ح): شير.

=الصَّعْتَر-

(ن): بوته گُلى خوشبو، مترادف (السَّعْتر) است.

=صَعِدَ-

- صُعُوداً و صَعَداً و صُعُداً في السلَّم: از پله بالا رفت،- به: او را بالا برد،- صُعُوداً المَكان: بالاى آن مكان رفت.

=صَعَّدَ-

تَصْعِيداً [صعد] فيهِ النظرَ: در كار تأمّل كرد،- فِى و عَلَى الْجَبَل: بالاى كوه رفت،- فى الوادي: به سوى پايين و بطرف دره رفت.

=الصُّعُد-

بلندى؛ «هَبَط مِن صُعُد»: از جاى بلند پايين آمد؛ «يُشرِفُ من صُعُد»: از بالا مشرف است؛ «هَذَا النَّبَاتُ يَنْمُو صُعُداً» اين درخت رشد مى كند و بلند مى شود.

=الصَّعَد-

مشقّت و سختى؛ «عَذَابٌ صَعَدٌ»:

عذاب سخت.

=الصُّعَدَاء-

تنفس عميق از فرط خستگى يا ناراحتى؛ «تَنَفّسَ الصُّعداءَ»: از درد يا ناراحتى آه كشيد؛ با از ميان رفتن سختى يا ناراحتى آرام شد.

=الصَّعْدَة-

ج صِعَاد و صَعَدَات: اسم مرة از (صَعِدَ) است، كانال هموار و مستقيم.

=صَعِرَ-

- صَعَراً وجهُهُ: چهره او به يك سو برگردانيده شد.

=صَعَّرَ-

تَصْعِيراً [صعر] خدَّهُ: روى خود را از نگاه بمردم و بمنظور تكبّر برگردانيد و گاهى بطور طبيعى مى باشد.

=الصَّعْراء-

مؤنّث (الَاصْعَرَ) است.

=صَعَقَ-

- صَاعِقَةً تِ السماءُ القومَ: آسمان بر سر مردم صاعقه افكند.

=صَعِقَ-

- صَعَقاً: بيهوش شد و عقل از سرش پريد، مُرد،- تِ الرَّكِيَّةُ: آب چاه بالا آمد و ريخته شد،- الرَّعدُ: صداى رعد بلند شد.

=صُعِقَ-

صَعْقاً و صَعَقاً و صَعْقَةً و تَصْعَاقاً:

بيهوش شد و در اثر شنيدن صداى انفجار يا خرابى شديد عقل از سرش پريد، مُرد.

=الصَّعَق-

مص، صداى شديد، مرگ.

=الصَّعِق-

آنكه در اثر شنيدن صداى انفجار

=صعلك-

=الصعلوك-

=الصعوب-

=الصعوبة-

=الصعود-

=الصعيد-

=صغا-

=الصغائر-

=الصغار-

=الصغارة-

=صغر-

=الصغر-

=الصغرى-

=الصغرة-

=الصغو-

=الصغواء-

=صغي-

=الصغير-

=صف-

=الصف-

=صفا-

=الصفا-

=صفى-

=الصفائح-

=الصفاة-

=الصفاتي-

=الصفاتية-

=الصفاح-

=الصفاد-

=الصفار-

=الصفارة-

=الصفارية-

يا خرابى ساختمان و ديوار بيهوش و عقل از سرش بدر شود.

=صَعْلَكَ-

صَعْلَكَةً [صعلك] هُ: او را پنهان كرد، او را مستمند كرد.

=الصُّعْلُوك-

ج صَعَالِيك و صَعَالِك: فقير و مستمند، ناتوان؛ «صَعَالِيك الْعَرَب»: دزدان و گدايان عرب.

=الصَّعُوب-

ج صُعُب: سخت، مشكل.

=الصُّعُوبَة-

مشقّت و سختى، مانع و رادع.

=الصُّعُود-

مص، بالا رفتن؛ «خَميسُ الصُّعود»: روزيكه كليسائيان به ياد بود بالا رفتن حضرت عيسى به آسمان جشن مى گيرند كه ٤٠ روز بعد از عيد فِصح است.

=الصَّعُود-

ج صُعُد و أَصْعِدَة و صَعَائِد: بالا رفتن، راه سر بالا، گردنه سخت.

=الصَّعِيد-

ج صُعُد و صَعُدَات و صُعْدَان: زمين بلند و مرتفع، قبر، راه، خاك؛ «صارَتِ الحَدِيقَةُ صَعِيداً»: زمين باغ صاف و هموار و بدون درخت شد؛ «على صَعيدٍ واحدٍ»: در يك مستوى و يك سطح.

=صَغَا-

- صَغْواً [صغو] اليهِ: باو توجه نمود. به سخنانش گوش داد،- تِ النّجومُ او الشّمسُ:

ستاره ها و يا خورشيد نزديك بغروب شدند.

=الصَّغَائِر-

جَمْع الصغيرة، «صَغَائِرُ الأُمُور»:

مسائل كوچك و بىهميت.

=الصغَار-

خوارى، زبونى.

=الصَّغَارَة-

مص، كوچكى، كوچكى در قدر و منزلت، گناه كوچك.

=صَغَرَ-

- صَغْراً القومَ: از همه كوچكتر شد،- فلاناً: از او كوچكتر بود؛ «ما صَغَرَنِي الّا بسَنةٍ»: از من فقط يكسال كوچكتر بود.

=صَغِرَ-

- صَغَراً و صَغَارَةً و صِغَراً و صُغْراناً:

كوچك شد،- القومَ: كوچكتر از همه شد.

=صَغُرَ-

- صَغَراً و صَغَارَةً و صِغَراً و صُغْراناً:

كوچك شد،- صِغراً و صُغراً و صَغاراً و صغَارَةً و صَغْراناً: كوچك و حقير شد،- تِ الشمسُ:

خورشيد نزديك به غروب شد.

=صَغَّرَ-

تَصْغِيراً [صغر] هُ: او را كوچك كرد، او را حقير و سبك نمود؛ «صَغَّرَهُ فِى أَعْيُنِ النّاسِ»: او را در انظار مردم تحقير كرد.

=الصُّغْر-

مص، سختى، كم چيزى؛ «صُغرُ العَقْل»: كم عقلي.

=الصُّغُر-

مرادف (الصغَار) است.

=الصِّغَر-

كودكى «مُنْذُ صِغَرِه»: از زمان كودكى و خردى او.

=الصُّغْرَى-

ج صُغَر: مؤنث (الأصْغَر) است.

=الصِّغْرَة-

كوچكترين فرزند يا كوچكترين فرد خانواده.

=الصِّغْو-

ج أَصْغَاء [صغو]: آنچه كه از لبه سطل يا دلو بريده يا كج شده باشد، لب چاه؛ «صِغْوُ الكفِّ او المغرفَةِ»: گودى كف دست يا ملاقه.

=الصَّغْواء-

خورشيد هنگاميكه غروب مى كند.

=صَغِيَ-

- صَغًى و صُغِيّاً [صغو] إليهِ: گوش خود را بطرف او براى شنيدن گردانيد،- ت النّجومُ او الشمس: ستاره ها و يا خورشيد به غروب نزديك شدند.

=الصَّغِير-

ج صِغَار و صُغَرَاء: كوچك بر خلاف بزرگ.

=صَفَّ-

- صَفّاً القومُ: آن قوم به صف ايستادند،- القومَ: مردم را براى جنگ و غيره بصف كشيد،- الشي ءَ: آن چيز را هموار و رديف كرد،- اللَحم: گوشت را بقطعات دراز بريد،- السَّرْجَ: براى زين سايه بان آماده كرد،- تِ الإبلُ قوائِمَها:

شتران پاهاى خود را در يك صف قرار دادند،- الطّائِرُ جناحَيهِ: پرنده بالهاى خود را بدون حركت گسترد و بال نزد.

=الصِّفّ-

ج صُفُوف: يك رده استوار و منظم از هر چيزى مانند صف درخت و صف سرباز و كلاس درس، مردمى كه بصف درآمده باشند.

=صَفَا-

- صَفْواً و صَفَاءً و صُفوّاً [صفو]:

خوشحال و با صفا شد،- الجوّ: هوا صاف و بدون ابر شد،- القِدْر: گل غذا برداشته شد.

=الصَّفَا-

[صفو]: جَمْع الصفَاة، لقب پتر در مسيحيت- (اصل كلمه سريانى است و به معناى سنگ سخت مى باشد).

=صَفَّى-

تَصْفِيَةً [صفو] الشي ءَ: آن چيز را تصفيه و پاك نمود.

=الصَّفَائِح-

لوحه هاى درب، استخوانهاى سر.

=الصَّفَاة-

ج صَفاً و صَفَوَات و جج أَصْفَاء و صُفِيّ و صِفيّ [صفو]: سنگ سخت و كلفت.

=الصِّفَاتِيّ-

[وصف]: واحد (الصفاتيّة) است.

=الصِّفَاتِيَّة-

[وصف]: گروهى مذهبى كه صفات خدا را انكار مى كنند و فقط معتقد به ذات او هستند.

=الصِّفَاح-

پهناى بسيار در چهره يا پيشانى.

=الصُّفَّاح-

ج صُفَّاحات و صَفَافِيح: سنگ پهن و نازك.

=الصَّفَّاح-

آنكه گناهان را مى بخشد.

=الصِّفَاد-

آنچه كه بوسيله آن اسير را مى بندند مانند بند و زنجير.

=الصُّفَار-

سوت، زردى رنگ پوست و چهره، آنچه در لابلاى دندانهاى چهار پايان از قبيل كاه و غيره مى ماند، آب زردى كه در شكم جمع مى شود،- (ح) كرمى كه در شكم رشد مى كند. و در زبان متداول زرده تخم مرغ است.

=الصِّفَار-

آنچه كه در لابلاى دندان چهار پايان از قبيل كاه و غيره مى ماند و در زبان متداول بر زرده تخم مرغ اطلاق مى گردد.

=الصَّفَّار-

ج صَفَّارُون: مِسگر، سازنده مس.

=الصُّفَارَة-

گياهِ خشك شده و پژمرده.

=الصَّفَّارَة-

سوت سوتك، «صَفّارَةُ الخطر»:

زنگ خطر،- «صَفّارَةُ الانْذَار»: به معناى آژير هوائي براى جلب توجه مردم به خطر حمله هوائي، اين صدا بوسيله بخار يا هواى فشرده و يا برق در مىيد.

=الصُّفارِيَّة-

(ح): يكنوع پرنده كوچك است كه بالهاى زرد دارد.

=الصفاق-

=صفت-

=الصفة-

=صفح-

=الصفح-

=الصفحة-

=صفد-

=الصفد-

=صفر-

=،- بالدابة: حيوان را براى آب خوردن صدا زد،- الشي ء: آن را زرد نمود،-

=الصفر-

=الصفراء-

=الصفران-

=الصفراوي-

=الصفرة-

=الصفرد-

=الصفصاف-

=صفصف-

=الصفصف-

=صفع-

=الصفعة-

=صفف-

=،- اللحم: گوشت را به قطعات كشيده درآورد،- السرج: براى زين لبه آويخت،- ت الإبل قوائمها: شتران به صف درآمدند،-

=صفق-

=الصِّفَاق-

ج صُفُق: پوست زير شكم انسان. پوست زير پوست، چرمى كه با آن كلاه خود چوبى را مى پوشانند.

=الصَّفَّاق-

اسم مبالغه از (الصّافِق) است، كسيكه بسيار مسافرت و تجارت كند.

=صَفَتَ-

- صَفْتاً حَقَّهُ: حق او را نداد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الصِّفَة-

[وصف]: مص، صفت، صفت براى موصوف مانند «العلْمُ وَ الْجمال»، نشانه اى كه موصوف را با آن مى شناسند.

=الصُّفَّة-

ج صُفَف و صُفَّات و صِفَاف [صفّ]:

آنچه از دانه ها كه در كف دست قرار گيرد، سكوى بلند و باريك، خانه تابستانى كه سقف آن با شاخه هاى نخل و مانند آن پوشانيده شده باشد، «صُفَّةُ المَسْجِد»: سايه بان درب مسجد؛ «صُفَّةُ السَّرْج او الَّرحْلِ»: آنچه كه بر روى مقدمه و مؤخر زين مى كشند «صُفَّةُ مِنَ الدَّهْر»:

مدتى از زمان.

=صَفَحَ-

- صَفْحاً الشي ءَ: آن چيز را پهن (عريض) كرد،- ورقَ المُصْحَفِ: صفحات كتاب را يكى پس از ديگرى نشان داد،- فِى الأَمرِ: در آن كار تأمل و رسيدگى نمود،- النّاسَ: چهره هاى مردم را ديد، با مردم رو به رو شد و به امور آنها رسيدگى نمود،- هُ بالسَّيْفِ: با پهناى شمشير او را زد،- عَنْهُ: از او روى گردانيد، گناه او را بخشيد، او را بخشيد و ترك كرد،- السَّائِلَ عَنْ حاجَتِه: به تقاضاى او ترتيب اثر نداد.

=صَفَّحَ-

تَصْفِيحاً [صفح]: روى آن روكش آهنى قرار داد،- الشَّي ءَ: آنرا پهن و بلند كرد،- المَكانَ: زمين را با سنگ فرش كرد،- بيَدَيْهِ: با دستهاى خود كف زد.

=الصُّفْح-

صُفْحُ السيفِ: پهناى شمشير؛ «صُفْحَا الكفّين»: روىِ دو كف دست.

=الصَّفْح-

مص، و- ج صِفَاح: جهت و جانب،- مِنَ الْإنْسانِ: پهلوى انسان،- مِنَ الوَجْه:

چهره،- مِنَ السَّيف: پهناى شمشير؛ «ضَرَبَ عَنْهُ صَفْحاً»: از او روى گردانيد.

=الصَّفَح-

مرادف (الصِّفَاح) است.

=الصَّفْحَة-

ج صَفَحَات من الشي ءِ: يك سوى و يا طرف چيزى،- مِنَ الْكِتَاب: يك صفحه از ورقِ كتاب؛ «صَفْحَةُ الرَّجُل»: پهناى سينه مرد.

=صَفَدَ-

- صَفْداً و صُفُوداً هُ: او را به زنجير آهنى و جز آن بست.

=صَفَّدَ-

تَصْفِيداً [صفد] هُ: مرادف (صَفَدَهُ) است.

=الصَّفَد-

ج أَصْفَاد: بند و ريسمان، كرم و عطا و بخشش.

=صَفَرَ-

- صَفِيراً: با دو لبان خود سوت زد و در زبان متداول مى گويند (صَوْفَرَ)،- بِالْفَرَسِ عِنْدَ وُروُدِه: اسب را با سوت زدن براى آب خوردن فرا خواند.

=صَفِرَ-

- صَفَراً و صُفُوراً و صُفُورَةً الإناءُ: ظرف خالى شد «دَخَلْنَا الدّارَ فَوَجَدْنَاهَا تصفَر»:

داخل خانه شديم و كسى در آن نبود.

=صُفِرَ-

صَفْراً: به بيمارى زرد آب در شكم دچار شد.

=صَفَّرَ-

تَصْفِيراً [صفر] لفلانٍ: با سوت او را صدا زد. با سوت مداوم اظهار عدم رضايت يا رضايت از كار فلانى نمود،- لِلدَّابَّة:

براى حيوان با دو لب خود سوت كشيد.

=،- بِالدَّابَةِ: حيوان را براى آب خوردن صدا زد،- الشي ءَ: آن را زرد نمود،- الثَّوبَ:

پيراهن را به رنگ زرد درآورد،- البَيْتَ:

خانه را تخليه نمود.

=الصُّفْر-

مس زرد، زر، دينار، تهى؛ «رَجُل صُفْرُ اليَد»: مرد تهى دست. مستمند.

=الصَّفْر-

خالى، تُهى؛ «هُوَ صَفْرُ الْيَد»:

يعنى چيزى در دست ندارد.

=الصِّفْر-

الصفْر،- (ع ح): نقطه كه علامت رقم پوچ است و در زبان متداول به آن (سِفر) گويند.

=الصَّفَر-

گرسنگى،- (طب): بيمارى يَرقان.

=صَفَر-

ماه دوّم از سال قمرى بين محرم و ربيع الأوّل كه معمولا ٢٩ روز است. اين كلمه گاهى ممنوع از صرف است.

=الصَّفِر-

ج أَصْفَار: خالى، تهى.

=الصَّفْراء-

مؤنث (الأصْفَر) است، طلا، زرد آب،- (ح): ملخ بعد از تخم گذارى.

=الصَّفَرَان-

- دو ماه محرّم و صفر از سال قمرى است.

=الصَّفْرَاويّ-

صفراوى، آنكه دهانش تلخ است، «الضِّحْكَةُ الصَّفْراوِيَّة»: خنده تحقير و كوچك كردن ديگران.

=الصُّفْرَة-

رنگ زرد مانند زر، سياهى.

=الصَّفْرة-

اسم مرة از (صَفَرَ) است، گرسنگى و خالى بودن شكم.

=الصِّفْرِد-

(ح): نام پرنده ايست كه ضرب المثل ترس است.

=الصَّفْصَاف-

(ن): درخت بيد؛ «صَفْصَافُ السَّلّالين»: چوب بيد كه از آن سبد سازند.

و «الصَّفْصَافُ المُسْتَحِي»: شاخه هاى زينتى بيد.

=صَفْصَفَ-

صَفْصَفَةً الأَمتعةَ: متاعها را در صفوف منظم مرتب كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الصَّفْصَف-

زمين هموار؛ «قاعٌ صَفصَفٌ»:

زمين هموار و استوار.

=صَفَعَ-

- صَفْعاً هُ: پس گردنى به او زد، با كف دست او را زد.

=الصَّفْعَة-

اسم مرّه از (صَفَعَ) است.

=صَفَّفَ-

تَصْفْيِفاً [صفف] الشّي ءَ:

آن چيز را مرتب كرد،- القَوْمَ:

مردم را به صف براى جنگ و غيره درآورد.

=،- اللَّحْمَ: گوشت را به قطعات كشيده درآورد،- السَّرْجَ: براى زين لبه آويخت،- تِ الإِبلُ قوائِمَها: شتران به صف درآمدند،- الطّائِرُ جناحَيْه: پرنده بالهاى خود را پهن كرد و آنها را بدون حركت قرار داد.

=صَفَقَ-

- صَفْقاً هُ: او را طورى زد كه صداى زدن آن شنيده مى شد،- هُ بِالسَّيفِ: با شمشير او را زد،- لَهُ بِالبَيْع وَ صَفَقَ عَلَى يَدِهِ و صَفَقَ يَدَهُ بِالبَيْعَة: دو دست خود را به علامت فروش قطعى به يكديگر زد،- الطّائرُ بِجَناحَيْهِ: پرنده بالهاى خود را

=صفق-

=الصفق-

=الصفقة-

=صفن-

=الصفو-

=الصفواء-

=الصفوان-

=الصفوانة-

=الصفوة-

=الصفوح-

=الصفوف-

=الصفي-

=الصفية-

=الصفيح-

=الصفيحة-

=الصفير-

=الصفيراء-

=الصفيف-

=الصفيق-

=الصقاعة-

=الصقال-

=الصقالة-

=الصقر-

=الصقرة-

=صقع-

=الصقع-

=الصقعة-

=صقل-

=الصقلب-

=الصقيع-

=الصقيل-

=الصيقل-

بيكديگر زد،- تِ الرّيحُ الْأشْجَارَ: باد درختها را به حركت درآورد،- البابَ: درب را باز كرد، درب را بست،- العُودَ: سيمهاى عود (بربط) را بحركت درآورد،- الرُّجُلُ: آن مَرد رفت،- عَيْنَهُ: چشم خود را بست (برهم نهاد)،- الرَّجُلُ عَنْ مرادِهِ: او را از خواسته اش منصرف نمود و برگرداند،- الشّرابَ: نوشابه را از ظرفى به ظرف ديگر ريخت تا صاف شود،- القَدَحَ: ظرف را پر كرد.

=صَفُقَ-

- صَفَاقَةً الرجُلُ: بى حيا شد،- الثَّوبُ: پارچه جامه كُلُفت شد.

=صَفَّقَ-

تَصْفِيقاً [صفق] الرجُلُ يديهِ: كف زد،- بيَدَيْه: با دو دست خود صدا درآورد،- الطّائِرُ بِجَناحَيْهِ: پرنده دو بال خود را به هم زد و از آن صدا شنيده شد،- الشّرابَ:

نوشابه را از ظرفى بظرف ديگر ريخت تا صاف بشود.

=الصَّفْق-

مص،- ج صُفُوق: لنگه ى درب، طرف، ناحيه؛ «صَفْقُ الجَبَل»: جلوى كوه؛ «صَفْقَا العُنُق»: دو طرف گردن.؛ «صَفْقَا الْفَرَسِ»: دو طرف چهره اسب.

=الصِّفْق-

لنگه ى درب.

=الصَّفْقَة-

دست بر روى دست زدن بهنگام فروش كالا، قولنامه فروش؛ «صَفْقَةُ رَابِحَة»: معامله پر سود.

=صَفَنَ-

- صُفُوناً الفرسُ: اسب بر روى سه پا برخاست و سنبك پاى چهارم را بر زمين نهاد.

=الصُّفْو-

[صفو]: اخلاص در دوستى،- مِنْ كُلِّ شي ءِ: بهترين از هر چيزى،- عند العامة:

در زبان متداول بمعناى خاكستر است.

=الصَّفْواء-

[صفو]: مرادف (الصَّفَاة) است بمعناى صخره بزرگ و صاف.

=الصَّفْوان-

[صفو]: سنگ صاف و نرم؛ «يومٌ صَفْوَانٌ»: روزى كه هوا در آن صاف باشد.

=الصَّفْوَانة-

ج صَفْوان و صَفَوان [صفو]:

مرادف (الصَّفَاة) است.

=الصُّفْوَة-

[صفو] من كلِّ شي ءِ: بهترين و، خالص ترين از هر چيزى.

=الصَّفْوَة-

[صفو] من كلِّ شي ءِ: بهترين و خالص ترين از هر چيزى،- عِنْدَ الْعَامَّة: و در زبان متداول به معناى خاكستر يا آبى كه در آن خاكستر خيسانده باشند مى باشد.

=الصِّفْوَة-

[صفو]: اسم نوع از (صَفا) است، دوست وفادار،- مِنْ كُلِّ شَيْ ءٍ: بمعناى (الصُّفْوة) است،- مِنَ الْمَاءِ و نَحْوِه: آب يا مانند آن كه اندك باشد.

=الصَّفُوح-

بخشنده و جوانمرد.

=الصَّفُوف-

[صفّ]: «ناقَةٌ صَفُوفٌ»: ماده شتر بسيار شير دهنده.

=الصَّفِيّ-

[صفو]،- ج اصْفِيَاء: دوست با وفا،- ج صَفَايَا: بهترين و بى آميغ ترين از هر چيزى،- مِنَ الْغَنِيمَةِ: آنچه از غنيمت كه ويژه رئيس باشد.

=الصَّفِيَّة-

[صفو]: مؤنث (الصَّفِيّ) براى دوست با وفاست،- ج صَفَايا: ماده شترى كه بسيار شير دهد، نخل كه بسيار خرما دهد،- من الغنيمة: آنچه از غنيمت كه رئيس براى خود بردارد.

=الصَّفِيح-

سطح هر چيزى پهن، آسمان.

=الصَّفِيحَة-

ج صَفِيح و صَفَائِح: شمشير پهن، سنگ پهن، سطح هر چيز كشيده و پهن،- (ط): نان گوشتى،- أو النَّصْل (ز): پهناى برگ درخت؛ «صَفِيحةُ الوجهِ»: پوست صورت.

=الصَّفِير-

مص، هر آواز ممتد و نرم و بى تلفظ حروف؛ «حروف الصَّفير»: حروف (ز، س، ص) است.

=الصُّفَيْراء-

(ن): درخت گُلى است زيبا از رسته (النَّيقِيَّات) كه داراى برگهاى سبز متمايل به زرد است، نوع ديگر آن (الصُّفَيْراء اليابانيّه) است كه هر دو براى زينت بكار مى رود.

=الصَّفِيف-

[صفّ]: آنچه كه براى خشك شدن در آفتاب قرار مى دهند يا براى پختن بر روى آتش مى گذارند.

=الصَّفِيق-

آنكه پر رو و بى شرم باشد؛ «وَجْهٌ صَفِيقٌ»: چهره بى حيا؛ «ثَوبُ صَفِيقٌ»: جامه ريز بافت و ضخيم.

=الصَّقَاعَة-

خونسردى و بى تفاوتى.

=الصَّقَّال-

مبالغه (الصّاقل) است.

=الصِّقَالَة-

منسوب به جزيره سيسيل در ايتاليا اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الصَّقْر-

ج أَصْقُر و صُقُور و صُقُورَة و صِقَار و صِقَارَة و صُقْر (ح): باز، پرنده اى كه بوسيله آن شكار مى كنند،- صائد الحيَّات (ح): پرنده اى زيبا كه حشرات بويژه مارها را مى خورد، هر پرنده شكارى به جز عقاب و كركس.

=الصُّقْرَة-

رنگارنگ شدن پرهاى پرنده كه رنگ سبز يا سياه آن با سرخ يا زرد آميخته شود.

=صَقَعَ-

- صَقْعاً هُ: بر سَرِ او زَد،- بِهِ الأَرضَ:

او را بر زمين افكند،- الرَّجُلُ: آن مرد رفت،- صَقْعاً و صُقَاعاً و صَقيعاً الديكُ: خروس بانگ زد.،- صَقعاً و صُقَاعاً بِصَوْتِه: صداى خود را بلند كرد.

=صَقِعَ-

- صَقَعاً تِ البئرُ: چاه خراب شد و فرو ريخت.

=صُقِعَ-

المكانُ: آن مكان از سرما يخ زده شد.

=صَقَّعَ-

تَصْقِيعاً [صقع] الماءُ أو غيرُهُ: آب مانند يخ سَرد شد.

=الصَّقِع-

«مكانٌ صَقِعٌ»: جاى يخ زده، جائيكه در آن يخ بسته شده باشد.

=الصَّقْعَة-

اسم مرة از (صَقَعَ) است، سرماى سخت.

=صَقَلَ-

- صَقْلًا و صِقَالًا الشي ءَ: آن چيز را روشن و برّاق و تيز كرد،- الدَّابَّةَ.

=صَقِلَ-

- صَقَلًا: آن چيز نرم و براق شد.

=الصَّقْلَب-

نژادى از مردم دنيا.

=الصَّقِيع-

يخ و يا برف و تگرگ كه شبانگاه از آسمان مى ريزد.

=الصَّقِيل-

نرم و صيقلى شده، شمشير.

=الصَّيْقَل-

ج صَيَاقِل و صَيَاقِلَة [صقل]:

مبالغه (صاقِل) است، شمشير تيز كن،

=صك-

=الصك-

=الصكاء-

=الصكاك-

=صل-

=الصل-

=صلا-

=صلى-

=الصلا-

=الصلى-

=الصلاء-

=الصلابة-

=الصلاة-

=الصلاح-

=الصلاحية-

=الصلاد-

=الصلاطة-

=الصلالة-

=صلب-

=الصلب-

=الصلبة-

=الصلبي-

=الصلة-

=الصلجة-

=صلح-

=الصلح-

=صلد-

=الصلد-

جلا دهنده شمشير.

=صَكَّ-

- صَكّاً هُ: او را به سختى زد يا او را سيلى زد،- الْبَابَ: درب را بست،– صَكَكاً الرَّجُلُ او الفرسُ: زانوى مرد يا اسب هنگام راه رفتن دچار اضطراب و لرزش شد.

=الصَّكّ-

ج أَصُكّ و صُكُوك و صِكَاك [صَكّ]:

چك، سند دارائى و قولنامه به مال و جز آن؛ «صَكُّ الاسْتِسْلَام»: برگه رسيد، قبض دريافت.

=الصَّكَّاء-

[صكّ]: مؤنث (الأَصَكّ) است.

=الصَّكَّاك-

آنكه اسناد بسيار دارد، نويسنده اسناد، نگهدارنده اسناد.

=صَلَّ-

- صَلِيلًا [صلّ] الشي ءُ: آن چيز صدا داد،- السِّلاحُ: صداى اسلحه شنيده شد،- المِسْمَارُ: ميخ كوبيده شد ولى در جاى خود نفوذ نكرد،– صَلًّا الشّرابَ: نوشابه را صاف كرد،- الحبَّ المُخْتَلطَ بالتّراب: بر روى دانه ها كه با خاك آميخته شده بود آب ريخت تا آنها را از هم جدا كند، مشهور اين كلمه (صَوَّلَ) است.

=الصِّلّ-

ج أَصْلال [صلّ]: شمشير برنده و قاطع، پيشآمد بَد،- (ح): مار عينكى، مار كبرى.

=صَلَا-

- صَلْواً [صلو] فلاناً: بر پشت او زد، كمر او را با ضربه به درد آورد.

=صَلَى-

- صَلْياً [صلي] اللحمَ: گوشت را پخت،- فُلاناً النّارَ و فيها و عَلَيْها: او را در آتش انداخت و سوزانيد،- الرّجُلَ: با خدعه و نيرنگ و مدارا او را گول زد.،- لِلصَّيد: دام براى او افكند،- لَهُ الشرَك: دام براى او نصب كرد.،- تِ الحَيّةُ: مار آماده پرش و حمله شد، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=صَلَّى-

صَلَاةً [صلو]: دُعا كرد و نماز خواند،- اللّهُ عَلَيْه: خدا بر او مبارك كند و درود فرستد،- عَلَى الميّت: بر جنازه ميت نماز خواند،- تَصْلِيةً الفرسُ: اسب در مسابقه دوّم شد.

=صَلَّى-

تَصْلِيَةً [صلي] يَدَهُ: دست خود را گرم كرد.،- الْعَصَا عَلَى النّارِ اوْ بِالنّارِ: عصا و يا چوب را بر روى آتش گردانيد تا نرم و صاف شود.

=الصَّلَا-

[صلو]: مص، و- ج صَلَوات و أَصْلَاء:

وسط كمَر و پشت انسان و يا ميان كمر هر حيوان چهار پاى ديگرى.

=الصَّلَى-

[صلي]: مرادف (الصِّلَاء) است.

=الصِّلَاء-

[صلي]: آتش، پشته آتش، شعله آتش.

=الصَّلَابَة-

سختى و خشونت، قاطعيت و استوارى.

=الصَّلَاة-

ج صَلَوات [صلو]: نيايش، عبادت، نماز، بياد خدا بودن، دعا،- مِنَ اللّهِ:

رحمت و آمرزش خدا بر بندگان.

=الصَّلَاح-

مص، صلاح و شايستگى متضاد فساد است.

=الصَّلَاحِية-

شايستگى، صلاحيت در كار.

=الصَّلَاحِيَّة-

اختصاص، ويژه گى.

=الصَّلَّاد-

«عودٌ صَلَّادٌ»: چوبى كه از آن آتش بر نيايد.

=الصَّلَاطة-

سالاد، يا پيش در آمد غذا كه معمولًا از سبزيجات و سركه و مانند آن تهيه كنند- اين كلمه ايتاليايى است.

=الصُّلَالَةُ-

[صلّ]: «صُلَالَةُ الحَبّ»:

حبوبات پاك شده از گرد و خاك.

=الصِّلَالَة-

ج أَصِلَّة [صلّ]: آستر كفش.

=صَلَبَ-

- صَلْباً هُ: او را به دار كشيد،- العِظامَ: از استخوانها روغن درآورد،- اللَّحْمَ: گوشت را بريان كرد،- تْهُ الشَّمْسُ:

آفتاب آنرا سوزاند،- تْ عَلَيْهِ الحُمَّى: تب در او ادامه يافت و سخت شد.

=صَلِبَ-

- صَلَابَةً: خَشِن و سخت شد،- على المال: آن مرد خسيس و بخيل شد.

=صَلُبَ-

- صَلَابَةً: مُرادف (صَلِبَ) است.

=صَلَّبَ-

تَصْلِيباً [صلب] المسيحىُّ: با دست بر بدنِ خود علامت صَلِيب زد،- اللّصَّ: دزد را به دار آويخت،- الْحَجَر: سنگ را برداشت و بلند كرد،- الشي ءُ: آن چيز سفت و يا سخت شد،- الشَّي ءَ: آن چيز را سخت و سفت نمود.

=الصُّلْب-

ج أَصْلَاب و أَصْلُب و صِلَبَة: سخت؛ «هو صُلْبٌ فى دِينِهِ»: او در دين خود استوار است، فولاد، جاى سنگلاخ، ستون فقرات بدن.؛ «هُوَ مِنْ صُلْبِ فُلان»: او از دودمان يا نسل فلانى است، پاك سرشتى،- ج صِلَبَة:

نيرو، توان.

=الصَّلَب-

ج صِلَبَة و أَصْلَاب: زمين سفت و سخت، استخوان كمَر، پيه و چربى.

=الصُّلَّب-

چيز سفت و سخت، سنگ چاقو تيزكُن.

=الصُّلَّبَة-

سنگ چاقو تيزكن.

=الصُّلَّبِيّ-

مترادف (الصُّلَّب) است، آنچه كه با سنگ تيزكن صاف و نازك مى شود؛ «سِنانٌ صُلَّبِيٌ»: نيزه تيز شده.

=الصِّلَة-

[وصل]: مص، و- ج صِلَات: بخشش و كرم و پاداش.

=الصُّلَّجَة-

ج صُلَّج: پيله ابريشم.

=صَلَحَ-

- صَلَاحاً و صُلُوحاً و صَلَاحِيَةً: اصلاح شد، درست شد، بدى از او رفت،- الرَّجُلُ:

آن مرد خوب و نيكو شد.- فى عملهِ: جانب مصلحت را گرفت.

=صَلُحَ-

- صَلَاحاً و صُلُوحاً و صَلَاحِيَةً: به معناى (صَلَحَ) مى باشد.

=صَلَّحَ-

تَصْلِيحاً [صلح] هُ: آنرا به وضع خوب و درستى برگردانيد و اصلاح كرد.

=الصُّلْح-

آشتى، اسمى است كه از واژه مصالحه گرفته شده و در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود.، عند ارباب السياسة: و در اصطلاح سياسى به معناى پايان جنگ بر مبناى شروطى است كه آنرا (شُرُوط الصُّلْح) نامند.

=صَلَدَ-

- صُلُوداً الزندُ: فندك صدا كرد ولى روشن نشد،- تِ الأرضُ: زمين سفت و سخت شد.

=الصَّلْد-

ج أَصْلَاد: سفت و نرم، چيزى كه بر روى آن مو و غيره روئيده نمى شود؛ «رأسُ

=الصلصال-

=صلصل-

=الصلطة-

=صلع-

=الصلع-

=الصلعاء-

=الصلعة-

=صلعم-

=صلف-

=الصلف-

=الصلفاء-

=الصلفاءة-

=الصلفة-

=صلم-

=الصلماء-

=الصلوة-

=الصلود-

=الصلور-

=صلي-

=الصليب-

=الصليل-

=الصليبي-

=الصليبية-

=صم-

=الصماء-

=الصمات-

=الصماخ-

=الصماد-

=الصمادة-

=الصماغان-

=الصمام-

=الصمامة-

=الصمان-

=الصمانة-

=صمت-

=الصمة-

=صمخ-

=الصمخ-

=صمد-

«صَلْدٌ»: سر طاس؛ «رَجُلٌ صَلْد»: مرد بخيل.

=الصَّلْصَال-

[صلصل]: گِل خشك، گِلى كه با ماسه مخلوط شود.

=صَلْصَلَ-

صَلْصَلَةً [صلصل] الحليُ أو اللجامُ:

زيور آلات يا لگام به صدا درآمدند،- الجرسُ: زنگ بصدا درآمد،- الرَّعدُ:

صداى رعد (تندر) به خوبى شنيده مى شد.

=الصَّلَطَة-

(ط): سالاد- اين كلمه ايتاليايى است.

=صَلِعَ-

- صَلَعاً: موى جلوى سَرِ او ريخت، جلوى سر آن مرد طاس شد.

=صَلَّعَ-

تَصْلِيعاً [صلع] تِ الحيَّةُ: مار از سوراخ بيرون آمد بى آنكه خاك بر آن باشد،- تِ الشمس: خورشيد از پشت ابر خارج شد.

=الصَّلَع-

مص، ريخته شدن موى جلوى سر، طاسى جلوىِ سر.

=الصَّلْعاء-

ج صُلْع: مؤنّث (الاصْلَع) است، بيابان خشك و بى درخت «رَمْلَةٌ صَلْعَاء»:

شن زار بى درخت.

=الصُّلْعَة-

جاى طاسى سر.

=الصَّلَعَة-

مترادف (الصُّلعَة) است.

=صَلْعَم-

خلاصه عبارت (صلى اللّهُ عَلَيهِ و سَلَّم) است.

=صَلِفَ-

- صَلَفاً: به چيزى كه ندارد خود را ستايش نمود و علاوه بر اين نيز ادّعا كرد.

=الصَّلِف-

خودستا- ج صَلِفُون و صُلَفَاء و صَلَافِى؛ غذاى بى مزَه و بى طَعم؛ «إناءٌ صَلِفٌ»: ظرف كوچك؛ «سَحابٌ صَلِف»: ابر پر سر و صدا و كم آب.

=الصَّلْفاء-

ج صَلَافٍ: زمين سِفْت و سنگلاخ كه قابل كِشت و زرع نباشد.

=الصِّلْفاء-

ج صَلَافٍ: مُرادف (الصِّلْفاء) است.

=الصَّلْفاءَة-

ج صَلَافٍ: مُرادف (الصَّلْفاء) است.

=الصِّلْفاءَة-

صَلَافٍ: مُرادف (الصَّلْفاء) است.

=الصَّلِفَة-

من الأَراضي: زمين غير قابل كِشت و زرع.

=صَلَمَ-

- صَلْماً الشي ءَ: آن چيز را از بيخ بريد،- هُ: گوش و بينى او را از بيخ بريد.

=صَلَّمَ-

تَصْلِيماً [صلم]: مترادف (صَلَمَ) است.

=الصَّلْماء-

مؤنث (الأصْلَمَ) است.

=الصَّلْوَة-

ج صَلَوَات [صلو]: مرادف (الصَّلَاة) است.

=الصَّلُود-

سفت، خشك، آتش زنه كه روشن نشود، آنكه بسيار بخيل باشد.

=الصَّلَّوْر-

(ح): نوعى ماهى بگونه (حنكِليس) است- اين كلمه يونانى است.

=صَلِيَ-

- صَلىً و صِلىً و صُلِيّاً و صِلِيّاً [صلي] النارَ و بها: حرارت آتش را چشيد يا در آتش سوخت،- الأمْرَ و بالأَمْرِ: سختى كار را كشيد.

=الصَّلِيب-

ج صُلُب: شديد، به دار آويخته، پرچم، چربى، آنكه داراى نَسب خالص است،- ج صُلْبان و صُلُب: داغ كه بَر بَدَن شتر زنند، آنچه كه به شكل دو خط متقاطع باشد، آنچه كه بر آن كسى را دار زنند، چوبه دار حضرت عيسى مسيح؛ اشارَة الصَّلِيب»:

علامت صليب كه ويژه ى مسيحيان است.

=الصَّلِيل-

[صلّ]: صداى آهن هنگاميكه بر روى هم ريخته مى شود. صداى شمشير هنگامى كه فرود آيد.

=الصَّليِبيّ-

ج صَلِيبِيُّون: آنكه در جنگهاى صليبى شركت كرده باشد.

=الصَّلِيبِيَّة-

حمله مسيحيان در جنگهاى صليبى با مسلمانان.

=صَمَّ-

- صَمّاً [صمّ] عزيمَتهُ: تصميم خود را به اجر درآورد،- الْجَرْحَ: زخم را پانسمان كرد و روى آن را بست،- الرَّجُلَ بِحَجَرٍ: با سنگ آن مرد را زد،– صَمماً و صمّاً: گوش او سنگين شد يا حس شنوائي را از دست داد.،- تِ الْأذُنُ: گوش گرفته شد.

=الصَّمَّاء-

ج صُمّ [صمّ]: مؤنث (الأَصَمَّ) است، حادثه سخت و بلا، زمين سفت و سخت؛ «صَخْرَةٌ صَمَّاءُ»: سنگ محكم.

=الصُّمَات-

مص، سكوت، تشنگى پياپى.

=الصِّمَاخ-

ج صُمُخ و أَصْمِخَة: سوراخ داخل گوش.

=الصِّمَاد-

در پوش شيشه، پارچه يا دستمال بجز عمامه كه سر را با آن مى پوشانند. چپيه.

=الصِّمَادَة-

آنچه كه سر را به جز عمامه با آن بپوشانند.

=الصِّمَاغَانِ-

(ع ا): دو گوشه لب كه دو لب را به هم مى پيوندد.

=الصِّمَام-

ج أَصِمَّة [صمّ]: در پوش شيشه و يا بطرى.

=الصِّمَامَة-

[صمّ]: مرادف (الصِّمام) است.

=الصَّمَّان-

[صمّ]: هر زمينِ سخت و سفتى كه پر از سنگ باشد.

=الصَّمَّانَة-

[صمّ]: مُرادف (الصَّمَّان) است.

=صَمَتَ-

- صَمْتاً و صُمُوتاً و صُمَاتاً: ساكت و يا خاموش شد.

=صَمَّتَ-

تَصْمِيتاً [صمت]: ساكت شد،- هُ:

او را ساكت كرد.

=الصِّمَّة-

ج صِمَم [صمّ]: اسم نوع از (صَمَّ) است، در پوش شيشه و مانند آن، دلير و قهرمان،- (ح) شير،- (ح): مار نَر،- (ح) خار پُشتِ ماده.

=صَمَخَ-

- صَمْخاً هُ: سوراخ گوش او را درد آورد.

=الصِّمْخ-

چيز جامدى است در سوراخِ پستانِ بز كه بعد از زايمان چون از آن سوراخ بيرون مىيد شير از آن روان مى شود.

=صَمَدَ-

- صَمْداً فلاناً و لهُ و إليهِ: آهنگ او كرد،- هُ بالْعَصَا: با چوبدَستى او را زد،- تِ الشَّمسُ وَجهَهُ: تابش خورشيد بر چهره ى او اثر گذاشت،- فى وَجْهِهِ: در برابر او ايستادگى و با او مقاومت كرد،- تِ الماشِطَةُ العَرُوسَ:

مَشاطه عروس را در جايگاه بلندى نشانيد،- الكاهنُ الصُّورة و القُربان: كشيش عكس قربانى را در جاى بلندى نصب كرد،– صَمْداً القَاروُرَةَ: دهانه شيشه را با در پوش بست.

=صَمَّدَ-

تَصْمِيداً [صمد] فلاناً و لهُ و اليهِ: قصد او كرد،- هُ بِالْعَصَا: با چوبدستى او را زد

=الصمد-

=الصمدة-

=صمصم-

=الصمصام-

=الصمصامة-

=صمع-

=الصمع-

=الصمعاء-

=صمغ-

=الصمغ-

=الصمغان-

=الصمغة-

=الصمغتان-

=صمم-

=الصمم-

=الصموت-

=الصميت-

=الصميم-

=الصميمة-

=الصناج-

=الصناجة-

=الصناديد-

=الصنار-

=الصنارة-

=الصناع-

=الصناعة-

=الصناعي-

=الصنان-

=الصنبر-

=الصنة-

=صنج-

=الصنج-

=الصنديد-

،- الدّراهِمَ: پولها را به تدريج جمع كرد و ذخيره نمود. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الصَّمْد-

مص، و- ج أصْمَاد و صِمَاد: جايگاه بلند.

=الصَّمَد-

مرد بزرگوارى كه هيچ امرى از نظر او پنهان نمى ماند، آنكه هميشه باشد، آنكه از همه بى نياز باشد، از نامهاى خداى متعال است، بلندپايه، مرديكه در جنگ گرسنه و تشنه نشود، چيز پُر كه ميان تهى نباشد.

=الصُّمْدَة-

تخته سنگ بلند و استوار.

=الصَّمْدَة-

اسم مرة از (صَمَدَ) است. تخته سنگ استوار و بلند،- فِى اصْطِلاح المَسيحيين:

به معناى دستمالى است كه كشيشها زير ظرفهاى قربانى مقدس مى گذراند.

=صَمْصَمَ-

صَمْصَمَةً [صمصم] تِ القُنْفُذَةُ:

خار پشت صدا كرد،- الرّجُلُ: صرفه جوئى و جمع كرد؛ «رَجُلٌ يُصَمْصِمُ مالَهُ»: مرد بخيلى كه همواره مال خود را اندوخته مى كند، اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الصَّمْصَام-

[صمصم]: شمشيرى كه خم نشود.

=الصَّمْصَامَة-

[صمصم]: مرادف (الصَّمْصام) است.

=صَمِعَ-

- صَمَعاً تْ أُذُنُهُ: گوش او كوچك شد و به سرش چسبيد.

=الصَّمِع-

آنكه با هوش و قوى دل است، قهرمان و دلير.

=الصَّمْعاء-

ج صُمْع من الأُذن: گوش كوچك كه چسبيده به سر باشد.

=صَمَّغَ-

تَصْمِيغاً [صمغ] الشي ءَ: در آن چيز صمغ قرار دارد،- الشَّيْ ء: آنرا با صمغ چسبانيد.

=الصَّمْغ-

ج صُمُوغ: مايعى كه از درخت مى چكد و بر روى آن خشك مى شود،- العربي: صمغى است كه از درخت طَلْح بيرون مىيد و گاهى به آن (صِمْغ) گويند.؛ «صَمْغُ الصِّنَوْبَر»: ماده ى قابل اشتعال است. (صَمْغُ الأُذُنِ): چركى، زرد رنگ است مايل به قهوه اى و چرب كه در سوراخ خارجى گوش پديد مىيد.

=الصَّمَغ-

مايعى كه از درخت سرازير مى شود و بر شاخه يا تنه درخت خشك مى شود.

=الصَّمْغَان-

آنكه گوش و يا دهان و يا چشم و يا بينى او بسان درخت از آن مايعى چسبنده روان شود.

=الصِّمْغَانِ-

(ع ا): دو گوشه لب كه دو لب را به هم مى پيوندد.

=الصَّمْغَة-

واحد (الصَّمْغ) است كه بر روى درخت منجمد مى شود.

=الصَّمَغَة-

واحد (الصَّمَغ) است كه بر روى درخت منجمد مى شود.

=الصِّمْغَتَانِ-

مرادف (الصِّمْغان) است.

=صَمَّمَ-

تَصْمِيماً [صمّ] هُ: او را كر كرد،- على الأمرِ و فيهِ: به رأي خود عمل كرد و مانند كَر به گفته كسى گوش نداد،- السَّيْفُ: شمشير بداخل استخوان فرو رفت و آنرا بريد.

=الصَّمَم-

[صمّ]: مص، از دست دادن حِسّ شنوايى.

=الصَّمُوت-

آنكه بسيار ساكت است، زره سنگين، كندوى پُر از عسل.

=الصِّمِّيت-

كسيكه بسيار ساكت است.

=الصَّمِيم-

[صمّ]: استخوانى كه قوام اندام باشد،- مِنْ كُلِّ شَيْ ءِ: خالص از هر چيزى اين كلمه براى مفرد و جمع يكسان بكار برده مى شود مانند: رَجُلٌ صميمٌ و رِجالٌ صميمٌ؛ «هُوَ مِن صَميم القَومِ»: او از اصل و نسب آنهاست؛ «مِن صميم القَلب»: از تَهِ دل،- مِنَ الْبَرْدِ اوِ الحرّ: سرما و يا گرماى شديد؛ «ذَهَبَ فِى صَميمِ الحرّ»: در سختى گرما رفت.

=الصَّمِيمَة-

[صمّ]: مؤنث (الصّمِيم) است.

=الصَّنَّاج-

دارنده ساز دستى (سنج).

=الصَّنَّاجَة-

مرادف (الصَّنّاج) است.

؛ «صَنَّاجَةُ الْجَيْشِ»: طبل.

=الصَّنَادِيد-

بزرگان تيزهوش، گروه لشكرى.

=الصِّنَار-

(ن): درخت چنار- اين كلمه فارسى است.

=الصَّنَّار-

(ن): مُرادف (الصِّنَار) است.

=الصّنَّارة-

ج صَنَانِير: ميله بافتنى، آهن سر دوك؛ «صِنَّارة الصيّاد»: قلاب ماهيگيرى.

=الصَّنَاع-

تخته و چوبى كه براى جلوگيرى از آب در مجراى آن قرار مى دهند، «رَجُلٌ صَناعُ اليَدَيْن»: ج صُنُع: مردى كه در صنايع دستى حاذق و ماهر باشد اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود.

=الصَّنَاعَة-

صنعت، ساختن.

=الصِّنَاعَة-

ج صِنَاعات و صَنَائِع: دانشى كه با استمرار كار بدست مىيد مانند خياطى و بافندگى، دانشى كه به كيفيت كار ارتباط دارد مانند علم منطق و گويند دانش (الصَّناعَة) در علم محسوسات و (الصِّناعَة) در علم معانى بكار مى رود، «اصْحَابُ الصَّنايع»: صنعتگران- كسانى كه حرفه و پيشه آنها صنايع دستى است.

=الصِّنَاعِيّ-

منسوب به (الصِّناعَة) است، كه متضاد آن طبيعى است.

=الصُّنَان-

ج أَصِنَّة [صنّ]: مرادف (الصِّنَّة) است.

=الصَّنَّبْر-

ج صَنَابِر [صنبر]: باد سرد.

=الصَّنَّة-

[صنّ]: بوى بد زيرِ بغل، بوى بد مطلق.

=صَنَجَ-

- صُنُوجاً هُ بالعصا: با چوبدستى او را زد.

=صَنَّجَ-

تَصْنِيجاً [صنج] بهِ: او را به زمين افكند،- تْ رَقَبَتُهُ: اعصاب گردن او متشنج شد اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الصَّنْج-

ج صُنُوج (مو): چَنگ (موسيقى)؛ «صَنْجُ الجِنّ»: صداى پريان؛ «الصُّنُوج»:

آنچه كه در چهار چوب دايره زنگى براى خوش صدايى قرار مى دهند.

=الصِّنْدِيد-

ج صَنَادِيد: مرد بزرگ و قهرمان،- «مِنَ الرَّيح اوِ البَرْد»: باد تند و سرماى شديد؛ «يَومٌ حَامِي الصِّندِيدِ أَوِ الصَّنَادِيد»:

=صندق-

=الصندل-

=الصندوق-

=الصندوقة-

=صنع-

=الصنع-

=الصنعى-

=الصنعة-

=صنف-

=الصنف-

=الصنفة-

=صنم-

=الصنم-

=الصنمة-

=الصنو-

=الصنوبر-

=الصنوبرة-

=الصنوبري-

=الصنوبريات-

=الصنوة-

=الصنيع-

=الصنيعة-

=صه-

=الصهارة-

=الصهارج-

=الصهال-

=صهب-

=الصهباء-

=صهر-

=الصهر-

=الصهرة-

=صهرج-

روزيكه به شدت گرم است،- مِنَ الغَيْث:

ابر ضخيم پردامنه.

=صَنْدَقَ-

صَنْدَقَةً البضاعةَ (ت): كالا را در صندوقها قرار داد.

=الصَّنْدَل-

(ن): نوعى درخت هندى است كه گُلهاى سفيد دارد، چوب آن بسيار خوشبو و ميوه آن به شكل خوشه است و داراى دانه هاى سبز مى باشد. چوب صندل از داروهاى قلبى است.

=الصُّندُوق-

ج صَنَادِيق: صندوق؛ «صُنْدُوقُ السَّيَّارَة» صندوقِ عقبِ ماشين كه گاهى جلوى ماشين قرار مى گيرد. «صُنْدُوقُ النفاياتِ»: سطل آشغال، جاى آشغال.

=الصُّنْدُوقَة-

صندوق كوچك.

=صَنَعَ-

- صَنْعاً و صُنْعاً الشي ءَ: آن چيز را ساخت،- به صَنِيعاً قَبيحاً: رفتارى بد و ناشايست با او كرد،- الَيْهِ مَعْرُوفاً: به او چيزى ارمغان نمود،- صَنْعاً و صَنْعَةً الْفَرَسَ:

اسب را نيكو پرورش داد.

=صَنَّعَ-

تَصْنِيعاً [صنع] الشي ءَ: آنرا تزئين كرد و نيكو ساخت.

=الصُّنْع-

مص، كار، روزى، احسان و نيكوئى.

=الصَّنْع-

نام حشره اى است؛ «رجُلٌ صَنعُ الْيَدَيْنِ» ج رِجالٌ صَنْعُون: مردى كه در صنعت دستى خود ماهر است.

=الصَّنْع-

ج أَصْنَاع: چيز ساخته شده، خياط، جامه، عمامه، ديوار و دژ، استخر، سيخ كباب؛ «رَجُلٌ صِنْعُ اليَدَيْن»: ج رِجالٌ صِنْعُون: كارگرى كه در صنايع دستى ماهر است.

=الصَّنَع-

بر شاعر و هر بليغى اطلاق مى شود؛ «هو صَنَعُ اللِّسَان وَ لَهُ لِسَانُ صَنَعُ»: او مردى حاذق و ماهر در صنعت گويندگى است.

=الصَّنْعَى-

«قومٌ صَنْعَى الأَيدي»: افراد ماهر در كار و صنعت.

=الصِّنْعَى-

«قومٌ صِنْعَى الأَيدي»: مرادف (صَنْعَى) است.

=الصنُعَى-

«قومٌ صُنُعَى الأَيدي»: مرادف (صَنْعَى) است.

=الصَّنَعَى-

«قومٌ صُنَعَى الأَيدي»: مرادف (صَنْعَى) است.

=الصَّنْعَة-

اسم مَرَّة از (صَنَعَ) است، حرفه و شغل، ساختن، كيفيت آماده نمودن چيزى؛ «صَنْعَةُ الفَرَسِ»: نيكو تربيت كردن اسب.

=صَنَّفَ-

تَصْنِيفاً [صنف] الشجرُ: برگ درخت باز و سبز شد،- التَّمْرُ: بعضى از دانه هاى خرما رسيده شد و به خود رنگ گرفت و برخى هنوز نارَس مى باشد،- الشَّي ءَ: آن چيز را به چند دسته تقسيم نمود و براى هر يك امتيازى قائل شد،- الكِتَابَ: كتاب را تأليف و تدوين نمود.

=الصَّنْف-

ج أَصْناف و صُنُوف: نوع و گونه.

=الصِّنْف-

ج أَصْناف و صُنُوف: نوع و گونه، صفت؛ «صِنْفُ الثوبِ»: دور و لبه پيراهن.

=الصِّنْفَة-

من الثوب: لبه پيراهن.

=الصَّنِفَة-

من الثوب: لبه پيراهن.

=صَنِمَ-

- صَنَماً العبدُ: غلام نيرومند شد،- تِ الرَّائِحَةُ: بوى بد شد.

=صَنَّمَ-

تَصْنِيماً [صنم]: صدا درآورد، سوت زد.

=الصَّنَم-

ج أَصْنَام: بُت، آنچه كه به جز خدا مورد پرستش قرار گيرد يا آنچه كه بت پرستان آنرا نيايش كنند اين كلمه فارسى است و نيز گويند كه آرامى يا عبرانى است.

=الصَّنِم-

«عَبْدٌ صَنِمٌ»: غلامى نيرومند.

=الصَّنَمَة-

ني پر، بلا و سختى.

=الصَّنِمَة-

ج صَنِمَات: مؤنّث (الصَّنِم) است.

=الصَّنْو-

ج أَصْنَاء و صِنْوان [صنو]: برادر تنى، فرزند پسر، عمو.

=الصِّنْو-

ج أَصْنَاء و صِنْوان [صنو]: مُرادف (الصَّنو) است.

=الصَّنَوْبَر-

(ن): درخت صنوبر، ميوه صنوبر، درخت كاج.

=الصَّنَوْبَرَة-

يك درخت صنوبر.

=الصُّنَوْبَريّ-

آنچه كه به شكل ميوه صنوبر گرد و مخروطى باشد.

=الصَّنَوْبَرِيَّات-

(ن): دسته اى از درختان مانند صنوبر، سرو، كاج.

=الصَّنْوَة-

[صنو]: مؤنّث (الصَّنْو) است.

=الصِّنْوَة-

مؤنّث (الصنْو) است.

=الصَّنِيع-

ج صُنُع: چيز ساخته شده، شمشير آبديده، تير، جامه تميز و پاك، غذا، نيكوئى، بدى، اسبى كه نيكو تربيت شده باشد؛ «فلانٌ صَنِيعى»: فلانى را آموزش دادم و تربيت كردم؛ «رَجُلٌ صَنِيعُ الْيَدين»: مرد حاذق و ماهر در كارهاى دستى.

=الصَّنِيْعَة-

ج صَنَائِع: احسان و نيكوئى؛ «هو صَنِيعتى»: يعنى او را به كار خوب آموزش داده و تربيت كردم؛ «امْرَأةُ صَنيعَةُ الْيدَين»: زن ماهر در كارهاى دستى.

=صَهْ-

اسم فعل است به معناى ساكت شو كه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود؛ «صَهٍ» با تنوين به معناى تا مدتى ساكت و بيصدا باش.

=الصُّهَارَة-

آنچه كه ذوب شده باشد، يك قطعه پيه، مغز استخوان.

=الصُّهَارج-

ج صَهَارِيج: حوض آب و يا نفت مرادف (الصهْرِيج) است.

=الصُّهَال-

شيهه اسب.

=الصَّهَّال-

من الخيل: اسبهايى كه بسيار شيهه مى كشند.

=صَهِبَ-

- صَهَباً و صُهْبَةً و صُهُوباً الشَّعرُ: در موى سَر سُرخى و يا بورى بود.

=الصَّهْباء-

مؤنث (الأَصْهَب) است. مِىِ سُرخرنگ.

=صَهَرَ-

- صَهْراً الشي ءَ: آن چيز را گداخت يا ذوب كرد، با پيه آب شده او را روغن مالى كرد،- تْهُ الشَّمْسُ: نور خورشيد در او اثر گذاشت و او را داغ كرد،- فُلاناً بِاليَمين: او را سوگندى سخت داد.

=الصَّهْر-

مص، آنچه كه داغ باشد.

=الصِّهْر-

ج أَصْهَار: داماد (شوهر دختر يا خواهر)، خويشاوندى.

=الصِّهرة-

مؤنث (الصِّهر) است.

=صَهْرَجَ-

صَهْرَجَةً الغرفةَ: اطاق را با

=الصهري-

=الصهريج-

=صهل-

=الصهوة-

=الصهور-

=الصهير-

=الصهيل-

=الصواب-

=الصوابة-

=الصواخ-

=الصوار-

=الصوارد-

=الصواغ-

=الصواف-

=الصوالة-

=الصوام-

=الصوان-

=الصوانة-

=الصواني-

=صوب-

=الصوب-

=صوبن-

=صوت-

=الصوت-

=الصوة-

=الصوجة-

=صوح-

=الصوحان-

=الصوديوم-

=صور-

=الصور-

=الصورة-

=الصوص-

=الصوع-

=الصوغ-

=الصوغة-

ساروج سفيد كرد.

=الصِّهْرِيّ-

واژه اى در (الصِّهْريج) است.

=الصِّهْرِيج-

ج صَهَارِيج: حوض آب يا نفت، تانكر آب، تانكر نفت.

=صَهَلَ-

- صَهِيلًا و صَاهِلَةً و صُهَالًا الفرسُ:

اسب شيهه كشيد.

=الصَّهْوَة-

ج صِهَاء و صَهَوَات [صهو]: زين اسب؛ (اسْتَوىَ عَلَى صَهْوَةِ العِزّ): در جايگاه بزرگى قرار گرفت،- ج صِهَاء و صَهَوات و صُهى: بُرجِ ديده بانى بالاى قلّه كوه.

=الصَّهُور-

ج صُهُر: آب كننده، ذوب كننده، كبابى، كباب پز.

=الصَّهير-

ذوب شده، گداخته.

=الصَّهيل-

شيهه اسب.

=الصَّوَاب-

[صوب]: درست، حقيقت، شايسته؛ «هُوَ عَلَى صَوَابٍ»: او بر حق است و درست مى گويد. و در زبان متداول به معناى خرد بكار مى رود.

=الصُّوَّابَة-

[صوب]: خردمندان و نيكان قوم.

=الصُّوَّاخ-

[صوخ]: «بلدٌ صُوَّاخٌ»: شهرستان پُر رفت و آمد.

=الصُّوَار-

ج أَصْوِرَة [صور]: گلّه گاو، مقدار كمى مشك، جعبه مشك، بوى خوش.

=الصِّوَار-

مرادف (الصُّوار) است.

=الصَّوَارِد-

[صرد]: بادهاى سرد.

=الصَّوَّاغ-

[صوغ]: دروغگو و دروغ پرداز.

=الصَّوَّاف-

[صوف]: پشم فروش.

=الصُّوَالَة-

[صول]: خاكروبه اطراف خرمن، كاه كه از گندم پاك كرده جدا شود.

=الصَّوَّام-

[صوم]: آنكه بسيار روزه مى گيرد.

=الصُّوَان-

ج أَصْوِنَة [صون]: صندوق لباس يا كتاب، قفسه كتاب، گنجه لباس.

=الصَّوَان-

ج أَصْوِنة [صون]: مرادف (الصّوان) است.

=الصِّوَان-

ج أَصْوِنَة [صون]: مُرادف (الصُّوان) است.

=الصَّوَّانة-

ج صَوَّان [صون]: سنگ چَخماغ- زناد- پشت و عقب.

=الصَّوَانِيّ-

ظرفهائى كه در چين ساخته مى شود، ظرف چينى.

=صَوَّبَ-

تَصْوِيباً [صوب] السهمَ: تير را به هدف زد،- رأيَهُ: حكم بنفع او صادر كرد،- فُلاناً: به او گفت نيكو كردى،- الفرسَ:

اسب را تيز رها كرد،- الإِنَاءَ: ظرف را سرازير كرد تا آنچه در آن است بريزد،- الماءَ: آب را ريخت،- رأسَهُ: سر خود را بزير افكند.،- المكانُ و غيرُهُ: زمين سراشيبى شد.

=الصَّوْب-

[صوب]: مص، دُرُست و صحيح، عطاء و بخشش مثل ريزش باران، ابرى پر باران، جهت و سمت؛ «مِنْ كُلِّ حَدْبٍ وَ صَوب»: يعنى از همه طرف، از همه جهت؛ «صوبَ كذا»: يعنى بطرف معينى.

=صَوْبَنَ-

صَوْبَنَةً هُ: آن چيز را با صابون شست و پاكيزه كرد.

=صَوَّتَ-

تَصْوِيتاً [صوت]: آواز داد،- الطَّسْتَ: طشت را به صدا درآورد،- فى الانتخابات: در انتخابات رأى داد.

=الصَّوْت-

ج أَصْوات [صوت]: آواز صدا، هر نوع آهنگ، قرائت رأْى در انتخابات، رأى گيرى، نيكنامى؛ «انْتَشَرَ صَوْتُهُ بَيْنَ النّاسِ»: نام نيك او زبان زدِ مردم شد.

=الصُّوَّة-

ج صُوَّى و جج أَصْوَاء [صوّ]: انعكاس صوت، سنگى كه براى راهنمايى مردم در ميان راه نصب كنند،- البحريّة: نشانه اى دريائى كه براى راهنمايى بر روى آب قرار دهند.

=الصُّوجَة-

(ن): گياهى است از جنس قرنيات بشكل لوبياى سفيد كه مركز اصلى آن ژاپن و هندوستان است.

=صَوَّحَ-

تَصْوِيحاً [صوح] البقل: دانه ها خشك شد،- تهُ الشّمسُ او الرّيحُ: آفتاب و باد آنرا خشك كرد.

=الصُّوحَان-

[صوح]: خشك.

=الصُّوديُوم-

(ك): ماده اى شيميايى است به رنگ سفيد نقره اى و نرم، سديم از تركيبات آن نمك خوراكى مى باشد.

=صَوَر-

يَصْوَرُ صَوَراً [صور]: كج شد، خم شد.

=صَوَّرَ-

تَصْوِيراً [صور] هُ: آن را تصوير كرد و براى آن شكل و صورتى نقاشى نمود.

=صُوِّرَ-

[صور] لي: به خيالم آمد، گمان كردم.

=الصُّور-

[صور] (مو): شاخى كه در آن دمند،- (مو): بوق.

=الصَّوْر-

ج صِيران [صور]: طرف گردن، كنار رودخانه،- ج صِيران وَ اصْوار: نخل خرماى كوچك.

=الصَّوَر-

[صور]: مص، كجى، خميدگى؛ «فِى عُنُقِهِ صَوَر»: يعنى در گردن او كجى است.

=الصُّورَة-

ج صُوَر و صِوَر و صُور [صور]: نقش، چهره، عكس كه به شكل تصوير درآيد، «صَورَةٌ طِبْقُ الأَصْل»: رونوشت با اصل برابر است؛ «صُوَرةٌ مُصَغَّرة»: تصويرى كوچك با رنگهاى متنوع و زيبا؛ «صُوَرةٌ شَمْسِيَّة»:

تصوير شمسى كه با دوربين عكاسى گرفته شود؛ «صَورَةٌ زيتيَّة»: تصوير قلمى كه بر روى پارچه يا تخته تهيه كنند، «صُوَرةٌ العَقْل كَذا»: يعنى شكل و هيئت آن؛ «بِصُورَةِ عَامَّة»: بطور كلى، و بمعناى نوع و صفت نيز مىيد.

=الصَّوْرَة-

[صور]: كجى و خميدگى، خارش بسيار در سر.

=الصُّوص-

[صوص]: «صُوصُ البابِ»: پاشنه درب، جوجه هنگام بيرون آمدن از تخم.

=الصُّوع-

- ج أَصْوَاع و أَصْوُع و أَصْوُع و صُوعَ و صِيعان [صوع]: پيمانه.

=الصَّوْغ-

[صوغ]: مص، يقال «هو صَوْغُ أَخيهِ»:

او در يك زمان با برادرش يا بعد از برادرش متولد شد و ميان آنها نوزاد ديگر نبوده است.

=الصَّوْغة-

[صوغ]: اسم مَرة از (صاغَ) است؛ «هُوَ صوغَة اخيه»: او در يك زمان با

=صوف-

=الصوف-

=الصوفان-

=الصوفانة-

=الصوفة-

=صوفر-

=الصوفي-

=الصوفية-

=صول-

=الصولة-

=الصولجان-

=الصولجانة-

=صوم-

=الصوم-

=صومع-

=الصومع-

=الصومعة-

=الصون-

=الصياب-

=الصيابة-

=الصياح-

=الصياد-

=الصيار-

=الصيارة-

=الصياغ-

=الصياغة-

=الصيان-

=الصيانة-

=الصيب-

=الصيت-

=الصيتة-

=صيح-

=الصيحة-

=صيد-

=الصيد-

=الصيداء-

=الصيداح-

=الصيدح-

=الصيدحي-

=الصيدلاني-

=الصيدلة-

=الصيدلي-

=الصيدلية-

=صير-

=الصير-

=الصيرة-

برادرش يا پس از برادرش بدنيا آمد.

=صَوِفَ-

يَصْوَفُ صَوَفاً [صوف] الكبشُ:

گوسفند داراى پشم زياد شد.

=صَوَّفَ-

تَصْوِيفاً [صوف] هُ: او را پشمينه پوش (صوفى) كرد.

=الصُّوف-

ج أَصْواف [صوف]: پشم گوسفند.

=الصُّوفَان-

[صوف]: ماده ايست در قارچ پر سوراخ كه نرم و خشك است؛ «فُطْر الصُّوفان»: گونه اى قارچ كه بر روى ساقه درختان رويد.

=الصَّوْفان-

[صوف]: آنكه داراى پشم زياد است، پر پشم.

=الصُّوفَانَة-

واحد (الصُّوفَانِ) است.

=الصَّوْفَانَة-

مؤنث (الصَّوفان) است.

=الصُّوفَة-

يك قطعه پشم؛ «صُوفَتُهُ حَمْراءُ» كنايه از كسى است كه در معرض تُهمت و سوء ظن قرار گيرد.

=صَوْفَرَ-

صَوْفَرَةً: مرادف (صَفَرَ) است.

=الصُّوّفِيّ-

صوفى، مفرد (الصّوفِية) است.

=الصُّوفِيَّة-

[صوف]: آنان كه ترك دنيا و لذات آنرا نموده و به سوى خداوند توجه نمايند، صوفيان.

=صَوَّلَ-

تَصْوِيلًا [صول] البَيْدرَ: خرمنگاه را تميز و پاك كرد،- الشي ءَ: آن چيز را پاك كرد، گرد و خاك چيزى را با آب شُست همچنان كه گندم را شويند.

=الصُّولَة-

[صول]: «صُولَةُ الحنطةِ»: آنچه كه از گندم با آب شسته و پاك شود.

=الصَّوْلَة-

[صول]: راه پيمايى و حمله جنگى، سيلى زدن، چيره شدن، قدرت و توانايى.

=الصوْلَجان-

ج صَوَالِجَة [صلج]: چوبدستى سر كج، چوگان؛ «صَوْلَجانُ المَلِك»: عصاى سلطنت.

=الصَّوْلَجَانَةَ-

ج صَوَالِجَة [صلج]: مرادف (الصَّولجان) است.

=صَوَّمَ-

تَصْوِيماً [صوم] هُ: او را وادار به روزه گرفتن كرد.

=الصَّوْم-

[صوم]: مص، و- ج أَصْوَام: روزه، روزه دار، دست از كار كشيدن، و نزد مسيحيان روزه گرفتن از نيمه شب تا ظهر است؛ «شَهرُ الصَّوْم»: ماه رمضان.

=صَوْمَعَ-

صَوْمَعَةً [صمع] البناءَ: ساختمان را بلند ساخت،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد.

=الصَّوْمَع-

ج صَوَامِع [صمع]: دير نصارى، كوه يا جاى بلندى كه راهب و يا متعبد مسيحى در آن به تنهايى سكونت كند.

=الصَّوْمَعَة-

ج صَوَامِع [صمع]: مُرادف (الصَّومَع) است، لباس دينى علماى مسيحى.

=الصَّوْن-

[صون]: محافظت و نگهدارى.

=الصُّيَاب-

[صيب]: مرادف (الصيَّاب) است.

=الصُّيَّاب-

[صيب]: هر چيز خالص، بهترين از هر چيزى.

=الصُّيَابَة-

[صيب]: مرادف (الصُّياب) است.

=الصُّيَّابة-

[صيب]: مرادف (الصُّيَّاب) است، «هُوَ صُيَّابَةُ قَومه»: او بزرگ قوم خود است، «صُيَّابَةُ القَوْمِ»: گروه آن قوم.

=الصَّيَّاح-

آنكه بسيار فرياد زند.

=الصَّيَّاد-

[صيد]: شكارچى،- (ح): شير.

=الصَّيَار-

ج صِيران [صور و صير]: گله گاو.

=الصِّيَارَة-

ج صِير و صِيَر [صير]: آغل گوسفند و گاو.

=الصَّيَّاغ-

[صوغ]: سازندگان طلا آلات، زرگران، مرادف (الصوَّاغ) است.

=الصِّيَاغة-

[صوغ]: زرگرى.

=الصُّيَان-

ج أَصْوِنَة [صون]: جاى لباسى و كتاب مرادف (الصُّوان) است.

=الصَّيَان-

ج أَصْوِنَة [صون]: جاى لباسى و كتاب مرادف (الصُّفوان) است.

=الصِّيَان-

ج أَصْوِنَة [صون]: جاى لباسى و كتاب مرادف (الصُّوان) است.

=الصِّيَانَة-

[صون]: محافظت و نگهدارى.

=الصَّيِّب-

[صوب]: ابر باران دار.

=الصِّيت-

[صوت]: نام نيك.

=الصَّيِّت-

[صوت]: آنكه صداى رسا دارد، بلند آواز.

=الصِّيتَة-

[صوت]: مرادف (الصِّيْت) است.

=صَيَّحَ-

تَصْيِيحاً [صيح]: بسيار فرياد كشيد،- تِ الريحُ او الشَّمسُ البَقَلَ: باد و يا آفتاب سبزيها را خشك كرد،- الشي ءَ: چيزى را شكست و دو نيم كرد.

=صِيحَ-

[صيح] بهم: ترسيدند،- فيهِم: نابود شدند.

=الصيْحَة-

[صيح]: اسم مرة از (صاحَ) است، عذاب، چپاول ناگهانى كوى.

=صَيِدَ-

يَصْيَدُ صَيَداً [صيد]: گردن آن مرد كج شد.

=الصَّيْد-

[صيد]: مص، شكار، آنچه كه شكار شود.

=الصِّيد-

[صيد]: مرادف (الصَّيْد) است.

=الصَّيَد-

[صيد]: مص، گونه اى بيمارى كه در شتران پديد مىيد و آب از بينى آنها جارى مى شود و گردن آنها از حركت به چپ يا راست باز مىيستد.

=الصَّيْداء-

[صيد]: مؤنّث (الأَصْيَد) است، ريگ؛ «ارضُ صَيْداءُ»: زمين سخت و محكم.

=الصَّيْدَاح-

[صدح]: آوازخوان و مرادف (الصَّادِح) است.

=الصَّيْدَح-

[صدح]: آواز خوان و مرادف (الصَّادِح) است.

=الصَّيْدَحِيّ-

[صدح]: آواز خوان و مرادف (الصَّادِح) است.

=الصَّيْدَلَانيّ-

دارو ساز مرادف (الصَّيْدَلي) است.

=الصَّيْدَلة-

دارو فروشى.

=الصَّيْدَلِيّ-

دارو فروش.

=الصَّيْدَلِيَّة-

داروخانه.

=صَيَّرَ-

تَصْييراً [صير] هُ: آنرا دگرگون ساخت و بگونه اى ديگر تغيير داد.

=الصَّيِّر-

[صور]: زيباروى.

=الصِّيرَة-

ج صِير و صِيَر [صير]: آغل گاو و گوسفند، مرادف (الصِّيَارَة) است.

=الصيرف-

=الصيرفي-

=الصيصة-

=الصيصية-

=الصيغ-

=الصيغة-

=صيف-

=الصيف-

=الصيفة-

=الصيفي-

=الصيفية-

=الصيلم-

=الصينية-

=الصيوان-

=الصيوب-

=الصيود-

=الصَّيْرَف-

ج صَيَارِفة [صرف]: فروشنده ارز و پول، صرّاف.

=الصَّيْرَفيّ-

ج صَيَارفة [صرف]: مرادف (الصَّيْرف) است.

=الصِّيصَة-

ج صَيَاصٍ [صيص]: سيخك پاى خروس، شاخ آهو و يا گاو، ابزار چيدن خرما، قلاب بافندگى، چنگك رفوگرى.

ديوار و سور و يا دژ محكم.

=الصِّيصِيَة-

ج صَيَاصٍ: مرادف (الصِّيصَة) است.

=الصَّيِّغ-

[صوغ]: مرادف (الصوَّاغ) است.

=الصِّيغة-

ج صِيَغ [صوغ]: گونه، اصل و نسب؛ «هُو مِنْ صِيغَةٍ كَرِيمَةٍ»: او از نژاد و نسب بزرگى است، عكس، شكل و در زبان متداول به معناى زيور آلات است.

=صِيفَ-

[صيف] المكانُ أو الرجُلُ: باران تابستانى بر آن مكان يا آن مرد باريد.

=صَيَّفَ-

تَصْيِيفاً [صيف] بالمكان: در فصل تابستان در آنجا اقامت كرد،- الْمَكَانَ: در همه فصل تابستان در آنجا باقى ماند «هَذَا الطَّعامُ يُصَيِّفُنِى»: اين توشه براى غذاى تابستان من كافى است.

=صُيِّفَ-

[صيف] المكانُ أو الرجُلُ: باران تابستان بر آن مكان يا آن مرد فرود آمد.

=الصَّيْف-

ج أَصْيَاف [صيف]: فصل تابستان (از اول تيرماه تا پايان شهريور) مطابق ٢١ حزيران تا ٢١ ايلول.

=الصَّيِّف-

[صيف]: باران تابستانى، گياهى كه در تابستان مى رويد.

=الصَّيِّفَة-

[صوف]: «جُبَّةٌ صَيِّفَةٌ»: عَبا و قباى پشمى.

=الصَّيِّفَة-

[صيف]: باران تابستانى.

=الصَّيْفِيّ-

[صيف]: آنچه كه ويژه تابستان است، محصول كم تابستانى، گياهى كه در تابستان رويد، آنچه از ميوه كه در تابستان چيده مى شود مانند انگور، انجير، سيب، گوجه و غيره.

=الصَّيْفِيَّة-

[صيف]: فصل تابستان.

=الصيْلَم-

[صلم]: شمشير.

=الصِّينِيَّة-

سينى، طَبَق، مفرد (الصَّواني) است.

=الصِّيوان-

ج صَوَاوِين: چادر بزرگ از قماش- فارسى است.

=الصَّيُوب-

[صوب]: درست كار، مرادف (الصَّائب) است.

=الصَّيُوب-

[صيب] من السِّهام، ج صُيُب: تيرى كه به هدف اصابت كند.

=الصَّيُّوب-

[صوب]: «مطرٌ صَيُّوبٌ»: باران كه در حال ريزش باشد.

=الصَّيُود-

ج صِيد و صُيُد [صيد]: مرادف (الصَّيَّاد) است، «كَلْبٌ صَيُودٌ و صَقَرٌ صَيُودٌ»:

سگ شكارى، باز شكارى.

ض الضّاد

ض-

=ضاء-

=الضائع-

=الضائق-

=الضائقة-

=ضاءل-

=الضابوط-

=الضابطة-

=ضابع-

=ضاج-

=ضاجع-

=الضاجع-

=الضاجعة-

=ضاحى-

=ضاحك-

=الضاحك-

=الضاحكة-

=الضاحي-

=الضاحية-

=ضاد-

=الضاد-

=ضار-

=الضار-

=ضارب-

=الضارب-

=ضارس-

=ضارع-

=الضارع-

=الضارور-

ض الضّاد

ض-

حرف پانزدهم از حروف مبانى و از حروف (شَجْري) است كه از مخرج دهان خارج مى شود و در حساب جُمّل به شماره (٨٠٠) مى باشد.

=ضاءَ-

- ضَوْءاً و ضُوءاً و ضِيَاءً [ضوأ] القمرُ و غيرُهُ: ماه نورانى و تابان شد.

=الضَّائِع-

ج ضُيَّع و ضِيَاع [ضيع]: گُم شده، از دست رفته، پوچ و ناچيز.

=الضَّائِق-

ج ضاقَة [ضيق]: تنگ بر ضد گُشاد؛ «فُلانُ ضائِقٌ صَدْرُهُ بِكذا»: دل فلانى به خاطر چيزى تنگ شده است.

=الضَّائِقَة-

[ضيق]: مؤنث (الضَّائِق) است، سختى، تنگدستى، پيش آمد سخت؛ «الضَّائِقَة المَاليَّة»: ناتوانى مالى، مضيقه پولى.

=ضاءَلَ-

مُضَاءَلَةً [ضأل] شَخصَهُ: او را كوچك و تحقير كرد.

=الضَّابوط-

ج ضُبَّاط: فا، مرد دلير و دورانديش، داور و فرمانده،- (اع): افسر، «ضابِطُ الكُلِّ»:

آنكه داراى قدرت كامل است و از نامهاى خداست، ج ضَوابط: حكمى است كلّى كه بر جزئيات خود منطبق باشد؛ «ضَابِطُ الارتباط» (اع): افسر رابط، مأمور رابط.

=الضَّابِطَة-

الشرطة،- ج ضَوَابِط: حكم كلّى است كه بر جزئيات خود منطبق باشد، دستگاه كند كردن حركت ماشين، دستگاه تُرمُز.

=ضابَعَ-

مُضَابَعَةً [ضبع] الرجُلَ: با او دست داد، هر يك از دو طرف دستهاى خود را بطرف يكديگر با شمشير بالا بردند.

=ضاجَّ-

ضِجَاجاً و مُضَاجَّةً [ضجّ] هُ: با يكديگر مجادله و داد و فرياد نمودند.

=ضاجَعَ-

مُضَاجَعَةً [ضجع] هُ: با او هم بستر شد؛ «ضَاجَعَهُ الْهَمُّ»: افسردگى و اندوه ملازم او باشد.

=الضَّاجِع-

ج ضَوَاجِع: پيچ دره و دهانه رودخانه آن، احمق و ناتوان،- مِنَ الرَّجال:

مرد بسيار گوشه گير و تنبل،- مِنَ الدَّواب:

آنچه از ستوران كه در آن خيرى نباشد،- مِنَ النُّجُوم: ستاره اى كه در حال غروب باشد.

=الضَّاجِعَة-

ج ضَوَاجِع: مؤنث (الضّاجِع) است.

=ضاحَى-

مُضَاحَاةً [ضحو] الرجُلَ: هنگام چاشت نزد آن مرد آمد.

=ضاحَكَ-

مُضَاحَكَةً [ضحك] هُ: با او خنديد، بيش از او خنديد.

=الضَّاحِك-

فا، سنگ بسيار سفيدى كه در كوهستان ديده مى شود.

=الضَّاحِكَة-

ج ضَوَاحِك: مؤنث (الضَّاحِك) است، دندانى كه در موقع خنديدن آشكار مى شود.

=الضَّاحِي-

[ضحو]: فا، كسيكه آفتاب مى گيرد؛ «ضاحِي الْجِلْدِ»: آنچه از بدن كه پيدا و عريان باشد.

=الضَّاحِيَة-

ج ضَوَاحٍ [ضحو]: مؤنّث (الضّاحي) است، موضع آشكار از هر چيزى؛ «ضاحيةُ المَدينةِ»؛ «ضَوَاحِي المَدينَةِ»: زمينها و مساكن اطراف شهر، حومه شهر.

=ضادَّ-

مُضَادَّةً [ضدّ] هُ: با او مخالفت كرد.

=الضَّاد-

اطلب «ض»، «لغةُ الضَّادِ» «اللغة العربيّة»، حرف (ض) است؛ «لُغَةُ الضَّاد»:

زبان عربى؛ «اهْلُ الضّاد»: ملتهاى عرب، مردم عرب؛ «ابْنَاءُ الضَّادِ»: مردم عرب.

=ضارَ-

- ضَوْراً [ضور]: به شدت گرسنه شد،- هُ الأمرُ: به او زيان رسانيد.

=ضارَ-

- ضَيْراً [ضير] هُ الأَمرُ: به او زيان رسانيد.

=ضارَّ-

ضِرَاراً و مُضَارَّةً [ضرّ] هُ: به يكديگر زيان رسانيدند، با هم مخالفت كردند،- امراتَهُ:

با داشتن همسر زنِ ديگرى گرفت.

=الضَّارّ-

[ضرّ]: فا، «الضّارُّ النافِعُ»: از نامهاى حق تعالى.

=ضارَبَ-

مُضَارَبَةً و ضِرَاباً هُ: با يكديگر زد و خورد كردند، در زد و خورد بر او چيره شد،- هُ و ضَارَبَ لَهُ فِى الْمَالِ وَ بِالْمال: با سرمايه آن مرد تجارت كرد.

=الضَّارب-

فا، شب تاريك، دشت هموار و پر درخت.

=ضارَسَ-

مُضَارَسَةً الأُمورَ: كارها را آزمايش كرد و شناخت،- هُ: با او جنگ و دشمنى نمود.

=ضارَعَ-

مُضَارَعَةً هُ: به شكل يكديگر شدند،- تِ الشَّمسُ: خورشيد به غروب نزديك شد.،- تِ القِدرُ: غذا در ديگ پخته شد.

=الضَّارِع-

لاغر، ناتوان، هر چيز كوچكى.

=الضَّارُور-

[ضرّ]: ضرورت.

=الضاروراء-

=الضارورة-

=الضاري-

=الضارية-

=ضاع-

=ضاعف-

=ضاغط-

=الضاغط-

=ضاغن-

=الضاغن-

=الضاغوط-

=ضاف-

=الضافي-

=ضافر-

=ضاق-

=الضال-

=الضالة-

=الضالع-

=ضام-

=الضامر-

=الضامرة-

=الضامن-

=ضانى-

=الضاني-

=الضاوي-

=الضاوية-

=الضأضاء-

=ضأضأ-

=ضؤل-

=الضولة-

=ضأن-

=الضأن-

=الضئيل-

=الضئيلة-

=ضب-

=الضب-

=الضباء-

=الضبابة-

=الضبارة-

=الضباع-

=الضبان-

=ضبب-

=الضبب-

=الضبة-

=الضَّارُوراء-

[ضرّ]: ضرورت.

=الضَّارُورَة-

[ضرّ]: ضرورت، زيان.

=الضَّارِي-

[ضرو]: جانور تربيت شده براى شكار، جانور درّنده.

=الضَّارِيَّة-

ج ضَوَارٍ [ضرو]: مؤنث (الضَّارِي) است؛ «حربُ ضَاريَةُ»: جنگ سخت.

=ضاعَ-

- ضَوْعاً [ضوع] المسكُ: بوى مشك پخش شد.

=ضاعَ-

- ضَيْعاً و ضِيعاً و ضَيْعَةً و ضَيَاعاً [ضيع]:

آن چيز هلاك و تلف شد، نابود شد.

=ضاعَفَ-

مُضَاعَفَةً [ضعف] هُ: آن چيز را دو برابر كرد.

=ضَاغَطَ-

ضِغَاطاً و مُضَاغَطَةً هُ: براى او مزاحمت ايجاد كرد، مزاحم يكديگر شدند.

=الضَّاغِط-

فا، نگهبان و مراقب، امانتدار چيزى.

=ضاغَنَ-

مُضاغَنَةً [ضغن] هُ: كينه او را به دل گرفت، بر يكديگر كينه گرفتند.

=الضَّاغِن-

كينه توز، كسيكه هميشه در دل كينه دارد؛ «فَرَسٌ ضَاغِنٌ»: اسبى كه بدون زدن راه نرود.

=الضَّاغُوط-

فشار دهنده، كابوس.

=ضافَ-

- ضَيْفاً و ضِيَافَةً [ضيف] هُ: او را دعوت به ميهمانى كرد، براى او ميهمان آمد؛ «ضَافَ الهَمُّ فلاناً»: بر فلانى اندوه وارد شد،- الَيْهِ: به او اظهار تمايل نمود،- تِ الشَّمْسُ: خورشيد رو به غروب رفت،- السَّهْمُ عَن الهَدَف: تير به هدف نخورد،- الرَّجُلُ: آن مرد ترسيد،- منهُ: از ترس او بازگشت.

=الضافي-

[ضفو]: چيز بسيار، مُفَصَّل؛ «ثَوبٌ ضَافٍ»: پيراهن بلند.

=ضافَرَ-

مُضَافَرَةً [ضفر] هُ على الأَمر: به او كمك و يارى كرد.

=ضاقَ-

- ضِيقاً و ضَيْقاً [ضيق]: تنگ شد،- الرَّجُلُ: آن مرد بخيل شد،- صَدْرُهُ:

سينه اش پر از خشم شد،- تْ بِهِ السُّبُلُ:

راهها بر او بسته شد، با مشكلات رو به رو. شد،- تْ يَدُهُ عَن: از انجام آن كار ناتوان شد.

=الضَّالّ-

ج ضُلَّال و ضالُّون [ضلّ]: گم شده، گمراه.

=الضَّالَّة-

ج ضَوَالُّ [ضلّ]: مؤنث (الضّالّ) است، چيزى كه از دست رفته و به دنبالش مى گردى.؛ «ضَالَّةُ مَنشُودة» گمشده دلخواه.

=الضَّالِع-

كج و معوج شده.

=ضامَ-

- ضَيْماً [ضيم] هُ: به او ستم كرد،- هُ حَقهُ: حق او را كم كرد.

=الضَّامِر-

ج ضُمَّر: لاغر و باريك، كم گوشت.

=الضَّامِرَة-

ج ضَوَامِر: مؤنث (الضَّامِر) است.

=الضَّامِن-

فا، كفيل، متعهد.

=ضانَى-

مُضَانَاةً [ضنو] الشي ءَ أو الأَمرَ: در آن كار سختى كشيد.

=الضَّانِي-

[ضأن]: گوشت گوسفند.

=الضَّاوِي-

[ضوي]: فا، كسيكه شب هنگام آيد و دربِ منزل را زَنَد.

=الضَّاوِيّ-

[ضوي]: لاغر و باريك، ريز اندام و ضعيف.

=الضَّاويَّة-

[ضوي]: مؤنّث (الضَّاوِيّ) است.

=الضَّأْضاء-

[ضأضأ]: سر و صداى مردم در جنگ.

=ضَأْضَأَ-

ضَأْضَأَةً [ضأضأ] القومُ في الحرب:

مردم در جنگ از خود سر و صدا راه انداختند.

=ضَؤُلَ-

- ضَالَةً و ضُؤُولَةٌ [ضأل]: ضعيف شد، كوچك شد.

=الضُّوَّلَة-

[ضأل]: ناتوان و لاغر.

=ضَأَنَ-

ضَأْناً [ضأن] الضَأْنَ: گوسفند را از بز جدا كرد.

=الضَّأْن-

[ضأن] (ح): اسم جنس است براى گوسفند.

=الضَّأْنِيّ-

[ضأن]: گوشت گوسفند.

=الضَّئِيل-

ج ضُؤلَاء و ضِئال و ضَئِيلُون [ضأل]: لاغر، كوچك، باريك، پست.

=الضَّئِيْلَة-

[ضأل]: مؤنث (الضَّئِيل) است، قسمت بالاى لوزه در دهان (سق)،- (ح):

مار باريك.

=ضَبَّ-

- ضَبّاً [ضبّ]: ساكت شد،- الشَّيْ ءُ: آن چيز بر زمين چسبيد،- عَلَى الشَّيْ ءِ: شامل آن چيز شد،- عَلَيْهِ: آن را سخت طلب كرد،- ضَبّاً و ضَبِيباً الرِّيقُ اوِ الدَّمُ: آب دهان يا خون روان شد.

=الضَّبّ-

[ضبّ] (ح): سوسمار، ج اضُبّ و ضُبَّان و ضِبَاب و مَضَبَّة، كينه پنهانى، ج ضِباب، بيمارى كه باعث خونريزى لب مى شود، تورّم در سينه و يا پاى شتر.

=الضِّبّ-

ج ضِبَاب [ضبّ]: كينه درونى.

=الضَّبَّاء-

[ضبّ]: مؤنث (الأَضَبّ) است.

=الضَّبَابَة-

ج ضَبَاب [ضبّ]: ابرى كه زمين را مى پوشاند.

=الضُّبَارَة-

ج ضَبَائِر: برگهاى روزنامه و يا چوبه هاى تير، پرونده.

=الضِّبَارَة-

ج ضَبَائِر: مرادف (الضُّبارَة) است.

=الضَّبَاع-

بالا بردن دستها براى دُعا.

=الضَّبَان-

قطعه اى از چرم يا قماش كه داخل كفش قرار مى دهند. (تركى) است).

=ضَبِبَ-

- ضَبَابَةً [ضبّ] المكانُ: در آن جا سوسمار بسيار پديد آمد.

=ضَبُبَ-

- ضَبَابَةً [ضبّ] المكانُ: مرادف (ضَبَب) است.

=ضَبَّبَ-

تَضْبِيباً [ضبّ] البابَ: درب را با آهن پوشانيد،- عَلَى الشَّي ء: آن چيز را سخت گرفت،- عَلَى الضَّبِّ: سوسمار را آزار نمود.

=الضَّبِب-

[ضبّ] من الأَمكنة: چاى پُر از سوسمار.

=الضَّبَّة-

ج ضِبَاب [ضبّ] (ح): مؤنث (الضَّبّ) است، شكوفه گُل قبل از باز شدن، قطعه آهن و يا چوب كه بوسيله آن درب را

=ضبح-

=ضبر-

=الضبر-

=ضبط-

=الضبط-

=ضبع-

=الضبع-

=الضبعان-

=الضبعانة-

=ضبن-

=الضبن-

=الضبوة-

=الضبيبة-

=ضج-

=الضجاج-

=الضجة-

=ضجر-

=الضجر-

=الضجرة-

=ضجع-

=الضجع-

=الضجعة-

=الضجعي-

=الضجعية-

=الضجور-

=الضجوع-

=الضجيع-

=الضجيعة-

=الضح-

=ضحا-

=ضحى-

مى بندند و قُفل مى كنند، زبانه آهنى كه زير باترى تفنگ و مانند آن قرار مى دهند و با فشار انگشت گلوله از آن خارج مى شود.

=ضَبَحَ-

- ضَبْحاً تِ النارُ العودَ: آتش رنگ چوب را تغيير داد،- ضُبَاحاً الأَرنبُ و الثَّعلبُ وَ القَوسُ: خرگوش و يا روباه و يا كمان آواز داد،- ضُبَحاً و ضُبَاحاً تِ الْخَيْلِ فِى عَدْوِها:

اسبها در دويدن صدايى از خود درآوردند كه شيهه يا صداى معمولى نبود.

=ضَبَرَ-

- ضَبْراً الحجارةَ: سنگها را چيد،- الكُتُبَ: كتابها را جمع آورى كرد يا بصورت پرونده درآورد.

=الضَّبْر-

مص، ج ضُبُور (ا ع): از ابزار جنگى قديم است كه از چوب و چرم مى ساختند و در پناه آن پشت ديوار و دژ مى جنگيدند؛ از نظر شكل بسان تانك است.

=الضَّبْر-

زير بغل.

=ضَبَطَ-

- ضَبْطاً و ضَبَاطَةً العملَ: كار را محكم و درست انجام داد،- الْكِتابَ:

كتابرا تصحيح و اعراب گذارى نمود،- الصّائِدُ الْبَارُودَةَ: شكارچى فشنگ را محكم نمود،- الْحاكِمُ الْبِلَادَ و غَيْرَها:

حاكم، كشور را خوب اداره كرد،- هُ: بر او چيره شد، او را گرفت، او را نگهدارى خوب نمود،- عَلَيْهِ: او را گرفت و بازداشت كرد.

=الضَّبْط-

حبس نمودن چيزى؛ «ضَبْطُ النَّفس»: خويشتن دارى، عفت و پاكدامنى؛ «ضَبْطُ الحساباتِ»: حسابدارى، صورت ريز حساب.

=ضَبَعَ-

- ضَبْعاً الرجُلُ: جَوْر و ستم كرد،- ضَبْعاً و ضُبُوعاً و ضَبَعَاناً على فُلانٍ: دستها را بالا برد و او را نفرين كرد،- البعيرُ: شتر در حركت خود شتاب كرد و دو پاى خود را به جلو كشيد.

=ضَبَّعَ-

تَضْبِيعاً تِ الخيلُ او الإِبلُ: اسبان و شتران در راه خود شتاب كردند و پاهاى خود را به جلو كشيدند.

=الضَّبْع-

مص، بالا بردن دستها براى دُعا،- ج أَصْبَاع: ميان بازوان دست، تمام بازو؛ «اخَذَ بِضَبعه» او را يارى و تقويت كرد، زير بغل،- ج ضَبَاع وَ اضْبُعْ و ضُبُع و ضُبْع و ضُبُوعة و ضَبُعَات و مَضْبَعَة: نوعى از حيوانات درنده معروف به (كفتار).

=الضَّبُع-

سال سخت و بى بركت،- ج ضِبَاع و أَضْبُع و ضُبْع و ضُبُع و ضُبُوعَة و ضَبُعَات و مَضْبَعَة (ح): كفتار.

=الضَّبْعان-

مثناى اين كلمه (ضَبْعان) است، جمع آن ضَبَاعِين (ح): كَفتارِ نَر.

=الضَّبْعَانَة-

ج ضَباعِين و ضِبْعَانَات (ح): مؤنث (الضبع) است.

=ضَبَنَ-

- ضَبْناً عنهُ الهديَّةَ: هديه را از او گرفت و به او نداد،- هُ: آن را زير بغل خود قرار داد،- المَكانُ: آن جاى بر ساكنانش تنگ شد.

=الضَّبْن-

مص، آنچه كه بر روى پهلو قرار گيرد.

=الضِّبْن-

پهلو يا فاصله ميان ناف و كمر.

=الضَّبِن-

من الأَمكنة: جاى تنگ و باريك.

=الضَّبْوَة-

[ضبو]: كيسه چرمى كه در آن تنباكو نهند. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الضَّبِيبَة-

[ضبّ]: غذائى كه از روغن و سُس براى كودك تهيه كنند.

=ضَجَّ-

- ضَجّاً و ضَجِيجاً و ضَجَاجاً و ضُجَاجاً [ضجّ]: از چيزى كه او را ترسانيده بود فرياد كشيد.

=الضَّجَّاج-

[ضجّ]: آنكه بسيار داد و فرياد كند.

=الضَّجَّة-

[ضجّ]: داد و فرياد و شيون.

=ضَجِرَ-

ضَجَراً منهُ و بِه: از او خسته و دلخور شد.

=الضَّجَر-

مص، دلخورى و نگرانى از اندوه يا تنگى نفس.

=الضَّجِر-

آنكه نگران و دلخور باشد، جاى تنگ.

=الضُّجْرَة-

مرادف (الضَّجَر) است.

=الضَّجَرَة-

آنكه بسيار نگران و اندوهناك باشد.

=ضَجَعَ-

- ضَجْعاً و ضُجُوعاً: آن مرد بر پهلو روى زمين خوابيد.

=ضَجَّعَ-

ضَجَّعَ- تَضْجِيعاً [ضجع] في الامر: در آن كار كوتاهى كرد و آنرا انجام نداد،- تِ الشَّمْسُ: خورشيد رو به غروب رفت.

=الضِّجْعِ-

خواستن، گرايش، ميل؛ «ضِجْعُهُ اليَّ»: گرايش او بسوى من است.

=الضُّجْعَة-

آنكه بسيار مى خوابد، مرد تنبل، آنكه سست رأي باشد.

=الضَّجْعَة-

آرامش و استراحت، خواب؛ «ضَجَعَ ضَجْعَتَهُ الأخيرة»: مرد، بدرود زندگى گفت.

=الضِّجْعَة-

آرامش گرفتن، تنبلى.

=الضُّجَعَة-

آنكه بسيار مى خوابد، تنبل.

=الضُّجْعِيّ-

مرادف (الضُّجَعَة) است.

=الضِّجْعِيّ-

مرادف (الضُّجَعَة) است.

=الضُّجْعِيَّة-

مرادف (الضُّجَعَة) است.

=الضِّجْعِيَّة-

مرادف (الضُّجَعَة) است.

=الضَّجُور-

بسيار خسته و دلتنگ.

=الضَّجُوع-

سست رأى، ابر پر آب كه آرام حركت كند، مشك كه از سنگينى به چپ و راست تكان خورد، دلو بزرگ.

=الضَّجِيع-

مرادف (المُضَاجِع) است.

=الضَّجِيعَة-

مؤنث (الضَّجِيع) است.

=الضِّحّ-

[ضحّ]: خورشيد، روشنائى خورشيد، آنچه كه خورشيد بر آن تابيده باشد.

=ضَحَا-

- ضَحْواً و ضُحُوّاً و ضُحِيّاً [ضحو] الرجُلُ: آن مرد در آفتاب بيرون آمد،- الشّي ءُ: خورشيد بر آن چيز تابيد،- الطَّرِيقُ:

راه نمايان و پديدار شد.

=ضَحَّى-

تَضْحِيَةً [ضحو] فلاناً: به او هنگام چاشت غذا خورانيد،- الْغَنَمَ: گوسفندان را پيش از ظهر چرانيد،- بِالشّاةِ: گوسفند را روز عيد قربان قربانى كرد، گوسفند را ذبح كرد،- الرّجُلُ: آن مرد غذا خورد،- بِنَفْسِهِ أَوْ بِمَصْلَحَتِهِ أَوْ بِمَالِهِ فِى سَبِيلِ كَذَا اوْ مِن اجل كَذَا:

=الضحى-

=الضحاء-

=الضحاك-

=الضحضاح-

=ضحضح-

=الضحضح-

=ضحك-

=الضحك-

=الضحكة-

=ضحل-

=الضحل-

=الضحو-

=الضحوة-

=الضحوك-

=ضحي-

=الضحياء-

=الضحيان-

=الضحيانة-

=الضحية-

=الضخام-

=ضخم-

=الضخم-

=الضخمة-

=ضد-

=الضد-

=ضر-

=الضر-

=ضرى-

=الضرى-

=الضراء-

=الضراب-

=الضرابة-

=الضرارة-

=الضرام-

=الضرامة-

=الضراوة-

=ضرب-

بخاطر چيزى نسبت به خود يا كار يا دارائي خود گذشت كرد.

=الضُّحَى-

[ضحو]: آفتاب، برآمدن خورشيد، بيان؛ «ما بِكَلَامِهِ ضُحىً»: در گفتار او بيان مستدلّى نيست.

=الضَّحَاء-

[ضحو]: هنگام برآمدن روز.

=الضَّحَّاك-

كسيكه بسيار مى خندد، راه آشكار و روشن.

=الضَّحْضَاح-

[ضحضح]: آب كم، آب ته مانده جوى.

=ضَحْضَحَ-

ضَحْضَحَةً [ضحضح] الأمرُ: امر آشكار شد،- السَّرابُ: سراب درخشيد.

=الضَّحْضَح-

[ضحضح]: آب كم.

=ضَحِكَ-

- ضَحْكاً و ضِحْكاً و ضَحِكاً و ضِحِكاً:

خنديد،- مِنْهُ وَ بِهِ وَ عَلَيْهِ: او را مسخره و ريشخند كرد،- الشَّيْبُ بِرَأسِهِ: در موى او سفيدى پديد آمد،- الطريقُ: راه نمايان شد،- تِ الأَرْضُ عَنِ النباتِ: زمين گياهها را رويانيد،- ضَحَكاً الرَّجُلُ: آن مرد در شگفت شد.

=الضَّحْك-

مص، كَره- يخ، دندان سپيد، شكوفه، عسل، ميان راه، شگفتى.

=الضُّحْكَة-

آنكه مورد خنده مردم قرار گيرد.

=الضُّحَكَة-

آنكه بسيار مى خندد، كسيكه بر مردم مى خندد.

=الضُّحُكَّة-

بسيار خندان.

=ضَحَلَ-

- ضَحْلًا الغديرُ: آب چاه كم شد،- الْمَاءُ: آب كم شد.

=الضَّحْل-

ج ضِحَال و أَضْحَال و ضُحُول: آب كمى كه بر روى زمين در عمقى كم باشد.

=الضَّحْو-

[ضحو]: مص، بلند شدن روز پس از برآمدن خورشيد.

=الضَّحْوَة-

بلند شدن روز پس از برآمدن خورشيد.

=الضَّحُوك-

ج ضُحُك: بسيار خندان، آنكه لبخند زند و آنچه كه از راه آشكار باشد.

گشاده رو؛ «وَجْهٌ ضَحُوك»: چهره اى خندان، ميان راه.

=ضَحِيَ-

- ضَحاً و ضَحَاءً [ضحو]: آفتاب گرفت، آفتاب او را زد، باز و نمايان شد،- تِ الْلَّيْلَةُ: آن شب در آسمان ابرى نبود.

=الضَّحْيَاء-

[ضحو]: مؤنث (الأَضْحَى) است.

=الضَّحْيَان-

[ضحو]: آنكه پيش از ظهر غذا خورد.

=الضَّحْيَانَة-

[ضحو]: مؤنث (الضَّحْيَان) است.

=الضَّحِيَّة-

ج ضَحَايَا [ضحو]: هنگام برآمدن روز، گوسفند قربانى، ذبيحه.

=الضُّخَام-

هر چيز بزرگى.

=ضَخُمَ-

- ضَخَامَة و ضِخَماً: درشت و كلفت شد.

=ضَخَّمَ-

تَضْخِيماً [ضخم] هُ: او را درشت كرد.

=الضَّخْم-

ج ضِخَام: هيكل درشت، هر چيز بزرگى.

=الضَّخْمَة-

مؤنث (الضَّخْم) است.

=ضَدَّ-

- ضَدّاً [ضدّ] فلاناً في الخصومة: در دشمنى بر او چيره شد،- هُ عَنْ كَذا: او را از چيزى بازداشت و منصرف كرد.

=الضِّدّ-

ج أَضْدَاد و ضِدّ [ضدّ]: مخالف؛ «كَان عَلَى الضِّدّ مِنْ ذَلِكَ»: متناقض آن بود، مانند و همسان، دشمن.

=ضَرَّ-

- ضَرّاً و ضُرّاً [ضرّ] فلاناً و بفلانٍ: به او زيان رسانيد،- هُ الَى كَذَا: او را وادار به كارى كرد.

=ضُرَّ-

[ضرّ] بَصَرُهُ: بينائى خود را از دست داد.

=الضُّرّ-

[ضرّ]: با داشتن همسر ازدواج نمودن،- ج اضْرَار: زيان، كمبود در چيزى، سختى و تنگدستى و بد حالى.

=الضَّرّ-

ج أَضْرار [ضرّ]: زيان- پديد آمدن كمبود در چيزى، سختى و تنگدستى و پريشانى، و در زبان متداول بمعناى مورچه ريز مى باشد كه صحيح آن (الذَّر) است.

=الضِّرّ-

ازدواج مجدد مرد با داشتن همسر.

=ضَرَّى-

تَضْرِيَةً [ضرو] الكلبَ بالصيد: سگ را به گرفتن شكار برانگيخت.

=الضَّرَى-

[ضرو]: مص، سختى جنگ.

=الضَّرَاء-

[ضرو]: به گونه اى ديگر درآمدن، درخت پيچيده.

=الضَّرَّاء-

[ضرّ]: سختى و تنگنائى، قحطى و گرسنگى، كمبود در نفسها و اموال.

=الضَّرَّاب-

بسيار زننده،- بالْعُود: آنكه بربط مى زند؛ «ضَرَّابُ النشَّاب»: تيرانداز.

=الضَّرَّابَة-

«ضَرَّابَةُ الناقوسِ»: ابزارى از آهن يا مس كه مسيحيان با آن ناقوس را بصدا در مىورند.

=الضَّرَارَة-

[ضرّ]: از دست دادن بينائى، كم شدن اموال و افراد.

=الضِّرَام-

روشن كردن آتش، ريزه هيزم، زمين هموار و فراخ.

=الضِّرَامَة-

هيزم كه افروخته شود و شعله ور گردد،- (ن): نام گياهى است بسان درخت پسته.

=الضَّرَاوَة-

[ضرو]: مص؛ «ضَرَاوَةُ الحربِ»:

سختى و شدت جنگ.

=ضَرَبَ-

- ضَرْباً هُ: او را با شمشير يا عصا و مانند آن زد،- العَدُوَّ بِقَنَابِل مَدَافِعِهِ او بِقَذَائِفه المُدَمِّرَةِ: بوسيله گلولهاى توپ و تفنگ بدشمن حمله ور شد،- هُ البردُ: سرما او را زد،- ت العقربُ: عقرب گزيد،- الدِّرْهَمَ: درهم سكّه زد،- الخاتَمَ: انگشترى ساخت،- عَلَى الْمَكْتُوب: روى نامه را مهر زد،- على الآلةِ الكاتبةِ: ماشين نويسى كرد،- فى البوقِ: بوق زد،- فِى الْمَاءِ: در آب شنا كرد،- بِيَدِهِ: با دست خود اشاره كرد،- بالقِداح: آتش زنه را گرداند و آتش روشن كرد،- بِسَهْمٍ وَ نَصِيبٍ فى: در چيزى شركت نمود،- الشي ءُ: آن چيز حركت كرد،- العِرْقُ: رگ زد يا تكان خورد، الجَرحُ او الضّرسُ: درد زخم يا درد دندان سخت شد،- بَيْنَ الْقَومِ: ميان مردم فساد انداخت،- الدّهرُ بَيْنَ الْقَومِ: زمانه يا روزگار ميان مردم جدائى انداخت،- عَلَى يَدِهِ: بر روى دست او زد يا جلوى دست او را گرفت،- القاضِي على يدِهِ: قاضى او را محجور نمود و از تصرف در مال خويش

=ضرب-

=الضرب-

=الضربان-

=الضربة-

=الضرة-

=ضرج-

=ضرح-

=ضرر-

=الضرر-

=ضرس-

=الضرس-

=ضرط-

=ضرع-

=الضرع-

=الضرعاء-

=الضرغام-

=الضرغامة-

=ضرغم-

=الضرغم-

=الضرف-

ممنوع كرد،- على اذُنِهِ: او را از شنيدن چيزى منع كرد،- فُلاناً عن فلانٍ: او را از ديگرى منع كرد،- عَنْه صفحاً: از او روى گردانيد و بوى توجه نكرد،- بِهِ عُرضَ الحائِط:

او را به يكسو انداخت، به او توجه نكرد،- الصلاةَ: نماز را بر پا داشت،- الخيمةَ:

چادر را برافراشت و نصب كرد،- تِ العنكبوتُ نَسيجها: موريانه خانه بست،- المَثَلَ: ضرب المثل زد،- الأَجَلَ: براى چيزى تاريخ و سررسيد تعيين كرد،- الجِزْيَةَ عليهِم: بر آنها ماليات بست،- عليهم الذِّلَّة: آنها را خوار و زبون كرد،- اليهِ: بسوى او رفت،- الى كذا (فى الأَلوان): از رنگى به رنگ ديگر درآمد؛ «ضَرَبَ الى الحُمْرة، الى الصفْرة»: از رنگ سرخ به زردى درآمد،- الليلُ: شب دراز شد،- الزمانُ: زمان گذشت،- تِ الطيرُ:

پرندگان براى روزى پرواز كردند،- الشي ءَ بالشي ءِ: چيزى را با چيزى آميخت،- الحاسبُ كذا فى كذا: رقمى را در رقمى ضرب كرد،- ن فى ك: ارقامى را جمع نمود كه مساوى با (ن) بمقدار (ك) شد،- الرّقمَ القياسِيّ: به بالاترين درجه و رقم از نوع خود رسيد.،- فى حديدٍ باردٍ: به كار بيهوده دست زد، كوشش او به هدر رفت،- اخماساً لأسداسٍ او ضَرَب اخماسهُ فى اسداسِه: در حيله و مكر و فريب كوشيد،- ضرباً و ضرباناً فى الأرض: براى تجارت و يا جنگ از شهر خارج شد.

=ضَرُبَ-

- ضَرَابَةً: سخت و سِفت شد.

=ضُرِبَ-

ذلك مثلًا: آن چيز ضرب المثل شد.

=ضَرَّبَ-

تَضْرِيباً [ضرب] هُ: او را بسيار زد،- النَّجّادُ المُضَربَّةَ: دوزنده لباس را با پنبه دوخت.،- تِ المرأَةُ اللَّحافَ: دوزنده زن روكش لحاف را از وسط با دانه هاى درشت دوخت،- المَظَلَّةَ بِالْخُيُوط: چتر را با نخ محكم كرد،- هُ فِى الْحَرْبِ: او را به جنگ تشويق نمود،- بَيْنَهُمْ: ميان آنها سخن چينى كرد،- الشَّي ءَ بِالشَّي ءِ: چيزى را با چيز ديگرى آميخت،- تْ عينُهُ: چشم او فرو رفت و به گودى افتاد.

=الضَّرْب-

مص، عسل سفت و سفيد، باران سبك، مرد نافذ و قاطع؛ «دارُ الضَّرْبِ»:

ضرابخانه،- ج ضُرُوب: گونه و نوع چيزى؛ «دِرهَمٌ ضَرْبٌ»: پول فلزى،- ج اضْرَاب:

مثل و مانند؛ «هُوَ وَ أَضْرَابُهُ»: او و همگنانش،- ج ضُرُوب وَ اضْرَابٌ فى العروض:

جزء آخر از مصراع دوّم بيت شعر.

=الضَّرَب-

عسل سفت و سفيد.

=الضَّرِب-

ضارب، زننده.

=الضَّرَبَان-

«ضَرَبَانُ الدهرِ»: حوادث زمانه، پيشامدهاى روزگار.

=الضَّرْبَة-

اسم مرة، يكبار زدن، عارضه و كسالت؛ «ضَرْبَةٌ قاضِيَة»: ضربه كشنده؛ «ضَرْبَةٌ مِنَ اللّه»: كيفر و عذاب خدا.

=الضُّرَّة-

[ضرّ]: كمبود در اموال و اشخاص.

=الضَّرَّة-

[ضرّ]: اسم مرّة، آزار، ناراحتى و سختى، نيازمندى، مال بسيار، زير پستان، تمام پستان؛ «ضَرَّةُ المرأة» ج ضَرَائر: زن ديگر شوهر، هَوو كه به هر دو زن (ضَرَّتانِ) گويند.

=ضَرَجَ-

- ضَرْجاً الثوبَ بالدمِ: جامه را به خون آلوده كرد،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را دو نيم كرد،- الشَّي ءَ الى الأَرض: آنرا بر زمين انداخت.

=ضَرَّجَ-

تَضْرِيجاً [ضرج] هُ: آنرا آلوده نمود،- الأَنفَ بِالدَّم: بينى را خون آلوده نمود،- الثوبَ: پيراهن را به رنگ سرخ درآورد،- الكلامَ: سخن و عبارت را با الفاظ خوش زينت داد.

=ضَرَحَ-

- ضَرْحاً الشي ءَ: آن چيز را دو نيم كرد،- الْقَبْرَ: گور را كند،- لِلْمَيّتِ: براى مرده قبر ساخت.

=ضَرَّرَ-

تَضْرِيراً [ضرّ] هُ: به او زيان بسيار رسانيد.

=الضَّرَر-

ج أَضْرَار [ضرّ]: زيان، سختى و تهيدستى و بد حالى، كمبود در هر چيزى؛ «العُطْل و الضَّرَر»: جبران خسارت و زيان؛ «اخَفُّ الضَّررَين»: كمترين دو زيان.

=ضَرَسَ-

- صَرْساً الشي ءَ: آن چيز را با دندان گاز گرفت.

=ضَرِسَ-

- ضَرْساً الشي ءَ: دندانها در اثر خوردن ترشى كُند و سُست شدند.

=ضَرَّسَ-

تَضْرِيساً [ضرس] هُ الزمانُ: زمانه با او نساخت و بر او سخت گرفت،- تْهُ الحُروبُ اوِ الأَيّامُ: روزگار او را آزموده كرد.

=الضَّرْس-

ج أَضْراس و ضُرُوس: دندان آسياب،- ج ضُرُوس: سنگى كه با آن اطراف چاه را بالا آورند، زمين سنگلاخ و صعبُ العُبور، باران كم.

=الضَّرِس-

بد اخلاق، تند خوى، مرد كار آزموده و دنيا ديده، آنكه به هنگام گرسنگى خشمگين شود.

=ضَرَطَ-

- ضَرْطاً و ضَرِطاً و ضُرَاطاً و ضَرِيطاً:

باد از مقعد خود خارج كرد، تيز داد.

=ضَرَّطَ-

تَضْرِيطاً [ضرط] الحمارُ: الاغ بسيار تيز داد،- بِفُلان: با دهان به فلانى شيشكى زد و او را دست انداخت.

=ضَرَعَ-

- ضَرْعاً اليهِ: به او فروتنى كرد،- فَرَسَهُ: اسب خود را خوار كرد،- ضُرُوعاً مِنَ الشَّي ءِ: به آن چيز نزديك شد،- ت الشَّمْسُ: خورشيد غروب كرد يا نزديك به غروب شد،- ضَراعَةً: ناتوان شد.

=ضَرِعَ-

- ضَرَعاً: ناتوان شد.

=ضَرُعَ-

- ضَرَاعَةً: ناتوان شد.

=الضَّرْع-

ج ضُرُوع: پستان حيوانات شير دهنده مانند گاو و گوسفند اما پستان زن را (الثَّدْي) گويند؛ «الزَّرعُ و الضَّرْع»:

كشاورزى و دامدارى.

=الضَّرْعاء-

من الشاء و البقر: گوسفند و گاو كه داراى پستان بزرگ باشد.

=الضِّرْغام-

[ضرغم]: نيرومند، قهرمان،- (ح): شير.

=الضِّرْغَامَة-

[ضرغم]: قهرمان،- (ح) شير.

=ضَرْغَمَ-

ضَرْغَمَةً [ضرغم]: بسان شير دلير و دلاور شد.

=الضَّرْغَم-

ج ضَرَاغِم [ضرغم] (ح): شير.

=الضَّرْف-

عند العامَّة: اين كلمه در زبان متداول روز بمعناى ظرفى چرمى است كه

=ضرم-

=الضرم-

=الضرمة-

=الضرورة-

=الضروري-

=الضروريات-

=الضروس-

=الضروع-

=ضري-

=الضري-

=الضريب-

=الضريبة-

=الضريج-

=الضريح-

=الضرير-

=الضريرة-

=الضريس-

=الضريع-

=الضريعة-

=الضريم-

=ضعضع-

=الضعضعة-

=ضعف-

=الضعف-

=الضعفان-

=الضعوف-

=الضعيف-

=الضعيفة-

=ضغا-

=الضغاء-

=الضغاب-

=الضغامة-

=ضغب-

=الضغبوس-

=ضغث-

براى ذخيره روغن و يا مانند آن تهيه كنند.

صحيح اين كلمه (الظَّرْف) است كه مرادف آن (الزِّقّ) مى باشد.

=ضَرِمَ-

ضَرَماً: گرسنگى يا خشم او سخت شد،- عَلَيْهِ: بر او خشمگين شد،- تِ النَّارُ:

آتش روشن شد و شعله زد.

=ضَرَّمَ-

تَضْرِيماً [ضرم] النارَ: آتش را روشن كرد و برافروخت.

=الضُّرْم-

(ن): گياهى است خوشبو. ميوه آن بسان بلوط است و شكوفه آن بسان شكوفه سعتر (پودينه) مى باشد.

=الضِّرْم-

(ن): مرادف (الضُّرْم) است،- (ح): جوجه عقاب.

=الضَّرَم-

هيزم كه در آتش اندازند.

=الضَّرِم-

مرد گرسنه،- (ح): جوجه عقاب.

=الضَّرَمَة-

ج ضَرَم: آتش، گل آتش.

=الضَّرُورَة-

ج ضَرُورَات [ضرّ]: نياز؛ «الضَّرُورَاتُ تُبِيح المحْظُوراتِ»: ضرورت و نياز. انسان را ناچار مى كند كه به كارى خلاف دست زند، و در همين رابطه گفته اند كه «لِلضَّروُرَةِ احْكَامٌ».

=الضرُورِيّ-

[ضرّ]: كارى لازم و ضرورى، كارى كه ناگزير و غير قابل اجتناب باشد، كار اجبارى و بايسته.

=الضَّرُورِيَّات-

[ضرّ]: نيازمنديها، لوازم زندگى؛ «ضَرُورِيّاتُ الْحَيَاةِ»: نيازمنديهاى زندگى.

=الضَّرُوس-

من النوق: ماده شترى كه دوشنده پستانش را گاز گيرد؛ «حَرْبٌ ضَرُوسٌ»: جنگى سخت و خانمانسوز.

=الضَّرُوع-

گوسفند كه پستانش برآمده و يا بزرگ شده باشد.

=ضَرِيّ-

- ضَرَاوَةً و ضَرًى و ضَرْياً و ضَرَاءَةً [ضرو] بالشي ءِ: به آن چيز پايدار شد،- ضَرىً و ضِرَاءً و ضَرَاءً الْكَلْبُ بِالصَّيْدِ: سگ به شكار گرفتن خوى گرفت و برانگيخته شد، سگ از گوشت و خون شكار خورد،- ضَرىً النَّبِيذُ:

مى پر رنگ و غليظ شد.

=الضَّرِيّ-

[ضرو]: مرادف (الضَّارِي) است؛ «كَلْبٌ ضَرِيٌ»: سگ شكارى؛ «عِرْقٌ ضَرِيٌ»: رگ كه خون آن بند نيايد.

=الضَّرِيب-

ج ضُرَبَاء: زننده، زده شده،- ج ضَرَائِب: شانس و نصيب، مثل و مانند، رسته و گونه، شكل، نژادى از مردم، يخ، برف.

=الضَّرِيبَة-

ج ضَرائِب: جاى ضربه در بدن، آنكه بر او شمشير خورده باشد، ماليات، خراج، خوى و طبيعت؛ «هَذِهِ ضَرِيبَتُهُ الّتى ضُرِبَ عَلَيْها»: اين خُلق و خوى و طبيعت او است،- مِنَ السَّيْفِ: لبه شمشير،- مِنَ الصُّوفِ و نحوه: پشم رشته و مانند آن كه بافته شود.

=الضَّرِيج-

آنچه كه با رنگ سرخ روشن رنگ آميزى شده باشد، «عَدُوُّ ضَرِيجٌ»:

دشمن شتابگر.

=الضَّرِيح-

ج ضَرَائِح: گور، آرامگاه.

=الضَّرِير-

ج أَضِرَّاء و أَضْرَار [ضرّ]: آنكه بينائى خود را از دست داده باشد، بيمار لاغر،- ج اضِرَّة: دهانه دره، غيرت، نفس، هر چيزى كه در آن ضررى باشد.

=الضَّرِيرَة-

ج ضَرائِر [ضرّ]: مؤنث (الضَّرِير) است.

=الضَّرِيس-

ج ضَرَاسَى: گرسنه، چاهى كه اطراف آن سنگ ريخته باشند، مهره هاى كمر.

=الضَّرِيع-

مرادف (الضَّروُع) است.

=الضَّرِيعَة-

مرادف (الضَّرُوع) است.

=الضَّرِيم-

آتش سوزى.

=ضَعْضَعَ-

ضَعْضَعَةً [ضعضع] هُ: خانه را تا سطح زمين ويران كرد.

=الضَّعْضَعَة-

[ضعضع]: مص، سختى و خوارى.

=ضَعَفَ-

- ضَعْفاً و ضُعْفاً: ناتوان شد،– ضَعْفاً القومُ: تعداد آن قوم را زياد كرد،- الشي ءَ: آن چيز را دو برابر كرد.

=ضَعُفَ-

- ضَعَافَةً و ضَعَافِيَةً:

ناتوان شد.

=ضَعَّفَ-

تَضْعِيفاً [ضعف] هُ: او را ناتوان كرد، او را ناتوان شمرد، آنرا دو برابر كرد.

،- الحديثَ: حديث را به ضعيف بودن نسبت داد.

=الضُّعْف-

ناتوانى، و در زبان متداول بمعناى بيمارى است.

=الضَّعْف-

ناتوانى.

=الضِّعْف-

ج أَضْعاف: «ضِعْفُ الشي ءِ»: دو برابر هر چيزى يا مانند آن و يا اضافه مقدارى حساب نشده.

=الضَّعَف-

ناتوانى، سستى خرد و رأى.

=الضَّعْفَان-

ج ضَعَافَى: آنكه ناتوان و يا كم عقل و رأى باشد.

=الضُّعُوف-

ناتوان و كم خرد.

=الضَّعِيف-

ج ضِعَاف و ضُعَفَاء و ضَعَفَة و ضَعْفَى: ناتوان،- عِند العامَّة: و در زبان متداول بمعناى بيمار است؛ «هو ضَعيف»: او بيمار است؛ «ضَعيفُ الْعَقْل»: كم عقل، نادان؛ «ضَعِيفُ الارَادَة»: كسيكه در رأى و تصميم گيرى ناتوان باشد؛ «هذا الضعِيف»:

اين حقير، اين بنده، اين تعبير براى تواضع و فروتنى بكار مى رود،- مِنَ الكلام: آنچه از عبارت و گفتار كه نارسا و غير فصيح باشد.

=الضَّعِيفَة-

مؤنث (الضَّعِيف) است.

=ضَغَا-

- ضَغْواً [ضغو] المقامرُ: خيانت كرد،- الَيْه: اظهار عجز و ناتوانى نمود،- ضَغْواً و ضُغاءً السَّنّوُر: گربه صدا كرد.

=الضُّغَاء-

[ضغو]: مص، آواز بيچاره و خوار.

=الضُّغَاب-

صداى گرگ و يا خرگوش.

=الضُّغَامَة-

لقمه كه از دهان پس از جويدن بيرون انداخته شود.

=ضَغَبَ-

- ضَغْباً: بسان گرگ يا خرگوش صدا كرد.

=الضُّغْبُوْس-

ج ضَغَابِيس [ضغبس] (ح): بچه روباه.

=ضَغَثَ-

- ضَغْثاً الحديثَ: حديثى را با كم و زياد بيان نمود،- الشَّي ءَ: آنرا جمع نمود،- الثَّوبَ: پيراهن را شست ولى خوب پاك نكرد.

=ضغث-

=الضغث-

=ضغط-

=الضغط-

=الضغطة-

=ضغم-

=ضغن-

=الضغن-

=الضغيب-

=الضغينة-

=ضفا-

=الضفا-

=الضفار-

=الضفة-

=ضفدع-

=الضفدع-

=الضفدعة-

=ضفر-

=الضفر-

=الضفرة-

=الضفف-

=الضفوة-

=الضفير-

=الضفيرة-

=ضل-

=الضل-

=الضلال-

=الضلالة-

=الضلة-

=ضلع-

=الضلع-

=الضلعة-

=ضلل-

=الضلل-

=ضَغَّثَ-

تَضْغِيثاً [ضغث] النباتَ: گياه سبز و خشك را با هم مخلوط نمود.

=الضَّغْث-

«كلامٌ ضَغْثٌ»: سخن بيهوده.

=الضِّغْث-

ج أَضْغَاث: دسته اى از گياه كه تر و خشك آن مخلوط باشد و- مِنَ الخَبَرِ وَ الأَمْر: آنچه كه بدون حقيقت گفته شود و آميخته با راست و دروغ باشد.

=ضَغَطَ-

- ضَغْطاً هُ: آنرا فشار داد، برايش زحمت ايجاد كرد و- عَلَيْهِ: بر او سخت گرفت و فشار وارد ساخت.

=الضَّغْط-

فشار دادن، پرس، تأثير، ناراحت كردن؛ «تَحْتَ الضَّغْطِ»: زير فشار؛ «تَحْتَ ضَغْطِ الرأي العامَ»: زير فشار افكار عمومى مردم؛ «الضَّغْطُ الْجَويّ»: فشار هوا؛ «ضَغْطُ الدّمِ» يا «الضَّغطُ الدَّمَوِى»: فشار خون.

=الضُّغْطَة-

سختى و تنگدستى، زحمت و مشقت.

=الضَّغْطَة-

قهر و سختى، حالت اضطرار، «ضَغْطَةُ الْقَبر»: فشار قبر.

=ضَغَمَ-

- ضَغْماً الشي ءَ و بهِ: آن چيز را با تمامى دهان گزيد (دندان گرفت).

=ضَغِنَ-

ضَغَناً عليهِ: بر او كينه ورزيد،- الَيْه: به سوى او ميل كرد.

=الضِّغْن-

ج أَضْغَان: كينه، اشتياق، كجى و خميدگى، دامن، جايگاه، كرانه كوه.

=الضَّغِن-

كينه توز، كينه ورز؛ «عُودٌ ضَغِنٌ»:

چوب كج.

=الضَّغِيب-

صداى گرگ و خرگوش.

=الضَّغِينَة-

ج ضَغَائِن: كينه.

=ضَفَا-

- ضَفْواً [ضفو] الرأْسُ: موى سر او زياد شد،- الْحَوْضُ: حوض پر از آب شد و سر رفت،- الثّوبُ: جامه فراخ و دراز شد.

=الضَّفَا-

مثنَّاهُ ضَفَوَانِ [ضفو]: كنار، جانب.

=الضَّفَار-

ج ضُفُر: طنابى كه با آن اثاث را روى شتران و غيره بندند.

=الضَّفَّة-

ج ضِفَاف [ضفّ]: كنار رودخانه يا لب رودخانه،- مِنَ الْبَحْر: كنار دريا.

=الضِّفَّة-

ج ضِفَاف [ضفّ]: مرادف (الضَّفَّة) است.

=ضَفْدَعَ-

ضَفْدَعَةَ [ضفدع] الماءُ: در آب قورباغه پديد آمد،- الرَّجُلُ: چهره آن مرد گرفته و ناراحت شد.

=الضِّفْدِع-

ج ضَفَادِع و ربَّما قالوا ضَفَادِي [ضفدع] (ح): قورباغه، وزغ.

=الضِّفْدِعة-

(ح): يك قورباغه.

=ضَفَرَ-

- ضَفْراً الشَّعَر: موى سر را روى هم بگونه پهن بافت،- الْحَبْلَ: ريسمان را بافت،- الْبِنَاءَ: ساختمان را با سنگ بدون گل و گچ ساخت،- الرجُلُ: آن مرد بهنگام دويدن با شتاب برجست،- الدَّابَّةَ: در دهان ستور لگام انداخت.

=ضَفَّرَ-

تَضْفِيراً [ضفر] الحبلَ: ريسمان را بافت:،- الدَّابَّةَّ: لگام در دهان ستور قرار داد،- الرَّجُلُ: در دويدن شتاب كرد و حالت پرش بخود گرفت.

=الضَّفْر-

مص،- ج ضُفُور و أَضْفَار: هر يك از بافته هاى باريك موى سر، ريسمانى كه با آن بار و بنه بر روى شتران بندند، تپه هاى شن و ماسه.

=الضَّفِرَة-

تپه هاى بزرگ شن و ماسه؛ «كنانَةٌ ضَفِرَة»: تيردان پر از تير.

=الضَّفَف-

[ضفّ]: شتاب كردن در كارها.

=الضَّفْوَة-

[ضفو]: «ضَفْوَةُ العيشِ»: زندگى فراخ و خوش.

=الضَّفِير-

ريسمانى كه از موى بافته شده باشد، ريسمانى كه با آن بار و بنه مى بندند، ساحل دريا.

=الضِّفِيرَة-

ج ضَفَائِر: هر بافته موئى كه جداگانه آراسته شده باشد.

=ضَلَّ-

- ضَلَالًا و ضَلَالَةً: گمراه شد،- الطَّريقَ اوْ عَنْهُ: راه را گم كرد و بدان نرسيد،- الشي ءُ عَنهُ: آن چيز از او گم شد،- الرَّجُلَ: او را فراموش كرد،- سَعْيُهُ: در كار خود توفيق نيافت،- الرَّجُلُ: او مرد و استخوان و خاك شد،- الشَّيْ ءُ: آن چيز نابود شد.

=الضُّلّ-

[ضلّ]: گمراهى.

=الضَّلّ-

[ضلّ]: گمراهى.

=الضَّلَال-

[ضلّ]: گمراهى، باطل، نابودى؛ «ضَلالُ الْحَوَاسّ»: پريشانى فكر.

=الضَّلَالَة-

[ضلّ]: مرادف (الضَّلال) است.

=الضَّلَّة-

اسم مرّه از (ضَلَّ) است، سرگردانى، سرگشتگى بدنبال خير يا شر.

=الضِّلَّة-

[ضلّ]: گمراهى.

=ضَلَعَ-

ضَلْعاً الشي ءُ: آن چيز كج يا خم شد،- الرجُلَ: بر استخوان دنده آن مرد زد،- عَلَيْهِ: از او دورى كرد.

=ضَلِعَ-

- ضَلَعاً و ضَلْعاً: بطور مادر زادى كج شد،- الرَّجُلُ: آن مرد در اثر پرخورى از غذا و شراب پهلوهايش برآمده شد،- مَعَ فلانٍ: به او ميل كرد.

=ضَلُعَ-

- ضَلَاعَةً: نيرومند و پرتوان شد.

=ضَلَّعَ-

تَضْلِيعاً [ضلع] الثوبَ: جامه را بشكل راه راه بافت،- هُ: آنرا كج كرد، خم كرد، سنگين كرد.

=الضَّلْع-

مص، كجى و خميدگى.

=الضِّلْع-

ج أَضْلُع و ضُلُوع و أَضْلَاع (ع ا):

استخوان دنده،- مِنَ البطِّيخ: يك قاچ خربوزه؛ «ضِلْعُ السِّلْقِ و نحوِه»: رگ درشت ميان برگ چغندر و مانند آن؛ «كانَ لهُ ضِلْعٌ فِى الْأَمْرِ»: در آن كار دخالت داشت؛ «كان لهُ ضِلعٌ فى المؤامَرَة»: در آن توطئه دست داشت؛ «الأَضْلَاعُ السَّائِبة»: استخوانهاى زير سينه.

=الضَّلَع-

مص، كجى مادر زادى، نيرو.

=الضَّلِع-

آنكه بطور مادر زادى كج و لنگ است.

=الضِّلَع-

كوه منفرد باريك، تله و يا دام،- ج اضْلُع و ضُلُوع و اضْلاع (ع ا): استخوان دنده، ابرو،- مِنَ البطيخ: قاچ خربوزه.

=الضِّلَعَة-

(ح): ماهى سبز و كوچكى كه استخوانى كوتاه دارد.

=ضَلَّلَ-

تَضْلِيلًا و تَضْلَالًا [ضلّ] هُ: او را گمراه كرد، او را به گمراهى نسبت داد.

=الضَّلَل-

[ضلّ]: گمراهى، آب كه در زير صخره يا در ميان درختان روان باشد و آفتاب بر آن نتابد.

=الضلول-

=الضليع-

=الضليعة-

=الضليل-

=ضم-

=الضم-

=الضماد-

=الضمادة-

=الضمار-

=الضمام-

=الضمان-

=الضمانة-

=الضمة-

=ضمخ-

=ضمد-

=الضمد-

=ضمر-

=الضمر-

=الضمرة-

=ضمن-

=الضمن-

=الضمني-

=الضمير-

=الضميم-

=الضميمة-

=الضمين-

=ضن-

=الضن-

=ضنى-

=الضنى-

=الضنائن-

=الضناك-

=الضناكة-

=الضنة-

=ضنك-

=الضنك-

=الضنكة-

=الضنو-

=الضَّلُول-

[ضلّ]: مرادف (الضّالّ) است.

=الضَّلِيع-

ج ضُلُع: نيرومند، آنكه دنده هاى او سخت و نيرومند باشد؛ «ضَلِيعٌ فى العُلُوم»: آنكه در دانشهاى مختلف معلومات و اطلاعات بسيار داشته باشد.

=الضَّلِيعة-

مؤنّث (الضَّليع) است.

=الضِّلِّيل-

[ضلّ]: بسيار گمراه؛ «الْمَلِكُ الضلِّيل»: لقب امرؤ القيس شاعر دوران جاهلى است.

=ضَمَّ-

- ضَمّاً [ضمّ] الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد، تحويل گرفت،- الشَّي ءَ الَيْهِ: آنرا قبضه نمود و بسوى او كشاند،- فلاناً الَيْه: با او همراه شد،- هُ الى صدرهِ: او را بغل گرفت،- الحرفَ: حرف را با ضمّه تلفظ كرد.

=الضَّمّ-

[ضمّ]: مص، در علم نحو عبارت از حركت با ضمه است (-).

=الضِّمَاد-

باند زخم، دستمال.

=الضِّمَادَة-

مرادف (الضِّمَاد) است.

=الضِّمَار-

پنهاني، وعده سرخرمن، هر مطلبى كه مورد اعتماد نباشد، مالى كه اميد به برگشت آن نباشد،- مِنَ الدّين: دين حال.

=الضِّمَام-

آنچه كه با چيز ديگرى پيوست شود.

=الضَّمَان-

مص، تعهد و التزام؛ «الضَّمَانُ الاجتماعِيّ»: بيمه اجتماعى؛ «الضَّمَانُ الْجَماعيّ»: امنيّت مستند به پيمانهاى بين المللى در بين دولتهاى مشترك در عهد و پيمان؛ «شَرِكاتُ الضَّمَانِ»: شركتهاى بيمه.

=الضَّمَانَة-

بيمارى مزمن و هميشگى و- الدوليَّة: تضمين استقلال دولتهاى كوچك از سوى دولتهاى بزرگ.

=الضمَّة-

ج ضَمَّات [ضمّ]: دست بر گردن يكديگر انداختن (معانقه)،- عِنْدَ النُّحَاة: و در اصطلاح نحويان: ضمه (-) است.

=ضَمَخَ-

- ضَمخاً جسدَهُ بالطَّيب: بدنش را با بوى خوش آميخته كرد.

=ضَمَّخَ-

تَضْمِيخاً [ضمخ] جسدَهُ بالطِّيب: بدنش را با بوى خوش آميخته كرد.

=ضَمَدَ-

- ضَمْداً الجرحَ: زخم را پانسمان كرد.

=ضَمَّدَ-

تَضْمِيداً [ضمد] الجرحَ: مرادف (ضَمَدَهُ) است.

=الضَّمَد-

ستمكارى، حق باقيمانده.

=ضَمَرَ-

- ضُمُوراً: لاغر و ناتوان شد.

=ضَمُرَ-

- ضُمُوراً: مرادف (ضَمَرَ) است.

=ضَمَّرَ-

تَضْمِيراً [ضمر] الفرسَ: اسب را لاغر و ضعيف كرد.

=الضُّمْر-

لاغرى و كم گوشتى.

=الضَّمْر-

لاغر فرو رفته شكم، نازك بدن، باطن، پنهان.

=الضُّمُر-

به معناى (الضُّمْر) است.

=الضَّمْرَة-

مؤنث (الضَّمْر) است.

=ضَمِنَ-

- ضَمْناً و ضَمَاناً الشي ءَ و بهِ: او را كفالت كرد،- هُ: او را ضمانت كرد، داراى آن شد،- لِنَفْسِهِ شيئاً: براى خود چيزى تأمين كرد، از بدست آوردن آن مطمئن شد،- ضَمَناً و ضَمانَةً الرَّجُلُ: دچار بيمارى هميشگى شد كه گاهى بر او شدت مى يابد و سخت مى شود.

=ضَمَّنَ-

تَضْمِيناً [ضمن] هُ الشي ءَ: آن را به او سپرد، او را تاوان داد،- الشي ءَ الوعاءَ: آن چيز را در ظرفى قرار داد،- الشّاعرُ: در شعر خود از شعر ديگرى تضمين آورد.

=الضِّمْن-

داخل چيزى؛ «ضِمْنُ الكتاب»:

پيوست كتاب؛ «مِنْ ضِمْنِهِم» از ميان آنان، در شمار آنها؛ «ضِمْناً» آنچه كه در باطن شي ء است بدون داشتن شكلى آشكار مثلا گفته مى شود؛ «مفهومٌ ضِنْكاً»: يعنى مطلب ضمناً مفهوم است.

=الضَّمَن-

بيمارى دائم، آفت.

=الضَّمِن-

كسيكه به گونه اى بيمارى دچار باشد، عاشق دلباخته.

=الضِّمْنِيّ-

آنچه كه در درون انسان بدون شكلى به آن تعبير شود.

=الضَّمِير-

ج ضَمَائِر: باطن انسان، آنچه كه دلالت بر ضمائر از نظر لغت مى نمايد، انگور پژمرده.

=الضَّمِيم-

[ضمّ]: دوست و همراه.

=الضَّمِيمَة-

[ضمّ]: مؤنث (الضَّميم) است.

=الضَّمِين-

ج ضَمْنَى: كفيل و ضامن، كسيكه دچار نوعى بيمارى هميشگى است.

=ضَنَّ-

- ضَنّاً و ضِنّاً و ضِنَّةً و ضَنَانَةً و ضَنَّةً [ضنّ] بالشي ءِ: امساك نمود، بخل ورزيد،- بِالْمَكانِ: آن جاى را ترك نكرد.

=الضِّنّ-

[ضنّ]: مص، چيزيكه بدان بخل ورزند، ويژه.

=ضَنَى-

- ضَنىً و ضَنَاءً [ضني] تِ المرأةُ: آن زن داراى فرزند بسيار شد، نَصيبُ فُلانٍ: باو خوشگذشت و در رفاه قرار گرفت.

=الضُّنَى-

[ضنو]: فرزندان.

=الضَّنَى-

[ضنو]: بيمارى و لاغرى، بيمارى كه لاغر و ناتوان شده باشد، بدى احوال.

=الضِّنَى-

[ضنو]: دردهاى ترسناك.

=الضَّنَائِن-

[ضنّ]: چيزهائيكه به علت نفيس بودن در دسترس قرار نمى گيرد؛ «ضَنَائِنُ اللّه»: بندگان مقرب خدا.

=الضُّنَاك-

سرماخوردگى.

=الضَّنَاكَة-

مص، زندگى سخت و مشقت بار.

=الضِّنَّة-

[ضنّ]: مص، مرادف (الضِّن) است.

=ضَنُكَ-

- ضَنَاكَةً: جسم يا عقل يا رأى او ضعيف شد،- ضَنَاكَةً و ضَنْكاً و ضُنُوكاً: در تنگى معيشت قرار گرفت و درمانده شد.

=ضُنِكَ-

ضَنْكاً: دچار سرماخوردگى شد، زكام شد.

=الضَّنْك-

مص، تنگى و سختى در هر چيزى (اين كلمه براى مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=الضُّنْكَة-

سرماخوردگى، زكام.

=الضَّنْو-

[ضنو]: فرزندان.

=الضَّنْو-

[ضنو]: فرزندان.

=ضَنِيَ-

- ضَنىً [ضنو]: در اثر بيمارى لاغر و ناتوان شد.

=ضني-

=الضني-

=الضنيك-

=الضنين-

=ضهب-

=الضهباء-

=ضهد-

=ضوى-

=الضواء-

=الضواحي-

=الضواري-

=ضوأ-

=الضوء-

=الضور-

=ضوضى-

=الضوضى-

=الضوضاء-

=ضوضأ-

=الضوي ء-

=الضياء-

=الضياع-

=الضيافة-

=الضيضاء-

=ضيع-

=الضيع-

=الضيعة-

=الضييعة-

=الضيغم-

=الضيغمي-

=ضيف-

=الضيف-

=الضيفة-

=الضيفن-

=ضيق-

=الضيق-

=الضيقى-

=الضيقة-

=الضيم-

=الضيهب-

=ضَنِيَ-

ضَنىً و ضَنَاءً [ضني] تِ المرأَةُ: آن زن داراى فرزند بسيار شد.

=الضَّنِي-

بيمارى كه ناتوانى و لاغرى او را فرا گيرد.

=الضَّنِيك-

كسيكه در رأى و جسم و عقل ضعيف باشد، ج ضُنْك، تنگى معيشت، خدمتگزارى كه در برابر دريافت نان خود خدمت مى كند، آنچه كه بريده شده باشد.

=الضَّنِين-

[ضنّ]: بخيل، تنگ نظر.

=ضَهَبَ-

- ضُهُوباً: ناتوان شد،- ضَهْباً هُ بِالنّار: آن چيز را با آتش دگرگون ساخت.

=ضَهَّبَ-

تَضْهِيباً [ضهب] اللحمَ: گوشت را براى پختن بار كرد ولى درست آنرا نپخت،- القوسَ: كمانرا روى آتش گرفت تا نرم شود.

=الضَّهْباء-

«قوسٌ ضَهْباء»: كمانى كه براى نرم شدن روى آتش قرار گيرد.

=ضَهَدَ-

- ضَهْداً هُ: بر او چيره شد.

=ضَوَى-

ضَيّاً و ضُوِيّاً [ضوي] إليهِ: به او پيوست و پناهنده شد،- هُ الَيْه: آنرا بسوى او گردانيد،- الرَّجُلُ: آن مرد شبانگاه آمد.

=الضِّوَاء-

[ضوأ]: روشنائى.

=الضَّوَاحِي-

[ضحو]: جمع (الضَّاحِية) است؛ «ضواحِي الْبَلْدَة»: حومه شهر؛ «ضَوَاحِي الْحَوْضَ»: لبه استخر يا حوض.

=الضَّوَارِي-

[ضرو] من الحيوانات: حيوانات درّنده مانند شير و پلنگ.

=ضَوَّأَ-

تَضْوِئَةً [ضوأ] البيتَ: خانه را روشن كرد.

=الضُّوء-

ج أَضْواء [ضوأ]: روشنائى.

=الضَّوْء-

ج أَضْواء [ضوأ]: روشنائى كه با چشم درك شود؛ (عَلَى أَوْ فِى ضَوْءِ الْمُبَاحَثَات): آنچه كه درباره آن تفسير يا توضيح داده شود.

=الضَّوْر-

[ضور]: مص، گرسنگى شديد و سخت.

=ضَوْضَى-

ضَوْضَاةً و ضِيضَاءً [ضوض]:

سر و صدا بر پا كرد.

=الضَّوْضَى-

[ضوض]: سر و صدا بر پا كردن.

=الضَّوْضَاء-

[ضوض]: سر و صداى مردم در جنگ يا در جاهاى پر از جمعيت.

=ضَوْضَأَ-

ضَوْضَأَةً [ضأض] القومُ في الحرب:

مردم در جنگ سر و صدا راه انداختند.

=ضَوِيَ-

- ضَوىً [ضوي]: استخوان بندى جسم او در اثر لاغرى باريك شد.

=الضَّوِيْ ء-

[ضوأ]: نورانى.

=الضِّيَاء-

[ضوأ]: نور، روشنائى.

=الضَّيَاع-

[ضيع]: مص، گونه اى بوى خوش؛ «مَاتَ ضَيَاعاً» بى نام و نشان و ناشناخته مرد.

=الضِّيَافَة-

[ضيف]: ميهمانى.

=الضِّيضَاء-

[ضوض]: سر و صدا.

=ضَيَّعَ-

تَضْيِيعاً (ضيع) الشي ءَ: آن چيز را از دست داد، به آن توجهى نكرد، آنرا نابود كرد.

=الضِّيع-

مص، مرادف (الضَّيَاعَ) است؛ «مات ضِيعاً»: آن مرد ناشناس مرد.

=الضَّيْعَة-

ج ضِيعَ و ضِيَاع و ضَيْعَات [ضيع]:

اسم مرّه از (ضاعَ) است، ملك، زمين حاصلخيز.

=الضُّيَيْعَة-

[ضيع]: اسم مصغر (الضَّيْعَة) است.

=الضَّيْغَم-

ج ضَيَاغِم [ضغم]: آنكه مى گزد، و از حيوانات بمعناى شير است.

=الضَّيْغَمِيّ-

[ضغم] (ح): شير.

=ضَيَّفَ-

تَضْيِيفاً [ضيف] هُ: از او پذيرائى و ميهمانى كرد، او را ميهمانى كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد از تصميم خود منصرف شد و برگشت،- هُ، اليه: آنرا بسوى او برد،- تِ الشّمسُ: آفتاب به غروب نزديك شد.

=الضَّيْف-

[ضيف]: ميهمان براى مفرد و جمع بكار مى رود، ج اضْيَاف و ضُيُوف و ضِيَاف و ضِيفان و اضائِف و در مؤنث «هى ضَيف» و «هي ضَيْفة» نيز گفته مى شود.

=الضَّيْفَة-

[ضيف]: مؤنث (الضّيف) است.

=الضَّيْفَن-

طفيلى، آنكه به همراه ميهمان بدون دعوت آيد.

=ضَيَّقَ-

تَضْيِيقاً [ضيق] هُ: او را در فشار و تنگنا قرار داد،- الحصَارَ: حلقه محاصره را تنگ كرد و سخت گرفت،- على نفسِهِ:

هزينه زندگى خود را پائين آورد، بر خود فشار آورد صرفه جويى كرد،- عَلَى فُلانٍ:

نسبت به فلانى با خشونت رفتار كرد.

=ضُيِّقَ-

[ضيق] عليهِ: بر او سخت گرفت.

=الضَّيْق-

[ضيق]: مص، تنگ، آنچه كه باعث دل تنگى و اندوه شود، سختى.

=الضِّيق-

[ضيق]: مص، تنگى، سختى؛ «ضِيقُ الْيَد»، «ضِيقُ ذاتِ الْيَد»: دست تنگى فقيرى و بى چيزى.

=الضَّيِّق-

[ضيق]: تنگ، «ضَيِّقُ الْخُلْق»: كم حوصله و بيتاب، «ضَيّقُ الصَّدْرِ بِكَذا»: آنكه تحمّل شنيدن مطلب يا موضوعى را ندارد؛ «ضَيّقُ العَقْل»: كم هوش؛ «ضَيّقُ النِّطاق»:

كم ظرفيت.

=الضِّيقَى-

[ضيق]: مؤنث (الأَضيق) است.

=الضَّيقة-

ج ضَيْق [ضيق]: ناتوانى و فقر.

=الضِّيقَة-

ج ضِيَق [ضيق]: بدى حال، مستمندى.

=الضَّيْم-

ج ضُيُوم [ضيم]: ستم.

=الضَّيْهَب-

[ضهب]: گوشه اى از كوه كه تابش خورشيد آنرا داغ كند تا بر روى آن گوشت پخته شود.

ط الطّاء

ط-

=الطائر-

=الطائرة-

=الطائش-

=الطائع-

=الطائف-

=الطائفة-

=الطائفي-

=الطائفية-

=الطائل-

=الطائلة-

=الطاؤوس-

=طاب-

=الطاباق-

=الطابة-

=الطابخ-

=الطابخة-

=الطابع-

=طابق-

ط الطّاء

ط-

حرف شانزدهم از حروف مبانى و از حروف نطعى است، كه در حساب جُمَّل معادل ٩ مى باشد.

=الطَّائِر-

ج طَيْر و طُيُور و أَطْيَار [طير]: فا، پرنده، آنچه كه بدان فال نيك يا بد مى زنند؛ «سِرْ عَلَى الطّائِرِ المَيْمُون»: دعايى است براى مسافر كه به معناى با پرنده خوش يُمن مسافرت كن مى باشد، بخت و اقبال، روزى انسان، مغز سر،- (فك): نام ستاره ايست.

=الطَّائِرَة-

ج طَائِرات [طير]: هواپيما، «طائِرَةُ ركّاب»: هواپيماى مسافربرى، «طائِرَةٌ حَرْبيَّة»: هواپيماى جنگى؛ «طائِرَةُ الطَّراد»:

هواپيماى شكارى؛ «الطَّائِرَةُ النَّفَّاثَة»:

هواپيماى جت؛ «الطّائِرَةُ النَّافُورته»: هواپيماى تيز پرواز؛ «الطَّائِرَةُ القَانِصَةُ»: هواپيماى شكارى؛ «الْقَلْعَةُ الطَّائِرَة»: هواپيماى جنگى غول پيكر كه بمبهاى سنگين خود را بر كشور دشمن ريخته و بر مى گردد؛ «عَلَى مَتْنِ الطَّائِرَة»: مسافرت با هواپيما يا از راه هوائي؛ «حامِلَة الطَّائِرات»: كشتى جنگى بزرگى كه داراى فرودگاه است و بر روى آن هواپيماها پرواز مى كنند و يا فرود مىيند.

=الطَّائِش-

[طيش]: سبك عقل،- مِنَ السَّهَام: تيرى كه به هوا رود ولى به هدف ننشيند؛ «رَصَاصَةُ طائِشَة»: گلوله اى كه بدون قصد از اسلحه خارج شود.

=الطَّائِع-

ج طُوَّع و طائِعُون [طوع]: دنباله رو، مطيع.

=الطَّائِف-

[طوف]: فا، شبگرد، نگهبان شب.

=الطَّائِفَة-

ج طائِفَات و طَوَائِف [طوف]: مؤنث (الطَّائف) است، گروهى از مردم، كسانيكه داراى يك عقيده و يا مذهب مى باشند، قطعه اى از چيزى.

=الطَّائِفيّ-

آنچه در ارتباط با گروهى مذهبى باشد؛ «الْخلافاتُ الطَّائِفيَّة»:

اختلافى كه ميان گروههاى متعدد ايجاد شود، اختلافات مذهبى.

=الطَّائِفيَّة-

[طوف]: تمايل به گروهى مذهبى.

=الطَّائِل-

ج طَوَائِل [طول]: نيرومندى، ثروت، فزونى؛ «هَذَا امْرٌ لا طائِلَ فيه»:

كارى است بدون سود؛ «ما هو بطائل أو هو غير طائل»: او پَست و بخيل است (اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود).

=الطَّائِلَة-

ج طَوَائِل: نيرومندى، ثروت، فزونى؛ «تَحْتَ طائِلةِ»: مشمول حكم يا كيفر است؛ «تَحْتَ طائلةِ المَوتِ» گرفتار مرگ است؛ «تَحْتَ طائِلة الْقَانُون»: او در چنگال قانون و در انتظار كيفر است.

=الطَّاؤُوس-

ج أَطْوَاس و طَوَاوِيس [طوس] (ح):

طاوس.

=طابَ-

- طِيباً و طَاباً و طِيبَةً و تَطْيَاباً [طيب]:

گوارا و شيرين و خوب شد،- الشَّيْ ءَ: آنرا لذت بخش و خوب كرد،- عَيْشُهُ:

زندگيش خوب شد،- تْ لَيْلَتُكُمْ: شب را به خوبى و خوشى گذرانيد،- تِ النَّفْسُ بِكذا: دل به چيزى بسته و روح انگيز شد،- تِ الأرْضُ: زمين سبز شد،- عَنِ الشي ء نَفْساً: آن چيز را رها كرد.

=طابَّ-

مُطابَّةً [طبّ] الأَمْرَ: درباره امر نگريست تا بتواند آنرا انجام دهد.

=الطَّابَاق-

[طبق]: شيشه، آجر بزرگ (فارسى است).

=الطَّابَة-

توپ بازى. (تركى است).

=الطَّابِخ-

فا، تب سخت و سنگين.

=الطَّابِخَة-

مؤنث (الطَّابخ) است، سختى گرما.

=الطَّابَع-

ج طَوَابِع: انگشتر، مهر، آنچه بدان خو گرفته باشند.

=الطَّابِع-

فا، و- ج طَوَابع: خلق و خوى انسان، انگشتر، آنچه كه بدان خو گرفته شده باشد.؛ «هذا كلامٌ عَلَيْهِ طابعُ الفَصَاحَة»:

اين كلامى است كه بر آن مهر فصاحت زده شده، نشانه ويژه؛ «طَوَابِعُ البَرِيد»: تمبر پُست؛ «الطَّوابِعُ الأَمِيريَّة» تمبر مالياتى؛ «الطَّوابِعُ القُنْصُلِيَّة»: تمبرهاى مالياتى ويژه كنسولگريها در خارج.

=طابَقَ-

طِبَاقاً و مُطَابَقَةً [طبق] هُ: با آن موافق و مطابق شد،- هُ عَلَى الأَمْر: با او مساوى و برابر شد،- بِالْحَقِّ: به حق اقرار و اعتراف نمود،- بَيْنَ الشَّيْئين: هر دو را به يك شكل درآورد،- بَيْنَ قَمِيصَيْنِ: پيراهنى را بر روى پيراهن ديگر قرار داد،- الرَّجُلُ عَلَى الْعَمَل:

آن مرد ورزيده شد،- المقيَّدُ آن مرد در بند

=الطابق-

=الطابور-

=الطابية-

=الطاجن-

=طاح-

=الطاحن-

=الطاحنة-

=الطاحون-

=الطاحونة-

=الطاحي-

=طار-

=الطار-

=الطارئ-

=الطارئة-

=الطارة-

=طارح-

=طارد-

=الطارف-

=الطارفة-

=طارق-

=الطارق-

=الطارقة-

=الطارج-

=الطاس-

=طاش-

=طاع-

=الطاع-

=الطاعة-

=طاعم-

=الطاعم-

=الطاعن-

=الطاعنة-

=الطاعون-

=الطاغوت-

=الطاغي-

=الطاغية-

=طاف-

=الطافح-

=الطافحة-

=الطافي-

=طاق-

شده گامهاى نزديك به هم نهاد،- الفَرسُ فِى جَرْيه: اسب در دويدن پاهاى خود را بر جاى دستهاى خود نهاد.

=الطَّابَق-

ج طَوَابِق و طَوَابِيق: ظرفى كه در آن غذا پخت شود، نيمى از گوسفند، مرادف (الطَّاباق) است.

=الطَّابِق-

ج طَوَابِق: يك طبقه خانه؛ «بنايةٌ ذات طابقٍ او طوابق»: خانه يك طبقه يا چند طبقه، مرادف (الطّابَق) است و- (ت):

موجودى تاجرى كه ورشكست شده باشد.

=الطَّابُور-

ج طَوَابير: گروه سربازان؛ «الطَّابُورُ الخَامِس»: ستون پنجم جاسوسى.

=الطَّابيَّة-

عند الموارنة: نوعى كلاه كه ويژه كشيشان مارونى است، اين واژه ايتاليائي است.

=الطَّاجِن-

ج طَيَاجِن و طَوَاجِن: ماهيتابه (يونانى است).

=طاحَ-

- طَوْحاً [طوح]: آن مَرد آواره و گُم شد، مشرف به مرگ شد،- السَّهْمُ: تير خارج شد ولى به هدف اصابت نكرد.

=طاحَ-

طَيْحاً [طيح]: به معناى طاحَ طوحاً مى باشد.

=الطَّاحِن-

فا، سازنده آرد.

=الطَّاحِنَة-

ج طَوَاحِن: مؤنث (الطّاحِن) است، دندان آسيابى.

=الطَّاحُون-

ج طَوَاحِين: آسياب، كارخانه آردسازى.

=الطَّاحُونَة-

ج طَوَاحِين: مرادف (الطّاحُون) است.

=الطَّاحِي-

[طحو]: فا، دامنه دار و پهن، بلند، جمع بسيار.

=طارَ-

- طَوْراً و طَوَرَاناً [طور] بفلان: به او نزديك شد.

=طار-

- طَيْراً و طَيَراناً و طَيْرُورَةً [طير]:

سبك بال شد و شتاب كرد،- الطَّائرُ: پرنده با دو بال خود پريد.،- الَى كَذا: به سوى آن شتاب كرد،- بِكَذا: براى آن چيز رفت،- صِيتُهُ: بلند آوازه شد،- بِخَيالِه الى: انديشه او را به سوى چيزى كشانيد،- فَرَحاً: بسيار خُرسند شد،- طَائِرُهُ: خشمگين شد،- الشَّعَرُ: موى بلند شد.

=الطَّار-

[طور] (مو): دايره زنگى، تار.

=الطَّارُّ-

[طرّ]: «غلامٌ طَارٌّ»: آنكه موى پشت لب او درآمده باشد.

=الطَّارِئ-

ج طُرَّاء و طُرَاء [طرأ]: فا، خلاف اصل، بيگانه، غير منتظر، آنچه كه به حساب نمىيد، ج طوارِئ: پيشامد ناگهانى.

=الطَّارِئَة-

ج طَوَارِئ و طارِئات: مؤنث (الطَّارئ) است، مردم غير اصلى كشور، بلاى سخت؛ «حالةُ الطّوارِئ»: وضعيت استثنايى كشور.

=الطَّارَة-

[طور] (مو): گونه اى ابزار موسيقى، دايره زنگى؛ «طَارَةُ المنْخُل»:

اطراف چوبىِ الك.

=طارَحَ-

مُطَارَحَة [طرح] هُ الكلامَ أو الشعْرَ أو الغناءَ: در مباحث ادبى كلامى يا شعر يا آواز مناظره كرد.

=طارَدَ-

مُطَارَدَةً و طِرَاداً [طرد] هُ: به دنبال او رفت، در پى او كوشيد،- الأَقرانُ: بر يكديگر حمله بردند.

=الطَّارف-

فا، دارائى كه تازه بدست آمده، آنچه كه به چشم مى خورد.

=الطَّارِفَة-

ج طَوَارِف: مؤنّث (الطَّارف) است.

=طارَقَ-

مُطَارَقَةً و طِرَاقاً [طرق] الظلامُ أو الغمامُ:

تاريكى و يا ابرها زياد شد و روى هم انباشته شدند،- بَيْنَ الثّوبين: دو جامه را بر روى هم پوشيد.

=الطَّارِق-

ج طُرَّاق و أَطْرَاق: فا، آنكه شبانگاه بر كسى وارد شود، ستاره صبحگاهى.

=الطَّارِقَة-

ج طَوَارِق و طارِقَات: مؤنث (الطَّارِق) است، فاميل مرد، تخت كوچك، حادثه سخت، بلاى ناگهانى.

=الطَّارَج-

هر چيز تازه، اين كلمه فارسى است.

=الطَّاس-

ج طاسَات [طوس]: ظرفى كه در آن آب نوشند.

=طاشَ-

- طَيْشاً [طيش]: سبكبال شد، عقل از سر او به در شد،- السَّهْمُ عَنِ الغَرضِ: تير رها شد ولى به هدف اصابت نكرد،- سَهْمُهُ: نتيجه نگرفت.

=طاعَ-

- طَوْعاً [طوع] لفلان: مطيع و فرمانبردار شد.

=طاعَ-

طَيْعاً [طيع]: فرمانبردار شد.

=الطَّاع-

[طوع]: مرادف (الطّائع) است، مطيع و منقاد و فرمانبردار.

=الطَّاعَة-

[طوع]: مصدر (أَطَاعَ) است، اطاعت كردن؛ (سَمْعاً و طَاعَةً): به دستور تو فرمانبردارم.

=طاعَمَ-

مُطَاعَمَةً [طعم] هُ: با او غذا خورد.

=الطَّاعِم-

آنكه روزى فراخ دارد، خوش خوراك.

=الطَّاعِن-

فا،- فِى السِّنّ: سالخورده، پير.

=الطَّاعِنَة-

مؤنث (الطَّاعِن) است؛ «رِسَالَةَ طَاعِنَةٌ»: نامه اى كه در آن نكوهش و بد گوئى نوشته شده باشد.

=الطَّاعُون-

ج طَوَاعِين (طب): بيمارى طاعون.

=الطَّاغُوت-

ج طَوَاغٍ و طَوَاغِيت [طغو]: هر كه بر ديگرى تعدى كند، هر معبودى به جز خدا، هر انديشه بد و گمراه كننده، شيطان، گمراه كننده.

=الطَّاغِي-

ج طُغَاة و طَاغُون [طغي]: فا، ستمگر.

=الطَّاغِيَة-

[طغو]: مؤنث (الطّاغي) است:

متكبر و ستيزه خوى، زورگوى.

=طافَ-

- طَوْفاً و طَوَافاً و طَوَفَاناً [طوف] بالمكان و حولَهُ: به دور آن مكان طواف كرد،- فِى الْبِلاد: به گردش شهرها رفت،- طوْفاً بِهِ الْخيالُ: در خواب و خيال و رؤيا چيزى را ديد.

=طافَ-

- طَيْفاً و مَطَافاً [طيف] الخيالُ: خيال به خواب او آمد.

=الطَّافِح-

فا، پُر- مست.

=الطَّافِحَة-

مؤنّث (الطّافِح) است، چيزى خشك.

=الطَّافِي-

[طفو]: فا؛ «السَّمَكُ الطَّافي»:

ماهى مرده كه روى آب افتاده باشد.

=طاقَ-

- طَوْقاً و طاقَةً [طوق] الشي ءَ: آن كار را توانست انجام دهد.

=الطاق-

=الطاقة-

=طال-

=طالب-

=الطالب-

=الطالح-

=طالع-

=الطالع-

=الطالق-

=الطالقة-

=طالما-

=الطامة-

=الطامح-

=الطامر-

=الطامع-

=الطامور-

=طان-

=طانب-

=الطاهر-

=الطاهي-

=الطاهية-

=طاوح-

=طاوع-

=طاول-

=الطاولة-

=الطاووس-

=الطاوي-

=الطاوية-

=طايب-

=طاير-

=طأطأ-

=طأمن-

=طب-

=الطب-

=الطبابة-

=الطباخ-

=الطباخة-

=الطباع-

=الطباعة-

=الطباق-

=الطّاق-

طاقَات و طِيقَان [طوق] (ب): طاق، سقف ضربى، جبه و يا جامه بدون جيب.

=الطَّاقَة-

[طوق]: توانايى بر چيزى؛ «لا تُحَمّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ»: ما را به چيزى وادار نكن كه توانايى آنرا نداشته باشيم؛ «قدر طاقَتِهِ»: به اندازه توانايى او. «على قَدْرِ طَاقَتَه»:

بر حسب امكاناتى كه دارد، محكم بودن نخ و ريسمان، يك دسته مو و يا ريحان و غيره؛ «طَاقَةُ جِسْم ما»: نيروى كارى جسم.

؛ «الطَّاقَةُ الْكَهربَائيَّة»: نيروى برق كه نام ديگر آن (القُوّة الكهربائية) است.

=طالَ-

- طُولًا [طول]: دراز شد، بلند شد، طولانى شد؛ «طالَ الزَّمانُ او قَصُرَ»: زمان بلند يا كوتاه شد،- بِه الزَّمنُ حَتّى: زمانى بر او گذشت تا،- عليه: بر او برترى يافت. از او پيشى گرفت.

=طالَبَ-

طِلَاباً و مُطَالَبَةً [طلب] هُ: از او مطالبه حقى كرد،- بِحقّ: حق خود را كه از او گرفته بودند طلب كرد،- هُ بِالشَّي ء: با اصرار چيزى را كه استحقاق آنرا داشت از او خواست.

=الطَّالِب-

ج طَلَبَة و طُلَّاب و طَلَب و طُلَّب: فا، دانش آموز و يا دانشجو.

=الطَّالِح-

ج طالِحون و طُلَّح: فا، بد كار، نابكار.

=طالَعَ-

مُطَالَعَةً و طِلَاعاً [طلع] هُ: با ادامه نظر بر آن كسب اطلاع نمود،- الكتابَ: كتاب را مطالعه كرد.

=الطَّالِع-

ج طَوَالِع: فا، هلال (ماه شب اوّل)، صبح كاذب،- عِنْدَ اصْحابِ الفالُ:

فال خوب يا بد؛ «حُسْنُ الطّالع»:

خوش شانسى؛ «سُوءُ الطّالع»: بد شانسى؛ «سَيِّئُ الطالع»: بد شانس.

=الطّالِق-

ج طُلَّق من النساء: همسر مطلقه، طلاق گرفته.

=الطَّالِقَة-

ج طَوَالِق من النساء: مرادف (الطَّالِق) مى باشد.

=طالَما-

كلمة مركَّبة من طالَ و ما و معناها: چه بسيار، بارها؛ «طَالَما أَنَّ»: براى اينكه، بعلت اينكه.

=الطَّامَّة-

[طمّ]: بزرگترين حادثه و بلا، قيامت.

=الطَّامِح-

كسيكه خواهان چيزى باشد، جايگاه بلند از هر چيزى،- ج طَوَامِح مِنَ النّساءِ: زن چشم چران، زنيكه شوهرش را دوست ندارد و به ديگرى نظر دارد.

=الطَّامِر-

ج طَوَامِر: فا،،- (ح): حشره كك.

=الطَّامِع-

ج طُمَعَاء و أَطْمَاع و طَمَاعَى في الشي ء و به: آزمند و حريص بر چيزى.

=الطَّامُور-

ج طَوَامِير: صفحه، تومار.

=طانَ-

- طَيْناً [طين] الحائطَ: ديوار را با گِل سفيد كرد،- الكِتَابَ: نامه را با گل مهر زد.

،- هُ اللّهُ عَلَى الْخَيْر: خدا او را نيكو سرشت.

=طَانَبَ-

مُطَانَبَةً و طِنَباً [طنب] القومَ: طناب چادر او با طنابهاى چادر قوم بهم پيوسته شد.

=الطَّاهِر-

ج أَطْهَار: پاك، پاكيزه، با عفت؛ «طاهر الذّيل»: پاكدامن.

=الطَّاهِي-

ج طُهَاة و طُهِيّ [طهو]: فا، آشپز، نانوا، كباب پز.

=الطَّاهِيَة-

ج طَوَاهٍ و طاهِيَات [طهو]: مؤنث (الطَّاهِى) است.

=طاوَحَ-

مُطَاوَحَةً [طوح] هُ بكذا: به يكديگر تهمت و افتراء زدند.

=طاوَعَ-

مُطَاوَعَةً [طوع] هُ في الأَمر و عليه: با او موافقت كرد؛ «طاوَعَ لَهُ المُرادُ»: به مُراد خود رسيد.

=طاوَلَ-

مُطَاوَلَةً [طول] هُ: از او بلندتر بود، با او مدارا كرد، از او تواناتر بود.

=الطَّاوِلَة-

ميز كوچك غذا خورى كه از تخته ساخته مى شود و در زبان متداول بر تخته نرد اطلاق مى شود.

=الطَّاوُوس-

ج أَطْوَاس و طَوَاوِيس [طوس] (ح):

طاوس پرنده معروف و زيبا، مركز اصلى آن هند و مالزى است.

=الطَّاوِي-

[طوي]: فا، گرسنه، «طاوِي البَطْن»: شكم لاغر يا كمر باريك.

=الطَّاوِيَة-

[طوي]: مؤنث (الطَّاوِى) است.

=طايَبَ-

مُطَايَبَةً [طيب] هُ: با او مزاح و شوخى نمود.

=طايَرَ-

مُطَايَرَةً [طير] هُ: آنرا پرانيد.

=طَأْطأَ-

طَأْطَأَةً [طأطأ] الرأْسَ و غيرَهُ: سر و جز آن را پائين افكند؛ (طَأْطَأَ رَأْسَهُ عَنْ كَذَا»:

سر خود را از چيزى پائين آورد،- فُلانُ مِن فُلانٍ: از قدر و منزلت او كاست.

=طَأْمَنَ-

طَأْمَنَةٌ [طمن] هُ: او را مطمئن ساخت، اميدوار كرد،- ظهَّرهُ: خم شد،- الشَّيْ ءَ: آرام كرد، تسكين نمود.

=طَبَّ-

- طَبّاً [طبّ] هُ: او را معالجه كرد،- الرجُلُ: آن مرد ملاطفت كرد،- خُرزَ القِرْبَةِ: درزهاى مشك را دوخت، و در زبان متداول به معناى: از روى چهره بر زمين خورد.

=طُبَّ-

[طبّ] الرجُلُ: آن مرد سِحر شد، جادو زده شد.

=الطُّب-

[طبّ]: درمان، جادو، مدارا.

=الطَّبّ-

[طبّ]: معادل (الطُّب) است، پزشك دانا، حاذق و ماهر در كار خود.

=الطِّبّ-

[طبّ]: معالجه و درمان؛ «الطِّبُّ النَّفْسَانِي»: رشته درسى بيماريهاى روانى و درمان آن، جادو، شهوت، اراده، عادت، مُدارا.

=الطِّبَابَة-

[طبّ]: شغل پزشكى،- ج طِبَاب:

مرادف (الطِّبَّة) است.

=الطُّبَّاخ-

«طُبَّاخُ العنبِ و التينِ»: مِه غليظى كه در مناطق كوهستانى قبل از رسيدن و بدست آمدن انگور و انجير ايجاد مى شود.

=الطَّبَّاخ-

ج طَبَّاخُون: آشپز، نام ديگر او در عربى (الطَّاهى) مى باشد، و در زبان متداول به معناى ديگهاى سفالى و لعابى است كه بهتر است به آن (مِنْصَب) گفته شود.

=الطُّبَاخَة-

غذاى پخته، آنچه كه از روى غذا و در ديگ بجوشد.

=الطِّبَاخَة-

آشپزى.

=الطِّبَاع-

فطرت انسانى- خوى انسانى.

=الطَّبَّاع-

مبالغه (الطَّابع) است.

=الطِّبَاعَة-

شغل و حرفه چاپ كننده؛ «دار الطِّباعَة»: چاپ خانه.

=الطِّبَاق-

مطابق، برابر؛ «هَذَا طِبَاقُ ذاكَ» اين با آن مطابق و برابر است.

=الطباق-

=الطبال-

=الطبالة-

=طبب-

=الطبة-

=طبخ-

=الطبخ-

=الطبر-

=الطبرزين-

=الطبسون-

=الطبشة-

=الطبشورة-

=الطبطابة-

=طبطب-

=طبع-

=الطبع-

=الطبعة-

=طبق-

=الطبق-

=الطبقة-

=طبل-

=الطبل-

=الطبلة-

=الطبلية-

=الطبنجة-

=الطبي-

=الطبيب-

=الطبيبة-

=الطبيخ-

=الطبيعة-

=الطُّبَّاق-

(ن): نام گياهى است كه مُرادف (الطيُّون) است.

=الطَّبَّال-

نوازنده ضرب، دارنده ضرب و طبل.

=الطَّبَالَة-

شغل طبالى، نوازندگى با ضرب.

=طَبَّبَ-

تَطْبِيباً [طبّ] هُ: او را درمان كرد،- الخَياطُ الثوبَ: جامه را گشاد دوخت،- الْقِربَةَ: درزهاى مشك را با پوست دوخت.

=الطَّبَّة-

مؤنث (الطَبّ) است، ناحيه و جايگاه؛ «هُوَ فِى تلكَ الطَّبَّة»: او در آن ناحيه است، اسم مرة از (طَبَّ) است.

=الطَّبَّة-

ج طِبَب: پاره اى دراز از دامن يا ابر يا زمين.

=طَبَخَ-

- طَبْخاً: غذا پخت،- اللَّحْمَ:

گوشت را پخت.

=طَبَّخَ-

تَطْبِيخاً [طبخ] اللحمَ: گوشت را پُخت.

=الطَّبْخ-

مص، آنچه كه پُختنى باشد.

=الطِّبْخ-

هر چه كه قابل پختن باشد.

=الطَّبَر-

تيشه، تبر، (اين كلمه فارسى است).

=الطَّبَرْزِين-

معادل (الطَّبَر) است، تبرزين.

اين كلمه فارسى است.

=الطِّبْسُون-

(ح): نام حيوانى است به شكل گربه از رسته خرگوشهاى سُمْ دار كوهى.

=الطِّبْشَة-

چوب دستى- اين كلمه در زبان متداول رايج است و فصيح آن (الْمِخفَفَة) مى باشد.

=الطَّبْشُورَة-

ج طَبَاشِير: تباشير، گچ تخته.

اين كلمه معرب از تباشير فارسى است.

=الطَّبْطَابَة-

[طبطب]: چوب بازى، راكت توپ.

=طَبْطَبَ-

صداى آب و سيل،- الوَادِي: دره را سيل برد،- المَاءَ: آب را روان كرد.

=طَبَعَ-

- طَبْعاً الشي ءَ: آن چيز را به شكلى درآورد،- الدَّراهِم: پول را سكه زد، السَّيْف:

شمشير ساخت، الكِتَاب: كتاب را چاپ كرد،- اللّهُ الخَلْقَ: خدا بندگان را خلق كرد،- عَلَيْه: بر روى آن مُهر زد، طبع اللّهُ عَلى قَلبِه: خدا دلِ او را سياه كرد،- الدَّلْوَ: سطل را پُر از آب كرد.

=طَبعَ-

- طَبَعاً: در جسم يا خلقت او عيب پديد آمد،- السَّيْفُ: شمشير زنگ زد.

=طُبعَ-

على الجهلِ: با نادانى خوى گرفت.

=طَبَّعَ-

تَطْبِيعاً [طبع] الإِناءَ: ظرف را كثيف و نَجِس كرد،- الدابَّةَ: ستور را رام كرد.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الطَّبْع-

مص؛ «تحت الطَّبْعِ»: آماده و زير چاپ است،- ج طِبَاع: خوى انسانى، مثل و مانند؛ «شَاذُّ الطبع»: آنكه داراى اخلاق عجيب است؛ «سَيِّئُ الطَّبْع»:

بد اخلاق؛ طَبعاً: بدون شك و ترديد.

=الطَّبْع-

ج طُبُوع و طِبَاع: رودخانه، جاى فرو رفتن آب به زمين، مشك، پر كردن پيمانه، خوى و طبيعت.

=الطَّبَع-

ج أَطْبَاع: زنگ و چركى، ننگ و عار.

=الطَّبْعَة-

من الكِتاب: چاپ اوّل و نشر كتاب، بسته كتاب.

=طَبِقَ-

- طَبْقاً و طَبَقاً تْ يَدُهُ: دست او بسته شد، دست او چسبيد و باز نشد.

=طَبَّقَ-

تَطْبِيقاً [طبق] الشي ءُ: آن چيز همگانى شد،- السَّحَابُ الجوَّ: ابر فضا را پُر كرد،- الماءُ وجهَ الأَرض: آب زمين را فرا گرفت،- الحاكِمُ فى حُكْمِه: قاضى حُكم خود را صادر كرد،- القانُون: قانون را اجرا كرد،- فلاناً: او را به روش سياسى خود و به جز آن درآورد،- الفَرَسُ: اسب در راه رفتن آهنگ شتابيدن كرد،- السّيفُ المَفْصِلَ: شمشير بر مفصل فرود آمد و بريد.

=الطِّبْق-

ساعتى از روز، برابر،- هَذا طِبْقُ ذَاكَ: اين برابر با آن است،- مِنَ النَّاس:

گروهى از مردم؛ «صُورَةٌ طِبْقُ الأَصْل»: نسخه با اصل برابر است؛ «طِبْقُ كذا»: برابر با آن.

=الطَّبَق-

مص، و- ج أَطْباق: سرپوش، سفره غذا، كاسه بزرگ، سبد ميوه، ستون فقرات، گروه، حال،- من اللَّيل و النّهار: بيشترين ساعات شب و روز؛ «طَبَقُ الرَّحَى الْأعلى»:

آن قسمت از سنگ آسياب كه مى چرخد.

«طَبَقُ الرَّحَى الاسْفَل»: سنگ ثابت زيرين آسياب؛ «اطْبَاقُ الرَّأس»: استخوانهاى سر.

=الطَّبِق-

بسته، بهم پيوسته.

=الطِّبْقَة-

ج طِبْق و طِبَق: تَلِه، دام شكار.

=الطِّبَقَة-

ج طَبَقَات: حال، درجه و مرتبه؛- «الطَّبَقَةُ الاجتماعيَّة و طَبَقَةُ العمَّال و نحوها»:

گروههاى اجتماع و طبقه كارگران و مانند آنها،- مِنَ الْبِنايَة: طبقه ساختمان، آپارتمان؛ «الطَّبَقَاتُ الأَرْضِيّة» طبقات زمين؛ «عِلْمُ طَبَقَاتِ الأَرْض»: زمين شناسى.

=طَبَلَ-

- طَبْلًا: ضَرْب زد، طبل نواخت.

=طَبَّلَ-

تَطْبِيلًا [طبل]: مرادف (طَبَلَ) است.

،- في المَشْي: از راه رفتن خسته شد.

=الطَّبْل-

ج طُبُول و أَطْبَال (مو): ضرب، طبل.

=الطَّبْلَة-

ضرب كوچك، طبل كوچك.

=الطَّبْليَّة-

ج طبليَّات: ميز كوچك گرد ويژه غذا خورى. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الطَّبَنْجَة-

ج طَبَنْجَات: تپانچه نوعى سِلاحِ گرم است- اين كلمه تركى است.

=الطُّبْي-

[طبي]: مرادف (الطبْي) است.

=الطِّبْي-

(ع ا): مفرد (الأَطْبَاء) و به معناى سر پستان يا نوك پستان برخى حيوانات سُم دار و درندگان است.

=الطُّبِّيّ-

[طبّ]: آنچه كه ويژه پزشكى است.

=الطِّبّيّ-

[طبّ]: آنچه كه ويژه پزشكى است.

=الطَّبِيب-

ج أَطِبَّة و أَطِبَّاء [طبّ]: پزشك.

=الطَّبِيبَة-

مؤنث (الطَّبيب) است.

=الطَّبِيخ-

ج أَطْبِخَة: غذاى پُخته، گچ، آجر.

=الطَّبِيعَة-

ج طَبَائِع: خلق و خوى و صفت انسانى، مخلوقات و موجودات در جهان؛ «جمالُ الطّبيعة»: زيبايى طبيعت؛ «فائِقُ الطَّبِيعَة»: ما فوق طبيعى كه ويژه ى ايمان است.؛ «عِلْمُ الطَّبيعة»: دانش طبيعى «عِلْمُ ما وَراءِ الطَّبيعَة»: علوم معقول و ماوراء ماده

=الطبيعي-

=الطبيعيات-

=الطبيق-

=طجن-

=طحا-

=الطحا-

=الطحار-

=الطحال-

=الطحان-

=الطحانة-

=طحر-

=طحل-

=الطحل-

=الطحلاء-

=طحلب-

=الطحلب-

=الطحلة-

=طحم-

=طحن-

=الطحن-

=الطحورة-

=الطحون-

=الطحين-

=طر-

=،- الشي ء: آن چيز را بريد،- الثوب: پيراهن را شكافت،- المال: مال را به زور گرفت و ربود؛ «طر عقله» عقل او را ربود،- طرا و طرورا الرجل من السطح: از روى بام به زير افتاد،- ت يده: دستش قطع شد،- الشارب او النبات: موى پشت لب يا گياه درآمد،-

=الطر-

=طرا-

=طرى-

=الطرائف-

=الطرائفي-

=الطراحة-

=الطراد-

=الطرادة-

=الطرار-

=الطراز-

=الطرازة-

=الطراش-

=الطراف-

=الطراق-

؛ «الطَّبائِعُ الأَرْبَع»: چهار طبع مخالف. گرمى و سردى و رطوبت و خشكى.

=الطَّبِيعِيّ-

منسوب به طبيعت است، آنكه هر چيزى را به طبيعت نسبت دهد.

«العالِمُ الطَّبيعى»: دانشمند فيزيك دان؛ «الابْنُ الطَّبيعىُّ»: فرزند نامشروع.

=الطَّبِيعِيَّات-

«علمُ الطبِيعِيَّات»: علوم طبيعى.

=الطَّبِيق-

ج طُبْق: مُرادف (المُطابِق) است.

=طَجَنَ-

- طَجْناً الشي ءَ: آن چيز را بريان و سرخ كرد.

=طَجَّنَ-

تَطْجِيناً [طجن] الشي ءَ: آن چيز را بريان و سُرخ كرد.

=طَحَا-

- طَحْواً [طحو]: دور شد، نابود شد،- القَومُ: آن قوم يكديگر را راندند و پراكنده شدند،- الشّي ءَ: آن چيز را انداخت و رها كرد،- بالكُرةِ: توپ را رها كرد، پرتاب كرد.

=الطَّحَا-

[طحو]: زمين هموار و گسترده.

=الطُّحَار-

با ناله نفس كشيدن.

=الطُّحَال-

(طب): بيمارى سپرز.

=الطَّحَال-

ج أَطْحِلَة و طُحُل و طِحَالات (ع ا):

اسپرز، سپرز (طحال).

=الطَّحَّان-

آرد ساز، فروشنده آرد.

=الطِّحَانَة-

آرد سازى.

=الطَّحَّانَة-

مؤنث (الطَّحَّان) است، جنگ، لشكر انبوه، شتران بسيار.

=طَحَرَ-

- طَحْراً تِ العينُ قذاها: ... چشم خاشاك را از خود بيرون انداخت،- تِ الرِّيحُ السَّحَاب: باد ابر را پراكنده كرد،- طَحْراً و طَحِيراً و طُحَاراً: آن مرد با آه و ناله نفس كشيد.

=طَحَلَ-

طَحْلًا هُ: به اسپرز او زد.

=الطحِلَ-

طَحْلًا و طَحَلًا: اسپرز او ورم كرد،- الماءُ: آب گنديد.

=طُحِلَ-

طَحْلًا: از درد اسپرز شكايت كرد.

=الطُّحْل-

عند العامّة: خورده كاه و مانند آن، اين كلمه در زبان متداول رايج است و فصيح آن (الحَثَا) است.

=الطَّحِل-

آنكه اسپرز او متورم است، خشمناك، پُر، آب خزه دار.

=الطَّحْلَاء-

مؤنث (الأَطْحَل) است.

=طَحْلَبَ-

طَحْلَبَةً [طحلب] الماءُ: روى آب خزه بسته شد،- تِ الأَرضُ، زمين يا گياهان سبز و خرم شد.

=الطُّحْلُب-

[طحلب] (ن): نام گياهى است كه در اماكن مرطوب مى رويد (خزه).

=الطُّحْلَب-

(ن): مرادفِ (الطُّحلُب) است.

=الطِّحْلِب-

(ن): مرادف (الطُّحلُب) است.

=الطُّحْلَة-

رنگ خاكسترى.

=طَحَمَ-

طَحْمَةً عليهِ: بر او پريد و حمله كرد، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=طَحَنَ-

- طَحْناً البُرَّ: گندم را آرد كرد،- تِ المَنيَّة القَوْمَ: مرگ آنها را هلاك كرد،- تِ الأَفْعى: مار خود را گرد كرد.

=طَحَّنَ-

تَطْحِيناً [طحن] البُرَّ: گندم را آرد كرد،- تِ المَنيَّةُ القَوْمَ: مرگ آنها را هلاك كرد.

=الطِّحْن-

آرد.

=الطَّحُورَة-

من العيون: چشميكه قيح و خاشاك را بيرون اندازد.

=الطَّحُون-

جنگ، لشكر انبوه، شتران بسيار.

=الطَّحِين-

آرد.

=طَرَّ-

- طَرّاً [طرّ] الماشيةَ: ستور و دام را به سرعت راه برد،- الإِبلَ: شتران را جمع آورى كرد.،- فلاناً: او را راند، اخراج كرد، او را سيلى زد،- الحوضَ: حوض را ساخت و گل اندود كرد،- البنيانَ: بنا را نو كرد،- السِّكّيِنَ: چاقو را تيز كرد.

=،- الشّي ءَ: آن چيز را بُريد،- الثَّوبَ: پيراهن را شكافت،- الْمَالَ: مال را به زور گرفت و ربود؛ «طَرَّ عَقْلَهُ» عقل او را ربود،- طَرّا و طُرُوراً الرَّجُلُ مِنَ السَّطْحِ: از روى بام به زير افتاد،- تْ يَدُهُ: دستش قطع شد،- الشّارِبُ اوِ النباتُ: موى پشت لب يا گياه درآمد،- تِ النّجومُ: ستاره ها روشن شدند.

=الطُّرّ-

ج أَطْرَار: سمت، طرف، لبه، كناره هر چيزى؛ «هو يحمى اطرار البلاد»: او از مرزهاى كشور نگهبانى مى كند؛ «جاؤوا طُرّاً»: همگى آمدند.

=طَرَا-

- طُرُوّاً [طرو] عليهم: از جاى دور نزد آنها آمد.

=طَرَّى-

تَطْرِيَةً [طرو] الشي ءَ: آن را تازه كرد،- الطَّعَامَ: غذا را با ادويه آميخت،- الطِّيبَ: عطر را با ديگر بوهاى خوش آميخت.

=الطَّرَائِف-

لطيفه ها، اصناف بازرگانى نوين ويژه لباسهاى دوخته؛ «طرائِفُ الحديث»: سخنان لطيف.

=الطَّرَائِفيّ-

ج طَرائِفِيُّون: فروشنده لباسهاى نو و دوخته شده (آماده).

=الطَّرَّاحَة-

فرش چهار گوش يا مستطيل كه بر روى آن نشينند. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الطَّرَّاد-

اسم مبالغه از (الطارد) است، روز بلند، مكان وسيع و- ج طرّادات: كشتى جنگى و سريع السير.

=الطَّرَّادَة-

چفت درب كه از داخل آنرا ببندند.

=الطَّرَّار-

[طرّ]: جيب بُر، دزد.

=الطَّرَاز-

ج طُرُز: روش، اسلوب، شكل، نگار جامه، جائيكه در آن پارچه نيكو دوزند، «هذا على طراز ذاك»: اين به شكل آن است؛ «الطراز الحديث» روش نو؛ «مِنَ الطرازِ الاوّل» از نوع خوب و ممتاز؛ «مِنَ الطراز القديم»: از نوع قديم و گذشته.

=الطَّرَّاز-

آنكه جامه را با نقش و نگار مى دوزد.

=الطَّرَازة-

لباس دوزى و گل دوزى.

=الطَّرَّاش-

گچ كار، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الطِّرَاف-

بزرگى و بلند مرتبه اى، آنچه كه از كناره هاى كشت برداشت شود،- ج طُرُف: اطاق يا خانه چرمى.

=الطِّرَاق-

ج طُرْق: آهن و مانند آن كه پس از گداختن بر روى سپر و مانند آن

=الطراوة-

=طرأ-

=طرؤ-

=طرب-

=الطرب-

=الطربوش-

=الطربون-

=الطرة-

=طرح-

=الطرح-

=الطرحة-

=الطرحية-

=طرد-

=الطرد-

=الطردان-

=طرر-

=طرز-

=الطرز-

=طرس-

=الطرس-

=طرش-

=الطرش-

=الطرشاء-

=الطرشة-

=طرطق-

=الطرطور-

=طرف-

=الطرف-

مى چسبانند، آنچه كه با آن كفش را وصله مى زنند، چرم كفش.

=الطَّرَاوَة-

[طرو]: سردى و خنكى، نرمش و ملايمت، «طَرَاوَةُ الخُلْق»: خوش خُلقى.

=طَرَأَ-

- طَرْءاً و طُرُوءاً [طرأ] عليهم: از راه دور ناگهان بر آنها وارد شد؛ «طَرَأَ عَلىَّ هَمٌّ لا اطِيقُه»: وضعى برايم پيش آمده كه طاقتش را ندارم.

=طَرُؤَ-

- طَرَاءَةً و طَرَاءً [طرأ] النباتُ و نحوُهُ:

شاخه درخت نرم شد ولى خشك نشد.

=طَرِبَ-

- طَرَباً: از خوشحالى و يا ناراحتى لرزيد و سرگردان شد.

=طَرَّبَ-

تَطْرِيباً [طرب]: آواز خواند،- هُ او را خوشحال كرد،- فى صوته: آوازش را در گلو برگردانيد و كِشش داد و زيبا كرد،- عن الطريق: از راه با شادمانى منحرف شد.

=الطَّرَب-

حالتى كه در انسان بر اثر خوشى و يا بدى پديد مىيد.

=الطَّرِب-

خورسند، شادمان.

=الطَّرْبُوش-

ج طَرَابِيش: كلاه سر كه در برخى ملل مشرق زمين متداول است.

=الطَّرْبُون-

شاخه سبز درخت- اين كلمه سريانى است.

=الطُّرَّة-

ج طُرَّات و طُرَر و طِرَار و أَطْرَار [طرّ]:

موى پيشانى، گوشه هر چيزى، لبه رودخانه و يا درّه، حاشيه كتاب، پاره اى ابر، نام ديگر آن (الطُّغْراء) است.

=طَرَحَ-

- طَرْحاً الشي ءَ و بالشي ءِ: آن را به سويى انداخت و يا افكند،- هُ عَنْهُ: آن را دور انداخت،- الثَّوبَ عَلَيْه: جامه را بر او پوشانيد و- تِ الأنثى: آن زن جنين خود را قبل از تكامل انداخت،- عليه مسألة:

موضوعى را بر او طرح كرد،- عَلَيْهِ سُؤَالًا: از او سؤالى كرد،- هُ فِى الْمُناقَصَةِ العَامّة: آن را در مناقصه عمومى گذارد،- الحَاسِبُ:

عدديرا از عدد ديگر كم كرد (طرح كرد).

=طَرَّحَ-

تَطْرِيحاً [طرح]: مبالغه (طَرَحَ) است؛ «طَرَّحَ الشَّيْ ءَ»: آن چيز را بدور افكند،- الأُنثَى: آن زن را وادار به انداختن جنين، كرد،- تِ الأُنثى: جنين خود را قبل از بسته شدن انداخت،- بِهِ السَّفَرُ الى ناحِيَةِ كَذا: او را به مسافرت به آنجا فرستاد،- البِنَاءَ:

ساختمان را بلند ساخت.

=الطَّرْح-

مص، كم كردن عددى از عدد بزرگتر، طرح، منها.

=الطِّرْح-

افتاده شده، جنينى را كه مادر قبل از بسته شدن بياندازد.

=الطَّرْحَة-

اسم مرة از (طَرَحَ) است، عمامه زربفت، و در زبان متداول به معناى دستار و يا روسرى مى باشد.

=الطَّرْحِيَّة-

ورق كاغذ.

=طَرَدَ-

- طَرْداً و طَرَداً هُ: او را دور كرد، از خود راند و به او گفت از پيش من برو،- هُ مِنْ مَنْصَبِه: او را از منصب خود عزل نمود،- هُ مِنْ بِلادِهِ: او را از كشورش اخراج كرد، بيرون راند،- الإِبِلَ: شتران را جمع آورى و به راه انداخت.

=طَرِدَ-

- طَرَداً: مشغول شكار شد و آن را ادامه داد.

=طَرَّدَ-

تَطْرِيداً [طرد] هُ عن البلد: او را از كشور دور كرد،- السّوطَ- شلاق را كشيد.

=الطَّرْد-

راندن و بيرون كردن، دور كردن، ج طُرُود: بسته كالا،- البَريديّ: كالائى كه به وسيله پُست فرستاده شود.

=الطَّرَد-

ج طُرُود: نهال درخت خرما.

=الطَّرَدَان-

دانه سياه كه با گندم باشد.

=طَرَّرَ-

تَطْرِيراً [طرّ] تِ الجاريةُ: آن زن براى خود گلدوزى كرد.

=طَرِزَ-

- طَرزاً: اخلاق او خوب شد بعد از آنكه بَد بود،- فِى الْمَلْبَس: خوشپوش شد و به جُز جامه فاخر نپوشيد.

=طَرَّزَ-

تَطْرِيزاً [طرز] الثوبَ: پيراهن را با نخهاى رنگى و نقشه ها زينت داد.

=الطَّرْز-

روش، اسلوب، شكل و هيئت؛ «مَا احْسَنَ طَرْزُهُ»: چه شكل خوبى دارد.

=طَرَسَ-

- طَرْساً الكتابَ: كتاب را نوشت،- الشّي ءَ: آنرا پاك كرد، محو كرد. نوشت، آنرا كاملا پاك كرد،- الكاتِبُ:

نويسنده بر روى نوشته خود دوباره نوشت.

=الطِّرْس-

ج أَطْرَاس و طُرُوس: صفحه، صفحه اى كه نوشته ى آن پاك شده و مجددا نوشته شده باشد.

=طَرَشَ-

- طَرْشاً البيتَ: خانه را با گچ سفيد كرد،- هُ بالْمَاء: او را به آب انداخت. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=طَرِشَ-

- طَرَشاً: ناشنوا شد.

=الطَّرْش-

مص (عاميّة)، آنچه از گچ و مانند آن كه خانه را با آن سفيد كنند،- ج طُرُوش: گاو.

=الطُّرشَاء-

مؤنث (الأَطرَش) است به معناى ناشنوا.

=الطُّرْشَة-

كرى، ناشنوايى.

=طَرْطَقَ-

طَرْطَقَةً: بسيار كوبيد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الطُّرْطُور-

ج طَرَاطِير [طرطر]: مرد باريك و بلند قامت، كلاه باريك و دراز، روسرى بلند زنانه در سوريه و لبنان.

=الطّرَطُور-

(ط): نوعى خوراكى كه از صنوبر و سير و سركه و آرد مى سازند.

=طَرَفَ-

- طَرْفاً فلانٌ: ديد، ملاحظه كرد،- تْ عَيْنُهُ: چشم او با حركت نگاه كرد،- بَصَرَه: مژه چشم خود را بست،- هُ: به او سيلى زد، هُ عَنهُ: او را برگردانيد و مرخص كرد.

=طَرُفَ-

- طَرَافَةً: مردى بذله گو شد.

=طَرَّفَ-

تَطْرِيفاً [طرف] هُ: به چشم او زد، او را به يك سو قرار داد،- الخَيْلَ: اسبهاى جلو را به عقب برد،- بَنَانَهُ: انگشتان خود را خضاب كرد (حنا بست)،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را سوا كرد، صدا كرد.

=الطَّرْف-

مص، و- ج أَطْرَاف: چشم؛ «كارْتِداد الطرْف» در يك چشم به هم زدن، انتها و گوشه هر چيزى، مرد يا جوان بزرگوار، «نَظَرَ بِطَرْفٍ خَفِيّ» با گوشه چشم با ترس و حيا نگاه كرد.

=الطِّرْف-

ج أَطْراف: بزرگزاده از پدر و مادر، آنكه هر چه بيند بخواهد، مردى كه در

=الطرف-

=الطرفاء-

=الطرفة-

=طرق-

=الطرق-

=الطرقة-

=طرو-

=الطروب-

=الطروح-

=طري-

=الطري ء-

=الطريح-

=الطريد-

=الطريدة-

=الطرير-

=الطريف-

=الطريفة-

=الطريق-

=الطريقة-

=الطست-

=طسم-

=الطسمة-

=الطش-

=الطشت-

=الطعام-

دوستى با ديگرى پايدار نباشد، مال نو،- مِنَ النَّبَاتِ: گياه نو دميده.

=الطَّرَف-

ج أَطْرَاف و جج أَطَارِيف: مرد بزرگوار و كريم، انتهاى هر چيزى، ناحيه، يك دسته از چيزى؛ «قصَّ عَلَيهِ طَرْفاً مِنْ حَياته»: حوادث زندگى خود را براى او گفت. «مِنْ طَرَفِ فلان»: از سوى فلانى، «كَانَ وَ ايَّاهُ عَلَى طَرفَي نقيضٍ»: هر دو نفر با هم در جهت مخالف يكديگر بودند؛ «الطَّرَفَانِ»: دو طرف قرارداد و يا دو طرف دعوى؛ «اطْرَافُ المَدِينَه»: حومه شهر؛ «مُتَرَامِي الأَطْراف»: دور، وسيع و پُر دامنه؛ «الأطراف المُتَعاقَدِة»: افراديكه در پيمان يا قراردادى با هم شريك باشند؛ «جاذَبَهُ اطْرَافَ الحَديث»: در پيرامون مختلفى با وى سخن گفت.

=الطَّرِف-

آنكه با يك دوست همواره برقرار نمى ماند، كسيكه در كار يا در جائى ثابت نيست، شخص والا تبار.

=الطَّرْفَاء-

(ن): درخت گز.

=الطُّرْفَة-

گوشه چشم،- ج طُرَف: لطيفه، گفتار نو و دلپسند.

=الطَّرْفَة-

اسم مرّة از طَرَفَ، «فِي طَرْفَةِ عَيْن» در يك چشم به هم زدن، در يك لحظه، نقطه خونى كه در چشم پديد مىيد.

=الطِّرْفَة-

مؤنث الطرف است براى اصيل و نژاد خوب (غير از انسان).

=طَرَقَ-

- طَرْقاً هُ: با چكش او را زد،- الْبَابَ: درب را زد،- مَوْضُوعاً: به موضوعى رسيدگى كرد،- سَمْعَهُ اوْ مَسَامِعَهُ: خبر به گوش او رسيد،- الرَّجُلُ: براى گرفتن فال ريگ بر زمين انداخت،- طَرْقاً وَ طُرُوقاً الْقَومَ: شبانگاه نزد آن قوم آمد،- النَّجَّادُ الصوفَ: فرش باف پشم را زد،- الشَّي ءَ: بر روى آن چيز زد.

=طَرَّقَ-

تَطْرِيقاً [طرق] الحديدَ: آهن را كشيد و نازك كرد،- لِلْإِبِل: براى شتران راه باز كرد،- المَوْضِعَ: در آن جا راه ايجاد كرد،- طَريقَةً حَسَنَةً: اختراع كرد، ساخت.

=الطُّرْق-

يكبار كوبيدن.

=الطَّرْق-

مترادف (الطُّرق) است.

=الطُّرْقَة-

ج طُرَق: راه، كوچه، روش چيزى، خوى و عادت، طمع، سنگهايى كه روى هم انباشته شده باشند.

=الطَّرْقَة-

مرادف (الطُّرق) است.

=الطِّرْقَة-

ج طِرَق: اسم نوع از (طَرَق) است، راه و روش.

=طَرُوَ-

- طَرَاوَةً و طَرَاءَةً و طَرَاءً و طَرَاةً [طرو] الغصنُ أو اللحمُ: شاخه يا گوشت نرم شد گوشت تازه و نرم شد.

=الطَّرُوب-

آنكه بسيار خورسند و طرب انگيز باشد.

=الطَّرُوح-

ج طُرُح: راه دور، نخلى كه خوشه هاى دراز دارد.

=طَرِيَ-

- طَرَاوَةً و طَرَاءَةً و طَرَاءً و طَرَاةً [طرو]:

الغصنُ أو اللّحم مرادف (طَرُوَ) است.

=الطَّرِي ء-

[طرأ] من النبات: نرم، متضاد خشك و پژمرده.

=الطَّرِيح-

ج طَرْحَى: آنچه كه افتاده باشد؛ «طَريحُ الفِراش»: بيمار بسترى.

=الطَّرِيد-

رانده شده، فرارى، آنكه پس از ديگرى متولّد شود،- مِنَ الايَّام: روز بلند.

=الطَّرِيدَة-

ج طَرَائِد: آنچه از شكار و غيره كه بدنبال آن باشند، آنچه از شتران كه دزديده شوند، پارچه مستطيل از ابريشم و جز آن، پارچه اى را كه خيس كنند و داخل تنور را با آن پاك كنند.

=الطَّرِير-

[طرّ]: «غُلامٌ طَرِيرٌ»: كودك نوخط- جوان خوشگل؛ «سَنانٌ طريرٌ»: نيزه تيز.

=الطَّرِيف-

ج طُرْف و طِرَاف: ميوه كم ياب و دلپسند و مانند آن، لطيفه،- مِنَ المال: تازه به دوران رسيده. والاتَبار، سخن نغز و گفتار دلپسند، سازنده چيزى.

=الطَّرِيفَة-

ج طَرَائِف: مؤنث (الطَّريف) است.

=الطَّرِيق-

ج طُرُق و أَطْرُق و أَطْرِقَة و أَطْرِقَاء، و جج طُرُقَات: راه؛ مذكر و مؤنّث آن يكسان بكار مى رود،- العَامّ اوِ الطَّريقُ العُمُوميَّة: خيابان، راه عمومى؛ «طَريقٌ رئيسي»: خيابان اصلى؛ «طَريقُ الجوّ و طَريقُ الْبَحْر»: راه هوايى و راه دريايى؛ «بِطَريقِ الجوّ»: از راه هوايى؛ «بِطَريق البَحْر»: از راه دريا؛ «قارِعَةُ الطَّريق»: بيشترين مساحت راه كه مردم از آن عبور كنند؛ «مُنعَطَفُ الطَّريق»: سر پيچ راه؛ «في طَريقهِ الى»: در راه خود به سوى؛ «عابِرُ الطَّرِيق»:

عبور كننده ى راه، آينده و رونده و (الطَّرِيق) به معناى وسيله و يا واسطه نيز مى باشد؛ «نَالَ الشَّي ءَ عَنْ طريق فُلان»: بوسيله فلانى به چيزى نايل شد؛ «وَضَلَ الَيْهِ بِطَريق الوِراثَة» آن چيز از راه وراثت بدو رسيد؛ «الطَّريق» در اصطلاح فقيهان بر دو قسم است عمومى كه آنرا «بِالنّافِذ و بِالطَّريقِ العام»: گويند و خاص كه آنرا «بِغَيرِ النّافِذ و بالطَّريقِ الخاص» گويند.

=الطَّرِيقَة-

ج طَرَائِق: روش، اسلوب، چگونگى، كيفيت؛ «طَريقَةُ الاسْتِعمال»:

روش بكار بردن، مذهب، خط مشى چوب چتر- پارچه اى كه به شكل مستطيل بافته شده باشد، نخل بلند، بزرگ قوم كه براى مفرد و جمع يكسان بكار رود؛ «طَرَائقُ الدَّهْر»: گردش و حوادث زمان.

=الطَّسْت-

ج طُسُوت: طَشتِ مسى. (فارسى است).

=طَسَّمَ-

تَطْسِيماً [طسم] الموسى: تيغ را بر روى تسمه تيز كرد- اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الطَّسْمَة-

تسمه چاقو تيزكنى. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الطِّشّ-

آخرين فرزند شخص يا آخرين كسى كه نوبت بازى وى با دوستانش برسد. (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=الطَّشْت-

طَشت.

=الطَّعَام-

مص، و- ج أَطْعِمَة و جج أَطْعِمَات:

غذا، آنچه كه خوردنى باشد؛ «اضْرَبَ عَنِ الطَّعام»: از خوردن غذا امتناع نمود،

=الطعامي-

=الطعان-

=طعم-

=الطعم-

=الطعمة-

=طعن-

=الطعنة-

=الطعون-

=الطعين-

=طغا-

=طغى-

=الطغام-

=الطغامة-

=الطغرى-

=الطغراء-

=الطغمة-

=الطغيان-

=الطف-

=طفا-

=الطفاح-

=الطفاحة-

=الطفاف-

=الطفافة-

=الطفالة-

=الطفاوة-

=الطفاية-

=طفئ-

=طفح-

اعتصاب غذا كرد.

=الطَّعَامِيّ-

فروشنده مواد غذايى.

=الطَّعَّان-

كسيكه بسيار بر دشمن بتازد؛ «هُوَ طَعَّانُ فِى اعْرَاضِ النَّاسِ»: آنكه به مردم دشنام و ناسزا گويد.

=طَعَمَ-

- طَعْماً: سير شد.

=طَعِمَ-

- طَعْماً و طُعْماً الشي ءَ: غذا را چشيد،- الطَّعامَ: غذا را خورد،- عليه: بر او توانا شد.،- طَعْماً الغُصْنُ: شاخه درخت به شاخه ديگر پيوند شد.

=طَعَّمَ-

تَطْعِيماً [طعم] الغصنَ (ز): شاخه درخت را به شاخه مشابه درخت ديگر پيوند زد،- الصَّحيح (طب): او را واكسن زد،- السِّكِّينَ: بر روى چاقو خطوطى از زر و يا سيم و يا مس نقش زد.

=الطُّعْم-

ج طُعُوم: پيوند درخت، شاخه آماده براى پيوند، دانه اى كه براى پرنده و يا ماهى پاشند تا شكار شود، غذا؛ «هذا طَعَامُ طُعْم»: اين غذاى سير كننده است، توانائى و در زبان متداول به معناى زهر مى باشد؛ «وضَعَ لَه طُعماً»: غذاى مسموم به او داد.

=الطَّعْم-

ج طُعُوم: مزّه غذا مانند شيرينى و يا تلخى، غذاى دلخواه و اشتهاآور.

=الطَّعِم-

چشنده مزه غذا، مرادف (الطَّاعِم) است.

=الطُّعْمَة-

ج طُعَم: ميهمانى، دعوت به غذا خوردن، رزق و روزى؛ «طُعْمَةٌ لِمَدَافِعِ الْحَرْب»: قرار دادن سربازان در برابر بمبها.

=الطِّعْمَة-

نوع غذا، راه درآمد و كسب روزى.

=طَعَنَ-

- طَعْناً هُ بالرمح: با نيزه او را زد،- فِى السِّنِّ: پير شد.- فِى المَفَازَة: به بيابان رفت،- الْفَرَسُ فِى الْعَنان: اسب عنان را كشيد و خوب به راه افتاد،- طَعْناً و طَعَنَاناً فِى الرَّجُل و عَلَيْه: او را بد گفت و انتقاد كرد،- فِى الحُكْم: به حكم تسليم نشد و به دعوا ادامه داد، دعوا را به مرجع و محكمه بالاتر كشانيد،- الْلَّيْلَ: در تمام شب راه رفت.

=طُعِنَ-

الرجُلُ: آن مرد بيمارى طاعون گرفت.

=الطَّعْنَة-

ج طَعْن و طَعَنَات: اسم مَرّة از (طَعَنَ) است، اثر ضربه.

=الطُّعُون-

«لجنةُ الطُّعُونِ»: هيئت پارلمانى كه مأمور مراقبت در انتخابات باشد.

=الطَّعِين-

ج طُعْن: كسيكه به او ضربه وارد شده باشد.

=الطِّعِّين-

آنكه در جنگ و ستيز تجربه دارد.

=طَغَا-

- طُغْواً و طُغُوّاً و طُغْوَاناً [طغو]: از حدّ خود تجاوز كرد،- الْبَحْرُ: دريا طوفانى شد،- السَّيْلُ: سيل با آب فراوان بالا رفت.

=طَغَى-

- طَغْياً و طُغْيَاناً و طِغْيَاناً [طغي]: شغال صدا كرد،- الْمَاءُ: آب موج زد و بالا رفت،- الرَّجُلُ: در ستم و گناه افراط كرد،- الْكافِرُ: كافر از خود كفر زياد نشان داد،- عَلَى كُلِّ شَيْ ءِ: بر هر چيزى چيره شد،- هُ: به او ستم كرد،- هُ الشَّيْطَانُ: شيطان او را از راه به در برد اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=طَغَّى-

تَطْغِيَةً [طغو] هُ: او را به نافرمانى و ستم برانگيخت.

=طَغَّى-

تَطْغِيَةً [طغي] فلاناً: او را به نافرمانى و ستم وادار كرد، او را ستمكار كرد.

=الطَّغَام-

مردم پست (براى مفرد و جمع يكسان بكار مى رود)، مرغان و پرندگان پست و زبون.

=الطَّغَامَة-

مفرد (الطَّغام) براى پرندگان ريز و پست است.

=الطُّغْرَى-

ج طُغْرَيَات: نوعى خط، خط طغرائي- اين كلمه تركى است.

=الطُّغْرَاء-

ج طُغْراءَات: علامت ويژه اى كه در نوشته ها و مسكوكات و فرمانهاى سلطانى نوشته مى شد. نام ديگر آن (الطرَّة) است. (اين كلمه تركى است).

=الطُّغْمَة-

ج طُغْمات و طُغَم: گروهى كه با هم اتحاد نظر در امرى دارند.

=طَغِيَ-

- طَغْياً و طُغْيَاناً و طِغْيَاناً [طغي]: مرادف (طغَىَ) است.

=الطُّغْيَان-

ستم و فشار، بالا آمدن آب و موج زدن آن.

=الطَّفّ-

مص، و- ج طُفُوف: جهت، كنار رودخانه، دامنه كوه، داخل خانه، آنچه كه بر روى زمين آمده باشد،- مِنَ الإِناءِ- لب ظرف و بالاى آن، آبى كه در ظرف پس از مَسحِ سر در وضو باقى بماند.

=طَفَا-

- طَفْواً و طُفُوّاً [طفو]: روى آب آمد و فرو نرفت،- فَوْقَ الفرسِ: بر روى اسب پريد،- الظَّبْيُ: آهو با شتاب دويد.

=الطِّفَاح-

ظرفيت، مقدارى كه ظرف چيزى به خود بگيرد.

=الطَّفَّاح-

«فرسٌ طَفَّاحُ القوائم»: اسبى كه با شتاب مى دود.

=الطُّفَاحَة-

كف غذا كه بر روى ديگ ظاهر مى شود.

=الطَّفَاف-

[طفّ]: تاريكى شب،- مِنَ الْإِناء: لب و دهانه كوزه و يا ظرف، آنچه از سر ظرف پس از دست كشيدن فرو ريزد،- «طَفَافُ الشَّمْسٍ»: نزديك شدن خورشيد به غروب.

=الطِّفَاف-

[طفّ]: تاريكى شب،- مِنَ الْإِناءِ:

لبه و دهانه كوزه.

=الطُّفَافَة-

[طفّ] من الانَاء: لبه و دهانه كوزه.

=الطَّفَالَة-

كودكى.

=الطَّفَاوَة-

[طفو]: كف غذا و مانند آن كه بر روى ديگ ظاهر مى شود، هاله ماه و خورشيد.

=الطَّفَّايَة-

[طفأ]: دستگاه آتش نشانى.

=طَفِئَ-

- طُفُوءاً [طفأ] تِ النارُ: شعله آتش فرو كشيد،- تْ عَيْنُهُ: بينايى چشم او از دست رفت.

=طَفَحَ-

- طَفْحاً و طُفُوحاً الإناءُ: ظرف پُر و لبريز گرديد،- الإناءَ: ظرف را پر كرد،- السَّكْرَانُ: شراب او را گرفت،- الْكَيْلُ:

پيمانه چندان پُر شد كه لبريز گرديد.

=طفح-

=الطفح-

=الطفحان-

=الطفحانة-

=الطفحى-

=الطفحة-

=طفر-

=الطفران-

=الطفرة-

=طفس-

=الطفس-

=الطفطاف-

=طفطف-

=الطفطفة-

=طفف-

=الطفف-

=طفق-

=طفل-

=،- ت الشمس: خورشيد به غروب نزديك شد،- الرجل: آن مرد طفيلى شد،-

=الطفل-

=الطفلة-

=الطفوح-

=الطفولة-

=الطفولية-

=الطفيف-

=الطفيلي-

=طق-

=الطقس-

=الطقسوس-

=الطقسي-

=الطقسيات-

=طقطق-

=الطقطقة-

=طقم-

=الطقم-

=طل-

=الطل-

=طلى-

=الطلى-

،- تِ المَرْأَةُ بِالْوَلَدَ: آن زن فرزند خود را سالم و كامل به دنيا آورد.

=طَفَّحَ-

تَطْفِيحاً [طفح] الإِناءَ: ظرف را بقدرى پُر كرد كه از آن ريخته شود.

=الطَّفْح-

مص، و- (طب): دانه هايى كه بر روى بدن بيمار ظاهر مى شود.

=الطَّفْحان-

ظرفى كه محتواى آن سرازير و ريخته مى شود، و در زبان متداول به معناى تنبل و پليد مى باشد.

=الطَّفْحانَة-

مؤنّث (الطَّفْحَانَ) است. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الطَّفْحَى-

مؤنث (الطَّفْحَان) است.

=الطَّفْحَة-

(طب): مرادف (الطَّفْح) است.

=طَفَرَ-

- طَفْراً و طُفُوراً: از بالاى ديوار به پُشتِ آن برجست، از روى بلندى پريد.

=طَفَّرَ-

تَطْفِيراً [طفر] اللبنُ: بر روى شير سَرشير بسته شد،- الْفَرَسَ النَّهَر: اسب را واداشت كه از يكطرف رودخانه به سوى ديگر آن بِجَهَد.

=الطَّفْران-

عند العامَّة: بينوا، بى پول و مستمند.

=الطَّفْرَة-

پرش بر روى بلندى،- مِنَ اللَّبَن:

سرشير، دانه هاى چركى بر روى پوست بدن، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=طَفَسَ-

- طُفُوساً الرجُلُ: مُرد، بدرود زندگى گفت.

=طَفِسَ-

- طَفَساً و طَفَاسَةً: چرك و كثيف شد.

=الطَّفِس-

چرك و كثيف.

=الطَّفْطَاف-

[طفطف]: جانب، جهت، ساحل، شاخه هاى نرم اطراف درخت.

=طَفْطَفَ-

طَفْطَفَةً [طفطف]: آن مرد در دست دشمن نرم شد. تسليم شد.

=الطَّفْطَفَة-

[طفطف]: مص، و- ج طَفَاطِف:

گوشت لرزان و نرم.

=الطَّفْطِفَة-

[طفطف]: مرادف (الطَّفْطَفَة) است.

=طَفَّفَ-

تَطْفِيفاً [طفّ] المكيالَ: پيمانه را كم كرد،- عَلَى عَيالِه: بر خانواده خود بخل ورزيد،- بِهِ مَوضِعَ كَذَا: او را راند و به آنجا نزديك كرد،- الطَّائرُ: پرنده بالهاى خود را گشود.

=الطَّفَف-

[طفّ] من الإناء: مُرادف (الطُّفَاف) است.

=طَفَقَ-

- طَفْقاً و طُفُوقاً يفعلُ كذا: آغاز به كارى كرد.

=طَفَلَ-

- طُفُولًا: در تاريكى وارد شد،- تِ الشَّمْسُ: خورشيد به غروب نزديك شد.

=طَفُلَ-

- طُفُولَةً و طَفَالَةً: نرم و لطيف شد.

=طَفَّلَ-

- تَطْفِيلًا [طفل] الليلُ: شب نزديك شد.

=،- تِ الشَّمسُ: خورشيد به غروب نزديك شد،- الرَّجُلُ: آن مرد طفيلى شد،- الْكَلامَ:

سخن را تدبير كرد.

=الطَّفْل-

ج طِفَال و طُفُول: نرم و نازك از هر چيزى.

=الطِّفْل-

ج أَطْفَال: كودك، كوچك از هر چيزى.

=الطَّفَل-

مص، طفوليت، كودكى، تاريكى؛ «طَفَلُ الغَداةِ»: زمان پس از برآمدن خورشيد؛ «طَفَلُ العشيّ»: پيش از غروب خورشيد.

=الطَّفْلَة-

مؤنث (الطَّفْل) است.

=الطَّفْلَة-

مؤنث (الطِّفْل) است.

=الطُّفُوح-

هر چيز بسيار.

=الطُّفُولَة-

كودكى، مُرادف (الطفُوليَّة) است.

=الطُّفُولِيَّة-

حالت كودكى.

=الطَّفِيف-

[طفّ]: ناقص، كم، كوچك، بخيل.

=الطُّفَيْلي-

[طفل]: طفيلى، كسيكه بدون دعوت با ديگرى به ميهمانى رود. اين كلمه منسوب به مردى بنام (طفيل) است، گياه يا جانورى كه طفيلى از گياه يا جانور ديگر تغذيه مى كند مانند گياهانى كه بر روى درختان مى رويند يا شپش و كك كه از حيوانات تغذيه مى كند.

=طَق-

[طقّ]: صداى سنگى كه بر روى سنگ ديگر بيفتد.

=طَقَّ-

- طَقاً [طقّ]: هنگام شكستن و يا خرد شدن چيزى صدا داد.

=الطّقس-

ج طُقُوس: طريقت و مذهب، نظام و تربيت و اقامه شعائر دينى و در زبان متداول به معناى چگونگى وضع هواى كشور مى باشد (اين كلمه يونانى است).

=الطَّقْسُوس-

(ن): درختى از نوع صنوبريهاست كه داراى چوب خوب و مفيدى است و بنام سرخدار يا زرنب معروف است.

=الطَّقْسيّ-

وابسته به طريقه مذهبى و روش آن.

=الطَّقْسِيَّات-

كتابهاى ويژه طريقه هاى مذهبى.

=طَقْطَقَ-

طَقْطَقَةً [طقطق] تِ الدوابُّ: سم چهار پايان در اثر حركت بصدا درآمدند.

=الطَّقْطَقَة-

[طقطق]: صداى شكستن بعضى چيزها.

=طَقَّمَ-

تَطْقِيماً [طقم] الفرسَ: اسب را آماده كرد و زين بر آن نهاد.

=الطَّقْم-

ج طُقُوم و طُقُومَة و أَطْقُم: زين اسب، كُت، گروهى از يك چيز؛- «طَقْمٌ من الآنية»: يكدست ظرف و لوازم؛ «طَقْمُ الأَسنانِ» يكدست دندان مصنوعى شخص.

=طَلَّ-

طَلًّا [طلّ]: آشكار و ظاهر شد،- الْغَرِيمَ: بدهكار را وعده آينده داد،- حَقَّهُ:

حق او را پايمال كرد،- الدَّمُ: خون او هدر رفت، كسى انتقام او را نگرفت،- تِ السَّمَاءُ الأَرْضَ: آسمان بر روى زمين شبنم ريخت،- هُ بِالدّهن: او را روغن ماليد،- طَلًّا الدَّمُ: خون بهدر رفت.

=طُلَّ-

طَلًّا [طلّ] الدمُ: مُرادف (طَلَّ) است.

=الطَّلّ-

مص، زيباى فتنه گر،- ج طِلَال و طِلَلْ: باران سبك، شبنم.

=طَلَى-

- طَلْياً [طلي] البعيرَ القطرانَ أو بالقطران:

شتر را با روغن قطران روغن مالى كرد،- هُ بالذَّهَبِ: آنرا با آب طلا آراست.

=الطَّلَى-

ج أَطْلَاء [طلي]: آنچه با قطران

=الطلا-

=الطلاء-

=الطلائع-

=الطلاب-

=الطلاة-

=الطلاسة-

=الطلاطلة-

=الطلاع-

=الطلاق-

=الطلاقة-

=الطلالة-

=الطلاوة-

=الطلاية-

=طلب-

=الطلب-

=الطلبة-

=الطلبية-

=الطلة-

=طلح-

=الطلح-

=الطلحة-

=الطلحية-

=طلس-

=الطلس-

=الطلسة-

=الطلسم-

=طلع-

=الطلع-

=الطلعة-

=طلق-

روغن مالى شده باشد، بچه آهو، شخص.

=الطَّلَا-

ج أَطْلَاء و طِلَاء و طُلِيّ و طِلْيان و طُلْيان [طلو]: بچه آهو موقعيكه متولد مى شود، هر چيز كوچكى.

=الطُّلَاء-

[طلي]: پوست نازكى كه بر روى خون قرار دارد.

=الطِّلَاء-

[طلي]: قطران (ابهل)، هر چه كه با آن ماليده و يا روكش شود، جوشانده آب انگور كه دو ثلث آن بخار شده باشد، كنايه از شراب نيز مى باشد.

=الطَّلَائِع-

پيش قراولان، نشانه هاى حوادثيكه بوجود مىيد؛ علامات، آغاز هر چيزى.

=الطَّلَّاب-

آنكه چيزى را به اصرار بخواهد.

=الطُّلَاة-

ج طُلًى [طلي]: گردن.

=الطَّلَّاسَة-

پارچه اى كه با آن نوشته لوح را پاك كنند.

=الطُّلَاطِلَة-

[طلطل]: گوشت زائد لوزه كه در گلو آويخته است و در زبان متداول آنرا (طَنطَلَة) نامند.

=الطَّلَّاع-

اسم مبالغه از (الطَّالِع) است،- الَى التَّعَرُّف: آنكه علاقه بسيار در شناختن و آگاهى يافتن دارد.

=الطَّلَاق-

طلاق، متاركه زن و شوهر.

=الطَّلَّاق-

آنكه بسيار طلاق دهد.

=الطَّلَاقَة-

مص، «طلاقةُ الوجهِ»:

گشاده رويى؛ «طَلاقَهُ اللِّسَان»: فصاحت و بلاغت در سخن.

=الطَّلَالَة-

[طلّ]: مص، خورسندى، قيافه زيبا، حالت خوش، برازنده از هر چيزى.

=الطُّلَاوَة-

[طلو]: مرادف (الطَّلاوة) است، چيزيرا كه مالش و يا روكش دهند.

=الطَّلَاوَة-

[طلو]: زيبايى و خوشحالى، سحر و جادو، بقيه غذا در دهان، پوسته ى روى شير و يا خون.

=الطِّلَاوَة-

[طلو]: مرادف (الطَّلاوَة) است.

=الطُّلَايَة-

[طلي]: آنچه كه با آن مالش و يا روكش داده شود.

=طَلَبَ-

- طَلَباً الشي ءَ: چيزى را براى گرفتن طلب كرد،- الَيْهِ: آنرا خواست،- هُ الَى الْمُبارَزَةَ: او را به مبارزه دعوت كرد،- فُلَانَة: آن زن را عقد كرد،- بِدَمِ فُلانٍ فُلاناً:

كوشيد تا انتقام فلانى را از فلان كس بگيرد.

=الطَّلَب-

مص، بحث، كالاى مورد خريد؛ «الْعَرْضُ وَ الطَّلَبُ»: عرضه و تقاضا،- ج طَلَبَات: دعوت، اصرار و التماس، درخواست، چيزى را خواستن، سفارش كالا دادن؛ «بِنَاءً عَلَى طَلَبِه»: بنا به خواسته او؛ «تَحْتَ طَلَبِه»: در اختيار و تصرّف او مى باشد.

=الطَّلْبَة-

اسم مرّه از (طَلَبَ) است، دعا و مناجات.

=الطِّلْبَة-

اسم است از (المطالبة)، گونه طلب، آنچه كه مورد طلب باشد.

=الطَّلِبَة-

آنچه كه خواسته شود.

=الطَّلَبِيَّة-

آنچه از كالا يا متاع كه خريدار اعم از تاجر يا مصرف كننده آنرا بخواهد.

=الطَّلَّة-

[طلّ]: اسم مرّه از (طَلَّ) است، مؤنث (الطَّلّ) بمعناى زيباى معجب است، باغ كه شبنم آنرا خيس كرده باشد، بوى خوش، مي گوارا، فراخ در زندگى و خوردن و پوشيدن.

=طَلَحَ-

- طَلَاحاً: آن چيز فاسد شد، متضاد (صَلُحَ) است.

=الطَّلْح-

(ن): درخت بزرگى از گونه خارداران است كه معمولًا خوراك شتران است،- (ن): درخت موز، شكوفه خرما.

=الطَّلِح-

«مكانٌ طَلِحٌ»: جائيكه در آن درخت طلح بسيار باشد.

=الطَّلْحَة-

(ن): مفرد (الطَّلح) است.

=الطَّلِحَة-

«أَرْضٌ طَلِحَةٌ»: زمينى كه در آن درخت طلح بسيار باشد.

=الطَّلْحِيَّة-

ج طَلَاحِيّ: يك برگ كاغذ، در زبان متداول به آن (طَرْحيّة) گويند اين كلمه آرامى است.

=طَلَسَ-

- طَلْساً البصرُ: چشم نابينا شد،- الكِتَابَة: نوشته را پاك كرد،- هُ بالدّهان و نحوه عند العامّة: آن چيز را روغن ماليد.

=طَلِسَ-

- طَلَساً: رنگ آن چيز تيره و مايل به سياهى شد.

=طَلُسَ-

- طُلْسَةً: مرادف (طَلِسَ) است.

=طَلَّسَ-

تَطْلِيساً [طلس] الكتابةَ: نوشته را پاك كرد.

=الطَّلْس-

مص، جامه سياه.

=الطَّلْس-

ج أَطْلَاس: صفحه پاك شده، جامه چرك.

=الطُّلْسَة-

مص، و- ج طُلَس: تيره مايل به سياهى، ابر نازك.

=الطِّلَسْم-

ج طَلَاسِم: نوشته هاى سحرآميز و افسونگر. اين كلمه يونانى است.

=الطِّلَّسْم-

ج طِلَّسْمات: مرادف (الطِّلَسْم) است.

=طَلَعَ-

- طُلُوعاً و مَطْلَعاً و مَطْلِعاً الكوكبُ و نحوُهُ:

ستاره آسمان و مانند آن روشن و آشكار شد،- عَلَيهم: به آنان روى نمود،- عَنْهم: از آنها دور شد،– طُلُوعاً النّخلُ: طلع نخل خرما آشكار شد،- الجبَل: بالاى كوه رفت،- المكانَ: به آن جاى رسيد،- البلادَ: عازم آن كشور شد،- من البلاد: از كشور خارج شد،- على الأَمْر: آن امر را دانست.

=طَلِعَ-

- طُلُوعاً: مرادف (طَلَعَ-) است.

=طَلَّعَ-

تَطْلِيعاً [طلع] النخلُ: شكوفه درخت خرما برآمد،- الْكَيْلَ: پيمانه را پُر كرد.

=الطَّلْع-

مقدار؛ «الْجَيْشُ طَلْعُ أَلْفٍ»: شماره لشكر يكهزار نفر است. جا و مكان، جايگاه بلند براى ديده بانى،- «مِنَ النّخل»:

شكوفه درخت خرما، ميوه تازه نخل خرما.

=الطِّلْع-

جا و مكان، مكان بلندى كه در آن ديده بانى مى شود.

=الطَّلْعَة-

مصدر مره از (طَلَعَ) است، ديدن، گردنه كوه.

=الطُّلَعَة-

«امرأَةٌ طُلَعَةٌ»: زنِ بسيار چشم چران.

=الطَّلَعَة-

آنكه همواره به دنبال كسب خبر و معلومات و آگاهى باشد.

=طَلَقَ-

- طَلْقاً الشي ءَ فلاناً: آن چيز را به او

=طلق-

=الطلق-

=الطلل-

=طلمس-

=الطلمساء-

=الطلو-

=الطلوة-

=الطلوع-

=طلي-

=الطلي-

=الطليان-

=الطلية-

=الطليس-

=الطليعة-

=الطليق-

=الطليل-

=طم-

=الطم-

=طما-

=طمى-

=الطماح-

=الطماطم-

=الطماع-

=الطماعة-

=طمأن-

=الطمأنينة-

=الطمة-

=طمح-

=طمر-

=الطمر-

=الطمرة-

=الطمرر-

=الطمرور-

داد،- يَدَه بِخَيْر: دست خود را براى كار نيك دراز كرد.،– طلاقاً تِ المَرْأَةُ مِنْ زوجها:

از شوهرش جدا و دور شد.،- طُلُوقاً و طُلُوقَةَ اللّسَانُ: آن زبان فصيح و بليغ شد.

=طَلِقَ-

طَلَقاً: دور شد، فاصله گرفت.

=طَلُقَ-

- طُلُوقَةً و طَلَاقَةً الرجُلُ: چهره اش باز و خندان بود.

=طَلَّقَ-

تَطْلِيقاً [طلق] المرأَةَ زوجُها: آن مَرد همسرش را طلاق داد،- قومَهُ: قوم خود را ترك كرد.

=الطُّلْق-

بدون قيد و بند؛ «حُبِس طُلْقاً»:

بى دستبند و يا پاى بند زندانى شد؛ «رجلٌ طُلْقُ الوجهِ»: مرد خندان و نيز اين تعبير را طُلْقُ المُحَيّا» گويند.

=الطَّلْق-

مص، و- ج أَطْلَاق: روده ها، (ح):

آهو، بدون قيد؛ «رَجُلٌ طَلْقُ اليدين»: مَرد دست و دل باز؛ «رَجُلٌ طَلْقُ الوجه»: مرد خندان و گشاده روى و نيز اين تعبير را «طَلْقُ المُحَيَّاه» گويند؛ «طَلْقُ اللِّسانُ» مرد فصيح و بليغ؛ يومٌ طَلَق»: روزى كه هوا نه سرد است و نه گرم؛ «فِى الهَوَاءِ الطَّلْق»: در بيابان و هواى آزاد؛ «الطَّلَق» پودر تالك، نرم و صاف.

=الطَّلْق-

بدون قيد؛ «رَجُلٌ طِلْقُ الوَجْهِ»: مرد خندان و گشاده رو،- الطِّلْق: چيز حلال مُطلق؛ «طِلْق اللِّسانِ»: زبان فصيح.

=الطُّلُق-

بدون قيد؛ «لِسانُهُ طُلُقُ»: خوش بيان و فصيح.

=الطَّلَق-

مص، و- ج أَطْلَاق: ريسمان محكم بافت، تسمه چرمى، حركت يك گام است در دويدن اسب؛ «اصَبْتُ مِن مَالِه طَلَقاً»: سَهمى از دارائى او به من رسيد.

=الطَّلِق-

بدون قيد؛ (لسانُهُ طَلِق): او فصيح و بليغ است؛ «رَجُلٌ طَلِقُ الوجه»: مرد خنده رو.

=الطَّلَل-

ج أَطْلال و طُلُول [طلّ]: جايگاه بلند، آثار برجسته،- مِنَ الدَّار: سكوى درب خانه كه بر آن نشينند.

=طَلْمَسَ-

طَلْمَسَةً [طلمس]: چهره درهم كشيد،- الكِتابَ: نوشته يا كتاب را پاك كرد.

=الطِّلْمِساء-

[طلمس]: زمين بى نشان، تاريكى، ابر نازك.

=الطَّلْو-

ج أَطْلَاء و طِلَاء و طُلِيّ و طِلْيان و طُلْيان [طلو]: هر چيزى كوچك.

=الطِّلْو-

(ح): گرگ.

=الطِّلْوَة-

توله حيوان وحشى.

=الطُّلُوع-

آشكار شدن، بالا رفتن،- ج طُلُوعَات: دانه هاى بسيار كه از بدن خارج مى شود.

=طَلِيَ-

- طَلًى [طلي] فوهُ: دندانهايش زرد رنگ شد،- لِسَانُهُ: زبانش گرفت و سنگين شد.

=الطَّلِيّ-

[طلي]: زردى دندان،- ج طُلْيَان:

برّه ى گوسفند.

=الطِّلْيَان-

زردى دندان.

=الطُّلْيَة-

ج طُلىً [طلي]: گردن.

=الطَّلِيس-

كور- نابينا.

=الطَّلِيعَة-

ج طَلَائِع من الجيش (ا ع):

پيش قراول لشكر، اين كلمه در مفرد و جمع يكسان بكار رود؛ «فِى الطَّليعة»: در مقدمه، پيشتاز.

=الطَّلِيق-

غير مقيد يا بى قيد؛ «رجُلٌ طَلِيقُ الْوَجْه»: مردى با چهره خندان؛ «لِسانُهُ طَلِيقٌ»: زبان او فصيح است.

=الطَّلِيل-

[طلّ]: بورياى كهنه، ج «طِلّة و اطلّة و طُلُلُ»؛ «دَمٌ طَلِيلٌ»: خونى كه به هَدَر رفته باشد.

=طَمَّ-

- طَمّاً و طُمُوماً [طمّ] الماءُ: آب فراگير شد،- الشَّي ءُ: بسيار شد،- الأمرُ: امر بزرگ شد،- الاناءَ: ظرف را پُر كرد،- الشَّعْرَ: موى را بافت يا كوتاه كرد،- طَمّاً البِئْرَ: چاه را پُر كرد و دهانه اش را بست،– طَمّاً و طَميمّا الْفَرَسُ: اسب به سرعت حركت كرد.

=الطِّمّ-

آب، دريا، شماره بسيار، اسب رام و خوب، شگفتى، شگفت.

=طَمَا-

- طُمُوّاً [طمو] الماءُ: آب بالا آمد و رودخانه را پر كرد،- الْبَحْرُ: دريا لبريز شد،- النّبتُ: درخت رشد كرد،- تِ همّتُهُ: بلند همت شد،- به الهَمُّ اوِ الخَوفُ: ترس و ناراحتى او زياد شد.

=طَمَى-

- طَمْياً [طمو] الماءُ و البحرُ و النبتُ:

مرادف (طَمَا) است.

=الطَّمَّاح-

آزمند، كسيكه چيزى را بسيار بخواهد، بلند پرواز، جاه طَلَب.

=الطَّمَاطِم-

أو البنادورة (ن): گوجه فرنگى.

=الطَّمَّاع-

آنكه بسيار طمع كند، طمعكار.

=الطَّمَاعَة-

آزمندى، طمع كردن.

=طَمْأَنَ-

طَمْأَنَةً [طمن] الشي ءَ: آن چيز را آرام كرد،- ظَهْرَهُ: پشتش را خم كرد.

=الطُّمَأْنِينَة-

[طمن]: آرامش و اطمينان، فراخ و آسودگى.

=الطَّمَّة-

[طمّ]: آتش زير خاكستر.

=طَمَحَ-

- طَمْحاً و طِمَاحاً و طُمُوحاً إلى الشي ء:

مشتاق او شد، به او تمايل داشت،- فِى الطَّلَبِ: براى رسيدن به خواسته خود تا جاى دور رفت،- بَصَرُهُ الَيْهِ: او را زير نظر گرفت، او را نگاه تند نمود.،- بِأَنْفِهِ: خود را بالا گرفت و تكبّر كرد،- به: آنرا برد،- طِمَاحاً و طمُوحاً تِ الْمَرأةُ عَلَى زَوْجِها: زن، شوهرِ خود را رها كرد و به خانه خويشاوندان رفت، تِ الدَّابَّةُ: ستور سركشى كرد.

=طَمَّحَ-

تَطْمِيحاً [طمح] الفرسُ: اسب دستهاى خود را بالا برد،- بِالشَّي ء فِى الْهَواء: آن چيز را به هوا رها كرد.

=طَمَرَ-

طَمْراً الشي ءَ: آن چيز را دفن و يا پنهان كرد،- طَمْراً وَ طُمُوراً و طِمَاراً و طَمَرَاناً:

بسوى بالا يا پايين جهيد،- طَمْراً المَطْمُورَةَ:

انبار زير زمين را پر كرد.

=طَمَّرَ-

تَطْمِيراً [طمر] الشي ءَ: آن چيز را پيچيد و پنهان كرد،- الْبَيْتَ: پرده هاى خانه را آويخت.

=الطِّمَر-

اسب خوب كه داراى چهار پاى بلند است، كسيكه چيزى ندارد، لباس كهنه و فرسوده.

=الطِّمِرّ-

اسب خوب با دست و پاى بلند.

=الطِّمِرَّة-

مؤنث (الطِّمِرّ) است.

=الطِّمْرِر-

مرادف (الطِّمِرّ) است.

=الطُّمْرُور-

مرادف (الطِّمِّر) است.

=الطمرير-

=طمس-

=طمش-

=الطمطم-

=الطمطماني-

=الطمطمي-

=طمع-

=الطمع-

=طمن-

=الطموح-

=الطموم-

=الطمي-

=الطميش-

=طن-

=الطن-

=الطنان-

=الطنانة-

=طنب-

=الطنب-

=الطنباء-

=الطنبار-

=الطنبور-

=الطنجرة-

=الطنجير-

=طنطن-

=الطنطلة-

=طنف-

=الطنف-

=الطنفسة-

=طنن-

=طها-

=الطهارة-

=الطهاية-

=طهر-

=الطِّمْرِير-

مرادف (الطِّمِرّ) است.

=طَمَسَ-

- طَمْساً الشي ءَ: آن چيز را پاك كرد (محو كرد)، اثر آن را از بين برد، هلاك كرد، پوشانيد،- الغَيْمُ النُّجوم: ابر جلوى نور ستاره ها را گرفت،– طَمْساً و طُمُوساً: اثر آن پاك شد،- النَّجمُ أوِ الْبَصَرُ: نور ستاره و يا چشم كم شد،– طُمُوساً: دور شد،- بعَيْنِه: نگاه دور و درازى نمود.

=طَمَّشَ-

تَطْمِيشاً [طمش] هُ: تا بالاى سرش را پوشانيد،- عَيْنَيه: با دستهايش چشمهاى او را بست. اين دو تعبير در زبان متداول رايج است.

=الطِّمْطِم-

[طمطم]: كسيكه در زبان او لكنت باشد، آنكه سخنانش غير فصيح باشد.

=الطُّمْطُمَانِيّ-

مرادف (الطِّمطِمْ) است.

=الطِّمْطِميّ-

مرادف (الطِّمْطِمْ) است.

=طَمِعَ-

- طَمَعاً و طَمَاعاً و طَمَاعِيَةً في الشي ء و بهِ: در كار و يا بكارى حرص زد.

=طَمُعَ-

- طَمَاعَةً: بسيار طمّاع شد، پر طمع شد.

=طَمَّعَ-

تَطْمِيعاً [طمع] هُ: او را به طمع انداخت.

=الطَّمُع-

ج طَمِعُون و طُمَعَاء و أَطْمَاع و طَمَاعَى:

طمعكار.

=الطَّمَع-

مص، و- ج أَطْمَاع: جيره لشكر، آنچه كه مورد طمع باشد.

=الطَّمِع-

ج طَمِعُون و طُمَعَاء و أَطْمَاع و طَمَاعَى:

مرادف الطامع است، طمعكار، طمّاع.

=طَمَّنَ-

تَطْمِيناً [طمن] هُ: به او اطمينان خاطر داد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الطُّمُوح-

مص، كوشش و پيگيرى در كارهاى پسنديده.

=الطَّمُوح-

آنكه در كارهاى پسنديده كوشش بسيار مى كند؛ «بَحْرٌ طَمُوحُ الْمَوْج»:

دريا كه موجهاى بلند داشته باشد.

=الطَّمُوم-

[طمّ]: «فَرسٌ طَمُومٌ»: اسب تيزرو، تندرو.

=الطَّمْي-

[طمو]: مواد ته نشين رودخانه كه پس از جزر آب باقى مى ماند.

=الطُّمَّيْش-

«لُعْبَةُ الطمَّيْش»: يكنوع بازى است كه آنرا (چشم بندى) گويند. و در زبان متداول رايج است.

=طَنَّ-

- طَنّاً و طَنِيناً [طنّ] الذبابُ أو الناقوسُ و شبهُ ذلك: مگس يا ناقوس و مانند آن بصدا درآمد،- فُلانٌ: فلانى مُرد.

=الطُّنّ-

ج طِنَان و أَطْنَان: يك تُن (يكهزار كيلوگرم).

=الطَّنَّان-

[طنّ]: آنچه كه بسيار صدا درآورد، پر سر و صدا.

=الطَّنَّانَة-

[طنّ]: مؤنّث (الطّنّان) است؛ «قَصِيدَةٌ طَنَّانَة»: شعرى كه در همه جا شهرت دارد،- (ح): نوعى حشره كه هنگام پرواز صداى تكان خوردن بالهايش شنيده شود.

حشره ايست سودمند و از رسته زنبوران عسل است.

=طَنِبَ-

- طَنَباً الرمحُ: نيزه كج شد،- الفرسُ:

پشت اسب دراز شد و دو پاى آن سست و كشيده شد.

=طَنَّبَ-

تَطْنِيباً [طنب] الخيمةَ: چادر را با ريسمانها بست،- بِالْمَكَان: در آنجا اقامت كرد.،- السقّاء: دهانه مشك را بست،- الذِّئبُ: گرگ زوزه كشيد.

=الطنْب-

ج أَطْناب و طِنَبَة: طناب، بند و ريسمان.

=الطُّنُب-

ج أَطْناب و طِنَبَة: ريسمان دراز كه با آن چادر بندند، ريشه درخت،- (ع ا):

عصب جسم انسان، دوالى كه به زه كمان بندند، «مَدَّتِ الشَّمسُ اطْنابَها»: خورشيد برآمد؛ «تَقَبَّضَتْ اطْنابُها»: خورشيد غروب كرد؛ «ضَرَبَ أَطْنَابَه»: آن چيز پخش شد يا منتشر شد؛ «هَذا الدَّاءُ يَضربُ أَطْنَابَهُ فِى البَلاد»: اين بيمارى در همه جاى كشور سرايت مى كند.

=الطَّنْبَاء-

مؤنّث (الأَطنَبَ) است.

=الطِّنْبَار-

ج طَنَابِير (مو): تنبور (گونه اى دستگاه موسيقى) فارسى است.

=الطُّنْبُور-

ج طَنَابِير (مو): تنبور (گونه اى دستگاه موسيقى) فارسى است.

=الطَّنْجَرَة-

ديگ مسى- اين كلمه سريانى است.

=الطِّنْجير-

پاتيل، ديگ بزرگ.

=طَنْطَنَ-

طَنْطَنَةً [طنطن] الجرسُ أو الطستُ أو الذبابُ و نحوها: زنگ يا طشت يا مگس صدا كرد.

=الطُّنْطُلَة-

عند العامَّة: پاره گوشتى كه در داخل گلو مى باشد، لوزه.

=طَنَّفَ-

تَطْنِيفاً [طنف] الجدارَ: روى ديوار را با خار و شاخه هاى درخت پوشانيد،- هُ: باو تهمت زد،- نَفْسَهُ الى كذا: براى بدست آوردن خواسته هاى نفسانى خود را كوچك كرد و حرص ورزيد.

=الطُّنْف-

ج طُنُوف و أَطْنَاف: مرادف (الطَّنْف) است.

=الطَّنْف-

ج طُنُوف و أَطْنَاف: سقف سر درب خانه، بالكن، برآمدگى كوه.

=الطُّنُف-

ج طُنُوف و أَطْناف: بالكن بالاى درب خانه- سَردَرى.

=الطِّنَف-

ج طُنُوف و أَطْناف: بالكن بالاى درب خانه- سَردَرى.

=الطُّنْفُسَة-

ج طَنَافِس: فرش، بوريا، پيراهن (فارسى است).

=الطَّنْفَسَة-

ج طَنَافِس: مرادف (الطنْفَسَة) است.

=الطِّنْفِسَة-

ج طَنَافِس: مرادف (الطنْفسة) است.

=طَنَّنَ-

تَطْنِيناً [طنّ] الذبابُ أو الناقوس و شبهُ ذلك: مگس يا ناقوس و مانند آنها آواز داد.

=طَهَا-

- طَهْواً و طُهُواً و طُهِياً و طَهَايَةً [طهو] اللحمَ: گوشت را پخت.

=الطَّهَارَة-

پاكيزگى، عفت؛ «طَهَارَةُ الذَّيْل»: پاكدامنى و استقامت.

=الطِّهَايَة-

[طهو]: آشپزى، غذاپزى.

=طَهَرَ-

- طُهْراً و طَهُوراً و طَهَارَةً: پاك شد.

=طَهُرَ-

- طُهْراً و طَهُوراً و طَهَارَةً: مرادف (طَهَرَ) است.

=طَهَّرَ-

تَطْهِيراً [طهر] هُ: آن را پاكيزه كرد،- الشي ءَ بِالْمَاءِ: آنرا با آب شست،- الجَرْحَ

=الطهر-

=الطهرة-

=الطهور-

=الطهير-

=طوى-

=الطوى-

=الطوائح-

=الطواب-

=الطوارف-

=الطواعة-

=الطواعية-

=الطواغي-

=الطواغيت-

=الطواف-

=الطوافة-

=الطوال-

=الطوالة-

=طوب-

=الطوب-

=الطوبى-

=الطوباوي-

=الطوبة-

=الطوبوغرافيا-

=طوح-

=الطوح-

=الطود-

=طور-

=الطور-

=الطوراني-

=الطوربيل-

=الطوري-

=طوس-

=طوع-

=الطوع-

=طوعيا-

=طوف-

=الطوف-

و نَحْوَه: زخم را پانسمان و ضد عفونى كرد،- ادارَةً او هَيْئَةً: اداره و يا سازمانى را پاك سازى و افراد فاسد آنرا اخراج كرد.

=الطُّهْر-

مص، پاك شدن از حيض (عادت ماهانه).

=الطَّهِر-

ج طَهِرُون: آنكه پاكيزه و پاك باشد.

=الطُّهْرَة-

پاكيزگى، شستشوى با آب.

=الطَّهُور-

مص، آنچه كه با آن شستشو و طهارت كنند.

=الطَّهِير-

ج طَهَارَى: مرادف (الطّاهر) است.

=طَوَى-

- طَيَّا [طوي] الثوبَ: جامه را پيچيد،- الحَديثَ: گفته را كتمان كرد،- كَشْحَهُ عَلَى الْأَمر: بر آن كار پايدارى كرد،- البِئْرَ:

چاه را با سنگ ساخت،- البِسَاطَ بِمَا فيه:

موضوع را خاتمه يافته تلقى كرد،- صفحَتَهُ:

كار را بپايان رسانيد و آنرا رها كرد،- البِلادَ: شهرها را پيمود،- اللّهُ عُمْرَهُ: خدا او را مرگ دهد،- نَهَارَهُ صَائِماً: روز خود را با روزه بسر برد،- السَّيْرُ فلاناً: راه پيمودن آن مرد را لاغر كرد.

=الطُّوَى-

[طوي]: چيزيكه تا وَ يا خَم شده باشد.

=الطَّوَى-

[طوي]: مَشكِ آب، گرسنگى؛ «عَلَى الطَّوى»: با شكم خالى و گرسنه، مفرد (الأَطواءَ) است.

=الطِّوَى-

[طوي]: مرادف (الطوَى) است.

=الطَّوَائِح-

[طوح]: چيزهائيكه پرتاب و رها مى شوند.

=الطَّوَّاب-

[طوب]: آجر ساز.

=الطَّوَارِف-

[طرف]: چشم ها، «طَوَارفُ الخِبَاء»: گوشه هاى چادر كه براى نگاه كردن به خارج افراشته مى شود؛ «طَوارِفُ القَرائِح»: خاطره ها و چيزهاى شنيدنى.

=الطَّوَاعة-

[طوع]: رضايت و انقياد، اسم مصدر از (الطَّوع) است.

=الطَّوَاعِيَة-

[طوع]: اطاعت؛ «فُلانٌ حَسَنُ الطّواعِيَة»: فلانى خوب شنو و مطيع است.

=الطَّوَاغِي-

[طغو]: بُت خانه ها.

=الطَّوَاغِيت-

[طغو]: مرادف (الطَّوَاغِي) است.

=الطَّوَّاف-

[طوف]: آنكه بسيار طواف كعبه كند، خدمتگزار، دارنده ديوار گلى، آنكه ديوار گلى بسازد.

=الطَّوَّافَة-

[طوف]: مؤنّث (الطَّوّاف) است، فتيله روشنى كه در شب با آن گشت زنند.

=الطُّوَال-

[طول]: بلند قامت، مرادف (الطّويل) است.

=الطَّوَال-

[طول]: روزگار؛ «لا افْعَلُهُ طَوَالَ الدَّهر»: در زندگى خود اين كار را نكنم؛ «طَوَالَ النَّهار»: در تمام روز؛ «طَوالَ السَّنَة»:

در تمامى سال.

=الطُّوَّال-

[طول]: بسيار بلند قامت.

=الطُّوَالَة-

[طول]: مؤنّث (الطُّوال) است.

=الطَّوَّالَة-

[طول]: دو چوب درازى كه پايين آنها جاىِ پا باشد و با آن يكنوع بازى (راه رفتن روى چوب) انجام مى شود.

=طَوَّبَ-

تَطْوِيباً [طوب] رجُلَ اللّهِ: خدا او را در زمره كسانى كه داراى سعادت ابدى مى باشند قرار داد.

=الطوب-

[طوب]: آجر پخته.

=الطُّوْبَى-

[طيب]: مؤنّث (الأَطَيب) است، غبطه و سعادت؛ «طُوبَى لَكَ»: خوش باشى و نيكبختى بر تو گوارا باد.

=الطُّوباوِيّ-

[طوب]: آنكه داراى سعادت هميشگى و دائم مى باشد، مرد نكونام.

=الطُّوْبَة-

[طوب]: يك دانه آجر.

=الطُّوْبُوغرافيا-

وصف زمين و آنچه در او از معادن و منابع مى باشد (يونانى) است.

=طَوَّحَ-

تَطْوِيحاً [طوح] هُ: او را سرگردان و آواره كرد،- الشَّى ءَ: آنرا گم كرد،- بِه: او را وادار به كارهاى خطرناك كرد، او را به هوا انداخت.

=الطَّوَح-

[طوح]: دور.

=الطَّوْد-

ج أَطْوَاد و طِوَدَة [طود]: كوه بزرگ و پردامنه.

=طَوَّرَ-

تَطْوِيراً [طور] الشي ءَ: آن چيز را از گونه اى به گونه اى بهتر درآورد.

=الطُّور-

[طور]: كوه، داخل خانه، آنچه كه برابر با چيز ديگرى يا اندازه آن باشد.

=الطَّوْر-

[طور]: مص،- ج أَطْوار: حالت، وضعيت، اندازه و حدّ، هيأت و چگونگى، مانند و همسان؛ «فى طَوْرِ النَّقَاهة»: در حال بهبودى؛ «النّاسُ اطوار»: مردم به اصناف مختلف مى باشند؛ «جاوز طَوْره»: از حد خود تجاوز كرد؛ «اتَيْتُهُ طَوْراً بَعْدَ طَور»: گاه گاهى نزد او رفتم.؛ «طَوْراً ... طَوْراً»: زمانى و زمان ديگرى. «غَريبُ الأَطْوَار»: آنكه رفتار عجيب و غريب دارد.

=الطُّورَانيّ-

[طور]: فرد وحشى از مَردم و يا پرندگان.

=الطُّورْبِيل-

و يقال له أيضاً الطورْبيد: توربيد، موشكهاى دريايى كه بوسيله قايقهاى تندرو به هدف دريايى مى زنند اين كلمه ايتاليايى است.

=الطُّورِيّ-

[طور]: فرد و يا پرنده ى وحشى.

=طَوَّسَ-

تَطْوِيساً [طوس] هُ: آنرا زينت داد و زيبا كرد،- المُصَوِّرُ: نقاش شكل طاووس كشيد.

=طَوَّعَ-

تَطْوِيعاً [طوع] هُ: او را ملزم به اطاعت كرد،- تْ لهُ نَفْسُهُ كَذا: به خود اجازه انجام كار را داد.

=الطَّوْع-

[طوع]: مص، فرمانبردار «هُوَ طَوعُ يَدوك»: او در اختيار و فرمانِ تو ميباشد؛ «طَوعاً اوْ كَرْهاً»: با رضايت يا بدون رضايت چه بخواهد چه نخواهد؛ «طَوعُ امْرِكَ»: در اختيار تو.

=طَوْعِياً-

[طوع]: با اختيار، با رضايت.

=طَوَّفَ-

تَطْوِيفاً و تَطْوَافاً [طوف] هُ: او را طواف داد،- بِالشَّي ءِ و حَولَهُ: بطرف آن بسيار طواف نمود،- فِى البِلادَ: در شهرها سياحت نمود،- النّاسُ اوِ الْجَرَادُ: مردم يا ملخها مانند طوفان زمين را پر كردند.

=الطَّوْف-

[طوف]: آنچه كه بر روى آب درآيد، مشكهاى پر از باد يا چوبهائيكه به هم بندند و بر روى آب اندازند و بوسيله آن

=الطوفان-

=طوق-

=الطوق-

=طول-

=الطول-

=الطومار-

=الطون-

=طوي-

=الطوي-

=الطوية-

=الطوير-

=الطويس-

=الطويل-

=الطويلة-

=الطي-

=الطيا-

=الطيار-

=الطيارة-

=الطياش-

=الطيال-

=الطيان-

=الطيانة-

=طيب-

=الطيب-

=الطيبة-

=الطية-

از آب عبور كرده و يا چيزهاى سنگين را عبور دهند، شب گردانى كه شبانگاه در شهر مَردم را پاسدارى كنند.

=الطُّوفَان-

[طوف]: آب و يا سيل سخت و غرق كننده، سختى تاريكى شب، مرگ ناگهانى و فراگير،- مِن كُلِّ شَيْ ءٍ: آنچه كه بسيار باشد.

=طَوَّقَ-

تَطْوِيقاً [طوق] هُ: او را احاطه و محاصره كرد،- هُ بِذِرَاعَيْهِ: او را به سينه خود چسبانيد، با او معانقه كرد،- هُ الطَّوْقَ: بر گردن او طوق پوشانيد،- عُنْقَهُ بِجَمِيلِهِ: كار خوبى به او واگذار كرد،- هُ الشي ءَ: او را به چيزى تكليف كرد.

=الطَّوْق-

[طوق]: توانائى بر چيزى،- ج اطْوَاق: طوق زينتى كه بر گردن مىويزند، گردن، گردنبند، آنچه كه گرداگرد چيزى باشد،- عِنْدَ مُنَضِّدِى الحروف: اين تعبير در اصطلاح حروفچينان چاپ بمعناى چهار چوب آهنى است كه صفحه ى حروف آماده چاپ را در آن مهار كنند.

=طَوَّلَ-

تَطْوِيلًا [طول] هُ: آن را بلند گون كرد،- لَهُ: به او فرصت و مهلت داد،- بالَهُ عَلَيْهِ:

بر آن چيز شكيبائى كرد،- لِلدَّابَّةِ: در چراگاه ريسمان از گردن ستور برداشت.

=الطُّول-

مص،- ج أَطْوَال: بلند، دراز؛ «فى طُولِ البلادِ وَ عَرْضِهَا»: در تمام شهرها، در همه جاى كشور، اين كلمه متضاد القِصَر است «طُولُ مَكانٍ ما فِي الأَرْضِ»: (فك):

نصف النهار مبدأ طول جغرافيائى منطقه اى كه به هاجره گرينويچ اندازه گيرى مى شود چه از شرق و يا چه از غرب؛ «الطُّولُ السَّماوِيّ لِكوكَب ما» (فك):

زاويه ايست كه ميان دو سطح دايره اى بزرگ بر يك كره آسمانى با دو خط عمودى بر سطح فلك البروج پديد آيد كه اولى از ستاره هاى آسمان و دومى از نقطه اصل كه همان نقطه اعتدال ربيعى است مى گذرد؛ «خَطُّ الطُّولِ»: بلندى و درازى هر جائى از زمين؛ «طُولُ الأَناةِ»: شكيبائى و خويشتن دارى «عَلَى طُول»: هميشه، تا پايان.

=الطَّوْل-

[طول]: توانائى، توانگرى، فضيلت، بخشندگى.

=الطَّوَل-

[طول]: روزگار گذشته.

=الطُّوَّل-

[طول] (ح): گونه اى پرنده آبى كه دو پاى بلند دارد.

=الطُّومَار-

ج طَوَامِير [طمر]: مرادف (الطّامُور) است.

=الطُّون-

(ح): تُن ماهى.

=طَوِيَ-

- طَوَّى [طوي]: گرسنه شد.

=الطَّوِيّ-

[طوي]: مرد گرسنه.

=الطَّوِيّ-

ج أَطْوَاء [طوي]: مقدارى گندم جمع آورى شده، پاسى از شب، چاه كه فرو رفته باشد.

=الطَّوِيَة-

[طوي]: مؤنث (الطَّوِي) است.

=الطَّوِيَّة-

ج طَوَايَا [طوي]: نيت و باطن، «فُلانٌ حَسَنُ الطَّوِيَّة»: فلانى مرد خوش نيت است و يا باطن خوبى دارد؛ «سَلِيمُ الطوِيَّة»:

او مردى پاكدل و خوش نيت است، چاه كه دهانه آن كج شده و فرو رفته باشد.

=الطُّوَيْر-

[طير]: پرنده كوچك، اسم مصغر از (الطَّيْر) است.

=الطُّوَيْس-

[طوس]: طاوس كوچك، اسم مصغر (الطّاووس) است.

=الطَّوِيل-

ج طِوال و طِيَال [طول]: بلند قامت؛ «طَويلُ الأَجَل»: آنكه عمر زياد مى كند؛ «طَويلُ الأَناةِ و طَويلُ الرَّوح»: صبور و شكيبا؛ «طَويلُ اللِّسَان»: كم عقل و پر رو «طويلًا» مدتى دراز، بُرهه اى از زمان.

=الطَّوِيلَة-

ج طَوِيلات [طول]: مؤنث (الطّويل) است.

=الطَّيّ-

[طوي]: مص، «طَيُّ الشي ءِ: پيوست چيزى، بانضمام آن «طَيَّهُ و فِى طَيّه»:

پيوست آن؛ «تَحْتَ (في) طَىّ الكِتمان»:

پنهانى، محرمانه.

=الطَّيَّا-

[طوي]: زن گرسنه. اين كلمه مؤنث (الطّيّان) است.

=الطَّيَّار-

[طير]: پخش شده، زبانه ترازو،- مِنَ الْخَيل: اسب تيزرو، ج طيّارون: خلبان هواپيما.

=الطَّيَّارة-

[طير]: هواپيما، بادبادك كاغذى ويژه بازى كودكان.

=الطَّيَّاش-

[طيش]: كم عقل و بى مبالات.

=الطِّيَال-

[طول]: بلندى و درازى مُرادف (الطوَل) است.

=الطَّيَّان-

[طوي]: مرد گرسنه.

=الطَّيَّان-

[طين]: گِل كار، بنّاء.

=الطِّيَانَة-

[طين]: گل كارى، بنّائى.

=طَيَّبَ-

تَطْيِيباً [طيب] الشي ءَ: آن چيز را خوشبو كرد،- خاطِرَهُ: به او آرامش بخشيد،- اللّهُ ثَراهُ: اين تعبير را به كسى كه از دنيا رفته و نام نيكش باقى مانده است گويند.

=الطِّيب-

[طيب]: مص، بهترين هر چيزى؛ «أَتمنّى لكَ طِيبَ الإقامَةِ»: اميدوارم به تو خوش بگذرد؛ «طِيبُ العِرْقِ»: نژاد اصيل،- ج أَطْيَاب و طُيُوب: هر چيزى كه داراى بوى خوش باشد.

=الطَّيِّب-

[طيب]: خوشبو، پاك، حلال؛ «كلمةٌ طيِّبةٌ»: گفتارى سودمند «بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ»: شهر امن و پُر بركت.؛ «طَيِّبُ الْخُلق»: خوش اخلاق؛ «طَيِّبُ الرّائِحَة»:

خوشبو؛ «طَيِّبُ العِرْق»: آن كه از نژادى پاك و كريم است؛ «طَيِّبُ النَّفْس»: مرد خوش نَفْسَ و تندرست، خوش اخلاق.

=الطِّيبَة-

[طيب]: مص، حلال؛ «عَنْ طِيَبة خاطِر»: با رضايت نفس؛ «طِيبَةُ الخَمْر»:

مِى ناب؛ «فَعَلْتُ ذلك بِطيبةٍ»: با رضايت خود آن كار را انجام دادم.

=الطَّيِّبَة-

ج طَيِّبَات و طُوبَى [طيب]: مؤنّث (الطَيِّب) است.

=الطَّيَّة-

ج طَيَّات [طوي]: تاى جامه؛ «طَيَّة البَطْلُون»: تاىِ شلوار؛ «حَمَل بَيْنَ طَيّاته»:

شامل و متضمّن شد.

=الطِّيَّة-

[طوي]: چگونگى اشتمال، ناحيه و جهت؛ «لقيتُهُ بِطيّاتِ العِراق»: او را در نواحى عراق ديدم، نيت و ضمير، نياز و حاجت.

=الطيجن-

=طيح-

=طير-

=الطير-

=الطيران-

=الطيرة-

=الطيرورة-

=الطيش-

=الطيع-

=طيف-

=الطيف-

=الطيل-

=الطيلس-

=الطيلسان-

=طين-

=الطين-

=الطينة-

=الطيون-

=الطَّيْجَن-

ج طَيَاجِن [طجن]: مرادف (الطّاجِن) است- اين كلمه يونانى است.

=طَيَّحَ-

تَطْيِيحاً [طيح] الشي ءَ: آن چيز را گم كرد،- هُ: او را سرگردان كرد.

=طَيَّرَ-

تَطْيِيراً [طير] هُ: و- به: آنرا پرانيد، وادار به پرواز كرد،- نَوْمَهُ: خواب از او ربود:،- المالَ: مال را تقسيم كرد.

=الطَّيْر-

[طير]: مص، پرندگان، جمع طائِر است و بر مفرد نيز اطلاق مى شود، اسم است از (التطيّر)؛ «لا طَيرَ الَّا طَيْرُ اللّه» همه پرندگان از آنِ خدايند. همچنانكه گويند: «لَا آمَر إلَّا امرُ اللّهِ».

=الطَّيَرَان-

[طير]: مص، حركت هر بالدارى در فضا؛ «الطيَرانُ الحَرْبيّ»: آنكه امور هواپيمايى جنگى را اداره مى كند؛ «الطَّيَرانُ المَدَني»: مديريت هواپيمايى كشورى؛ «مَصْلَحَةُ الطّيران»: اداره هواپيمايى؛ «شركاتُ الطَّيرانِ»: شركتهاى هواپيمايى؛ «خُطُوطُ الطّيران»: راههاى هوائى.

=الطَّيْرَة-

ج طَيْرات [طير]: سبك مغزى و بى پروائى؛ «ايّاكَ و طَيْرات الشَّباب»: از غرور جوانى بر حذر باش.

=الطَّيْرَة-

[طير]: آنچه كه با آن فالِ بد زنند.

=الطِّيَرَة-

[طير]: مُرادف (الطِّيرة) است.

=الطَّيْرُورَة-

[طير]: مُرادف (الطَّيْرَة) است.

=الطَّيْش-

[طيش]: كم عقلى و سبك مغزى.

=الطَّيَّع-

[طوع]: فرمانبردارى، مرادف (الطائع) است.

=طَيَّفَ-

تَطْيِيفاً [طيف]: طواف بسيار كرد، بسيار گرديد.

=الطَّيْف-

[طيف]: مص، رؤيا، خواب و خيال،- (ف): شكلى است كه در اثر نفوذ نور سفيد در شيشه منشور نورهاى رنگارنگ به ترتيب خيال: سرخ و پرتقالى و زرد و سبز و آبى و بنفش و نيلى پديد مىيد، خشم، ديوانگى.

=الطِّيَل-

[طول]: مرادف (الطِّوَل) است.

=الطَّيْلَس-

ج طَيَالِس: لباس سبز رنگى است كه بزرگان مشايخ و علماء مى پوشند.

و از لباس ايرانيان است.

=الطَّيْلُسَان-

ج طَيَالِس و طَيَالِسَة: مرادف (الطَّيْلَس) است.

=الطَّيْلَسَان-

ج طَيَالِس و طَيَالِسَة: مرادف (الطَّيْلَس) است.

=الطَّيْلِسَان-

ج طَيَالِس و طَيَالِسَة: مرادف (الطَّيْلَس) است.

=طَيَّنَ-

تَطْيِيناً [طين] الحائطَ: ديوار را گِل كارى كرد.

=الطَّيْن-

[طين]: گِلْ؛ «زادَ الطّينَ بَلَّة وَ زَادَ فِى الطِّين بَلَّةً»: مسأله را پيچيده و مشكل كرد.

=الطِّينَة-

[طين]: گِلْ، يك مشت گل، خلقت و طبيعت؛ «هو يابِسُ الطِّينة»: او آدم خشكى است؛ «لَهُ طِينَةٌ طَيِّبَةٌ»: داراى طبيعت و باطن خوبى است.

=الطَّيُّون-

[طين] (ن): نام گياهى است داراى گلى زرد و خوشبو و چسبناك از رسته ى (المركبات).

ظ الظّاء

ظ-

=ظاءر-

=الظافر-

=الظالع-

=ظالف-

=الظالم-

=الظامئ-

=الظامئة-

=ظاهر-

=الظاهر-

=الظاهرة-

=الظاهرية-

=ظأر-

=الظئر-

=الظؤرة-

=الظئور-

=الظئورة-

=الظبة-

=الظبي-

=الظبية-

=الظر-

=الظراف-

=الظران-

=الظراني-

=الظربى-

=الظرباء-

=الظربان-

=الظرر-

=الظررة-

=ظرف-

ظ الظّاء

ظ-

حرف ١٧ از حروف مبانى است و در حساب جُمَّل (ابجد) عبارت از (٤٠٠) چهار صد مى باشد.

=ظاءَرَ-

مُظَاءَرَةً [ظأر] الرجُلُ: فرزندى براى خود گرفت،- تِ المرأةُ: آن زن براى خود فرزندى گرفت تا او را شير بدهد و بزرگ كند،- النَّاقَةَ او المرأة عَلَى وَلِدَ غَيرِها: ماده شتر و يا زن را به بچّه ديگرى مهربان كرد.

=الظَّافِر-

پيروز- برنده.

=الظَّالِع-

ج ظُلَّع، للمذكَّر و المؤنَّث: فا، كج؛ «بعيرُ ظالِعُ» شترى كه لنگ راه مى رود، كسيكه مورد اتّهام قرار گرفته باشد- مؤنث اين كلمه (ظالِعَة) است.

=ظالَفَ-

مُظَالَفَةً [ظلف] أَثَرهُ: اثر پاى او را پنهان كرد تا از آن رد گرفته نشود.

=الظَّالِم-

ج ظالِمُون و ظَلَمة و ظُلَّام: ستمكار و ظالم، كسيكه حق ديگرى را پايمال كند.

=الظَّامِئ-

ج ظِمَاء [ظمأ]: مشتاق، تشنه.

=الظَّامِئَة-

ج ظِمَاء [ظمأ]: مؤنّث (الظّامِئ) است.

=ظاهَرَ-

مُظَاهَرَةً و ظِهَاراً [ظهر] هُ: او را كمك و يارى كرد،- بين الثوبين: دو پيراهن را بر روى هم پوشيد.

=الظَّاهِر-

فا، آشكار،- عند النحويِّين: و در اصطلاح نحويان اسمى است كه ضمير نباشد.؛ «ظاهِراً و في الظَّاهِر و حَسب الظّاهِر»:

چنين بنظر مى رسد؛ «الظَّاهرُ أن» بنظر مى رسد كه؛ «قَرَأه ظاهِراً»: بدون نوشته آنرا حفظ كرد.

=الظَّاهِرَة-

ج ظَاهِرَات و ظَوَاهِر: مؤنث (الظَّاهِر) است،- مِنَ الْعُيُون: چشمهاى درشت و برآمده؛ «ظَاهِرَةُ الرّجُلُ»: ايل و خانواده آن مرد؛ «ظاهِرَةُ الجبل»: بالاى كوه،- ج ظَواهِر:

حادثه محسوس، واقعيت طبيعى، علامت خارجى (مارك).

=الظَّاهِرِيَّة-

يكى از مذاهب فلسفى است (فِنُومنيسمْ) كه به مسائل ظاهرى و حوادث محسوس توجه دارد.

=ظَأَرَ-

- ظَأْراً و ظِئَاراً [ظأر] الناقةَ أو المرأةَ على ولد غيرها: توجه شتر ماده و يا زن را به بچّه ديگرى مهربان و معطوف نمود،- تِ النَّاقَةُ او المَرْأَةُ عَلَى وَلَدِ غَيرَها: ماده شتر يا زن به بچّه غير از خود مهربان شد.

=الظِّئْر-

ج أَظْؤُر و أَظْآر و ظُؤُور و ظُؤُورَة و ظُؤَار [ظأر]: زنى كه ابراز محبت به فرزند ديگرى كند، زن شيرده كه به فرزندى غير از خود محبت كند.

=الظُّؤْرَة-

[ظأر]: دايه، زن شيرده.

=الظَّئُورِ-

[ظأر] من النياق أو النساء: ماده شتر يا زنى كه به بچّه ديگرى مهر ورزد.

=الظَّئُورَة-

[ظأر]: مرادف (الظَّؤور) است.

=الظُّبَة-

ج ظُبَات و ظُبّي و ظُبُون و ظِبُون و أَظْبٍ [ظبو]: لبه شمشير يا نيزه و مانند آن. اصل كلمه (ظُبَة) ظُبَوٌ است كه واو آن به هاءِ تبديل شده است.

=الظَّبْي-

ج ظِبَاء و أَظْبٍ و ظُبِيّ و ظَبَيَات [ظبي] (ح): آهوى نر يا مادّه.

=الظَّبْيَة-

ج ظِبَاء و ظَبَيَات [ظبي] (ح): آهوى ماده، دختر جوان،- (ح): گوسفند و گاو ماده، يك قطعه پوست آهو يا موى آن، پيچ درّه.

=الظِّرّ-

ج ظُرَّان و ظِرَّان و ظِرَار و أَظِرَّة [ظرّ]:

سنگ است با سنگى كه مانند چاقو لبه تيز دارد.

=الظُّرَاف-

ج ظُرَفَاء: ظريف، خردمند و باهوش.

=الظُّرَّاف-

ج ظُرَّافُون: معادل (الظّريف) است.

=الظِّرَّان-

[ظرّ]: بعضى از آلات و ابزار قديمى مانند ابزار جنگى و تيشه و غيره كه بشر در زمانهاى دور از آن استفاده مى نموده است.

=الظرَّانِيّ-

[ظرّ]: «الطَّوْرُ الظرَّانيّ»: روش ظُرّاني يا ضِرِيّ: بكار بردن اسلحه قديمى.

=الظِّرْبَى-

اسم جمع (ظَرِبان) است.

=الظِّرْبَاء-

اسم جمع (ظَرِبان) است.

=الظِّرِبَّاء-

ج ظَرَابِيّ (ح): مرادف (الظَّرَبان) است.

=الظَّرِبَان-

ج ظَرَابِين (ح): جانورى است به شكل گربه تيره رنگ و بدبو.

=الظُّرَر-

ج ظُرَّان و ظِرَّان و ظِرَار و أَظِرَّة [ظرّ]:

مرادف (الظِّرّ) است به معناى سنگى كه داراى لبه تيز بسان چاقو است.

=الظُّرَرَة-

ج ظرَّان و ظِرَّان و ظِرَار و أَظِرَّة:

مرادف (الظِّر) است.

=ظَرَفَ-

- ظَرْفاً و ظَرَافَةً هُ: از او ظريفتر بود.

=ظَرُف-

- ظَرْفاً و ظَرَافَةً: خردمند و باهوش شد، زيبا شد.

=الظرف-

=الظري-

=الظريف-

=الظريفة-

=الظعان-

=ظعن-

=الظعون-

=الظعونة-

=الظعينة-

=ظفر-

=الظفر-

=الظفرة-

=الظفير-

=ظل-

=الظل-

=الظلال-

=الظلالة-

=الظلام-

=الظلامة-

=الظلة-

=ظلع-

=الظلع-

=ظلف-

=الظلف-

=الظلفة-

=ظلل-

=الظلل-

=ظلم-

=الظَّرْف-

مص، خردمندى، دقّت و تخصّص در كارى،- ج ظُرُوف: جام، جا، جهات مانند بالا و پائين، گاه و روز.؛ «ظُروفُ الزَّمَان و المَكَان»: ظرف زمان و مكان؛ «فِى هَذا الظَّرف»: در اين زمانه؛ «ظُرُوف مُخفَّفة» و «ظُرُوفُ التّخفيف»: حوادث و پيشامدهايى كه باعث تخفيف گناه يا اشتباه شده و در نتيجه كيفر كمتر مى شود؛ «الظُّرُوف» به معنى احوال و چگونگى؛ «فى الظُّرُوف الحاضِرَة»:

در اين عصر و زمان؛ «الظُّرُوفِ الاسْتِثْنائِيَة»:

ظروف استثنايى؛ «حَسَبَ الظُّرُوف»: بنا بر موقعيت.

=الظِّرِّيّ-

[ظرّ]: «الطَّوْرُ الظِّرِيّ»: روش و كيفيت استفاده انسان در گذشته از ابزار و آلات سنگى.

=الظَّرِيف-

ج ظُرَفَاء و ظِراف و ظُرُف و ظُرُوف و ظَرِيفُون: خردمند و با وقار، تيزهوش و سرآمد ديگران.

=الظَّرِيْفَة-

ج ظَرِيفَات و ظَرَائِف: مؤنث (الظَّريف) است.

=الظِّعَان-

ريسمانى كه با آن محمل و هودج را بندند.

=ظَعَنَ-

- ظَعْناً و ظَعَناً و ظُعُوناً و مَظْعَناً:

مهاجرت كرد، كوچ كرد.

=الظِّعُون-

ج ظُعُن: مترادف (الظِّعَان) است، شترى كه بار بر روى آن حمل مى كنند.

=الظَّعُونَة-

ج ظُعُن: شتر باربر.

=الظَّعِينة-

ج ظَعَائِن و ظُعْن و ظُعُن و جج أَظْعَان و ظُعُنَات: محمل، همسر يا زنى كه در محمل باشد؛ «هَؤلَاءِ ظَعَائِنُه»: اينها همسران اويند.

=ظَفَرَ-

ظَفْراً هُ: ناخن در رخسار او فرو بُرد، ناخن او را شكست.

=ظَفِرَ-

- ظَفْراً: ناخنك در چشم او درآمد،- تْ عَيْنُهُ: چشم او ناخنك درآورد.

،- الْمَطْلُوبَ و بِهِ و عَليهِ: بمراد خود رسيد و پيروز شد.

=ظَفَّرَ-

تَظْفِيراً هُ [ظفر]: براى پيروزى او دعا كرد،- هُ بعَدوِّه: او را بر دشمنش پيروز كرد.،- الشّيْ ءَ: ناخن خود را در آن چيز فرو كرد،- الثَّوبَ: جامه را خوشبو كرد،- الْجِلْدَ:

بدن را كيسه كشيد يا پوست را ناخن ماليد.

=الظُّفْر-

ج أَظْفَار و جج أَظَافِير: ناخن.

=الظِّفْر-

ج أَظْفَار و جج أَظَافِير: ناخن؛ «مُنْذُ نَعومَةِ اظْفارِهِ»: از زمان كودكى.

الظفُر: ج أَظْفَار و جج أَظَافِير: ناخن.

=الظفَر-

پيروزى و چيره شدن؛ «نَشْوةُ الظَّفَر»: طعم پيروزى.

=الظَّفِر-

كسى كه هر چه بخواهد به آن دست يابد.

=الظَّفَرَة-

ناخنك كه چشم را مى پوشاند و در سفيدى و سفتى مانند ناخن است، جمع (الظّافِر) است.

=الظَّفِرَة-

«عينٌ ظَفِرَةٌ»: چشمى كه در آن ناخنك درآمده باشد.

=الظَّفِير-

مرادف (الظَّفِر) است.

=الظِّفِّير-

مرادف (الظَّفِر) است.

=ظَلَّ-

- ظَلًا و ظُلُولًا يفعل كذا: دوام يافت، مدام بود؛ «ظَلَّ يَسْكُنُ البَيْتَ»: همچنان در آن خانه اقامت داشت،- صامِتاً: همچنان خاموش ماند،- على مَوقِفِه: بكار خود ادامه داد،- الشَّي ءُ: ادامه يافت، طولانى شد.

=الظِّلّ-

[ظلّ]: سايه، ج ظِلال و اظْلال، عزّت و بزرگى؛ «هُوَ في ظِلِّهِ»: زير سايه اوست، رفاه،- مِنَ القَيْظِ: سختى گرما،- مِنَ اللّيْلِ:

تاريكى شب،- مِنَ الثّوب: پُر ز پيراهن؛ «تَقَلّصَ ظِلّهُ»: نيرو و توانايى او كم شد؛ «خَفيفُ الظِّل»: لطيف، سبكبال؛ «ثَقيلُ الظِّل»: خشن و بد قلق؛ «ظِلُّ الشّباب» آغاز جوانى؛ «ظِلُّ الشِّتاء» آغاز زمستان؛ «مُلاعِبُ ظِلِّه» و «خاطِفُ ظِلّه»: شتر مرغ نر كه هر گاه سايه خود را در آب ببيند براى گرفتن آن حمله مى كند.

=الظَّلَال-

[ظلّ]: سايه بان كوچك، چتر.

=الظِّلَال-

[ظلّ]: جمع (ظِلّ و ظُلّه) است، مترادف (الظِّلَّة) است. (ظِلَال الْبَحْر»:

موجهاى دريا.

=الظِّلَالَة-

[ظلّ]: مترادف (الظِّلَّة) است.

=الظَّلَام-

تاريك شدن، آغاز شب.

=الظَّلَّام-

كسى كه بسيار ستم كند.

=الظُّلَامَة-

آن چه مورد ستم قرار گيرد، چيزى كه با عنف گرفته شود.

=الظُّلَّة-

ج ظُلَل و ظِلَال [ظلّ]: چتر كوچك، سايه بان، آن چه كه جلوى سرما و يا گرما را مى گيرد، سايه درخت و مانند آن.

=الظَّلَّة-

[ظلّ]: اسم مرة از (ظَلَّ) است، اقامت گزيدن.

=الظَّلَّة-

[ظلّ]: آن چه كه سايه افكند بسان ابر و مانند آن.

=ظَلَعَ-

- ظَلْعاً البعيرُ: شتر در راه رفتن لنگيد.

=الظَّلْع-

مص، عيب و بدى.

=الظَّلَع-

كجى و لنگى.

=ظَلَفَ-

- ظَلْفاً هُ: به سم حيوان آسيب رساند،- نَفْسَهُ عَنِ الشّى ء: از آن دست برداشت،- أَثَرَهُ: ردپاى خود را پاك كرد تا پيدا نباشد،– ظَلْفاً الْقَومَ: به دنبال ردپاى آن قوم رفت.

=ظَلِفَ-

- ظَلَفاً تِ الأَرضُ: زمين سنگى و سخت شد،- تْ مَعيشَةُ فُلانٍ: زندگى بر او سخت شد،- تْ نَفْسُهُ عَنْ كَذا: خود را از چيزى بازداشت.

=الظِّلْف-

ج ظُلُوف و أَظْلَاف: سم گاو و شتر و آهو.

=الظَّلَف-

جاى بلندتر از آب و گل.

=الظَّلِف-

مترادف (الظَّلَفَ) است:؛ «رَجُلٌ ظَلِفُ النِّفْسِ»: مردى كه از كارهاى پست به دور است.

=الظَّلْفَة-

من الأَراضي: زمين سنگى.

=الظَّلَفَة-

من الأَراضي: زمين سنگى.

=الظَّلِفَة-

من الأَراضي: زمين سنگى.

=ظَلَّلَ-

تَظْلِيلًا [ظلّ] هُ: سايه اش را بر او افكند.

=الظَّلَل-

[ظلّ]: آبى كه زير سايه درخت باشد و آفتاب بر آن نتابد.

=ظَلَمَ-

- ظُلْماً و ظَلْماً و مَظْلِمَةً هُ: به او ستم كرد،- هُ حَقَّهُ: حق او را كم كرد،- الرَّجُلُ: چيزى را در غير موضع آن قرار

=ظلم-

=الظلم-

=الظلماء-

=ظلمة-

=الظلمة-

=الظلوم-

=الظليف-

=الظليل-

=الظليلة-

=الظليم-

=الظماء-

=ظمئ-

=ظمأ-

=الظم ء-

=الظمأ-

=الظمي ء-

=الظمأى-

=الظمآن-

=الظمآنة-

=الظمئة-

=ظن-

=الظن-

=الظناء-

=الظنان-

=الظنانة-

=الظنة-

=الظنون-

=الظنين-

=الظهارة-

=ظهر-

=الظهر-

=الظهرة-

داد؛ «مَنْ اسْترْعَى الذِّئبَ فَقَد ظَلَمَ»: كسى كه به گرگ محبت مى كند ستم كرده است.،- الأَرضَ: زمين را در جاى نامناسب كَند.

=ظَلَم-

- ظَلْماً الليلُ: شب تاريك شد.

=ظَلَّمَ-

تَظْلِيماً [ظلم] هُ: او را به ستمكارى نسبت داد،- هُ الحاكِمُ: حاكم حق او را از ستمكارش گرفت و به او كمك كرد.

=الظُّلْم-

مص، آنچه كه ناروا و نابجا باشد، ستم، بى عدالتى؛ «ظُلْماً»: بناحق.

=الظَّلْم-

مص، و- ج ظُلُوم: يخ، برق دندان و سفيدى آن.

=الظَّلَم-

ج ظُلُوم: شخص، كوه.

=الظَّلِم-

«ليلٌ ظَلِمٌ»: شب كه بسيار تاريك باشد.

=الظَّلْماء-

تاريكى؛ «لَيْلَةٌ ظَلْمَاء»: يك شب بسيار تاريك و نيز «لَيْلٌ ظَلْماء» گويند.

=ظُّلْمَة-

ج ظُلَم و ظُلْمات و ظُلُمات و ظُلَمَات:

تاريك شدن؛ «بَحْرُ الظُّلُمات»: درياى آتلانتيك.

=الظُّلْمة-

ج ظُلَم و ظُلْمات و ظُلُمات و ظُلَمَات:

تاريكى.

=الظَّلُوم-

ستمكار.

=الظَّلِيف-

«رجُلٌ ظَليفُ النفسِ»: آنكه پاك و منزّه از هر گونه پستى و بدى باشد.

=الظَّلِيل-

سايه دار: آنچه كه هميشه سايه داشته باشد.

=الظَّلِيلَة-

مؤنّث (الظَّلِيل) است، باغ پر از درخت، آبهاى راكد در تهِ درّه.

=الظَّلِيم-

ج ظِلْمان و ظُلْمان و أَظْلِمة: ستمديده،- (ح): شتر مرغ نر.

=الظِّلِّيم-

كسى كه بسيار ستم كند.

=الظَّمَاء-

[ظمأ]: تشنگى.

=ظَمِئَ-

- ظَمَا و ظَمْاً و ظَمَاءً و ظَمَاءَةً [ظمأ]:

بسيار تشنه شد،- الَيْه: مشتاق او شد.

=ظَمَّأَ-

تَظْمِئَةً [ظمأ] هُ: او را تشنه كرد،- الْفَرَسَ: اسب را لاغر و ضعيف كرد.

=الظَّمْ ء-

ج أَظْمَاء: تشنگى.

=الظَّمَأْ-

[ظمأ]: تشنگى.

=الظَّمِي ء-

ج ظِمَاء [ظمأ]: تشنه، مشتاق.

=الظَّمْأَى-

ج ظِمَاء [ظمأ]: مؤنّث (الظَّمآن است.

=الظَّمْآن-

ج ظِمَاء [ظمأ]: تشنه، مشتاق.

=الظَّمْآنَة-

ج ظِمَاء [ظمأ]: مؤنّث (الظّمآن) است.

=الظَّمِئَة-

ج ظِمَاء [ظمأ]: مؤنث (الظّمِئ) است.

=ظَنَّ-

- ظَنّاً [ظنّ] الشي ءَ: آن را دانست و يقين حاصل كرد؛ «ظَنُّوا انْ لا مَلْجَأَ مِنَ اللّهِ الّا الَيْهِ»: يقين نموده اند كه پناهى جز خدا نيست،- هُ بكذا: او را به چيزى تهمت زد، گمان و خيال كرد؛ «ظَنَنْتُ زَيْداً صَاحِبَكَ»:

پنداشتم كه زيد دوست تو است. اين فعل بر سر مبتدا و خبر مىيد و دو مفعول به خود مى گيرد؛ «لا اظُنُّ احَداً يُنْكِرُ»: معتقد نيستم كسى مُنكر باشد؛ «لا اظُنُّكَ تُخالِفُنى»:

خيال نمى كنم با من مخالفت كنى؛ «ظَنَّ فِيهِ القُدْرَةَ عَلى»: او را بر كارى توانا دانست.

=الظَّنّ-

[ظنّ]: مص، و- ج ظُنُون و جج أَظَانِين (على غير القياس): گمان و خيال قوى با احتمال خلاف آن؛ «حُسْنُ الظّنّ»: گمان و نيت خوب؛ «سُوءُ الظَّنّ»: گمان و نيت بد؛ «احْسَنَ الظَّنَّ بِفُلان»: نسبت به فلانى نظر خوب داشت؛ «اسَاءَ الظَّنَّ بِفُلان»: نسبت به او نظر بد داشت؛ «ظنّاً مِنْهُ أَن»: بعقيده او كه ... ؛ «يَغْلِبُ عَلَى الظنّ انّ»: احتمال دارد كه ...

=الظَّنَّاء-

[ظنّ]: «نَفْسٌ ظَنَّاء»: آنكه مورد اتهام باشد.

=الظَّنَّان-

[ظنّ]: آنكه بسيار بد گمان باشد، آنچه كه بدان اعتمادى نباشد.

=الظِّنَانَة-

[ظنّ]: تهمت.

=الظِّنَّة-

ج ظِنَن و ظَنَائِن [ظنّ]: تهمت.

=الظَّنُون-

[ظنّ] مرادف (الظَّنَّان) است؛ «رَجُلٌ ظَنُون»: مردى سست رأى كه مورد اعتماد نباشد؛ «دَيْنٌ ظَنُون»: وامى كه به واريز و پس دادن آن از گيرنده اعتقادى نباشد؛ «بِئْرٌ ظَنُون»: چاهى كه معلوم نيست آب در آن هست يا نه.

=الظَّنِين-

ج أَظِنَّاء [ظنّ]: مورد گمان و اتهام، تهمت زده، كم خير.

=الظُّهَارَة-

«ظُهَارَةُ الدابَّةِ»: آنچه كه براى حفظ ستور بر پشت آن قرار دهند.

=الظِّهَارَة-

من الثوب: رويه پيراهن كه متناقض آسترى جامه كه به آن (البِطَانَة) گويند مى باشد.

=ظَهَرَ-

- ظُهُوراً: آشكار شد، نمايان شد؛ «عَلَى مَا يَظْهَر» و «يَظْهَرُ لِي ان»: آنچه كه بنظر مى رسد،- ظَهْراً و ظُهُوراً عَلَى السِّر: بر آن راز آگاه شد،- عَلَيْه: بر او غلبه يافت، به او يارى كرد،- عَلَى الشَّيْ ء: از بالاى آن چيز گذشت،- بحاجَتى: نيازم را ناچيز دانست و به آن توجهى ننمود،،- ظهراً هُ: بر پشت او زد،- الشَّي ءَ وَ بِه: آن چيز را دور انداخت،- الثّوبَ: براى جامه رويه ساخت،- بِعِلْمِه: بدانش خود افتخار كرد،– ظَهَارةً: قوى پشت گرديد.

=ظَهِرَ-

- ظَهَراً: از درد پشت و كمر ناليد.

=ظَهَّرَ-

تَظْهِيراً [ظهر]: آن مرد در نيمروز رفت يا در نيمروز آمد،- فِيلْماً: عكس را ظاهر كرد.

=الظُّهْر-

ج أَظْهار: ظهر، نيمروز.

=الظَّهْر-

مص، و- ج أَظْهُر و ظُهُور و ظُهْران:

پشت انسان، پشت حيوان،- ج ظُهْران:

آنچه كه با آن بار حمل كنند، دارائى بسيار، جانب كوتاه پَر، راه در بيابان، زمين سخت و سفت، آنچه كه از ياد تو برود يا بياد بيايد؛ «قَرَأَهُ عَلَى ظَهْرِ قَلْبه» و «مِنْ ظهر القَلب» و «على ظَهر لسانه»: هر سه تعبير بمعناى از بر و بدون نوشته خواندن مى باشد؛ «قَلَّبَ الأَمْرَ ظَهْراً لِبَطْنٍ»: آن كار را خوب آماده ساخت؛ «قلبَ لَهُ ظَهْرَ المِجَنّ»: از او برگشت و با او دشمنى كرد؛ «ظَهْراً عَلَى عَقِب»: از سر تا به پاى؛ «ظَهْرُ الصّفحه»: پشت صفحه.

=الظَّهِر-

آنكه از درد كمر و پشت نالد.

=الظُّهْرَة-

يارى كننده، دستيار.

=الظهرة-

=الظهري-

=الظهور-

=الظهير-

=الظهيرة-

=الظواهر-

=الظَّهَرَة-

آنچه در خانه از آذوقه و لباس باشد.

=الظِّهْرَة-

يارى، يارى كننده.

=الظِّهْرِيّ-

ج ظَهَارِيّ: آنچه كه پس انداخته و فراموش شده باشد.

=الظُّهُور-

مص، مباهات؛ «حُبُّ الظّهور»: ميل به فخر فروشى و مباهات،- ج ظُهُورات: آنچه كه ناگهان به شكلى درآيد؛ «عِيدُ الظُّهور»:

عيد تجلّى در نزد مسيحيان است.

=الظَّهير-

آنكه پشتى نيرومند دارد، آنكه از پشت درد نالد، يارى كننده، دستيار.

=الظَّهِيرَة-

ج ظَهَائِر: مؤنث (الظَّهِير) است، نيمروز، ظهر.

=الظَّوَاهِر-

بلنديهاى دره، زمينهاى بلند؛ «عِلْمُ الظَّواهِرِ الْجَوِّيَّة»: دانش هواشناسى.

ع العين

ع-

=العائب-

=العائد-

=العائدة-

=العائذ-

=العائذة-

=العائر-

=العائرة-

=العائز-

=العائش-

=العائص-

=العائض-

=العائط-

=العائف-

=العائق-

=العائقة-

=العائل-

=العائلة-

=العائم-

=العائن-

=العائه-

=عاب-

=العابث-

=العابد-

=العابدة-

=العابر-

=العابل-

=العابور-

=عاتب-

=العاتق-

=العاتقة-

=العاتمات-

ع العين

ع-

حرف هيجدهم از حروف مبانى و از حروف حَلق مى باشد كه در حساب جُمّل داراى شماره ٧٠ است.

=العائِب-

[عيب]: آنكه چيزى را عيب دار نمايد.

=العائِد-

ج عُوَّاد و عُود و عَوْد [عود]: فا، عيادت كننده بيمار.

=العائِدَة-

ج عُوَّد و عَوَائِد و عائِدات: مؤنّث (الْعائِد) است،- ج عَوَائِد: سود، احسان و انعام و مهربانى.

=العائِذ-

ج عُوَّذ [عوذ]: فا، ملتجى و پناهنده،- ج عُوذ و عُوذان و جج عُوذات: ماده آهو و شتر و اسب كه تازه زا باشند.

=العائِذَة-

ج عَوَائِذ و عائِذَات: مؤنث (العَائِذ) است.

=العائِر-

[عور و عير]: فا،- مِنَ السِّهَام أَوِ الحِجارَة:

سنگ يا تيرى كه پرتاب كننده آن شناخته نباشد، آنكه در چشمانش خاشاك يا چركى باشد، آنچه كه باعث درد چشم شود، خاشاك، درد چشم.

=العائِر-

[عير]: آمد و شد كننده، گشت زننده.

=العائِرَة-

ج عَوَائِر [عور]: مؤنث (الْعَائِر) است، بسيارى؛ «عَينٌ عائِرَةٌ»: چشمى كه در آن خاشاك و چركى رفته باشد.

=العائِرَة-

[عير]: مؤنث (العَائِر) است؛ «شَاةٌ عائرةٌ»: گوسفندى كه ميان دو گله سرگردان باشد كه با كداميك همراه شود؛ «قَصِيدَةٌ عَائِرةٌ»: شعرى كه ميان مردم متداول است.

=العائِز-

[عوز]: نيازمند و مستمند.

=العائِش-

[عيش]: فا؛ «هو رَجُلٌ عائِش»:

مردى كه در رفاه و زندگى خوش باشد.

=العائِص-

[عوص]: سختى و نيازمندى.

=العائِض-

[عوض]: عوض، جانشين.

=العائِط-

ج عُوط و عِيط و عُيَّط و عُوطَط و عِيطَات [عيط]: فا، فرياد كننده.

=العائِف-

[عيف]: فا، آنكه از چيزى ناپسنديده اجتناب ورزد، آنكه بوسيله پرنده و غيره فال بگيرد.

=العائِق-

ج عَوَائِق و عُوَّق [عوق]: فا، آنچه تو را از كارى كه دارى باز دارد؛ «عَوَائِقُ الدَّهر»:

گرفتاريهاى روزگار.

=العائِقَة-

ج عَوَائِق [عوق]: مؤنث (العَائِق) است، آنچه كه بازدارنده كارى باشد.

=العائِل-

[عول]: فا، عيالمند.

=العائِل-

ج عالَة و عُيَّل و عِيل و عَيْلَى [عيل]: فا، نيازمند و مستمند.

=العائِلَة-

[عول]: مؤنث (العَائِل) است؛ «عَائِلةُ الرَّجُل»: همسر و فرزندان و افراد تحت تكفل و فاميل پدرى مَرد.

=العائِم-

[عوم] في الماء: شناگر، شنا كننده.

=العائِن-

[عين]: چشم زخم زننده.

=العائِه-

[عوه]: آنكه به كشتزار يا به دام و ستوران او آفت وارد شده باشد.

=عابَ-

- عَيْباً [عيب] الشي ءُ: آن چيز عيب دار شد،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را عيب دار كرد،- فُلاناً: او را به عيب و بدى نسبت داد.

=العابِث-

شوخ و بازيگر، آنكه مسائِل مذهبى و جز آن را بازيچه شمارد.

=العابِد-

ج عَبَدَة و عُبَّاد و عَابِدون: نيايشگر، خدمتگزار، راهب مسيحى.

=العابِدَة-

ج عابِدَات و عَوَابِد: مؤنث (العَابِد) است.

=العابِر-

ج عَابِرون و عُبَّار: فا، نظارت كننده بر چيزى، گذشته؛ «دَخَلَ عَابِر سَبيلٍ»: مسافرى بدون توقف آمد و رفت؛ «صاروخٌ عابرُ القارَّات»: موشك قاره پيما.

=العابِل-

ج عُبَّل: فربه، تنومند.

=العابُور-

پَرندِگانى كه از كشورها مى گذرند و اندكى در آنجا مى مانند و باز مى گردند مانند سبز قبا و قُمرى و كبوتر دشتى و جز آنها.

=عاتَبَ-

عِتَاباً مُعَاتَبَةً [عتب] هُ على كذا: او را بر چيزى مَلامت و سرزنش كرد،- هُ: او را نكوهش كرد.

=العاتِق-

ج عَوَاتِق و عُتَّق: آنكه از بندگى و بردگى آزاد شده باشد، شراب خوب، شراب كهنه، مشك فراخ، دختر نو بالغ و نورس، كمان كهنه سرخ رنگ،- (ع ا):

شانه انسان؛ «اخَذَهُ عَلَى عَاتِقِهِ»: خود را ملزم به آن دانست؛ «الْقَى الْمَسْئُولِيَّةَ عَلَى عَاتِقِهِ»:

ويرا عهده دار مسئوليت نمود، مسئوليت از او خواست، «عاتِقُ الثُّريّا»: نام ستاره ايست در آسمان.

=العاتِقَة-

كمان كهنه و سرخ رنگ.

=العاتِمَات-

«النجومُ العاتِمَات»: ستاره ها كه بر اثر گرد و غبار هوا كم نور شوند.

=العاتي-

=عاث-

=عاج-

=العاج-

=العاجة-

=العاجز-

=عاجل-

=العاجل-

=العاجلة-

=العاجم-

=العاجمة-

=العاجن-

=عاد-

=عادى-

=العادة-

=عادل-

=العادل-

=العادي-

=العادية-

=عاذ-

=العاذر-

=العاذق-

=العاذل-

=العاذلة-

=العاذية-

=عار-

=العار-

=العارة-

=العاتِي-

ج عُتَاة و عُتِيّ [عتو]: فا، متكبّر؛ «لَيْلُ عاتٍ»: شبى تاريك.

=عاثَ-

عَيْثاً و عُيُوثاً و عَيَثَاناً [عيث] الشي ءَ: آن چيز را تباه كرد؛ «عَاثَ الذِّئبُ فِى الْغَنَم»:

گرگ به گله گوسفند زد؛ «عاثَ فِى الْأَرضِ فَسَاداً»: هر جا كه رفت زيان وارد كرد،- فى مالِهِ: درمان خود اسراف و آن را تباه كرد.

=عاجَ-

- عَوْجاً و مَعَاجاً [عوج] بالمكان: در آن مكان اقامت نمود،- فُلاناً بِالْمَكان: در آن مكان او را اقامت داد،- السَّائِر: رَونده از رفتن باز ماند،- الى او عَلَى الْمَكان: بدانجا اظهار تمايل و توجه نمود،- الَيْه: به او ميل نمود،- الْبَعيرَ: بر سر شتر مهار افكند،- فُلانٌ عَمَّا عَزم عليهِ: فلانى از آنچه كه تصميم گرفته بود منصرف شد.

=عاجَ-

- عَيْجاً [عيج] بالشي ءِ: آن چيز را آماده و مجهز كرد.

=العاج-

[عوج]: عاج (دندان فيل).

=العاجَة-

[عوج]: يك قطعه عاج.

=العاجِز-

ج عَوَاجِز: فا، ناتوان؛ «امْرَأَةٌ عَاجِزٌ»: زن ناتوان،- ج عَجَزَة: كسيكه نيروى بدنى او تحليل رفته و قادر به كار نباشد؛ «مَأْوىَ العَجَزَة»: خانه سالمندان و ناتوانان؛ «إِسْعَافُ العَجَزَة»: يارى به سالمندان و ناتوانان.

=عاجَلَ-

مُعَاجَلَةً [عجل] هُ بضربة: در زدن ضربه بر او پيشدستى كرد،- هُ بِذَنْبِهِ: او را به گناهى كه مرتكب شده بود مجازات نمود و به او امان نداد.

=العاجِل-

شتابگر، شتاب كننده بر ضد (آجل) است «عَاجِلًا اوْ آجِلًا»: زود يا دير؛ «فِى الْقَرِيبِ العَاجل»: در آينده نزديك.

=العاجِلة-

مؤنث (العَاجل) است، دنيا.

=العاجِم-

ج عُجَّم: آنكه چيزى را آزمايش و يا امتحان كند.

=العاجِمَة-

مؤنث (الْعَاجِم) است،- ج العَوَاجِم: دندان.

=العاجِن-

ج عُجُن من الرجال: آنكه هنگام برخاستن از زمين به علت ضعف يا كبر سن از دو دست خود كمك گيرد.

=عادَ-

- عَوداً [عود] هُ: او را باز گردانيد،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را از گونه اى به گونه اى ديگر درآورد،- فلاناً بالمَعْروف: با او كارى خوب انجام داد،- عَوْداً و عِيَاداً الشَّيْ ءَ:

مجدداً مورد رسيدگى قرار داد،- الأَمرُ كَذَا:

وضع به همان صورت اوّلى درآمد؛ «عَادَ فُلان شيخاً»: فُلانى پير شد.،- عَوْداً و عَوْدةً و مَعَاداً لِكذا أَوالى كذا: به سوى آن رفت و يا از آن برگشت،- أَدْراجَهُ: از جائيكه آمده بود برگشت،- تِ المِيَاهُ الَى مَجَارِيها: وضع به حال طبيعى برگشت؛ «لَم يَعُدْ ... »: باقى نماند؛ «لَمْ يَعُدْ يَسْتَطيعُ صَبْراً»: صبر و شكيبايى او تمام شد؛ «لَمْ يعُد له طَاقَةٌ به»:

ديگر طاقت در او نماند،- عَوْداً و عِيَاداً و عِيادَةً و عُوَادَةً الْمَريضَ: از بيمار ديدن و عيادت كرد.

=عاد-

نام مردى از عرب قديم، يك قبيله عربى قديمى.

=عادَّ-

عِدَاداً و مَعَادَّةً [عدّ] الشي ءُ القومَ: با هم بطور مساوى مشاركت كردند،- هُ: او را به جنگ خواند.

=عادَى-

عِدَاءً و مُعَادَاةً [عدو] فلاناً: با او دشمنى كرد،- الشَّيْ ءَ: آن را دور كرد،- بين الصَّيْدَين: با يك تير دو نشان زد.

=العادَة-

ج عادَات و عَاد و عِيد و عَوَائِد [عود]:

عادت، اخلاق هميشگى شخص؛ «على عادَتِه»: به عادت هميشگى؛ «حَسبُ الْعَادَة»:

طبق معمول؛ «جَرَتِ الْعَادَةُ بِان»: عادت بر اين بود كه ...

=عادَلَ-

عِدَالًا و مُعَادَلَةً [عدل] هُ: با آن برابر شد،- هُ فِى المَحْمِل: با او سوار هودج شد،- بين الشَّيئَيْن: آن دو چيز را با هم برابر نمود،- فِى الأَمْرِ: آن كار را انجام نداد،- بَيْنَ الأَمْرَيْن: دو امر برايش پديد آمد و ندانست بر كداميك شكيبائى كند.

=العادِل-

ج عُدُول: مُنصف، دادگر، مشرك.

=العادِي-

ج عُدَاة [عدو]: فا، تجاوزگر، دشمن، ستمكار، دزد، شير كه انسان را شكار مى كند؛ «عَادِي العَوادِي»: سختترين كارها كه انسان را از امور خود باز دارد.

=العادِيّ-

ج عادِيَّات [عود]: امر طبيعى و معمول، چيزى قديمى.

=العادِيَة-

ج عَوَادٍ [عدو]: مؤنث (العَادِي) است، گروهى كه آماده براى جنگ مى باشند، اسبهاى غارت كننده، دورى، كارى كه تو را از كار ديگر باز مى دارد، تندى و خشم؛ «عَادِيَةُ السمِّ»: زيان زهر.

=عاذَ-

- عَوْذاً و عِيَاذاً و مَعَاذاً و مَعَاذَةً [عوذ] بفلانٍ من كذا: به او پناهنده شد؛ «اعُوذُ باللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجيم»: پناه به خدا مى برم از شيطان رجيم،- بالشي ءِ: ملازم آن چيز شد.

=العاذِر-

فا، عذر خواه، اثر زخم.

=العاذِق-

ج عاذِقون و عُذَّاق: فا، كشاورز كه به امور نخل خرما رسيدگى كند.

=العاذِل-

ج عُذَّل و عُذَّال و عَذَلَة و عَاذِلُون:

سرزنش كننده، ملامت كننده.

=العاذِلَة-

ج عَوَاذِل و عَاذِلَات: مؤنث (الْعَاذِل) است.

=العَاذِيَة-

[عذو] من الأَراضي: زمينهاى خوب و پر بركت.

=عارَ-

- عَوْراً [عور] هُ: او را كور كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را از بين بُرد و ضايع كرد.

=عارَ-

عَيْراً [عير]: آن مرد آمد و شد كرد،- الْفَرَسُ: اسب راه خود را گرفت و رفت و چيزى جلوى آن را نگرفت،- تِ القَصِيدةُ:

آن شعر ميان مردم متداول شد،- فُلَاناً: از او عيبجويى كرد.

=عارَّ-

مُعَارَّةً و عِرَاراً [عرّ] الظليمُ: شتر مرغ بانك زد.

=العار-

ج أَعْيَار [عير]: عيب، هر چه كه انسان را از قول و فعل مورد عيبجويى قرار دهد.

=العارّ-

[عرّ] من الجمال: شتر پيس.

=العارَة-

ج عَوَار [عور]: امانت، آنچه به

=عارض-

=العارض-

=العارضة-

=العارف-

=العارفة-

=عارك-

=العارم-

=العاري-

=العارية-

=عاز-

=العازب-

=العازبة-

=العازف-

=العازل-

=العازم-

=العاس-

=عاسر-

=العاسل-

=العاسلة-

=عاش-

=العاشب-

=العاشبة-

=عاشر-

=العاشر-

=العاشرة-

=العاشق-

=العاشقة-

=العاشور-

=العاشورى-

=العاشوراء-

=العاشية-

=عاص-

=عاصى-

=عاصر-

=العاصر-

=العاصرة-

=العاصف-

=العاصفة-

=العاصمة-

=العاصي-

=عاض-

=عاضد-

=العاضه-

=العاضهة-

=عاط-

=عاطى-

ديگرى داده شود به شرط آنكه برگرداند، آنچه كه بين مردم متداول مى شود.

=عارَضَ-

مُعَارَضَةً و عِرَاضاً [عرض] الرجُلَ: با او مخالفت و مقاومت كرد، با او مسابقه داد، گفته او را نقض كرد،- هُ: از او برگشت،- هُ فِى الْمَسير: جلوى او را گرفت،- هُ بِمِثْلِ صَنِيعِه: با او عمل متقابل كرد،- الكِتابَ بِالكِتابِ: دو كتاب را با هم مقابله كرد.

،- الرَّجُلُ: راهى براى خود گرفت و رفت.

=العارض-

فا، عارضه ديوانگى، آنچه كه غير اصلى باشد؛ «عَرَضَ عارِضٌ»: مانعى ايجاد شد، كوه، صورت و رخساره.

=العارِضَة-

عَوَارِض: مؤنث (الْعَارِض) است، چوب بالاى درب، چوب سقف خانه، دندان پيشين، رأى صحيح و تصحيح در گفتار؛ «عَارِضَةُ الأَزْيَاء»: مانكن لباس، ناحيه، چهره، رخساره، نيازمندى.

=العارِف-

فا، شكيبا؛ «هَذَا امْرٌ عَارِفٌ»: امرى شناخته شده.

=العارِفَة-

ج عَوَارِف: مؤنث (العَارِف) است، نكوئى، بذل و بخشش، (فاعلى است بمعناى مفعول).

=عارَكَ-

مُعَارَكَةً و عِرَاكاً [عرك] هُ: با او زد و خورد كرد و مزاحمت ايجاد نمود.

=العارِم-

«يومٌ عارِمٌ»: روز بسيار سرد.

=العارِي-

ج عُرَاة [عري]: لُخت، آنكه لباسهاى خود را درآورده باشد.

=العارِيَة-

ج عَوَارٍ و عَارِيَات [عري]: مؤنث (العَارى) است.

=العارِيَة-

مرادف (العَارة) است.

=العارِيَّة-

ج عَوَارِيّ [عور]: مرادف (العَارة) است.

=عازَ-

- عَوْزاً [عوز] الشي ءُ فلاناً: به آن چيز نيازمند شد ولى آنرا بدست نياورد.

=عازَّ-

مُعَازَّةً [عزّ] هُ: با او بر سر مَقام معارضه نمود، در سخن بر او چيره شد.

=العازِب-

كسيكه دور شده و پنهان گرديده باشد.

=العازِبَة-

ج عَوَازِب: مؤنث (العَازِب) است.

=العازِف-

نوازنده، خواننده.

=العازِل-

(ف): ماده ضد برق و گرما مانند چوب خشك و شيشه، عايق الكتريكى و حرارتى.

=العازِم-

ج عَزَمَة و عَازِمُون: آماده و مصمّم؛ «امرٌ عازِمٌ»: كارى كه بر انجام آن تصميم گرفته شده باشد.

=العاسّ-

ج عَسَس و عَسِيس [عسّ]: شبگرد، نگهبان شب.

=عاسَرَ-

مُعَاسَرَةً [عسر] هُ: به سختى با او رفتار كرد.

=العاسِل-

ج عُسَّل و عَوَاسِل: مرد نيكوكار كه مورد تعريف و توصيف باشد، كارگر جمع آورى عسل از كندو؛ «رمحٌ عَاسِلٌ»:

نيزه اى كه از نرمى تكان خورد.

=العاسِلَة-

مؤنّث (العَاسِل) است؛ «خَلِيَّةٌ عاسِلَةٌ»: كندوى عسل.

=عاشَ-

- عَيْشاً و عِيشَةً و مَعَاشاً و مَعِيشاً و مَعِيشَةً و عَيْشُوشَةً [عيش]: زندگى كرد.

=العاشِب-

من الأَمكنة: جائيكه در آن گياه روئيده شده باشد.

=العاشِبَة-

من الأَراضي: زمين سبز و پُر از گياه.

=عاشَرَ-

مُعَاشَرَة [عشر] هُ: با او معاشرت و دوستى كرد.

=العاشِر-

ج عُشَّر: فا، دهم، دهمين شتر كه بر سر آب آيد.

=العاشِرَة-

ج عَوَاشِر: مؤنّث (الْعَاشِر) است.

=العاشِق-

ج عُشَّاق و عاشِقُون: آنكه دوستدار كسى يا چيزى باشد.

=العاشِقَة-

مؤنث (العَاشِق) است.

=العاشُور-

[عشر]: مترادف (العَاشُوراء) است.

=العاشُورَى-

[عشر]: مترادف (العَاشُوراء) است.

=العاشُورَاء-

[عشر]: روز دهم ماه محرّم است.

=العاشِيَة-

ج عَوَاشٍ [عشو] من الإبل. شترى كه شبانگاه چرا كند.

=عاصَ-

- عِيَاصاً و عَوَصاً [عوص] الشي ءُ: سخت و ممتنع شد،- الْكَلَامُ: دانستن آن سخن مشكل شد.

=عاصَى-

مُعَاصَاةً [عصو] هُ: او را با چوبدستى زد.

=عاصَى-

مُعَاصَاةً [عصي] هُ: از او نافرمانى كرد.

=عاصَرَ-

مُعَاصَرَةً [عصر] هُ: معاصر و همزمان او بود.

=العاصِر-

ج عَصَرَة و عَاصِرُون: فا، فشار دهنده؛ «رَجُلٌ عَاصرٌ»: مرد كم چيز و بخيل.

=العاصِرَة-

ج عَوَاصِر و عَاصِرَات: مؤنث (العَاصِر) است.

=العاصِف-

ج عَوَاصِف: بادهايى كه سخت بوزد؛ «يومٌ عَاصِفٌ»: روزى كه در آن بادهاى شديد بوزد اين كلمه فاعل است به معناى مفعول.

=العاصِفَة-

ج عاصِفات و عَوَاصِف: مؤنث (الْعَاصِف) است، بادهاى سخت وزش.

=العاصِمَة-

ج عَوَاصِم: پايتخت كشور، مركز حكومت، لقب شهر.

=العاصِي-

ج عُصَاة و عاصُون [عصي]: معصيت كار، گناهكار، آنكه دستور فرمانده خود را اطاعت نكند.

=عاضَ-

- عَوْضاً و عِوَضاً و عِيَاضاً [عوض] فلاناً من كذا: به او عوض يا بدل چيزى را داد.

=عاضَّ-

مُعَاضَّةً و عِضَاضاً [عضّ] تِ الدوابّ:

ستوران يا چهار پايان يكديگر را گاز گرفتند.

=عاضَدَ-

مُعَاضَدَةً [عضد] هُ: او را كمك و يارى كرد؛ «عَاضِدْنِى عَلَى فُلانٍ»: مرا در برابر فلانى يارى كُن.

=العاضِه-

فا، ساحِر و جادوگر،- ج عَوَاضِه مِنَ الحيّات: مار سمى و كُشَنده.

=العاضِهَة-

ج عَوَاضِه من الحيَّات: مارى كه با نيش زدن مى كشد.

=عاطَ-

- عَيْطاً [عيط] تِ العُنقُ: گردن دراز و بلند شد.

=عاطَى-

عِطَاءً و مُعَاطَاةً [عطو] هُ: به او خدمت كرد،- الرَّجُلَ الشَّي ءَ: آن چيز را به او داد.

=العاطر-

=العاطف-

=العاطفة-

=العاطل-

=العاطلة-

=العاطوس-

=العاطوف-

=عاظل-

=عاف-

=عافى-

=العافي-

=العافية-

=عاق-

=العاق-

=عاقب-

=العاقب-

=العاقبة-

=العاقة-

=عاقد-

=العاقد-

=العاقدة-

=عاقر-

=العاقر-

=العاقف-

=عاقل-

=العاقل-

=العاقلة-

=العاقور-

=العاقول-

=عاكس-

=عاكف-

=العاكف-

=عال-

=عالى-

=العاطِر-

ج عُطُر: آن كه از عطر و بوى خوش بسيار استفاده كند.

=العاطِف-

ج عُطُف و عَطَفَة: فا، پوشش، ششمين اسب مسابقه، و در نزد علماى نحو حرف عطف است مانند واو عطف.

=العاطِفَة-

ج عاطِفَات و عَوَاطِف: مؤنث (العَاطِف) است، عاطفه و محبّت.

=العاطِل-

فا؛ «رَجُلٌ عَاطِلٌ»: مرد بد اخلاق و بىدب؛ «عاطِلٌ عَنِ العَمَلِ»: مرد بى كار كه توانايى كار را دارد؛ «امْرَأَةٌ عاطِل»: ج عَوَاطِل و عُطَّل و اعْطَال: زنى كه زيور آلات ندارد.

=العاطِلَة-

ج عاطِلَات و عَوَاطِل: مؤنث (العَاطِل) است؛ «امْرَأَةٌ عاطِلَةٌ»: زن هر جائى اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=العاطُوس-

آنچه كه باعث عطسه شود.

=العاطُوف-

ج عَوَاطِيف: تله چوبى يا دام كه در آن چوبى كج به كار رفته باشد.

=عاظَلَ-

مُعَاظَلَةً [عظل] في الكلام: كلام را در هم بر هم و پيچيده گفت،- الشَّاعِرُ فِى القَافِيةَ: شاعر در بيتهاى شعر خود رعايت تناسب را با يكديگر ننمود و تضمينى بكار برد،- بِالْكَلامِ: سخن را پياپى برگردانيد و گفت.

=عافَ-

- عَوْفاً [عوف] الطائِر: پرنده بطرف آب يا چيزى دور زد تا بر آن فرود آيد.

=عافَ-

- عَيْفاً و عِيَافاً و عَيَفَاناً [عيف] الطعامَ و غيرَهُ: غذا را دوست نداشت و نخورد،– عيفاً تِ الطَّيْر: پرنده دور زد و بطرف چيزى رفت،- عِيَافَةً الطير: پرنده ها را از خود دور كرد و با پرواز آنها فال بد و يا خوب زد.

=عافَى-

مُعَافَاةً و عِفَاءً و عافِيَةً [عفو] اللّهُ فلاناً:

خداوند او را از بلاها و بيماريها حفظ كرد.

=العافِي-

ج عُفِيّ [عفو]: فا، آمرزنده و بخشنده، كهنه، آنكه موى بلند دارد،- عُفَاة و عُفِيّ و عافِيَة: راهنما، ميهمان، هر خواستار بزرگى و يا روزى، آنچه از غذا كه بعنوان كرايه ديگ عاريتى در ته آن باقى گذارند.

=العافِيَة-

[عفو]: مص،- ج عافيات و عوافٍ:

اسم است از (عَافَى)، بهبودى كامل، هر خواستار روزى.

=عاقَ-

- عَوْقاً [عوق] هُ عن كذا: او را از آن كار منصرف نمود و به عقب راند.

=عاقَ-

- عَيْقاً [عيق]: مرادف (عاقَ يَعُوق) است.

=عاقَّ-

مُعَاقَّةً [عقّ] أَباهُ: پدر خود را آزار داد و با او مخالفت كرد.

=العاقّ-

ج عاقُّون و عَقَقَة و أَعِقَّة: فرزندى كه با پدر خود مخالفت مى كند.

=عاقَبَ-

مُعَاقَبَةً [عقب] هُ: به دنبال او آمد،- هُ فِى الرَّاحِلَة: با هم بطور متناوب بر ستور سوار شدند،- عِقَاباً و مُعَاقَبَةً هُ بِذَنْبِهِ وَ عَلى ذنْبه: از او مؤاخذه نمود و او را كيفر داد.

=العاقِب-

فا، آنكه در پيشوايى نفر دوّم باشد، نايب مهتر، قائم مقام مهتر.

=العاقِبَة-

ج عَوَاقِب: مؤنث (العَاقِب) است، نسل، پايان هر چيزى، پاداش خوب.

=العاقَّة-

ج عَوَاقّ و عاقَّات [عقّ]: مؤنث (العَاقّ) است.

=عاقَدَ-

مُعَاقَدَةً [عقد] هُ: با او پيمان بست.

=العاقِد-

ج عَقَدَة: فا؛ «جاءَ عَاقِداً عُنُقَهُ»: آن مرد در حاليكه گردن خود را كج گرفته بود آمد؛ «الزّهرُ العاقِد»: شكوفه درخت كه پس از بسته شدن ميوه شود.

=العاقِدَة-

ج عَوَاقِد و عاقِدَات: مؤنث (العَاقِد) است.

=عاقَرَ-

مُعَاقَرَةً [عقر] الشي ءَ: پيوست آن چيز شد؛ بر آن چيز معتاد شد،- الْخَمْرَ: به شراب خوردن معتاد شد،- هُ: از يكديگر روى گرداندند و به يكديگر دشنام دادند.

=العاقِر-

ج عُقَّر و عَوَاقِر: زن نازا؛ «رَجُلٌ عاقِرٌ»: مردى كه داراى فرزند نمى شود.

=العاقِف-

ج عَوَاقِف:؛ «شاةٌ عاقِفٌ»:

گوسفندى كه در اثر بيمارى پاهايش كج شده باشد.

=عاقَلَ-

مُعَاقَلَةً [عقل] هُ: در عقل و خرد بر او چيره شد.

=العاقِل-

ج عُقَلَاء و عاقِلون و عُقَّال: فا، مرد خردمند، درك كننده، فهميده، حكيم و دانا، و نيز بر زن اطلاق مى شود، بز كوهى، آنكه ديه مقتول را پرداخت كند.

=العاقِلَة-

مؤنث (العَاقل) است، نيروى خرد؛ «عاقِلَةُ الرَّجُلِ»: بستگان و فاميل پدرى مَرد.

=العاقُور-

آنچه كه پشت را زخمى كند.

=العاقُول-

ج عَواقِيل: جاى عميق و پر نماى دريا، امواج دريا، سراشيبى دره يا رودخانه، زمينى كه در آن نشانه اى از راهنمايى نباشد، مشكلات كارها.

=عاكَسَ-

مُعَاكَسَةً و عِكَاساً [عكس] الكلامَ:

سخن را برگردانيد،- هُ: موى پيشانى يكديگر را گرفتند،- هُ: با او مخالفت كرد.

=عاكَفَ-

مُعَاكَفَةً [عكف] هُ: ملازم آن شد.

=العاكِف-

ج عاكِفُون و عُكَّف و عُكُوف:

اقامت كننده، مقيم.

=عالَ-

- عَوْلًا [عول] الميزانُ: ترازو كم نشان داد،- فِى الميزان: در ترازو خيانت كرد،- تِ الْفَريضَةُ: حساب ماليات و سهميه آن زياد شد و به همان نسبت منافع كم شد،- امرُ القوم: كار مردم سخت و پريشان شد،- الشّي ءُ فلاناً: كار بر او سنگين و نيازمند شد،- فِى حُكْمِه: در حُكم ستم كرد و از حق روى گردان شد،- عَوْلًا وَ عِيالَةً الرَّجُلُ:

آن مرد عيالمند شد،- عَوْلًا و عِيَالَةً و عُؤُولًا الرَّجُلُ: آن مرد بى چيز شد،- الرجُلُ عيالَهُ:

به عيال و خانواده خود نفقه داد،- اليَتيمَ:

كفالت يتيم را عهده گرفت و مخارج او را تأمين نمود.

=عالَ-

- عَيْلًا [عيل] الميزانُ: ترازو كم نشان داد،- فى الميزانِ: در وزن كردن خيانت كرد،- عَيْلًا و عَيْلَةً و عُيُولًا و مَعِيلًا الرَّجُلُ: آن مرد عيالمند شد، نيازمند و بى چيز شد،- عَيلًا و معيلًا هُ الشّيْ ءُ: آن چيز او را نيازمند و ناتوان كرد،- فى مَشْيِهِ: در راه رفتن به طرف چپ و راست تكان خورد و فخر فروشى كرد.

=عالَى-

مُعَالاةً [علو] الشي ءَ: آن چيز را بالا

=العالة-

=عالج-

=عالم-

=العالم-

=عالن-

=العالن-

=العالي-

=العالية-

=عام-

=العام-

=العامة-

=العامد-

=العامر-

=العامرة-

=عامل-

=العامل-

=العاملة-

=العاملية-

=العامي-

=عان-

=العان-

=عانى-

=العانة-

=عاند-

=العاند-

=العانس-

=عانق-

=العاني-

=العانية-

=عاه-

برد،- الشَّيْ ءَ وَ بِه: آن چيز را بلند كرد.

=العالَة-

[عول]: عيال و اولاد، آلاچيق چوبى كه از برگ درختان براى جلوگيرى از باران نصب كنند، چتر باران،- (ح): شتر مرغ.

=العالَة-

[عيل]: تنگدستى و مستمندى؛ «هُوَ عَالَةٌ عَلَيهم»: ديگران ناچارند كه زندگى او را تأمين كنند.

=عالَجَ-

مُعَالَجَةً و عِلَاجاً [علج] هُ: در آن كار چاره جوئى و ممارست كرد،- الْمَريضَ:

بيمار را درمان كرد،- المَسأَلَةَ: موضوعرا مورد مطالعه قرار داد.

=عالَمَ-

مُعَالَمَةً [علم] هُ: در دانش بر او چيره شد، برترى يافت.

=العالَم-

ج عَوَالِم و عَالَمُون و عَلَالِم: جميع مخلوقات، جهان آفرينش.

=العالِم-

ج عُلَّام و عالِمُون: دانشمند.

=عالَنَ-

مُعَالَنَةً و عِلَاناً [علن] العداوةَ و بالعداوةِ:

دشمنى خود را آشكار كرد،- هُ الأَمرَ و بِالأمرِ:

آن كار را آشكار ساخت.

=العالِن-

من الأُمور: كار آشكار.

=العالِي-

: [علو]: بلند مرتبه؛ رَجُلٌ عَالِي الكَعْب»: مرد بزرگوار؛ «اتَيْتهُ مِن عالٍ»: از بالاى بلندى نزد او آمدم.

=العالِيَة-

ج عالِيَات و عَوَالٍ: مؤنّث (العالي) است؛ «عالِيَةُ الشَّي ءِ»: بالاترين نقطه هر چيزى؛ «عَالِيَةُ الْوَادِي»: بالاى دره كه از آن آب سرازير شود.

=عامَ-

- عَوْماً [عوم] في الماء: شنا كرد،- تِ السَّفينَةُ فِى الْماء: كشتى بر روى آب روان شد.،- تِ النّجوم: ستاره ها به حركت درآمدند،- الزِّمامُ: مهار جنبيد و تكان خورد.

=عامَ-

- عَيْماً و عَيْمَةً [عيم]: به شير خوردن آزمند شد، تشنه شير شد.

=العام-

ج أَعْوَام [عوم]: چهار فصل سال، روز، جمع (العَامة) به معناى عمامه است.

=العامّ-

[عمّ]: عمومى، همگانى؛ «الرَّأْيُ الْعَامّ»: آراء عمومى مردم.

=العامَة-

ج عامٌ [عوم]: بسته چوب كه بر روى آب قرار گيرد و از آن بگذرند، پيشانى سوار هنگامى كه به جلو آيد و ديده شود.

=العامَّة-

ج عَوَامّ [عمّ]: مؤنّث (العامّ) است؛ «عَامَّةُ النَّاس»: عموم مردم؛ «جاءَ القَومُ عامَّةً»: آن قوم همگى آمدند.

=العامِد-

فا،- (ه): خط عمودى در اشكالِ هندسى است كه در شكل هِرَم به آن (العُلُوّ المائل) گويند، و در هرم منتظم (ه): خط عمودى است كه از نوك هرم بر قاعده آن فرود آيد.

=العامِر-

فا، ساكن خانه، ج آن عُمَّار است، مار كه جمع آن (العَوامِرِ) است،- (ح): بچّه كفتار؛ «امُّ عامِر» (ح): كفتار؛ «مَكانٌ عامِرٌ»: جاى آباد.

=العامِرَة-

مؤنث (العَامِر) است، مفرد (العَوَامِر) و به معناى مار است.

=عَامَل-

مُعَامَلَةً [عمل] هُ: با او معامله كرد، دست مُزد او را داد،- هُ بِالمِثْل: با او مقابله بمثل كرد.

=العامِل-

ج عُمَّال و عامِلُون و عَمَلَة: كارگر، كسيكه با دست كارى را انجام دهد، آنكه براى ديگرى كار كند، رئيس و فرماندار و حاكم؛ «عُضْوٌ عامِلٌ»: آنكه در مؤسسه يا گروهى شريك و عضو است؛ «الجَيشُ العامِلُ»: نيروهاى زير پرچم در زمان صلح؛ «عامِلٌ ماهِرٌ»: كارگر ماهر؛ «عامِلُ الرُّمْحِ»:

قسمت زيرين سر نيزه؛ «العَامِلُ بالتَّماس (ك)»: عامل مساعد و كمكى در مواد شيميائى و كارهاى آزمايشى آن.

=العامِلَة-

ج عَامِلَات و عَوَامِل: مؤنّث (العَامِل) است؛ «اليدُ العَامِلَةُ»: گروه كارگران زحمتكش كه در يك دسته از كار و يا صنعت كار كنند؛ «عَامِلَةُ الرُّمح»: قسمت زيرين سر نيزه كه نزديك به سنان است.

=العامِليَّة-

ج أَعْمال: كارى كه كارگر به عُهده گيرد.

=العامِه-

ج عُمَّهٌ: آنكه در گمراهى قرار گرفته است.

=العامِيّ-

[عوم]: منسوب به (الْعَام) است.

=العامِّيّ-

[عمّ]: عمومى و متداول؛ «اللُّغة الْعَامِّيَّة»: زبان متداول و رايج.

=عانَ-

- عَوْناً [عون] تِ المرأَةُ: آن زن نيمى از عُمر خود را گذرانيد، ميان سال شد.

=عانَ-

- عَيْناً [عين] الرجُلَ: به او چشم زخم زد،- عِيَانَةً عَلَى الْقَوم: مُراقب مَرْدم شد، بر آن قوم ديده بان شد،- القومَ: براى آنها خبر آورد،- عَيْناً و عَيَاناً و عَيْناناً الماءُ او الدمعُ: آب يا اشك جارى شد،- تِ الْبِئْرُ: آب چاه زياد شد.

=عانَّ-

مُعَانَّةً و عِنَاناً [عنّ] هُ: با او معارضه كرد، به او اعتراض كرد.

=العانّ-

[عنّ]: ريسمان دراز، ابر مُمتد كه در آسمان پديدار شود.

=عانَى-

مُعَانَاةً [عني] الشي ءَ: از آن چيز سختى كشيد و تدبير كرد و آنرا پيش بُرد،- تِ الْهُمومُ فلاناً: با مشكلات روبه رو شد، اندوهها به وى روى آورد.

=العانَة-

ج عُون و عَانَات [عون] (ح): ماده الاغ، گروهى از الاغهاى وحشى.

=عَانَد-

مُعَانَدَةً و عِنَاداً [عند] هُ: از او كناره گيرى كرد و با او مخالفت نمود،- الرَّجُلَ: با او مقابله به مثل كرد.

=العانِد-

ج عُنَّد و عَوَانِد: فا، كسيكه مخالف رفتار كند، آنكه از هدف خود منحرف شود.

=العانِس-

مرد پير كه هنوز ازدواج نكرده باشد،- ج عَوَانِس و عُنْس و عُنَّس و عُنُوس:

دخترى كه پير شده و ازدواج نكرده باشد.

=عانَقَ-

مُعَانَقَةً و عِنَاقاً [عنق] هُ: دست بگردن او درآورد و او را بسينه چسبانيد.

=العانِي-

[عنو]: آب و يا خون كه روان باشد،- ج عُنَاة: اسم فاعل است، خوار و فروتن، اسير.

=العانِي-

[عني]: فا، اسير.

=العانِيَة-

ج عانِيَات و عَوَانٍ [عنو]: مؤنث (العَانى) است.

=عاهَ-

- عُوُوهاً [عوه] الرجُلُ: آفت در مزرعه و حيوانات او افتاد،- الزَّرَعُ: به كشتزار آفت

=عاه-

=العاه-

=العاهة-

=عاهد-

=العاهر-

=العاهرة-

=العاهل-

=العاهي-

=عاوى-

=عاود-

=عاور-

=عاوض-

=عاوم-

=عاون-

=عايا-

=عايد-

=عاير-

=عايش-

=عاين-

=عب-

=العب-

=عبى-

=العباء-

=العباءة-

=العباب-

=العبابيد-

=العباد-

=العبادي-

=العباديد-

=العبار-

=العبارة-

=العباس-

=العباية-

=عبأ-

=العب ء-

=عبث-

=العبث-

=عبد-

رسيد.

=عاهَ-

- عَيْهاً [عيه]: آفت بر او وارد شد.

=العاه-

[عوه]: مرادف (العَائِه) است.

=العاهَة-

ج عاهَات [عوه و عيه]: آفت كه در كشتزار و يا دام و جز آن افتد؛ «اهْلُ العاهاتِ»: آنان كه آفت زده شده اند، مردم آفت زده.

=عاهَدَ-

مُعَاهَدَةً [عهد] هُ: با او پيمان بست.

=العاهِر-

ج عُهَّار: بد كاره و زناكار،- ج عَوَاهِر: مؤنث العاهر است.

=العاهِرَة-

ج عَوَاهِر: مؤنث (العَاهِر) است.

=العاهِل-

ج عَوَاهِل: پادشاه بزرگ، زنيكه شوهر ندارد.

=العاهِي-

[عوه]: مرادف (العَائِه) است.

=عاوَى-

مُعَاوَاةً [عوي] الكلابَ: سگها را به صدا درآورد.

=عاوَدَ-

مُعَاوَدَةً و عِوَاداً [عود] الرجُلُ: به كار نخستين بازگشت،- هُ بالْمَسْأَلةِ: پى در پى از او سؤال كرد،- تهُ الحمى: تب به او بازگشت،- الشَّي ءَ: آن چيز را عادت خود قرار داد.

=عاوَرَ-

مُعَاوَرَةً [عور] الشمسَ: خورشيد را مراقبت كرد،- المَكَايِيلَ: پيمانه ها را سنجيد،- هُ الشَّيْ ءَ: آن چيز را موقتاً به او عاريه داد.

=عاوَضَ-

مُعَاوَضَةً [عوض] فلاناً من كذا: به او عوض داد، آن چيز را با چيز ديگرى عوض كرد.

=عاوَمَ-

مُعَاوَمَةً [عوم] فلانٌ فلاناً: به مدت يكسال با او معامله كرد،- تِ النَّخْلَةُ:

درخت يكسال ميوه داد و يكسال ميوه نداد، درخت يكسال در ميان ميوه داد.

=عاوَنَ-

مُعَاوَنَةً و عِوَاناً [عون] هُ على الشي ءِ: او را يارى و مساعدت كرد.

=عايَا-

مُعَاياةً [عيي] الرجُلُ: سخن پوچ و بى معنى گفت،- صاحِبَهُ: با دوست خود سخن پوچ و نامفهوم گفت.

=عايَدَ-

مُعَايَدَةً [عود] هُ: با فرا رسيدن عيد به او تبريك گفت.

=عايَرَ-

مُعَايَرَةً و عِيَاراً [عور] المكايِيلَ: پيمانه ها را با هم مقايسه كرد.

=عايَرَ-

مُعَايَرَةً و عِيَاراً [عير] المكيالَ أو الميزانَ:

پيمانه يا ترازو را با ترازوى ديگر مقايسه كرد تا صحت آن معلوم شود.

=عايَشَ-

مُعَايَشَةً و عِيَاشاً [عيش] هُ: با او زندگى كرد.

=عايَنَ-

عِيَاناً و مُعَايَنَةً [عين] هُ: با چشم خود او را ديد،- الطَّبِيبُ الْمَرِيضَ: پزشك بيمار را با گرفتن نبض و چشم مُعاينه كرد،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را تحقيق كرد.

=عَبَّ-

- عَبّاً [عبّ] الماءَ: آب را با يك نفس نوشيد،- تِ الدَّلْوُ: دَلو هنگام كشيدن آب از چاه صدا كرد.

=العُبّ-

ج عِبَاب [عبّ]: چين آستين پيراهن از زير بغل؛ «وَضَعَهُ فِى عُبِّهِ»: آنرا زير بغل پنهان كرد.

=العَبّ-

[عبّ]: اسم است براى برف و تگرگ «عَبُّ الشَّمسِ»: آفتاب، روشنايى خورشيد.

=عَبَّى-

تَعْبِيَةً [عبي] الجيشَ: ارتش را آماده و مُجهّز كرد.

=العَبَاء-

ج أَعْبِئَة [عبأ]: عبا و يا چادر.

=العَبَاءَة-

[عبأ]: عبا و چادر كه بر روى لباس پوشند.

=العُبَاب-

[عبّ]: موج سيل، برآمدگى سيل؛ «عُبَابُ الْبحر»: موج دريا؛ «شَقَّ عُبَابَ الْبَحْر»: موج دريا را شكست.

=العَبَاب-

[عبّ]: نوشيدن آب.

=العَبَابِيد-

[عبد]: مرادف (العَبَاديد) است.

=العِبَاد-

جمع عبد (بندگان)، گروهى از اعراب مسيحى كه در حيره مى زيستند.

=العِبَادِيّ-

منسوب به (العباد) از قبايل عرب است.

=العَبَادِيد-

اين كلمه جمع است و مفرد ندارد به معناى گروههاى مختلف از مردم يا اسبان است و نيز به معناى راههاى دور آمده است.

=العَبَّار-

اسم مبالغه (العَابِر) است يعنى بسيار عبور كننده، تعبير خواب كننده.

=العِبَارَة-

مص، الفاظ و كلماتى است كه دلالت بر معنايى كند، «هَذَا عِبارَةٌ عَنْ كذا»: اين به معناى آن است و در دلالت با آن مساوى است؛ «بِعبارَةٍ اخُرَى»: به عبارت ديگر، اين كلمه نيز به معناى مقدار و تركيب و يا مفهوم معادله جبرى است (ع ج) مجموع اعداد و حروفى است كه ميان آنها عمليات جبر انجام مى پذيرد، مانند: س ٢+ ٣ س، س- س+ ١.

=العَبَّاس-

آنكه بسيار ترشروى و گرفته باشد.

=العَبَايَة-

ج عَبَايَات و عَبِيّ [عبي]: عبا، چادر، مرادف (العَبَاءَة) است.

=عَبَأَ-

- عَبْأَ [عبأ] الجيشَ للحربِ: لشكر را براى جنگ آماده نمود،- المتَاعَ: متاع را آماده كرد،- الَى فُلَانٍ وَ لَهُ: به سوى او رفت؛ «لا اعْبَأ بِهِ»: به او اهميت نمى دهم او چيزى نيست.

=عَبَّأَ-

تَعْبِئَةً و تَعْبِيئاً [عبأ] الجيشَ للحربِ:

لشكر را آماده جنگ نمود،- المتَاعَ: متاع را آماده كرد.

=العَبْ ء-

ج أَعْبَاء [عبأ]: مانند و همسان.

=العِبْ ء-

ج أَعْبَاء [عبأ]: بار و سنگينى؛ «نَهَضَ أوقَامَ بِالأَعْبَاءِ كُلِّها»: تحمّل همه سنگينيها و سختيها را نمود، مثل و مانند، برابر و مساوى.

=عَبَثَ-

- عَبْثاً الشي ءَ بالشي ءِ: چيزى را با چيزى ديگر درآميخت.

=عَبِثَ-

- عَبَثاً: آن مَرد بازى و شوخى كرد،- بِالدِّين و غَيْره: دين را سَبُك شمرد و كوچك دانست.

=العَبَث-

مص، انجام كارى بى فايده و بدون هدف؛ «فَعَلَ ذَلِكَ عَبَثاً»: كارى كرد كه بدون هدف بود؛ «مِنَ العَبَثِ أَن»: فايده ندارد كه ...

=عَبَدَ-

- عبَادَةً و عُبُودةً و عُبُودِيَّةً و مَعْبَداً و مَعْبَدَةً اللّهَ: عبادت خداى يگانه را نمود و از او اطاعت كرد.

=عَبُدَ-

- عُبُودَةً و عُبُودِيَّةً: او و پدرانش از زمان گذشته رعيت و بَرده بودند.

=عبد-

=العبد-

=العبدية-

=عبر-

=العبر-

=العبراني-

=العبرانية-

=العبرة-

=العبري-

=عبس-

=عبط-

=العبطة-

=عبق-

=العبق-

=العبقة-

=عبقر-

=العبقري-

=العبقرية-

=عبل-

=العبل-

=العبلة-

=العبوثران-

=العبودة-

=العبودية-

=العبوس-

=العبيث-

=العبير-

=العبيثران-

=العبيط-

=عتا-

=العتابي-

=العتاد-

=العتاق-

=العتال-

=العتالة-

=العتاهة-

=العتاهية-

=عَبَّدَ-

تَعْبِيداً [عبد] هُ: او را بنده خود كرد، او را خوار كرد،- الطِّريقَ: راه را صاف و هموار كرد،- البَعيرَ: شتر را با قطران روغن مالى كرد.

=العَبْد-

ج عَبِيد و عِبَاد و عَبَدَة و عَبْدُون و أَعْبُد و عُبْدان و عِبْدان و عِبدَّان و أَعْبَاد و جج أَعَابِد و مَعَابِد و أَعْبِدَة: مرد زنگى، مطلق انسان اعم از آزاد و برده، رعيت و برده؛ «عَبْدٌ قِنّ» يا «عَبْدُ قِنٍّ»:

بنده يا برده، آنكه پدر و مادرش هر دو برده (غلام و كنيز) بوده اند.

=العَبْدِيَّة-

مرادف (العُبُودِيَّة) است.

=عَبَرَ-

- عَبْراً: اندوهگين شد و اشك او جارى گرديد،- تِ الْعَيْنُ: چشم او اشك ريخت،- الكِتَابَ: كتاب را بدون صدا مطالعه كرد،- الدَّراهِمَ: سكه ها را وزن كرد و شمرد،- عَبْراً و عِبَارَةً الرُّؤْيا: خواب را تعبير كرد،- عَبْراً و عُبُوراً: مُرد، رفت،- السَّبِيلَ: راه را به سرعت پيمود،- النَّهرَ او الْوَاديَ: از رودخانه يا دره گذشت،- بِه الْمَاءَ: از آب گذشت.

=عَبِرَ-

- عَبَراً: اشك او جارى شد،- مِنْهُ: از او پند گرفت.

=عَبَّرَ-

تَعْبِيراً [عبر] بهِ الأَمرُ: امر بر او سخت شد،- الرُّؤْيا: خواب را تعبير نمود،- الدَّراهمَ:

سكه ها را وزن كرد و شمرد،- عَنْ كَذا: از چيزى سخن گفت،- عَمّا فِى نَفْسِهِ: آنچه در دل داشت گفت،- بِهِ: او را هلاك كرد.

،- هُ بالماء: او را از آب گذرانيد.

=العَبْر-

پرتوان و سخت (اين كلمه در مفرد و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود)،- مِنَ الْوَادِي: كنار دره و رودخانه آن.

=العِبْر-

نيرومند و سخت؛ «جِمَالٌ عِبْرُ اسْفَارٍ»:

شتران كه در پيمودن راهها نيرومندند؛ «عِبْرَ»: ميان، وسط، خلال؛ «عِبْرَ الأَجيَالِ»:

خِلالِ قرنها و زمانهاى گذشته،- مِنَ الوادي:

مرادف (العَبْر) است.

=العِبْرَانِيّ-

زبان يهوديان، يهودى.

=العِبْرَانِيَّة-

زبان يهوديان، يهودى.

=العَبْرَة-

ج عِبَر و عَبَرَات: اشك چشم، اندوه و غم بى گريه، اسم مرّة از (عَبَرَ) است.

=العِبْرَة-

ج عِبَر: پند؛ «لَكَ بِفُلانٍ عِبْرَةٌ»: از فلانى پند گير، تعجب، اصل، نظر، آنچه كه درس عبرت باشد.

=العِبْرِيّ-

اليهوديّ: كليمى، زبان كليمى (يهودى).

=عَبسَ-

- عَبْساً و عُبُوساً: چهره خود را در هم كشيد،- الوَجْهُ: صورت در هم كشيده شد.

=عَبَّسَ-

تَعْبِيساً [عبس] الوجهُ: چهره گرفته شد،- وَجْهَهُ: چهره خود را درهم كشيد.

=عَبَطَ-

- عَبْطاً الذبيحةَ: گوسفند سالم و فربه و كم سال را ذِبح كرد،- هُ: در زبان متداول به معناى (او را به سينه خود چسبانيد) مى باشد.

=العَبْطَة-

اسم مرّة از (عَبَطَ) است؛ «مَاتَ عَبْطَةً»: در حاليكه جوان و سالم بود مُرد.

=عَبِقَ-

- عَبَقاً و عَبَاقَةً و عَبَاقِيَةً الطِّيبُ بهِ:

عطرآگين شد،- المكانُ بِالطِّيب: بوى خوش در آنجا دميد،- بِالْمَكَانِ: در آنجا اقامت كرد.

=عَبَّقَ-

تَعْبِيقاً [عبق] رائحةَ الطِّيبِ: بوى خوش را پخش كرد.

=العَبِق-

مردى كه بوى خوش دهد.

=العَبَقَة-

(طب): بيمارى تنگ نفس، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=عَبْقَر-

[عبقر]: جائيكه عرب مى پنداشت در آن جنّ بسيار است.

=العَبْقَرِيّ-

منسوب به (عبقر) است، بزرگ و شريف، كسيكه از حيث كمال و نيرو و هوش برترى داشته باشد، آنكه برتر از همه است.

=العَبْقَرِيَّة-

مؤنث (العَبْقَريّ) است، نيروى خلّاقه و توليد نزد شاعر و نويسنده.

=عَبِلَ-

- عَبَلًا: آن مرد ستبر شد، تنومند شد.

=عَبُلَ-

- عُبُولًا و عَبَالَةً: مرادف (عَبِلَ) است.

=العَبْل-

ج عِبَال: چاق و درشت؛ «رَجُلٌ عَبْلُ الذِّراعَين»: مردى كه داراى دو بازوى محكم است؛ «فَرَسٌ عَبْلُ الشَّوَى»: اسب كه داراى پاى چاق و نيرومند است.

=العَبَل-

ج أَعْبَال: برگهاى افتاده، برگى كه پيچ خورده است.

=العَبِل-

ج عِبَال: به معناى (العَبْل) است.

=العَبْلَة-

ج عَبْلَات و عِبَال: مؤنث (الْعَبْل) است.

=العَبَوْثُرَان-

[عبثر] (ن): گُل بوقي كه خوشبو است و از رسته (الأنبوبيّة الزَّهر) است.

=العَبَوْثَرَان-

[عبثر] (ن): مرادف (العَبَوثُران) است.

=العُبُودَة-

مرادف (العُبُودِيَّة) است.

=العُبُودِيَّة-

بردگى و برده شدن، اطاعت كردن، فرمانبردارى.

=العَبُوس-

آنكه بسيار چهره اش گرفته باشد؛ «يَوْمٌ عَبوسٌ»: روزى سخت.

=العِبِّيث-

مرادف (العَابِث) و به معناى كسيكه كارى بيهوده انجام دهد مى باشد.

=العَبِير-

بوى عطر آميز و خوش.

=العَبَيْثُران-

[عبثر] مرادف (العَبُوثُران) است.

=العَبيط-

ج عُبُط و عِبَاط: گوسفند يا شتر فربه و جوان و سالم كه ذبح مى شود؛ «ادِيمٌ عَبِيطٌ»: پوست شكافته شده و يا دريده شده؛ «دَمٌ عَبِيطٌ»: خونِ تازه ريخته شده.

=عَتَا-

- عُتُوّاً و عُتِيّاً و عِتِيّاً [عتو]: تكبّر نمود و از حد خود تجاوز كرد،- عَنِ الْأَدَب: ادب را نپذيرفت.

=العَتَّابِي-

(ح): گورخر.

=العَتَاد-

ج اعْتُد و عُتُد و أَعْتِدَة: آنچه كه براى امرى آماده شود، آنچه از اسلحه و چهار پايان و ادوات جنگى كه آماده شده باشد.

=العُتَاق-

مي خوب و كهنه.

=العَتَّال-

باربر، حمّال.

=العِتَالَة-

باربرى، حمّالى.

=العَتَاهَة-

مص، گمراهى و حماقت، گمراهى مردم كه ناشى از بيخردى و سرگردانى باشد.

=العَتَاهِيَة-

مص، گمراه، مردم گمراه اعمّ

=عتب-

=العتب-

=العتبى-

=العتبة-

=عتد-

=العتر-

=العترة-

=عتق-

=العتق-

=عتل-

=العتلة-

=عتم-

=العتم-

=العتمة-

=عته-

=العتي-

=العتيد-

=العتيدة-

=العتيق-

=العتيقة-

=العتيه-

=عث-

=العث-

=العثة-

=عثر-

=العثرة-

=العثقول-

=العثكال-

=العثكول-

=العثور-

=العثير-

=عج-

=العجاب-

از ديوانه يا شگفت زده.

=عَتَبَ-

- عَتْباً و عُتْبَاناً و مَعْتَباً و مَعْتَبَةً و مَعْتِبَةً عليهِ: بر او عتاب كرد،- عَتْباً و عِتَاباً و عِتِّيبَى فُلاناً: او را سرزنش و ملامت كرد،- عَتْباً و عَتَبَاناً و تَعْتاباً: در حاليكه پاى خود را بلند كرد با پاى ديگر پريد،- الْبَعيرُ: شتر بر روى سه پاى خود راه رفت.

=عَتَّبَ-

تَعْتِيباً [عتب] البابَ: براى درب عتبه ساخت،- الرّجُلُ: آن مرد دير كرد.

=العَتَب-

فساد، زمين سنگلاخ، فاصله ميان انگشت سَبّابه و وسطى يا ميان بنصر و وسطى.

=العُتْبَى-

رضايت و خوشنودى.

=العُتْبَة-

سراشيبى دره.

=العَتَبَة-

ج عَتَب و عَتَبَات: درگاهى، هر يك از پله ها، زمين ناهموار، كار بد و سخت؛ «عَتَباتُ الْمَوتِ»: سختيهاى مرگ.

=عَتُدَ-

- عَتَاداً و عَتَادَةً الشي ءُ: آماده شد.

=عَتَّدَ-

تَعْتِيداً [عتد] الشي ءَ: آماده كرد.

=العِتْر-

«رجُلٌ عِتْرٌ»: مرد نيرومند. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=العِتْرَة-

فرزندان مرد و نواده و خانواده او.

=عَتَقَ-

- عَتْقاً و عِتْقاً: كهنه شد،- تِ الْيَمينُ عَلَيه: سوگند او قديمى و واجب شد،- تِ الْخَمرُ: مي كهنه و نيكو شد،- الشَّيْ ءُ:

آن چيز كهنه شد،- عَتْقاً و عِتْقاً و عَتَاقاً و عَتَاقَةً الْعَبْدُ: آن بنده آزاد شد.

=عَتُقَ-

- عَتَاقَةً: كهنه شد،- تِ الْيمينُ عَلَيهِ:

قسم او قديمى و واجب شد،- تِ الْخَمرُ: مي كهنه و خوب شد.،- الشي ءُ: آن چيز كهنه شد.

=عَتَّقَ-

تَعْتِيقاً [عتق] الخَمر: مي را گذاشت تا كهنه شود،- الثَّوبَ: لباس را كهنه كرد،- فلاناً بِفيهِ: با دهان او را گاز گرفت.

=العُتْق-

آزادى، زمان دور، جمع (عاتق) به معناى دوش (ميان كتف و گردن) است.

=العِتْق-

مص، آزادى، قِدْمت، شرف و بزرگى، نجابت، زيبايى.

=العُتُق-

(ن): درختى كه از چوب آن نيزه سازند.

=عَتَلَ-

- عَتْلًا هُ: او را سخت كشانيد،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را بر دوش گرفت.

=العَتَلَة-

ج عَتَل: سنگ بزرگى كه از زمين كنده شود، عصاى درشت، عصاى ضخيم آهنين كه با آن ديوار را خراب كنند.

=عَتَمَ-

- عَتْماً عن الأَمر: از انجام آن كار پس از مدتى دست كشيد،- قِرَى الضَّيفِ: در ميهمانى دادن تأخير نمود،- الْلَّيْلُ: پاسى از شب گذشت.

=عَتَّم-

تَعْتِيماً [عتم] عن الأمر: از انجام آن كار پس از مدّتى دست كشيد،- الطّائِرُ: پرنده در بالاى سر انسان بال زد و دور شد،- الرّجُلُ: در تاريكى شب راه رفت،- قِرَاهُ:

در ميهمانى دادن تأخير كرد،- «ما عَتَمَ انْ وَقَفَ بِنا»: دير كرد و ما را نگهداشت.

=العُتْم-

(ن): درخت زيتون دشتى.

=العُتُم-

(ن): به معناى (العُتْم) است.

=العَتَمَة-

دير كردن، پاسى از شب، تاريكى شب.

=عَتِهَ-

- عَتَهاً و عُتْهاً و عَتَاهاً و عُتَاهاً و عَتَاهَةً و عَتَاهِيَةً: خِرَد او كم شد، بدون اينكه ديوانه شود شگفت زده شد،- فِى الْعِلْم: سرگرم به تحصيل دانش شد.

=عُتِهَ-

عَتَهاً و عُتْهاً و عَتَاهاً و عُتَاهاً و عَتَاهَةً و عَتَاهِيَةً: مرادف (عَتِه) است،- فُلانٌ فِي فُلانٍ: در آزار نمودن او حريص شد.

=العَتِيّ-

ج أَعْتَاء [عتو]: مرادف (العَاتِى) است؛ «بَلَغَ مِنَ الْعُمر عَتِيّا»: سن و سال او بسيار شد، سالخورده شد.

=العَتِيد-

آماده، تناور، ستبر و درشت.

=العَتيدَة-

مؤنث (العَتِيد) است، جعبه لوازم آرايش عروس از عطر و شانه و مانند آنها.

=العَتِيق-

ج عُتَقَاء و عُتْق: قديمى، بنده آزاد شده، مرد بخشنده، بهترين هر چيزى؛ «الْبَيْتُ العَتِيق»: كعبه معظّمه؛ «خمرٌ عَتيقٌ»:

مي كهنه؛ «فَرسٌ عتيقٌ» ج عتَاق: اسب اصيل و خوب نژاد.

=العَتِيقَة-

ج عَتَائِق: مؤنّث (العَتيق) است.

=العَتِيه-

ج عُتَهَاء: آنكه به آزار ديگران اصرار ورزد.

=عَثَّ-

- عَثاً [عثّ] هُ: بر او اصرار كرد،- تِ العُثَّةُ الصُّوفَ: بيد پشم را خورد،- تِ الْحيَّةُ فُلاناً: مار او را گزيد.

=العِثّ-

[عثّ]: مفرد (عِثَاث) و به معناى مارهاى درشت است كه در خشكسالى از فرط گرسنگى يكديگر را مى خورند.

=العُثَّة-

ج عُثّ و عُثَث [عثّ] (ح): بيد (كرمك و آفت) كه پشم را مى خورد.

=عَثَرَ-

- عَثْراً و عُثُوراً على السِّرِّ و غيرهِ: بر راز و جز آن آگاه شد،- عَثْراً و عَثيراً و عِثَاراً الفَرَسُ: اسب لغزيد و زمين خورد،- العِرْقُ:

رگ جهيد.

=عَثِرَ-

- عَثْراً و عَثِيراً و عِثَاراً الفرسُ و العِرْقُ: به معناى (عَثَرَ) است: اسب لغزيد و رگ جهيد.

=عثُرَ-

- عَثْراً و عَثِيراً و عِثَاراً: به معناى (عَثِرَ) است.

=عَثَّرَ-

تَعْثِيراً [عثر] هُ: او را به پى بردن راز وادار نمود.

=العَثْرَة-

ج عَثَرَات: لغزش، افتادن، جنگ و جهاد؛ «حَجَرُ عَثْرَةٍ»: سنگى كه مانع و عايق باشد؛ «وَقَفَ عَثْرَةً فى سَبيلِه»: جلوى او را گرفت، سد راه شد.

=العُثْقُول-

(ز): خوشه موز.

=العِثْكال-

ج عَثَاكِيل [عثكل] (ز): مرادف (العُثكُول) است.

=العُثْكُول-

ج عَثَاكِيل [عثكل] (ز): خوشه خرما يا خوشه انگور.

=العَثُور-

آسيب پذير، بسيار لغزنده و افتاده.

=العِثْيَر-

گرد و خاك.

=عَجَّ-

- عَجّاً و عَجِيجاً [عجّ]: فرياد كشيد،- تِ الرِّيحُ: باد تند شد و گَرد و خاك براه انداخت.

=العُجَاب-

آنچه كه از حدود شگفتى تجاوز كند كه براى مبالغه آن تعبير (عَجَبٌ عُجابٌ) بكار برده مى شود.

=العُجَّاب-

آنچه كه مورد شگفتى قرار

=العجاج-

=العجاجة-

=العجال-

=العجالة-

=العجام-

=العجامة-

=العجاوة-

=عجب-

=العجب-

=العجة-

=عجج-

=العجرفة-

=العجرم-

=عجز-

=العجز-

=العجزاء-

=العجزة-

=عجعج-

=العجعاج-

=العجعجة-

=عجف-

=العجف-

=العجفاء-

=عجل-

=العجل-

=العجلى-

=العجلان-

=العجلة-

=عجم-

گيرد.

=العَجَاج-

[عجّ]: احمق، مردم عوام و بى نظم، گرد و خاك، دود.

=العَجَّاج-

[عجّ]: آنكه بسيار فرياد كشد، آنكه گرد و خاك براه اندازد؛ «يومٌ عَجَّاجٌ»:

روزيكه در آن گرد و خاك باشد.

=العَجَاجَة-

[عجّ]: مرادف (العَجَاج) است.

=العَجَّال-

آنكه شتابكار است.

=العُجَالَة-

آنچه كه با شتاب انجام شود، آنچه از غذا كه حاضر شود. آنچه از غذا كه با شتاب در برابر ميهمان قرار دهند.

=العُجَام-

هسته خرما، هسته بعضى از ميوه ها مانند انگور و كشمش.

=العُجَامَة-

يك دانه هسته.

=العُجَاوَة-

[عجو]: مرادف (العَجْوَة) به معناى خرماى بسته بندى شده است.

=عَجِبَ-

- عَجَباً من الأمر و لهُ: از او در شگفت شد،- الَيْهِ: او را دوست داشت.

=عَجَّبَ-

تَعْجِيباً [عجب] هُ: او را به شگفتى واداشت.

=العُجْب-

منكر شدن، تكبّر، خودپسندى، خودخواهى.

=العَجْب-

ج عُجُوب: انتهاى هر چيزى، ته دم، بيخ دم.

=العَجَب-

مص، شگفتى،- ج أَعْجاب: آنچه كه از آن شگفتى حاصل شود؛ «يا لَلْعَجَب»: چه شگفت است؛ «لا عَجَبَ»: بعيد نيست؛ «الْعَجَبُ مِنَ اللّه»: خوشنودى از خداست.

=العُجَّة-

[عجّ] (ط): نوعى خوراك كه از تخم مرغ و آرد و روغن تهيه مى شود، اشكنه.

=عَجَّجَ-

تَعْجِيجاً [عجّ]: الغبارَ: گرد و غبار برانگيخت،- الْبَيْتَ مِنَ الدُّخان: خانه را پر از دود كرد.

=العَجْرَفَة-

[عجرف]: تكبر و خودپسندى، بد زبانى و دشنام.

=العَجْرَم-

(ن): نام درختى است از انواع زالزالك كه داراى برگهاى ريز به شكل تخم مرغ و ميوه آن ريز و سياه است و معمولًا در سواحل مديترانه مى رويد.

=عَجَزَ-

- عُجُوزاً تِ المرأَةُ: آن زن پير شد،- عَنْ كَذَا: آن كار را نتوانست انجام دهد؛ «عَجزَ فلانٌ عَن العَمَل»: فلانى پير و ناتوان شد،– عَجْزاً و عُجُوزاً و عَجَزاناً و مَعْجَزاً و مَعْجِزاً و مَعْجِزَةً و مَعْجَزَةً: سُست و بىراده شد. اين كلمه ضد (حَزُمَ) است.

=عَجِزَ-

- عَجْزاً و عُجُوزاً و عَجَزَاناً و مَعْجَزاً و مَعْجِزاً و مَعْجِزَةً و مَعْجَزَةً: سست و بىراده شد. اين كلمه ضد (حَزْم) است.

=عَجُزَ-

- عُجُوزاً تِ المرأَةُ: آن زن پير شد.

=عَجَّزَ-

تَعْجيزاً [عجز] هُ: او را ناتوان كرد، او را به ناتوانى نسبت داد،- تِ الْمَرأة: آن زن پير و كهنسال شد.

=العُجْز-

ج أَعْجَاز: انتهاى هر چيزى.

=العِجْز-

ج أَعْجَاز: به معناى (العُجْز) است.

=العَجُز-

ج أَعْجَاز: مرادف (العُجز) است؛ «رَجُلٌ عَجُزٌ»: مرد ناتوان؛ «عَجُزُ بَيْتِ الشِّعْر»:

مصرع دوّم شعر؛ «اعْجَازُ النَّخْل»: ريشه هاى نخل.

=العَجِز-

ج أَعْجَاز: مرادف (العُجْز) است؛ «رَجُلٌ عَجِزٌ»: مردى ناتوان.

=العَجْزَاء-

مؤنث (الأَعْجَز) است.

=العُجْزَة-

«هو عُجْزَةُ أَبيهِ»: او آخرين فرزند پدر خود است اين كلمه همواره با لفظ مفرد مىيد.

=العِجْزَة-

به معناى (العُجْزَة) است؛ «هُوَ عِجْزَةُ ابيه»: او آخرين فرزند پدرش است.

=عَجْعَجَ-

عَجْعَجَةً [عجعج]: بسيار فرياد كشيد.

=العَجْعَاج-

[عجعج]: آنكه بسيار فرياد كشد،- مِنَ الخَيْل: اسب اصيل، اسب پير.

=العَجْعَجَة-

[عجعج]: مص،- ج عَجَاعِج: اسم است به معناى فرياد.

=عَجَفَ-

- عُجُوفاً: غذا را نخورد، دست از غذا كشيد.

=عَجِفَ-

- عَجَفاً: لاغر شد و چاقى او برطرف گرديد،- تِ الْبِلادُ: باران نيامد.

=عَجُفَ-

- عَجَفاً: به معناى (عَجِفَ) است.

=عَجَّفَ-

تَعْجِيفاً [عجف] الرجُلُ: آن مرد هنوز سير نشده دست از غذا كشيد.

=العَجِف-

(للمذكَّر و المؤنَّث): لاغرى كه چاقى او برطرف شده باشد.

=العَجْفَاء-

ج عِجَاف: مؤنث (الأَعْجَف) است.

=عَجِلَ-

- عَجَلًا و عَجَلَةً: شتاب كرد، تسريع نمود؛ «عَجِلَ بِهِ الَيه»: او را با شتاب برد،- الأَمرَ: در آن كار درنگ كرد و به كار ديگرى پرداخت.

=عَجَّلَ-

تَعْجِيلًا [عجل]: شتاب كرد،- هُ: بر او پيشى گرفت، او را برانگيخت،- لَهُ مِنَ الثَّمَن كذا: مبلغى به او پرداخت نمود،- اللَّحْمَ: گوشت را با شتاب پُخت.

=العُجْل-

هر چيزى كه در آن شتاب شود، آنچه از غذا كه حاضر شده باشد، آنچه از غذا كه با شتاب براى ميهمان آورند.

=العِجْل-

ج عُجُول و عِجَلَة و عِجَال (ح):

گوساله.

=العَجُل-

مرادف (العَاجِل) است.

=العَجِل-

به معناى (العَاجِل) است.

=العَجْلَى-

مؤنث (العَجْلَان) است.

=العَجْلَان-

ج عَجَالَى و عُجَالَى و عِجَال:

شتابگر، شتاب كننده.

=العُجْلَة-

مرادف (العُجْل) است.

=العِجْلَة-

ج عِجَل و عِجَال (ح): گوساله ماده، چرخ.

=العَجَلَة-

ج عَجَل و عِجَال و أَعْجَال: سرعت و شتاب، سَبُكى، چرخ، گل و لاى، ابزارى كه با آن بار حمل كنند.

=عَجَمَ-

- عَجْماً و عُجُوماً الشي ءَ: آن چيز را آزمايش كرد،- العَودَ: چوب را به دندان گرفت تا سفتى و سستى آنرا بيازمايد،- السَّيْفَ: شمشير را براى آزمايش تكان داد،- تْهُ الأُمُور: تجربه زندگى او را ورزيده كرد،- عَجْماً الكِتَابَ: به خوبى نتوانست كتاب را بخواند،- الكتابَ اوِ الحَرفَ: حرف يا نوشته را نقطه گذارى كرد.

=عَجُمَ-

- عُجْمَةً: در زبان او لُكنت و

=عجم-

=العجم-

=العجماء-

=العجمة-

=العجمي-

=عجن-

=العجن-

=العجوة-

=العجور-

=العجوز-

=العجول-

=العجيب-

=العجيبة-

=العجيل-

=العجين-

=العجينة-

=عد-

=العد-

=عدا-

=عدى-

=العدى-

=العداء-

=العداد-

=العدالة-

=العدان-

=العداوة-

=العدة-

گرفتگى پديد آمد.

=عَجَّمَ-

تَعْجِيماً [عجم] الكتابَ: كتاب را اعراب گذارى و نقطه گذارى نمود تا ابهام آن برطرف شود.

=العُجْم-

غير عرب- مرادف (العَجْم) است.

=العَجْم-

ته دم، انتهاى دم كه به بدن چسبيده است.

=العَجَم-

نژاد غير عرب، هسته خرما، هسته مَويز و غيره؛ «لَيْسَ لِهَذَا الرُّمَّان عَجَمٌ»: اين انار بى دانه است.

=العَجْمَاء-

ج عَجْمَاوَات: مؤنّث (الأَعْجَمَ) است، جانور، حيوان.

=العُجْمَة-

خوب سخن نگفتن، ريگ و شِن درشت، ابهام.

=العِجْمَة-

به معناى (الْعُجْمَة) است.

=العَجَمَة-

واحد (العَجَم) است به معناى هسته خرما يا هسته هر ميوه، نخل كه از هسته خرما سبز شده باشد.

=العَجَمِيّ-

منسوب به (العَجَم) است، آنكه از نژادى غير عرب باشد.

=عَجَنَ-

- عَجْناً الدقيقَ: آرد را با مُشت خود به هم زد و آنرا خمير نمود،- عَلَى الْعَصَا: بر عصا تكيه داد،- الرَّجُلُ: آن مرد به علت پيرى يا بيمارى دو دست خود را بر زمين نهاد و برخاست.

=العُجُن-

افراد سست و بى حال از مردان و زنان.

=العَجْوَة-

[عجو]: خرماى بسته بندى شده، هسته خرما. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=العَجُور-

(ن): نوعى خَربُزه، بطيخ.

=العَجُوز-

زن سالمند، ج عُجُز و عَجَائِز: مى كهنه، بلاى سخت، مرگ، كشتى، راه، ديگ، آتش، كمان،- (ن): نخل،- (ح):

ماده شتر؛ «رَجُلٌ عَجُوزٌ»: مردى ناتوان؛ «أَيَّامُ العَجُوزُ»: سرماى پيره زن كه از ششم تا دوازدهم اسفند ماه هر سال است و در زبان متداول به آن (المُسْتَقرضات) گويند.

=العَجُول-

ج عُجُل [عجل]: شتابان، پُر شتاب.

=العَجِيب-

مرادف (العُجَّاب) است به معناى شگفتى.

=العَجِيبَة-

ج عَجَائِب: اسم است براى آنچه كه مورد تعجب قرار گيرد، معجزه.

=العَجِيل-

ج عِجَال: شتابگر، شتابان.

=العَجِين-

ج عُجُن: خمير آرد، زن صفت (مخنّث).

=العَجِيْنَة-

يك پيمانه خمير، مخنّث، زن صفت.

=عَدَّ-

- عَدَّا و تَعْدَاداً [عدّ] الشي ءَ: آن چيز را شمرد، حساب كرد؛ «عَدَدْتُ زَيْداً صَادقاً»:

گمان كردم زيد راستگو است.

=العِدّ-

ج أَعْدَاد [عدّ]: آب جارى دائم، بسيارى و فزونى، همتا و همسان؛ «هُوَ عِدُّك»: او همتاى تو است.

=عَدَا-

- عَدْواً و عَدَواناً و عُدُوّاً و تَعْدَاءً و عَداً [عدو]: روان شد و دويد،- عَدْواً و عُدْوَاناً عليهِ: بر او حمله كرد،- الأمرَ و عَنِ الأَمْرِ: از آن كار گذشت و آنرا رها كرد،- فلاناً عَنِ الْأمر:

فلانى را از آن كار بازداشت و منصرف كرد؛ «مَا عَدَا مِمَّا بدا»: چه چيز باعث شد كه از من روى گردانى،- عَدْواً و عُدُوّاً و عَدَاءً و عُدْواناً و عِدْواناً و عُدْوَى عليهِ: بر او ستم كرد.

=عَدَا-

[عدو]: كلمه اى كه از آن (مُسْتَثْنى) سازند كه گاهى با حرف (ما) ى مصدرى مىيد و گاهى بدون آن، اين كلمه به معناى (خَلَا) نيز در تمام احكام مى باشد؛ «جَاءَ القَومُ عَدَا زَيْداً و عَدَا زَيْدٍ» كه نصب آن بنا بر مفعوليت و جرّ آن به تقدير اينكه (عَدَا) حرف جر است مى باشد؛ «مَا عَدَا زَيْداً» نصب زيد در اينجا بنا بر مفعوليت «فِيما عَدَا ذَلِك»:

علاوه بر آن، اضافه بر آن.

=عَدَّى-

تَعْدِيَةً [عدو] الشي ءَ: از آن چيز گذشت و تجاوز كرد،- عَنِ الأَمْر: آن كار را رها كرد،- الفِعْلَ: فعل را متعدى كرد.

=العُدَى-

[عدو]: جاهاى بلند، اسم جمع است براى (عَدُوّ).

=العِدَى-

[عدو]: جمع (عَدُوّ) است، دورافتادگان، غريبان، لبه دره.

=العَدَاء-

[عدو]: مص، يك دور دويدن اسب، كارى كه تو را از چيزى باز دارد؛ «عَدَاءُ الوادِي»: ميان دره.

=العِدَاء-

[عدو]: يك دور دويدن اسب؛ «عَدَا الْفَرَسُ عِداءً واحداً»: اسب يك دور يا يك تك دويد.

=العَدَّاء-

[عدو]: بسيار تند رو و خوب رونده.

=العِدَاد-

[عدّ]: مصدر عادّ، همتا، بخشش، روز حساب و كتاب، هنگام مرگ، جنّ زدگى،- مِنَ الْوَجَع: هنگام سختى درد؛ «به مَرَضُ عِدادٍ»: او دردى دارد كه گاهى بر او سخت مى شود؛ «هو فى عِدَادِهِم»: او يكى از آن گروه است.

=العَدَّاد-

[عدّ]: كنتر برق، كنتر آب، كيلومتر شمار ماشين.

=العَدَالَة-

دادگرى و انصاف؛ «العَدَالة الاجتماعية»: عدالت اجتماعى.

=العَدَّان-

ج عَدَادِين [عدّ]: زمان و عهد هر چيزى يا بهترين دوره زمان آن؛ «كانَ ذَلِكَ فى عَدَّانِ الشَّبَاب»: آن موضوع در زمان جوانى يا بهترين زمان آن بود،- عِنْدَ الْعَامّة:

و در زبان متداول بمعناى زمان آبيارى زمين از آب رودخانه يا باران است.

=العِدَّان-

ج عَدَادِين: مرادف (العَدّان) است.

=العَدَاوَة-

[عدو]: دشمنى و روى گردانى.

=العِدَة-

[وعد]: مص، وعده، قرار.

=العُدَّة-

ج عُدَد [عدّ]: آمادگى؛ «كونوا على عُدّةٍ»: آمادگى كامل داشته باشيد، ذخيره و آمادگى در برابر حوادث زمان؛ «عُدَّةُ الْفَرس»: زين اسب؛ «عُدَّةُ البَنّاء وَ النَّجَّارِ وَ غَيرِهِما»: ابزار و آلات بنايان و نجاران و جز آنها.

=العِدَّة-

ج عِدَد [عدّ]: گروه؛ «عِنْدِي عِدَّة كُتُبٍ»: تعدادى كتاب دارم؛ «عِدَّةُ الْمَرْأَةِ»:

=عدد-

=العدد-

=العددي-

=عدس-

=العدس-

=العدسة-

=العدسية-

=عدل-

=العدل-

=العدلة-

=العدلية-

=عدم-

=العدم-

=عدن-

=العدني-

عدّه زن، مدتى كه زن پس از طلاق يا فوت شوهر بايد صبر كند.

=عَدَّدَ-

تَعْدِيداً [عدّ] الميتَ: خوبيها و نيكيهاى در گذشته را بياد آورد و برشمرد،- الشَّي ءَ آن چيز را شمرد، شماره گذارى كرد،- المَالَ: مال و دارائى را براى روزگار سختى پس انداز كرد.

=العَدَد-

ج أَعْدَاد [عدّ]: اسم است از (عَدَّ) بمعناى شمارش، بمعناى معدود است (از باب فَعَلَ بمعناى مَفْعُول)،- مِنَ الإِنْسَان:

سالهاى عمر انسان كه بشمارند؛ «العَدَدُ الصَّحِيح» (ع ح): عبارت است از شماره ها مانند ١، ٢، ٣، و لفظ عدد بر معناى صحيح آن اطلاق مى شود و نيز بمعناى شماره مىيد همچنانكه گويند (ثَلَاثَةٌ مِنَ الْعَدَد):

سه شماره؛ «الْعَدَدُ الصَّحِيح»: كه به آن عدد زوج يا مزدوج گويند و قابل تقسيم بر دو باشد مانند ٤، ١٢؛ «الْعَدَدُ الْمُفْرَد»:

عدد فرد مانند ٣، ٥؛ «العَدَدُ الْأَوَّلي أَوِ الأَصْلِي»: عددى است كه بجز بر خود بر عدد ديگرى قابل تقسيم نيست مانند ١١، ١٣؛ «العَدَدُ الكَسرِي اوِ الكَسْر»: عدد كسرى (جزئى از عدد) مانند ٢/ ١، ٤/ ٧؛ «الْعَدَدُ الْمُوجِب»: عددى است مسبوق به نشانه (+)؛ «الْعَدَدُ السَّالِب اوِ السَّلْبِى»: عددى است مسبوق به نشانه (-)؛ «العَدَدُ التخَيُّلِي او الوَهْمِي»: (ع ج): عددى است مانند ب+ ج ن، كه در اينجا ب ج دو عدد جبرى و ن جذر تربيعى است؛ «قِيمَة العَدَدِ المُطْلَقَة اوِ الحِسَابِيّة»: ارزش عدد بدون نشانه است مانند ٤ در+ ٤ يا- ٤؛ «العَدَدَان المُتَنَاظِرَان أَوِ الْمُتقابِلَان» (ع ج): دو عددى كه ارزش حسابى واحد داشته ولى در علامت با هم اختلاف دارند مانند+ ٥،- ٥؛ «العَددانِ الأوَّليّان فِيمَا بَيْنَهُما»: دو عددى كه قاسم مشترك صحيح ندارند مانند ٤، ٩؛ «الأَعْدَادُ المُتَبَايِنَه»: اعدادى كه از نظر صحيح و كسرى بودن با هم اختلاف دارند ولى با هم مشتركند؛ «الأَعْدَادُ الْمُوَجَّهَة اوِ الْجَبْرِية»: اعدادى است كه به اين دو علامت (+) و (-) مسبوق مى باشند و بآنها صفر اضافه مى شود.

=العَدَدِيّ-

[عدّ]: منسوب به عدد است، چيزى كه با شمارش و عدد بفروش رسد.

=عُدِسَ-

به بيمارى دانه و جوش مبتلا شد.

=العَدَس-

(ن): عدس كه از دانه هاى غذايى و ريز مى باشد مركز اصل آن آسيا است و در بسيارى از كشورها يافت مى شود ساقه هاى اين گياه علوفه خوبى براى حيوانات است؛ «عَدَسُ الماءِ» (ن): گياهى است از رسته عدسيّات آبى كه بر روى آب مى رويد و هر گاه رشد كند و بسيار شود روى مَساحتهاى بزرگى از آبهاى راكد يا درياچه ها را مى پوشاند.

=العَدَسَة-

(ن): يك دانه عدس، دانه جوش كه مانند عدس روى پوست درآيد،- ف:

عدسه عينك، عدسه دوربين عكاسى و جز آنها.

=العَدَسِيَّة-

(ف): عدسى چشم، مُرادف (الْعَدَسَة) است.

=عَدَلَ-

- عَدْلًا السهمَ و نحوَهُ: تير يا مانند آنرا راست كرد،- فُلاناً: او را برابر كرد،- فُلاناً بِفُلَانٍ: بين دو نفر را اصلاح نمود،- بِرَبِّهِ: به خدا شِرك ورزيد،- الطَّرِيقُ: راه كج شد،- عَدْلًا و عَدَالَة و عُدُولَةً و مَعْدَلَةً و مَعْدِلَةً:

عادلانه رفتار كرد، انصاف نمود،- عَدْلًا و عُدُولًا هُ فى الْمَحْمِل: با او سوار هودج شد،- عن الطريق: از راه برگشت،- اليه: بسوى او برگشت.

=عَدُلَ-

- عَدَالَةً: عادل شد با عدالت قضاوت نمود.

=عَدَّلَ-

تَعْدِيلًا [عدل] الشاهدَ: گواه را تأييد كرد،- المتَاعَ: كالا را به شكل دو عدل درآورد.

=العَدْل-

مص، عدالت، عادل، پايدارى، مساواة، كيفر، امر ميانه، استقامت، كيل، آهنگ و قصد در كارها؛ «رَجُلٌ عَدْلٌ و امرأةٌ عَدْلٌ وَ رِجالٌ عَدْلٌ»: مرد يا زن يا مردان عادل. اين كلمه در مفرد و جمع و مذكر و مؤنّث يكسان بكار مى رود؛ «رَجُلَانِ عَدْلَانِ و رِجالٌ عُدُول»: و نيز بصورت مثنى و جمع در آيد (دو مرد عادل و مردانِ عادل).

=العِدْل-

ج أَعْدَال: مثل و مانند، بَها و ارزش؛ «عِدْلَهُ كَذَا و كَذَا»: ارزش آن چنين و چنان است، لنگه بار.

=العَدَل-

برابر كردن دو لنگه عدل (بار).

=العَدِل-

مرادف (الْعَادِل) است.

=العَدْلَة-

مرادف (العَادِلَة) است؛ «امْرَأَةُ عَدْلَةٌ»: زنى دادگر.

=العُدَلَة-

مرادف (العَدَالة) است، دادگرى. و نيز اين كلمه براى مفرد بكار برده مى شود.

=العَدَلَة-

كسانى كه براى شهادت تزكيه شده اند و نيز اين كلمه براى جمع بكار برده مى شود.

=العَدْلِيَّة-

دادگسترى؛ «وَزِيرُ الْعَدْلِيَّة»:

وزير دادگسترى.

=عَدِمَ-

- عُدْماً و عَدَماً المالَ: مال را از دست داد.

=العُدْم-

از دست دادن چيزى.

=العُدُم-

مرادف (العُدْم) است.

=العَدَم-

نيستى بر ضد هستى، از دست رفتن؛ «عَدَمُ الاهْتِمام»: بىهميتى.

=عَدَنَ-

- عَدْناً و عُدُوناً بالمكان: در آن مكان اقامت نمود،- الْبَلَد: در آن شهر مسكن گزيد،–: عَدْناً الْحَجَر: سنگ را كند،- الأَرْضَ: زمين را كود داد.

=عَدَّنَ-

تَعْدِيناً [عدن] الأَرضَ بالمِعْدن: زمين را كلنگ زد و كند،- الأَرْضَ: زمين را كود داد.

=عَدْن-

«جَنَّةُ عَدْنٍ»: بهشت كه در آن حضرت آدم بود؛ «جَنَّاتُ عَدْنٍ»: بهشت جاويدان.

=عَدَن-

يكى از شهرهاى جزيرة العَرَب كه هم اكنون پايتخت يمن جنوبى است.

=العَدَنِيّ-

منسوب به (عَدَن) است، مرد

=العدو-

=العدوى-

=العدوان-

=العدوة-

=عدي-

=العديد-

=العديدة-

=العديل-

=العديم-

=عذا-

=العذاب-

=العذاة-

=العذار-

=العذال-

=العذالة-

=عذب-

=العذب-

=العذبة-

=عذر-

=العذر-

=العذرى-

=العذراء-

=العذرة-

=عذق-

=العذق-

=عذل-

=العذل-

=العذلة-

=عذو-

=العذوبة-

=العذول-

=عذي-

=العذي-

=العذية-

=العذير-

=العذيرة-

كريم و خوش اخلاق.

=العَدُوّ-

ج أَعْدَاء و جج أَعادٍ [عدو]: دشمن، اين كلمه ضد (الصّديق و الوليّ) است.

=العَدْوَى-

[عدو]: فَساد، واگيرى بيمارى از شخص بيمار به سالم،- (طب): واگيرى و مُسرى بودن بيمارى از قبيل پيسى و مانند آن.

=العُدْوَان-

[عدو]: ستم آشكار.

=العُدْوَة-

ج عِدَاء و عَدَوَات [عدو]: جايگاه بلند، كنار دره و رودخانه آن، جاى دور.

=العَدْوَة-

[عدو]: اسم مَره از (عَدَا) است،- ج عِدَاء و عَدَوات: مكان بلند، لب دره و كناره آن.

=العِدْوَة-

ج عِدَاء و عَدَوَات [عدو] جاى بلند، كناره ى دره و اطراف آن.

=عَدِيَ-

- عَداً [عدو] لفلانٍ: كينه او را به دل گرفت، با او دشمنى كرد.

=عُدِيَ-

[عدو] على فلانٍ: به او ستم شد و دارائى او دزديده شد.

=العَدِيد-

ج عَدَائِد [عدّ]: عدد، معدود، سهم، بسيار، همسان و مانند،- مِنَ القَوْم: آنكه از قومى به شمار آيد.

=العَدِيدَة-

ج عَدَائِد [عدّ]: مؤنث (الْعَديد) است، سهم و قسمت؛ «ايّامٌ عَدِيدَة»:

روزهاى بسيار.

=العَدِيل-

ج عُدَلَاء: همسان و همتا؛ «العَدِيلانِ»: دو مرد كه با دو خواهر ازدواج كرده باشند، باجناق.

=العَدِيم-

ج عُدَمَاء: مستمند، معدوم، احمق، مجنون؛ «هو عَدِيمُ النَّظير»: او بى مانند است.

=عَذَا-

- عَذْواً [عذو] المكانُ: آن جاى خوب شد، آن مكان دور از آب و هواى آلوده بود.

=العَذَاب-

ج أَعْذِبَة: رنج و آزار و درد، آنچه كه انسان را از خواسته اش باز دارد.

=العَذَاة-

[عذو]؛ «ارضٌ عَذَاةٌ»: زمين خوش آب و هوا.

=العِذَار-

ج عُذُر: آن قسمت از لگام كه بصورت اسب كشيده شود، آن قسمت از موى ريش كه سمت گوش باشد. رستنگاه موى، چهره، شرم و آزرم؛ «خَلَعَ عِذارَهُ»:

بى بند و بار شد؛ «خَليعُ العِذَار»: بى بند و بار يعنى آنكه پيرو هوا و هوس باشد و هر كارى كه دلش بخواهد بكند.

=العَذَّال-

آنكه بسيار سرزنش كند، بسيار نكوهش كننده.

=العَذَّالة-

مؤنّث (العَذّال) است، بسيار سرزنش كننده، نشيمنگاه و سُرين، مقعد.

=عَذُبَ-

- عُذُوبَةً الشرابُ: نوشابه گوارا شد.

=عَذَّبَ-

- تَعْذِيباً [عذب] هُ: او را آزار نمود،- هُ عَنِ الشَّي ء: او را از آن چيز منع كرد.

=العَذْب-

آنچه از نوشيدنى و يا خوراك كه گوارا باشد؛ «عَذْبُ الْحَديث»: مرد شيرين سخن؛ «ماءٌ عَذْبٌ»: آب گوارا.

=العَذَب-

مص، ريسمانى كه با آن ترازو را بالا بَرَند، شاخه هاى درخت، اطراف هر چيزى، چركى و خاشاك.

=العَذَبَة-

ج عَذَبات: واحد (العَذَب) است.

=عَذَرَ-

- عُذْراً و عُذُراً و عُذْرَى و مَعْذُرَةً و مَعْذِرَةً هُ على أو في ما صَنَعَ: عذر او را پذيرفت و يا گناه او را بخشيد،– عَذْراً و عُذْراً الفرسَ بِالعِذار: لگام بر صورت اسب بست.

=عَذَّرَ-

تَعْذيراً [عذر]: عذر او ثابت نشد،- هُ:

در معذرت خواهى مبالغه كرد،- الغُلامُ: بر رُخسار جوان موى دميد،- فِى الأَمْرِ: در آن كار پس از كوشش كوتاهى كرد.

=العُذْر-

ج أَعْذار: پوزش خواستن، چيرگى و پيروزى.

=العُذْرى-

مرادف (المَعْذرة) است به معناى عذرخواهى.

=العَذْراء-

ج العَذَارى و العَذَارِي و العَذْرَاوَات:

دوشيزه، لقبِ حضرت مريم.

=العُذْرَة-

ج عُذَر: پيشانى، علامت يا نشان كه بر پيشانى اسب نهند تا آنرا چشم زخم نزنند، موى دوش اسب، كاكل يا گيسو، دوشيزگى، پوسته سر آلت كودك كه آنرا ببرند. ستاره اى كه هرگاه بر آيد هوا به سختى گرم شود.

=العِذْرَة-

ج عِذَر: معذرت خواهى و پوزش، مرادف (المَعْذَرَة) است.

=العُذْرِيّ-

«الهوى العُذْرِيّ»: عشق و دوستى كه همراه با عفت و پاكدامنى باشد.

=عَذَقَ-

عَذْقاً النخلةَ: شاخه نخل خرما را بُريد.

=عَذَّقَ-

تَعْذِيقاً [عذق] النخلةَ: به معناى (عَذَقَ) است.

=العِذْق-

ج عُذُوق و أَعْذَاق: شكل زيبايى است از شكوفه هاى آويخته از درخت كه نوك آن شكوفه ها كوتاه و دُم آنها بلند و همه در يك مستوى قرار گرفته باشند مانند شكوفه هاى درخت گُلابى، هر شاخه اى از درخت كه شاخه هاى كوچكتر داشته باشد، عزّت و بزرگى؛ «فى بني فُلانٍ عِذْقٌ كَهْلٌ»: در فلان خاندان عزت و بزرگى در عاليترين حدّ است.

=العَذِق-

باهوش و زيرك؛ «طِيبٌ عَذِقٌ»:

عطرى خوشبوى.

=عَذَلَ-

- عَذْلًا هُ: او را نكوهش و سرزنش كرد.

=عَذَّلَ-

تَعْذِيلًا [عذل] هُ: به معناى (عَذَلَ) است.

=العَذْل-

سرزنش.

=العَذَل-

به معناى (العَذْل) است.

=العُذُل-

«أَيَّامٌ عُذُلٌ»: روزهاى بسيار گرم.

=العُذَلَة-

بسيار سرزنش كننده.

=عَذُوَ-

- عَذَاوَةً [عذو] المكانُ: آن مكان خوش آب و هوا شد.

=العُذُوبَة-

مص، خوبى و گوارائى.

=العَذُول-

مرادف (العُذَلة) است.

=عَذِيَ-

- عَذًى [عذو] المكانُ: آن مكان خوش آب و هوا شد.

=العِذْي-

ج أَعْذَاء: كشت ديم كه بوسيله باران آبيارى مى شود.

=العَذِيَة-

[عذو]: «أَرضٌ عَذِيَةٌ»: سرزمين خوش آب و هوا.

=العَذِيَّة-

[عذو]: «أَرضٌ عَذِيَّةٌ»: به معناى (العَذِيَة) است.

=العَذِير-

ج عُذر: عُذر آورنده، يارى كننده.

=العَذِيرَة-

مؤنث (العَذير) است، اثر زخم،

=عر-

=العر-

=عرا-

=عرى-

=و عرى-

=العرى-

=العراء-

=العراب-

=العرابة-

=العرادة-

=العرار-

=العرارة-

=العراض-

=العراضة-

=العراف-

=العرافة-

=العراق-

=العراقان-

=العراقة-

=العراقيل-

=عرب-

=العرب-

=العربات-

=العربان-

=العرباني-

=العربة-

=عربد-

=عربن-

=العربون-

=العربي-

=العربية-

ميهمانى دادن بافتخار چيزى يا مناسبتى.

=عَرَّ-

- عَرّاً [عرّ] الجملُ: شتر به بيمارى گرى دچار شد،- عِرَاراً الظَّلِيم: شتر مرغ بانگ زد.

=عُرَّ-

[عرّ] الجَمَلُ: به معناى (عَرَّ) است.

=العُرّ-

[عرّ]: جوان، گرى، فضله پرنده.

=العَرّ-

[عرّ]: گرى، گر «جَمَلُ عَرُّ»: شتر گر، عيب، بدى، كودك كه زودتر از معمول از شير گرفته شده باشد.

=عَرَا-

- عَرْواً [عرو] فلاناً أَمرٌ: پيشامدى براى فلانى اتفاق افتاد،- القميصَ: براى جامه دگمه دوخت.

=عَرَى-

- عَرْياً [عري] هُ الأَمرُ: آن امر او را فرا گرفت.

=و عَرَّى-

تَعْرِيَةً [عرو] و [عري] الشي ءَ كالقميص و نحوه: براى جامه دگمه دوخت.

=عَرَّى-

تَعْرِيةً [عري] الرجُلَ: او را ناديده گرفت و رها كرد،- الرَّجُلَ الثَّوبَ و مِنَ الثَّوب:

لباس آن مرد را درآورد،- هُ مِنَ الأَمر: او را از آن كار رهائى بخشيد.

=العُرَى-

[عرو]: جمع (العُروة) است؛ «عُرَى الصّداقَةِ»: روابط دوستى؛ «الْقَى اليهِ العُرى»:

كارها را بدست او سپرد، اختيارات به او داد.

=العَرَى-

[عري]: ناحيه، ميدان، سرما.

=العَرَاء-

ج أَعْرَاء [عري]: فضاى باز و بدون پوشش.

=العَرَّاء-

[عرّ]: مؤنث (الأَعَرّ) است، كنيز.

=العَرَّاب-

عند النصارى: از گردانندگان كليسا و كفيل معتمد (اين كلمه سريانى است).

=العَرَّابَة-

مؤنّث (العَرَّاب) است.

=العَرَّادَة-

ج عَرَّادَات: از وسايل جنگى كه با آن سنگ پرتاب مى كردند،- عِنْدَ العامّة:

پاره اى ذغال كه از آن دود خارج شود و نيمسوخته باشد.

=العَرَار-

[عرّ]: گياهى است نرم و داراى گلهاى ريز و زرد رنگ و خوشبو، بهار دشتى زرد رنگ.

=العَرَارَة-

[عرّ]: واحد (العَرَار) است.

=العُرَاض-

مترادف (العَرِيض) است.

=العِرَاضِ-

ج عُرْض: ناحيه و جاى.

=العُرَاضَة-

آتش بازى در مناسبات و اعياد، سوغاتى سفر كه مسافر با خود آورد.

=العَرَّاف-

ستاره شناسى و فالگير، پزشك.

=العِرَافَة-

ستاره شناسى و فالگيرى.

=العُرَاق-

استخوانى كه گوشت آن خورده شده باشد، باران بسيار.

=العِرَاق-

ج أَعْرِقَة و عُرْق و عُرُق: درون و لاىِ پر، ساحل دريا،- مِنَ النَّهر- كنار رودخانه، مِنَ الدَّار: حياط خانه،- مِنَ الظِّفْر: اطراف ناخن،- مِنَ الأُذُن: اطراف گوش.

=العِرَاقَان-

دو شهر كوفه و بصرة.

=العُرَاقَة-

باران بسيار.

=العَرَاقَة-

رسوخ و نفوذ سخت، خانواده اصيل و قديمى، (عَرَاقَةٌ فى النَّسَبِ): بزرگى و شرافت خانوادگى.

=العَرَاقِيل-

[عرقل]: مشكلات و سختيها، (عَرَاقِيلُ الأُمورِ): كارهاى سخت.

=عَرِبَ-

- عَرَباً الرجُلُ: پس از آنكه لكنتى در زبان داشت فصيح شد، معده او فاسد شد،- تِ المعدةُ: معده دردناك شد،- الجرحُ: زخم وَرَم و چرك كرد،- تِ البِئْر: آب چاه زياد شد.

=عَرُبَ-

- عُرُوبَةً و عُرُوبِيَّةً و عَرَابَةً و عَرَباً و عُرُوباً: به زبان عربى بدون اينكه نارسائى داشته باشد سخن گفت، او يك عرب فصيح بود.

=عَرَّبَ-

تَعْرِيباً [عرب] المنطقَ: سخن را از نارسائى زدود،- بِحجّتِهِ: گفتار او فصيح بود،- عَنْهُ لسانُهُ: با فصاحت بيان نمود،- الاسمَ الأعجمى: اسم غير عربى را به عربى برگردانيد،- الكِتابَ: كتاب را به عربى ترجمه نمود،- الرجُلُ: آن مرد اسب عربى گرفت،- قولَهُ: سخن او را تقبيح نمود،- عَلَيه فِعْلَهُ: عمل او را تقبيح كرد،- المُشترى: خريدار بيعانه داد.

=العُرْب-

ج أَعْرُب و عُرُوب: مردم عرب كه در شبه جزيره شرقى درياى سرخ سكونت دارند، خلاف (العجم) است به معناى هر كس كه عرب نباشد.

=العَرَب-

العُرْب، «العَرَبُ العَرْباء و العَارِبَة و العَرِبَة و العَرَبِيَّة»: مرادف (العُرْب) است؛ «العَرَبُ العَرْبَاء و الْعَارِبَة و العَرِبَة و الْعَرَبِيّة»:

اعراب خالص؛ لفظ عرب در اينجا مؤنث بكار مى رود بنا به تأويل بر طايفه عرب؛ «العَرَبُ المُتَعرِّبَة و المُسْتَعْربة): افراد عرب زبان و عرب نما كه از نژاد عرب نيستند؛ «العَرَبُ مِنَ الْمَاء»: آب بسيار صاف.

=العَرِب-

من الماء: آب بسيار صاف؛ (رَجُلٌ عَرِبٌ): مردى با فصاحت زبان.

=العَرَبَات-

كشتيهاى راكدى در بغداد بوده و امروزه بر كالسكه و درشكه اطلاق مى شود. اين كلمه يونانى است.

=العُرْبَان-

مرادف (العَرَب) است.

=العُرْبَان-

ج عَرَابِين [عربن]: بيعانه. مرادف (العُرْبون) است.

=العَرْبَان-

من الرجال: آنكه داراى فصاحت زبان است.

=العَرْبانيّ-

«عَرْبانِيُّ اللسانِ»: مرد فصيح و بليغ.

=العَرَبَة-

ج عَرَب و عَرَبَات: درشكه، كالسكه.

=العَرِبَة-

«معدةٌ عَرِبَةٌ»: معده فاسد؛ «بِئْرٌ عَرِبَةُ»: چاه پُر آب.

=عَرْبَدَ-

عَرْبَدَةً [عربد]: بد اخلاق شد.

=عَرْبَنَ-

عَرْبَنَةً [عربن] هُ: به او بيعانه داد.

=العُرْبُون-

ج عَرَابين [عربن]: پيش پرداخت، بيعانه. اين كلمه را در زبان متداول (رَعْبُون) گويند.

=العَرَبُون-

ج عَرَابِين [عربن]: مُرادف (العُرْبُون) است.

=العَرَبِيّ-

آنكه منسوب به عرب باشد،- ج عَرَب: كسيكه داراى اصل و نسب و نژاد عربى است.

=العَرَبِيَّة-

مؤنث (العَربيّ) است، زبان عربى؛ «اللغةُ الْعَرَبِيّة»: زبانيكه عرب با آن گفتگو مى كنند.

=العربيد-

=العرة-

=عرج-

=العرج-

=العرجاء-

=العرجان-

=العرجة-

=العرزال-

=عرس-

=العرس-

=عرش-

=العرش-

=العرصة-

=عرض-

=العرض-

=العِرْبِيد-

[عربد]: بد اخلاق، بدخوى.

=العُرَّة-

[عرّ]: كنيز، كوهانِ شتر، بد رفتارى، آنچه از حالات ديوانگى كه براى شخص پديد آيد، گرى، گناه، پشكل، سرگين، فضله كبوتر.

=العَرَّة-

مؤنث (العَرّ) است، يكبار، خوى بد، عيب، سختى جنگ.

=عَرَجَ-

- عُرُوجاً و مَعْرَجاً: چيزى به پاى او خورد و لنگان شد،- فِى السُّلَّم: از پله بالا رفت،- عَلَى الشَّي ءِ وَ فِيهِ: بر آن چيز ارتقاء يافت، بالا رفت.

=عُرِجَ-

بهِ: او بالا برده شد.

=عَرَّجَ-

تَعْرِيجاً [عرج]: ايستاد و تأمل كرد، از سوئى به سوى ديگر خم شد،- الرَّجُلُ: به هنگام غروب خورشيد درآمد،- عَنِ الشَّي ء:

آنرا رها كرد و منصرف شد،- الثَّوبَ: بر روى جامه چين انداخت،- البِنَاءَ اوِ النَّهر:

ساختمان يا مسير رودخانه را كج ساخت؛ «فُلانُ لا يُعَرَّجُ عَلَى قَولِه»: بگفته فلانى نتوان اعتماد كرد.

=العَرَج-

راه رفتن مرد لنگ.

=العَرْجَاء-

مؤنث (الأَعرَج) است،- (ح):

كفتار.

=العَرَجَان-

مرادف (العَرَج) است.

=العُرْجَة-

مرادف (العَرْجَة) است.

=العَرْجَة-

آنچه بر آن ايستاده شود، توقفگاه.

=العِرْزال-

[عرزل]: كوخى كه از شاخه هاى درخت براى نگهبانى ساخته شود.

=عَرَس-

- عَرْساً: در جشن و شادى شركت كرد.

=عَرِسَ-

- عَرَساً بهِ: با او انس گرفت.

=العُرْس-

ج أَعْرَاس و عُرُسات: عروسى، غذاى عروسى،- ج اعْراس (ح): بچه شتر.

=العِرْس-

ج أَعْرَاس: همسر مرد؛ «عِرْسُ الْمَرْأَة»: شوهر؛ «ابْنُ عِرْسِ» ج بنات عِرْسٍ (مذكر و مؤنث) است: راسو (موش خرما).

=العُرُس-

ج أَعْرَاس و عُرُسات: عروسى، غذاى عروسى.

=عَرَشَ-

- عَرْشاً: ساختمانى از چوب، ساخت،- البَيْتَ: خانه را بنا كرد،- العَرْشَ:

تخت ساخت،- عَرْشاً و عُرُوشاً الكَرْمَ:

شاخه هاى درخت انگور را بر روى چوب قرار داد.

=عَرَّشَ-

تَعْرِيشاً [عرش] الكَرْمُ: شاخه هاى درخت انگور بر روى چوب رشد كرد،- الكَرْمَ: شاخه هاى درخت انگور را بر روى چوب بالا بُرد،- الْبَيْتَ: سقف خانه را بلند ساخت،- الطّائِرُ: پرنده بالا رفت و با دو بال خود سايه افكند.

=العَرْش-

مص، و- ج أَعْرَاش و عُرُوش و عِرَشَة و عُرُش: تخت شاهى، عزت و بزرگى؛ «ثُلَّ عَرْشُهُ»: عزت و بزرگى او بر باد رفت، چادر، چتر، كاخ، دهانه چاه،- مِنَ الْقَوم:

رئيس خانواده،- مِنَ الْبَيْت: سقف خانه؛ «عَرْشُ الطّائِر»: لانه پرنده.

=العَرْصَة-

ج عِرَاص و أَعْرَاص و عَرَصَات:

حياط خانه، زمين بدون ساختمان.

=عَرَضَ-

- عَرْضاً: آشكار شد و دوام نيافت،- المتاعَ لِلْبَيْع: متاع را براى فروش عرضه نمود،- الشّيْ ءَ لِفُلان: چيزى را به ديگرى ارائه داد،- الشَّيْ ءَ عَلَيْهِ: آنرا نشان داد،- الْجُندَ: لشكر را با مراقبت براه انداخت،- القَوْمَ عَلَى السَّيفِ: با شمشير آنها را زد،- لِي عَارِضٌ: مانعى برايم پيش آمد،- لَهُ عارِضٌ مِنَ الحُمَّى: گرفتار تب شد،- الحَصيرَ:

فرش را گُسترد،- الكِتَابَ: كتاب را از بر خواند.

=عَرِضَ-

- عَرْضاً: آشكار شد و دوام نيافت.

=عَرُضَ-

- عِرَضاً و عَرَاضَةً: چيزى را پهن كرد، اين كلمه ضد (طالَ) است.

=عَرَّضَ-

تَعْرِيضاً [عرض] الشي ءَ: آنرا پهن كرد،- الشي ءَ للشي ء: چيزى را براى چيز ديگرى عَرضه كرد؛ «عَرَّضْتَ مَالَك لِلْهَلاك»: دارائى خود را تباه كردى،- المَتاعَ: متاع را با عرضه كردن فروخت،- فلانٌ: فلانى دچار مشكلات شد،- الكاتِبُ: نويسنده چيزى بيان نكرد،- لهُ و بِهِ: چيزى را گفت ولى با صراحت نگفت،- هُ مِنْ مَالِهِ بِكذا: به او از مال خود عوض داد.

=العُرْض-

دامنه كوه، طرف، ناحيه،- مِنَ الْبَحْرِ اوِ النَّهر: وسط دريا و يا ميان رودخانه،- مِنَ الحَديث: حديث بسيار،- مِنَ السَّيْفِ أَوِ العُنُقِ: طرف شمشير يا گردن؛ «خَرَجُوا يَضْرِبُونَ النَّاسَ عَنْ عُرضٍ»: ريختند و مردم را از هر سو و بهر صورت زدند؛ «ضَرَبَ بِهِ عُرْضَ الحائِط»: آن چيز را به يكسو انداخت و از آن روى گردانيد؛ «هُوَ مِنْ عُرْضِ النّاسِ»:

او از افراد مردم است.

=العَرْض-

مص، و- ج عُرُوض و عِرَاض و أَعْرَاض: پهنا بر خلاف طول، وسعت، كوه، دامنه كوه، دره، ابر، لشكر بسيار، ملخ بسيار، ديوانگى، طلب انجام كارى با آرامى و ادب،- مِنَ اللَّيلِ: ساعتى از شب؛ «عَرْضُ مَكانٍ مَا مِنَ الأَرض» (فك): زاويه ميان خط عمودى و مستواى خط استواء است؛ «الْعَرْضُ السَّماوِي لِكَوكَب ما» (فك): زاويه سطح فلك البروج و خط مستقيم ميان زمين و ستاره است،- ج عُرُوض: كالا و متاع از هر نوعى به جز درهم و دينار، مقدار كالاى عرضه شده براى فروش در بازار؛ «العَرْضُ وَ الطّلَب»: عرضه و تقاضا؛ «عَرْضُ الْحَال»:

تقاضانامه؛ «الشَّي ءُ عَرْضُ عَيْنى»: آن چيز در مقابل چشم من است؛ «يَوْمُ الْعَرض»: روز دِين.

=العِرْض-

ج أَعْراض: آنچه از اصالت و بزرگى كه انسان بدان مى بالد و افتخار مى كند، آبرو، حيثيت، نفس، جسد، شرف و بزرگى پدران و نياكان يا در پيروان و فرزندان، بوى اندام، اخلاق پسنديده، ابر غليظ، لشكر انبوه، دسته هاى انبوه از ملخ؛ «هو نقيّ الْعِرْض»: او از هر بدى و پستى منزّه و پاك است؛ (العِرْض ج عُرْضَان): كنار درّه يا پيرامون شهر، هر درّه اى كه در آن درخت و آب و روستا باشد،- (ع ا): هر جاى بدن

=العرض-

=العرضة-

=العرضي-

=العرضية-

=العرعر-

=عرف-

=العرف-

=العرفاء-

=عرفات-

=العرفان-

=العرفة-

=عرفة-

=العرفج-

=العرفي-

=عرق-

=العرق-

كه از آن عرق خارج شود،- مِنَ الرِّجَال:

آنكه بر باطل اعتراض كند.

=العَرَض-

أَعْرَاض: آنچه كه در گوهر خود قائم به خود بوده ولى گوهر نباشد، اسم است از هر چيزى كه دائم و پيوسته نباشد؛ «هَذَا الأَمْرُ عَرَضٌ»: اين امر چيزى است زايل و رفتنى، هر بيمارى كه بر انسان عارض شود، متاع، غنيمت، بخشش و عطاء، آذوقه دنيا؛ «فَعَلَهُ عَرَضاً»: بدون قصد كارى انجام داد.

=العُرْضَة-

چيزى كه آماده شود و در معرض ديد قرار گيرد، همّت و پاى مردى، فنى در كشتى گرفتن؛ «هو عُرْضَةٌ لِلْكَلام»: او بسيار مورد اعتراض قرار مى گيرد؛ «جَعَلْتُهُ عُرْضَةً لِكَذا»: او را براى كارى تعيين كردم.

=العِرْضَة-

مؤنث (العِرض) است، مصدر نوع از (عَرَضَ) است.

=العَرَضِيّ-

متضادّ (الجوهريّ) است، حدوث امرى است كه بطور صُدفه واقع شود.

=العَرَضِيَّة-

مؤنث (العَرَضِيّ) است؛ «الخطيئَةُ العَرَضِيّةَ»: در آئين مسيح به معناى گناه كوچك است.

=العَرْعَر-

(ن): سرو كوهستانى از رسته صنوبرها كه از ميوه آن بوى خوش استخراج مى شود؛ «العَرْعَرْ الكادِي»: سروى است كه از آن روغنى سياه بنام (الكاد) براى بيماران پوستى بدست مىيد.

=عَرَفَ-

- عِرْفَةً و عِرْفَاناً و عِرِفَّاناً و مَعْرِفَةً الشي ءَ:

آن چيز را دانست؛ «عَرَفَهُ حَقَّ المَعْرِفَة»: او را كاملًا شناخت،- بِذَنْبِهِ: به گناه خود اقرار و اعتراف كرد،- هُ: به او پاداش داد،- لِلأَمْرِ: بر آن صبر و شكيبائى كرد،-:

عرافَةً عَلَى القَومِ: براى آن قوم تدبير و چاره انديشى نمود،- عَرْفاً الفرسَ: يال اسب را بُريد.

=عَرِفَ-

- عَرْفاً: از بوى خوش استفاده نكرد.

=عَرُفَ-

- عَرَافَةً: دانا شد،- عَرْفاً و عَرَافَةً:

بوى خوش داشت، خود را بسيار عطرآگين كرد.

=عُرِف-

الرجُلُ: در كف دست آن مرد دمل درآمد.

=عَرَّفَ-

تَعْرِيفاً [عرف] هُ الأمرَ: چگونگى را به او اطلاع داد،- هُ بِفُلانٍ: نامش را به او گفت،- الضَّالَّةَ: گمشده را خواست،- الاسْمَ: اسم را معرفه كرد،- الشّي ءَ:

آنرا خوشبو كرد،- الطَّعَامَ: مخلّفات غذا از قبيل نمك و سركه و غيره را زياد كرد،- الحُجّاجَ: حاجيان براى اداء مراسم به عرفات رفتند.

=العُرْف-

شناسائى، سخا و كرم، آنچه به ديگران مى دهى، اسم است از اعتراف و اقرار؛ «لَهُ عليَّ الْفُ عُرْفاً»: براى او هزار بار اعتراف مى كنم. روش و قبول؛ «العُرفُ السِّيَاسِيّ»: روش معمول سياسى؛ «عُرفُ الشّرع»: مبناى احكام شرع،- ج اعْراف: تاج خروس، يال اسب، زمينهاى مرتفع و شن زار، موج دريا؛ «عُرفُ الدَّيكِ» (ن) نام درخت گلى است كه داراى شاخه ها و گلهاى ارغوانى رنگ مى باشد؛ «عُرْفُ اللِّسان»: عرف و معمول زبان از حيث تلفظ و بكار بردن واژه ها.

=العَرْف-

مص، بطور كلى به معناى بو است كه بيشتر بر بوى خوش اطلاق مى شود؛ «ما اطْيَبَ عَرْفَهُ»: چه بوى خوشى دارد.

=العُرُف-

يالِ اسب، زمين بلند كه پُر از شن و ماسه باشد.

=العَرْفاء-

ج عُرْف: مؤنّث (الأَعْرَف) است، كفتار؛ «قُلَّةٌ عَرْفاءُ»: قله بلند.

=عَرَفَات-

نام موضعى است به فاصله دوازده ميل از مكّه معظّمه كه محل اجتماع حاجيان است.

=العِرْفان-

مص، نيكى و خوبى.

=العُرْفَة-

ج عُرَف: فاصله ميان دو چيز.

=العَرْفَة-

باد،- (طب): دانه اى چركى است كه بر كف دست ظاهر مى شود.

=العِرْفَة-

پرسش و استفسار.

=عَرَفَة-

نام كوهى است نزديك مكّه؛ «يومُ عَرفَة»: روز عرفه كه نهم ماه ذى الحجة از هر سال هجرى قمرى است.

=العَرْفَج-

ج عَرَافِج (ن): نام گياهى است كه در سرزمينهاى ريگى (شنى) مى رويد.

=العُرْفِيّ-

منسوب به (العُرْف) است؛ «الحُكْمُ الْعُرْفيّ»: حكمى كه بنا بر مقتضيات زمانى و امنيت مملكتى صادر مى شود؛ «الْمَحْكَمَةُ العُرفِيَّة»: دادگاه نظامى حكومت نظامى كه در اوضاع و احوال استثنايى تشكيل مى شود.

=العَرَفِيّ-

منسوب به (عَرَفَات) است.

=عَرَقَ-

- عَرْقاً و مَعْرَقاً العظمَ: گوشت را كه روى استخوان بود خورد،- الطَّريقَ: راه را پيمود،- عَرْقاً و عُرُوقاً فِى الأَرض: به راه افتاد.

=عَرِقَ-

- عَرَقاً: بدن او عرق كرد،- الحَائِطُ:

ديوار نَم زد،- الرَّجُلُ: آن مرد تنبل شد.

=عُرِقَ-

عَرْقاً: كم گوشت و لاغر شد.

=عَرَّقَ-

تَعْرِيقاً [عرق] هُ: او را به كار سختى واداشت كه بدنش عرق كرد،- الإِنَاءَ: در جام كمى آب ريخت،- الْخَمر: مي را با كمى آب آميخت،- التّينَ الْجَافِّ: انجير خشك را با آب جوشانيد تا فاسد نشود،- الشَّجرُ: درخت ريشه دوانيد.

=العَرْق-

مص،- ج عِرَاق و عُرَاق: استخوانى كه بيشتر گوشت از روى آن گرفته شده باشد.

=العِرْق-

ج عُرُوق و أَعْرَاق و عِرَاق (ع ا): رگ بدن كه خون در آن جريان دارد؛ «داءُ عِرْقِ النَّسَا» (طب): بيمارى سياتيك،- ج عُرُوق:

اصل و ريشه هر چيزى، زمين شوره زار، كوهى كه بالا رفتن از آن سخت باشد، تپه، جسم، شير، فرزندان بسيار، ماسه نرم و باريك.

=العُرَق-

آنكه بدنش بسيار عرق كند.

=العَرَق-

مص، آبى كه از بدن ترشح كند، نوعى مِى كه از انگور سازند، شيره خُرما، شير كه در پستان باشد، راههاى كوهستانى، جاى پاى شتران در بيابان، «و قد نَسَجْنَ فى الفَلاة عَرَقاً»: در بيابانها نشانه هائى گذاشتند كه پيوسته بهم يافت مى شود، تك اسب، رديفى از سنگ يا

=العرقاة-

=العرقان-

=عرقب-

=العرقة-

=عرقل-

=العرقلة-

=العرقوب-

=عرقوب-

=العرقوة-

=العرقية-

=عرك-

=العرك-

=العركة-

=عرم-

=العرم-

=العرمة-

=العرمرم-

=العرناس-

=العرندس-

=العرنوس-

=العرنين-

=العرواء-

=العروبة-

=العروبية-

=العروة-

=العروس-

=العروض-

=العروضي-

=عري-

=العري-

=العريان-

=العريانات-

خشت كه در ديوار باشد و در زبان متداول بر آن (المِدْمَاك) اطلاق مى شود؛ «عَرَقُ الْخِلَال» هديه كه به كسى تقديم كنند.

=العَرْقَاة-

بُن و بيخ هر چيزى، چوبى كه روى دلو قرار دهند.

=العِرقاة-

مُرادف (العِرْقَة) است.

=العَرْقان-

آنكه تن وى از عرق خيس شده باشد.

=عَرْقَبَ-

عَرْقَبَةً [عرقب] الرجُلُ: حيله زد،- الدَّابَّةَ: دم ستور را كشيد تا برخيزد، دم ستور را كند.

=العَرْقَة-

اسم مرّة از (عَرَق) است، يك قطعه گوشت.

=العِرْقَة-

ج عِرَق و عِرْقات: ريشه و اصل، ريشه هاى درخت.

=العُرَقَة-

مرادف (العُرَق) است.

=العَرَقَة-

ج عَرَقٌ و عَرَقَاتٌ: رديف سنگ و آجر كه بر ديوار نصب شده باشد، يك رديف از اسبان و يا پرندگان، نقشى كه بر اطراف چادر بافند، چوبى كه ميان دو پايه ديوار قرار دهند.

=عَرْقَلَ-

عَرْقَلَةً [عرقل]: از قصدِ خود منصرف شد،- الأَمْرَ: كار را سخت و دشوار كرد،- عَلَيه الكلامَ: كلام را برگردانيد و به او راست نگفت.

=العَرْقَلَة-

[عرقل]: مص، «عَرْقَلَةُ السَّير»:

راه بندان، جلوگيرى از راه.

=العُرْقُوب-

ج عَرَاقِيب [عرقب] (ع ا): عصب پى پاشنه پاى انسان و يا ستور، راه كوهستان، سراشيبى دره، حيله؛ «عَرَاقيبُ الأُمور»: كارهاى سخت و بزرگ.

=عُرْقُوب-

نام مردى است كه ضرب المثل دروغ و خلف وعده است؛ «اخْلَفُ من عُرقُوب»: از عرقوب بدتر است؛ «مَواعِيدُ عُرقُوب»: وعده هاى دروغين.

=العَرْقُوة-

ج عَرَاقِ [عرق]: چوبى كه بر بالاى دلو نصب شود.

=العَرَقِيَّة-

كلاه، عرقچين زير عمامه.

=عَرَكَ-

- عَرْكاً الأَدِيمَ: پوست را ماليد و سابيد،- الشَّي ءَ: آن چيز را تراشيد تا پاك كرد.،- هُ الدّهرُ: زمانه او را آزموده كرد،- تِ الْمَاشِيَةُ النَّبَات: چهار پايان همه كِشت را خوردند،- تِ الماشيةُ الأَرضَ: چهار پايان زمين را از چريدن خالى كردند.

=عَرِكَ-

- عَرَكاً: در جنگ دلاور بود و به سختى حمله كرد.

=العَرِك-

دلاور و قهرمان در جنگ.

=العُرْكَة-

كسى كه سختى و رنج را به خود هموار سازد.

=العَرْكَة-

اسم مرّة از (عَرَك) است.

=عَرَّمَ-

تَعْرِيماً [عرم] فلانٌ: خودخواهى و تكبّر نمود،- الترابَ: خاك را جمع كرد. اين دو تعبير در زبان متداول رايج است.

=العَرَم-

مرادف (العَرَمَة) است.

=العُرْمَة-

به معناى (العَرَمَة) است.

=العَرَمَة-

خرمن گندم كه جمع آورى شده و پاك نشده باشد.

=العَرَمْرَم-

[عرم]: شديد و سخت، لشكر انبوه و بسيار.

=العِرْناس-

ج عَرَانِيس [عرنس]: چيزى از آهن يا چوب كه براى بافندگى و پنبه زنى استفاده شود، دماغه كوه؛ «عَرَانِيسُ الذرَّة»:

خوشه هاى ذرت كه در آن دانه باشد و در زبان متداول به آن (العَرنُوس) گويند،- (ح):

كبوترى كه پس از پرواز از جلوى پا ديده شود.

=العَرَنْدِس-

نوعى بازى كودكان مسيحى است، شبيه به قاشق زنى در ايران كه به درب منازل مى روند، اين مراسم در (چهارم دسامبر) هر سال ميلادى انجام مى شود.

=العَرْنُوس-

ج عَرَانِيس [عرنس]: «عَرْنُوس الذرَةِ»: خوشه گندم و ذرت، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=العِرْنِين-

ج عَرَانِين [عرن]: به معناى (بينى) يا قسمت خارج و برآمده آن، مرد شريف و بزرگوار،- مِنْ كُلِّ شَيْ ءٍ: آغاز هر كارى.

=العُرَوَاء-

[عرو]: آغاز تب كه با لرز همراه باشد.

=العُرُوبَة-

اسم است كه بر ويژگيهاى نژاد.

عرب دلالت مى كند.

=العُرُوبِيَّة-

خالص بودن در نژاد عرب.

=العُرْوَة-

ج عُرىً [عرو]: آنچه كه وثيقه چيزى باشد؛ (العُرْوَةَ مِنَ الثَّوبِ): مادگى پيراهن؛ «العُروةُ مِنَ الإِبْرِيق): دسته آفتابه، درختى است كه در زمستان برگهاى آن ريخته نمى شود، درخت پر از شاخه و برگ.

=العَرُوس-

ج عَرَائِس: مرد و يا زن به هنگام ازدواج كه در جمع به آنها «هُم عُرسٌ و هنَّ عَرائِس»: گويند و نيز زن را (العَرُوسَة) نامند.

=العَرُوض-

ج أَعَارِيض: ميزان و سنجش شعر كه بوسيله آن شعر خوب از شعر ناهنجار شناخته شود، و نيز بر آخر مصراع اول بيت اطلاق مى شود،- ج عُرُض: ناحيه و مكان، راه در كوهستان، و نيز بر شهرهاى مكه و مدينه و پيرامون آنها اطلاق مى شود، جائيكه در راه براى تو مشكلى ايجاد شود، ابر، چيز بسيار،- مِنَ الْكَلامِ: محتواى كلام، «هَذِهِ المسْأَلَةُ عَرُوضُ هَذِه»: اين موضوع مانند آن است.

=العَرُوضِيّ-

دانشمند علم عروض.

=عَرِيَ-

- عُرْيَةً و عُرْياً [عري] من ثيابهِ: جامه خود را از تن به در كرد،- مِنَ الْعَيب و غَيْره:

از هر عيب و بدى سالم ماند،- عُرىً تِ اللَّيْلَةُ: شبانگاه هوا سرد شد.

=عُرِيَ-

[عرو] الرجُلُ: از ترس لرزيد.

=العُرْي-

[عرو] من الثوب: مادگى لباس كه دكمه در آن قرار مى گيرد.

=العُرْي-

ج أَعْرَاء [عري]: «فرسٌ عُرْيٌ»: اسب بدون زين.

=العِرْي-

[عرو] من الثوب: مرادف (العُرْي) است.

=العَرِي-

[عري]: آنكه از هر بدى و عيب سالم باشد.

=العَرِيّ-

[عري]: باد سرد.

=العُرْيان-

ج عُرَاة [عري]: مرد لُخت و برهنه.

=العُرْيَانَات-

[عري]: «عُرْيَانَاتُ البُزُور» (ن):

نوعى درخت بى دانه مانند دسته صنوبر و

=العريانة-

=العرية-

=العرير-

=العريج-

=العريس-

=العريش-

=العريشة-

=العريض-

=العريضة-

=العريف-

=العريق-

=العريكة-

=العرين-

=العرينة-

=عز-

=العز-

=عزا-

=عزى-

=العزى-

=العزاء-

=العزاف-

=العزال-

=عزب-

=العزب-

=العزباء-

=العزبة-

=العزة-

=عزر-

=عزرائيل-

=عزز-

=عزف-

=العزف-

=عزل-

=العزل-

=العزلاء-

=العزلة-

=عزم-

سيكاسيّه است.

=العُرْيَانَة-

[عري]: مرادف (العَارِيَة) است.

=العُرْيَة-

[عري]: برهنگى.

=العِرْيَة-

[عري]: مُرادف (العُرْيَة) است.

=العَرِيَّة-

ج عَرَايا [عري]: باد سرد.

=العَرِير-

[عرّ]: مرد ناشناس يا سخن ناشناخته.

=العَرِيج-

«أَمرٌ عَرِيجٌ»: كارى سُست و بىساس.

=العَرِيس-

ج عِرْسان: داماد در شب زفاف و عروسى.

=العَرِيش-

ج عُرُش: داربست درخت انگور، جاى سايه دار خانه كه در آن استراحت كنند، آغل چهار پايان كه براى محافظت آنها از سرما ساخته شود،- ج عُرْشان در زبان متداول به معناى درخت انگور است.

=العَرِيشَة-

ج عَرَائِش: محملى است مانند هودج، واحد العَرِيش به معناى درخت انگور است كه در زبان متداول رايج است.

=العَرِيض-

ج عِرَاض: پهن؛ «دُعَاءٌ عريضٌ»:

دعاى بسيار.

=العِرِّيض-

فتنه جو، آنكه به دنبال شر باشد.

=العَرِيضَة-

ج عَرَائِض: مؤنّث (العَرِيض) است، درخواست كتبى به مقامات دولتى، دادخواست.

=العَرِيف-

ج عُرَفَاء: دانا، آنكه ياران خود را معرفى كند، كسيكه امور مردم را به عُهده گيرد، سرباز يكم كه فرمانده ده سرباز است؛ «أَمْر عَريف»: كارى شناخته شده؛ «عَريفُ المَكاتِب»: آنكه مراقبت فرزندان مردم را بعهده گيرد.

=العَرِيق-

آنكه داراى اصالت در خوبى يا بدى باشد؛ «غُلامٌ عريقُ»: جوان لاغر اندام و سبك بال.

=العَرِيكَة-

ج عَرَائِك: نَفْس؛ «فُلانٌ لَيِّنُ الْعَرِيكَةِ»: فلانى خوش خلق است؛ «هُوَ شَديدُ الْعَرِيكَة»: او مردى بدخو و سخت است، كوهان شتر.

=العَرين-

ج عُرُن: حياط خانه، مجموعه اى از درخت و يا خار، بيشه و لانه شير و كفتار و گرگ و مار.

=العَرِينَة-

ج عَرَائِن: لانه شير و كفتار و گرگ و مار.

=عَزَّ-

- عِزّاً و عِزَّةً و عَزَازَةً [عزّ]: عزيز و گرامى شد، نيرومند شد، ناتوان شد،- الشّي ءُ: آن چيز كم و ناياب شد، آنكار سخت و انجام آن مشكل شد؛ «عَزَّ عليَّ انْ تَفْعَل كذا»: بر من سخت و ناگوار است كه اين كار را انجام دهى،- الْمَاءُ: آب جارى شد،- عَزّاهُ: او را نيرومند ساخت،- عِزّاً عَلَيْهِ:

كريم و بخشنده شد،– عزّاً هُ: او را نيرومند كرد، بر او چيره شد.

=العِزّ-

[عزّ]: مص، بزرگى و عزّت، باران تند.

=عَزَا-

- عَزْواً [عزو] لفلانٍ و إلى فلانٍ: خود را به ديگرى چه راست و چه دروغ نسبت داد،- الشي ءَ او فُلاناً الى فلانٍ: آن چيز يا فلان را منسوب به ديگرى نمود،- عَزاءً الرَّجُلُ: صبر و شكيبائى كرد.

=عَزَى-

عَزْياً [عزي] الشي ءَ أو فلاناً إلى فلانٍ:

او را به ديگرى منسوب نمود.

=عَزَّى-

تَعْزِيَةً [عزي] الرجُلَ: به او تسليت گفت، به علت فوت عزيزى اظهار تأسّف و غم نمود.

=العُزَّى-

[عزّ]: مؤنّث (الأَعَزّ) است، بانوى عزيز و گرامى، نام بُتى است كه ويژه قريش در زمان جاهليت بود.

=العَزَاء-

[عزو]: اسم است از (عَزَا الى فُلَان).

=العَزَاء-

[عزي]: صبر بر مصيبت و اندوه.

=العَزَّاف-

اسم مبالغه از (العَارِف) است:

نوازنده ى ساز، (سَحَابٌ عَزّافٌ): ابرى كه با خود رعد داشته باشد.

=العِزَال-

ناتوانى.

=العُزَّال-

افراد گوشه گير، مرادف (المُعْتَزِلَة) است بمعناى پيروان مذهب اعتزال.

=عَزَبَ-

- عُزْبَةً و عُزُوبَةً: مرد تنها كه ازدواج نكرده باشد،– عُزُوباً: دور شد و از نظر پنهان گرديد.

=العَزَب-

ج عُزَّاب و أَعْزَاب: تنها، مجرد (بدون اهل و عيال) اعم از مرد يا زن.

=العَزْباء-

مؤنث (الأَعْزَب) است.

=العَزَبَة-

زنى كه شوهر ندارد.

=العِزَّة-

[عزّ]: مص، بزرگى و عزّت، والائى و حمايت نفس؛ «عِزَّةُ النَّفس»: عزت نفس.

=عَزَرَ-

عَزْراً هُ: او را نكوهش كرد،- هُ عَنْ كَذا: او را از كارى بازداشت.

=عَزَّرَ-

تَعْزِيراً [عزر] هُ: او را نكوهش كرد، تنبيه نمود، به سختى زد.

=عِزْرائِيل-

نام فرشته مرگ است- اين كلمه عبرى است.

=عَزَّزَ-

تَعْزِيزاً [عزّ] هُ: او را بزرگداشت و گرامى نمود، او را يارى كرد.

=عَزَّفَ-

- عَزْفاً و عَزِيفاً: صدا درآورد، آواز خواند،- عَزْفاً و عُزُفاً تْ نَفْسُه عَنِ الشَّيْ ء: از چيزى خسته شد،- نَفْسَهُ عَنْ كَذَا: خود را از آن كار بازداشت.

=عَزَّفَ-

تَعْزِيفاً [عزف]: صدا درآورد، آواز داد.

=العَزْف-

مص، صداى دايره زنگى، «عَزْفُ الرياح»: صداى وزش بادها.

=عَزَلَ-

- عَزْلًا هُ عن كذا: او را از چيزى دور كرد،- فُلاناً عَنْ مَنصَبِه: او را از شغلى كه داشت بر كنار كرد، معزول كرد،- هُ عَنْ عَمَلِهِ: او را از كار خود بركنار كرد.

=عَزَّلَ-

تَعْزِيلًا [عزل] هُ: او را به يكسو افكند.

=العُزْل-

ناتوانى و ضعف.

=العُزُل-

ج أَعْزَال: آنكه سلاح ندارد.

=العَزَل-

اسم است از (الأَعْزَل) براى كسيكه اسلحه در دست ندارد.

=العَزْلَاء-

ج عَزَالٍ و عَزَالَى: مؤنث (الْأَعزَل) است، دهانه مشك آب، نشيمنگاه.

=العُزْلَة-

اعتزال، كناره گيرى.

=عَزَمَ-

- عَزْماً و عُزْماً و مَعْزَماً و مَعْزِماً و عَزِيماً و عَزَمَةً و عَزِيمَةً و عُزمَاناً الرجُلُ: آن مرد در آن كار كوشش كرد،- الأَمرُ: تصميم گرفته شد،- الأَمرَ و عليه: بر آن كار تصميم گرفت

=عزم-

=العزم-

=العزمة-

=العزمي-

=العزوة-

=العزوف-

=العزوفة-

=العزوم-

=عزي-

=العزي-

=العزيب-

=العزية-

=العزيز-

=العزيمة-

=عس-

=العس-

=عسى-

=العساس-

=العساف-

=العسال-

=العسالة-

=العسجد-

=عسر-

=العسر-

=العسرى-

=العسراء-

=العسرة-

=العسس-

=عسف-

=العسف-

=عسكر-

=العسكر-

=عسل-

=العسل-

=العسلة-

،- فلانٌ عَلَى فُلانٍ: سوگند بر او خورد،- عَزِيمَةً هُ: او را به ميهمانى دعوت كرد.

اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=عَزَّمَ-

تَعْزِيماً [عزم] الراقي: افسونگر افسون خواند.

=العَزْم-

مص، نيت و اتخاذ تصميم بر آنچه كه بايد انجام پذيرد، ثبات و پايدارى در آنچه كه تصميم گرفته شده است؛ «عَزَماتُ اللّهِ»: آنچه كه خدا بر بندگان واجب گردانيده است.

=العَزْمَة-

ج عَزَمَات: واجب و حق؛ «مالَهُ عَزْمَةٌ»: در آنچه كه تصميم گرفته ثبات ندارد؛ «عَزَمَاتُ اللّهِ»: آنچه كه خدا بر بندگان واجب گردانيده است.

=العَزْمِيّ-

منسوب به (العَزْم) است، وفا كننده بِعَهْد.

=العِزْوَة-

[عزو]: صبر و شكيبايى.

=العَزُوف-

ج عِزَاف: كسيكه دوستى او ناپايدار است؛ «هُوَ عَزُوفٌ عَنِ اللَّهوِ»: او ميل به بازى ندارد.

=العَزُوفَة-

مرادف (العَزُوف) است و تاء ويژه مبالغه مى باشد.

=العَزُوم-

كسيكه اراده ثابت و هميشگى دارد.

=عَزِيَ-

- عَزَاءً [عزي]: بر آنچه از مصيبت كه بر او وارد شده صبر كرد.

=العَزِي-

[عزي]: فا.

=العَزِيّ-

[عزي]: صبور و شكيبا.

=العَزِيب-

آنكه بى كس و تنها است.

=العِزْيَة-

[عزو]: انتساب، منسوب بودن.

=العَزِيَة-

[عزي]: مؤنث (العَزي) است.

=العَزِيز-

ج عِزَاز و أَعِزَّاء و أَعِزَّة [عزّ]: شريف و بزرگ، نيرومند، كمياب، از اسماء جلاله خداست، پادشاه، نام هر يك از فراعنه مصر در گذشته تاريخ؛ «عَزِيزُ الجَانِب»: آنكه مورد احترام همگان است.

=العَزِيمَة-

مص، و- ج عَزَائِم: تصميم راسخ، ورد و افسون، و در زبان متداول بر دعوت به ميهمانى و جشن اطلاق مى شود؛ «عَزائِمُ اللّهِ»: آنچه كه خداوند بر بندگان واجب نموده است.

=عَسَّ-

- عَسّاً و عَسَساً [عسّ]: براى نگهبانى و محافظت منازل و اموال مردم شبانگاه به گشت پرداخت،- القَومَ: مقدار كمى به آنها غذا داد.

=العُسَّ-

ج عِسَاس و عِسَسَة و أَعْسَاس و عُسُس [عسّ]: قدح يا ظرف بزرگ.

=عَسَى-

[عسي]: شايد، باشد كه، فعل جامدى است از اخوات (كادَ) براى ترجى كه در سوره بقره از قرآن كريم آمده:

«وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ»؛ «ماذا عَسَاهُ يَقُول»: چه مى خواهد بگويد.

=العَسَّاس-

[عسّ]: شبگرد، گرگ.

=العَسَّاف-

آنكه بسيار ستم كند.

=العَسّال-

عسل كار، كسيكه عسل را جمع آورى كند؛ «رمحٌ عَسَّالٌ»: نيزه اى كه از نرمى تكان خورد.

=العَسَّالة-

زنبور عسل، كندوى عسل، كسانيكه عسل جمع آورى كنند.

=العَسْجَد-

[عسجد]: زر، جواهرات مانند برليان و ياقوت.

=عَسَرَ-

- عِسْراً و عُسْراً الزمانُ: روزگار سخت شد،- الغَريمَ: با نداشتن امكانات مالى از او مطالبه دين نمود،- على فلانٍ: با او مخالفت كرد،- عَلَيْهِ مَا فِى بَطْنِهِ: به خشكى مزاج و يبوست دچار شد،– عَسْراً هُ: از طرف چپ او آمد.

=عَسِرَ-

- عُسْراً و عُسُراً و عَسَراً و مَعْسُوراً: آن كار سخت شد،- الرَّجُلُ: دل او گرفته شد،- عَسَراً: با دست چپ كار مى كرد.

=عَسُرَ-

- عُسْراً و عَسَارَةً: سخت و مشكل شد؛ «عَسُرَ عَليه الأَمْرُ»: كار بر او سخت شد،- الرَّجُلُ: آن مرد دلتنگ شد.

=عَسَّرَ-

تَعْسِيراً [عسر] عليهِ: با او مخالفت كرد، بر او سخت گرفت،- الأَمْرَ: كار را مشكل كرد،- هُ: از سمت چپ او آمد.

=العُسْر-

دست تنگى و مستمندى، سختى و در مضيقه قرار گرفتن.

=العُسُر-

به معناى (العُسْر) است.

=العَسِر-

آنكه دلتنگ شده باشد.

=العُسْرَى-

مؤنّث (الأَعْسَر) و متضاد (الْيُسْرى) است.

=العَسْرَاء-

مؤنث (الأَعْسَر) است.

=العُسْرَة-

سختى و مضيقه.

=العَسَس-

[عسّ]: نگهبانان شب كه در گوشه و كنار از مردم پاسدارى كنند.

=عَسَفَ-

- عَسْفاً السلطانُ: سلطان جور و ستم كرد،- هُ: باو ستم كرد، او را بكار گرفت،- الطَّريقَ و عَنِ الطَّريق: بى راهه رفت،- الْمَفَازَةَ: بيابان را پيمود ولى به مقصد نرسيد،- الشَّي ءَ: آن چيز را بزور گرفت.

=عَسَّفَ-

تَعْسِيفاً [عسف]: بدون شناسايى و آگاهى به راه افتاد،- البَعيرَ: شتر را با راه رفتن بسيار خسته كرد،- الْبَيْتَ: خانه را گردگيرى و غبارروبى كرد.

=العَسْف-

مص، ستم، مرگ.

=عَسْكَرَ-

عَسْكَرَةً [عسكر] القومُ: آن قوم گرد هم آمدند،- اللَّيلُ: سياهى شب اوج گرفت،- الشّي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد.

=العَسْكَر-

ج عَسَاكِر [عسكر]: همه گروه، لشكر، هر چيز بسيار (اين كلمه فارسى است).

=عَسَلَ-

- عَسْلًا الطعامَ: غذا را با عسل آميخت،- القَوْمَ: آنها را عسل خورانيد يا به آنها عسل داد،– عَسَلًا و عَسَلَاناً الماءُ: باد آب را به حركت درآورد،- الرُّمْحُ: نيزه تكان خورد و تكان خوردنش زياد شد.

=عَسَّلَ-

تَعْسِيلًا [عسل] تِ النحلُ: زنبورها عسل ساختند،- الشي ءُ: آن چيز مانند عسل شد،- القَوْمَ: به آنها عسل خورانيد يا داد،- الطّعَامَ: غذا را با عسل آميخت،- النّائمُ:

آن مرد مدّتى كم خوابيد.

=العَسَل-

مص، و- ج أَعْسَال و عُسْل و عُسُل و عُسُول و عُسْلَان: عسل (انگبين)، شيره رطب.

=العَسَلَة-

مقدارى از عسل.

=العسلج-

=العسلوج-

=العسلي-

=العسوف-

=العسول-

=العسي-

=العسير-

=العسيف-

=العسيل-

=العش-

=عشا-

=عشى-

=العشا-

=العشاء-

=العشاءان-

=العشاب-

=العشابة-

=عشار-

=العشار-

=العشارة-

=العشاري-

=العشاق-

=العشاوة-

=عشب-

=العشب-

=عشر-

=العشر-

=العشراء-

=العشرة-

=العشرون-

=العشري-

=العُسْلُج-

ج عَسَالِج [عسلج]: شاخه هاى نرم درخت.

=العُسْلُوج-

ج عَسَالِيج [عسلج]: مرادف (العُسْلُج) است.

=العَسَلِيّ-

آنچه به رنگ عسل باشد.

=العَسُوف-

مرادف (العَسَّاف) است.

=العَسُول-

ج عُسُل: آنكه كار نيك كند و مورد ستايش قرار گيرد؛ «رُمحٌ عَسُولٌ»:

مرادف عسّال است: نيزه لرزان.

=العَسَيّ-

[عسّ]: مرادف (العاسّ) است به معناى: شبگرد، نگهبان. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=العَسِير-

مرادف (العَسِر) است: سخت و دشوار.

=العَسِيف-

ج عُسَفَاء و عِسَفَة: مُزد بگير، جيره خوار.

=العِسِّيف-

آنكه بدون راهنما و دليل براه افتد.

=العَسِيل-

ج عُسُل: ابزارى كه عطار با آن عطر را جمع آورى مى كند.

=العُشّ-

ج عِشَاش و عِشَشَة و أَعْشَاش و عُشُوش [عشّ]: لانه پرنده در بالاى شاخه هاى درخت.

=العَشّ-

ج عِشَاش و عِشَشَة و أَعْشَاش و عُشُوش [عشّ]: مرادف (الْعُشّ) است.

=عَشَا-

- عَشْواً [عشو]: بينايى او در شبانه روز ضعيف شد، در روز ديد و در شب نديد،- الإِبلَ: شتران را شبانگاه چرانيد،- الرَّجُلَ: شب هنگام نزد آن مرد رفت،- هُ،- الَيه: به سوى او رفت و از وى نيكى خواست،- عَنْهُ: از او روى گردانيد و به سوى ديگرى رفت،- عَشْواً و عُشُوّاً النّارَ و الى النّار: شب هنگام شعله آتش را از دور ديد و به اميد ميهمانى به سوى آن شتافت،- عَشْواً و عَشْياً الرَّجُلَ: به آن مرد شام داد.

=عَشَّى-

تَعْشِيَةً [عشو] الرجُلَ: به او شام داد،- الإِبلَ: شتران را در شب چرانيد،- الطَّيْرَ: براى پرنده آتش روشن كرد تا بيايد و شكار شود،- مِنَ الشَّي ءِ: به آن چيز نَرمش و ملايمت نشان داد.

=العَشَا-

[عشو]: ضعف بينايى در شبانه روز يا تنها در شب.

=العَشَاء-

ج أَعْشِيَة [عشو]: غذاى شب؛ «العَشَاءُ السِّرِّي»: آخرين غذائى كه حضرت مسيح با پيروانش در شب (الفِصْح) خوردند.

=العِشَاء-

[عشو]: آغاز تاريكى شب و گويند كه از غروب تا تاريكى شب است.

=العِشَاءَانِ-

[عشو]: غروب و تاريكى شب.

=العَشَّاب-

مرد گياه شناس، گياه فروش.

=العَشَابَة-

بسيارى علف و گياه.

=عُشَار-

؛ «جاؤُوا عُشَارَ»: ده نفر ده نفر آمدند، اين كلمه ممنوع از صرف است.

=العَشَّار-

كسيكه ماليات بمأخذ ده درصد مى گيرد، گيرنده ماليات.

=العُشَارَة-

«عُشَارَةُ الشي ءِ»: يك قسمت از چيزى كه به ده قسمت تقسيم شده باشد.

=العُشَارِيّ-

«غلامٌ عُشَارِيّ»: پسر ده ساله؛ «ثوبٌ عُشارِيٌّ»: جامه اى كه ده متر طول داشته باشد.

=العَشَّاق-

آنكه بسيار عشق ورزد، عاشق بيقرار.

=العَشَاوَة-

[عشو]: ضعف بينائى در شبانه روز يا فقط در شب.

=عَشِبَ-

- عَشَباً المكانُ: زمين سبز شد،- الخبزُ و غيرُهُ: نان خشك شد.

=عَشُبَ-

- عَشَابَةً المكانُ: زمين سبز شد و گياه در آن روئيد.

=عَشَّبَ-

تَعْشِيباً [عشب] المكانُ: زمين سبزه درآورد.

=العُشْب-

ج أَعْشَاب: علف و گياه تازه.

=العَشِب-

زمين پر از گياه و علف

العُشْبَة-

واحد (العُشْب) است.

=عَشَرَ-

- عَشْراً: يك عدد بر نُه اضافه كرد، يك دهم چيزى را گرفت،- القومَ: دَهُمين نفر آنها شد،- تِ النّاقَةُ: ده ماه از باردارى ماده شتر گذشت،– عَشْراً و عُشُوراً المالَ:

يك دهم مال را گرفت،- القومَ: يك دهم دارائى آنها را گرفت و يا نفر دهم آنها شد، يكنفر از آنها را گرفت و در نتيجه نُه نفر شدند.

=عَشَّرَ-

تَعْشِيراً [عشر] المالَ: يك دَهم مال را گرفت،- القَوْمَ: يك دهُم مال آنها را گرفت، نفر دهم آنها شد، يكنفر آنها را گرفت و در نتيجه نُه نفر شدند،- تِ النَّاقَةُ:

ماده شتر ده ماه از بارداريش گذشت.

=العُشْر-

ج عُشُور و أَعْشَار: يك قسمت از ده قسمت.

=العِشْر-

ج أَعْشَار: يك قطعه از چيزى كه به ده قسمت تقسيم شده باشد، شترانى كه به آب در روزهاى دهم يا نُهم وارد شده باشند.

=العُشَر-

(ن): درختى كه داراى صمغ بسيار است.

=العُشَرَاء-

من النوق ج عِشَار و عُشَرَاوَات:

شترى كه ده ماه يا هشت ماه از بارداريش گذشته باشد، يا اينكه بمعناى (النُّفَسَاء) در زنان است.

=العِشْرَة-

آميزش و دوستى.

=العُشَرَة-

(ن): واحد (العُشَر) است.

=العَشَرَة-

ج عَشَرَات: اولين قسمت از عقود.

اين عدد ويژه مذكر است. مانند «عَشَرةُ رِجال»: ده مرد، امّا در مؤنث «عَشْرُ نِسَاءٍ» گويند و در عدد مركب براى مؤنث «خَمْسَ عَشْرَةَ امْرَأَةٍ» و براى مذكر «خَمْسَةَ عَشَرَ رَجُلًا» گويند.

=العِشْرُون-

(ع ح): بيست، مضاعف دَه.

=العَشْرِيّ-

(ع ح): عددى است كه از يك جزء صحيح يا صفر و جزئى از اعشار باشد مانند ٣١/ ٢؛ ١٤٥/ ٠؛ «الْكَسْرُ العَشْرِى»:

كسرى است كه از عدد صحيح و مخرج دَه (١٠) يا يكى از اقسام ده باشد مانند ١٠/ ٣، ١٠٠/ ١٧ كه بگونه ديگر ٣/ ٠، ١٧/ ٠ نيز نوشته مى شود؛ «الكسرُ العَشْرِي الدّورِى او الدائر»: (ع ح): كسرى است كه ارقام آن به ترتيب و پياپى يكسان آيد مانند ٤٥١٧١٧١٧ را كه عدد مذكور را (الدَّور)

=العشرية-

=عشش-

=عشق-

=العشق-

=العشواء-

=العشوة-

=العشورى-

=العشوي-

=عشي-

=العشى-

=العشيان-

=العشيب-

=العشيبة-

=العشية-

=العشير-

=العشيرة-

=العشيق-

=عص-

=عصا-

=عصى-

=العصا-

=العصاء-

=العصاب-

=العصابة-

=العصار-

=العصارة-

=العصافة-

=العصام-

=العصامي-

=عصب-

نامند و كسر دوري هرگاه بدون فاصله آيد آنرا بسيط نامند مانند ٢١٢١٢١/ ٥ و در غير اينصورت آنرا كسر آميخته متداول يا معمولى گويند.

=العُشْرِيَّة-

(ن): نام درختى است كه شكوفه آن ده پَر دارد و در آمريكاى شمالى مى رويد.

=عَشَّشَ-

تَعْشِيشاً [عشّ] الطائرُ: پرنده براى خود لانه ساخت،- تِ النَّخْلَة: شاخه هاى نخل كم شد،- الكَلأ: گياه خشك شد.

=عَشِقَ-

- عِشْقاً و عَشْقاً و مَعْشَقاً هُ: دلباخته او شد،- بِالشّي ءِ: به آن چسبيد.

=العِشْق-

مص، افراط در دوستى چه با پاكدامنى و چه با تردامنى.

=العَشْوَاء-

ج عُشْى [عشو]: مؤنث (الأعْشَى) است، تاريكى. ماده شترى كه جلوى خود را نمى بيند؛ «هُو يَخبُطُ خَبْطَ عشواءَ»: او بدون درايت و بى رويه در كارها دخالت مى كند؛ «رَكِبَ العَشْواء»: در كار خود بى رويه و بدون بينش گام برداشت.

=العُشْوَة-

[عشو]: شعله آتش كه شب هنگام از دور نمايان شود، به كارى پوچ پرداختن.

=العَشْوَة-

[عشو]: يك چهارم اوّل شب، تاريكى، به كارى پوچ پرداختن.

=العِشْوَة-

[عشو]: مرادف (العُشْوَة) است.

=العَشُورَى-

[عشر]: مرادف (العَاشُوراء) است.

=العَشَوِيّ-

[عشو]: منسوب به (العَشِيَّة) است.

=عَشِيَ-

- عَشاً [عشو]: بينايى او در شبانه روز ضعيف شد يا اينكه در روز ديد و در شب نديد،- عَلَيْه: به او ستم كرد،- العَشَاءَ: شام خورد،- تِ الإِبل: شتران علوفه شامگاهى خوردند.

=العِشْى-

[عشو]: غذاى شب، شام شب.

=العَشِي-

[عشو]: كسيكه بينائى او در شبانه روز ضعيف باشد يا در روز ببيند و در شب نبيند.

=العَشِيّ-

[عشو]: مرادف (العِشَاء) است، «بَعِيرٌ عَشِيٌّ»: شترى كه شبانگاه به چرا ادامه دهد.

=العَشْيَان-

[عشي]: آنكه شام خورده باشد.

=العَشِيب-

مُرادف (العَشِب) است.

=العَشِيبَة-

من الأَراضي: زمين پر از گياه و علف.

=العَشِيَّة-

ج عَشِيّ و عَشَايَا و عَشِيَّات [عشو]: به معناى (العَشِيّ) است، ابر.

=العَشِير-

ج عُشَرَاء: دوست، فاميل نزديك، شوهر، زن، ايل،- ج اعْشِراء: يك دهم.

=العَشِيرَة-

ج عَشَائِر و عَشِيرَات: ايل؛ «عَشِيرَةُ الرَّجُل»: فاميل و خويشاوندان پدرى مرد.

=العَشِيق-

عاشق، معشوق.

=عَصَّ-

- عَصّاً و عصصاً [عصّ]: سفت و سخت شد.

=عَصَا-

- عَصْواً [عصو] الرجُلَ: با چوب او را زد،- القَوْمَ: مردم را براى كارى خوب يا بد گِرد خود جمع كرد،- الجَرْحَ: روى زخم را بست.

=عَصَى-

- عَصْياً و مَعْصِيَةً [عصي] سيّدَهُ: با مهتر خود مخالفت كرد و از او فرمانبردارى ننمود،- الْعِرْقُ: خونِ رگ بند نيامد گويا با بند آمدن مخالفت مى كند،- الطّائِرُ: پرنده پريد.

=العَصَا-

مص، و- ج عُصِيّ و عِصِيّ و أَعْصٍ و أَعْصَاء: عصا و چوب دستى، استخوان ساق پا، گرد آمدن افراد و مُتفق شدن، گروه مردم؛ «شَقَّ العَصا»: با گروه خود مخالفت كرد؛ «شَقَّ عَصَا الطَّاعَةِ»: مخالفت و نافرمانى كرد؛ «انْشَقَّتْ عَصَا الْقَوم»: ميان مردم اختلاف افتاد؛ «قَرَعَ لَهُ العَصَا»: به او هشدار داد؛ «فُلانٌ لَيّنُ العَصَا»: آن مرد نازك طبع و ملايم و سياستمدار است.

متضاد اين تعبير (صُلْبُ العَصَا) است؛ «الْقَى المُسافِرُ العَصَا»: سفر كننده به مقصد خود رسيد؛ «الْقى عَصَا الرِّحالِ»: رحل اقامت افكند.

=العَصَّاء-

ج عَصَّاؤُون [عصي]: مرادف (العَاصي) است.

=العِصَاب-

مص، آنچه كه بر پيشانى بندند.

=العِصَابَة-

ج عَصَائِب: عمامه، دستمال يا پارچه اى كه بر پيشانى و سر بندند،- ج عِصَابات: گروهى از مردم يا اسبان يا پرندگان؛ «حربُ العِصَابات»: جنگهاى چريكى.

=العُصَار-

چكيده آنچه كه كنسرو شده باشد.

=العِصَار-

زمان، گرد و غبار سخت.

=العُصَارَة-

مُرادف (العُصار) است، تُفاله ميوه بعد از گرفتن چكيده آن؛ «عُصارةُ النّباتِ»:

شيره درخت كه معمولا بسانِ شير سفيد رنگ است.

=العَصَّارَة-

آب ميوه گيرى.

=العُصَافَة-

آنچه را كه باد مىورد و پراكنده مى كند، آنچه كه از خوشه مىفتد مانند كاه.

=العِصَام-

ج أَعْصِمَة و عُصْم و عِصَام: پيمان،- مِنَ الْقِرْبَة: بند مشك،- مِن الوِعَاء: دسته ظرف.

=العِصَاميّ-

منسوب به (عِصَام) وزير ملك نعمان است، كسيكه متكى به خود است نه بر پدران و نياكان؛ «كُن عِصَامِيّاً لا عِظَامِيّاً»: به خود اعتماد كن نه بر پدران كه استخوان شده اند.

=عَصَبَ-

- عَصْباً الشي ءَ: چيزى را بست، تا كرد، پيچاند،- القُطْنَ: پنبه را ريشت،- الرجُلُ بَيْتَهُ: در خانه نشست و از آنجا خارج نشد،- القَوْمُ به: مردم گرداگرد او جمع شدند،- الغُبَارُ رأسَهُ: گرد و خاك بر سرش نشست،- الرِّيقُ بِالْفَمِ: گلويش خشك شد،- عَصْباً و عِصَاباً الشَّي ءَ: آن چيز را گرفت.

=عَصِبَ-

عَصَبّا اللحمُ: گوشت پر از پيه شد،- القَوْمُ بِهِ: مردم گرد او جمع شدند.

=عَصَّبَ-

تَعْصِيباً [عصب] هُ: آنرا با پارچه بست، او را گرسنگى داد، او را نابود كرد،- فلاناً: او را مهتر و بزرگ مُعرفى كرد.

=العصب-

=العصبة-

=العصبي-

=العصبيات-

=العصبية-

=عصر-

=العصر-

=العصران-

=العصرة-

=العصرونية-

=العصري-

=العصرية-

=العصص-

=العصعص-

=العصعوص-

=عصف-

=العصف-

=العصفة-

=عصفر-

=العصفر-

=العصفور-

=العصفورة-

=عصل-

=العصل-

=العصلاء-

=العصلة-

=عصم-

=العصماء-

=العصمة-

=العَصْب-

مص، عمامه، گونه اى پارچه كه آنرا (بُرد) نامند.

=العَصَب-

مص،- ج اعْصَاب (ع ا): سلسله رشته هاى اعصاب در بدن، بهترين مردم،- (ن): گياه پيچك.

=العَصِب-

«لَحْمٌ عَصِبٌ»: گوشت پر از پيه.

=العُصْبَة-

ج عُصَب من الرجال و الخيل و الطير:

گروه مردم يا اسبان يا پرندگان؛ «عُصْبَةُ الأُمَمْ): سازمان ملل متّفق.

=العِصْبَة-

روش پيچيدن و بستن عمامه بر سَر.

=العَصَبَة-

ج عَصَبَات: واحد (العَصَب) است، قوم مرد كه طرفداران او باشند.

=العَصَبِيّ-

آنكه نسبت به قوم خود تعصب ورزد و از آنها حمايت كند، منسوب به (العَصَب) است؛ «حَالَةٌ عصبيّة»: حالت عصبى؛ «الجِهَازُ العَصَبِي»: سلسله رشته اعصاب بدن؛ «عَصَبِيُّ المَزاج»: تندخو و زودرنج.

=العَصَبِيَّات-

«عَصَبِيَّات الأَجنحةِ» (ح):

گونه اى حشرات عصب بال مانند مورچه و مگس.

=العَصَبِيَّة-

تعصب و حمايت از ياران و قوم مرد در كارهائى كه مى كند.

=عَصَرَ-

عَصْراً العنبَ أو الثوبَ و غيرَهما: انگور يا پيراهن شسته را فشار داد و آب آنرا گرفت،- الدُّمَّلَ: دُمَل را فشار داد تا ماده چركى آن بيرون آيد،- الرّكضُ الفَرَسَ: اسب را با دويدن به عرق درآورد.

=عَصَّرَ-

تَعْصِيراً [عصر] الشي ءَ: آن چيز را چند بار فشار داد،- الزَّرْعُ: كشت غلاف خوشه برآورد.

=العُصْر-

پناهگاه، روزگار، جاى رها شدن.

=العَصْر-

ج عُصُور و أَعْصُر و عُصُر و أَعْصَار و أَعَاصِر (و هذه جمع أَعْصُر): روزگار،- ج اعْصرُ و عُصُور: پايان روز به هنگام سرخى خورشيد، روز، شب، عطا و بخشش.

=العِصْر-

ج عُصُور و أَعْصُر و عُصُر و أَعْصَار و أَعَاصِر (و هذه جمع أَعْصُر): روزگار.

العُصُر: زمانه، روزگار.

العَصَر: پناهگاه، زمانه و روزگار، بوى عطر.

=العَصْرَانِ-

شامگاه و سپيده دم، شب و روز.

=العُصْرَة-

پناهگاه، جاى رهايى.

=العَصَرَة-

جمع (العَاصِر) است، باد و گرد و خاك، غبار، بوى خوش.

=العَصْرُونِيَّة-

عصرانه- غذاى مختصرى كه هنگام عصر مى خورند. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=العَصْرِيّ-

منسوب به (العَصْر) است، كسيكه با زمانه خود را تطبيق داده و از آن پيروى مى كند.

=العَصْرِيَّة-

مؤنّث (العَصْري) است، گرايش به زمان فعلى بر خلاف گذشته، و در زبان متداول به معناى ميهمانى و ديد و بازديد عصرانه بين فاميل و دوستان است.

=العُصُص-

[عصّ]: ته دُم، بيخ دُم.

=العُصَص-

[عصّ]: به معناى (العُصُص) است.

=العُصْعُص-

ج عَصَاعِص [عصعص]:

استخوان دُم، استخوان انتهاى پشت.

=العَصْعَص-

ج عَصَاعِص [عصعص]: مُرادف (العُصْعصُ) است.

=العُصْعُوص-

ج عَصَاعِيص [عصعص]:

استخوان دُم.

=عَصَفَ-

عَصْفاً عُصُوفاً تِ الريحُ: باد تند وزيد،- الرّجُلُ: آن مرد شتاب كرد،- تِ النّاقَةُ بِرَاكِبها: شتر سواره خود را به سرعت همانند باد بُرد،- تِ الْحَربُ بِالقَوم: جنگ قوم را از پاى درآورد و نابود كرد،- الدَّهْرُ بِهِم: زمانه آنها را از ميان برداشت،- الشَّيْ ءُ: آن چيز كج شد،– عَصْفاً الزّرعَ:

كشت را قبل از موقع برداشت كرد.

=العَصْف-

مص، برگ درخت؛ «عَصْفُ التِّبنِ»: ريزه هاى كاه؛ «عَصْفُ الإِثمدِ و نحوه»: گرد سورمه و مانند آن.

=العَصْفَة-

اسم مرّة از (عَصَفَ) است، بوى مي، برگ ساق درخت.

=عَصْفَرَ-

عَصْفَرَةً [عصفر] الثوبَ: جامه را با عُصفُر به رنگ زرد درآورد.

=العُصْفُر-

ماده اى زردرنگ است، گياهى است بنام (القِرْطِم): كاجيره.

=العُصْفُور-

ج عَصَافِير [عصفر]: گنجشك، كتاب، ميخ كشتى، چوبى كه با آن سر كشتى را بندند، هر يك از دو استخوان برآمده پيشانى اسب؛ «اصَابَ عُصْفُورَيْن بِحجرِ»: با يك كوشش دو نتيجه گرفت؛ «نَقَّتْ أو جاعَتْ عَصَافيرُ بَطْنِه»: گرسنه شد.

=العُصْفُورَة-

مؤنّث (العُصْفُور) است؛ «عُصفورَةُ الحَبْل»: ريسمانى كه با آن بار را بندند.

=عَصَلَ-

عَصْلًا العودَ: چوب را كج كرد.

=عَصِلَ-

عَصَلًا: سخت شد،- الشّي ءُ: آن چيز به سختى كج شد.

=عَصَّلَ-

تَعْصِيلًا [عصل] السهمُ: تير هنگام پرتاب كج شد، تير دير از كمان خارج شد.

=العِصْل-

ج أَعْصَال: روده.

=العَصَل-

ج أَعْصَال: مرادف (العِصْل) است.

=العَصِل-

ج عِصَال و عَصْل: آنچه به سختى كج شده باشد.

=العَصْلَاء-

مؤنث (الأَعْصَلْ) است.

=العَصِلَة-

مؤنّث (العَصِل) است.

=عَصَمَ-

عَصْماً اللّهُ فلاناً من المكروه: خدا او را از بدى محافظت و نگهدارى نمود،- الشي ءَ: آن چيز را از وى بازداشت،- القِربَة: مشك را با ريسمان بست،- الى فلان: به فلانى پناه برد،- الرّجُلُ: آن مرد چيزى كسب كرد.

=عَصِمَ-

عَصَماً الظبيُ: دست و پاى آهو سفيد و بقيه اندام آن سرخ و يا سياه شد.

=العَصْمَاء-

مؤنّث (الأَعْصَم) به معناى آهوى ماده است.

=العِصْمَة-

منع كردن، حالت دورى از گناه يا اشتباه؛ «صَاحِبَةُ الْعِصْمَة»: بانوى

=العصمة-

=العصوف-

=عصي-

=العصي-

=العصيان-

=العصيب-

=العصية-

=العصير-

=العصيرة-

=العصيف-

=العصيفة-

=العصم-

=عض-

=العض-

=عضا-

=عضى-

=العضاد-

=العضادة-

=العضادي-

=العضاض-

=العضال-

=العضاه-

=العضاهة-

=العضب-

=العضة-

=عضد-

=العضد-

=العضدة-

=عضض-

=عضل-

=العضل-

=العضلة-

=عضه-

معصوم كه بر بزرگان اطلاق مى شود،- ج عِصَمْ وَ اعْصَم و عِصَمَة و جج اعْصَام: گردن بند.

=العَصَمَة-

اسم است از (الأَعْصَمْ) گردن بند، گردن بند زيباى سگ.

=العَصُوف-

ج عُصُف: باد تند و سخت.

=عَصِيَ-

- عَصاً [عصو]: عصا به دست گرفت،- بِالسَّيف: با شمشير همانگونه كه با عصا زنند زد.

=العَصِيّ-

ج عَصِيُّون و أَعْصِيَاء [عصي]:

گناهكار، نافرمان؛ «عَصِيُّ الدَّمع): آنكه جلوى اشك خود را مى گيرد؛ «ارَاكَ عَصِيَّ الدَّمع شِيمتُكَ الصَّبرُ»: تو را مى بينم كه اشك چشم ندارى زيرا خوى تو شكيبائى است.

=العِصْيان-

[عصي]: نافرمانى، مخالفت.

=العَصِيب-

ج عُصُب و أَعْصِبَة: روده و دل و جگر و قلوه كه پُخته شود؛ «يومٌ عَصيبٌ»:

روزى بسيار گرم.

=العُصَيَّة-

[عصو]: عصاى كوچك.

=العَصِير-

چكيده و عصاره هر چيزى، آب ميوه كه كنسرو شده باشد.

=العَصِيرَة-

آب ميوه كه كنسرو شده باشد.

=العَصِيف-

مرادف (العَصُوف) است.

=العَصِيفَة-

برگ باز شده ميوه يا خوشه سنبل.

=العَصِم-

عرق، بازمانده يا باقيمانده هر چيزى.

=عَضَّ-

- عَضّاً و عَضِيضاً [عضّ] هُ: او را با دندان گاز گرفت،- هُ الزّمانُ: زمانه بر او سخت شد،- الشّي ءَ: آنرا چنگ زد و گرفت.

=العُضّ-

[عضّ]: خار ريز، گياه خشك، گندم، جو، يونجه.

=العِضّ-

ج أَعْضَاض و عُضُوض [عضّ]:

بدجنس، تندخو، بداخلاق، همسان و مُشابه، نيرومند، بخيل، بلا،- اعْضَاض:

درخت خار ريز.

=عَضَا-

- عَضْواً [عضو] الشي ءَ: آن چيز را از هم جدا كرد،- الشّاةَ: گوسفند را تقسيم كرد.

=عَضَّى-

تَعْضِيَةً [عضو] الشي ءَ: آن چيز را از هم جدا كرد،- القَومَ: فَرد فَرد آن قوم را از هم جدا كرد.،- الشّاةَ: گوسفند را تكه تكه كرد.

=العِضَاد-

بازوبند، سنگ نرم و هموار، داس.

=العِضَادَة-

يار و همراه كه از هم جدا نشوند؛ «فلانٌ عِضَادةُ فلانٍ»: فلانى دستيار فلان است،- مِنَ الطَّريق: كنار راه؛ «عِضَادَتَا الْبَاب»: چوب دو طرف درب كه در دو جانب آن نصب كنند.

=العُضَادِيّ-

مرادف (العِضَادِيُّ) است.

=العَضَادِيّ-

مُرادف (العِضَادِيّ) است.

=العِضَادِيّ-

آنكه بزرگ بازو و ستبر باشد.

=العَضَاض-

[عضّ]: آنچه با دندان گزيده و سپس خورده شود، درخت كه تنومند شده باشد.

=العَضَّاض-

[عضّ]: بسيار گزنده.

=العُضَال-

سخت؛ «داءٌ عُضَالٌ»: دردى سخت كه انسان را از پاى درآورد.

=العِضَاه-

هر درختى كه تنومند شود و خار داشته باشد.

=العِضَاهَة-

واحد (العِضَاه) است.

=العَضْب-

مص، شمشير برنده؛ «سَيْفٌ عَضْبٌ»: شمشير تيز.

=العِضَة-

[عضه]: واحد (العِضَاه) براى مؤنث است.

=عَضَدَ-

- عَضْداً هُ: او را كمك و يارى كرد، به بازوى او صَدمه رساند،– عَضْداً الشجَرَةَ: درخت را با داس قطع كرد، برگهاى درخت را براى شُترانش روى زمين ريخت.

=عَضِدَ-

- عَضَداً: از بازوى خود ناليد.

=عُضِدَ-

عَضَداً: مُرادف (عَضِدَ) است.

=العَضْد-

مص،- ج أَعْضَاد: يار و كمك، ناحيه.

=العُضُد-

ج أَعْضَاد و أَعْضُد (ع ا): مُرادف (العَضُد) است.

=العَضُد-

ج أَعْضَاد و أَعْضُد (ع ا): كسيكه بازوى درشت و بزرگ دارد؛ «فُلانٌ عَضُدِى»:

او يار و ياور و كمك مَن است؛ «شَدَّ عَضُدَهُ»: او را تقويت كرد؛ «فَتَّ فِى عَضُده»: او را ضعيف كرد و يارانش را پراكنده نمود؛ «عَضُدُ الطّريق»: كنار راه.

=العَضَد-

«عَضَدُ كلّ شي ءٍ»: نرده و حفاظى كه در اطراف هر چيزى كشيده شود مانند ديواره دور حوض.

=العَضِد-

كسيكه از درد بازو شكايت كند.

=العَضِدَة-

مؤنّث (العَضِد) است.

=عَضَّضَ-

تَعْضِيضاً [عضّ]: بسيار گزيد.

=عَضَلَ-

- عَضْلًا الرجُلَ: بر بازوى او زد،- بِهِ الأَمْرُ: امر بر او سخت شد،- عليهِ: بر او سخت گرفت و او را بازداشت،– عَضْلًا و عِضْلًا و عِضْلاناً المرأةَ عَنِ الزَّواج: در امر ازدواج آن زن كارشكنى و جلوگيرى كرد.

=عَضِلَ-

- عَضَلًا: پُر گوشت و فَربه شد، گوشت ساق پاى او كلفت شد،- عَضْلًا وَ عِضْلًا وَ عِضْلَاناً المَرْأَة عَنِ الزَّواج: آن زن را از ازدواج منع كرد.

=عَضَّلَ-

تَعْضِيلًا [عضل] عليهِ: بر او سخت گرفت و جلوى او را از هر چه كه مى خواست گرفت،- بِهِ الأَمْرُ: راه چاره بر او بسته شد،- الْمَرْأَةَ عَنِ الزَّواج: مرادف (عَضَلها) است،- الأَمرُ فُلاناً: بر او چيره شد و او را خسته كرد،- الدّاءُ الأَطِبّاءَ: آن بيمارى پزشكان را خسته كرد،- المَكانُ: آن جاى تنگ شد.

=العُضُل-

مرادف (العَضِل) است.

=العَضِل-

آنكه عضله ساق پاى او ضخيم شده باشد.

=العُضْلَة-

ج عُضْل و عُضَل: بلا و سختى.

=العَضَلَة-

(ع ا): ماهيچه گوشت؛ ج عَضَل و عَضَلات،- (ن): درخت خر زهره.

=عَضَهَ-

- عَضْهاً و عَضَهاً و عِضْهَةً و عَضِيهَةً:

دروغ گفت، دو به هم زنى كرد، جادو كرد.

=عضه-

=العضه-

=العضو-

=العضوض-

=العضوي-

=العضوية-

=العضيد-

=العضيض-

=العضيلة-

=العضيهة-

=عطا-

=عطى-

=العطا-

=العطاء-

=العطار-

=العطارة-

=عطارد-

=العطاش-

=العطاف-

=العطان-

=عطب-

=عطر-

=العطر-

=عطس-

=العطسة-

=عطش-

=العطش-

=العطشى-

=العطشان-

=العطشانة-

=العطشة-

=عطف-

=العطف-

=العطفى-

=العطفة-

=عطل-

=عَضِهَ-

- عَضَهاً: بهتان و ناروا زد.

=العَضِه-

من الأَمكنة: زمين پُر از خار.

=العِضَه-

ج عِضُون: دروغ، سحر و جادو.

=العُضْو-

ج أَعْضَاء [عضو]: هر جزئى از اعضاى گوشتى بدن، يك فرد از گروه يا جمعيت.

=العَضُوض-

[عضّ]: بسيار گزنده؛ «بِئْرٌ عَضوضٌ»: چاه پر از آب.

=العُضْوِيّ-

[عضو]: منسوب به (الْعُضْو) است.

=العُضْوِيَّة-

ج عُضْوِيَّات: صفت عضو در شركت يا گروهى.

=العَضِيد-

ج عِضْدان: آنچه كه از درخت بريده شود، يك رديف يا يك صف از درختان.

=العَضِيض-

[عضّ]: مص، گزيدن سخت، همانند و همسان.

=العَضِيلَة-

ج عَضَائِل (ع ا): جزئى از بدن كه همراه با گوشت باشد.

=العَضِيهَة-

مص،- ج عَضَائِه: بهتان و سخن زشت؛ «ارْضٌ عَضِيهَةٌ»: زمين پر از خار و خاشاك.

=عَطَا-

- عَطْواً [عطو] الشي ءَ و إليهِ: آن چيز را گرفت،- اليهِ يَدَهُ: دست خود را به سوى او بالا بُرد.

=عَطَّى-

تَعْطِيَةً [عطو] الرجُلَ: عادلانه به او خدمت كرد، او را شتابانيد.

=العَطَا-

ج أَعْطِيَة و جج أَعْطِيَات [عطو]: آنچه كه داده و بخشيده شود.

=العَطَاء-

ج أَعْطِيَة و جج أَعْطِيَات [عطو]: آنچه كه مى دهند و مى بخشند.

=العَطَّار-

فروشنده عطر، شخص بسيار خوشبو.

=العِطَارَة-

عطاري.

=عُطَارِد-

[عطر] (فك): نزديكترين ستاره مجموعه شمسى به خورشيد است.

=العُطَاش-

(طب): بيمارى تشنگى كه بيمار هر چه آب بياشامد سيراب نشود.

=العِطَاف-

ج عُطُف و أَعْطِفَة: عَبا و قبا، پوشش، شمشير.

=العِطَان-

نمك كه بر روى پوست پاشند تا پشم آن نرم شود.

=عَطِبَ-

- عَطَباً: نابود شد،- الفَرَسُ و نحوُهُ:

اسب زمين خورد و دست و پايش شكسته شد.

=عَطِرَ-

- عَطَراً: خود را خوشبو و معطر كرد.

=عَطَّرَ-

تَعْطِيراً [عطر] هُ: او را خوشبو و معطر كرد.

=العِطْر-

ج عُطُور: مطلق عطر،- (ن): نام گياهى است خوشبو.

=العَطِر-

آنكه خوشبو است؛ «سُمعةٌ عَطِرَةٌ»:

نام نيك، نيكنامى.

=عَطَسَ-

- عَطْساً و عُطَاساً: عطسه كرد.

=عَطَّسَ-

تَعْطِيساً [عطس] هُ: او را به عطسه زدن درآورد.

=العَطْسَة-

عطسه.

=عَطِشَ-

- عَطَشاً: تشنه شد،- الَيهِ: باو مشتاق شد.

=عَطَّشَ-

تَعْطِيشاً [عطش] هُ: او را تشنه كرد.

=العَطُش-

مرادف (العَطِش) است.

=العَطِش-

تشنه لب.

=العَطْشَى-

ج عِطَاش: مؤنّث (الْعَطْشان) است.

=العَطْشَان-

ج عِطَاش و عَطْشَى و عَطَاشَى:

تشنه، مشتاق.

=العَطْشَانَة-

ج عِطَاش: مؤنّث (الْعَطْشَان) است.

=العَطُشَة-

مؤنّث (العَطُش) است.

=العَطِشَة-

مؤنث (العَطِش) است.

=عَطَفَ-

عَطْفاً و عُطُوفاً إليهِ: به سوى او گرائيد،- عَلَيْه: بر او دلسوزى نمود،- اللّهُ قلبَهُ و بِقَلْبِهِ: خدا در دل او مهربانى بوجود آورد،- تِ النّاقَةُ عَلَى وَلدِها: شتر ماده به بچّه خود مِهرورزيد و شير از پستانش چكيد،- عَنْه: از او روى گردان شد،- هُ عَنِ الأَمْر:

رأى او را زد،- الوسَادةَ: بالِش را تا زد،- العَنانَ: عَنان را برگردانيد،- الشَّيْ ءَ: آنرا تا و كج كرد،- كَلِمَةً عَلَى أُخْرى: كلمه اى را با حرف عطف به كلمه ديگرى معطوف نمود.

=عَطَّفَ-

تَعْطِيفاً [عطف] الناقَةَ على وَلَدها: توجه شتر ماده را به بچّه اش جلب نمود،- الوِسَادَة: بالِش يا متّكا را خم داد و تا كرد،- الشَّي ءَ: چيزى را خم و كج كرد.

=العَطْف-

مص، كجى و خمى.

=العِطْف-

ج أَعْطَاف و عِطَاف و عُطُوف: بغل،- مِنْ كُلِّ شَي ءٍ: جانب و كنار هر چيزى، «عِطْفُ الرّجُل»: دو طرف مرد؛ «ثَنَّى عَنِّي عِطْفَهُ»: از من روى گردان شد و جفا كرد؛ «عِطْفُ القوسِ»: دو طرف خميده ى كمان، «تَنَحَّ عَنْ عِطْفِ الطَّرِيق»: از ميان راه دور شو.

=العَطَف-

مص، بلندى مُژه چشم، درخت و گياه پيچ، گياه لبلاب.

=العَطْفَى-

«قَوْسٌ عَطْفَى»: كمانِ كج.

=العِطْفَة-

اسم نوع از (عَطَفَ) است، شاخه هاى آويخته از درخت انگور.

=العَطَفَة-

واحد (العَطَف) است.

=عَطَلَ-

- عَطَلًا و عُطُولًا تِ المرأَةُ: زن بى زيور آلات بود،– عَطَالَةً الأَجيرُ: كارگر دست از كار كشيد.

=عَطِلَ-

عَطَلًا و عُطُولًا تِ المرأَةُ: مرادف (عَطَلَت) است،- عَطَلًا الرَّجُلُ مِنَ المالِ اوِ الأَدب: آن مرد از دانش و ثروت بى بهره شد،- القَوسُ مِنَ الوَتَرِ: كمان بى زه شد،- الفَرَسُ مِنَ الرَّسنَ: اسب بدون افسار شد.

=عَطَّلَ-

تَعْطِيلًا [عطل] الشي ءَ: آن چيز را رها كرد و از دست داد، از كار انداخت؛ «عَطَّلَ حَركَةَ المُرُور»: ترافيك را به هم زد،- الجَريدَة: روزنامه را توقيف كرد،- المَرْأَةَ: زيورآلات زن را از او بدر آورد،- القوسَ: زه را از كمان درآورد،- البئرَ:

جلوى آب چاه را گرفت،- الإِبِلَ: شتران را بدون شتربان رها كرد،- تِ الإِبلُ:

شتران بدون شتربان شدند.

=عُطِّلَ-

[عطل] تِ الرعِيَّةُ: مردم بى سرپرست و رهبر شدند،- تِ الحُدودُ او الثُّغورُ: مرزهاى كشور بى مرزبان شد،- تِ

=العطل-

=العطلاء-

=العطلة-

=عطن-

=العطن-

=العطوف-

=العطية-

=العطين-

=العظاءة-

=العظائم-

=العظام-

=العظامة-

=العظاية-

=العظة-

=عظم-

=العظم-

=العظمات-

=العظمة-

=العظموت-

=العظمي-

=العظيم-

=العظيمة-

=عف-

=العف-

=عفا-

=عفى-

=العفا-

=العفاء-

المَزَارِعُ: كشتزارها آباد نشده و بى شخم ماندند.

=العُطْل-

اسم فاعل است از (عَطِلَ الرَّجُلُ اوِ القوسُ اوِ الفَرَسُ): مرد بى دانش و بينوا يا كمان بى زه يا اسب بى زين، آسيب در چيزى؛ «طَرَأَ عليه عُطْلٌ»: بر او آسيبى وارد شد؛ «العُطْل وَ الضَّرَر»: آنچه كه موجب تعويض از زيان باشد.

=العُطُل-

مرادف (العُطْل) است؛ «امْرَأَةٌ عُطُلٌ»: مرادف (عَطْلاء) است.

=العَطْلَاء-

«امرأَةٌ عَطْلَاء»: زن بى زيور آلات.

=العُطْلَة-

تعطيل، بيكارى؛ «عُطْلَةٌ صَيْفِيَّة»: تعطيل تابستانى؛ «عُطْلَةٌ رَسْمِيَّة»:

تعطيل رسمى؛ «عُطْلَةُ نهاية الأُسبوع»: تعطيل پايان هفته؛ «أَيّام العُطلات الرَّسْمِيَّة»: روزهاى تعطيل رسمى.

=عَطَنَ-

- عَطْناً الجلدَ: پوست را در محلول دباغى نهاد تا نگندد.

=عَطِنَ-

- عَطَناً الجلدُ: پوست را در محلول دباغى نهاد و ترك گفت و در نتيجه بد بوى و گنديده شد.

=عَطَّنَ-

تَعْطِيناً [عطن] الجلدَ: مرادف (عَطَنَ) است،- تِ الإِبلُ: شتران سيراب شدند و سينه بر زمين نهادند،- الإِبلَ: شتران را پس از نوشيدن آب آزاد گذارد تا دوباره برگردند و آب بنوشند،- لِلاءِبِل: براى شتران خوابگاه ساخت.

=العَطَن-

مص، خوابگاه شتران و آغل گوسفندان در پيرامون آب.

=العَطِن-

«جِلْدٌ عَطِنٌ»: پوست گنديده.

=العَطُوف-

ج عُطُف: مهربان و بخشنده؛ «امْرَأَة عَطُوفٌ»: زنى كه شوهر و فرزندان خود را دوست دارد.

=العَطِيَّة-

ج عَطَايَا و عَطِيَّات [عطو]: آنچه كه بخشش و ارمغان شود.

=العَطِين-

«جِلْدٌ عَطِينٌ»: پوست كه در محلول نمك براى دباغى نهند.

=العَظَاءَةَ-

ج عَظَاء و عِظَاء و عَظَايَا و عَظَايَات [عظي] (ح): حشره اى نرم و كوچك است كه با شتاب راه مى رود و مىيستد و در زبان متداول به آن (السَّقَّاية) گويند و گونه هاى بسيار دارد. اين حشره در زبان فارسى به (دخترسقا) معروف است.

=العِظَاءَة-

[عظي] (ح): مرادف (العَظَاءَة) است.

=العَظَائِم-

جَمْع عَظِيمة؛ «عَظَائِمُ الأُمورِ»:

كارهاى بسيار مهم؛ «عَظَائِمُ اللّهِ»: قدرت پروردگار متعال.

=العُظَام-

مرادف (العَظِيم) است.

=العُظَّام-

مرادف (العظيم) است.

=العُظَامَة-

مؤنث (العُظَام) است.

=العُظَّامَة-

مؤنث (العُظَّام) است.

=العَظَايَة-

ج عَظَاء و عِظَاء و عَظَايَا و عَظَايَات [عظي] (ح): مرادف (العَظَاءَة) است.

=العِظَايَة-

[عظي] (ح): مرادف (العَظَاءَة) است.

=العِظَة-

ج عِظَات [وعظ]: پند و موعظه، سخنان واعظ.

=عَظَمَ-

- عَظْمَةً الرجُلَ: بر استخوان او زد،- عَظْماً الكَلبَ: به سگ استخوان خورانيد.

=عَظُمَ-

- عِظَماً و عَظَامَةً: بزرگ و درشت شد،- الأَمرُ عَليه: امر بر او دشوار شد.

=عَظَّمَ-

تَعْظِيماً [عظم] هُ: او را بزرگداشت و تجليل نمود،- الشّاةَ: استخوانهاى گوسفند را يكايك بريد.

=العُظْم-

بزرگى و درشتى؛ «عُظْمُ الشي ءِ» ج أعْظام: بيشتر هر چيزى.

=العَظْم-

مص،- ج أعظُم و عِظَام و عِظَامَة:

استخوان؛ «عَظْمُ الشّي ءِ»: بيشترين هر چيزى.

=العِظْم-

مرادف (العِظَم) است.

=العِظَم-

بزرگى و درشتى.

=العَظَمَات-

«عَظَمَاتُ القومِ»: بزرگان قوم.

=العَظْمَة-

مص، يك قطعه استخوان.

=العَظَمَة-

بزرگى و خود بينى، خودخواهى،- عَظَمَات مِنَ السَّاعِد اوِ اللّسَان: بازوى كلفت و زبان درشت.

=العَظَمُوت-

خود بينى و خودخواهى و تكبر.

=العَظْمِيّ-

(ح): كبوترى كه به رنگ سفيد است.

=العَظِيم-

ج عُظَمَاء و عِظَام و عُظُم: بزرگ، قطور، با هيبت، پُر اهميت.

=العَظِيمَة-

ج عَظَائِم: مؤنث (العَظِيم) است، مصيبت وارده؛ «فُرْصةٌ عَظِيمَةٌ»: مناسبتى بزرگ.

=عَفَّ-

- عَفّاً و عِفَّةً و عَفَافاً و عَفَافَةً [عفّ]: از كارهاى ناروا و ناپسند خوددارى كرد،- عَن كَذا: از آن خوددارى كرد.

=العَفّ-

ج عَفُّون [عفّ]: با عفت و پاكدامن.

=عَفَا-

- عَفْواً [عفو] عنهُ و لهُ ذَنْبَهُ و عَفَا عن ذَنبِه:

او را بخشود و از مجازاتش صرفنظر نمود،- اللّهُ عَنْه: خداوند گناه او را بخشيد،- تِ الرّيحُ الأَثَرَ اوِ الْمَنْزلَ: باد خانه و نشانه را از ميان برداشت،- الصّوفَ: پشم را چيد،- عن الشّي ءِ: از آن دست برداشت،- عَن الحقّ:

حق را ناديده گرفت،- الشّي ءُ: بسيار و بلند شد،- الشّي ءَ: آنرا بسيار كرد،- الشَّعْرَ:

موى را رها كرد تا بلند و پُر پُشت شود،- تِ الأَرضُ: گياه و سبزه زمين را پوشانيد،- عليهِ فى العِلْم: در دانش بر او فزوني يافت،- فلاناً: نزد او آمد و كمك خواست،- عَفْواً و عَفَاءً و عُفُوّاً الأَثَرُ اوِ المَنزلُ: خانه و نشانه محو و نابود و كهنه شد،- اثَرُ فُلانٍ:

نابود شد، هلاك شد.

=عَفَى-

- عَفْياً الشعَر [عفو]: موى را به حال خود گذاشت تا بلند و پُر پشت شود.

=عَفَّى-

تَعْفِيَةً [عفو]: مُويش بسيار بلند شد،- تِ الرِّيحُ المَنْزِلَ: باد خانه را خراب كرد و از بين بُرد،- تِ العِلَّةُ صاحِبَها: بيمارى بيمار خود را كُشت،- على ما كانَ مِنْهُ: پس از خرابى و فساد آنرا اصلاح كرد.

=العَفَا-

ج عِفَاء و عَفْوَة [عفو]: كُرّه خَر، خر بچه.

=العَفَاء-

[عفو]: خرابى شهرها، خاك، نابودى، باران، لكه سفيد كه بر روى

=العفاء-

=العفار-

=العفارة-

=العفارية-

=العفاص-

=العفاف-

=العفاوة-

=العفة-

=عفر-

=العفر-

=العفرى-

=العفراء-

=العفرة-

=العفرية-

=العفريت-

=العفريتة-

=العفش-

=عفص-

=العفص-

=العفصة-

=العفصية-

=عفن-

=العفن-

=العفنة-

=العفو-

=العفوة-

=العفوصة-

=العفوي-

=العفوية-

سياهى چشم پديد آيد.

=العِفَاء-

[عفو]: موى بلند و پُر پشت، انبوهى و بسيارى پر در شتر مرغ، كُركِ شتر.

=العَفَّار-

كسيكه نخل خُرما را پيوند زند، و در زبان متداول بر آنكه باقيمانده انگور را پس از چيدن جمع آورى كند اطلاق مى شود.

=العَفَارَة-

آنچه از ميوه انگور كه پس از چيدن جمع آورى شود.

=العُفَارِيَة-

«رَجُلٌ عُفَارِيَةٌ»: مَرد بد دِل.

=العِفَاص-

چرمى كه با آن سَرِ كوزه و شيشه يا غلاف آنرا پوشانند.

=العِفَاف-

[عفّ]: دارو، دوا.

=العُفَاوَة-

[عفو]: كف روى غذا در ديگ، ته مانده خورش كه عاريه گيرنده ديگ در هنگام پس دادن در تهِ ديگ گذارد.

=العِفَاوَة-

[عفو]: آنچه از غذا كه نخست از ديگ برداشته و به ديگرى اعطاء شود.

=العَفَّة-

ج عَفَّاف [عفّ]: مرادف (العَفيفَة) است.

=العِفَّة-

مص، روى گردانى از خواهشهاى نفسانى، پاكى تن، پاكدامنى.

=عَفَرَ-

- عَفْراً هُ في التراب: آنرا آغشته كرد و در خاك پنهان نمود،- الشَّي ءَ: آنرا بر زمين زد.

=عَفِرَ-

- عَفَراً: بر روى آن خاك نشست، رنگ او مانند خاك گرفته شد.

=عَفَرَ-

تَعْفِيراً [عفر] هُ في التراب: آن چيز را زير خاك پنهان كرد،- تِ الْمَرأَةُ فِى الفِطامِ:

زن روى پستان خود را خاك ماليد تا بچّه پستان نگيرد،- اللَّحْمَ: گوشت را بر روى ماسه در آفتاب خشك كرد،- الشّي ءَ: چيز را سفيد كرد،- الكَرْمَ و نَحوَهُ: انگور و مانند آنرا پس از چيدن جمع آورى كرد.

=العُفْر-

(ح): خوك نر، خوك، قهرمان، دلاور و نيرومند، دورى بسيار.

=العَفْر-

مص،- ج أَعْفَار: چشم انداز خاك بر روى زمين.

=العِفْر-

(ح): خوك نر، خوك، قهرمان، دلاور و تنومند؛ «رَجُلٌ عِفْرٌ»: مرد بد دل و خبيث.

=العَفَر-

مص،- ج أَعفَار: به معناى (العَفْر) است.

=العِفِرّ-

«رجُلٌ عِفِرٌّ»: مرد بد دل و پَست.

=العِفِرَّى-

«رجُلٌ عِفِرَّى»: مرادف (عِفِرّ) است.

=العَفْرَاء-

ج عُفْر: مؤنّث (الأَعْفَر) است:

آنچه كه بر روى آن خاك نشسته باشد، زمين سپيد،- مِنْ لَيالِى القَمرَ: بر شب سيزدهم هر ماه قمرى اطلاق شود.

=العُفْرَة-

رنگ خاك،- مِنَ الإِنْسَان: موى جلوى سر انسان،- مِنَ الأَسَد: موى پُشت گردن شير، مِنَ الدَّيك: پَر پشت گردن خروس؛ «عُفْرَةُ الحَرّ»: شدّت گرما.

=العَفْرَة-

من الإنسان: موى جلوى سر يا پيشانى،- مِنَ الأَسَد: موى پشت گردن شير،- مِنَ الدّيك: پَر پشت گردن خروس.

=العِفْرِيَة-

زيرك و تيزهوش، مرد بد دل و پست.

=العِفْرِيت-

ج عَفَارِيت [عفرت]: مرد بسيار پَست، انسان يا جن يا شيطان كه در كارهاى سخت و دشوار زيرك و دانا باشد.

=العِفْرِيْتَة-

مؤنّث (العِفْريت) است.

=العَفْش-

بار و بنه و متاع جمع آورى شده.

اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=عَفَّصَ-

تَعْفِيصاً [عفص] الثوبَ: لباس را با مازو رنگ كرد.

=العَفْص-

مازو كه از نوعى درخت بلوط بدست آيد، گياهى است كه در لبنان و سوريه و كشورهاى همجوار آنها بسيار است و گونه اى از درخت بلوط است و از آن جوهر و رنگ بدست آيد.

=العَفِص-

آنچه كه تلخ و گس مزّه باشد.

=العَفْصَة-

(ن): واحد (العَفْص) است.

=العَفْصِيَّة-

(ن): درختى است زيبا مانند سرو از رسته صنوبريان.

=عَفَنَ-

- عَفْناً اللحمَ: گوشت را گَندانيد و بوى بَد توليد كرد.

=عَفِنَ-

- عَفْناً و عُفُونَةً الشي ءُ: گَنديد و فاسد شد.

=عَفَّنَ-

تَعْفِيناً [عفن] اللحمَ: گوشت را گندانيد و بوى بد ايجاد كرد،- الطَّعامُ: غذا فاسد شد و بو گرفت.

=العَفَن-

موجوداتى است ذرّه بينى كه بر روى مواد گوشتى پرورش مى يابد و آنرا مى گَنداند. در اوائل جنگ جهانى دوّم مادّه اى از آن بدست آمد كه براى نابودى ميكروبها مؤثر واقع شد و در نتيجه از آن مواد پنى سيلين و كلورومايسين و سيتريپتومايسين كشف شد.

=العَفِن-

چيز گنديده (لَحْمٌ عَفِنَ): گوشت گنديده و بد بوى.

=العَفِنَة-

مؤنث (العَفِن) است؛ «الأَمْراضُ العَفِنَة» (طب): بيماريهاى واگيردار.

=العُفْو-

ج عِفَاء و عَفْوَة [عفو]: كرّه خر، خرچه.

=العَفْو-

[عفو]: مص، امرى است قانونى كه به موجب آن كيفر بخشوده شود؛ «طَلَبَ العَفْو»: درخواست بخشودگى نمود، زمين بى نشان، بزرگى و نيكى، بهترين چيزها،- مِنَ المَال: آنچه پس از مصرف مال باقى ماند؛ «فَعَلَهُ عَفْواً»: آن كار را ناخودآگاه انجام داد،- العَفوْ ج عِفَاء و عَفْوَة: بمعناى (العُفوْ) است.

=العُفْوَة-

[عفو]: موى سَرِ مَرد، كف روىِ ديگ غذا.

=العَفْوَة-

[عفو]: كف روىِ غذا در ديگ،- ج عَفو: مؤنث (العَفْو) است به معناى كره خر ماده.

=العِفْوَة-

[عفو]: موى سر مَرد، كف روى غذا در ديگ؛ «عِفْوَةُ الشَّي ء»: بهترين هر چيزى.

=العُفُوصَة-

تلخى و بد مزّه گى كه فرو دادن لُقمه را سخت مى كند.

العُفُونَة: مرادف (العَفَن) است.

=العَفَوِيّ-

[عفو]: كسيكه ناخودآگاه كارى انجام مى دهد؛ «عَفَوِيّاً»: ناخودآگاه.

=العَفَوِيَّة-

[عفو]: انجام كارى بدون انگيزه

=العفير-

=العفيف-

=العفيفة-

=عق-

=العق-

=العقاب-

=العقاد-

=العقادة-

=العقار-

=العقارب-

=العقارة-

=العقاري-

=العقاص-

=العقاف-

=العقافة-

=العقال-

=العقام-

=العقان-

=عقب-

=العقب-

=العقبى-

=العقبان-

=العقبة-

=العقة-

=عقد-

=،- الزهر: شكوفه ميوه شد،-

قبلى يا برانگيختن آن.

=العَفِير-

خاك آلود، گوشتى كه بر روى شن و زير آفتاب خشك شود؛ «خُبْزٌ عَفِيرٌ»:

نان ساده.

=العَفِيف-

ج أَعِفَّة و أَعِفَّاء [عفّ]: با عفت، پاكدامن.

=العَفِيفَة-

ج عَفِيفَات و عَفَائِف [عفّ]: مؤنث (العَفِيف) است.

=عَقَّ-

- عَقّاً [عقّ] الثوبَ: جامه را چاك داد،- عُقُوقاً و مَعَقَّةً الْولدُ والِدَه: آن فرزند نافرمانى از پدر كرد و از وى اطاعت ننمود.

=العَقّ-

[عقّ]: فرزندى كه پدرش را خوار و از وى نافرمانى كند،- مِنَ الْماء: آب تلخ.

=العُقَاب-

(ح): عقاب، پرنده ايست قوى پنجه با منقارى كج. اين كلمه بر مذكر و مؤنّث آن اطلاق مى شود، ج عِقْبان وَ اعْقُب و جج عَقَابِين، سنگى كه آب دهنده بر آن ايستد، راه آب به سوى حوض، تپه و زمين بلند،- (فك): نام ستاره اى است.

=العِقَاب-

كيفر، مجازات.

=العَقَّاد-

نخ تاب و نخ ريس، فروشنده و سازنده نخ و دكمه.

=العِقَادَة-

نخ تابى، نخ ريسى، نخ فروشى.

=العُقَار-

مي، آذوقه خانه، بهترين مال، بهترين گياه و علف.

=العَقَار-

ج عَقَارَات: اموال غير منقول مانند زمين و خانه، آبادى، لوازم خانه، رنگ سرخ.

=العَقَّار-

ج عَقَاقِير: آنكه ملك بسيار دارد، داروى كشاورزى، مطلق دارو.

=العَقَارِب-

[عقرب]: سختيها، سخن چينى ها؛ «عَقَاربُ الشِّتاءِ»: سرماى سخت زمستان؛ «دبَّتْ عَقَارِبُهُ»؛ «دَبَّتْ مِنْهُ عَقَارِبُ السّعايةِ»: كه هر دو تعبير به معناى سعايت كردن و دو به هم زدن است.

=العَقَارَة-

زن نازا.

=العَقَارِيّ-

ويژه ملك؛ «رَهْنٌ عَقَارِيٌّ»؛ «مِلكٌ عَقَارِيٌّ»: املاك رهنى، ملك بسيار.

=العِقَاص-

ج عُقُص: ريسمان يا نخى كه با آن گيسو را بندند.

=العُقَاف-

گونه اى بيمارى كه باعث كج شدن پاى گوسفند مى شود.

=العُقَّافَة-

چوبى كه يكطرف آن پيچ خورده باشد.

=العِقَال-

ج عُقُل: ريسمانى كه با آن پاى شتر را بندند، ريسمان درشت و بافته اى كه اعراب آنرا روى دستار بر سر مى بندند،- ج عُقْل و عُقُل: زكاة يك سال از شتر و گوسفند؛ «أَدَّيْتُ عِقالَ سَنَة»: زكاة يكسال شتر را پرداختم.

=العُقَّال-

(طب): بيمارى كه در پاى چهار پايان پديد مىيد.

=العَقَام-

كسيكه داراى فرزند نمى شود؛ «حربٌ عَقام»: جنگى سخت.

=العُقَام-

«داءٌ عُقَامٌ»: گونه اى بيمارى كه اميد بهبودى در آن نباشد، درد بى درمان، «حَرْبٌ عُقامٌ»: جنگى سخت؛ «يومٌ عُقَامٌ»:

روزى سخت.

=العِقّان-

[عقّ]؛ «عِقّانُ الكَرِم أَو النَّخيل»: آنچه كه از بُن درخت نخل خرما يا انگور بيرون زند.

=عَقَبَ-

- عَقْباً و عُقُوباً و عَاقبَةً الرجُلَ أو مكان الرجُل آن مرد پس از مَرد ديگرى آمد؛ «عَقَبَ الشَّيبُ»: موى پس از سياهى سفيد شد،- عَقْباً هُ: بر پاشنه پاى او زد،- القَوسَ او السَّهمَ: بر كمان يا بر زه پيچيد.

=عُقِبَ-

عَقْباً: از درد پاشنه پاى ناليد.

=عَقَّبَ-

تَعْبِيباً [عقب] هُ: پشت سر او آمد، بعد از او با چيزى آمد،- الصَّلاةَ: پس از اداى نماز براى دُعا و راز و نياز نشست،- عَلَيهِ: از او ايراد گرفت و اغلاط او را روشن ساخت،- على كَلَامِهِ: بر گفته او حاشيه رفت اعم از نقض يا تأييد،- الحاكِمُ عَلى حُكمِ سَلَفهِ: حاكم رأى حاكم قبلى خود را فسخ كرد.

=العُقْب-

ج أَعْقَاب: پايان هر چيزى، عاقبت.

=العَقْب-

مص،- ج أَعْقاب: چيزى كه بعد از ديگرى بيايد، مرادف (العَقِب) است.

=العُقُب-

ج أَعْقَاب: پايان هر چيزى يا كارى، عاقبت.

=العَقَب-

ج- أَعْقَاب: تارى كه از آن زهِ كمان سازند.

=العَقِب-

ج أَعْقَاب: فرزند، نوه پسرى، پاشنه پا؛ «سَافَرَ عَلَى عَقِبِ الشّهرِ»: در پايان ماه مسافرت كرد؛ «رأساً على عَقِب»: از رو به پشت. مُرادف (ظَهْراً لِبَطْن) است، بطور كامل؛ «الأَعْقاب»: اين واژه را در جاى خود بيابيد.

=العُقْبَى-

پايان هر چيزى، پاداش كار، روز واپسين، در جشن عروسى به آنكه ازدواج نكرده گويند: «عَقْباً لَكَ»: يعنى اميد است ازدواج خوشى در آينده داشته باشى.

=العُقْبَان-

[عقب]: عاقبت و پايان.

=العُقْبَة-

ج عُقَب: نوبت، جايگزين، شب و روز، شيرينى خوردن بعد از صرف غذا، ته مانده غذا در ديگ، اثر زيبائى.

=العِقْبَة-

من الجَمَال: اثر زيبايى و كيفيت آن.

=العَقَبَة-

ج عِقَاب و عَقَبَات: راه سر بالا و سخت كوهستان، راه بالاى كوه، عايق و مانع.

=العَقَّة-

[عقق] من الماء: آب تلخ.

=العِقَّة-

ج عِقَق [عقق]: موى سر هر نوزادى.

=عَقَدَ-

- عَقْداً الحبلَ: ريسمان را گره زد،- البَيْعَ او اليَمينَ: فروش يا قسم را استوار كرد،- الحاسبُ: حسابدار حساب كرد،- لَهُ الشَّي ءَ: ضِمانت آنرا كرد،- البِنَاءَ بِالجصّ:

ساختمان را گچ كارى كرد،- الخَيْطَ: نخ را گره زد،- لَهُ عَلَى الجَيْشِ: او را فرمانده لشكر كرد،- الأَمَلَ على: اميدوار شد كه ...

=،- الزَّهرُ: شكوفه ميوه شد،- العَسَلُ و نحوُهُ:

عسل يا مانند آن سفت شد.

=عَقِدَ-

- عَقَداً: در زبانش عقده يا پيچيدگى پديد آمد،- اللِّسَانُ: زبان بند آمد.

=عَقَّدَ-

تَعْقِيداً [عقد] الحبلَ: ريسمان يا

=العقد-

=العقداء-

=العقدة-

=عقر-

=العقر-

=العقرب-

=العقرباء-

=العقربان-

=العقربة-

=العقرة-

=عقص-

=العقصة-

=عقعق-

=العقعق-

=عقف-

=العقفاء-

=عقل-

طناب را سخت گره زد،- الكَلَامَ: سخن را پوشيده گفت،- الأُمُورَ: كارها را درهم برهم كرد،- البَيْتَ: براى خانه سقف ساخت،- اليَمينَ: سوگند خورد،- الدِّبسَ و نَحْوَه: شيره و مانند آن را جوشانيد تا سِفت و غليظ شد.

=العَقْد-

مص،- ج اعْقَاد و عُقُود: آنچه از ساختمان كه به سقف رسيده و ساخته شده باشد،- ج عُقُود: پيمان و قرارداد دو طرفه مانند «عَقْدُ الْبَيع»: قرار داد فروش؛ «انْفَرَطَ عَقْدُهم»: آنها پراكنده شدند.

=العِقْد-

ج عُقُود: گردنبند.

=العَقَد-

توده هاى شن كه بر روى هم انباشته شده باشد.

=العَقِد-

مرادف (العَقَد) است؛ «لِسَانٌ عَقِدٌ»:

زبانى كه هنگام سخن گفتن گرفته شود و يا بَند آيد.

=العَقْدَاء-

مؤنّث (الأَعْقَد) است.

=العُقْدَة-

ج عُقَد: جاى گره زدن، پشتوانه هر چيزى كه آنرا نگهدارى و محكم كند، واحد سرعت دريائى كه برابر با ١٨٥٣ متر در ساعت است، بيعت كه براى واليان گرفته شود، فرمانروائى بر شهر و كشور، زمين كشاورزى و بارور، كفايت و جربزه شخص، زمين پُر از درخت و گياه،- مِنْ كُلِّ شَيْ ءٍ: لزوم و نافذ بودن هر چيزى؛ «عُقْدةُ اللّسانِ»: گرفتگى زبان؛ «فى لِسَانِهِ عُقْدَةٌ»: در زبان او پيچيدگى و گرفتگى وجود دارد؛ «العُقْدَةُ النَّفْسِيَّةُ»: عقده روانى كه در باطن انسان از ترس و يا شرم و حيا پديد آيد؛ «سبَّبَ لَهُ صَلَعُهُ عُقَدَةً نَفْسِيَّةً»:

نداشتن موى سر براى او عقده روانى ايجاد كرده است؛ «تَحَرَّر مِنْ عُقْدَتِهِ النَّفْسِيَّةِ»: عقده خود را خالى كرد.

=العَقَدَة-

بيخ و بُن زبان، واحد (العَقَد) است.

=العَقِدَة-

واحد (العَقِد) است، به معناى ريگ توده متراكم.

=عَقَرَ-

عَقْراً هُ: او را زخمى كرد،- الإِبلَ: دست و پاى شتر را با شمشير قطع كرد،- بِه: او را از رفتن بازداشت،- بِالصَّيد: شكار را زد،- عَقْراً و عُقْراً و عُقاراً تِ المَرْأَةُ او النَّاقَةُ: زن يا شتر ماده عَاقِر يعنى نازا شد.

=عَقُرَ-

- عُقْراً و عَقَارَةً و عِقَارَةً تِ المرأةُ أو الناقةُ: آن زن يا ماده شتر نازا شد و نتوانست بزايد.

=عُقِرَ-

تِ المرأَةُ أو الناقةُ: مرادف (عَقُرَتْ) است.

=عَقَّرَ-

تَعْقِيراً [عقر] الإِبل: شتر را بسيار زد، بسيار زخمى كرد.

=العُقْر-

مص،- ج أَعْقار: آنكه فرزند ندارد، محله مردم، ميان خانه؛ «في عُقِر دارِهِ»: دَر خانه او، بهترين جاى خانه، بهترين ابيات شعر، آتش و گُداخته هاى آن، كاخ، مهريه زن، جاى نوشيدن آب از منبع يا حوض آب.

=العَقْر-

ميانِ خانه، محله مَردم، خانه، ساختمان بلند.

=العُقُر-

انبوه آتش و گداخته هاى آن.

=العُقَر-

آنكه ستور را پس از خسته كردن بزند.

=العَقْرَب-

ج عَقَارِب [عقرب] (ح): عقرب، كژدم (اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان است) و به آن (امُّ عِرْيَط و امُّ سَاهِرة» نيز گويند،- (فك): نام يكى از برجهاى آسمانى است؛ «عَقْرَبُ السّاعَة»: عقربه ساعت؛ «عَقْرَبُ الصُّدْغ»: گوشه زلف زن كه به شكل نيش عقرب بر پيشانى خود بياويزد.

=العَقْرَباء-

[عقرب] (ح): مؤنّث (الْعَقرَب) است.

=العُقْرُبَان-

[عقرب] (ح): مذكر (العَقْرب) است.

=العَقْرَبَة-

[عقرب] (ح): مؤنّث (العَقْرب) است.

=العُقْرَة-

مرادف (العَقْرَة) است.

=العَقْرَة-

نازائى و عقيم بودن؛ «حَمَلَتْ بَعْدَ عَقْرَةٍ»: آن زن پس از مدتى نازائى آبستن شد.

=العُقَرَة-

مُرادف (العُقَر) است، آنچه كه پُشت ستور را زخم كند، مانند زين اسب؛ «امرأَةٌ عَقَرَةٌ»: زن كه در رَحِم او دردى باشد.

=عَقَصَ-

- عَقْصاً الشعَر: موى سر را بافت،- تِ المَرْأَةُ شَعْرَها: زن موى سر خود را در پُشت سر جمع كرد.

=العِقْصَة-

ج عِقَص و عِقَاص: گيسوى بافته.

=عَقْعَقَ-

عَقْعَقَةً [عقعق] الطائرُ بصوته: پرنده پياپى آواز داد.

=العَقْعَق-

[عقعق] (ح): پرنده ايست به شكل كلاغ كه عرب با آن فالِ بد مى زد و در زبان متداول به آن (القَعْق) گويند.

=عَقَفَ-

- عَقْفاً العودَ و نحوَهُ: سر چوب را كج كرد.

=عَقَّفَ-

تَعْقِيفاً [عقف] العودَ و نحوَهُ: چوب را كج كرد، خم كرد.

=العَقْفَاء-

ميله آهن كه يك سَرِ آن كج و خميده شده باشد، گوسفندى كه شاخهايش بر روى گوشهايش پيچيده باشد،- (ن): گياهى است مانند سداب كه شكوفه هاى آن سرخ رنگ است و گوسفند را در اثر خوردن آن مى كشد ولى به شُتر ضررى نمى رساند.

=عَقَلَ-

- عَقْلًا البعيرَ: زانوى شتر را تا كرد و آنرا با ريسمانى كه (عِقَال) نامند بَست،- الدّواءُ بَطْنَهُ: دوا شكم او را بست (قبض كرد)،- تِ المَرْأَةُ شَعْرَها: زن موى خود را شانه كرد،- القَتيلَ: ديه (خونبهاى) كشته را پرداخت،- لَهُ دَمُ فُلانٍ: از قصاص قاتل صرفنظر كرد و با گرفتن خونبها راضى شد،- عَن فُلانٍ: ديه و جريمه قتل ديگرى را پرداخت،– عَقْلًا الشَّي ءَ: آنرا درك كرد و چاره انديشيد،- عقلًا و مَعْقُولًا الغلامُ: جوان بالغ شد؛ «ما فعلتُ مُنْذُ عَقَلْتُ»: از وقتى كه بالغ شدم كارى نكردم،- فلانٌ بَعْدَ الصِّبا:

پس از دوران جوانى به اشتباه خود پى برد

=عقل-

=العقل-

=العقلة-

=العقلي-

=العقلية-

=عقم-

=العقم-

=العقوبات-

=العقوبة-

=العقود-

=العقور-

=العقوق-

=العقول-

=العقيب-

=العقيد-

=العقيدة-

=العقير-

=العقيرة-

=العقيصة-

=العقيفاء-

=العقيفة-

=العقيق-

=العقيقة-

=العقيلة-

=العقيم-

=العقيمة-

=العكاز-

=العكازة-

=العكاس-

=عكاظ-

=عكر-

،- الَيهِ: به او پناه بُرد،- المُصَارِعُ خَصْمَهُ:

كشتى گير پاى خود را به دور پاى رقيب پيچانيد و او را بر زمين افكند.

=عَقَّل-

تَعْقِيلًا [عقل] الغلامُ: آن جوان عاقل شد،- الغلامَ: آن پسر را عاقل كرد،- الرجُلَ عَنْ حاجَتِهِ: او را از نياز خود بازداشت،- الْبَعِيرَ: پاى شتر را بست.

=العَقْل-

مص، ج عُقُول: عقل و خِرَد؛ «سَلِيمُ اوْ صَحِيحُ العَقْلِ»: آنكه داراى عقل سالم است؛ «مُختَلّ العَقْل»: بى خرد، آنكه عقل درستى ندارد، دل، خونبها.

=العُقْلَة-

ج عُقَل: آنچه كه با آن چيزى را بندند مانند نخ و ريسمان.

=العَقْلَة-

بند آمدن زبان از سخن.

=العَقْلِيّ-

منسوب به (الْعَقل) است، امرى كه خارج از احساسات درونى باشد، آنكه به روش عقلى گرايش داشته باشد.

=العَقْلِيَّة-

مذهب كسانى است كه به خِرَد پاى بند و معتقد باشند نه به وحى.

=العَقْلِيَّة-

مذهب كسانى كه عقل را به تنهائى كافى دانند، مسائل ذهنى، روش انديشيدن.

=عَقَمَ-

- عَقْماً و عُقْماً تِ المرأَةُ أو الرَّحِمُ: آن زن نازا شد،- عَقْماً اللّهُ المرأَةَ: خداوند آن زن را نازا كند و به او فرزندى ندهد.

=عَقِمَ-

عَقَماً: ساكت و خاموش شد،- تِ المرأَةُ او الرَّحِمُ: مرادف (عَقُمَتْ) است.

=عَقُمَ-

- عَقْماً تِ المرأَةُ أو الرَّحِمُ: آن زن يا رَحِمِ او نازا شد.

=عُقِمَ-

عَقْماً و عُقْماً تِ المرأَةُ أو الرَّحِمُ:

مرادف (عَقُمَتْ) است.

=عَقَّمَ-

تَعْقِيماً [عقم] اللّهُ المرأَةَ: خدا آن زن را عقيم و نازا كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را ضد عفونى كرد،- هُ: او را ساكت و خاموش كرد.

=العُقْم-

مص، نازائى، گونه اى بيمارى كه در رَحِم پديد آيد و باعث نازائى شود.

=العُقُوبَات-

جَمْع عُقُوبة: كيفر،- فِى الْقَانُونِ الدّوليّ: در قانون بين المللى تصميمى است كه براى جلوگيرى از هر كشورى كه به هر صورت تعدى يا تجاوز كند اتخاذ مى شود؛ «قَانُونُ العُقُوبات»: مجموعه قوانين كيفرى است درباره كسانى كه مُرتكب خلاف و جرم و جنايت شوند.

=العُقُوبَة-

ج عُقُوبَات: كيفر، سزاى كار بد.

=العُقُود-

من الأَعداد: عقود ده گانه است كه از ده و بيست و سى ... تا نود مى باشد.

=العَقُور-

ج عُقُر: هر جانور گزنده و مانند آن.

=العَقُوق-

من الخيل، ج عُقُق و جج عِقَاق [عقق]:

اسب باردار و آبستن.

=العَقُول-

خردمندى كه به امور پى برد، داروئى كه شكم را قبض كند (داروى ضد اسهال).

=العَقِيب-

دنباله رو و پيامد؛ (هُوَ عَقِيبُهُ): او پس از ديگرى مىيد.

=العُقَّيْب-

(ح): نام پرنده اى است كه موش و خرگوش را شكار مى كند. نام ديگر آن (المُرْزة) است.

=العَقِيد-

آنكه پيمان و عقد بندد،- مِنَ الدِّبس: شيره سفت و غليظ؛ (عَقِيدُ العَسْكِر):

فرمانده لشكر، سرهنگ كه معادل (كولونل) است.

=العَقِيدَة-

ج عَقَائِد: عقيده قلبى، ضمير، روش و معتقدات دينى و مذهبى.

=العَقِير-

ج عَقْرَى: مجروح، زخمى، (رَجُلٌ عَقِير): آنكه داراى فرزند نشود.

=العَقِيرَة-

شكار پى شده و مانند آن، ساق پاى قطع شده، صداى آواز خوان يا گريه كننده و يا خواننده؛ «رفع عَقِيرَتَهُ»: صداى خود را بلند كرد.

=العَقِيصَة-

ج عَقَائِص: گيسوى بافته.

=العُقَيْفَاء-

(ن): گياهى است مانند سداب كه داراى شكوفه سرخ رنگ است و گوسفند را مى كُشَد.

=العَقِيفَة-

«شوكةٌ عَقِيفَةٌ»: خار سر كج مانند آهن سَرِ دوك نخ ريسى.

=العَقِيق-

[عقّ]: موى سر هر نوزادى،- ج أعِقَّة: دامنه دشت و يا هر مسيل آبى كه وسيله سيل در گذشته پهن شده باشد، مهره اى سرخ رنگ (سنگ عقيق).

=العَقِيقَة-

واحد (العَقِيق) است، موى سَرِ هر نوزادى، گوسفندى كه در روز هفتم تولد نوزاد به هنگام تراشيدن موى سر او ذبح كنند، رودخانه، مشك آب كه هنگام سفر با خود گيرند، تير كه به سوى آسمان پرتاب كنند، اين تير را اعراب در دوره جاهلى (سَهْمُ الاعْتِذار) مى ناميدند كه اگر اين تير خون آلود باز مى گشت جز به قصاص رضايت نمى دادند و اگر پاكيزه باز مى گشت دست بر ريش خود مى كشيدند و بر ديه مصالحه مى كردند (دست بر ريش كشيدن علامت صُلح كردن بود).

=العَقِيلَة-

ج عَقَائِل من النساء: بانوى خانه دار،- مِنَ الْقَوم: بزرگ قوم،- مِنَ الإِبل: شتر خوب،- مِنْ كُلِّ شَي ءٍ: بهترين هر چيزى؛ «عَقِيلَةُ الرَّجُل»: همسر يا زوجه مَرد؛ «عَقِيلَةُ الْبَحْر»: مرواريد دريا.

=العَقِيم-

ج عُقَمَاء و عِقَام و عَقْمَى من الرِّجال:

مَردى كه داراى فرزند نشود،- ج عَقَائمٍ و عُقْم مِنَ النِّسَاءِ: زن نازا: «عَقْلٌ عَقِيمٌ»: خردى كه در آن سودى نباشد؛ «حربٌ عقيم»:

جنگى بسيار سخت.

=العَقِيمَة-

من الأَرحام، ج عَقَائِم: مرادف (العَقيم) است.

=العُكَّاز-

عصاى زير بغل، عصاى اسقُف كليساى مسيح.

=العُكَّازَة-

ج عَكَاكِيز و عُكَّازَات: مُرادف (العُكّاز) است.

=العِكَاس-

«عِكَاسُ البعيرِ»: ريسمانى كه از بينى تا مُچ دست شتر را با آن بندند.

=عُكَاظ-

از بازارهاى عرب (اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=عَكِرَ-

- عَكَراً الماءُ و نحوُهُ: آب تيره شد.

=عَكَّرَ-

تَعْكِيراً [عكر] الماءَ: آب را تيره كرد؛ «عَكَّر صَفْوَه»: او را ناراحت و سرگردان

=العكر-

=العكرة-

=عكز-

=عكس-

=العكس-

=العكش-

=العكشة-

=عكف-

=العكف-

=العكنباة-

=العكوب-

=العكوة-

=العكيس-

=عل-

=علل-

=العل-

=علا-

=على-

=العلى-

كرد.

=العَكَر-

زنگ شمشير،- مِنْ كُلِّ شَي ءٍ: و از هر چيزى چركى و زنگ خوردگى آن مانند چركى روغن.

=العَكِر-

من الماء و نحوه: آب تيره؛ «اصْطَادَ فِى الْمَاءِ العَكِر»: از آب گل آلود شكار كرد يعنى از فرصتِ بدست آمده براى منافع شخصى خود اقدام كرد.

=العَكَرَة-

پيچيدگى امور و مشكلات؛ «وَقَعُوا فِى عَكَرَة»: در مشكلات افتادند،- ج عَكَر: قطار شتر.

=عَكَزَ-

- عَكْزاً الرمحَ: نيزه را فرو برد،- عَلَى عُكّازَتِه: به عصاى خود تكيه داد،- بِالشَّيْ ءِ: به آن چيز راهنمائى شد.

=عَكَّزَ-

تَعْكِيزاً [عكز] الرمحَ: در بن نيزه خود آهن زد.

=عَكَسَ-

- عَكْساً الكلامَ و نَحوَهُ: سخن را برگردانيد،- الشي ءَ: آن چيز را واژگون كرد،- على فلانٍ امْرَهُ: كار فلانى را بر او باز گردانيد،- هُ عَن الأَمر: او را از كار بازداشت،- تِ المِرْآةُ صُورَةَ فُلانٍ: آئينه چهره او را برگردانيد و منعكس كرد،- رأسَ البَعير: سر شتر را به عقب برگردانيد،- البَعيرَ: شتر را با ريسمانى از نوك بينى تا مُچ دست بست تا آنرا بنشاند،- الطَّعَامَ: بر روى غذا شير ريخت.

=العَكْس-

مص، آنچه كه بر خلاف و ضد و نقيض باشد؛ «عكسُ ذَلِكَ و عَلَى عَكْسِ ذَلكَ»؛ (بِالعَكْس): بر عكس و بر خلاف آن چيز.

=العَكِش-

كسى كه در او خيرى نباشد،- مِنَ الشَّعْر: موى فِرْفِرى و پُر پيچ.

=العَكِشَة-

«شجرةٌ عَكِشَةٌ»: درختى كه شاخه هاى پيچيده بسيار داشته باشد.

=عَكَفَ-

- عَكْفاً هُ عن الأَمر: او را از آن كار منع كرد، او را وادار و ملزم نمود،- عَكْفاً و عُكُوفاً على الأمرِ: آن كار را زير نظر گرفت،- القومُ حَولَهُ و بهِ: آن قوم دور او را گرفتند،- فِى الْمَكَانِ: در آنجا ماند و گوشه گيرى نمود.

=عَكَّفَ-

تَعْكِيفاً [عكف] هُ عن كذا: او را از آن چيز منع كرد،- الجَوهَر: گوهر را به رشته كشيد و از پراكنده شدن جلوگيرى نمود،- الشَّعْرَ: موى را بافت و چين دار و فِرفِرى كرد.

=العَكِف-

من الشعر: موى مُجَعَّد و فِرفِرى.

=العَكَنْباة-

[عنكب] (ح): عنكبوت (تننده)، كار تنه.

=العَكُّوب-

(ن): درختى است از نوع مُركّبات داراى ريشه قوى و شكوفه هاى زردرنگ بنام (گندل) و داراى صمغى است كه آنرا مى خورند اين كلمه سريانى است.

=العُكْوَة-

ج عُكاً و عِكَاء [عكو]: بزرگ و درشت از هر چيزى، دوك نخ ريسى.

=العَكْوَة-

ج عُكاً و عِكَاء [عكو]: بزرگ و درشت از هر چيزى، گره درشت از بند شلوار، بن زبان، بن دم ستور كه بى مو مى باشد.

=العَكِيس-

رسن كه با آن مچ دست شتر را به پوزه آن بندند تا رام گردد، شاخه درخت كه آنرا زير زمين خوابانند تا درخت ديگرى رويد، شير كه بر روى غذا يا شوربا ريزند.

=عَلُ-

[علو]: بالاى هر چيزى به معناى (فوق)؛ «مِنْ عَلُ»: مبنى بر ضم است هرگاه از آن معرفه بخواهند؛ «من عَلٍ»: معرب است هرگاه از آن نكره بخواهند؛ «آتَيْتُه مِنْ عَلًا»: از بالا نزد او آمدم.

=عَلَّ-

- عَلًّا و عَلَلًا و تَعِلَّةً [علّ]: پياپى آب نوشيد،- هُ: دوباره به او آب داد،- هُ ضرباً:

او را پى در پى زد.

=عُلَّ-

عِلَّةَ [علّ]: بيمار شد.

=عَلل-

اين كلمه از (لَعَلَّ) گرفته شده و به معناى (چه بسا) مى باشد.

=العَلّ-

ج أَعْلَال [علّ]: آنكه پوستش از فرط بيمارى ترنجيده شده باشد، پيرمرد لاغر اندام، آنكه در او خير و فايده اى نباشد.

=عَلَا-

- عُلُوّاً [علو] الشي ءُ أو النهارُ: آن چيز يا روز بلند و مرتفع شد،- الدّابةَ: سوار بر ستور شد،- المكَانَ و بِهِ: بالاى آن رفت،- بِهِ: آنرا بلند كرد و بالا برد،- بِالأَمْر: در كار مستقل و نيرومند شد،- الأَمْرَ و لَهُ: كار را توانست انجام دهد،- قِرْنَهُ: بر همتاى خود چيره شد،- الرَّجُلَ: او را شكست داد و بر او چيره شد،- هُ بالسَّيفِ: با شمشير او را زد،- فِى المَكَارِم: بلند مرتبه و بزرگوار شد،- فِى الأَرْضِ: تكبّر نمود،- تِ العَينُ عَن فُلانٍ:

بينائى او كُند شد، چشم از او برداشت و دور شد،- تْ وَجَهَهُ صُفْرةُ الامواتِ: زردى مرگ بر چهره اش پديد آمد،- تْ شَفَتَيهِ رغوَةً:

كف بر لبانِ او نشست.

=عَلَى-

- عَلْياً و عُلِيّاً [علي] السطحَ: بر بالاى بام رفت.

=عَلَّى-

تَعْلِيَةً [علو] اللّهُ فلاناً: خداوند او را برتر و بالاتر گرداند،- الشَّي ءَ: آن چيز را بلند كرد و بالا برد،- المتاعَ عَن الدابَّة: متاع را از پشت ستور پايين آورد،- الكتابَ: براى كتاب اسم يا عنوان نوشت.

=العُلَى-

[علو]: والائى و برترى.

=عَلَى-

[علي]: از حروف جارّه است و معناى بالائى و برترى و بلندى را دارد مانند (حُمِلَ عَلى الدَّابّة): بار روى ستور قرار داده شد و به معناى مصاحب مَعَ (با) مى باشد مانند «بَذَلَ المالَ عَلى فَقْرِه»: با نداشتن مال بذل و بخشش كرد و گاهى به معناى مِن (از) مى باشد مانند «رَضِىَ عَلَيْه»: از او راضى شد و گاهى به معناى فِى (در) مى باشد كه ظرفيت را مى رساند مانند «دَخَلَ الْمَدينَة عَلَى حِين غَفْلةٍ»: ناگهان به شهر درآمد، و گاهى به معناى علّت است مانند «عَلَامَ تَضرِبُنى»: براى چه مَرا مى زنى، و گاهى بسان حرف (ب) مى باشد مانند «ارْكبْ عَلَى اسمِ اللّهِ»: كه به معناى بِاسم اللّه است يعنى بنام خدا سوار ستور شو، گاهى به معناى استدراك است مانند «عَلى انَّ قُرْبَ الدّارِ خَيرٌ مِنَ الْبُعْدِ»: همانا كه نزديكى بهتر از دورى است، و گاهى اين حرف بصورت اسم به

=العلاء-

=العلاج-

=العلاف-

=العلاق-

=العلاقات-

=العلاقة-

=العلاك-

=العلالة-

=العلام-

=علام-

=العلامة-

=العلامي-

=العلاني-

=العلانية-

=العلاوة-

=العلاية-

=علب-

=العلب-

=العلبة-

=العلبي-

=العلة-

=علج-

=العلج-

معناى (فوق) مىيد كه قبل از آن حرف (مِن) باشد مانند «آتَيْتُهُ مِن عَلَى الدّار»: اي فَوقَ الدّار: يعنى از بالاى خانه نزد او آمدم و گاهى به معناى فعل امر مىيد كه اسم فعل است مانند «عَلَيكَ زيْداً»: يعنى ملازم زيد باش «و عَليكَ بالصَّبْر»: صبر و شكيبائى كُن و گاهى به معناى (بنا بر) مىيد مانند «عَلَى عَادَتِه»: يعنى بنا بر عادتى كه دارد؛ «عَلَى ما يُقال»: بطورى كه گفته مى شود، و گاهى به معناى به جز و يا ولى مىيد مانند «عَلَى انَّه»: ولى بدرستيكه ...

=العَلَاء-

[علو]: بلند مرتبگى و بزرگى.

=العِلَاج-

مص، دارو.

=العَلَّاف-

ج عَلَّافة: فروشنده علف و دارنده علوفه.

=العَلَاق-

آنچه از علف كه براى يك روز ستور كافى باشد، آنچه كه چارپايان از درخت و غيره به آن بسنده كنند، سوپ يا سالاد و جز آن كه قبل از غذا خورند.

=العَلاقَات-

روابط و همبستگى ها؛ «قَطعُ العَلَاقات»: قطع روابط، «تَوَتُّرُ العَلاقَاتِ):

سردى روابط، بهم خوردن روابط.

=العَلَاقَة-

مص،- ج عَلائِق: آنچه كه به انسان از مال و زن و فرزند تعلق داشته باشد، دوستى، دوست داشتن، آنچه از رزق و روزى كه برسد، دشمنى، مرگ،- ج علائِق و عَلاقات: ارتباط و همبستگى؛ «ما بَيْنَهما عَلاقَة»: يعنى ميان آن دو نفر رابطه و يا همبستگى نيست؛ «لى فى هذا عَلَاقَة»: من به اين موضوع تعلق خاطر دارم؛ «السلْطات ذات العَلاقَة»: سازمانهاى ويژه و مسئول.

=العِلَاقَة-

ج عَلَائِق: گيره ديوارى كه ديگ و مانند آن را بر آن بياويزند، ميوه هاى آويخته از درخت، جزئى از برگ درخت كه بر روى آن برگ پهن قرار گيرد:

دمبرگ.

=العُلَاك-

آنچه كه جويده شود، مانند آدامس.

=العَلَاك-

مرادف (العُلاك) است.

=العَلَّاك-

آنكه بسيار مى جَوَد، فروشنده سَقِّز و آدامس.

=العُلَالَة-

[علّ]: آنچه كه بدان مشغول و سرگرم شوند.

=العُلَام-

(ح): بازو باشه (مرغان شكارى).

=عَلَامَ-

اين كلمه مركب است از دو حرف (على) و (ما) كه اوّلى حرف جرّ و دوّمى ماى استفهاميه و به معناى (براى چه) مى باشد.

=العُلَّام-

دانشمند و مرادف (الْعَلَّامة) است،- (ح): مرادف (العُلام) است.

=العَلَّام-

مرادف (العَلَّامَة) است.

=العَلَامَة-

ج عَلَامٌ و عَلَامَات: نشان و علامت، آنچه كه براى راهنمائى نصب و از آن پيروى شود،- اشارة (ع ج): علامت (+) براى عدد موجب و علامت (-) براى عدد منفى.

=العَلَّامَة-

اسم مبالغه است به معناى آنكه بسيار دانشمند است.

=العُلَامِيّ-

سبكبال و باهوش.

=العَلَانِيّ-

ج عَلَانِيُّون: آنكه بطور آشكار كارى انجام دهد.

=العَلَانِيَة-

مص، آشكار و هويدا؛ «عَلَانِيَة»:

آشكارا.

=العَلَاوَة-

[علو]: «عَلَاوَةُ الشي ءِ»: برترى و بلندى آن چيز.

=العِلَاوَة-

ج عَلَاوَى و عَلَاوِيّ [علو]: بالاى سر و يا گردن، آنچه كه بر ستور مىويزند،- مِنْ كُلِّ شي ء: آنچه كه اضافه بر چيزى باشد؛ «اعْطَيتُكَ ألفَ دينارٍ وَ ديناراً عِلَاوَةً»: هزار دينار به تو دادم و علاوه بر آن يك دينار افزودم؛ «عِلاوَةً عَلَى ذلِك»: زياده بر آن چيز.

=العَلَايَة-

[علو و علي]: هر جاى بلند و مرتفع.

=عَلَبَ-

- عَلْباً الشي ءَ: چيزى را قطع كرد ولى از هم جدا نكرد، در آن چيز اثر گذاشت و پوست آنرا خراشيد.

=عَلَّبَ-

تَعْلِيباً [علب] الشي ءَ: مُرادف (عَلَبَهُ) است،- الموادَّ الغَذائِيَّة: مواد غذائى را در قوطيهاى ويژه ريخت و بسته بندى نمود تا فاسد نشود.

=العَلْب-

مص،- ج عُلُوب: آثار ضربه و مانند آن.

=العُلْبَة-

ج عِلَاب و عُلَب: ظرف بزرگى از پوست يا چوب، جعبه كوچك يا بزرگى از مقوّى و مانند آن؛ «عُلْبَةُ الكتاب»: ابزارى كه از مقوى يا پارچه يا پوست است كه براى ساختن جلد كتاب بكار برند.

=العُلَبِيّ-

ج عُلَبِيُّون: سازنده ى قوطى و جعبه هاى چوبى.

=العَلَّة-

ج عَلَّات [علّ]: آنچه بدان سرگرم و مشغول باشند، هوو، هر يك از زنان مرد.

=العِلَّة-

ج عِلَّات و عِلَل و جج أَعْلَال: بيمارى هميشگى، كارى كه وقت صاحبش را بگيرد، هر چه كه وجود آن بستگى به چيزى داشته باشد،- فى العَرُوض: و در علم عروض تغييراتى است كه در كلمات و عبارات بوجود مىيد مانند حذف (لَنْ) از (مَفاعِيلَنْ) كه مى شود (مفاعي)؛ «عِلّةُ الشي ءِ»:

انگيزه آن چيز؛ «العِلَّةُ و المَعْلُول»: انگيزه و نتيجه؛ «عِلَّةُ العِلَل فِي»: اصل انگيزه و باعث در چيزى؛ «حروفُ العِلَّة»: حروف عله كه واو وَ ياء وَ الف منقلبه است؛ «العِلّات»: چگونگيها و حالات مختلف.

=عَلَجَ-

- عَلْجاً هُ: به چيزى پرداخت و بر آن چيره شد.

=عَلِجَ-

عَلَجاً: سخت شد.

=العَلْج-

«رجُلٌ عَلْجٌ»: مردى سخت و نيرومند و چاره جو در كارها.

=العِلْج-

ج عُلُوج و أَعْلَاج و عِلَجَة (ح): ستور، خر، گورخر نر، مرد درشت اندام و نيرومند از كافران عجم، و گاهى بر هر كافرى اطلاق مى شود.

=العُلَج-

«رَجُلٌ عُلَجٌ»: مُرادف (عَلْجٌ) است.

=العَلِج-

«رجُلٌ عَلِجٌ»: به معناى (عَلجٌ) است.

=العُلَّج-

«رجُلٌ عُلَّجٌ»: به معناى (عَلْجٌ) است.

=علف-

=العلف-

=علق-

=العلق-

=العلقة-

=علقم-

=العلقم-

=علك-

=العلك-

=العلكة-

=علل-

=العلل-

=علم-

=العلم-

=العلماء-

=العلماني-

=العلمة-

=عَلَفَ-

- عَلْفاً الدابَّةَ: ستور را علف داد،- الرَّجُلُ: آن مرد چيزى بسيار نوشيد.

=عَلَّفَ-

تَعْلِيفاً [علف] الدابَّةَ: ستور را علف داد.

=العِلْف-

بسيار خورنده، پُرخور.

=العَلَف-

ج عُلُوفَة و أَعْلَاف و عِلَاف: علف و گياه كه غذاى ستوران است.

=عَلَقَ-

- عَلْقاً و عُلُوقاً الصبيُّ: كودك انگشتان خود را مكيد،- البعيرُ و نحوه النّباتَ و مِنَ النَّباتِ: شتر قسمتهاى بالاى درخت و گياه را خورد،- عَلْقاً الرجُلَ: به آن مرد ناسزا گفت،- هُ بِلسانِهِ: به او دشنام و ناسزا گفت.

=عَلِقَ-

- عُلُوقاً الشوكُ بالثوب: خار به جامه چسبيد،- الوَحشُ بِالحِبَالةِ: حيوان وحشى به دام افتاد،- تِ الدابَّةُ: ستور آب نوشيد و زالو به حلقش چسبيد،- علوقاً و عِلْقاً و عَلَقاً و عَلَاقَةً فُلاناً و عَلقَ بِهِ: او را دوست داشت و به او عشق ورزيد.،- حُبُّهُ بِقَلبِهِ: مهر او در دلش نشست،- دَمَ فلانٍ: او را كشت،- عِلْقاً أَمْرَهُ: آنرا فهميد و شناخت،- يَفَعلُ كذا: آغاز به كار كرد كه چنين كند. اين تعبير به معناى (طَفِق) كه از افعال مقاربه است نيز مى باشد.

=عُلِقَ-

الرجُلُ: زالو به گلوى آن مرد چسبيد.

=عَلَّقَ-

تَعْلِيقاً [علق] الشي ءَ بالشي ءِ و عليهِ و منهُ:

آن چيز را به چيزى آويخت،- بَاباً على دَارِهِ:

بر خانه خود درب نصب كرد،- البَابَ:

درب را بست،- لِلدَّابَّة: به ستور علف داد،- الأَمْرَ: به كار چسبيد و ادامه داد،- الآمالَ على: آرزو بر چيزى كرد، به چيزى اعتماد كرد،- عَلَيْهِ اهَمِيَّةً: براى او اهميت قائل شد،- عَلى النَّص ملاحظات و نظرات خود را توضيح داد و بيان نمود،- على الأنبَاء: در پيرامون خبرها نظر خود را بيان كرد.

=عُلِّقَ-

[علق] هُ: علاقه قلبى به او پيدا كرد، او را دوست داشت.

=العَلْق-

مص،- ج أَعْلَاق و عُلُوق: گونه اى بيمارى پوستى (گرى)، آنچه كه بى مانند بوده و دل به آن تعلق داشته باشد.

=العِلْق-

مص،- ج اعْلَاق و عُلُوق: مرادف (الْعَلْق) است.

=العَلَق-

مص، خون، زالو، گل چسبنده، آنچه كه ستوران از درختان خورند.

=العُلْقَة-

ج عُلَق: علاقه و دلبستگى، كمى از چيزى، پيش غذا كه قبل از طعام خورند، آنچه كه ستوران از درختان خورند.

=العِلْقَة-

اسم نوع است، پيراهن بدون آستين، لباس نفيس و گران بها.

=العَلَقَة-

واحد (الْعَلَق) براى مؤنث است.

=عَلْقَمَ-

عَلْقَمَةً [علقم] الشي ءُ: آن چيز تلخ شد.

=العَلْقَم-

[علقم] (ن): حَنظل، آنچه كه تلخ باشد.

=عَلَكَ-

- عَلْكاً العِلْكَ و نحوَهُ: آدامس جويد،- نابَيْه: دندانهاى خود را بر هم سائيد و صدا از آن درآمد.

=عَلَّكَ-

تَعْلِيكاً [علك] الجلدَ: پوست را خوب پيراست،- يَدَيْهِ عَلَى مَالِهِ: دستهاى خود را از راه بخل بر هم نهاد و به كسى چيزى نداد.

=العِلْك-

ج عُلُوك و أَعْلَاك: سقّز، آدامس.

=العَلِك-

چيز چَسبناك كه بدست چسبد و كِش آيد.

=العِلْكَة-

پاره اى سقّز يا آدامس.

=عَلَّلَ-

تَعْلِيلًا [علّ] هُ: درد او را درمان كرد، پى در پى او را آب نوشانيد،- هُ بِكَذا: او را به چيزى سرگرم و مشغول كرد؛ «عَلَّلَ النَّفْسَ بِالآمَالِ»: خود را با آرزوها سرگرم كرد،- الْكَلِمَة: كلمه عربى را اعلال كرد، وجه اعلال آن كلمه را بيان نمود،- الشَّيْ ءَ:

با ذكر بيان علت آنرا با دليل ثابت كرد،- المالَ: مال را به خوبى نگهدارى و از آن استفاده كرد،- الثِّمَرَةَ: ميوه را از درخت چيد.

=العَلَل-

[علّ]: مص، دوباره آب نوشيدن.

=عَلَمَ-

- عَلْماً هُ: او را نشان كرد و داغ نمود،- الشَّفةَ: لب را شكافت.

=عَلِمَ-

- عِلْماً الرجُلُ: دانا شد،- الشَّي ءَ: آن چيز را شناخت و دريافت كرد،- الشَّيْ ءَ و بِهِ: آن چيز را دريافت و احساس نمود،- الأَمرَ: امر را به خوبى آموخت و استوار كرد،- عَلَماً: لب بالاى او شكافته شد.

=عَلَّمَ-

تَعْلِيماً و عِلَّاماً [علم] هُ الصنعةَ و غيرَها: به او هنر و جز آن آموخت،- لَهُ عَلَامَةً: براى وى نشانه اى قرار داد تا شناخته شود.

=العَلْم-

جهان، دنيا.

=العِلْم-

مص،- ج عُلُوم: بدست آوردن حقيقت چيزى، يقين و معرفت،- اللَّدُنِىّ:

آنچه كه بندگان از خداوند بصورت وحى فرا گيرند،- النَّظَرِيِّ: دانش نظرى برخلاف عملى،- العَمَلِيّ: دانش عملي كه با آن قواعد فنون و علوم تطبيق داده شود،- التَّعْلِيمِيّ: دانش رياضى مانند حساب و هندسه و موسيقى؛ «عِلْمُ طَبَقَاتِ الأَرض»:

زمين شناسى؛ «عِلْمُ الفَلَك»: ستاره و كهكشان شناسى؛ «عِلْمُ التَّنْجِيم أو عِلْمُ النُّجُوم»: طالع بينى و پيشگوئى در حوادث مهم از روى حركت ستاره ها و مواقع آنها در برجهاى آسمانى؛ «عِلْمُ البَصَريَّات»:

قسمتى از دانش فيزيك پيرامون نور و رؤيت؛ «عِلْمُ الحَياة»: زيست شناسى؛ «عِلْمُ اعْضَاء البَدن»: كالبد شناسى؛ «عِلْمُ وَظَائِفِ الْبَدَن»: فيزيولوژى؛ «عِلْمُ النَّفس»:

روانشناسى؛ «عِلْمُ النَّفِس التَّجْرِيبي»: علوم آزمايشگاهى؛ «عِلْمُ الاجْتِمَاع»:

جامعه شناسى.

=العَلَم-

ج أَعْلَام: پرچم و آنچه كه بر سر نيزه بندند، بزرگ خاندان، نقش و نگار جامه،- ج- اعْلَام و عِلَام: آنچه كه براى راهنمايى نصب شود، منار، كوه بلند؛ «اشْهَرُ مِن نَارٍ عَلَى عَلَمٍ»: كسى كه داراى نام و شهرت بسيار است، بلند آوازه، علامت و نشان.

=العَلْمَاء-

مؤنّث (الأَعْلَم) است.

=العَلْمَانِيّ-

آنكه جزو روحانيون و خدمتگزاران كليساى مسيح نباشد.

=العُلْمَة-

اثر بريدگى در لب بالاى دهان.

=العلمة-

=علن-

=العلن-

=العلنة-

=العلو-

=العلوفة-

=العلوق-

=العلوم-

=العلوي-

=العلوية-

=علي-

=العلي-

=العليا-

=العلياء-

=العلية-

=العليف-

=العليفة-

=العليق-

=العليقى-

=العليل-

=العليلة-

=العليم-

=العلين-

=العليون-

=عم-

=العم-

=عمى-

=العمى-

=العماء-

=العماءة-

=العماد-

=العمادة-

=العمار-

=العَلَمَة-

مرادف (الْعُلْمَة) است.

=عَلَنَ-

- عَلَناً و عَلَانِيَةً وَ عُلُوناً الأَمرُ: آن كار آشكار و هويدا شد.

=عَلِنَ-

- عَلَناً و عَلَانِيَةً وَ عُلُوناً الأَمرُ: مرادف (عَلَنَ) است.

=عَلُنَ-

- عَلَناً و عَلَانِيَةً و عُلُوناً الأَمرُ: به معناى (عَلَنَ) است.

=عَلَّنَ-

تَعْلِيناً [علن]: إليهِ الأَمرَ: كار را به او نشان و ارائه داد.

=العَلِن-

«أَمرٌ عَلِنٌ»: آشكار و هويدا برخلاف (خَفِيّ) است.

=العُلَنَة-

آنكه راز را پنهان نكند.

=العُلْو-

[علو]: «عُلْوُ الشي ءِ»: بالاى هر چيزى.

=العَلْو-

«عِلْوُ الشي ءِ»: مرادف (العُلْو) است.

=العِلْو-

«عِلْوُ الشي ءِ»: به معناى (العَلْو) است.

=العُلُوّ-

[علو]: مص؛ بزرگ منشى، بلندى؛ «عَلَى عُلُوِّ الْف مِتْر»: در ارتفاع يكهزار مترى.

=العَلُوفَة-

آذوقه ستورى كه به چرا فرستاده نشود (اين كلمه در مفرد و جمع يكسان به كار برده مى شود)،- ج عُلُف: غذاى ستوران.

=العَلُوق-

: آنچه كه به انسان درآويزد، بلا و پيشامد سخت، مرگ، بسيار درآويزنده.

=العُلُوم-

مجموعه معارف فرهنگ انسانها كه ويژه طبيعت و جامعه و انديشه باشد،- الإلهِيَّةِ: معارف الهى در امور معنوى مانند واجب و ممكن و علت و معلول و اثبات وجود خدا و بحث روان كه آنرا (العِلْمُ الأعلى وَ الْفَلْسَفَةُ الأُولى و عِلْمُ ما بَعْدَ الطَّبِيعَة) نيز نامند،- الشَّرعِيَّة: مسائل و احكام شرعى كه «العُلُومُ الدِّينيَّة»: نيز ناميده مى شود مانند علم كلام و علم فقه و اصول،- الحَقيقِيَّة: دانشى است كه همه جا و همه وقت و در كليه محافل بشرى يكسان بكار برده شود مانند علم كلام و علم منطق،- العَرَبِيَّة: ويژه زبان عربى است مانند علم صرف و نحو و معانى و بيان و بديع كه آنرا «عِلْمُ الأَدَب» نيز مى نامند،- المُدَوَّنَة:

دانشهاى نوشته و تدوين شده.

=العَلَوِيّ-

[علو]: منسوب به حضرت امام على (ع) است.

=العَلَوِيَّة-

مؤنّث (العلويّ) است.

=عَلِيَ-

- عَلاءً [علو] الشي ءُ أو النهارُ: روز بلند شد و برآمد،- فِى المَكَارِم: در نيكيها بزرگوار شد.

=العَلْي-

[علو و علي]: هر جاى بلند و مرتفع.

=العِلْي-

[علو و علي]:؛ (هُمْ عِلْيُ الْقَوم): آنها برگزيدگان قوم مى باشند.

=العَلِيّ-

ج عَلِيُّون و عِلْيَة [علو و علي]: بلند، بزرگوار، سخت، از نامهاى خداوند متعال است.

=العِليّ-

[علو و علي]: مرادف (العُلُوّ) است.

=العُلِّيّ-

[علو]:؛ «هُوَ مِنْ عُلِّيِّ قَوْمِه»: او از جمله بزرگان و بلند پايگان قوم خود است.

=العِلِّيّ-

[علو]: مرادف (العُلِّيّ) است.

=العُلْيَا-

[علو و علي]: مؤنث (الأَعْلَى) است، هر جايگاه بلندى، هر چيز بالائى مانند (لب بالا).

=العَلْيَاء-

[علو و علي]: آسمان، قلّه كوه، هر جايگاه بلندى بر خلاف پايين.

=العُلِّيَّة-

ج عَلَاليّ [علو]: خانه اى بلند كه بر روى خانه اى ديگر باشد؛ «هُوَ مِنْ عُلِّيَّةِ قَوْمهِ»: او از بزرگان قوم و خانواده خود مى باشد.

=العِلِّيَّة-

ج عَلالِيّ [علو]: مرادف (العُلِّيَّة) است.

=العَلِيف-

ج عَلَائِف: مرادف (الْعَليفَة) است.

=العَلِيفَة-

ج عَلَائِف: آذوقه و خوراك ستورى كه براى چرا فرستاده نمى شود.

=العَلِيق-

آنچه كه به ستوران براى خوراك داده شود مانند جو.

=العُلَّيق-

(ن): نام گياهى است كه گلهاى آن ريز و سفيد يا گلى رنگ است و ميوه آن به شكل توت مى باشد كه خورده مى شود.

=العُلَّيْقَى-

(ن): مرادف (الْعُلَّيْق) است.

=العَلِيل-

ج أَعِلَّاء [علّ]: بيمار.

=العَلِيلَة-

ج عَلِيلَات و عَلَائِل: مؤنّث (العَلِيل) است، زن خوشبو كه پى در پى بر خود عطر زند.

=العَلِيم-

ج عُلَمَاء: دانشمند پُرمايه، از نامهاى خداوند متعال است.

=العَلِين-

«أمرٌ عَلِينٌ»: كارى آشكار.

=العِلِّيُّون-

[علو]: جمع (عِلِّيّ) است، از نامهاى بهشت، كسانيكه در سرزمينهاى كوهستانى و بلند زندگى مى كنند.

=عَمَّ-

- عُمُوماً [عمّ] الشي ءُ: آن چيز شامل همه شد،- القَوْمَ بِالعَطِيَّة: بخشندگى شامل همه قوم شد،- المَطَرُ الأَرضَ: باران همه جا را فرا گرفت،- عُمُومَةً: همگانى شد.

=عُمَّ-

عَمّاً [عمّ] رأسُهُ: بر سر او عمامه نهادند.

=العَمّ-

[عمّ]: جمعيت بسيار،- ج عُمُومَة و اعْمَام و اعُمّ: عمو، اين اسم بر پدر شوهر و يا پدر همسر نيز اطلاق مى شود و گاهى زن بشوهر خود (ابنُ عَميِّ): پسر عمو و مرد به همسرش (بِنْتُ عَميِّ): دختر عمو گويند.

=عَمَّى-

تَعْمِيَةً [عمي] الرجُلَ: آن مرد را كور كرد،- المعنى: معنى را پنهان كرد.

=العَمَى-

[عمي]: نابينائى؛ «مَكانٌ عَمىً»:

جائيكه به آن راهى نباشد.

=العَمَاء-

[عمي]: ابر بلند و پر باران.

=العَمَاءَة-

[عمي]: لجبازى، گمراهى، نادانى.

=العِمَاد-

غسل تعميد دادن كودك، ساختمانهاى بلند؛ «اهْلُ العِمَاد»: دارندگان ساختمانهاى بلند و پا برجا،- ج عَمَد و عُمُد: آنچه بدان استوار گردد، رئيس لشكر.

=العِمَادَة-

واحد العِماد: ساختمانهاى بلند.

=العَمَار-

ريحان كه با آن مجلس شراب را زينت دهند، درود و سلام.

=العُمَّار-

جمع (عَامِر) است، ساكنان خانه ها از جنّ و پرى.

=العَمَّار-

صيغه مبالغه است، كسيكه در سراسر زندگى امر و نهى كند، خوشنام، پُر

=العمارة-

=العمال-

=العمالة-

=العمامة-

=العماية-

=العمبر-

=العمة-

=عمد-

=العمد-

=العمدة-

=عمر-

=العمر-

=العمرى-

=العمران-

=العمراني-

=العمرة-

=عمرو-

=عمش-

=العمش-

=العمشاء-

=العمشوش-

=عمق-

ايمان، آنكه در گفتار خود باوقار و خويشتن دار باشد.

=العُمَارَة-

دستمزد معمارى و بنّائى.

=العَمَارَة-

مص، محله بزرگ، قبيله و ايل، ناوگان جنگى، هر چه كه بر سر نهند مانند تاج و عمامه و غيره، پارچه اى كه براى زينت در زير سايه بان و چتر دوخته شده باشد،- شاخه ريحان كه در دست مى گرفتند و به پادشاه با عبارت (عَمَّرك اللّهُ): درود مى گفتند.

=العِمَارَة-

مص، آنچه كه با آن خانه و يا مكان بسازند، ساختمان، اسم است از (عَمَرَ الدَّارَ).

=العَمَّال-

پُركار، اسم مبالغه است از (العامِل).

=العُمَالة-

حرفه كارگر، دستمزد كارگر.

=العَمَالَة-

مرادف (العُمَالَة) است.

=العِمَالَة-

حرفه كارگر.

=العَمَّالَة-

مؤنّث (العَمَّال) است.

=العِمَامَة-

ج عَمَائِم و عِمَام [عمّ]: دستار پيچيده كه بر سر نهند، عمامه، زره بافته به اندازه سَر كه در زير كلاه رزم بر سَر نهند.

=العَمَايَة-

[عمي]: مرادف (العَمِيَّة) است.

=العَمْبَر-

عَنبر، بوى خوش.

=العَمَّة-

ج عَمَّات [عمّ]: اسم مرّة از (عَمَّ) است، خواهر پدر (عمّه).

=العِمَّة-

[عمّ]: چگونگى و حالت عمامه پوشيدن.

=عَمَدَ-

- عَمْداً السقفَ: در زير سقف ستون نصب كرد،- الوَلَدَ: نوزاد را غُسل تعميد داد،- لِلشَّي ءِ وَ الَى الشَّي ءِ: قصد انجام كارى نمود،- الى الرَّجُل: آهنگ او نمود،- هُ: او را با گُرز زد،- هُ المَرَضُ أو الأَمرُ: بيمارى او را خسته و دردمند كرد،- الشَّيْ ءَ: آنرا بر زمين انداخت.

=عَمَّدَ-

تَعْمِيداً [عمد] الولدَ: كودك را غسل تعميد داد،- السَّيْلَ: راه سيلاب را بست تا آب در جاى ديگر جمع شود.

=العَمْد-

مص؛ «فَعَلَهُ عَمْداً و عَنْ عَمْدٍ»: آن كار را عمداً انجام داد.

=العُمْدَة-

ج عُمَد: آنچه بدان اعتماد و استناد شود؛ «انْتَ عُمْد تُنافى الشَّدائِد»: تو پناه ما در سختيها مى باشى، شخص يا گروهى كه درباره امرى رسيدگى و آنرا حل و فصل كنند، فرستاده لشكر.

=عَمَر-

- عُمْراً و عَمْراً و عَمَارَةً: مدّت زيادى عُمر كرد،- عَمْراً هُ اللّهُ: خداوند او را نگهدارد،- الدّارَ: خانه را ساخت،- المَنْزِلَ:

ساكن خانه شد،- الْمَنْزِلُ بِاهْلِهِ: آن منزل مسكونى شد،- بالمكان: در آن مكان اقامت گزيد،- عَمَارَةً اللّهُ مَنْزِلَهُ: خداوند خانه او را آباد كند،– عَمَارَةً المالُ: دارائى شخص زياد شد،- عُمُوراً و عَمَارَةً و عُمْراناً الرَّجُلُ بَيْتَهُ: به خانه خود دلبسته شد،- عَمْراً و عَمَارَة: نماز خواند و روزه گرفت،- رَبَّهُ:

پروردگار خود را عبادت كرد.

=عَمِرَ-

- عَمْراً و عَمَراً و عَمَارَةً: مدت زيادى عمر كرد،- عَمَارَةً المالُ: مال و سرمايه او بسيار شد.

=عَمُرَ-

- عَمَارَةً المالُ: مرادف (عَمِرَ) است.

=عَمَّرَ-

تَعمِيراً [عمر] المنزلَ: خانه را مسكونى كرد،- الثَّوبَ: پيراهن را خوب بافت،- الرَّجُلُ: مدت درازى زندگى كرد،- هُ ارضاً: زمين را براى هميشه در اختيار خود قرار داد،- هُ اللّهُ: خدا او را نگهدارد.

=العُمْر-

دوران زندگى ج- اعْمار: عمر را به چهل سال تخمين مى زدند، نماز خانه، كليسا، لثّه يا گوشت ميان دندانها.

=العَمْر-

ج أَعْمَار: دوران زندگى، دين؛ «لَعَمْرِي»: سوگند به دينم؛ «لَعَمْرُ اللّهِ وَ عَمْرَ اللّهِ»: قسم به خدا،- ج عُمُور: گوشت لثه يا گوشت بين دو دندان.

=العُمُر-

مرادف (العُمرْ) است.

=عُمَرُ-

اسم علم و ممنوع از صرف است.

=العَمَر-

مص، دين، دستارى كه زن بر روى سر اندازد، روسرى.

=العُمْرَى-

آنچه كه براى استفاده در تمام عمر در اختيار قرار مى گيرد، اين كلمه اسم است از (اعْمَرَ).

=العُمْرَان-

ساختمان، اسم است از آنچه كه در امر ساختن مكان يا پيشرفت و تمدّن و ترقّى مردم بكار گرفته مى شود.

=العُمَرَانِ-

نام دو خليفه (ابو بكر و عُمَر) است.

=العُمْرَانِيّ-

منسوب به (العُمران) است؛ «المَشَاريعُ العُمْرَانِيَّة»: پروژه هاى عمرانى و آبادانى.

=العُمْرَة-

ج عُمَر و عُمَرَات: آهنگ مكانى براى آباد كردن.

=العَمْرَة-

آنچه كه بر سر گذارند مانند تاج و عمامه و جز آنها.

=عَمْرُو-

ج عَمْرُون و أَعْمُر و عُمُور: اسم علم است كه در حال رفع و جرّ به آخر آن واو در مىيد تا به اسم عُمَر اشتباه نشود؛ «امُّ عَمْرٍو» (ح): كفتار.

=عَمِشَ-

- عَمَشاً تْ عينُهُ: بينايى او ضعيف شد و اغلب آب از گوشه چشم او روان گرديد.

=عَمَّشَ-

تَعْمِيشاً [عمش] هُ اللّهُ: خداوند ضعف بينايى او را برطرف ساخت،- عَنِ الشَّي ءِ:

از چيزى غفلت نمود.

=العَمَشَ-

اشك و چركى چشم (قيح) اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=العَمْشَاء-

ج عُمْش: مؤنّث (الأَعْمَش) است:

آنكه ضعف بينائى دارد و از گوشه چشمش آب روان است.

=العُمْشُوش-

ج عَمَاشِيش [عمش]: خوشه انگور كه مقدارى از آن خورده شده باشد، به اين كلمه در زبان متداول (عَرمُوش يا عَمْلُوش) گويند.

=عَمِقَ-

- عُمْقاً و عَمَاقَةً المكانُ أو الطريقُ: آن مكان يا راه دور و دراز و گسترده شد.

=عَمُقَ-

- عُمْقاً و عَمَاقَةً تِ البئرُ و نحوها: ته چاه گود شد،- المَكَانُ او الطَّرِيقُ: آن جاى و يا راه دور و دراز شد.

=عَمَّقَ-

تَعْمِيقاً [عمق] البئرَ: چاه را گود كرد؛ «عَمَّقَ النَّظَرَ فِى الأُمور»: در كارها بسيار

=العمق-

=عمل-

=العمل-

=العملاق-

=العملة-

=العملية-

=عمم-

=العمم-

=عمه-

=العمه-

=العمهاء-

=العمود-

=العمولة-

=العموم-

=العمومي-

=العموي-

=عمي-

=العمي-

=العمية-

=العميد-

=العمير-

=العميرة-

=العميق-

=العميقة-

=العميل-

=العميم-

دقت كرد.

=العُمْق-

ج أَعْمَاق: ته چاه، انتهاى راه و دره، اماكن دوردست در بيابان.

=العَمْق-

ج أَعْمَاق: مرادف (العُمْق) است.

=العُمُق-

ج أَعْمَاق: ته چاه و انتهاى راه و دره.

=عَمِلَ-

عَمَلًا: آن كار را ساخت و حرفه خود قرار داد،- لِلأَمرِ عَلَى بِلادٍ: از سوى فرمانده به حكومت شهر و ديارى منصوب شد،- على الصَّدَقَةِ: در جمع آورى صدقه كوشش كرد،- تِ الكَلِمَةُ فى الكَلِمَة: كلمه در كلمه ديگرى عمل كرد و گونه اى اعراب پديد آورد،- البرقُ: برق پياپى درخشيد.

=عَمَّلَ-

تَعْمِيلًا [عمل] هُ: به او دستمزد كار داد،- هُ عَلَى الْبَلَد: او را حاكم شهر كرد.

=العَمَل-

مص،- ج اعْمَال: كار، كارى را كه كارگر انجام دهد؛ «الأَعْمالُ اليَدَويَّة»:

كارهاى دستى؛ «اعْمَالُ الْبَلدِ»: كارهاى شهرى و بخشهاى تابع شهر.

=العَمِل-

آنكه داراى كار و پيشه است؛ «بَرْقٌ عَمِلٌ»: برقى كه پياپى بدرخشد.

=العِمْلَاق-

ج عَمَالِقَة [عملق]: آنكه بسيار بلند و درشت اندام باشد.

=العُمْلَة-

دستمزد كار، پول؛ «فُلانٌ رَدِي ءُ العُمْلةِ»: فلانى بد معامله و بد پرداخت است.

=العَمْلَة-

يك بار كار، اسم مرّة از (عَمِل) است.

=العِمْلَة-

نحوه كار، كارى كه انجام شده باشد، مرادف (الْعُمْلَة) است.

=العَمِلَة-

مؤنّث (الْعَمِل) است، آنچه از كار كه انجام شده باشد.

=العَمَلِيَّة-

ج عَمَلِيَّات: مجموعه اعمالى كه براى بدست آوردن نتيجه اثرى خاص ايجاد كند (عَمِليَّةٌ مَالِيَّة و تَجارِيَّةِ)، كار و يا شغل مالى و بازرگانى، عمل جرّاحى كه پزشك براى درمان بيمار انجام مى دهد.

=عَمَّمَ-

تَعْمِيماً [عمّ]: آن چيز را همگانى كرد،- هُ: بر سر او عمامه بست،- هُ الامرَ:

كار را به او سپرد.

=عُمِّمَ-

[عمّ] الرجُلُ: عمامه بر سر او نهاده شد و بزرگ و جلودار شد زيرا عمامه ها تاجهاى عرب مى باشند.

=العُمُم-

[عمّ]: همه اندام بدن و جوانى و دارائى و مانند آن.

=العَمَم-

[عمّ]: زيادى و كثرت، گِردهمائى، اسم جمع است به معناى همگان، تمام و كمال از هر چيزى، «رَجُلٌ عَمَمٌ»: آنكه خير يا خرد او شامل همگان و عام باشد.

=عَمَهَ-

- عَمَهاً و عُمُوهاً و عُمُوهِيَةً و عَمَهَاناً: در كار خود سرگردان شد، گرفتار سَردرگُمى شد.

=عَمِهَ-

- عَمَهاً و عُمُوهاً و عُمُوهِيَةً و عَمَهَاناً:

مرادف (عَمَهَ) است،- عَمَهاً المكَانُ: آن مكان بى نام و نشان شد.

=عَمَّهَ-

تَعْمِيهاً [عمه] في ظلم فلانٍ: بدون دليل و ناحق بر فُلان ستم كرد.

=العَمَه-

مص، نابينائى چشم، كورى.

=العَمِه-

ج عَمِهُون: آنكه گرفتار و سرگردان باشد.

=العَمْهَاء-

مؤنث (الأعْمَه) است. آنكه سرگشته و سرگردان و دو دل باشد.

=العَمُود-

ج أَعْمِدَة و عَمَد و عُمُد: ستون خانه و مانند آن، ميله آهن، رئيس لشكر، مرد بزرگوار، رگى كه به كبد آب مى رساند،- الفَقَرِيّ او الفِقَرِيّ: ستون فقرات؛ «عَمُودُ البَطْن»: پشت؛ «عَمُودُ الميزان»: ميله ترازو كه به دو سوى آن دو كفه ترازو نصب شده باشد؛ «عَمُودُ النَّسَب»: سلسله نسب مستقيم؛ «عَمُودُ الصُّبْح»: روشنائى بامداد؛ «العَمُودُ او الخطُّ العَمُوديّ»: خط مستقيم كه بر خط مستقيم ديگر فرود آيد بطوريكه در دو طرف آن دو زاويه متساوى ايجاد گردد؛ «اهلُ العَمُودِ»: چادر نشينان.

=العُمُولَة-

حق العمل در تجارت كه آنرا (قوميسيون يا كوميسيون) گويند.

=العُمُوم-

[عمّ]: مص، همگى، همگان؛ «عَلى العُمُوم، و عُمُوماً»: بطور همگانى؛ «مَجلِسُ العُمُوم»: پارلمان انگليس.

=العُمُومِيّ-

[عمّ]: منسوب به (العموم) است؛ «الْجَمِعيَّةُ العُمُومِيَّة»: انجمن عمومى يا همگانى.

=العَمَوِيّ-

[عمّ]: منسوب به (العَمّ) است.

=عَمِيَ-

- عَمىً [عمي]: بينائى او از دست رفت، دل او تاريك و نادان شد،- عَنِ الشَّي ءِ وَ عِنْدَهُ: به آن چيز دسترسى پيدا نكرد،- عليه الأمْرُ: كار بر او پوشيده شد.

=العَمِي-

ج عَمُون [عمي]: نابينا؛ «رَجُلُ عَمِي القَلْب»: مرد كوردل و نادان.

=العَمِيَة-

ج عَمِيَات [عمي]: مؤنث (الْعَمِي) است.

=العُمِيَّة-

[عمي]: گمراهى، لجبازى، سرسختى.

=العَمِيَّة-

[عمي]: مرادف (العُميَّة) است.

=العَمِيد-

آنكه در اثر بيمارى نتواند بنشيند مگر آنكه اطراف او را بالش گذارند، آنكه بسيار غمگين است، آنكه عشق او را ناتوان كرده باشد؛ «عَمِيدُ الوَجِع»: جاى درد؛ «عَميدُ الأَمْرِ»: نظام كار؛ «عَمِيدُ القَومِ»: بزرگ و مهتر قوم؛ «عَميدُ حِزْبِ»: رئيس حزبى؛ «عَمِيدُ الْكُليَّة»: رئيس دانشكده.

=العَمِير-

«مكانٌ عَمِيرٌ»: جاى آباد؛ «ثوبٌ عَمِير»: لباس خوشبافت و خوش دوخت.

=العَمِيرَة-

ج عَمَائر: ايل بزرگى كه مى تواند از ايل خود جدا زندگى كند، كندوهاى زنبور عسل.

=العَمِيق-

ج عِمَق و عُمُق و عِمَاق: آنچه كه گود باشد، ژرف، عميق.

=العَمِيقَة-

ج عَمَائِق: مؤنّث (العَمِيق) است.

=العَمِيل-

ج عُمَلَاء (ت): دو طرف معامله در كسب و تجارت،- (ت): نماينده بازرگانى در خارج، جاسوس دولت بيگانه، مُزدور بيگانه.

=العَمِيم-

ج عُمُم [عمّ]: هر چيزى كه جمع و بسيار شود؛ «نَبْتٌ عَمِيمٌ»: سبزه و گياه بسيار،

=عن-

=عنا-

=عنى-

=العنا-

=العناء-

=العناب-

=العنابة-

=العنادية-

=العناق-

=العناقية-

=العنان-

=العنانة-

=العناية-

=عنب-

=العنب-

=العنبة-

=عنبر-

=العنبر-

=العنبري-

=العنبية-

=عنت-

مرد قوى نژاد از قوم، تمام و كمال از هر چيزى.

=عَنْ-

از حروف جرّ است، و از معانى آن (١) رفتن و گذشتن مانند: «(تَرَحَّلَ عَنْ مَكانٍ)»: از آنجا رفت؛ (٢) عَوض و بَدَل مانند «يَوْمَ لا تجْزي نَفسٌ عَنْ نَفْسٍ»: كسى به جاى ديگرى مجازات نمى شود؛ (٣) تعليل مانند «ما فَعَلَ ذلِكَ إلّا عَنْ اضْطِرَارٍ»: آن كار را به علّت ناچارى و ضرورت انجام داد؛ (٤) بَعْد مانند «عَنْ قَليل تَرَى»: بعد از اندكى خواهى ديد؛ (٥) استعلاء مانند «احْبَبْتُ الإِحْسانَ الى الفُقَراءِ عَنْ كثْرَةِ الصَّلَاة»:

احسان بفقرا را بر نماز بسيار ترجيح مى دهم؛ (٦) و گاهى مرادف (ب) مىيد مانند «وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى»: از راه هوا و هوس سخن نمى گويد؛ (٧) و گاهى بصورت اسم است كه قبل از آن حرف جر مىورند مانند «جَلَسَ مِنْ عَنْ يَسَارِ الخَلِيفَة»: از طرف چپ خليفه نشست.

=عَنَّ-

- عَنّاً و عَنَناً و عُنُوناً [عنّ] لهُ الشي ءُ: در برابر او نمايان شد و اعتراض كرد،- عَنِ الشَّي ءِ: از آن چيز روى گردانيد،- الْفَرَس:

عنان اسب را گرفت،- اللَّجامَ: براى لگام عنان ساخت،- الكِتابَ: عنوان كتاب را نوشت.

=عَنَا-

- عَنَاءً و عُنُوّاً [عنو] لهُ: در برابر او فروتنى كرد،- فِى الْقَوم: در ميان آنها اسير شد،- هُ الأَمْرُ: آن كار برايش اهميّت داشت،- الأَمرُ عليه: كار بر او سخت شد،- تِ الأُمُورُ بفلانٍ: سختيها بر او وارد شد،- الشَّي ءَ: آنرا آشكار و نمايان كرد،- تِ الأَرضُ بِالنَّبَات: زمين گياه و سبزه رويانيد،- عَنْوَةً: چيزى را به زور و يا به آرامى گرفت.

=عَنَى-

- عَنْياً و عِنَايَةً [عني] بما قالهُ كذا:

چيزى را با اراده و قصد گفت،- عِنَايَةً اللّهُ بِه: خداوند او را نگهدارى كرد،- عَنَايَةً و عِنَايَةً و عُنيّاً الأمرُ فُلاناً: آن كار فلانى را به خود مشغول ساخت،- «عَنْياً الأَمرُ لِفُلان»:

آن پيشامد براى او حادث شد،- فيهِ الأَكْلُ:

خوردن غذا براى او سودمند شد،- تِ الأرضُ بِالنَّبات: زمين گياه و سبزه خود را آشكار كرد.

=عَنَّى-

تَعْنِيَةً [عنو] الرجُلَ: او را بازداشت كرد.

=عَنَّى-

- تَعْنِيَةً [عني] الرجُلَ: او را اذيت و آزار نمود،- الكتابَ: براى آن كتاب عنوان نوشت.

=العَنَا-

[عني]: رنج و خستگى.

=العَنَاء-

[عني]: رنج و خستگى.

=العُنَّاب-

(ن): عناب، گياهى است از رسته (النَّبْقِيّات) و خوردنى است.

=العَنَّاب-

فروشنده انگور.

=العُنَّابَة-

(ن): يك دانه عناب.

=العِنَادِيَّة-

أو المِثَالِيَّة: يكى از مذاهب فلسفى است كه پيروان آن مُنكر حقايق اشياء مى باشند و بر آنها (سوفسطائيان) اطلاق مى شود.

=العَنَاق-

ج أَعْنُق و عُنُوق (ح): بزغاله ماده زير يكسال؛ «عَنَاقُ الأرض»: گربه وحشى كه آنرا (سياه گوش) نامند و از جانوران درنده است.

=العِنَاقِيَّة-

(ن): درخت گُلى است زيبا از رسته (الدِّفْلِيَّات) كه داراى گُلهاى درشت و آبى و يا سفيد و يا سُرخ رنگ است، گل تلفونى.

=العَنَان-

[عنّ]: ابر؛ «عَنانُ السَّماءِ»: دامنه بلند آسمان هنگام نگاه كردن به آن؛ «عَنَانُ الدّار»: گوشه خانه.

=العِنَان-

[عنّ]: مص، اسم است از (عَنَّ الشَّي ءُ) هرگاه كه رو به رو ظاهر شود؛ «شركَةُ العِنَان»: شركت دو نفرى با سهام معينى از سرمايه شركت ولى در ساير موارد هر يك استقلال مالى و كسبى خود را حفظ دارند،- ج اعِنَّة و عُنُن: لگام كه بر دهان اسب قرار مى گيرد ولى داخل دهان نمى شود؛ «ذلَّ عِنَانُهُ»: عنان خود را به ديگرى داد و دنباله رو او شد؛ «اطْلَقَ لَهُ العِنان»: به او آزادى عمل داد.

=العَنَانَة-

[عنّ]: يك پاره ابر.

=العَنَايَة-

[عني]: توجه و اهتمام.

=العِنَايَة-

[عني]: عنايت و اهتمام؛ «العِنَايَةُ الإلْهِيَّة»: حكمت والاى خداوندى كه مدبّر تمام امور و كارهاست.

=عَنَّبَ-

تَعْنِيباً [عنب] الكرمُ: درخت مو انگور داد.

=العِنَب-

ج أَعْنَاب: انگور به رنگهاى مختلف (سفيد و سرخ و سياه) كه از آن مي و مُربّا سازند و نيز خشك شده آن را به گونه كشمش مى خورند؛ «عِنَبُ الثَّعلَب» (ن):

گياهى است كه از رسته (الباذنجانيات) كه در زبان فارسى به آن (تاجريزى) گويند.

اين گياه داروئى است كه در پزشكى و درمان از آن استفاده مى شود؛ «عِنَبُ الحيَّة» (ن): گياهى است از رسته (القَرْعِيّات) بنام (هزار گوشان) كه در پزشكى نيز از اين دارو استفاده مى شود؛ «عِنَبُ الدبّ» (ن): گياهى است از رشته (الخَلَنجيَّات) به نام (غباريه) كه از آن براى دباغى پوست و براى درمان بيمارى اسهال استفاده مى شود.

=العِنَبَة-

يك حبّه انگور.

=عَنْبَرَ-

عَنْبَرَة [عنبر] الشي ءَ: آن چيز را با عَنبر خوشبو كرد.

=العَنْبَر-

ج عَنَابِر [عنبر]: عطرى است خوشبو،- (ن): زعفران، انبار غله،- (ح): گونه اى ماهي بنام حوت كه درازى آن ٦٠ قدم است و داراى سرى بزرگ و دندان است؛ «عَنْبَرُ الشِّتاء»: سختى زمستان.

=العَنْبَرِيّ-

مي كه با عنبر خوشبو شده باشد.

=العِنَبِيَّة-

(ز): ميوه اى است مانند انگور و كشمش كه هسته بزرگ نداشته و تُخمه ريز دارد،- (ن): گياهى است از رسته (الخَلَنْجِيّات) خوش مزه كه در اروپا و آمريكا مى رويد ولى در مناطق مديترانه و خاورميانه نمى رويد و موجود نيست.

=عَنِتَ-

- عَنَتاً: در امر دشوارى قرار گرفت،

=عنت-

=العنت-

=العنة-

=عنتر-

=العنتر-

=العنترة-

=عند-

=العندليب-

=العندم-

=العنز-

=العنزة-

=عنزق-

=العنزوقة-

=عنس-

=العنصر-

=العنصرة-

=العنصري-

=العنصرية-

=العنصل-

=عنعن-

=عنف-

=العنف-

=العنفقة-

=العنفو-

=العنفوان-

=عنق-

=العنق-

سختى كشيد و هلاك شد، گناه كرد،،- الشَّي ءُ: آن چيز گنديد،- العَظْمُ:

استخوان پس از جوش خوردن و جاى افتادن سُست و شكسته شد.

=عَنَّتَ-

تَعْنِيتاً [عنت] هُ: بر او سخت گرفت و او را مُلزم به انجام كارهاى توانفَرسا نمود.

=العَنِت-

من العَظْم: استخوانى كه پس از جوش خوردن و جاى انداختن شكسته شود.

=العُنَّة-

ج عُنَن [عنّ]: طناب يا ريسمان، آغل چوبى براى شتران و يا اسبان، ديگ پايه كه بر روى آن ديگ قرار دهند.

=عَنْتَرَ-

عَنْتَرَةً [عنتر]: در جنگ قهرمان و دلاور شد،- هُ بالرُّمح: او را با نيزه زد،- هُ:

او را به عنتره عبسى شاعر تشبيه نمود اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=العُنْتُر-

مرادف (الْعَنْتَر) است.

=العُنْتَر-

مرادف (الْعَنْتَر) است.

=العَنْتَر-

(ح): مگس درشت يا مگس آبى رنگ.

=العَنْتَرَة-

(ح): يك دانه مگس.

=عَنَدَ-

- عُنُوداً الرجُلُ: با اينكه عارف به حق بود با حق مخالفت كرد،- عنِ الطَّرِيق اوِ القَصْدِ: از راه يا قصدى كه داشت روى گردان شد،- العرْقُ: از رگ خون جارى شد و بَند نيامد.

=عَنِدَ-

- عُنُوداً: مرادف (عَنَدَ) است.

=عَنُدَ-

- عُنُوداً: به معناى (عَنَدَ) است.

=عِنْد-

اسم است براى مكان حضور مانند «وَقَفْتُ عِنْدَ الْبَابِ»: نزديك درب ايستادم؛ و نيز اسم است براى زمان حضور مانند:

«سَافَرْتُ عِنْدَ مَغِيب الشَّمس»: هنگام غروب مسافرت كردم، اين كلمه علاوه بر معناى ظرفيت گاهى با (مِن) مجرور مى شود مانند: «اتَيْتُ مِنْ عِنْدِهِ»: از پيش او آمدم؛ «كانَ عِنْدَ حُسْنِ ظَنِّهِمْ»: از حُسنِ نيّت كه به او داشتند نااميد نشدند؛ «عِنْدِي»: به عقيده من، بنظر من.

=العَنْدَلِيب-

ج عَنَادِل (ح): مرغ هزار دستان.

=العَنْدَم-

چوب درختى است كه با آن رنگ آميزى كنند و آن را «دَمُ الأَخَوَيْن»: يا (البَقَّم) گويند.

=العَنْز-

ج عِنَاز و أَعْنُز و عُنُوز (ح): بز ماده.

=العَنْزَة-

(ح): مرادف (الْعَنْز) است.

=العَنَزَة-

ج عَنَز و عَنَزَات: عصا يا چوبدستى كه در انتهاى آن آهن باشد؛ «عَنَزَةُ الفَأْس»:

لبه تيز تبر.

=عَنْزَقَ-

عَنْزَقَةً هُ: او را در تاب نشانيد و حركت داد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=العَنْزُوقَة-

تاب، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=عَنَسَ-

- عُنُوساً و عِنَاساً تِ الجاريةُ: آن دختر پس از بلوغ در خانه پدر مدت درازى ماند و ازدواج نكرد،- الرَّجُلُ: آن مرد سالمند شد و ازدواج نكرد.

=عَنِسَ-

عُنُوساً و عِنَاساً تِ الجارِيةُ: مرادف (عَنَسَتْ) است.

=عَنَّسَ-

تَعْنِيساً [عنس] تِ الجاريةُ: مرادف (عَنِسَتْ) است،- الْجَارِيَةَ اهْلُهَا: خانواده دختر از ازدواج او جلوگيرى كردند.

=عُنِّسَ-

[عنس] تِ الجاريةُ: مرادف (عَنِسَتْ) است.

=العُنْصُر-

ج عَنَاصِر [عنصر]: اصل و نسب؛ (انَّهُ لَكَريمُ الْعُنْصُر): او بزرگزاده است، حسب، همّت، نياز، هيولى، ماده، جسم ساده،- الكهربائيّ (ف): دينام برقى، باطرى؛ «العَنَاصِر»: نزد پيشينيان عبارت از آتش و هوا و آب و خاك است كه آنرا اسْطَقِسَّات و مواد و اركان نيز نامند.

=العُنْصَر-

ج عَناصِر: عُنصر.

=العَنْصَرَة-

«عِيدُ العَنْصَرَة»: عيد يادبود حلول روح القدس است كه پنجاه روز پس از عيد فصح نزد مسيحيان بر پا مى شود و همچنين نزد يهوديان يادبود نزول شريعت است بر آنها در طور سينا و به معناى گرد آمدن و يا محفل است (اين كلمه عبرى است).

=العُنْصرِيّ-

منسوب به (العُنْصُر) است؛ «جسمٌ عُنْصِريٌّ»: جسمى ساده از يك عنصر.

=العُنْصُرِيَّة-

نژاد پرستى، روش كسانيكه تعصّب قومي و نژاد پرستى دارند (راسيسم).

=العُنْصُل-

(ن): نوعى گُل زنبق كه داراى شكوفه هاى سپيد رنگ و خواص پزشكى است، پياز دَشتى.

=عَنْعَنَ-

عَنْعَنَةً [عنعن]: در گفتار خود همزه را مانند (عين) تلفظ نمود، اين روش در قبيله عربى بنى تميم متداول بود و مثلًا به جاى (يعْجِبُنِي انْ تَفْعَلَ) مى گفتند (يَعْجِبُنِى عَنْ تَفْعَلَ):

دوست دارم كه انجام دهى. اين لغزشها در زبان متداول بسيار است مثلا مى گويند:

(عَنَّ المَريضُ) به جاى (أَنَّ) يعنى بيمار ناله كرد و همچنين (العَنِين) را به جاى (الأَنِين) يعنى ناله تلفّظ مى نمايند،- الرَّاوِي: راوى از منابع مختلف حديث روايت كرد مثلًا در روايت خود گفت: «رَوَى فُلانٌ عَنْ فُلانٍ عَنْ فُلانٍ ... »: فُلانى از فُلانى و او از فُلانى روايت كرد.

=عَنُفَ-

- عَنْفاً و عَنَافَةً بالرجُلِ و عليهِ: به او رحم نكرد و با او رفتار سخت كرد.

=عَنَّفَ-

تَعْنِيفاً [عنف] هُ: با او به سختى رفتار كرد، او را به سختى ملامت كرد، با او عِتاب نمود.

=العُنْف-

ستمكارى، سختى و بى رحمى.

=العَنْف-

مرادف (العُنْف) است.

=العِنْف-

مرادف (العُنْف) است.

=العَنْفَقَة-

ج عَنَافِق [عنفق]: تارهاى موى كه ميان لب پايين و چانه است.

=العُنْفُوّ-

[عنف]: «عُنْفُوُّ الشبابِ»: عُنْفُوان جوانى (آغاز دوره جوانى).

=العُنْفُوَان-

«عُنْفُوانُ الشبابِ»: آغاز جوانى؛ «عُنْفُوانُ الخَمْرِ): تندى و تلخى مي.

=عَنِقَ-

- عَنَقاً: گردن او دراز شد.

=عَنَّقَ-

تَعْنِيقاً [عنق] هُ: گردن او را گرفت،- عليه: بر بالاى آن برآمد،- طَلْعُ النَّخْلِ:

شكوفه درخت خُرما دراز شد.

=العُنْق-

ج أَعْناق (ع ا): گردن. اين كلمه

=العنق-

=العنقاء-

=العنقاد-

=العنقود-

=العنكب-

=العنكباة-

=العنكبة-

=العنكبوت-

=العنكبوتيات-

=عنم-

=العنم-

=العنمة-

=العنمي-

=عنن-

=العنوان-

=العنود-

=عنون-

=عني-

=العني-

=العنية-

=العنيد-

=العنيف-

=العهادة-

=عهد-

=العهد-

=العهدان-

=العهدة-

=العهر-

=العهن-

=العهنة-

=العهيد-

=عوى-

مذكر است و گاهى مؤنّث بكار مى رود.

=العُنُق-

ج أعْناق: مرادف (العُنْق) است،- مِنَ النَّباتِ: از گياهان فاصله ميان ساقه و ريشه درخت است؛ «عُنُقُ كُلِّ شَي ءٍ»: آغاز هر چيزى.

=العَنْقَاء-

ج عُنْق: مؤنّث (الأعْنَق) است، بالاى تپه؛ «هَضَبَةٌ عَنْقَاء»: زمين بلند و كوهستانى، بلا و سختى؛ «عَنْقاءُ مُغرب» و «العَنْقَاءُ الْمُغْرِبُ وَ المُغْرِبَةُ»: پرنده اى افسانه اى كه وجود خارجى ندارد.

=العِنْقَاد-

[عقد]: مرادف (العُنْقُود) است.

=العُنْقُود-

[عقد]: خوشه ميوه مانند خوشه انگور.

=العَنْكَب-

ج عَنَاكِب و عَنَاكِيب [عنكب] (ح): عنكبوت نر.

=العَنْكَبَاة-

(ح): مرادف (الْعَنْكَبَة) است.

=العَنْكَبَة-

ج عَنَاكِب و عَنَاكِيب (ح):

عنكبوت ماده.

=العَنْكَبُوت-

ج عَنَاكِب و عَنْكَبُوتات (ح):

عنكبوت، كارتُنه.

=العَنْكَبُوتِيَّات-

[عنكب] (ح): رسته اى از جانوران مانند عنكبوت و عقرب و جُز آنها.

=عَنَّمَ-

تَعْنِيماً [عنم] البَنَانَ: انگشتان خود را خضاب نمود، حَنا بست.

=العَنَم-

(ن): درختى است داراى ميوه اى سرخ رنگ كه با آن انگشتان خضاب كرده را تشبيه كنند، بندهائى كه با آن شاخه هاى درخت انگور را بر روى دار بست مىويزند.

=العَنْمَة-

شكاف و تركيدگى لب انسان.

=العَنَمَة-

(ن): واحد (الْعَنَم) است.

=العَنَمِيّ-

زيبا روى سرخ گونه.

=عَنَّنَ-

تَعْنِيناً [عنّ] اللجامَ: براى لگام عنان ساخت،- الكتابَ: نشانىِ كتاب و يا نامه را نوشت.

=العُنْوَان-

ج عَنَاوِين [عنون]:؛ «عُنوانُ الْكِتَابِ»: عنوان كتاب؛ «عُنْوانُ الرِّسَالة»:

نشانى نامه، آدرس؛ «عُنوانُ كُلِّ شَي ءٍ»:

ظاهر هر چيزى كه بر باطن آن دلالت كند؛ «الظَّاهِرُ عُنْوانُ البَاطِنِ»: ظاهر دليل بر باطن است.

=العِنْوَان-

ج عَنَاوِين [عنون]: مُرادف (العُنْوان) است.

=العَنُود-

ج عُنُد: لجباز؛ «رَجُلٌ عَنُودٌ»: مردى كه به تنهائى تصميم مى گيرد، «عَقَبَةٌ عَنُودٌ»: گردنه دشوار و سخت.

=عَنْوَنَ-

عَنْوَنَةً [عنون] الكتابَ: نشانى نامه را نوشت.

=عَنِيَ-

- عَناً [عنو] في القوم: در ميان قوم اسير شد.

=عَنِيَ-

- عَنَاءً [عني]: خسته و رنجور شد،- عَنىً بِالأَمْر: آن كار مورد توجه قرار گرفت،- الأَكلُ فيه: غذا براى او سودمند شد.

=عُنِيَ-

عِنَايَةً و عُنِيّاً [عني] بالأَمرِ: به آن كار مشغول شد و اهتمام ورزيد و در اين باره سختى بسيار كشيد.

=العَنِي-

[عني]: آنكه خسته و سختى كشيده باشد، مرادف (العَاني) است.

=العَنِيّ-

[عنو]: آنكه خستوان و زبون باشد.

=العَنْيَة-

[عني]: خستگى و سختى.

=العَنِيَّة-

مؤنث (العَنِيّ) است.

=العَنِيد-

ج عُنُد: آنكه عالماً و عامداً با حق مخالفت كند، آنكه حق را بداند و از آن روى گرداند.

=العَنِيف-

ج عُنُف: نامهربان، زورگو؛ «الجِنْسُ العَنِيف»: كنايه به مردان است در برابر «الجِنْسُ اللَّطِيف»: كه بر زنان اطلاق مى شود.

=العِهَادَة-

اولين بارانِ بهارى.

=عَهِدَ-

- عَهْداً الأَمرَ: امر را دانست و شناخت؛ «فيما اعْهَدُ»: تا آنجا كه به خاطر دارم؛ «الأمرُ كما عَهِدْتَ»: تا آنجا كه مى دانى،- الشَّيْ ءَ: از آن نگهدارى كرد و همواره مورد توجه قرار داد،- اللّهَ: خدا را به يكتا پرستى شناخت،- فلانٌ وعده: فلانى به وعده خود وفا نمود،- الى فُلانٍ: به او سفارش كرد و پيمان بست،- الَيهِ فى كَذا:

درباره كارى به او توصيه و سفارش كرد،- فلاناً بِمَكَان كَذا: با او در فلان جاى ديدار كرد.

=العَهْد-

مص،- ج عُهُود: وفادارى، تضمين و پشتوانه، آرامش خاطر، سفارش، پيمان، سوگند؛ «عَليَّ عَهْدُ اللّهِ لَأَفْعَلَنَّ كَذا»: سوگند به خدا كه فلان كار را انجام دهم، فرمان و دستور، جاى مورد اتّفاق، هنگام؛ «مُنْذُ عَهْدٍ بَعِيدٍ»: از زمانهاى دور؛ «مِنْ عَهْدٍ قَريبٍ»: از زمان نزديك؛ «هُوَ قَرِيبُ العَهْدِ»: از گذشته نه چندان دور آگاه است؛ «قديمُ العَهْدِ بكذا»: از دير زمان آگاه است؛ «عَهْدِى به أَنَّه كريمُ»: تا آنجا كه مى دانم او مردى بزرگوار و كريم است؛ «وَلىُّ العَهْدِ» ولى عهد شاه؛ «الْعَهْدُ القَديم»: كتاب اسفار مقدس قبل از مسيح (ع)؛ «العَهْدُ الجَديد»: اسفار مقدس (انجيل) كه بعد از مسيح نوشته شده است، العَهْد ج عِهاد: اولين باران بهارى.

=العَهِد-

متصدى كارها و پيمانها، آنكه پيرامون امرى تعهدى كند.

=العِهْدان-

ضمانت و كفالت.

=العُهْدَة-

ضمانت و كفالَت، شيخ نشين كه در اصطلاح قديمى لبنانيان متداول بوده است، مسئوليت؛ «هو فى عُهْدَتِهِ»: با مسئوليت و سرپرستى او، بازگشت به چيزى براى اصلاح آن؛ «لي فى الأَمر عُهْدةٌ»:

براى اصلاح آن چيز باز مى گردم، بد خطى و كم عقلى؛ «فى خَطِّهِ عُهْدَةٌ»: او بد خط است.

=العَهْدَة-

ج عِهَاد: اوّلين باران بهارى.

=العِهْدَة-

ج عِهَاد: مرادف (الْعَهْدَة) است.

=العَهِر-

زِناكار، مرادف (العَاهِر) است.

=العِهْن-

ج عُهُون: پشم و يا آنچه از آن رنگ شده باشد.

=العِهْنَة-

پاره اى پشم رنگى، درختى كه گل سرخ دارد، گُلِ حلوا.

=العَهِيد-

هم پيمان، قديم و باستانى.

=عَوَى-

- عُوَاءً و عَيّاً و عَوَّةً و عَوِينةً [عوي] الكلبُ أو الذئبُ أو ابنُ آوى: سگ يا گرگ يا روباه پوزه خود را كج كرد و زوزه كشيد

=العواء-

=العوائد-

=العوائذ-

=العوائر-

=العوائف-

=العواج-

=العواجم-

=العواد-

=العوادة-

=العوادي-

=العوار-

=العواشر-

=العواضد-

=العوام-

=العوامة-

=العوامر-

=العوامل-

=العوان-

=العوانة-

=العوة-

=عوج-

=العوج-

=العوجاء-

=عود-

=العود-

=عوذ-

=العوذ-

=العوذة-

=عور-

=العور-

=العوراء-

=العورة-

=عوز-

=العوز-

=العوسج-

=العوسجة-

=عوص-

؛ «فلانٌ ما يَعْوِي و ما يَنْبَحُ»: فلانى ناتوان شده است.

=العَوَّاء-

[عوي] (ح): سگى كه بسيار زوزه كشد.

=العَوَائِد-

[عود]: جمع عَادَة و عَائِدَة، درآمد؛ «عَوَائِد الْجُمْرك»: ماليات گمرك؛ «عوائدُ المَبَانِي»: ماليات املاك.

=العَوَائِذ-

[عوذ] (فك): چهار ستاره كه در ميان آنها ستاره ايست بنام (الرُّبْع).

=العَوَائِر-

[عور] من الجراد: دسته جات ملخ متفرقه.

=العَوَائِف-

[عيف]: «نسورٌ عَوَائِفُ»: پرندگان لاشخور، كركس.

=العَوَّاج-

[عوج]: فروشنده عاج و دارنده آن.

=العَوَاجِم-

دندانها.

=العَوَاد-

[عود]: كار نيك، نرمى و گشاده رويى.

=العُوَادَة-

[عود]: مص، غذاى دست خورده كه مُجدداً براى خوردن باز گردانيده شود.

=العَوَادِي-

[عدو]: «عَوَادي الدهر»: مشكلات و زمانه؛ «صَرَفَتْهُ عَن كذا عَوَادٍ»: مشكلات و مَوانِعى او را از كار بازداشت.

=العُوَّار-

ج عَوَاوِير [عور]: خاشاك، آنكه چشم او در راه رفتن نبيند، ناتوان و ترسو.

=العَوَاشِر-

[عشر]: پرهاى بلند بال پرندگان.

=العَوَاضِد-

[عضد]: نخلهاىِ كنار رودخانه.

=العُوَّام-

[عوم]: پيشانى مرد سوار در بيابان هنگامى كه چهره او ديده شود.

=العَوَّام-

[عوم]: اسم مبالغه (الْعَائِم) است، اسبى كه در دويدن بسان شناور باشد.

=العَوَّامَة-

ج عَوَّامات [عوم]: كُره ى معدنى و تو خالى كه بر روى آب شناور باشد،- (ط): گونه اى زولبياى گرد.

=العَوَامِر-

[عمر]: «عَوَامِرُ البيوتِ»: مارهاى خانگى.

=العَوَامِل-

پاها، گاوِ شخم زن.

=العَوَان-

ج عُون [عون]: آنچه كه ميانسال باشد، جنگى كه در آن پى در پى كُشتار شود؛ «الحَربُ العَوَانُ»: جنگ بسيار سخت، زمين كه به گِل فرو رفته باشد.

=العَوَانَة-

[عون]: نخل بلند،- (ح):

خار پُشت،- (ح): كرم خاكى.

=العَوَّة-

[عوي]: سر و صداى زياد، داد و فرياد.

=عَوِجَ-

- عَوَجاً [عوج] العودُ و نحوُهُ: چوب يا مانند آن كج شد،- الإِنسَانُ: آن مرد بد اخلاق شد.

=عَوَّجَ-

تَعْوِيجاً [عوج] العودَ و نحوَهُ: چوب يا مانند آنرا كج كرد،- النّاقَةَ: ماده شتر را به بچه خود مهربان كرد،- هُ عَنِ الشَّي ءِ: او را از آن چيز بازگردانيد،- العَصَا و نَحْوَها: بر روى چوب يا مانند آن خاتم سازى كرد.

=العِوَج-

[عوج]: خميدگى، پيچيدگى و كَجى، اسم است از (عَوِجَ).

=العَوْجَاء-

ج عُوج [عوج]: مؤنّث (الأَعْوج) است، كمان، شتر كه از گرسنگى ناتوان و لاغر شده باشد.

=عَوَّدَ-

تَعْوِيداً [عود] فلاناً كذا: او را به چيزى عادت داد،- الرَّجُلُ: آن مرد پير شد،- البَعيرُ: شتر پير و كهنسال شد.

=العُود-

ج عِيدَان و أَعْوَاد و اعْوُد: شاخه اى كه از درخت چيده شده باشد، چوب؛ «عُودُ الصَّلِيب»: چوبى كه بر آن حضرت عيسى (ع) را دار زدند، نوعى عطر كه از دود آن بوى خوش برآيد، استخوان بيخ زبان، نوعى ابزار موسيقى (بربط)؛ «عُودُ الثِقاب و عُودُ الكبريت»: چوب كبريت؛ «عُودُ القَرْح و عُودُ الانجبار» (ن): نام دو نوع گياه است.

=العَوْد-

مص، راه قديمى،- ج عِوَدَة: شتران و گوسفندان پير و سالمند.

=عَوَّذَ-

تَعْوِيذاً [عوذ] الرجُلَ: دُعاى باطل السحر بر او آويخت، براى سلامتى او دُعا كرد و گفت «اعِيذُكَ بِاللّهِ»: خداوند تو را نگهدارد،- هُ اللّهُ: خدا او را نگهدارد.

=العَوْذ-

[عوذ]: پناه بُردن؛ «اعوذ باللّهِ مِنْك):

پناه مى برم به خدا از تو.

=العُوذَة-

ج عُوَذ [عوذ]: وِرد و دُعا كه براى محافظت انسان از چشم بد و يا جِنّ بر او بياويزند.

=عَوِرَ-

- عَوَراً [عور]: بينائى يك چشم او از دست رفت،- تِ الْعَينُ: چشم نابينا شد.

=عَوَّرَ-

تَعْوِيراً [عور] هُ: او را كور كرد،- المَكَايِيلَ: پيمانه ها را اندازه گيرى كرد،- فُلاناً: او را باز گردانيد و نياز او را برآورده نكرد،- عَنْ فُلانٍ: دروغ گفت و از او برگشت،- هُ عَنِ الأَمْرِ: او را از كار منصرف كرد،- عليهِ امْرَهُ: او را تقبيح كرد.

=العُور-

[عور]: جمع (الأَعْوَر) است؛ «المَعَانِي الْعُور»: معانى پيچيده و دقيق.

=العَوِر-

[عور]: بد روش و بدخوى.

=العَوْرَاء-

مؤنّث (الأَعور) است؛ «كَلِمَةٌ عَوْرَاء»: سخن زشت كه باعث شرم زدگى شود؛ «فَلاةٌ عَوْرَاء»: سرزمين بىب.

=العَوْرَة-

ج عَوْرَات و عَوَرَات: هر امرى كه باعث شرم شود، هر عضوى از بدن انسان كه از روى شرم و حيا آن را پنهان كند، آنچه كه پوشيده باشد، تفرقه و فساد در مرزهاى كشور،- مِنَ الْجِبَال: شكاف ميان كوهها،- مِنَ الشَّمْسِ: جاى برآمدن و فرو رفتن خورشيد (مشرق و مغرب).

=عَوِزَ-

- عَوَزاً [عوز] الرجُلُ: مستمند شد،- الشَّيْ ءُ: آن چيز ناياب شد در حاليكه بدان نياز مى باشد،- الأَمْرُ: آن كار سخت شد.

=العَوَز-

[عوز]: نياز و دست تنگى.

=العَوِز-

نيازمند.

=العَوْسَج-

[عسج] (ن): نام درختى است از دسته (الْبَاذِنْجَانِيّات) كه داراى شاخه هاى خاردار و شكوفه هاى رنگارنگ است، تمشك.

=العَوْسَجَة-

واحد (العَوْسَج) است.

=عَوِصَ-

- عِيَاصاً و عَوَصاً [عوص]: آن چيز دشوار شد، ناهنجار شد.

=عَوَّصَ-

تَعْوِيصاً [عوص]: در گفتار و رفتار خود ثابت نبود،- الشّاعِرُ أَو الخَطِيبُ: شاعر و يا سخنران شعر و سخنى بيان نمودند كه

=العوص-

=العوصاء-

=عوض-

=العوض-

=عوق-

=العوق-

=العوقة-

=عول-

=العول-

=العولة-

=عوم-

=العومة-

=عون-

=العون-

=عوه-

=العويسة-

=العويسية-

=العويص-

=العويصة-

=العويل-

=العويم-

=العوينات-

=العوينة-

=عي-

=العي-

=عيا-

=العياء-

=العياب-

=العيابة-

=العيادة-

=العياذ-

=العيار-

=العياش-

=العياط-

=العيال-

=العيان-

فهميدن آن دشوار است.

=العَوْص-

[عوص]: دشوار، نيرو، تكان خوردن، نفس.

=العَوَص-

[عوص]: عدم امكان. اين كلمه ضد (الإِمْكَان وَ الْيُسْر) است.

=العَوْصَاء-

[عوص]: مؤنّث (الأَعْوص) است، سختى و نيازمندى؛ «كَلِمَةٌ عَوْصَاء»:

كلمه نامفهوم و گُنگ.

=عَوَّضَ-

تَعْوِيضاً [عوض] فلاناً من كذا: به او عوض يا بدل يا جانشين داد،- عَليهِ: به او بدل يا تاوان چيزى را داد.

=العِوَض-

ج أَعْوَاض [عوض]: جايگزين، جانشين.

=عَوَّقَ-

تَعْوِيقاً [عوق] هُ عن كذا: مانع او شد، او را به عقب راند.

=العُوق-

ج أَعْواق [عوق]: مرادف (العَوْق) است.

=العَوْق-

ج أَعْواق [عوق]: مانع، جلوگير، آنكه مردم را از كار نيك باز دارد، پيچ و خَم، آنكه در او خِيرى نباشد.

=العُوَق-

[عوق]: بازدارنده، ترسو.

=العَوِق-

[عوق]: مرادف (العُوَق) است.

=العِوَق-

[عوق]: به معناى (العُوَق) است.

=العُوَّق-

[عوق]: مرادف (العُوَقَة) است.

=العَوْقَة-

[عوق]: «رجُلٌ عَوْقَةٌ»: آنكه مردم را از كارهاى نيك و خوب باز مى دارد.

=العُوَقَة-

[عوق]: مانع، عايق، ترسو؛ «رَجُلٌ عُوَقَةٌ»: كسيكه مردم را از كارهاى خوب باز دارد.

=عَوَّلَ-

تَعْوِيلًا [عول]: با صداى بلند گريه كرد،- على فُلانٍ و بِهِ: از او كمك خواست و بر او اعتماد كرد.

=العَوْل-

[عول]: گريه و شيون با صداى بلند، آنچه كه باعث خسته شدن باشد، رِزق و روزىِ خانواده، آنكه از وى يارى بخواهند.

=العِوَل-

[عول]: يارى خواستن و اعتماد كردن و قول و قرار بستن.

=العَوْلَة-

[عول]: گريه و شيوَن با صداى بلند.

=عَوَّمَ-

تَعْوِيماً [عوم]: كِشت درو شده را دسته بندى كرد،- السَّفينَة: كشتى را به دريا انداخت،- السّفينةَ الغَرِيقَةَ: كشتى غرق شده را بر روى آب آورد،- الكَرْمُ: درخت انگور يكسال پُر بار و سال بعد كم بار شد،- تِ النَّخْلَةُ: نخل خُرما يكسال باروَر شد و سال بعد خُرما نداد.

=العُومَة-

ج عُوَم [عوم] (ح): كِرم آبى،- (ح):

گونه اى از مارها.

=عَوَّنَ-

تَعْوِيناً [عون] تِ المَرأَةُ: آن زن كمك كرد،- هُ على الشَّي ءِ: او را در آن كار كمك كرد.

=العَوْن-

[عون]: اين كلمه براى مفرد و جمع و مذكر و مؤنّث يكسان بكار بُرده مى شود، ج- اعْوَان: يارى كردن، يارى كننده، خدمتگزار.

=عَوَّهَ-

تَعْوِيهاً [عوه]: در كشتزار و يا چهار پايان او آفَت افتاد،- الرَّجُلَ: آن مرد را آزار داد.

=العُوَيْسَة-

چاقوى كوچك جيبى، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=العُوَيْسِيَّة-

مُرادف (العُوَيْسَة) است و در زبان متداول رايج است.

=العَوِيص-

[عوص]: نيرو، سختى،- مِنَ الأُمُور: كار سخت،- مِنَ الكلام: آنچه كه فهميدن آن سخت باشد،- مِنَ الدَّواهي:

بلاى سخت.

=العَوِيصَة-

[عوص]: مؤنّث (العَوِيص) است.

=العَوِيل-

[عول]: گريه و زارى كه با صداى بلند باشد.

=العُوَيْم-

[عوم]: اسم مصغّر (العَام) است.

=العُوَيْنَات-

[عين]: عينك، نام ديگر آن (النَّظَّارات) است كه در زبان متداول رايج است.

=العُوَيْنَة-

ج عُوَيْنَات [عين]: اسم مصغّر (العَيْن) است. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=عَيَّ-

- عَيّاً و عَيَاءً [عيي] بأمرهِ و عن أَمرهِ: كار خود را نتوانست انجام دهد يا نتوانست آنرا محكم كند و يا آنكه به مُراد خود نرسيد،- الأَمرَ: آن كار را نتوانست انجام دهد و به آن جاهل بود.

=العَيّ-

ج أَعْيَاء [عيي]: آنكه لُكنت زبان دارد، كسيكه در گفتگو ناتوان و محدود باشد.

=عَيَّا-

تَعْيِيَةً [عيي] الرجُلُ: سخنان پوچ و بى معنى گفت.

=العَيَاء-

[عيي]: مص، ناتواني؛ «داءٌ عَيَاءٌ»:

درد بى درمان.

=العَيَّاب-

[عيب]: آنكه بسيار عيبگوئى مردم كند.

=العَيَّابة-

[عيب]: مرادف (العَيَّاب) است.

=العِيَادَة-

[عود]: مَطَّب، درمانگاه، زايشگاه.

=العِيَاذ-

[عوذ]: پناه؛ (العِيَاذُ بِاللّهِ مِنكَ): از تو به خدا پناه مى برم.

=العِيَار-

[عير]: جمع (الْعَيْر) است، اسم است از (عارَ الفرسُ): اسب براه خود ادامه داد،- ج عِيَارَات: آنچه كه با آن پيمانه كنند؛ «عِيارُ الشَّي ءِ»: واحد وزن و قياس چيزى؛ «عِيَارُ الدَّرَاهِم أَوِ الدَّنَانِير»: اندازه گيرى مقدار طلا يا نقره كه در درهم و دينار باشد.

=العَيَّار-

[عير]: آنكه بسيار گردش و رفت و آمد كند، كسيكه بيكار باشد و به دلخواهِ خود اين سو و آن سو رَوَد.

=العَيَّاش-

[عيش]: مبالغه (العائِش) است، فروشنده نان، نانوا.

=العِيَاط-

[عيط]: فرياد، سر و صدا، و در زبان متداول به آن (عَيْطَة) گويند.

=العِيَال-

[عول و عيل]: جمع (عَيِّلُ الرَّجُلِ) است: خانواده مرد كه نفقه دادن به آنها بر او واجب است.

=العِيَان-

[عين]: مص،- ج عُيُن وَ اعْيِنَة:

شخص، آشكار، ابزار آهنى براى شُخم زدن؛ «لَقِيَهُ اوْ رَآهُ عِيَاناً»: او را آشكارا ديد.

=العَيَّان-

[عين]: آنكه بسيار در معرض چشم زخم قرار گيرد.

=العيان-

=العياني-

=عيب-

=العيب-

=العيبة-

=العيثى-

=العيثان-

=عيد-

=العيد-

=العيدية-

=عير-

=العير-

=العيرة-

=عيش-

=العيش-

=العيشة-

=العيصاء-

=عيط-

=العيفان-

=العيفة-

=العيق-

=عيل-

=العيل-

=العيلام-

=العيلة-

=العيلم-

=العيمى-

=العيمان-

=العيمة-

=عين-

=العين-

=العَيَّان-

[عيي]: ناتوان و درمانده.

=العِيَانِيّ-

[عين] من الشهود: آنكه به چيزى كه با چشم خود ديده گواهى دهد.

=عَيَّبَ-

تَعْيِيباً [عيب] الرجُلَ: او را به عيب نسبت داد،- الشَّي ءَ: آنرا معيوب كرد.

=العَيْب-

[عيب]: مص،- ج عُيُوب: كمبود و نقص.

=العَيْبَة-

ج عِيَب و عِيَاب و عِيَبَات [عيب]: اسم مرّة از (عَابَ) است، عيب و نقص، ظرف ادويه و خشخاش، صندوق يا چمدان، و در زبان متداول بر اسباب بازى كودكان نيز اطلاق مى شود، اين كلمه مخفف (اللُّعَيْبَة) و مصغّر (اللُّعْبَة) است.

=العُيَبَة-

[عيب]: مرادف (العَيَّاب) است.

=العَيْثَى-

[عيث]: مؤنّث (العَيثَان) است.

=العَيْثَان-

[عيث]: آنكه دارائى خود را بيهوده خرج و اسراف كرده باشد.

=عَيَّدَ-

تَعْيِيداً [عود]: با ديگران عيد گرفت.

=العِيد-

ج أَعْيَاد [عود]: روزيكه در آن حادثه يا اتفاق مهمّى در سال رُخ داده باشد كه در هر سال آنرا به ياد گيرند، موسم و فصل، آنچه از بيمارى و يا غم و اندوه كه همواره بر شخص وارد شود.

=العِيدِيَّة-

[عود]: عيدى، هديّه و ارمغانى كه بمناسبت عيد بويژه در عيد سال نو به يكديگر مى دهند.

=عَيَّرَ-

تَعْيِيراً [عير] فلاناً: فلانى را به عار و ننگ نسبت داد و از كارى كه كرده بود سرزنش كرد؛ «عَيَّرَهُ كَذَا و عَيَّره بكَذَا»: او را به عملى كه انجام داده بود سرزنش كرد،- الدّراهم و الدّنَانيرَ: درهم و دينار را يكايك كشيد تا وزن هر يك را بداند.

=العَيْر-

[عير]: مص،- ج أَعيَار: استخوان برآمده در كف دست، هر برآمدگى بر روى سطح مستوى «عَيْرُ القَدَمِ»: برآمدگى پشت پا؛ «عَيْرُ النَّصْلِ»: برآمدگى وسط پيكان تير؛ «عَيْرُ الْوَرَقَةِ»: خط ميان برگ درخت،- ج اعْيَار و عِيَار و عُيُور و عُيُورة و عِيَارات: خر يا گورخر.

=العِير-

ج عِيَرَات و عِيرَات: گروه خران يا هر قافله و كاروانى؛ «هُوَ لا فِى العِير وَ لا فِى النَّفير»: او ناچيز و بىهميت است.

=العَيْرَة-

(ح): مؤنّث (العَيْر) است.

=عَيَّشَ-

تَعيِيشاً [عيش] هُ: او را برانگيخت تا زندگى كند.

=العَيْش-

[عيش]: مص، خوراك، نان زندگى، زندگى حيوان.

=العِيشَة-

[عيش]: وضع انسان در سالهاى زندگى؛ «عِيشَةٌ راضيةٌ»: زندگى رضايتبخش.

=العَيْصَاء-

[عوص]: مرادف (العَائِص) است.

=عَيَّطَ-

تَعْيِيطاً [عيط]: فرياد زد،- لهُ: او را صدا زد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=العَيْفَان-

[عيف]: مرادف (العائِف) است.

=العَيْفَة-

اسم مرّه از (عافَ) است، گرد آمدن پرندگان بر چيزى؛ «عَيْفَةُ الطّائِر): فرود آمدن پرنده بر چيزى.

=العَيَّق-

[عوق]: «رجُلٌ عَيَّقٌ»: آنكه مردم را از كار نيك باز دارد.

=العَيِّق-

[عوق]: مانع، ترسو؛ «رجُلٌ عَيِّقٌ»:

آنكه مردم را از كار نيك باز دارد.

=عِيلَ-

عَوْلًا [عول] صبرُهُ: شكيبائى او تمام شد؛ «عِيلَ عَوْلُهُ»: مادرش به عزايش بنشيند،- عَوْلًا وَ عِيَالَةً و عُؤُولًا الرَّجلُ: آن مرد مستمند شد.

=عَيَّلَ-

تَعْييلًا [عيل]: عيالمند شد،- عيالَهُ:

درآمد آنها كافى بود،- القَومَ: آنها را جيره خورِ خود كرد يا آنها را رها نمود.

=العَيِّل-

[عول و عيل]: «عَيِّلُ الرجُلِ» ج عِيَال و عَيَايل و عَالَة: خانواده مرد كه نفقه آنها بر او واجب است اين تعبير بر مذكر و مؤنث اطلاق مى شود.

=العَيْلام-

ج عَيَالِيم [علم] (ح): كفتار نر.

=العَيْلَة-

[عيل]: اسم است از (عَالَ يعيل) بمعناى فقير و مستمند شد؛ «عَيْلَةُ الرجُلِ» خانواده كسيكه نفقه آنها بر عهده اوست.

=العَيْلَم-

ج عَيَالِيم [علم]: چاه پر آب، دريا،- (ح): كفتار نر، وزغ، قورباغه.

=العَيْمَى-

[عيم]: مؤنّث (العَيْمان) است.

=العَيْمَان-

ج عَيَامَى [عيم]: آنكه ميل بسيار به شير خوردن داشته باشد.

=العَيْمَة-

[عيم]: ميل بسيار به شير خوردن.

=العِيمَة-

[عيم]: بهترين مال.

=عَيِنَ-

- عَيَناً و عِينَةً [عين]: سياهى چشم او بزرگ شد.

=عَيَّنَ-

تَعْيِيناً [عين] الشي ءَ: چيزى را انتخاب كرد و برگزيد،- هُ فِى مَنْصَبِ كَذَا: او را مأموريت و يا منصب داد،- الشّي ءَ لِفُلانٍ:

آنرا ويژه او نمود؛ «ما عَيَّنَ لي بِشَي ءٍ و مَا عَيَّنَني شَيْئاً»: چيزى بمن نداد،- على السَّارِق: دزد را از ميان ساير متهمان نشان داد.

=العَيْن-

[عين]: مص،- ج أَعْينُ و عُيُون و عِيُون و أَعْيَان و جج اعْيُنات، اين كلمه مؤنث است و بمعناى چشم مى باشد، حسّ ديدن؛ «هو قوِيّ العَيْن»: او ديد پرتوان دارد، ديدن، چشم زخم زدن؛ «بِهِ عَيْنٌ»: چشم زخم مى زند (چشم او شور است)، شخص؛ «ما بِالدّارِ عَيْنٌ»: كسى در خانه نيست، ديدگاه انسان، مردم شهر، اهل خانه، دسته و گروه، نفيس، عزت و بزرگى، دانش، بهترين چيزها، مهتر، بزرگ خاندان، فرمانده لشكر، خورشيد با فروغ آن كه چشم را خيره كند، دانه هاى نازك بر روى پوست بدن، بهره، مال، مال بسيار، سكّه ى زر، نقدينه پول، خالص و روشن؛ «ذَكَرَ الْحَقَّ بِعَيْنِهِ»: حق را بطور واضح بيان كرد،- ج أَعينٌ و عُيُون: چشمه آب، مخزن آب، مجراى آب قنات،- ج اعْيَان: موجودى هر چيزى؛ «بِعْتُهُ عَيْناً بِعَيْنٍ»: بطور پاياپاى چيزى را در برابر چيزى ديگر فروختم، ذات هر چيزى و خود چيز؛ «هو هو عَيْناً أَوْ بعَيْنِهِ»: خود او يا آن؛ «لِلسَّبَب عَيْنهِ»؛ به همان دليل؛ «الأَشياءُ عَيْنُها»: عين آن چيزها- كه در اينگونه موارد حالت تأكيد بخود مى گيرد؛ «عينُ الإِبرة» سوراخ سوزن؛ «فلانٌ عَينٌ على

=العين-

=العيناء-

=العينة-

=العينية-

=عيه-

=العيوف-

=العيوق-

=العيون-

=عيي-

=العيي-

=العيينة-

فلان» فلانى مأمور و مراقب فلان است؛ «نَظَر اليه بِعَيْن الاعْتِبار»: براى او اهميت قائل شد؛ «انتَ على عَيْنِي»: تو در چشم من جاى دارى.

=العِين-

[عين] (ح): گاو وحشى.

=العَيَن-

[عين]: مص، مردم شهر، دسته و گروه.

=العَيْنَاء-

[عين]: مؤنّث (الأَعْيَن) است، زن خوش چشم و ابرو، كلمه زيبا.

=العِينَة-

ج عِين [عين]: بهترين اموال،- مِنَ النَّعجَةَ: اطراف چشم گوساله؛ «عِينَةُ الخَيْل»: بهترين اسبها؛ «عِينَةُ الْحَرب»: علل و اسباب جنگ؛ «بَيْعُ العِينَة»: معامله و فروش مدت دار (وعده دار).

=العَيْنِيَّة-

[عين]: منسوب به (العَيْن) است «عينيّة الشَّي ءِ» (ت): نمونه كالاى تجارى.

=عِيهَ-

[عوه] الرجُلُ: در كشتزار و يا ستوران او آفت افتاد،- الزَّرْعُ: آفت در كشت و مزرعه افتاد.

=العَيُوف-

[عيف]: مرادف (الْعَائِف) است.

=العَيُّوق-

[عوق] (فك): نام ستاره اى است سرخ رنگ در طرف راست كهكشان و بدنبال ستاره ثريّا.

=العَيُون-

ج عِين و عُيُن [عين]: آنكه سخت چشم زخم مى زند.

=عَيِيَ-

يَعْيَى عِيّاً و عَيَاءً [عيي]: بأَمرِه و عن أَمرِه: لُكنت زبان گرفت،- فِى النُّطقِ: هنگام سخن گفتن زبانش گرفت.

=العَيِيّ-

ج أَعْيِيَاء و أُعْيِيَة [عيي]: مُرادف (العَيَّ) است.

=العُيَيْنَة-

[عين]: مصغّر (الْعَيْن) است به معناى حسّ بينائى (بَاصِرَة).

غ الغين

غ-

=الغائب-

=الغائر-

=الغائرة-

=الغائص-

=الغائل-

=الغائلة-

=الغائي-

=غاب-

=الغابة-

=الغابر-

=الغابط-

=الغابن-

=غاث-

=غادى-

=الغادة-

=غادر-

=الغادر-

=الغادرة-

=الغادية-

=الغاذي-

=الغاذية-

=غار-

=الغار-

غ الغين

غ-

حرف نوزدهم از حروف مباني و از حروف حلق مى باشد و در حساب جُمَّل عبارت از عدد يكهزار (١٠٠٠) است.

=الغائِب-

ج غَيَب و غُيَّب و غُيَّاب و غائِبُون [غيب]: فا؛ «غائِبُكَ»: آنچه كه از تو پنهان و دور باشد.

=الغائِر-

[غور]: فا؛ «ماءٌ غَائِرٌ»: آبى كه بزمين فرو مى رود.

=الغائِرَة-

[غور]: مؤنّث (الغَائِر) است، نيمه روز، خواب در نيمه روز.

=الغائِص-

ج غُوَّاص و غاصَة [غوص]: آنكه به درون آب رود يا در آب شيرجه زند.

=الغائِل-

[غول]: فا.

=الغائِلَة-

ج غَوَائِل [غول]: مؤنّث (الغَائِل) است، بلا، نابودى، فسَاد، تبهكارى.

=الغائِلَة-

ج غَوَائِل [غيل]: كينه توزى پنهانى، زن باردارى كه هنوز فرزند ديگر خود را شير مى دهد، بلا؛ «الغوائِل»: بلاها و سختيها.

=الغائِيّ-

[غيي]: منسوب به (الغايَة) است.

=غابَ-

غِيَاباً و غَيْبُوبَةً [غيب]: حاضر نشد،- عَن بِلادِهِ: سفر كرد،- عَنْ صَوَابه: سر در گُم شد يا اشتباه كرد،- الشَّى ءُ عَنْ فُلان:

آن چيز از فلانى پوشيده شد،- الشَّي ءُ عَنْ بالِهِ: آنرا فراموش كرد،- تِ الشَّمْسُ:

خورشيد غروب كرد و از چشم پنهان شد،- غَيْباً و غَيْبَةً و غِيَاباً و غُيوباً و مَغيبا عَنهُ: از او دور شد و فاصله گرفت،- غِيَاباً و غَيَاباً و غِيبَةً و غِيَابَةً و غُيُوبَةً الشَّي ءُ فِى الشَّي ءِ: در آن چيز پنهان شد،- غَيبَةً هُ: از او بدگوئى و سخن چينى كرد.

=الغابَة-

ج غابٌ و غابَات [غيب]: جنگل و بيشه، زمين ناهموار و فرو رفته، گروهى از مردم، نيزه بلند كه با وزش باد تكان خورد؛ «غَابَةُ البَحْرِ»: تيره اى از جانوران ريز دريائى است كه بصورت سنگ مى باشند.

=الغابَّة-

ج غَوَابٌ و غابَّات [غبّ] من المواثي:

ستورى كه يك روز در ميان آب مى خورد.

=الغابِر-

ج غُبَّر و غابِرُون: فا: زمان گذشته، بازمانده.

=الغابِط-

ج غُبَّط: فا.

=الغابِن-

فا: آنكه از كار خود دلسرد باشد.

=غاثَ-

- غَوْثاً [غوث] هُ: او را كمك و يارى كرد؛ «اغاثَنا اللّهُ بِالْمَطَر»: خداوند با نعمت باران سختى را از ما زُدود.

=غاثَ-

- غَيْثاً [غيث] اللّهُ البلادَ: خداوند بزمين باران فرو فرستاد،- الغَيْثُ الأَرْضَ:

باران به زمين فرود آمد،- النّورُ: نور همه جا را روشن كرد.

=غادَى-

مُغَاداةً [غدو] الرجُلَ: در سپيده دم با آن مرد ملاقات كرد.

=الغادَة-

ج غادَات [غيد]: زن نرم و نازك بدن، درخت سرسبز و شاداب.

=غادَرَ-

غِدَاراً و مُغَادَرَةً [غدر] هُ: او را رها كرد و بر جاى گذاشت.

=الغادِر-

ج غادِرُون و غَدَرَة و غُدَّار: فا: خائِن، پيمان شكن.

=الغادِرَة-

ج غادِرَات و غَوَادِر: مؤنّث (الغَادِر) است.

=الغادِيَة-

ج غَوَادٍ و غادِيَات [غدو]: ابر بامدادى، بارانِ بامدادى.

=الغاذِي-

ج غُذَاة و غَاذُون [غذو]: فا.

=الغاذِيَة-

ج غَوَاذِ: مؤنّث (الغَاذِي) است.

=غارَ-

- غَوْراً [غور]: به جاى پست و گود آمد،- المَاءُ: آب به زمين فرو رفت،- النَّهارُ:

گرماى روز سخت شد،- الرَّجُلُ: آن مرد در نيم روز خوابيد،- الشَّي ءَ او القَوْمَ: آن چيز يا آن قوم را طلبيد،- غَوْراً و غُؤُوراً تْ عَيْنُهُ:

چشم او فرو رفت و به گودى افتاد،- غِيَاراً و غُؤُوراً تِ الشَّمسُ: آفتاب غروب كرد،- غوراً و غُؤُوراً و غِياراً فِى الأَمْر: موضوع را مورد مطالعه دقيق قرار داد،- فِى الشَّي ءِ: در آن چيز داخل شد،- غِيَاراً لَهُم اللّهُ و غارَهُم: خداوند آنها را با دادن رزق و روزى يارى كرد.

=غَارَ-

- غَيْرَةً و غَيْراً و غاراً [غير] الرجُلُ على امرأَته من فلان و هي عليهِ من فلانة: آن مرد نسبت به زن خود از فلان مرد رشك بُرد و همچنين زن نسبت به شوهر خود.

=غارَّ-

غِرَاراً و مُغَارَّةً [غرّ] تِ السوقُ: بازار كِساد شد،- التَّحِيَّةَ: درود و سلام را كوتاه كرد،- تِ النّاقَةُ: شير در پستان ماده شتر كم شد.

=الغار-

[غور]: غار، ج أغوار و غِيران، فضاى درونى دهان، درختى است خوشبو كه برگهاى آن هميشه سبز و چوب آن سِفت و خوشبو است، برگ درخت انگور، رشك و غيرت و برانگيخته شدن احساسات،

=الغاران-

=الغار-

=الغارب-

=الغارة-

=الغارز-

=الغارزة-

=غارق-

=الغارق-

=الغاز-

=غازل-

=الغازل-

=الغازلة-

=الغازي-

=الغازية-

=الغاسق-

=الغاسول-

=الغاش-

=الغاشم-

=الغاشمة-

=الغاشي-

=الغاشية-

=غاص-

=الغاص-

=غاصب-

=الغاصب-

=غاض-

=غاضب-

=الغاضر-

=الغاضف-

=الغاضي-

=الغاضية-

=الغاطس-

=الغاطسة-

=الغاطي-

=الغاطية-

=غاظ-

=غافل-

=الغاق-

=الغاقة-

=غال-

=الغال-

=غالى-

=غالب-

=الغالب-

گرد و خاك، لشكر انبوه.

=الغارَانِ-

[غور]: دو حدقه استخوانى چشم، بالا و پائين دهان از درون.

=الغارّ-

[غرّ]: فا، غافل و فراموشكار، چاه كن.

=الغارِب-

ج غَوَارِب: بالاى هر چيزى، ميان دو شانه و گردن؛ «الْقى لَهُ الحَبْلَ عَلَى الغَارِب»: او را در كارهايش آزاد گذارد تا هر چه بخواهد بكند.

=الغارَة-

[غور]: مص،- ن: واحد درخت (الغار) است،- ج غارات: اسم است از (الإِغارة)؛ «شَنَّ الغَارَةَ عَلَيهم»: از هر سو بر آنها حمله بُرد؛ «الغَارةُ الجَوِّيَّة»: حمله هوائى كه بوسيله هواپيما و پرتاب بُمب صورت مى گيرد.

=الغارِز-

ماده شترى كه شير او كم شده باشد؛ «جَرَادَةٌ غَارِزٌ»: ملخى كه دُمِ خود را بر روى زمين نهد تا تُخم گذارد.

=الغارِزَة-

؛ «جَرَادَةٌ غارِزَةٌ» مرادف (جَرَادٌ غارِزٌ) است.

=غارَقَ-

مُغارَقَةً [غرق] هُ: به او نزديك شد.

=الغارِق-

ج غَرْقَى: آنكه در آب فرو رفته و غرق شده باشد.

=الغاز-

ج غازَات (ك): گاز، ماده اى است هوائى و قابل فشار. اين واژه را دانشمند بلژيكى (فون هِلْمُونت) وضع نمود.

=غازَلَ-

مُغازَلَةً [غزل] المرأَةَ: با آن زن سخن عاشقانه گفت.

=الغازل-

فا.

=الغازلَة-

ج غُزَّال و غَوَازِل: مؤنّث (الغَازِل) است.

=الغازِي-

[غزو]: فا، ج غُزَاة و غُزَّى و غُزِيّ و غُزَّاء، گونه اى سكه قديمى كه معادل ٢٠ قرش بوده است.

=الغازِيَة-

ج غَوَازِ و غازيَات [غزو]: مؤنّث (الغازي) است.

=الغاسِق-

فا، ماه، شب بسيار تاريك، مار سياه.

=الغاسُول-

صابون، ماده شست و شو،- (ن):

نام گياهى است كه از خاكستر آن براى شستن استفاده مى شود.

=الغاشّ-

ج غَشَشَة و غُشَّاش [غشّ]: مردم را گول زد.

=الغَاشِم-

ستمكار، كسيكه به زور چيزى را از ديگرى بگيرد.

=الغاشِمة-

مؤنّث (الغَاشِم) است؛ «قُوَّةٌ غَاشِمَةٌ»: نيروى ستمگر و غير انسانى.

=الغَاشِي-

[غشي]: فا.

=الغَاشِيَة-

ج غَوَاشٍ [غشي]: مؤنث (الغَاشِى)، پوشش و سرپوش،- (ع ا): پوشش دور قلب، بلا و سختى، روز رستاخيز،- (طبْ):

گونه اى بيمارى داخلى؛ «غَاشِيَةٌ فُلانٍ»:

خدمتكاران فلانى، دوستان و ديدار كنندگان او كه نوبت آمد و شد كنند.

=غاصَ-

- غَوْصاً و غِيَاصاً و غِيَاصَةً و مَغَاصاً [غوص] في الماء: داخل آب شد،- عَلَى الْمَعَانِي: به بالاترين معانى كلمات راه يافت،- عَلَى الشَّي ء: بر آن چيز حمله كرد.

=الغاصّ-

[غصّ]: آنكه مقدارى از غذا يا آب در گلويش گير كند و نتواند نفس بكشد.

=غاصَبَ-

مُغَاصَبَةً [غصب] هُ: با زورگوئى هر يك حق ديگرى را غصب كرد.

=الغاصِب-

ج غاصِبُون و غُصَّاب: ستمگر و زورگو، آنكه چيزى را با زور بگيرد.

=غاضَ-

غَيْضاً و مَغَاضاً [غيض] الماءُ: آب كم شد، آب به زمين فرو ريخت،- الثَّمنُ:

نرخ پائين آمد،- الماءَ او الثَّمَن: آب يا بها و نرخ را كم كرد،- دَمْعَهُ: اشك خود را پنهان كرد.

=غاضَبَ-

مُغَاضَبَةً [غضب] هُ: او را خشمگين كرد، بر يكديگر خشم گرفتند.

=الغاضِر-

فا، مانع، عايق، آنكه سپيده دم براى رفع نياز خود بپا خيزد، پوستى كه خوب دبّاغى شده باشد.

الغَاضِرَة:

مؤنّث (الغَاضِر) است.

=الغاضِف-

فا، آسوده خيال، خوشگذران، سگ كه بالاى گوش آن تا به جلوش شكسته شده باشد.

=الغاضِي-

[غضو]: آنكه در رفاه و آسايش زندگى مى كند.

=الغاضِي-

[غضي]: تاريك، اسم فاعل است از (اغْضَى اللَّيلُ) بر خلاف قياس.

=الغاضِيَة-

[غضو و غضي]: مؤنّث (الغَاضِى)، است.

=الغاطِس-

فا، «لَيْلٌ غَاطِسٌ»: شبى تاريك.

=الغاطِسَة-

ج غَوَاطِس: مؤنّث (الغَاطِس) است.

=الغاطِي-

[غطي]: فا؛ «ماء غَاطٍ»: آب بسيار.

=الغاطِيَة-

مؤنّث (الغَاطِي) است، درخت انگور كه شاخه هاى آن فرو آويخته باشد.

=غاظَ-

- غَيْظاً [غيظ] هُ: او را خشمگين كرد.

=غافَلَ-

مُغافَلَةً [غفل] هُ: او را به غفلت و فراموشى انداخت.

=الغاق-

[غيق] (ح) الغراب، كلاغ كه در زبان متداول آنرا (قاق) گويند،- (ح): پرنده اى كه در آب زندگى مى كند و آنرا (الغَوّاص) و يا (غُرابُ الْمَاءِ) نيز نامند.

=الغاقَة-

[غيق] (ح): مرادف (الغَاق) براى پرنده آبى است.

=غالَ-

- غَوْلًا [غول] هُ: او را نابود كرد و يا كُشت،- تْهُ الْخَمْرُ: شراب عقل و سلامتى بدن او را گرفت.

=غالَ-

- غَيْلًا [غيل] تِ المرأَةُ ولدَها: مادر كودك خود را در حاليكه آبستن بود شير داد،- غِيَالًا و غِيَالَةً و غُؤُولا ه: او را دزديد.

=الغال-

ج غالات [غول]: قفل- (اين كلمه فارسى است).

=غالَى-

غِلَاءً و مُغَالاةً [غلو] في الأمر: در كار مبالغه و زياده روى كرد،- بالشَّيْ ءِ: بهاى آنرا بالا برد، آن چيز را به قيمت گران خريد،- الرَّجُلَ: بر آن مرد برترى يافت،- الشَّجَرُ: درخت پُر شاخ و برگ شد.

=غالَبَ-

غِلَاباً و مُغَالَبَةً [غلب] هُ: با او ستيز نمود و بر او چيره شد.

=الغالِب-

ج غالِبُون و غُلَبَة: فا؛ «هَذا ما يَحْدُثُ

=الغالبية-

=غالط-

=الغالط-

=غالظ-

=الغالظ-

=غالق-

=الغالون-

=الغالي-

=الغالية-

=الغاليري-

=غام-

=الغام-

=الغامد-

=الغامدة-

=غامر-

=الغامر-

=غامز-

=الغامز-

=الغامض-

=الغامضة-

=الغاني-

=الغانية-

=غاور-

=الغاوي-

=الغاوية-

=غايا-

=غاير-

=غايظ-

=الغاية-

=غب-

=الغب-

=غبى-

=الغباء-

غَالِباً و فِى الْغَالِب»: اين چيزى است كه بيشتر اوقات پديد مىيد؛ «غالباً ما نَرى»:

بيشتر اوقات مى بينيم.

=الغالِبِيَّة-

اكثريت، بيشترين هر چيزى.

=غالَطَ-

غِلَاطاً و مُغَالَطَةً [غلط] هُ: او را به غلط انداخت.

=الغالِط-

في الأَمر: آنكه صحيح چيزى يا امرى را نداند.

=غالَظَ-

مُغَالَظَةً [غلظ] هُ: با او دشمنى و معارضه نمود.

=الغالِظ-

ج غَلَظَة: فا.

=غالَقَ-

مُغَالَقَةً [غلق] هُ: با او شرط و گرو بست.

=الغالُون-

ج غالُونات: گالُن، پيمانه مايعات است كه در انگلستان معادل چهار ليتر و ٥٤ صدم ليتر و در آمريكا معادل ٣ ليتر و ٧٨٥ خ ليتر مى باشد- اين كلمه انگليسى است.

=الغالِي-

[غلو]: فا، ج غُلَاة، غُلُو كننده، گوشت فربه؛ «سِعْرٌ غَالٍ»: نرخ گران؛ «بِعْتُهُ بِالغَالِي»: آنرا گران فروختم.

=الغالِيَة-

ج غالِيَات و غَوَالٍ [غلو]: مؤنّث (الغَالِي) است.

=الغالِيَة-

ج غَوَالٍ [غلي]: گونه اى عطر مركب كه از چند عطر آميخته شده باشد.

=الغالِيري-

اشياء قيمتى مانند عكس و تابلو و صنايع دستى و زيور آلات، گالرى، نمايشگاه اين گونه اشياء ارزشمند. (اين كلمه فرانسوى است).

=غامَ-

- غَيْماً [غيم] تِ السماءُ: آسمان ابرى شد،- البَعيرُ: شتر تشنه و گرمازده شده.

=غامَّ-

مُغَامَّةً [غمّ] هُ: يكديگر را اندوهگين كردند.

=الغامّ-

فا؛ «يومٌ غَامٌّ»: روز غم انگيز، روزى گرم.

=الغامِد-

فا؛ «بِئْرٌ غَامِدٌ»: چاه آب كه روى آن با خاك پوشيده باشد؛ «سفينَةٌ غَامِدٌ»:

كشتى پُر از بار.

=الغامِدة-

ج غَوَامِد: مؤنث (الغَامِد) است؛ «بِئْرٌ غامِدَةٌ»: مرادف (غامِدٌ) است؛ «سَفينَةٌ غامِدَةٌ»: مرادف (غامِدٌ) است.

=غامَرَ-

مُغَامَرَةً [غمر]: خود را به سختيها انداخت؛ «غامَرَ بِنَفْسِهِ»: به كارهاى سخت و بزرگ دست زد،- هُ: با او جنگيد و او را كشت و از مرگ نترسيد.

=الغامِر-

فا، زمين ويران كه به زير آب فرو رفته و قابل كشت نباشد؛ «المَاءُ الْغَامِر»:

آب بسيار.

=غَامَزَ-

مُغَامَزَةً [غمز] هُ: از يكديگر بد گوئى كردند،- فيه: او را به زشتى ياد كرد و كوچك و سبك شُمرد.

=الغامِز-

فا، آنكه بخواهد نيزه كج را راست كند.

=الغامِض-

ج غَوَامِض: فا، زمين هموار، گُمنام، خوار،- مِن الْكُعُوبِ وَ السّوق: قوزك يا ساق پاى چاق و فربه؛ «امْرٌ غامِضٌ»: كارى دشوار؛ «غَوامِضُ الإِبِل»: شتران خُرد و كوچك اندام.

=الغامِضَة-

ج غامِضَات و غَوَامِض: مؤنّث (الغامِض) است؛ «الدّارُ الغَامِضَة»: خانه اى كه دور از خيابان ساخته شده است.

=الغانِي-

[غني]: فا، توانگر و خودكفا،- بِالْمَكَان: كسيكه در آن مكان مقيم است؛ «رَجُلٌ غَانٍ عَنْ كذا»: مردى كه بى نياز از آن چيز است.

=الغانِيَة-

ج غانِيَات و غَوَانٍ [غني]: مؤنّث (الغَانِي) است؛ زن زيبائى كه زيورآلات نياز نداشته باشد، زن شوهردار.

=غاوَرَ-

مُغَاوَرَةً [غور] العدوَّ: بر دشمن حمله كرد،- القَومُ: آن قوم بر يكديگر حمله ور شدند.

=الغاوِي-

ج غاوُون و غُوَاة [غوي]: فا، گمراه، آنكه دنبال هوى و هوس باشد؛ «رأسُ غاوٍ»:

سرى كوچك كه به هر سوى بسيار حركت داشته باشد.

=الغاوِيَة-

[غوي]: مؤنّث (الغاوي) است، مشك كه در آن آب باشد.

=غايَا-

مُغَايَاةً [غيي] القومُ فوق رأسهِ بالسيوف:

شمشيرها را بالاى سر آن مرد بركشيدند مثل اينكه بر سر او سايه افكندند.

=غايَرَ-

غِيَاراً و مُغَايَرَةً [غير] هُ: با او مخالفت كرد، در فروش به او اعتراض نمود، غير از او بود، با او داد و ستد و مبادله كرد.

=غايَظَ-

مُغَايَظَةً [غيظ] هُ: او را خشمناك كرد.

=الغايَة-

ج غايَات و غايٌ [غيي]: پايان؛ «لِغَايَةِ كَذا»: تا پايان چيزى، تا اينكه؛ پرچم، مقصود و هدف؛ «الغاية تُبَرِّرُ الْوَاسِطَة»: هدف واسطه را تزكيه مى نمايد. پايان هر چيزى؛ «كَانَ غَايَةً فِى الجَمال»: در نهايت زيبائى بود؛ «غَايَتُكَ انْ تَفْعَلَ كذا»: نهايت توانائى تو اين است كه فلان كار را انجام دهى؛ «لِلْغَايَة»: آخرين درجه؛ «انتَ بَعيدُ الغَايَة»:

عقيده و رأى تو صحيح است.

=غَبَّ-

- غَبّاً و غِبّاً [غبّ]: پس از چند روزى به ديدن آمد،- عِنْدَهُ: شب را نزد او به سَر بُرد،- عَنْهُ: روزى نزد او آمد و روز ديگر نيامد،- تْ عليْهِ الحُمّي: روزى تب كرد و روز ديگر نكرد،- الرأيَ: در اظهار نظر تأمُّل كرد،- غَبّاً و غِبّاً و غُبُوباً و غُبُوبَةً الطَّعامُ: غذا گنديد، بد بو شد،- تِ الأُمُورُ: كارها به پايان نزديك شد،– غَبّاً و غِبّاً و غُبُوباتِ الماشيةُ: ستور يك روز در ميان آب خورد.

=الغَبّ-

[غبّ]: مص،- عند العامَّة: آب را يكجا سر كشيدن و نوشيدن، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الغِبّ-

[غبّ]: مص،- ج أَغْباب: پايان هر چيزى و به معناى (بَعد) نيز آمده است؛ «حُمَّى الغِبِّ»: تب نوبه؛ «ماءٌ غِبٌّ»: آب دور از دسترس.

=غَبَّى-

تَغْبِيَةً [غبي] الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد،- الشعْرَ: موى سر را كوتاه كرد يا تراشيد.

=الغَبَاء-

[غبو]: زمين فرو رفته،- مِنَ التُّراب:

خاكى كه گرد آن برطرف شده باشد.

=الغَبَاء-

[غبي] من التراب: خاكى كه گرد آن در هوا پراكنده شده باشد.

=الغباوة-

=الغبب-

=غبر-

=الغبر-

=الغبراء-

=الغبرة-

=غبس-

=الغبس-

=الغبسة-

=غبش-

=الغبش-

=الغبشاء-

=الغبشة-

=غبط-

=الغبطة-

=غبق-

=غبن-

=الغبن-

=الغبوة-

=الغبوق-

=غبي-

=الغبي-

=الغبياء-

=الغبية-

=الغبيراء-

=الغبيرة-

=الغبيط-

=الغبين-

=الغبينة-

=غت-

=غث-

=الغث-

=غثا-

=غثى-

الغُبَار: گرد و خاك؛ «لا يُشَقُّ غُبَارُه او لا يُشَقُّ لَهُ غُبارٌ»: به گرد او كسى نمى رسد، نمى توان بر او چيره شد؛ «لَا غُبَارَ عليهِ»:

عيب و نقصى ندارد.

=الغَبَاوَة-

[غبو]: نادانى و كم هوشى، غفلت.

=الغَبَب-

ج أَغْبَاب [غبّ]: گوشت آويخته شده زير گردن خروس و گاو.

=غَبَرَ-

- غُبُوراً: رفت و گذشت، ماند و اقامت كرد، رنگ رُخسارش تيره شد.

=غَبِرَ-

- غَبَراً: گرد و خاك بر او نشست،- الجرحُ: زخم چرك كرد و باز شد.

=غَبَّرَ-

تَغْبِيراً [غبر]: گرد و خاك به راه انداخت،- الشَّي ءَ: آن چيز را گرد آلود كرد،- الرجُلُ: آن مرد پى در پى با صداى بلند تهليل گفت يا صدايش را در گلو پيچانيد.

=الغُبْر-

ج أَغْبَار: بازمانده چيزى.

=الغِبْر-

كينه.

=الغَبَر-

خاك، ماندن؛ «دَاهِيَةُ الغَبَر»:

بلاى سخت كه پايان نپذيرد.

=الغَبِر-

زخمى كه مانند ناسور باشد؛ «جرحٌ غَبِرٌ»: زخمى كه همچنان خوب نشده و به ظاهر التيام يافته است.

=الغُبَّر-

باقيمانده چيزى، ج غُبَّرات، بازماندگان؛ «غُبَّرُ المَرَض»: آثار بيمارى؛ «غُبَّرُ اللَّيْل»: اواخِرِ شب؛ «غُبَّرُ النَّاسِ»:

كسانيكه در مقام و منزلت پايين تر از ديگران باشند.

=الغَبْرَاء-

مؤنّث (الأَغْبَر) است، زمين،- (ح): كبك ماده؛ «بَنُو غَبْراء وَ بَنو الغَبْراءِ»:

بينوايان و مستمندان؛ «سَنَةٌ غَبْراءَ»: سال قحطى.

=الغُبْرَة-

گرد، رنگ گرد.

=الغَبْرَة-

آثار گرد و خاك.

=الغَبَرَة-

مُرادف (الغُبار) است.

=غَبَسَ-

- غَبْساً الليلُ: شب تاريك شد.

=الغَبَس-

مرادف (الغُبْسَة) است، تاريكى شب.

=الغُبْسَة-

تاريكى در شب، رنگ خاكسترى.

=غَبِش-

- غَبَشاً الليلُ: سپيدى در تاريكى آخر شب نمايان شد.

=الغَبِش-

«ليلٌ غَبِشٌ»: شب تاريك.

=الغَبْشاء-

تاريك؛ «لَيْلَةٌ غَبْشَاء»: شبى تاريك.

=الغُبْشَة-

بقيه شب.

=غَبَطَ-

- و غَبَطَ- غَبْطاً و غِبْطَةً هُ: بر او غبطه خورد،– غَبْطاً الكَبْشَ: دست بر روى پشت قوچ گذارد تا فربهى آن را بداند.

=غَبَّطَ-

تَغْبِيطاً [غبط] هُ: او را مورد رشك و غبطه قرار داد.

=الغِبْطَة-

فراخى، خورسندى، هوس نعمتى كه ديگرى دارد به شرط آنكه آن نعمت از او زايل نشود، بزرگ اسقفان مسيحى كه او را (البطريرك) نامند.

=غَبَقَ-

- غَبْقاً هُ: به او شراب شبانگاهى نوشانيد،- الغَنَمَ: گوسفندان را شبانگاه آب داد و يا شير دوشيد.

=غَبَنَ-

- غَبْناً الثوبَ: پيراهن را شكافت و سپس آنرا دوخت تا كوتاه و تنگ شود،- غَبْناً و غَبَناً هُ فى البَيْع أَو الشّراء: در فروش و يا خريد او را فريب داد،- فُلاناً: به او بهاى كمترى پرداخت.

=الغَبْن-

مص، خدعه و فريب در فروش و يا خريد؛ «غَبْنٌ فاحِشٌ»: زيانى فاحش.

=الغَبَن-

مُرادف (الغَبْن) است، آنچه كه از دو طرف جامه چيده مى شود.

=الغُبْوَة-

[غبو]: مُرادف (الغَفْلة) است:

نادانى، بى خبرى.

=الغَبْوَة-

[غبو]: مُرادف (الغَفْلة) است.

=الغَبُوق-

آنچه از مى كه شبانگاه مى نوشند و بر خلاف (صَبُوح) است، آن مقدار از شير كه شبانگاه مى دوشند.

=غَبِيَ-

- غَباً و غَبَاوَةً [غبو] الشي ءَ و عنهُ: توجه به آن نداشت و يا آنرا ندانست،- الشَّي ءُ عَلَيهِ: موضوع بر او پوشيده شد و آنرا نشناخت،- عَنِ الْخَبَر: از آن خبر آگاه نبود.،- مِنْهُ الشَّي ءُ: آن چيز از او پنهان شد.

=الغُبِيّ-

[غبو]: نادانى و كم هوشى، غافل بودن.

=الغَبِيّ-

ج أَغْبِيَاء و أَغْبَاء [غبو]: كم هوش و نادان.

=الغَبْيَاء-

[غبي]: مؤنّث (الأَغْبى) است؛ «شَجَرَةٌ غَبْياء»: درخت درهم پيچيده.

=الغَبْيَة-

[غبي]: بارانى اندك، رگبار باران،- مِنَ التُّراب: گرد و خاك برخاسته از زمين.

=الغُبَيْرَاء-

(ن): نام درخت گلى است كه براى زينت كاشته مى شود، شرابى كه از ذُرّت تهيه شود.

=الغُبَيْرَة-

ج غُبَيْرَات: تخم گلى كه از درخت جدا شده و كشت مى شود.

=الغَبِيط-

ج غُبُط: زمين هموار كه دو سوى آن بلند باشد، سيلابى كه پستى و بلندى زمين را بشكند و براه افتد، پالان شتر كه بر روى آن هودج بندند.

=الغَبِين-

سُست رأى، سُست خِرَد.

=الغَبِينَة-

فريب، حيله.

=غَتَّ-

- غتّاً [غتّ] الشي ءَ في الماء: آن چيز را در آب فرو برد،- المَاءَ: آب را جُرعه جُرعه بدون اينكه ظرف آب را از دهن بردارد نوشيد،- الضِّحْكَ: خنده خود را با قرار دادن دست يا پيراهن بر روى دهان پنهان كرد،- فُلاناً: او را اندوهگين و خفه كرد،- فُلاناً بِالأَمرِ: او را خسته و اندوهگين كرد،- هُ بِالْكَلَام: با خشونت با وى برخورد كرد و او را گريانيد.

=غَثَّ-

- غَثَاثَةً و غُثُوثَةً [غثّ] تِ الشاةُ:

گوسفند لاغر شد،- اللَّحْمُ: گوشت لاغر و بى رَمَق بود،- حَديثُ القَومِ: سخن آن قوم پوچ و بى پايه شد،- عَلَيْهِ المَكَانُ: آن مكان براى او سازگار و مناسب نبود.

=الغَثّ-

لاغر و ناتوان،- مِنَ الكَلَامِ: گفتار ناهنجار و بىرزش.

=غَثَا-

- غَثْواً و غُثُوّاً [غثو] الوادي: در ميان دره برگهاى پوسيده درختان بسيار شد.

=غَثَى-

- غَثياً [غثي] الكلامَ: سخن را ناسنجيده گفت،- الوَادي: برگهاى خشك درختان در ته دره انباشته بود،- تِ السَّمَاءُ بِالسَّحَابِ: آسمان ابرى شد يا آغاز به ابرى

=الغثاء-

=الغثة-

=الغثراء-

=الغثرة-

=الغثمة-

=غثي-

=الغثيث-

=غد-

=الغد-

=غدا-

=غدى-

=الغداء-

=الغداة-

=غدار-

=الغدار-

=الغدارة-

=الغداف-

=الغدة-

=غدد-

=الغدد-

=الغددة-

=غدر-

=الغدر-

=الغدرة-

=الغدف-

=غدق-

=الغدق-

=الغدقة-

=الغدوة-

=الغدور-

=الغدوي-

=الغدي-

=الغديا-

=الغديان-

=الغدية-

=الغدير-

=الغديرة-

=غذا-

=غذى-

=الغذاء-

=الغذوي-

شدن نمود،- غَثياً و غَثيَاناً تِ النَّفْسُ: حال او بهم خورد و حالت تهوّع بخود گرفت.

=الغُثَاء-

[غثو]: كف روى آب، برگهاى خشكيده درخت كه با كف سيلاب آيد.

=الغُثَّاء-

[غثو]: مُرادف (الغُثَاء) است.

=الغَثَّة-

[غثّ]: «شاةٌ غَثَّةٌ»: گوسفند لاغر.

=الغَثْرَاء-

مؤنث (الأَغْثَر) است:،- (ح):

كفتار.

=الغُثْرَة-

رنگ تيره و سرخ كه مايل به سبز باشد.

=الغُثْمَة-

رنگ سپيدى كه مايل به سياهى باشد.

=غَثِي-

- غَثْياً [غثي] الكلامَ: سخن را متنوع كرد،- غَثىً تِ الأَرْضُ بِالنَّبَاتِ: زمين سرسبز و پر از گياه شد.

=الغَثيث-

[غثّ]: لاغر و ناتوان؛ «غَثِيثُ الْجَرْحِ»: چركى كه در زخم مانده و فاسد و كهنه شده باشد.

=غَدَّ-

- غَدّاً [غدّ]: غُده درآورد،- البَعيرُ: شتر غده درآورد يا طاعون گرفت.

=غُدَّ-

مرادف (غَدَّ) است.

=الغَدُ-

[غدو]: فردا؛ «فِى الْغَد»: فردا؛ «بَعْدَ غدٍ»: پس فردا.

=غَدَا-

- غُدُوّاً [غدو]: آن مرد سپيده دم رفت، خارج شد، بيرون رفت، اين كلمه گاهى به معناى (صَارَ) كه از افعال ناقصه است مىيد،- غُدُوّاً وَ غُدْوَةً عَلَيهِ: بامدادان برخاست و روانه شد.

=غَدَّى-

تَغْدِيَةً [غدو] الرجُلَ: به او صبحانه خورانيد.

=الغَدَاء-

ج أغْدِيَة [غدو]: نهار (خوراك نيمه روز) در مقابل (العَشَاء): كه شام شب است.

=الغَدَاة-

ج غَدَوَات [غدو]: سپيده دم.

=غَدَارِ-

بالبناء على الكسر: به معناى ناسزاگوئى به زن است.

=الغَدَّار-

بسيار بى وفا (اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود)؛ «رَجُلٌ غَدّارٌ»: مرد بى وفا؛ «امْرَأَةُ غَدَّارٌ و غَدَّارَةٌ»:

زن بى وفا.

=الغُدَارَة-

باقى مانده چيزى.

=الغَدَّارَة-

ج غَدَّارات (اع): نوعى اسلحه گرم، پارابلوم.

=الغُدَاف-

ج غِدْفان (ح): كلاغى تنومند كه دو بالِ بزرگ دارد،- (ح): پرنده اى به شكل كركس كه پرهاى بسيار دارد، موى سياه و بلند، بالِ سياه.

=الغُدَّة-

ج غُدَد و غَدَائِد [غدّ]: دانه يا پاره گوشتى سفت كه ميان پوست و گوشت بدن انسان پديد آيد و باعث بيمارى شود، دستگاهى است در بدن انسان كه مواد خاصّى مانند لعاب و اشك از آن خارج مى شود از قبيل غده هاى هاضمه، غده هاى لعابى و غده هاى تناسلى و غده هاى عرق زا و جُز آنها،- ج غُدَد: بيمارى طاعون كه در شتران پديد آيد،- غَدَائِد: كالا، مقدارى از مال.

=غُدِّدَ-

[غدّ]: غده درآورد.

=الغَدَد-

ج غِدَاد: بيمارى طاعون شتر.

=الغُدَدَة-

ج غُدَد: بيمارى طاعون شتر.

=غَدَرَ-

- غَدْراً و غَدَرَاناً الرجُلَ و بهِ: با او بيوفائى و پيمان شكنى كرد.

=غَدِرَ-

- غَدْراً و غَدَرَاناً الرجُلَ و بهِ: مرادف (غَدَر) است،- غَدَراً عَنْ اصْحَابه: از دوستان و ياران خود عقب ماند،- الرَّجُلُ: آن مرد از آبگير آب نوشيد،- المَكَانُ: آن مكان سنگلاخ شد.

=الغُدَر-

بسيار بيوفا. اين كلمه در ناسزا گفتن به مرد بكار مى رود: (يا غُدَرْ): اى بى وفا و در جمع نيز گفته مى شود (يا آلَ غُدَر): اى بيوفايان.

=الغَدَر-

مص، زمين سخت و پر از سنگ، سنگ و درخت، آنچه كه از چيزى باقى مانده باشد. گل و لاى ته رودخانه هنگامى كه آب فرو نشيند.

=الغُدْرَة-

آنچه كه از چيزى باقى مانده باشد.

=الغُدَرَة-

مرادف (الغَدَّار) است.

=الغَدَرَة-

مرادف (الغُدْرَة) است.

=الغَدَف-

نعمت و بركت و رفاه.

=غَدَقَ-

- غَدْقاً المكانُ: زمين آبيارى و پر بركت شد.

=غَدِقَ-

- غَدَقاً تْ عينُ الماءِ: آب چشمه فراوان و گوارا شد،- المَطَرُ: قطره هاى باران بسيار زياد شد.

=الغَدَق-

مص، آب فراوان.

=الغَدِق-

من الأَمكنة: زمين و جائيكه در آن آب فراوان باشد.

=الغَدِقَة-

من عيون الماء: چشمه آب گوارا و فراوان.

=الغُدْوَة-

ج غُدًى و غُدوّ [غدو]: سپيده دم، آغاز روز، پگاه.

=الغَدُور-

ج غُدُر: آنكه بسيار بيوفا باشد؛ «رجُلٌ غَدُورٌ»: مرد بى وفا و «امْرَأَةٌ غَدُورٌ»:

زنِ بى وفا.

=الغَدَوِيّ-

[غدو]: منسوب به (الغَد) است.

=غَدِىَ-

- غَداً [غدو]: آن مرد صبحانه خورد.

=الغَدِيّ-

[غدو]: منسوب به (الغَد) است.

=الغَدْيَا-

[غدو]: مؤنّث (الغَدْيَان) است.

=الغَدْيَان-

[غدو]: آنكه در بامداد صبحانه خورد.

=الغُدَيَّة-

[غدو]: مصغر (الغَدَاة) است.

=الغَدِيَّة-

ج غَدَايا و غدِيَّات [غدو]: مُرادف (الغُدْوَة) است.

=الغَدِير-

ج غُدُر و غُدْر و غُدْران و أَغْدِرَة:

رودخانه، باقيمانده آب سيل، پاره اى گياه.

=الغِدِّير-

مرادف (الغَدَّار) است.

=الغَدِيَرة-

ج غَدَائِر: گيسوى بافته زن.

=غَذَا-

- غَذْواً [غذو] الطعامُ الصبيَّ: غذا كودك را سير كرد،- الرَّجُلَ بِالطَّعَام: او را غذا خورانيد،- الرَّجُلُ: آن مرد شتابيد،- الفَرَسُ: اسب با شتاب گذشت.

=غَذَّى-

تَغْذِيَةً الرجُلَ: به آن مَرد غذا داد، او را پرورانيد.

=الغِذَاء-

ج أَغْذِيَة [غذو]: غذا و خوراك و نوشيدنى.

=الغَذَوِيّ-

[غذو]: بچّه كه در جنين

=الغذي-

=غر-

=الغر-

=الغرة-

=غرا-

=غرى-

=الغرا-

=الغراء-

=الغراب-

=الغرابان-

=الغرار-

=الغرارة-

=الغراس-

=الغراف-

=الغرافة-

=الغرام-

=الغراماتيق-

=الغراماطيق-

=الغرامة-

=الغرامي-

=الغران-

=الغرانق-

=الغرانيت-

=غرب-

=الغرب-

=الغربة-

=غربل-

حيوانات باشد، بويژه گوسفندان.

=الغَذِيّ-

ج غِذَاءِ [غذو]: مرادف (الغَذَوِيّ) است، دامهاى خردسال.

=غَرَّ-

- غَرّاً و غِرَاراً [غرّ]: ناآزموده شد، بزرگ شد،- الرَّجُلُ: خوراك مرغ خورد،- الرّاعي:

شتربان شتران خود را چرانيد،- الطَّائِرُ فَرخَهُ: پرنده با نوك خود جوجه اش را غذا داد،- المَاءُ: آب بزمين فرو رفت،- الماءَ:

آب را ريخت،- غَرّاً و غِرَّةً و غُروُراً هُ: او را فريب داد و غذاى باطل خورانيد،– غَرَراً و غُرَّةً و غَرَارةً الشَّي ءُ: آن چيز سپيد شد،- الوَجْهُ: چهره زيبا و سفيد شد.

=الغَرّ-

ج غُرُور: شكاف در زمين، شكاف يا تازدگى در جامه و يا پوست، لبه شمشير.

=الغِرّ-

ج أَغْرَار [غرّ]: جوان ناپخته و ناآزموده- اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود.

=الغِرَّة-

[غرّ]: مؤنث (الغرّ) است.

=غَرَا-

- غَرْواً [غرو] الجلدَ: پوست را با چسب چسبانيد،- الشَّحْمُ قَلْبَه: چربى دور قلب او را گرفت،- الرَّجُلُ: آن مرد در شگفت شد.

=غَرَّى-

تَغْرِيَةً [غرو] الشي ءَ: آن چيز را با چسب چسبانيد.

=الغَرَا-

[غرو]: مُرادف (الغِرَاء) است، زيبائى.

=الغَرَاء-

[غرو]: آنكه به چيزى شيفته باشد؛ «لا غَرو مِنْ كَذا»: آن چيز شگفتى ندارد.

=الغِرَاء-

[غرو]: آنچه كه بر چيزى كشيده يا ماليده شود، چسب كه با آن كاغذ يا پوست را بچسبانند.

=الغَرَّاء-

[غرّ]: مؤنّث (الأَغَرّ) است.

=الغُرَاب-

ج أَغْرُب و غُرْب و غِرْبان و أَغْرِبَة و جج غَرَابين (ح): كلاغ سياه و زاغ كه در سياهى و دورى و بر حذر بودن و فال بد ضرب المَثَل است؛ «فُلانٌ احْذَرُ مِنَ الْغُراب»: فلانى از كلاغ برحذرتر است؛ «طَارَ غُرَابُهُ»: موى او سفيد شد؛ «غُرابُ نُوح»: آنكه رفت و برنگشت،- ج غُرُوب: نام قديمى كِشتى است، تگرگ، يخ، پشت سر،- مِن كُلِّ شَي ءٍ: لبه هر چيزى؛ «غُرابُ الفَأْسِ»: لبه تيشه و تبر.

=الغُرَابَانِ-

(ع ا): دو طرف بالاى ران كه زير سُرين قرار دارد.

=الغِرَار-

ج أَغِرَّة [غرّ]: لبه شمشير؛ «هُم عَلَى غِرَارِ كَذَا»: آنها مانند آن مى باشند، به راه و روش او مى باشند، كِسادى بازار، كمى شير شتر، خواب كم و يا كوتاه و جز آن.

=الغَرَّار-

[غرّ]: فريب دهنده.

=الغَرَارَة-

[غرّ]: كم سن و سالى، ساده لوحى، نوجوانى، فراموشى.

=الغِرَارَة-

ج غَرَائِر [غرّ]: جوال.

=الغِرَاس-

آنچه كه از گياه كِشت مى شود، هنگام كِشت؛ «هَذَا زَمَنُ الغِراسِ»: هم اكنون هنگام كِشت است.

=الغِرَاف-

پيمانه بزرگ.

=الغَرَّاف-

ماده اى بسيار پاك كننده كه معمولا در دباغى از آن استفاده مى شود؛ «نَهْرٌ غَرَّافٌ»: رودخانه پُر آب (غَيْثٌ غَرَّافٌ): باران بسيار.

=الغُرَافَة-

يك مُشت آب يا مانند آن.

=الغَرَام-

مِهر ورزيدن و تعلق خاطر، مهرى كه دل را آزار دهد، آزار، نابودى.

=الغرَام-

ج غُرَامَات: گرم (واحد وزن).

=الغَرَامَاتِيق-

فَنِّ درست خواندن و درست نوشتن كه شامل علوم صرف و نحو و عروض و بلاغت است. (اين كلمه يونانى است).

=الغَرَامَاطِيق-

مُرادف (الغَرَامَاتِيق) است.

اين كلمه يونانى است.

=الغَرَامَة-

جريمه نقدى، مال كه بسيار اعطاء شود، زيان و ضرر.

=الغَرَامِيّ-

منسوب به (الْغَرَام) است؛ «رِسَالَةٌ غَرَامِيَّة»: نامه عاشقانه.

=الغُرَّان-

[غرّ]: حُباب روى آب.

=الغُرَانِق-

ج غَرَانِق و غَرَانِيق و غَرَانِقَة (ح):

پرنده اى است دريائى كه داراى بالهاى پهن و ساقهاى بلند است، جوان سفيد و زيبا؛ «شابٌ غُرانِقٌ»: پسر جوان و زيبا؛ «صبيَّةٌ غُرانِقٌ و غُرانِقَةٌ»: دختر جوان و زيبا.

=الغرَانِيت-

سنگ مَرمَر- گرانيت. (اين كلمه ايتاليائى است).

=غَرَبَ-

- غَرْباً: رفت،- فلانٌ عَنَّا: فلانى از ما دور شد،- فى سَفَرهِ: مسافرتش به طول انجاميد،- غُرُوباً النَّجْم: ستاره غروب كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد دور شد؛ «اغْرُبْ عَنِيّ»: از من دور شو،- غُرْبَةً و غَرْباً و غَرَابَةً: از كشور خود دور شد و رفت.

=غَرِبَ-

- غَرَباً: چهره اش از بادهاى سام سياه شد.

=غَرُبَ-

- غَرَابَةً الكلامُ: سخن پيچيده و نامفهوم شد،- الشَّي ءُ: آن چيز برخلاف معمول بود؛ «لا يَغْرُبَنَّ عَنِ الْبَالِ أَنّ»: فراموش نشود كه ...

=غَرَّبَ-

تَغْرِيباً [غرب]: دور شد؛ از كشور خارج شد، به باختر رسيد،- هُ: او را به غُربت بُرد، او را دور كرد، او را تبعيد كرد،- فِى الأَرْض: در زمين به سفر و سياحت پرداخت.

=الغَرْب-

ج غُرُوب: نقطه فرو رفتن خورشيد در آغاز بهار و پاييز كه در مقابل آن (الشَّرْق) است، جهت غروب خورشيد، كشورهائيكه در طرف غرب قرار گرفته باشند مانند اروپاى غربى، فاصله و دورى، اسبى كه بسيار راه پيمايد، قسمت پيشين چشم، پُشت چشم، دانه اى كه در چشم پديد مىيد، رگى در چشم كه همواره از آن آب روان باشد، اشك، مجراى اشك، تورّم در چشم، آب دهان، دلو بزرگ، آغاز هر چيزى، لبه چيزى، پرتوان بودن؛ «انّى اخاف عَلَيْكَ غَرْبَ الشّباب»: من بر تو از نشاط و غرور جوانى مى ترسم.

=الغَرَب-

مص، نام گياهى است، زر، سيم (نقره)، قدح، آبى كه از دلو ميان حوض و چاه چكه كند، مي.

=الغُرْبَة-

دورى از كشور.

=الغَرْبَة-

دورى، فاصله.

=غَرْبَلَ-

غَرْبَلَةً [غربل] الحنطةَ: گندم را بيخت،- البلَد: از احوال مردم شهر باخبر

=الغربال-

=الغربي-

=الغربيون-

=الغرة-

=غرد-

=الغرد-

=الغردينيا-

=غرر-

=غرز-

=،- الراكب رجله فى الغرز: سواره پاى در ركاب كرد،-

=الغرز-

=غرس-

=الغرس-

=الغرش-

=غرض-

=الغرض-

=الغرضوف-

=الغرضوفان-

=غرغر-

=الغرغر-

=الغرغور-

=غرف-

=الغرف-

=الغرفة-

=غرق-

شد و آنرا آشكار ساخت،- الشَّي ءَ: آن چيز را چند تكه كرد، تقسيم كرد،- القَوْمَ: آنها را كشت و لگد مال كرد،- فِى الأَرْض: به اطراف و اكناف زمين رفت و به سير و سياحت پرداخت.

=الغِرْبال-

ج غَرَابِيل: غربال. دَف، دايره زنگى، مرد سخن چين.

=الغَرْبِيّ-

منسوب به (الغَرْب) است؛ «التَّمدنُ الغَرْبِيُّ»؛ «الثَّقَافَةُ الغَرْبِيَّة»: به معناى فرهنگ و تمدن غرب (اروپا) مى باشد.

=الغَرْبِيُّون-

مردم اروپاى غربى.

=الغُرَّة-

ج غُرَر [غرّ]: سپيدى در پيشانى اسب،- مِنْ كُلِّ شَي ءٍ: آغاز و پيدايش هر چيزى؛ «غُرَّةُ الشَّهر أوِ الْعَام»: آغاز ماه و يا سال،- مِنَ القَوم: مهتر و بزرگ قوم،- مِنَ الرَّجُلِ:

چهره مرد؛ «بَدَتْ غُرَّتُهُ»: روشنائى آن آشكار شد، «الغُرَّة» (ح): نوعى پرنده آبى و سياه رنگ است كه پاى بلند دارد و در باطلاقها و نيزارها زندگى مى كند.

=الغِرَّة-

[غرّ]: مص،- ج غِرَر: غفلت؛ «اخَذَهُ عَلى حِين غِرَّة»: ناگهان او را گرفت و غافلگير كرد، مردمِ ناآزموده.

=غَرِدَ-

غَرَداً الطائرُ: پرنده آواز داد، چَه چَه زد.

=غَرَّدَ-

تَغْرِيداً [غرد] الطائرُ: مرادف (غَرِد) است.

=الغِرْد-

معادل (الْمُغَرِّد) و به معناى آواز خوان است.

=الغَرِد-

معادل (الغِرْد) است.

=الغَرْدِينيا-

(ن): نوعى گياه است كه از آن براى زينت استفاده مى شود. برگهاى اين گياه هميشه سبز و داراى گلهاى سفيد و خوشبو مى باشد.

=غَرِرَ-

- غَرَارَةٌ [غرّ]: ناآزموده شد، بزرگوار شد.

=غَرَزَ-

- غَرْزاً هُ بالإبْرة و نحوِها: آن چيز را با سوزن يا مانند آن سوراخ كرد،- الإِبْرَةَ فِى الشّي ءِ: سوزن را به چيزى فرو بُرد،- عُوداً فى الأَرض: چوبى را در زمين فرو كرد و نشاند.

=،- الرَّاكِبُ رِجْلَهُ فى الغَرْز: سواره پاى در رِكاب كرد،- تِ الجَرادَةُ: مَلَخ دُم خود را به زمين چسبانيد تا تخم گذارد.

=غَرَّزَ-

تَغْريزاً؟؟؟ [غرز] الإبرة في الشي ء: سوزن را به چيزى فرو كرد،- تِ الْجَرَادَةُ: ملخ دُم خود را به زمين چسبانيد تا تخم گذارد.

=الغَرْز-

مص،- ج غُرُوز: چوب فرو برده و استوار بر زمين، ركاب زين كه از پوست ساخته شده باشد.

=الغَرَز-

(ن): نام گياهى است ريز.

=غَرَسَ-

- غَرْساً و غِرَاسَةً الشجرَ: درخت را كاشت.

=الغَرْس-

مص،- ج غِرَاس وَ اغْرَاس: درخت كاشته شده.

=الغِرْس-

ج أَغْرَاس: آنچه كه در زمين كِشت شود، آنچه كه با نوزاد از شكم مادر بيرون آيد،- (ح): كلاغ كوچك.

=الغِرْش-

ج غُرُوش من المسكوكات: يكنوع واحد پول است كه چهل پاره است. اين كلمه تركى است كه از كُروُشوى ايتاليائى يا (گروش) آلمانى گرفته شده است.

=غَرَضَ-

- غَرْضاً الإناءَ: جام را پُر كرد، از لب جام كمى خالى كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را تَر و تازه چيد، آنرا زودتر از وقت خود شتابانيد، آنرا گونه اى شكست كه از هم جدا نشد، از آن دست برداشت،- غَرْضاً و غَريضاً لَهُ: به او شير تازه نوشانيد.

=غَرِض-

- غَرَضاً إليهِ: خواستار او شد،- مِنْهُ:

از آن خسته و كسِل شد، ترسيد.

=غَرُضَ-

- غِرَضاً اللحمُ: آن گوشت تازه بود.

=غَرَّضَ-

تَغْرِيضاً [غرض]: شوخى و مزاح كرد، گوشت تازه خورد،- فُلاناً: او را هدف خود قرار داد،- فِى سِقَائِه: مشك خود را پُر نكرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را تَر و تازه چيد.

=الغَرْض-

مص،- ج غُرْضان و غِرْضان و اغْرُض: قسمت كوتاهى از دره.

=الغَرَض-

مص،- ج أَغْراض: هدف معيّن، خواسته و نياز و مقصود؛ «فَهِمْتُ غَرَضَكَ»:

مقصود تو را دانستم؛ «الأَغْراض»: نيازها و متاعها.

=الغَرِض-

خواستار، دوستدار، مشتاق.

=الغُرْضُوف-

ج غَرَاضِيف [غرضف]: هر استخوان نرم كه در بدن باشد مانند استخوان بينى.

=الغُرْضُوفانِ-

[غرضف]: دو چوبى كه از طرف راست و چپ در ميان و عقب زين يا پالان بسته شود.

=غَرْغَرَ-

غَرْغَرَةً [غرغر]: آب يا دارو را غِرغِره كرد،- الرَّجُلُ: آن مرد صداى خِرخِر كرد، هنگام مرگ خِرخِر كرد،- تِ القِدْرُ: صداى جوشيدن غذا از ديگ برآمد،- اللَّحْمُ: صداى گوشت به هنگام سُرخ كردن بر روى آتش شنيده شد.

=الغِرْغِر-

ج غِرْغِرَة (ح): نام مرغى دشتى است كه اصل آن از افريقا مى باشد.

=الغُرْغُور-

(ح): مرادف (الغُرَير) است و به معناى جانور گوركن است كه در حجم سگ مى باشد.

=غَرَفَ-

- غَرْفاً الماءَ بيدهِ: با مُشت خود آب برداشت،– غَرْفاً الشَّي ءَ: آن چيز را بُريد،- نَاصِيَتَهُ: موى پيشانى خود را كم كرد.

=الغَرْف-

مص، گياهى كه براى دباغى بكار رود.

=الغَرَف-

گياهى كه با آن پوست را دباغى كنند.

=الغُرْفَة-

ج غِرَاف: آنچه كه در مُشت از آب يا مانند آن برداشته شود،- ج غُرَف و غُرْفات و غُرَفَات و غُرُفات: اطاق، طبقه بالاى خانه؛ «الغُرْفَةُ التِّجارية»: اطاق بازرگانى كه اعضاى آن از بازرگانان تشكيل مى شود.

=الغِرْفَة-

ج غِرَف: كفش.

=غَرَقَ-

- غَرْقاً من اللبن: جُرعه اى از شير برداشت، كمى شير گرفت.

=غَرِقَ-

- غَرَقاً في الماء: در آب افتاد و غرق شد.

=غَرَّقَ-

تَغْرِيقاً [غرق] هُ: او را غرق كرد

=الغرق-

=غرقأ-

=الغرقئ-

=الغرقة-

=غرم-

=الغرم-

=الغرنوق-

=الغرنيق-

=الغرنوقي-

=الغروى-

=الغروب-

=الغرور-

=الغروف-

=غري-

=الغريب-

=الغريبة-

=الغريد-

=الغرير-

=الغريرة-

=الغريزة-

=الغريس-

=الغريسة-

=الغريض-

=الغريف-

=الغريفة-

=الغريفيليا-

=الغريق-

=الغريم-

=الغرين-

=غزا-

=غزى-

=الغزاة-

=الغزار-

=الغزارة-

=الغزال-

=الغزالة-

=غزر-

=الغزر-

=غزل-

=الغزل-

،- اللّجامَ بِالْفِضَّة: لگام را با نقره زيور نمود،- فى القَوس: كمان را بيش از اندازه كشيد.

=الغَرِقَ-

ج غَرْقَى: مُرادف (الغارق) است.

=غَرْقَأَ-

غَرْقَأَةً [غرقأ] تِ الدجاجةُ بيضتَها: مُرغ تخم كرد در حاليكه تخم آن پوسته نداشت،- تِ الْبَيْضَةُ: تخم مرغ بدون پوسته درآمد.

=الغِرْقئ-

[غرقأ]: پوسته نازك كه بر روى سفيده تخم مرغ است، سفيده تخم مرغ.

=الغُرْقَة-

ج غُرَق: يك جرعه شير و مانند آن نوشيدن.

=غرِمَ-

- غَرْماً و غُرْماً و غَرَامَةً و مَغْرَماً الديْنَ:

بدهى را پرداخت،- فِى التّجارَة: در تجارت زيان ديد.

=غَرَّمَ-

تَغْرِيماً [غرم] هُ الديْنَ: او را به پرداخت بدهى وادار نمود.

=الغُرْم-

مُرادف (الغَرَامة) است.

=الغُرْنُوق-

ج غَرَانِق و غَرَانِيق و غَرَانِقَة [غرنق]:

جوان سفيد و زيبا روى،- (ح): پرنده اى دريائى كه داراى بالهاى پهن و ساقهاى بلند است.

=الغُرْنَيْق-

مرادف (الغُرْنُوق) است.

=الغُرْنِيق-

به معناى (الغُرْنُوق) است.

=الغُرْنُوقي-

(ن): نام گياهى است كه مركز آن افريقاى جنوبى است و داراى گُلهائى دوست داشتنى و زيبا و رنگارنگ است.

=الغَرْوَى-

[غرو]: عشق و علاقه به چيزى؛ «لا غَرْوىَ مِن كذا»: تعجبى ندارد.

=الغُرُوب-

هنگام غروب.

=الغُرُور-

[غرّ]: مص، سخنان پوچ و باطل.

=الغَرُور-

چيزى كه باعث گول خوردن باشد، دنيا؛ «الدُّنْيَا الغَرور»: دنياى فريبكار، داروى ويژه غِرغِره.

=الغَرُوف-

من الآبار: چاهى كه با دست از آن آب بردارند.

=غَرِيَ-

- غَرَاءً و غَراً [غرو] بكذا: بدون علّت به چيزى گرايش نمود،- فلانٌ: فلانى خشم خود را ادامه داد،- غَرَاةً: به او پيوست و مُلازم او شد.

=غُرِيَ-

[غرو]: بدون انگيزه به چيزى گرايش نمود،- فلانٌ: فلانى خشم خود را ادامه داد.

=غُرِّيَ-

تَغْرِيَةً [غرو]: مُرادف (غُرِيَ) است.

=الغَرِيب-

ج غُرَبَاء: كسيكه دور از كشورش باشد؛ «رَجَلٌ غَرِيبٌ»: آنكه از مردمى بيگانه باشد؛ «غَريبُ الأَطوَار»: آنكه بر خلاف ديگران وضعى ويژه ى خود داشته باشد، و نيز به معناى شگفت و ناهنجار است،- مِنَ الْكَلَام: عبارتى كه فهم آن دشوار باشد.

=الغَرِيبَة-

ج غَرَائِب: مؤنّث (الغَرِيب) است.

=الغُرَيِّبَة-

(ط): نوعى شيرينى كه تُرد و نرم است.

=الغِرِّيد-

مترادف (المُغَرِّد) است:

آواز خوان، سراينده.

=الغُرَيْر-

[غرّ] (ح): گوركن، جانورى است گوشت خوار كه داراى حجمى ميان سگ و گربه است.

=الغَرِير-

ج أَغِرَّة و أَغِرَّاء [غرّ]: مترادف (المَغْرُور) است، جوان ناآزموده، كفيل،- ج غُرّان: خلقت نيكو، زندگى فراخ و نيكو.

=الغَرِيرَة-

ج غَرِيرَات و غَرَائِر [غرّ]: مؤنّث (الغَرير) است.

=الغَرِيزَة-

ج غَرَائِز: طبيعت، عادت، غريزه.

=الغَرِيس-

مترادف (المَغْروس) است،- (ح):

ميش.

=الغَرِيسَة-

ج غَرَائِس و غِرَاس: هسته ميوه كه كشت شود، نهال خُرما به هنگام كِشت، درخت خُرما به هنگام سبز شدن.

=الغَرِيض-

سرآينده خوب، آواز دلنواز، آب باران، آبى كه در پگاه بر سر آن درآيند، هر چيز سفيد و تازه.

=الغَرِيف-

بيشه انبوه از ني و چوب و پاپيروس و جز آن،- مِنَ الشَّجَر: درخت پر از شاخه و برگ.

=الغَرِيفَة-

كفش، پاره اى چرم كه در پائين غلاف شمشير قرار دهند، درخت پُر از شاخه و برگ.

=الغِريفِيليا-

(ن): نام گياهى است زينتى كه محل اصلى آن استراليا و گينه نو است.

=الغَرِيق-

ج غَرْقَى: مُرادف (الغَارِق) است.

=الغَرِيم-

ج غُرَمَاء و غُرَّام: طلبكار، بدهكار، دشمن.

=الغِرْيَن-

مُرادف (الغَرِين) است.

=الغَرِين-

گِل بازمانده از سيلاب بر روى زمين.

=غَزَا-

- غَزْواً [غزو] هُ: او را خواست و طلب كرد،- غَزَواً و غَزَاوَةً و غَزَواناً القَوْمَ: براى جنگ با آن قوم به سوى آنان شتافت،- السّوقَ: بازار را پُر از كالا نمود؛ «المُنْتَجَاتُ الأَجْنَبِيَّة غَزَتِ السُّوق»: كالا و ساخته هاى بيگانه بازار را پُر و انباشته كرد.

=غَزَّى-

تَغْزِيَةً [غزو] فلاناً: او را مجهز كرد و به جنگ فرستاد،- هُ: براى پرداخت بدهى به او مهلت و فرصت بيشترى داد.

=الغَزَاة-

ج غَزَوات [غزو]: جنگ و گريز، اسم است از (الغزو).

=الغَزَّار-

(ن): درختى كه از آن ني قلم براى نوشتن سازند.

=الغَزَارَة-

بسيار، كلان.

=الغَزَال-

ج غِزْلَة و غِزْلَان (ح): آهو به هنگام حركت و راه رفتن.

=الغَزَّال-

آنكه بسيار مى ريسد، بسيار ريسنده.

=الغَزَالَة-

(ح): مؤنّث آهو است، خورشيد به هنگام برآمدگى؛ «غَزَالَةُ الضُّحى»: آغاز چاشت؛ «غَزَالاتُ الضُّحى»: آغاز چاشت.

=غَزُرَ-

- غَزْراً و غَزَارَةً و غُزْراً الماءُ و غَيْرُهُ: آب و جز آن بسيار شد،- تِ الناقَةُ: شير شتر بسيار شد.

=الغَزْر-

بسيارى، زيادى، سبدهاى چوبى و حصيرى.

=غَزَلَ-

- غَزْلًا الصوفَ: پشم را ريست و ريسمان كرد.

=غَزِلَ-

- غَزَلًا بالنساء: با زنان گفتگو و عشق بازى كرد.

=الغَزْل-

مص، رشته و ريسمان، رسن.

=الغزل-

=الغزوة-

=الغزير-

=الغزيرة-

=الغزيل-

=الغسال-

=الغسالة-

=غسق-

=غسل-

=الغسل-

=الغسلة-

=الغسول-

=الغسيل-

=الغسيلة-

=غش-

=الغش-

=غشا-

=غشى-

=الغشاء-

=الغشائيات-

=الغشاش-

=الغشاشة-

=الغشام-

=الغشاوة-

=الغشاية-

=غشش-

=غشم-

=الغشوة-

=الغشوم-

=الغشي-

=الغشيان-

=الغشية-

=الغشيم-

=الغشيمة-

=غص-

=غصب-

=الغصب-

=الغَزَل-

مص، عشقبازى با زنان، غزل كه يكى از فنون شعرى است.

=الغَزِل-

آنكه به زنان عشق ورزد، آنكه در دويدن ناتوان باشد.

=الغَزْوَة-

ج غَزَوَات [غزو]: اسم مرة از (الغَزْو) است.

=الغِزْوَة-

[غزو]: آنچه كه از جنگ گرفته شده باشد، آنچه كه خواسته شود.

=الغَزِير-

مقدار بسيار از هر چيزى؛ «غَزيرُ المَادّة»: آنكه داراى اطلاعات و معلومات وسيع باشد.

=الغَزِيرَة-

ج غِزَارِ: مؤنث (الغزير) است،- مِنَ النوق: ماده شتران بسيار شيرده،- مِنَ العيون:

چشمى كه بسيار اشك ريزد،- مِنَ الآبارِ وَ الْيَنَابِيع: چاه يا چشمه پُر از آب.

=الغَزِيل-

مرادف (المُغَازِل) است.

=الغَسَّال-

آنكه بسيار بشويد، صيغه مبالغه است.

=الغُسَالَة-

آنچه از جامه ها كه شسته شود،- مِنَ الشَّي ءَ: آبى كه با آن چيزى را بشويند، آبى كه بعد از شستن از لباس خارج شود.

=الغِسَالة-

شستن كاهن مسيحى انگشتان خود و جام را با آب و شراب در مراسم مذهبى كه بر پا كنند.

=الغَسَّالَة-

زن رختشوى، دستشويى.

=غَسَقَ-

غَسْقاً و غَسَقاً و غَسَقَاناً الليلُ: تاريكى شب زياد شد.

الغَسَق: تاريكى اوّل شب.

=غَسَلَ-

- غَسْلًا و غُسْلًا الشي ءَ: با آب چيزى را شُست و چركى آنرا پاك كرد،- هُ: به او ضربه دردناك زد.

=غَسَّلَ-

تَغْسِيلًا [غسل] الشي ءَ: چيزى را بسيار شُست.

=الغُسْل-

شُستن، ج أَغْسَال: مواد شست و شوى مانند آب و صابون و جز آنها.

=الغِسل-

ج اغْسَال: مواد شست و شوى مانند آب و صابون و جز آنها.

=الغُسل-

اسم است از (غَسَلَ).

=الغِسْلَة-

مترادف (الْغِسْل) است.

=الغَسُول-

آنچه كه با آن چيزى را بشويند،- (ن): نام گياهى است داراى خواص طبى كه در باغچه ها كشت ميشود.

=الغَسُّول-

مترادف (الغِسْل) است.

=الغَسِيل-

ج غَسْلَى و غُسَلَاء: جامه شسته شده، رختهاى آماده براى شستن.

=الغَسِيلَة-

ج غَسَالَى: مؤنّث (الغَسيل) است.

=غَشَّ-

- غشّاً [غشّ] هُ: او را گول زد، برخلاف باطن خود سخن گفت و نامناسب را سودمند معرفى كرد.

=الغُشّ-

ج غُشُون: كسيكه مردم را فريب دهد.

=الغِشّ-

اسم است از (الغَشُّ)، خيانت، بدآموزى، هر چيز قُلابى، آنكه چهره اش گرفته باشد، سياهى دل، كينه.

=غَشَا-

- غَشْواً [غشو] فلاناً: نزد او آمد.

=غَشَّى-

تَغْشِيَةً [غشي] الشي ءَ و على الشي ء:

روى آن چيز را سرپوش گذاشت، پوشانيد، او را وادار به پنهان نمودن آن امر كرد.

=الغِشَاء-

ج أَغْشِيَة [غشي]: آنچه كه پوشش چيزى باشد.

=الغِشَائِيَّات-

[غشي]: «غِشَائِيَّاتُ الأَجْنحة» (ح): حشراتى كه چهار بال دارند و اغلب نيش مى زنند مانند زنبور و مورچه و امثال آن.

=الغَشَاش-

[غشّ]: مترادف (الغِشَاش) است.

=الغِشَاش-

[غشّ]: سرآغاز تاريكى و پايان آن.

=الغَشَّاشَة-

[غشّ]: «قومٌ غَشَّاشَةٌ»: قومى فريب دهنده و خيانت پيشه.

=الغَشَّام-

مترادف (الغاشِم) است.

=الغُشَاوَة-

[غشو]: پوشش، سرپوش، روپوش.

=الغَشَاوَة-

[غشو]: مترادف (الغُشَاوَة) است؛ «غَشَاوَةُ اللَّحَافِ»: روكش لحاف.

=الغِشَاوَة-

[غشو]: مترادف (الغَشَاوَة) است.

=الغُشَايَة-

[غشي]: به معناى (الغِشَايَةِ) است.

=الغِشَايَة-

[غشي]: پوشش، روپوش.

=غَشَّشَ-

تَغْشِيشاً [غشّ] هُ: او را گول زد، فريب داد.

=غَشَمَ-

- غَشْماً هُ: به او ستم كرد.

=الغُشْوَة-

[غشو]: مترادف (الغَشْوَة) است.

=الغَشْوَة-

[غشو]: اسم مرة از (الغَشْو) است، پوشش.

=الغِشْوَة-

[غشو]: مترادف (الغَشْوَة) است.

=الغَشُوم-

ستمگر، مترادف (الغاشم) است.

=غَشِيَ-

- غَشَيَاناً [غشو] فلاناً: نزد او آمد،- هُ بالسَّوطِ: او را با تازيانه زد،- غَشَاوَةً الأَمرُ فُلاناً: امر بر فلانى پوشيده شد،- غَشاً الفَرَسُ وَ غيرُهُ: سَرِ اسب و جز آن سفيد شد.

=غَشِيَ-

- غَشْياً و غِشَايَةً [غشي] المكانَ: به آن مكان آمد،- الأَمرُ فُلاناً: امر بر او پوشيده ماند،- اللّيْلُ: شب تاريك شد.

=غُشِيَ-

غَشْياً و غُشْياً و غَشَياناً [غشي] عليهِ:

ناتوان و بى هوش شد.

=الغُشْي-

[غشي]: مترادف (الغَشْيَة) است.

=الغَشْي-

[غشي]: مترادف (الغَشْيَة) است.

=الغَشَيَان-

[غشي]: مترادف (الغَشيَة) است.

=الغُشْيَة-

[غشي]: پوشش و روپوش، مترادف (الغِشَايَة) است.

=الغَشْيَة-

[غشي]: از كار افتادن بيشتر نيروى بدن كه بر اثر ضعف قلب يا گرسنگى و جز آن پديد آيد.

=الغَشِيم-

نادانى كه از خود اراده ندارد،- (ب): سنگ طبيعى.

=الغَشِيمَة-

مؤنّث (الغَشِيم) است.

=غَصَّ-

- غَصَصاً [غصّ] بالطعام أو الماءِ: غذا يا آب گلوى او را گرفت و مانع از تنفّس او شد،- المَكَانُ بِهم: آن جاى براى آنها پُر و تنگ شد،– غصّاً الشي ءَ: آن چيز را كند و يا بريد.

=غَصَبَ-

- غَصْباً هُ على الشي ء: به زور چيزى را از او گرفت،- الْمَرْأَةَ: به زور با زن همبستر شد و زنا كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را به زور گرفت،- هُ مالَهُ،- منْهُ مالَهُ: مال و دارائى او را به زور گرفت،- الجلدَ: موى و پشم روى پوست را زدود.

=الغَصْب-

مص، چيز غصبى، آنچه كه به

=الغصة-

=الغصان-

=غصن-

=الغصن-

=الغصنة-

=غض-

=الغض-

=الغضا-

=الغضابي-

=الغضاة-

=الغضار-

=الغضارة-

=الغضاضة-

=غضب-

=الغضب-

=الغضبى-

=الغضبان-

=الغضبانة-

=الغضبة-

=الغضة-

=غضر-

=الغضر-

=الغضراء-

=الغضروف-

=غضض-

=غضف-

=الغضفاء-

=الغضفة-

=غضن-

=الغضن-

=الغضنة-

=الغضوب-

=الغضياء-

=الغضير-

=الغضيرة-

=الغضيض-

زور گرفته شده باشد.

=الغُصَّة-

ج غُصَص [غصّ]: غم كه بر انسان وارد شود، اندوه، ناخشنودى.

=الغَصَّة-

اسم مرّة از (غَصَّ) است؛ «غَصَّةُ الموتِ»: چگونگى جان كندن.

=الغَصَّان-

[غصّ]: مترادف (الغَاصّ) است.

=غَصَنَ-

- غَصْناً الغصنَ: شاخه درخت را كشيد و بريد،- الشَّي ءَ: چيزى را گرفت،- هُ عَنْ حاجَتِه: او را از نياز خود بازداشت.

=غَصَّنَ-

تَغْصِيناً [غصن] تِ الشجرةُ:

شاخه هاى درخت روئيد،- العُنْقُودُ: دانه انگور درشت شد.

=الغُصْن-

ج غُصُون و أَغْصان و غِصَنَة: شاخه درخت.

=الغُصْنَة-

شاخه كوچك درخت.

=غَضَّ-

- غضّاً و غَضاضاً و غِضَاضاً و غَضَاضَةً [غضّ] طَرْفَهُ و من طَرْفِهِ أو صوتَهُ و من صوتِهِ:

نگاه نكرد و صدايش را برنياورد،- النَّظَرَ او الطَّرفَ عَنْهُ: از او روى گردانيد،- بَصَرَهُ:

چشم خود را از نامحرم پوشانيد،- طَرْفَهُ لِفُلان: ناپسنديهاى او را تحمل كرد،- الغُصْنَ: شاخه را شكست ولى از درخت جدا نكرد،- الشَّي ءَ: آنرا كم كرد،- مِن فلان: شخصيت فلانى را كوچك نمود و او را تحقير كرد،– غَضَاضَةً و غُضُوضَةً النَّباتُ وَ غَيرُهُ: گياه سرسبز و تازه و زيبا شد.

=الغَضّ-

[غضّ]: مص؛ «بِغَضِّ النَّظَرِ عَن»: به جز، صرفنظر از،- ج غِضَاض: تازه، نرم؛ «شَبَابٌ غَضٌّ»: جوانى نوشگفته.

=الغَضَا-

[غضي]: بيشه كه در آن درختان انبوه باشد،- (ن): درخت گز كه چوب آن بسيار سخت و سفت است و آتش آن وقت درازى مى گيرد تا خاموش شود؛ «على أحَرَّ من جَمْرِ الْغَضَا»: در وضعى طاقت فرسا، در موقعيتى متزلزل و سُست؛ «اهْلُ الْغَضَا»:

مردم نجد در عربستان؛ «ذِئبُ الغَضَا»:

ضرب المثل است در پستى و فريب دادن.

=الغُضَابيّ-

مرد بدخوى و ناسازگار با مردم.

=الغَضَاة-

[غضي] (ن): واحد (الغَضَا) است.

=الغَضَار-

گِل چسبنده و خالص، ظرف سُفالى، مهره سبز رنگ كه براى دفع چشم زخم حمل كنند.

=الغَضَارَة-

مص،- ج غَضَائِر: فراخ و رفاه در زندگى، فراوانى، گِل، مهره سبز رنگ كه براى چشم زخم حمل كنند، كاسه بزرگ و سُفالى.

=الغَضَاضَة-

ج غَضَائِض [غضّ]: خوارى و كمبودى.

=غَضِبَ-

- غضباً و مَغْضَبَةً عليهِ: كينه او را به دل گرفت و خواست تا از او انتقام بگيرد،- لفلانٍ: به خاطر او بر ديگرى خشم كرد،،- مِنْ لا شَي ء: بدون علّت خشمناك شد.

=الغَضُب-

مرادف (الغَضِب) است.

=الغَضِب-

ج غَضْبى و غِضَاب و غَضَابَى و غُضَابَى: خشمگين و انتقام جو.

=الغَضْبَى-

مؤنّث (الغَضْبَان) است.

=الغَضْبَان-

مترادف (الغَضِب) است چه در معنى و چه در جمع.

=الغَضْبَانَة-

مؤنّث (الغَضْبَان) است.

=الغَضْبَة-

اسم مرّة از (غَضِب) است، پوست سر، پوست ماهى و نهنگ.

=الغُضَّة-

ج غُضَض [غضّ]: خوارى و كمبودى.

=غَضَرَ-

- غَضْراً عليهِ: بر او توجه كرد،- لفلانٍ مِنْ مالِهِ: قسمتى از مال خود را به ديگرى داد،– غَضْراً هُ اللّهُ: خداوند او را در فراخ قرار دهد،- عنهُ: از وى روى برگردانيد.

=غَضِرَ-

- غَضْراً وَ غَضَارَةً: دارائى او زياد شد، زندگى او خوش و فراخ شد.

=الغضِر-

«عَيْشٌ غَضِرٌ»: زندگى خوب و فراخ.

=الغَضْرَاء-

ج غَضَارِيّ من الأَراضي: زمين خوب و نيكو، زمين سرسبز و بارور، زمين كه در آن گِل خالص باشد.

=الغُضْرُوف-

[غضرف]: مترادف (الغُرضُوف) است.

=غَضَّضَ-

تَغْضيضاً [غضّ]: دُچار خوارى و كمبود شد، در فراخ و بى نيازى قرار گرفت، چيز تر و تازه خورد.

=غَضَفَ-

- غَضْفاً العودَ: چوب را شكست،- الوِسَادةَ: بالش را تا كرد،- الكلبُ أُذُنَهُ:

سگ گوشهاى خود را فرو آويخت،- غُضُوفاً: در رفاه و آسايش بود.

=الغَضْفَاء-

مؤنّث (الأَغْضَفْ) است.

=الغَضَفَة-

(ح): نام پرنده ايست مانند (قَطَاة).

=غَضَنَ-

- غَضناً هُ عن كذا: او را از چيزى بازداشت و منع نمود.

=غَضَّنَ-

تَغْضِيناً [غضن] الشي ءَ: آن چيز را تا كرد، چين و چروك داد،- تِ السَّمَاءُ:

باران پيوسته باريد.

=الغَضْن-

مص،- ج غُضُون: هر پيچ و خم و تاخوردگى در زره يا پوست يا جامه و مانند آن، خستگى و رنج؛ «غَضَنُ الْعَين»: پوسته بيرونى و نمايان چشم؛ «غُضُونُ الأُذُن»:

چين خوردگيهاى گوش؛ «كانَ الأَمرُ فى غُضُونِ ذَلِكَ»: آن امر در خلال و اثناى فلان چيز بود.

=الغَضَن-

ج غُضُون: مترادف (الْغَضْن) است.

=الغَضْنَة-

(طب): پوسته نازكى است كه بر روى پوست بدن مبتلا به آبله نمايان مى شود.

=الغَضَنَة-

(طب): مُرادف (الغَضْنَة) است.

=الغَضُوب-

خشمگين. اين كلمه (براى مفرد و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=الغَضْيَاء-

[غضي]: جاى رويش درخت گز است؛ «ارضٌ غَضْياء»: جائيكه در آن درختان بسيار از غضا (شوره گز) باشد.

=الغَضِير-

نرم و نازك از هر چيزى، سبز.

=الغَضِيرَة-

مؤنّث (الغَضِير) است؛ «ارضٌ غَضِيرَةٌ»: زمينى كه در آن گِل خالص باشد.

=الغَضِيض-

ج أَغِضَّاء و أَغِضَّة [غضّ]: خوار و بيچاره، تر و تازه؛ «طَرْفٌ غضيضٌ»: چشم

=الغضيضة-

=غط-

=غطا-

=غطى-

=الغطاء-

=الغطاس-

=الغطراف-

=غطرس-

=الغطرس-

=الغطروف-

=الغطريس-

=الغطريف-

=غطس-

=غطغط-

=الغطرفة-

=الغطوس-

=الغطيطة-

=غف-

=غفا-

=الغفار-

=الغفارة-

=غفر-

=الغفر-

=الغفرة-

=غفل-

=الغفل-

=الغفلان-

=الغفلة-

=الغفوة-

=الغفور-

=غفى-

خسته و فرو هشته پلك.

=الغَضِيضَة-

ج غَضَائِض: بيچاره و خوار، مؤنّث (الغَضِيض) است.

=غَطَّ-

- غَطّاً الشي ءَ في الماء: آنرا در آب فرو برد،– غَطّاً هُ: آن را سخت فشرد،– غَطِيطاً النّائمُ: شخص خفته در خواب خور خور كرد،- البعيرُ: شتر غُريد و دهانش كف كرد.

=غَطَا-

- غَطْواً و غُطُّوّاً [غطو] الماءُ و غيرُهُ: آب و جز آن به بالا آمد و بلند گرديد،- اللَّيلُ:

تاريكى شب همه چيز را فرا گرفت،- الشَّي ءَ: آن چيز را پوشانيد و پنهان كرد.

=غَطَى-

- غَطْياً [غطي] الليلُ: شب تاريك شد،- الماءُ: آب بسيار شد،- الشَّجرُ:

شاخه هاى درخت كشيده شد،- الشَّي ءَ وَ عَلَى الشَّي ء: آنرا پنهان كرد و بالا برد،- الشَّبابُ: جوانى به حد اعلا رسيد.

=غَطَّى-

تَغْطِيَةً [غطو] الشي ءَ: آنرا پنهان كرد و پوشانيد.

=الغِطَاء-

ج أَغْطِيَة [غطو]: روپوش، روانداز.

=الغِطَاس-

عند النصارى: از اعياد مسيحيان است.

=الغَطَّاس-

آنكه به قعر آب فرو رود، غواص، پرنده آبى كه بنام (الغوّاص) معروف است.

=الغِطْرَاف-

(ج) غَطَارِفَة- و غَطَاريف [غطرف]:

جوان خوش بيان و خوش برخورد، دست باز و سخاوتمند، زيبا، مهتر.

=غَطْرَسَ-

غَطْرَسَةً [غطرس] الرجُلُ: آن مرد بر همگنان خود برترى جوئى و تجاوز كرد،- على فلانٍ: بر او تكبر نمود،- بالشَّي ءِ: از آن چيز در شگفتى قرار گرفت،- هُ: او را خشمناك كرد.

=الغِطْرِس-

ج غَطَارِس: متكبر، خود بزرگ بين.

=الغِطْرُوف-

[غطرف]: مترادف (الغِطْرَوْف) است.

=الغِطْرَوْف-

[غطرف]: جوان زيرك و ظريف، زيبا روى.

=الغِطْرِيس-

ج غَطَارِيس [غطرس]: مترادف، (الغِطْرِس) است.

=الغِطْرِيف-

ج غطارِفَة و غَطاريف [غطرف]:

مترادف (الغِطرَاف) است،- ج غَطَاريف (ح):

جوجه باز، مگس.

=غَطَسَ-

- غَطْساً في الماء: در آب فرو رفت،- هُ فى الماء: او را در آب فرو برد،- فى الإِناء: دهان خود را در جام گذاشت و از آن آب نوشيد.

=غَطَّسَ-

تَغْطِيساً [غطس] هُ في الماء: او را به داخل آب فرو برد.

=غَطْغَطَ-

غَطْغطَةً [غطغط] تِ القِدْرُ: جوشش ديگ شدت يافت،- البَحرُ: موجهاى دريا بالا رفت و بسيار شد،- النَّومُ على فلانٍ:

خواب بر او چيره شد.

=الغَطْرَفَة-

[غطرف]: خود بزرگ بينى، خودپسندى.

=الغَطُوس-

آنكه در جنگ پيش قدم شود و بر دشمن آن چنان كه آب را بشكافد بتازد.

=الغُطَيْطَة-

[غطّ]: مرادف (الضَّباب) است.

اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=غَفَّ-

غَفّاً [غفّ] الطائرُ عند العامَّة: پرنده بر زمين افتاد، اين كلمه سريانى است.

=غَفَا-

- غَفْواً و غُفُوّاً [غفو]: كمى خوابيد، چُرت زد.

=الغُفَار-

موهاى ريز كه بر گردن و صورت و پَسِ گردن و مانند آن برآيد.

=الغِفَار-

علامتى در چهره و گونه.

=الغَفَّار-

مُرادف (الغَفُور) است.

=الغِفَارَة-

پوشش بر روى هر چيزى، روسرى زنان، نوعى زِره كه جنگجو زير كلاه و عمامه خود پوشد.

=الغَفَّارَة-

مؤنّث (الغَفّار) است، جبّه يا ردائى فراخ كه احبار يهود در معابد خود بر دوش افكنند.

=غَفَرَ-

غَفْراً و غَفِيراً و غَفِيرَةً و غُفْراناً و مَغْفِرَةً و غُفُوراً لَهُ الذنْبَ: گناه او را بخشيد،- غَفْراً الشَّي ء: آن چيز را پنهان كرد،- الشَّيبَ بِالْخِضَاب: سفيدى موى را با رنگ و خضاب پنهان كرد.

=غَفَّرَ-

تَغْفِيراً [غفر] الرجُلَ: آن مرد «غَفَرَ اللّهُ لَهُ» گفت،- الشَّي ءَ: آن چيز را پوشانيد و پنهان كرد.

=الغَفْر-

چين و پرز جامه، موى نرم و تازه كه بر گردن و زير چانه و يا پشت گردن و مانند آن درآمده باشد.

=الغَفَر-

مرادف (الْغَفْر) است، گياه ريز و كوچك.

=الغَفِر-

مردى كه موى نرم و ريز بر پُشت گردن و چهره و مانند آن داشته باشد.

=الغُفْرَة-

آنچه كه با آن چيزى را بپوشانند.

=غَفَلَ-

- غُفُولًا و غَفْلَةً و غَفَلًا عنهُ: از آن غفلت كرد و آنرا رها نمود.

=غَفَّلَ-

تَغْفِيلًا [غفل] هُ: او را غافل كرد يا غافل ناميد،- الشَّي ءَ: آنرا پنهان كرد.

=الغُفْل-

ج أَغْفَال: تير قمار و ستور و جز آن كه بى نشان و علامت باشد، آنكه حسب و نسب ندارد، آنكه از خير و شر او اميد و يا بيم نباشد،- مِنَ الشُّعراءِ: شاعر گمنام،- مِنَ الشِّعر: شعرى كه سراينده اش معلوم نباشد،- مِنَ الكُتُب: كتابى كه نام مؤلّف نداشته باشد،- مِنَ الأَرْض: زمينى كه در آن ساختمان نباشد؛ «نَعَمٌ اغْفَال»: شترانِ بى نشان.

=الغَفَل-

مص، فراخى در زندگى.

=الغُفْلان-

به معناى (الغَافِل) است، غفلت كردن.

=الغَفْلَان-

مترادف (الغَافِل) است.

=الغَفْلَة-

مص، عدم توجه و ناآگاهى؛ «موتُ الغَفْلة»: سكته، مرگ ناگهانى؛ «على غَفْلَةٍ او عَلى حينِ غَفْلَةٍ»: ناگهانى، بدون اطلاع قبلى.

=الغَفْوَة-

[غفو]: اسم مرة از (غَفَا) است، خواب سبك و چرت زدن.

=الغَفُور-

بسيار آمرزنده، از نامهاى خداوند متعال مى باشد.

=غَفِىَ-

- غَفْيَةً [غفو]: چُرت زد، كمى خوابيد.

=الغفير-

=غل-

=الغل-

=غلا-

=غلى-

=الغلاء-

=الغلائل-

=الغلاب-

=الغلاديشيا-

=الغلاظ-

=الغلاف-

=الغلالة-

=الغلام-

=الغلامة-

=الغلامية-

=الغلاية-

=غلب-

=الغلباء-

=الغلة-

=غلس-

=الغلس-

=الغلصمة-

=غلط-

=الغلط-

=الغلطة-

=غلظ-

=الغلظ-

=الغلظة-

=غلغل-

=الغلغل-

=غلف-

=الغَفِير-

مص، موى تازه برآمده بر روى بدن؛ «جَاؤُوا جَمّاً غَفيراً وَ جَمَّ الغَفِير و الجمَّ الغَفير»:

آنها دسته جمعى از كوچك و بزرگ آمدند.

=غَلَّ-

- غَلًّا [غلّ] المفازةَ: داخل بيابان خشك و بىب شد،- هُ في الشَّي ء: آنرا به چيزى داخل كرد،- الشَّي ءَ: چيزى را پنهانى برداشت و در اثاثِ خود نهاد،- الماءُ بَيْنَ الأَشجار: آب ميان درختان جارى شد،- هُ: بر دست يا بر گردن او غل انداخت،- في الشَّي ءِ: داخل آن چيز شد،- في البِلاد: به شهرها درآمد و گردش نمود،– غِلًّا و غليلًا صَدرُهُ: سينه او پر از حقد و كينه شد.

=غُلَّ-

غَلًّا [غلّ] القلمُ: جلوى آزادى قلم و مطبوعات گرفته شد و- غُلًّا و غُلَّة-: تشنگى او شدت يافت.

=الغُلّ-

ج أَغْلَال و غُلُول [غلّ]: غُل و زنجير كه بر دست يا بر گردن زنند، تشنگى.

=الغِلّ-

[غلّ]: كينه، فريب.

=غَلَا-

- غُلُوّاً [غلو]: آن چيز بالا رفت و ترقى كرد،- بِالدِّين: در امر دين سختگيرى بيش از حد خود كرد،- النَّبْتُ: درخت پيچيده و بزرگ شد،- غَلَاءً السِّعرُ: قيمت گران شد، ارزان شد،- غَلْواً و غُلُوّاً السَّهمَ و بِالسَّهمِ: تير را بر بالاترين هدف انداخت، با نهايت قدرت تيراندازى كرد.

=غَلَى-

- غَلْياً و غَلَيَاناً [غلي] تِ القِدْرُ: ديگ به جوش آمد.

=غَلَّى-

تَغْلِيَةً [غلو] السعَر: نرخ را گران كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=غَلَّى-

تَغْلِيَةً [غلي] القِدْرَ: ديگ را به جوش آورد،- الرَّجُلُ: آن مرد از دور با اشاره سلام كرد.

=الغَلَاء-

[غلو]: گرانى نِرخها؛ «غَلَاءُ المَعيشَة»: گرانى سطح زندگى،- ج أَغلِيَة:

ماهى ريز و كوچك.

=الغَلَائِل-

[غلّ]: زره يا آسترهائى كه زير زره پوشند.

=الغَلَّاب-

ج غَلَّابُون: آنكه بسيار غلبه كند و چيره شود.

=الغِلَادِيشيا-

(ن): درختى است كه شاخه هاى آن پُر از تيغ و خار است و براى زينت در منازل كِشت مى شود.

=الغُلَاظ-

سِفت و سخت، مترادف (الغَلِيظ) است.

=الغِلَاف-

ج غُلْف و غُلُف و غُلَّف: پوشش و روكِش مانند جلد كتاب و غلاف شمشير.

=الغِلَالة-

ج غَلَائِل [غلّ]: آرمي است كه در زير لباس يا زِره پوشند، ميخى كه دو طرف حلقه را بهم وصل كند.

=الغُلَام-

ج غِلْمَان و غِلْمَة و أَغْلِمَة: جوانى كه موى پُشت لب او تازه برآمده باشد، بنده و نوكر، مُزد بگير.

=الغُلَامَة-

مؤنّث (الْغُلام) است، كنيزك.

=الغُلَامِيَّة-

حالت و چگونگى غلام، اسم است از (الغُلام).

=الغِلَّايَة-

[غلي] مرادف (المِغْلَاة) است به معناى ماهيتابه. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=غَلَبَ-

- غَلْباً و غَلَبَةً و مَغْلَباً و مَغْلَبَةً و غُلُبَّى و غِلِبَّى و غُلُبَّة و غَلابيَةً الرجُلَ و غَلَبَ عليهِ: بر او چيره شد و برترى يافت؛ «غَلَبَ عَلَيْهِ الْكَرَمُ»: سخاوت و بخشندگى خوى او شد.

=غَلِبَ-

- غَلَباً: گردن او كلفت شد.

=غُلِبَ-

على الشي ء: آن چيز به زور از او گرفته شد.

=غَلَّبَ-

تَغْلِيباً [غلب] هُ عليهِ: او را به زور وادار نمود كه چيره شود.

=الغَلْبَاء-

مؤنّث (الأَغْلَب) است، ايل محكم و پا بر جا، زمين بزرگ و بلند، باغچه پر از درخت.

=الغُلَّة-

ج غُلَل [غلّ]: تشنگى سخت، آرم زير لباس، پارچه اى كه بر دهانه آفتابه بندند، آنچه كه در آن پنهان شوى.

=الغَلَّة-

ج غَلَّات و غِلَال [غلّ]: درآمد پولى كه از اجاره خانه يا فايده زمين و غيره بدست آيد.

=غَلَّسَ-

تَغْلِيساً [غلس] العملَ: آن كار را در تاريكى آخر شب انجام داد،- الماءَ: در تاريكى آخر شب بر آب وارد شد.

=الغَلَس-

ج أَغْلَاس: تاريكى آخر شب.

=الغَلْصَمَة-

[غلصم]: مص،- ج غَلَاصم:

گروهى از مردم، بزرگان قوم، گوشت ميان سَر و گردن.

=غَلِطَ-

- غَلَطاً في الأَمر: راه درست كار را نشناخت.

=غَلَّطَ-

تَغْلِيطاً [غلط] هُ: او را به غلط و ناروائى نسبت داد.

=الغَلَط-

اشتباه، غلط.

=الغَلْطَة-

ج غَلَطَات: اسم مرّة از (غَلَطَ) است؛ «غَلْطَةٌ مَطْبَعِيَّةٌ»: اشتباه چاپى.

=غَلَظَ-

- غِلَظاً و غَلْظَةً و غِلْظَةً و غُلْظَةً و غِلَاظَةً: آن چيز سخت و ستبر شد.

=غَلُظَ-

- غِلَظاً و غَلْظَةً و غِلْظَةً و غُلْظَةً و غِلَاظَةً: آن چيز سخت و ستبر شد،- الرّجلُ: آن مرد سختگير و خشن شد،- تِ السُّنبُلةُ: از خوشه دانه برآمد.

=غَلَّظَ-

تَغْلِيظاً [غلظ] هُ: آنرا سخت كرد،- اليمينَ: سوگند خود را تأكيد كرد،- عَلَيْهِ فِى الْيَمِين: او را سوگند سختى داد.

=الغَلْظ-

زمين خشك و سخت.

=الغِلْظَة-

مص، سختى، بد زبانى؛ «بَيْنَهُمْ غِلْظَةٌ»: ميان آنها دشمنى است.

=غَلْغَلَ-

غَلْغَلَةً [غلغل]: با شتاب به راه خود ادامه داد،- فِى الشّي ء: با زحمت و سختى داخل چيزى شد؛ «غَلْغَلَ الَيهِ رِسَالَة»:

نامه اى به سوى او از شهرى به شهرى فرستاد.

=الغَلْغَل-

ج غَلَاغِل [غلغل]: ريشه درخت كه در زمين استوار شده باشد.

=غَلَفَ-

- غَلْفاً الشي ءَ: آنرا در غلاف كرد، پوشانيد.

=غَلَّفَ-

تَغْلِيفاً [غلف] الشي ءَ: آن چيز را پوشانيد.

=الغلف-

=غلق-

=الغلق-

=غلل-

=الغلل-

=الغلواء-

=الغلوان-

=الغلوة-

=الغلوطة-

=الغلومة-

=الغلومية-

=الغلي-

=الغليظ-

=الغليل-

=الغليلة-

=الغليون-

=غم-

=الغم-

=الغمى-

=الغماء-

=الغمار-

=الغمارة-

=الغماز-

=الغمازة-

=الغماسة-

=الغماض-

=الغمام-

=الغمامة-

=الغمة-

=غمد-

=الغمد-

=غمر-

=الغَلْف-

مص، گياهى است كه با آن دباغى كنند.

=غَلَقَ-

- غَلْقاً البابَ: درب را بست. اين كلمه ضد (فَتَحَهُ) است.

=غَلِقَ-

- غَلَقاً: خسته شد، در خشم شد، بد اخلاق شد،- الرَّهْنُ في يَدِ الْمُرْتهن:

گروگان ملك رهن گيرنده شد و اين در صورتى است كه رهن دهنده نتواند در سر رسيد مبلغ مورد رهن را بپردازد.

=غَلَّقَ-

- تَغْلِيقاً [غلق] البابَ: درب را بست.

=الغُلُق-

«بابٌ غُلُقٌ»: درب بسته، مرادف (مُغْلَق) است.

=الغَلَق-

ج أَغْلَاق و جج أَغَالِيق: آنچه كه با آن درب را بندند، كلون در، درب بزرگ، سنگ بنائى ضربى كه در وسط طاق قرار مى گيرد.

=الغَلِق-

مرد بد اخلاق؛ «كلامٌ غَلِقٌ»: سخن نامفهوم.

=غَلَّلَ-

تَغْلِيلًا [غلّ] الغِلَالَة: لباس در زير زره پوشيد،- هُ: بر گردن يا دست او غل افكند.

=الغَلَل-

ج أَغْلال [غلّ]: تشنگى، آب روان در ميان درختان، صافى، آبكش، پاره گوشتى كه پس از سلّاخى بر روى پوست حيوان نهند.

=الغُلْواء-

[غلو]: سركشى و غلو، آغاز جوانى و نشاط آن.

=الغُلَوَاء-

[غلو]: مرادف (الغُلْوَاء) است.

=الغُلْوَان-

[غلو]: آغاز جوانى و نشاط آن.

=الغَلْوَة-

ج غَلَوَات و غِلَاء [غلو]: اسم مرة از (غَلَا) است، با نهايت توان خود تيراندازى كردن.

=الغَلُوطَة-

مرادف (الأُغْلُوطَة) است.

=الغُلُومَة-

اسم است از (الغُلَام)، بردگى.

=الغُلُومِيَّة-

مترادف (الْغُلُومَة) است.

=الغَلِيّ-

[غلو]: گران؛ «بِعْتُه بِالغَلِيّ»: آن را گران فروختم.

=الغَلِيظ-

ج غِلَاظ: فا؛ «طَعَامٌ غَليظٌ»: غذاى خشك و خشن.

=الغَلِيل-

[غلّ]: تشنگى زياد، كسيكه بسيار تشنه است، سوزش عشق يا اندوه، كينه و دشمنى.

=الغَلِيلَة-

[غلّ]: مؤنّث (الغَليل) است، واحد (الغَلَائل) است.

=الغَلْيُون-

ج غَلَايين: قليان.

=غَمَّ-

- غَمَّا [غمّ] هُ: او را اندوهگين كرد، پوشانيد،- الْقَمرُ النُّجوم: ماه روشنائى ساير ستارگان را پوشانيد،- الشَّي ءُ الشَّي ءَ بالاى آن چيز قرار گرفت،- اليومُ: گرماى روز شديد شد.

=غُمَّ-

[غمّ] عليهِ الأمرُ: امر بر او پوشيده و مبهم ماند.

=الغَمّ-

ج غُمُوم [غمّ]: اندوه و آشفتگى؛ «يومٌ غَمُّ»: روزى غم انگيز، روز بسيار گرم؛ «لَيْلَةٌ غَمٌّ»: شبى غم انگيز، شبى بسيار گرم.

=الغُمَّى-

[غمّ]: اندوه و بلا، بلاى سخت.

=الغَمَّى-

[غمّ]: تاريكى، تيره گى، سختى.

=الغَمَّاء-

[غمّ]: مرادف (الغُمَّى) است؛ «لَيْلَةٌ غَمَّاءُ»: شبى كه روشنائى ماه در آن نباشد.

=الغُمَار-

گروه و دسته از مردم؛ «دَخَلْتُ فى غُمَارِ النَّاس»: جزو گروه و يا دسته آن مردم درآمد.

=الغَمَار-

مترادف (الغُمَار) است.

=الغُمَارَة-

مترادف (الغُمَار) است.

=الغَمَارَة-

مترادف (الغُمَار) است، نادانى و ناآزمودگى.

=الغَمَّاز-

صيغه مبالغه از (غَمَزَ) است.

=الغَمَّازَة-

(مؤنّث الغَمَّاز) است،- و در زبان متداول به معناى پيچ و خمى كه در چهره هنگام خنديدن آشكار شود.

=الغَمَّاسَة-

ج غَمَّاس (ح): نوعى پرنده آبى كه بسيار خود را به آب مى زند و به شكلهاى گوناگون است؛ «طَعْنَةٌ غَمّاسَةٌ»:

ضربه فراخ و سخت كه در پيكار زنند.

=الغَمَاض-

مترادف (الغُمْض) است.

=الغِمَاض-

مترادف (الغُمْض) است.

=الغُمَام-

[غمّ]: سرما خوردگى.

=الغَمَام-

[غمّ]: ابر؛ «حَبُّ الغَمَام»: تگرگ؛ «هو يَفْتَرُّ عن مثل حَبّ الغَمام»: ضرب المثلى است بر دندانهاى سفيد كه همانند تگرگ است.

=الغَمَامَة-

ج غَمَائِم [غمّ]: يك قطعه ابر سفيد.

=الغِمَامَةَ-

ج غَمَائِم [غمّ]: آنچه كه با آن دهان شتر يا سگ و مانند آنها را بندند تا نتواند بگزد يا بخورد يا صدا درآورد و زوزه كشد (دهان بند ستور) مانعى كه در اطراف چشم ستور قرار مى دهند تا به جز جلوى چشم خود جاى ديگرى را نبيند (چشم بند ستور).

=الغَمَّة-

ج غُمَم [غمّ]: اندوه؛ «ليلةٌ غَمَّةٌ»:

شبى سخت گرم و اندوهگين، و در زبان متداول به معناى خوراك كله و پاچه و شيردان گوسفند و گاو مى باشد.

=غَمَدَ-

- غَمْداً السيفَ: شمشير را غلاف كرد،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را پنهان كرد،- الأَمْرَ: آن كار را درست و اصلاح كرد.

=غَمِدَ-

- غَمَداً الليلُ: شب تاريك شد،- تِ البئرُ: آب چاه زياد و يا كم شد.

=غَمَّدَ-

تَغْمِيداً [غمد] هُ: ننگ و عيب او را پنهان كرد و پوشانيد.

=الغِمْد-

ج غُمُود و أَغْمَاد: غلاف شمشير،- (ز): نيام قاعده دمبرك گياه، مفرد (الأَغْماد) است.

=غَمَرَ-

- غَمْراً هُ الماءُ: آب بر آن بالا آمد و آن را پوشانيد؛ «غَمَرَ فُلاناً بِفَضْلِهِ»: به ديگرى بسيار احسان كرد.

=غَمِرَ-

- غِمْراً و غَمَراً صدرُهُ عليَّ: بر من كينه توز شد، تْ يَدُهُ: چربى گوشت دستش را چرب كرد.

=غَمُرَ-

- غَمَارَةً و غُمُورَةً الماءُ: آب بسيار شد و فزونى يافت،- الرَّجُلُ: آن مرد نادان بود.

=غُمِرَ-

عليهِ: بى هوش شد مثل اينكه عقل خود را از دست داد.

=غَمَّرَ-

تَغْمِيراً [غمر] وجهَهُ: بر چهره خود مايع گياه و رس ماليد،- بِالشَّي ءِ: آن چيز را پرتاب كرد يا انداخت.

=الغمر-

=الغمرة-

=غمز-

=غمس-

=غمش-

=غمص-

=الغمص-

=الغمصاء-

=غمض-

=الغمض-

=غمط-

=الغمط-

=غمغم-

=الغمغمة-

=غمق-

=الغموس-

=الغموص-

=الغموضة-

=الغموم-

=غمي-

=الغمير-

=الغميز-

=الغميزة-

=الغميضة-

=الغميق-

=غن-

=غنى-

=الغنى-

=الغناء-

=الغُمْر-

ج أَغْمَار: نادان، ناآزموده، يك بسته چوب يا ني باندازه اى كه زير بغل جاى بگيرد، زعفران، گونه اى ماليدنى گياهى به رنگ زرد كه از ورس گرفته مى شود.

=الغَمْر-

مص،- ج غِمَار و غُمُور: آب بسيار، چشم انداز دريا،- ج أَغْمَار: نادان، ناآزموده، جامه دراز و فراخ، جوانمرد،- ج غُمُور: بوى گوشت فاسد.

=الغِمْر-

ج أغْمار: نادان،- ناآزموده.

=الغُمَر-

ج غِمَار و أَغْمَار: كاسه كوچك.

=الغَمَر-

ج غُمُور: كينه، نادان و ناآزموده؛ «غَمَرُ النَّاسِ»: گروهى از مردم.

=الغَمِر-

چربى، آنچه كه پيه بسيار داشته باشد.

=الغُمْرَة-

(ن): زعفران.

=الغَمْرَة-

ج غَمَرات و غِمَار و غُمَر: شدّت و سختى؛ «غَمْرَةُ الشَّي ءِ»: سختى چيزى؛ «غَمَرَاتُ الموتِ»: سختيها و ناراحتيهاى مرگ.

=غَمَزَ-

- غَمْزاً هُ: نبض او را گرفت و با دست شمرد،- القَنَاةَ: نيزه را گاز گرفت تا سفتى آن را بيازمايد،- هُ بِالْعَين اوِ الجَفن او الحاجِبِ: با چشم و يا ابرو به او اشاره كرد،- بِالرَّجُلِ و عَلَيْهِ: از آن مرد بدگوئى و سخن چينى كرد،- تِ الدَّابَّةُ: ستور خميده و از پاى لنگ شد.

=غَمَسَ-

- غَمْساً الشي ءَ في الماء: آن را در آب فرو برد،- السِّنانَ فِى صَدْره: نيزه را به سينه اش فرو كرد،- غُمُوسا النَّجمُ: ستاره پنهان شد.

=غَمَّسَ-

تَغْمِيساً [غمس] هُ: با شدت او را در آب فرو برد،- الإِبِلَ: شتران را آب داد و رفت،- الشّربَ: آب كم آشاميد.

=غَمِشَ-

- غَمَشاً: چشم او ناتوان شد و بيشتر اوقات آب از چشمانش روان است.

=غَمِصَ-

- غَمَصاً: در چشم او چركى سفيد رنگ بود،- تْ عينُهُ: چرك از چشم او جارى شد.

=الغَمَص-

مص، ماده چركى و سفيد رنگ كه در مجراى اشك قرار مى گيرد.

=الغَمْصَاء-

«عَينٌ غَمْصَاء»: چشمى كه چركى (قيح) از آن روان باشد.

=غَمَضَ-

- غُمُوضاً الكلامُ: مأخذ و معناى گفتار پوشيده ماند،– غمضاً الرَّجُلُ فى الأَرضِ: آن مرد رفت،- السَّيفُ فى اللَّحْمِ:

شمشير در گوشت فرو رفت، پنهان شد،- عَنْهُ فِى البَيْع: در معامله فروش با وى آسان گرفت.

=غَمِضَ-

- غُمُوضَةً و غَمَاضَةً المكانُ: زمين پست و نرم شد.

=غَمُضَ-

- غُمُوضاً الكلامُ: مأخذ و معناى كلام مفهوم نشد.

=غَمَّضَ-

تَغْمِيضاً [غمض] عينَهُ: پلكهاى چشم خود را بست،- عَنِ الاسَاءَةِ: از بدى چشم پوشى كرد،- الكلامَ: سخن را مبهم و نامفهوم ساخت،- عَنْهُ فِى الْبَيْع: در معامله فروش با وى آسان گرفت.

=الغُمْض-

بر هم شدن پلكهاى چشم.

=الغَمْض-

مص،- ج غُمُوض وَ اغْماض: زمين هموار و نرم.

=غَمَطَ-

- غَمْطاً هُ: او را كوچك شمرد و سبك كرد،- النِّعْمَةَ: از نعمت سپاسگزارى نكرد،- الْحَقَّ: حق را انكار نمود.

=غَمِطَ-

- غَمْطاً: مترادف (غَمَطَ) است.

=الغَمْط-

زمين هموار و نرم.

=غَمْغَمَ-

غَمْغَمَةً [غمغم] الكلامَ: سخن خود را روشن نكرد،- الصَّبِيُّ: طفل براى نوشيدن شير از پستان مادر گريه كرد،- الأَبْطالُ:

قهرمانان هنگام جنگ بصدا درآمدند،- الثَّورُ: گاو هنگام ترس بانگ كرد.

=الغَمْغَمَة-

[غمغم]: مص،- ج غَمَاغِم:

گفتار غير مُستند، صداى گاوها هنگام ترس، فرياد قهرمانان هنگام جنگ.

=غَمِقَ-

- غُمْقاً و غَمَاقَةً تِ البئرُ و نحْوُها: چاه گود شد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الغَمُوس-

ج غُمُس: امرى سخت كه در سراسر كشور پخش شده است؛ «اليَمينُ الغَمُوس»: سوگند دروغ و عمدى،- مِن الرِّجَالِ: دلاور و نيرومند.

=الغَمُوص-

بسيار دروغگو؛ «يمينٌ غَمُوصٌ»:

سوگند دروغ و عمدى.

=الغُمُوضَة-

عيب و نقص؛ «ما فِى هَذَا الأَمْرِ غُمُوضَةٌ»: در اين كار عيب و نقصى نيست.

=الغُمُوم-

جمع غَمّ به معناى اندوه است، ستاره هاى ريز و كم نور در آسمان.

=غُمِيَ-

[غمي] على المريض: بيهوش شد،- اليومُ: تمام روز ابرى بود.

=الغَمِير-

آب بسيار.

=الغَمِيز-

عيبى كه معرف دارنده اش باشد، نقطه ضعف.

=الغَمِيزَة-

نقطه ضعف، سُستى خرد و ناتواني از كار.

=الغَمِيضَة-

عيب و نقص.

=الغُمَّيْضَة-

يكنوع بازى كه بازى كنان چشمان خود را مى بندند و بدنبال يكديگر مى دوند اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الغَمِيق-

چاه گود و زمين گودال. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=غَنَّ-

- غَنّاً و غَنَّةً: تودماغى سخن گفت،- غَنّاً النَّخلُ: درخت خرما رسيد،- الوَادِي:

درختان دره بسيار شدند.

=غَنَّى-

تَغْنِيَةً [غني]: آواز خواند،- الشَّعْرَ وَ بالشِّعْرِ: با شعر آهنگ و سرود خواند،- الشَّاعرُ بفلان: شاعر او را ستايش نمود يا هجو كرد،- بِالْمَرأةِ: با زن سخن عاشقانه گفت،- هُ اللّهُ: خدا او را ثروتمند و توانگر كرد.

=الغِنَى-

[غني]: مص، توانگرى و رفاه؛ «مالَهُ عَنُه غِنًى»: از او بى نياز نيست؛ «لا غِنَى عَنْهُ»: به او نيازمند است.

=الغَنَاء-

[غني]: توانگرى و رفاه، دارائى و بى نيازى.

=الغِنَاء-

[غني] من الصوت: آواز خوش.

=الغَنَّاء-

[غنّ]: مؤنّث (الاغَنّ) است؛ «روضَةٌ غَنَّاء»: باغ پر از درخت و گياه «الْقَرْيَةُ الغَنَّاء»: روستاى آباد و پر

=الغناج-

=الغنافليون-

=الغنام-

=الغنان-

=الغنة-

=غنج-

=الغنج-

=الغندرة-

=غنم-

=الغنم-

=غنن-

=الغنوج-

=غني-

=الغني-

=الغنيان-

=الغنية-

=الغنيمة-

=غوى-

=الغوائل-

=الغواث-

=الغوارز-

=الغواص-

=الغواصة-

=الغوافة-

=غوث-

=الغوث-

=غور-

=الغور-

=الغورة-

=غوص-

=الغوغاء-

=الغول-

=الغوي-

=الغويث-

=غيا-

جمعيت.

=الغُنَاج-

ناز كردن، كرشمه.

=الغَنَافَلْيُون-

(ن): نوعى درخت گل كه داراى گُل زرد و سفيد رنگ است و دسته هاى آن را معمولا بر روى گورها مى گذارند.

=الغَنَّام-

گوسفند چران، آنكه گوسفند بسيار داشته باشد، كسيكه بى دست رنج و زحمت مال بدست آورده باشد، چوپان.

=الغُنَان-

[غنّ]: صداى مگس.

=الغُنَّة-

[غنّ]: صدائى كه از داخلِ بينى درآيد.

=غَنِجَ-

- غَنْجاً: ناز و كرشمه نمود.

=غَنَّجَ-

تَغْنِيجاً [غنج] هُ: او را در رفاه و فراخى قرار داد.

=الغُنْج-

مرادف (الغُناج) است.

=الغُنُج-

مرادف (الغُنج) بمعناى ناز و كرشمه است.

=الغَنِج-

كسيكه با ناز و كرشمه است.

=الغَنْدَرَةَ-

[غندر]: راه رفتن با ناز و كرشمه.

=غَنِمَ-

- غُنْماً الشي ءَ: بر آن چيز بى رنج و زحمت دست يافت،- غُنْماً و غَنَماً و غَنيمَةً و غُنْماناً: مالى بدست آورد.

=غَنَّمَ-

تَغْنِيماً [غنم] هُ كذا: به او علاوه بر سهمى كه داشت مقدارى نيز اضافه داد.

=الغُنُم-

ج غُنُوم: آنچه كه از جنگجويان به زور گرفته شود.

=الغَنَم-

ج أَغْنَام و غُنُوم و أَغَانِم (ح):

گوسفندان كه بر آن (الشّاء) گويند اين كلمه از لفظ خود مفرد ندارد و بر واحد آن (شاة) اطلاق مى شود.

=غنَّنَ-

تَغْنِيناً [غنّ] الروضَ: باغ را پُر از درخت و گياه نمود.

=الغَنُوج-

مرادف (الغَنِج) است.

=غَنِيَ-

- غِنًى و غَنَاءً و غُنْياناً [غني]: مال و دارائى او زياد شد،- بالشَّي ءِ مِن غيره: به چيزى قناعت نمود،- غِنًى الرَّجُلُ: ازدواج كرد،- تِ المرأَة: آن زن شوهردار شد و بى نياز گرديد،- غِنًى و مَغْنىً فلانٌ: فلانى زندگى كرد،- بِالْمَكان: در آنجا اقامت گزيد.

=الغَنِيّ-

ج أَغْنِيَاء [غني]: دارنده مال بسيار، بى نياز؛ «هُوَ غَنِيُّ عَنْهُ»: از او بى نياز است.

=الغُنْيَان-

[غني]: مرادف (الغُنْيَة) ست؛ «مالَهُ عَنْهُ غُنْيانُ»: از او بى نياز نيست.

=الغُنْيَة-

[غني]: توانگرى و فراخ و داشتن ثروت بسيار؛ «مالَهُ عَنْهُ غُنْيةٌ»: از او بى نياز نيست.

=الغِنْيَة-

[غني]: توانگرى و فراخ.

=الغُنِّيَّة-

آهنگ و آواز، مترادف (الأُغْنِيَّة) است اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الغَنِم-

ج غَنَائِم: مترادف (الغُنْم) است.

=الغَنِيمَة-

ج غَنَائِم: مال بدست آمده، درآمد كسب؛ «غَنيمةٌ بارِدَةٌ»: دارائى و ثروت كه بى رنج بدست آمده باشد؛ «راضٍ مِنَ الغَنِيمَةِ بِالإِيَاب»: از غنيمت با برگشتن سالم قناعت كرد.

=غَوَى-

- غَيّاً [غوي]: گمراه شد، زيان ديد، نابود شد،- الرَّجُلَ: آن مرد را گمراه كرد.

=غَوَّى-

تَغْوِيَةً [غوي] الرجُلَ: او را گمراه كرد.

=الغَوَائِل-

[غيل]: سختيها و بلاها.

=الغُوَاث-

[غوث]: كمك، فريادرسى، يارى.

=الغَوَاث-

[غوث]: مترادف (الغُواث) است.

=الغَوَارِز-

[غرز] من العيون: چشمهاى خشك و بى حركت.

=الغَوَّاص-

[غوص]: آنكه بسيار به آب فرو رود، آنكه براى بدست آوردن مُرواريد به دريا فرو رود، نام پرنده اى آبى به نام مرغ غواص.

=الغَوَّاصَة-

[غوص]: مؤنّث (الغَوَّاص) است،- (اع): كشتى جنگى زير دريائى.

=الغُوَافَة-

(ن): نام درختى است از رسته آسيّات مركز اصلى آن مناطق گرمسيرى به ويژه آمريكاى مركزى است ميوه اين درخت داراى مغزى لذيذ است.

=غَوَّث-

تَغْوِيثاً [غوث] الرجُلُ: آن مرد (وا غَوثاه) گفت.

=الغَوْث-

[غوث]: كمك و يارى، آنچه از خوراك و يارى كه به بيچارگان و مستمندان داده شود.

=غَوَّرَ-

تَغْوِيراً [غور]: به زمين پَست وارد شد،- الماءُ: آب به زمين فرو رفت،- تِ الشَّمْسُ اوِ النُّجُومُ: خورشيد يا ستارگان غروب كردند،- الرَّجُلُ: آن مرد راه پيمود و استراحت گرفت يا در نيمه روز خوابيد،- القَومَ: آنها را فرارى داد.

=الغَوْر-

[غور]: مص، زمين پست و فرو رفته، غار، عمق و انتهاى چيزى، آب فرو رفته در زمين؛ «ماءٌ غَوْرٌ»: آب فرو رونده؛ «فُلانٌ بَعِيدُ الْغَورِ»: فلانى دور انديش و ژرف بين است؛ «عَرفتُ غَوْرَ المَسْأَلَةِ»: حقيقت آن مسأله را دانستم.

=الغِوَر-

[غور]: خونبها، ديه.

=الغَوْرَة-

[غور]: خورشيد، خواب ظهر.

=غَوَّصَ-

تَغْوِيصاً [غوص] هُ في الماء: او را به فرو رفتن در آب وادار كرد.

=الغَوْغاء-

[غوغ]: گروه انبوهى از مردم، مردم پست و آشوب طلب، ملخ در آغاز پرواز يا پس از درآمدن بالهايش، و در زبان متداول به معناى سر و صداى زياد است.

=الغُول-

ج أَغْوَال [غول]: آنكه هر زمان به رنگى درآيد مانند افسونگر و جن، آنچه كه عقل را زايل كند، مرگ،- (ح): مار،- ج أَغْوال و غِيلَان: بلا و سختى، نابودى، جانورى خيالى كه آنرا غول گويند.

=الغَوْل-

[غول]: مص، مستى، سردرد، سختى، دورى بيابان، زمين پست و گودال، خاك بسيار.

=غَوِيَ-

- غَوَايَةً [غوي]: گمراه شد، نااميد شد،- الرَّجُلَ: آن مرد را گمراه كرد.

=الغَوِيّ-

[غوي]: آنكه گمراه و به دنبال هوى و هوس باشد.

=الغَوِيث-

[غوث]: مترادف (الغِيَاث) است.

=غَيَّا-

تَغْيِيَةً [غيي] الغايةَ أي الرايةَ: پرچم را برافراشت،- لِلْقَوم: براى آنها پرچم

=الغياب-

=الغياث-

=الغيار-

=الغيان-

=الغياية-

=غيب-

=الغيب-

=الغيبة-

=الغيبوبة-

=الغية-

=الغيث-

=غيد-

=الغيد-

=الغيداء-

=الغيدان-

=غير-

=الغير-

=الغيرى-

=الغيران-

=الغيرة-

=الغيرديا-

=الغيرية-

=غيض-

=الغيض-

=الغيضة-

=غيظ-

=الغيظ-

=الغيل-

=الغيلة-

=الغيلم-

=غيم-

=الغيم-

=الغيمى-

=الغيمان-

=الغيمة-

=الغيناء-

=الغينة-

برافراشت،- الطَّيْر عَلَى الشَّي ءِ: پرنده بال زد تا بر روى چيزى بنشيند.

=الغَيَاب-

[غيب]: مص، گور؛ «غَيَابُ الشَّجَر»: ريشه هاى درخت.

=الغِيَاب-

[غيب]: مص، غروب خورشيد.

=الغَيَّاب-

[غيب]: آنكه بسيار غايب شود؛ «غَيَّابُ الشَّجَرِ»: ريشه هاى درخت.

=الغِيَاث-

[غوث]: كمك و يا غذا دادن به بيچارگان و بينوايان.

=الغِيَار-

[غير]: مص؛ «قِطَعُ الغِيَار»: لوازم يدكى ماشين (اتومبيل).

=الغَيَّان-

[غوي]: گمراه و هوسران.

=الغَيَايَة-

ج غَيَايَات [غيي]: آنچه كه بر انسان سايه افكند مانند ابر و يا گرد و خاك، ته چاه، نور خورشيد.

=غَيَّبَ-

تَغْيِيباً [غيب] هُ: او را دور كرد،- هُ الثَّرى: او را به خاك سپرد و دفن كرد.

=الغَيْب-

[غيب]: مص،- ج غِيابٌ و غُيُوبٌ:

زمين هموار، راز، شك و ترديد، آنچه كه ناپديد و از تو پنهان باشد؛ «سمعتُ صوتاً مِنْ وَرَاءِ الغَيْب»: از جائيكه آنرا نمى ديدم صدائى شنيدم؛ «غَيْباً»: چيزى را از بَر خواندن؛ «عَلّامُ الغُيُوب»: خداوند متعال.

=الغَيْبَة-

[غيب]: مص، زمين پست و گودال، گور.

=الغِيبَة-

[غيب]: سخن چينى، مُرادف (الاغْتِيَاب) است.

=الغَيْبُوبَة-

[غيب]: هنگام فرو رفتن خورشيد (غروب)، بيهوشى.

=الغَيَّة-

[غوي]: گمراهى.

=الغِيَّة-

[غوي]: مترادف (الغَيَّة) است.

=الغَيْث-

[غيث] مص،- ج غُيُوث و اغْيَاث:

باران، ابر، گياه و سبزه كه با باران آبيارى شود.

=غَيِدَ-

- غَيَداً [غيد] الغلامُ: اندام كودك نرم شد، گردن او خميده و كج شد.

=الغَيَدَ-

[غيد]: مص، نرمى و نازكى.

=الغَيْدَاء-

[غيد]: مؤنّث (الأَغْيَد) است.

=الغَيْدَان-

[غيد]؛ «غَيْدانُ الشَّبابِ»: آغاز جوانى.

=غَيَّرَ-

تَغْيِيراً [غير] الشي ءَ: آن را به شكلى ديگر درآورد، آن را دگرگون و با چيزى ديگر عوض كرد.

=الغَيْر-

ج أَغْيار [غير]: ديگرى، ديگران.

=غَيْرُ-

به جز، مگر؛ «جاءَ القومُ غيرَ فلانٍ»: آن قوم به جز فلانى همه آمدند، و گاهى به معناى الّا مىيد مانند (لَيْسَ غَيرَ) كه به معناى (ليسَ الّا) است.؛ «فَعَلَهُ غَيْرَ مَرَّةٍ»: آن كار را بيش از يكبار انجام داد و گاهى به معناى (لا) مىيد مانند «فَمَنْ اضْطُرَّ غَيْرَ باغ وَ لا عادٍ»: يعنى (لا باغياً) و به معناى (دون) نيز مىيد مانند «مِنْ غيرِ عِلْم مِنهُ»: بدون اطلاع او؛ «على غَيرِ مَعْرِفَتهِ»: بدون شناخت او؛ «غَيْرَ انَّ» و «الّا انَّ»: كه هر دو عبارت به معناى (ولى) در فارسى مى باشد.

=الغِيَر-

[غير]: «غِيرُ الدَّهرِ»: حوادث زمانه.

=الغَيْرَى-

[غير]: مؤنّث (الْغَيْران) است.

=الغَيْرَان-

ج غَيَارىَ و غُيَارَى [غير]: فا. مرد با غيرت نسبت به خانواده خود.

=الغَيْرَة-

[غير]: رشك و غيرت مرد نسبت به همسر و يا همسر به شوهر.

=الغِيرَة-

ج غِيَر [غير]: اسم است از (غَارَ يغير):

به معناى رشك ورزيدن، كمك و يارى خواستن، ديه و خونبها، خواربار، غذاى ذخيره شده.

=الغَيَّرْدِيا-

(ن): نام درختى است از رسته مركبات كه داراى گلهاى پهن است و معمولا در باغچه ها كِشت مى شود.

=الغَيْرِيَّة-

[غير]: بر خلاف عينيه است و آن عبارت است از دو چيزى كه بر خلاف يكديگر باشند، ايثار و دوستى برخلاف خودپسندى. (آلْتِرويسم).

=غَيَّضَ-

تَغْيِيضاً [غيض] الماءَ أو الثمنَ: آب يا بها را كم كرد،- دَمْعَهُ: اشك خود را پنهان كرد.

=الغَيْض-

مص، كم؛ «هَذَا غَيضٌ مِنْ فَيْضٍ»:

اين چيزى كم از بسيار است.

=الغَيْضَة-

ج غِيَاض و أَغْيَاض و غَيْضَات [غيض]: يكبار كم شدن، بيشه، اسم مره از (غَاضَ) است.

=غَيَّظَ-

تَغْيِيظاً [غيظ] هُ: او را خشمناك كرد.

=الغَيْظ-

مص، خشم يا سختترين گونه آن، آغاز خشم گرفتن.

=الغَيْل-

[غيل]: مص،- ج أَغَيال: آب روان بر روى زمين، هر دره اى كه در آن چشمه هاى آب روان باشد، آنچه كه از نزديك ديده مى شود در حاليكه دور است، شيرى كه زن باردار به كودك دهد، نوجوان فربه و درشت اندام.

=الغِيل-

ج أَغْيَال و غُيُول [غيل]: بيشه، درختان بسيار انبوه، جايگاه شير، هر دره اى كه در آن آب باشد.

=الغَيْلَة-

[غيل]: مؤنّث (الغَيْل) است: به معناى دختر فَربه و درشت اندام.

=الغِيلَة-

[غول]: اسم است از (الاغتيال):

كسى را با فريب و نيرنگ كشتن.

=الغِيلَة-

[غيل]: شير دادن زن به هنگام آبستنى، فريب دادن و ناگهان كشتن؛ «قَتَلَه غِيلَةً»: او را فريب داد و به جائى بُرد و كُشت.

=الغَيْلَم-

[غلم]: جاى بيرون آمدن آب از چاهها،- (ح): قورباغه،- (ح): لاك پشت نر؛ (مَا فِى الدَّارِ غَيْلَمٌ): در خانه كسى نيست.

=غِيمَ-

[غيم] البعيرُ: شتر تشنه و گرما زده شد.

=غَيَّمَ-

تَغْيِيماً [غيم] تِ السماءُ: آسمان ابرى شد.

=الغَيْم-

[غيم]: مص، ابر، ج غُيُوم: تشنگى، گونه اى بيمارى در شتران كه انگيزه آن تشنگى مى شود.

=الغَيْمَى-

[غيم]: مؤنّث (الغَيْمان) است.

=الغَيْمان-

[غيم] من الجِمال: شترانى كه تشنه و گرما زده مى شوند.

=الغَيْمَة-

[غيم]: يك قطعه ابر.

=الغَيْنَاء-

[غين]: مؤنّث (الأَغْيَن) است.

=الغَيْنَة-

[غين]: درختان بِهَم پيچيده و

=الغينة-

=الغيهب-

=الغيهبة-

=الغيوب-

=الغيور-

=الغيوم-

بىب.

=الغِينَة-

[غين]: بيشه، آب چرك كه از جيفه روان شود، قيح و چركى زخم.

=الغَيْهَب-

ج غَيَاهِب [غهب]: تاريكى، اسب بسيار سياه، شب بسيار تاريك، مرد نادان و پليد و ناتوان.

=الغَيْهَبَة-

[غهب]: مؤنّث (الغَيْهَب) است.

=الغَيُوب-

[غيب]: مبالغه (الغَائِب) است.

=الغَيُور-

ج غُيُر [غير]: فا.

=الغَيُوم-

[غيم] من الأَيَّام: روزى كه آسمان ابرى باشد.

ف الفاء

ف-

=فاء-

=الفائدة-

=الفائش-

=الفائق-

=الفائل-

=فات-

=فاتى-

=فاتح-

=الفاتح-

=الفاتحة-

=فاتك-

=الفاتك-

=الفاتن-

=الفاتورة-

=فاجأ-

=الفاجر-

=الفاجرة-

=الفاجع-

=الفاجعة-

=فاح-

ف الفاء

ف-

حرف بيستم از حروف مبانى و از حروف شفوي است كه در حساب جُمّل عبارت از (٨٠) است، گاهى حرف عطف است براى ترتيب و تعقيب مانند «قَام زيد فَعَمرو»: يعنى زيد ايستاد و بعد از او عمرو ايستاد، و گاهى حرف سببيّة مى باشد مانند: «ضَرَبَهُ فَمَاتَ»: يعنى او را زد پس او مُرد. و گاهى به معناى رابطه جواب شرط مىيد مانند: «انْ كُنتُم تُحِبُّونَني فَاحْفَظُوا وَصايايَ»: اگر مرا دوست مى داريد پس سفارشهاى مرا گوش كنيد و گاهى ناصبه است كه بر سر فعل مضارع به واسطه (أَنْ) مضمره مىيد مانند «زُرْنِي فأكْرِمَك»: و اين نوع فاء را سببيّه گويند، و گاهى براى استئناف بكار مى رود كه معناى قبلى را قطع نموده و معناى جديدى مى دهد مانند «يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُون»، و گاهى زائده مىيد مانند «زَيدٌ فلا تَضربْه»: زيد را نزن.

=فاءَ-

- فَيئاً [فيأ]: آن مرد برگشت؛ «حَتّى تَفِي ءَ الى امْرِ اللّهِ»: تا به دستور خدا برگردد.

،- الظِّلُّ: سايه برگشت،- الغَنيمَةَ: غنيمت را بدست آورد و از آنِ خود دانست،- فَيْئاً و فُيُوءاً الأمْرَ: بدان كار بازگشت.

=الفائِدَة-

ج فَوَائِد [فيد]: آنچه كه انسان از آن بهره مند شود اعَم از دارائى و دانش، سودى كه در مُعاملات براى انسان بدست آيد، بهره و سود به مأخذ درصد كه وام دهنده از وام گيرنده دريافت كند، البَسيطة (ع ح): رقمى است كه با اضافه ى بهره به سرمايه بدست آيد،- المركَّبة (ع ح):

رقمى است كه با اضافه بهره به سرمايه ظرف يكسال يا شش ماه بر مبناى توافق بدست مىيد.

=الفائِش-

[فوش] عند العامَّة: آنچه كه بر روى آب درآيد و فرو نرود، متناقض عميق است. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفائق-

[فوق] (ع ا): مُهره گردن كه به سر وصل است،- ج فَائِقُون وَ فَوَقَة: اسم فاعل است، بهترين از هر چيزى؛ «فائِقُ الطَّبيعَة»: بالاتر از نيروى طبيعى، آنچه كه بدان راه نيابند مگر با نيروى ايمان.

=الفائِل-

[فيل]: «فَائِلُ الرَّأْى»: بى تدبير و ناتوان.

=فاتَ-

- فَوْتاً و فَوَاتاً [فوت] الأَمرُ: آن كار از دست رفت، موقع انجام آن كار گذشت،- هُ الأَمرُ: فُرصت از دستش رفت و نتوانست آن كار را انجام دهد،- هُ فُلانٌ فى كَذا: بر او در فلان كار پيشى گرفت،- الشَّي ءَ: از آن چيز درگذشت،- فِى الشَّي ءِ: داخل آن چيز شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=فاتَى-

مُفاتاةً [فتي] الرجُلَ: در مَردانگى و جوانمردى بر او پيشى گرفت.

=فاتَحَ-

مُفاتَحَةً [فتح] البيعَ: معامله فروش را آسان كرد،- هُ: او را به قضاوت خواند و با او نزد قاضى رفت،- هُ بالأمرِ: آن كار را با او آغاز كرد و سخن گفت،- فُلاناً: با او چانه زد و نرخ تعيين كرد ولى چيزى به او نداد.

=الفاتِح-

فا، ج فَتَحَة وَ فاتِحُون: كشورگشا،- مِنَ الأَلْوَانِ: رنگ روشن و درخشان.

=الفاتِحَة-

ج فَوَاتِح من الشي ء: آغاز هر چيزى؛ «فَاتِحَةُ الْكِتَاب»: آغاز و مقدمه كتاب كه بر سوره (حَمْد) نيز اطلاق مى شود.

=فاتَكَ-

مُفَاتَكَةً [فتك] هُ: بطور آشكار با او نبرد كرد،- الشَّي ءَ أَوِ الأَمرَ: آن چيز يا آن كار را با قاطعيت انجام داد.

=الفاتِك-

ج فُتَّاك: فا، قهرمان و دلير.

=الفاتِن-

- فا، گمراه كننده از حق، شيطان كه بندگان خدا را گمراه مى كند، دزد.

=الفاتُورَة-

ج فَوَاتِير (ت): فاكتور، ليستى كه با كالا فرستند و در آن نوع كالا و مقدار و پول آن را اعلام كنند.

=فاجَأَ-

مُفَاجَأَةً و فِجَاءً [فجأ] الرجُلَ: ناگهان بر او وارد شد و او را گرفت.

=الفاجِر-

ج فاجرُون و فَجَرَة و فُجَّار: فا، زناكار، آلوده به گناه، افسونگر.

=الفاجِرَة-

مؤنّث (الفَاجِر) است.

=الفاجع-

فا، چيزى كه باعث اندوه شديد مى شود، جدائى؛ «موتٌ فاجعٌ»: مرگ جانگداز؛ «امْرَأَةٌ فاجعٌ»: زنى كه بر او مصيبت سخت وارد شده باشد؛ «رَجُلٌ فاجِعٌ»: مَرد اندوهگين.

=الفاجِعَة-

ج فَوَاجِع: اندوه و مصيبت، نمايش دِراماتيك كه آميخته با گريه و خنده باشد.

=فاحَ-

- فَوْحاً و فُؤُوحاً و فَوَحَاناً [فوح] الزهرُ: بوى

=فاح-

=الفاحش-

=الفاحشة-

=فاحص-

=الفاحم-

=الفاختة-

=فاخر-

=الفاخر-

=الفاخور-

=الفاخورة-

=الفاخوري-

=فاد-

=فادى-

=الفادح-

=الفادحة-

=الفادن-

=الفادي-

=فار-

=الفار-

=الفارة-

=الفارح-

=فارز-

=الفارز-

=الفارزة-

=الفارس-

=فارس-

=الفارسي-

=الفارسية-

=الفارض-

=الفارضة-

=فارط-

=الفارع-

=الفارعة-

=الفارغ-

=فارق-

=الفارق-

=الفارقة-

=فارك-

=الفارهة-

=الفاروق-

=فاز-

=الفازة-

=الفازر-

=الفازرة-

=الفازع-

=فاسخ-

=فاسد-

خوش گل پخش گرديد،- المِشكُ اوِ الطِّيب: بوى مشك و عطر پخش شد،- تِ القِدْرُ: ديگ به جوش آمد،- تِ الشُّجَّةُ: خون از زخم جارى شد.

=فاحَ-

- فَيحاً [فيح]: فراخ شد،- تِ الْغَارَةُ:

حمله گسترده شد،- فيحاً وَ فُيُوحاً الدَّمُ: خون جارى شد،– فيحاً تِ الشجَّةُ: خون بسيار از زخم جارى شد،- الرَّبيعُ: بهار سرزمين كشور را سبز و بارور كرد،- الشَّى ءَ عِندَ العامَّة: موضوع را روشن كرد،- فَيْحاً و فَيَحَاناً الحرُّ: گرماى هوا سخت شد،- تِ القِدْرُ:

ديگ به جوش آمد.

=الفاحِش-

ناپسنديده، بد اخلاق، بخيل؛ «رَجُلٌ فاحِشٌ»: مرد بد زبان؛ «غَبَنٌ فاحِشٌ»: زيان بسيار كه در اثر فريب خوردن در خريد و فروش پديد آيد.

=الفاحِشَة-

ج فَواحِش: مؤنث (الفاحِش) است، زِنا، گناه قبيح و زشت.

=فَاحَصَ-

فِحَاصاً و مُفَاحَصَةً [فحص] هُ: هر يك راز و عيب ديگرى را جستجو مى كردند.

=الفاحِم-

فا، سياه «اسْوَد فاحِمٌ» و «فاحِمُ السَّواد»: سياه مانند زغال؛ «ماءٌ فاحِمٌ»: آب راكد كه جريان نداشته باشد.

=الفاخِتَة-

ج فَوَاخِت (ح): نوعى كبوتر طوق دار، فاخته.

=فاخَرَ-

فِخَاراً و مفَاخَرَةً [فخر] هُ: در فخر فروشى بر او چيره شد.

=الفاخِر-

بهترين از هر چيزى.

=الفاخُور-

ج فَيَاخير: نوعى ريحان (سبزه خوشبو).

=الفاخُورَة-

كارگاه سفال سازى. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفاخُورِيّ-

سفال ساز. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=فادَ-

- فَيْداً [فيد] المالُ لهُ: دارائى از دست او رفت، براى او ماند،- تْ له فَائِدةٌ: براى او سود بدست آمد.

=فادَى-

فِدَاءً و مُفَادَاةً [فدي] الرجُلَ: او را در برابر فديه آزاد كرد، او را نجات داد.

=الفادِح-

سخت و دشوار؛ «نَزَلَ بِهِ امْرٌ فادحٌ»: پيشامدى سخت بر او وارد شد؛ «رَكِبَهُ دَيْنٌ فادِحٌ»: بدهى او زياد و سنگين شد.

=الفادِحَة-

ج فَوَادِح: پيشامد جانگداز؛ «فوادِحُ الدَّهر»: حوادث زمانه.

=الفادِن-

ج فَوَادِن (ب): دستگاه سنجش استحكام ساختمان و ارزيابى آن.

=الفادِي-

[فدي]: فا، فداكار، آنكه در برابر پول و جز آن خود را از اسارت رها سازد، لقب حضرت عيسى مسيح (ع) نزد مسيحيان.

=فارَ-

- فَوْراً و فَوَراناً و فُؤُوراً [فور] تِ القِدْرُ:

ديگ به جوش آمد و محتويات آن بالا رفت،- الْمَاءُ: آب از زمين جوشيد و روان شد،- العِرْقُ: رگ برآمده شد و زد،- المِسْكُ:

بوى مشك پراكنده شد،- فَوْراً القِدْرَ: ديگ را به جوش آورد،- المِيزانَ: براى ترازو دو شاخه زبانه ساخت.

=الفار-

[فور] (ح): موش، مترادف (الفَأْر) است.

=الفارَة-

[فور] (ح): واحد (الفَأر) است.

=الفارح-

آنكه خوشحال و شادمان باشد.

=فارَزَ-

مُفارَزَةً [فرز] شريكَهُ: شريك خود را رها كرد.

=الفارِز-

فا؛ «لِسانٌ فارِزٌ»: زبان گويا و قاطع؛ «كلامٌ فارزٌ»: سخنى روشن و آشكار.

=الفارِزَة-

مؤنّث (الفَارِز) است.

=الفارِس-

ج فُرْسان و فَوارِس: فا، اسب سوار، اسب دار، از مردان جنگجو و اسب سوار كه در قرون وسطى (قرنهاى ميانه) منتسب به (الْفُروسيّة) بودند.

=فارِس-

ايرانيان، كشور ايران.

=الفَارِسِيّ-

منسوب به (الفارس) است، يك ايرانى. اين كلمه معرب پارس از زبان فارسى است.

=الفَارِسِيَّة-

زبان فارسى.

=الفارِض-

ج فُرَّض: گذشته، آنكه واجبات خود را مى داند، مرد تنومند.

=الفارِضَة-

ج فارِضَات و فَوارِض: مؤنّث (الفَارِض) است.

=فارَطَ-

فِرَاطاً و مُفَارَطةً [فرط] هُ: بر او پيشدستى نمود، با او رو به رو شد.

=الفارع-

فا، بلند و زيبا؛ «فارعُ الطُّولِ» و «فارعُ القامةِ»: مرد بلند بالا؛ «جَبَلٌ فارعٌ»: كوهى بلندتر از سلسله كوههاى خود.

=الفارِعَة-

ج فَوَارع: مؤنّث (الفَارِع) است؛ «فَارِعَةُ الجَبل»: قله كوه؛ «فارِعَةُ الطّريقِ»:

بالاى راه و پيرامونِ راه.

=الفارِغ-

فا؛ «بِفَارِغ الصَّبْر»: با بى صبرى، با شكيبائى.

=فارَقَ-

فِرَاقاً و مُفَارَقَةً [فرق] هُ: از او فاصله گرفت و جدا شد.

=الفارِق-

ج فُرَّاق: فا، آنچه حق را از باطل جدا كند، يك لكه ابر.

=الفارِقَة-

ج فَوَارِق و فارِقَات: مؤنّث (الفَارِق) است.

=فارَكَ-

مُفَارَكَةً [فرك] هُ: از او جدا شد.

=الفارِه-

ج فُرَّهٌ و فُرَّهَةٌ و فُرْهَةٌ و فَرَهَةٌ و فُرْهٌ:

ماهِر و آشكار، پُرخور، با نشاط و سبكبال.

=الفارِهَة-

ج فَوَارِه و فُرُهٌ: مؤنّث (الفَارِه) است، كنيز زيبا و جوان.

=الفارُوق-

كسيكه امور را از هم جدا مى كند، لقب خليفه دوّم عمر، بسيار ترسو.

=فازَ-

- فَوْزاً [فوز] بالأَمر: بر آن چيز دست يافت،- مِنَ الْمَكْرُوه: از آن بدى نجات يافت،- الرَّجُلُ: آن مرد نابود شد و مُرد.

=الفازَة-

[فوز]: چادرى كه دو ستون داشته باشد.

=الفازِر-

فا، راه فراخ و دراز.

=الفازِرَة-

مؤنّث (الفَازِر) است، راهى كه به شِن زار منتهى شود.

=الفازع-

ج فَزَعَة: ترسو، يارى طلب.

=فاسَخَ-

مُفاسَخَةً [فسخ] هُ العقدَ أو البيعَ: با فسخ قرارداد و معامله با او موافقت كرد.

=فاسَدَ-

مُفاسَدَةً [فسد] القومَ: به آن قوم بدى كرد.

=الفاسد-

=الفاسق-

=الفاسقة-

=فاش-

=الفاشستي-

=الفاشستية-

=الفاشي-

=الفاشية-

=فاصل-

=الفاصل-

=الفاصلة-

=الفاصولية-

=فاض-

=الفاضة-

=فاضح-

=الفاضح-

=فاضل-

=الفاضل-

=الفاضلة-

=الفاضي-

=الفاطر-

=الفاطس-

=الفاطم-

=الفاطمة-

=فاطن-

=الفاطن-

=فاع-

=الفاعل-

=الفاعلة-

=الفاعلية-

=الفاغرة-

=الفاغية-

=فاق-

=الفاقة-

=الفاقد-

=الفاقرة-

=الفاقش-

=الفاقع-

=الفاقعة-

=فاقه-

=فاكه-

=الفاكه-

=الفاكهاني-

=الفاكهة-

=الفاسِد-

نادرست، بدكار.

=الفاسِق-

ج فَسَقَة و فُسَّاق و فاسِقُون: خطاكار، نابِكار.

=الفاسِقَة-

ج فاسِقَات و فَوَاسِق: مؤنّث (الفَاسِق) است.

=فاشَ-

- فَوْشاً [فوش] الغريقُ على وجهِ البحر:

غرق شده بر روى آب آمد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفاشِسْتيّ-

آنكه پيرو نظام فاشيست باشد.

=الفاشِسْتِيَّة-

نظام فاشيستى كه در سال ١٩٢٢ ميلادى در ايتاليا به رهبرى موسولينى تشكيل شد.

=الفاشِي-

[فشو]: فا.

=الفاشِيَة-

ج فَوَاش: مؤنّث (الفاشِي) است.

=فاصَلَ-

مُفاصَلَةً [فصل] شريكَهُ: از شريك خود جدا شد،- هُ فِى السِّعر: بر سر قيمت كالا با هم چانه زدند.

=الفاصِل-

فا؛ «حكمٌ فاصلٌ»: حكم قطعى؛ «الخَطّ الفَاصِل»: خط مرزى ميان دو كشور، حد فاصل دو زمين كه به هم پيوسته باشند.

=الفاصِلَة-

ج فَوَاصِل: مؤنّث (الفَاصِل) است، مهره درشت كه ميان دو مُهره در گردنبند قرار گيرد، علامت ويرگول كه ميان دو جمله قرار مى دهند،- الصُّغْرى در علم عروض: سه حرف متحرك است كه قبل از يك حرف ساكن بيايد مانند: ضَرَبَتْ،- الكبرى: چهار حرف متحرك است كه قبل از يك حرف ساكن بيايد مانند (ضَرَبَكُمْ)،- مِنَ السَّجْع: و در سجع مانند قافيه در شعر است.

=الفَاصُوليَة-

أو اللُّوبِيَاء (ن): لوبياى سفيد كه مركز اصلى آن امريكا است كه در قرن شانزدهم ميلادى به آسيا و خاورميانه آورده شد.

=فاضَ-

- فَيْضاً و فَيضاناً و فِيُوضاً و فُيُوضاً و فُيُوضَةً و فَيْضُوضَةً [فيض] السيلُ: آب سيل فراوان شد و در دره روان گرديد،- كُلُّ سَائِلٍ: هر مايعى روان شد؛ «فَاضَتْ عَيْنُهُ»:

اشك بسيار از چشم او جارى شد،- الشَّي ءُ: آن چيز بسيار شد،- فَيْضاً الإِناءُ:

آن ظرف پُر شد،- صَدْرُه بالسِّرِّ: ياراى پنهان كردن راز را نداشت و آنرا آشكار كرد،- فَيضاً و فيُوضاً: بدرود زندگى گفت و مُرد،- تْ نَفْسُهُ: روانش بيرون رفت.

=الفاضَّة-

ج فَوَاضّ [فضّ]: مؤنّث (الفاضّ) است، پيشامدى سخت.

=فاضَح-

مُفاضَحَةً [فضح] هُ: بديهاى يكديگر را آشكار كردند.

=الفاضِح-

فا، بامداد، پگاه.

=فاضَلَ-

فِضَالًا و مُفَاضَلَةً [فضل] هُ: در فضيلت و بزرگى بر او فخر كرد،- بَيْنَ الشيئين: به برترى يكى از آن دو چيز بر ديگرى حكم داد.

=الفاضِل-

ج فاضِلُون و فُضَلَاء: فا، مرد با فضل و دانش، بازمانده چيزى، و در زبان متداول به معناى باقيمانده يا ته چيزى است.

=الفاضِلَة-

مؤنّث (الفَاضِل) است، ج فَاضِلَات و فَوَاضِل، مقام بلند و برجسته در فضيلت، بخشش و نعمت.

=الفاضِي-

[فضو]: فا، فراخ، خالى، آشكار، آنكه كار انجام داده است؛ «الإِناءُ الفَاضِي»: ظرف خالى. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الفاطِر-

افطار كننده، متضاد (الصّائم) است. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفاطِس-

آنكه با اندوه بميرد.

=الفاطِم-

فا؛ «ناقةٌ فاطِمٌ»: شترى كه بچه اش را از شير دادن گرفته باشند.

=الفاطِمَة-

مؤنّث (الفَاطِم) است؛ «ناقَةٌ فاطِمَةٌ»: مرادف فاطم است.

=فاطَنَ-

مُفَاطَنَةً [فطن] هُ بالكلام: با او در سخن مشورت كرد.

=الفاطِن-

ج فُطْن و فُطُن: زيرك و باهوش.

=فاعَ-

- فَوْعاً [فوع] تِ الحشراتُ: حشره ها بسيار و پراكنده شدند.

=الفاعِل-

ج فاعِلُون و فَعَلَة: فا،- ج فَعَلَة:

كارگر روزمزد.

=الفاعِلَة-

ج فاعِلات و فَوَاعِل: مؤنّث (الفاعِل) است.

=الفاعِليَّة-

حالت فاعليت، فاعل بودن.

=الفاغِرة-

(ح): نام پرنده ايست، گونه اى عطر.

=الفاغِيَّة-

[فغو]: گل حنا، شاخه حنا، شكوفه آنچه كه خوشبو است.

=فاقَ-

- فَوْقاً و فَوَاقاً [فوق] الشي ءَ: بالاى آن چيز رفت،- اصْحَابَه بِالفَضْل اوِ العِلْم: در فضل و دانش بر ياران خود برترى يافت،- فُوَاقاً و فُؤُوقاً الرَّجُلُ: مُشرف به مرگ شد يا بدرود زندگى گفت،- فوقاً السَّهمَ: قسمت بالاى تير شكسته شد،- الشَّي ءَ: آنرا شكست.

=الفاقَة-

[فوق]: نيازمندى و تنگدستى.

=الفاقِد-

فا؛ «فاقِدُ الشّعورِ»: بى شعور، زنيكه شوهر يا فرزندش مُرده باشد.

=الفاقِرَة-

ج فَوَاقِر: بلاى سخت آن چنان كه استخوانهاى كمر را بشكند.

=الفاقِش-

«شجرٌ فاقِشٌ»: درختِ بى بار، درختى كه ميوه ندهد، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفاقِع-

فا، رنگ روشن و گويند صفتى است براى رنگ زرد.

=الفاقِعَة-

ج فَوَاقِع: مؤنّث (الفاقِع) است، بلاى سخت.

=فاقَهَ-

مُفاقَهَةً [فقه] فلاناً: در علم فقه بر او چيره شد و برترى يافت.

=فاكَهَ-

مُفَاكَهَةً [فكه] الرجُلَ: با او شوخى و مزاح كرد.

=الفاكِه-

فا، شوخ طبع، دارنده يا فروشنده ميوه.

=الفاكِهَانِيّ-

ميوه فروش.

=الفاكِهَة-

ج فَوَاكِه: مؤنّث (الفاكِه) است، انواع ميوه، آنچه كه خوش مزه باشد؛ «فاكِهَةُ الشِّتَاءِ»: آتش.

=الفاكورة-

=فال-

=الفال-

=فالت-

=الفالت-

=الفالتة-

=الفالج-

=الفالق-

=الفالقة-

=الفالوذ-

=الفالوذج-

=الفالوذق-

=الفالية-

=الفانوس-

=الفاني-

=فاه-

=الفاه-

=فاهى-

=الفاوانيا-

=فاوض-

=فاوه-

=الفؤاد-

=الفؤاق-

=الفئال-

=الفئة-

=فأد-

=فئد-

=فئر-

=الفأر-

=الفئر-

=الفأرة-

=الفئرة-

=فأس-

=الفأس-

=الفأفاء-

=فأفأ-

=الفأفأ-

=فأق-

=فت-

=الفت-

=فتا-

=الفتى-

=الفتاء-

=الفتات-

=الفتاة-

=الفتاح-

=الفتاق-

=الفتال-

=الفتان-

=الفتانة-

=الفاكُورَة-

ج فَوَاكِير: گيره ى درب يا پنجره كه از باز شدن درب جلوگيرى كند (سريانى است).

=فالَ-

- فَيْلَةً و فُيُولَةً و فَيْلُولَةً الرجُلُ: اندامِ آن مرد مانند فيل درشت شد،- رأيُهُ: اشتباه كرد.

=الفال-

[فول]: مُخفف (الْفَأل) است؛ «فالُ الرأي»: سُست رأى.

=فالَتَ-

فِلَاتاً و مُفَالَتَةً [فلت] هُ: آن مرد ناگهان بر او وارد شد، او را غافلگير كرد.

=الفالِت-

فا، ستوران بى بند و افسار، جوانى كه در هوا و هوس گام بردارد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الفَالِتَة-

مؤنث (الفالِت) است و در زبان متداول به معناى زن بى بند و بار است، (النَّغْمَةُ الفالِتَةُ) ترانه هاى محلى (غير سنّتى) اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الفالَج-

ج فَوَالِج: كيل و پيمانه.

=الفالِج-

(طب): بيمارى فلج كه نيمى از بدن را بى حس و حركت كند.

=الفالِق-

فا، شِكاف در كوه.

=الفالِقَة-

مؤنّث (الفَالِق) است، زمين هموار كه ميان دو زمين مرتفع باشد.

=الفالُوذ-

ج فَوَالِيذ (ط): پالوده كه از آرد و آب و عسل سازند اين واژه فارسى است.

=الفالُوذَج-

ج فَواليذ (ط): مترادف (الفَالُوذ) است- اين واژه فارسى است.

=الفالُوذَق-

ج فَوَالِيذ (ط): مترادف (الفَالُوذ) است- اين واژه فارسى است.

=الفالِيَة-

[فلي] (ح): سوسك دو رنگ كه معمولا در سوراخ مار زندگى مى كند و بدين جهت آن را (فَالِيَةُ الأَفَاعِى) نيز گويند.

=الفانُوس-

ج فَوَانِيس: فانوس، چراغ دستى.

=الفانِي-

[فني]: فا، پير فرتوت و سالمند؛ «صَار شيخاً فانياً»: پير فرتوت و ناتوان شد.

=فاهَ-

- فَوْهاً [فوه] بكذا: درباره چيزى سخن گفت.

=الفاه-

ج أَفْواه [فوه]: دهان.

=فاهَى-

مُفَاهَاةً [فوه] فلاناً: با او سخن گفت، بر او فخر فروخت.

=الفاوَانِيَا-

أو عُودُ الصليب (ن): نام درخت گلى است كه معمولًا در باغچه ها كِشت مى شود و داراى گل سرخ يا ارغوانى است.

=فاوَضَ-

مُفَاوَضَةً [فوض] هُ في الأمر: در آن امر بر او برابر شد، در آن كار با او مشاركت نمود، با او مُدارا و گفتگو كرد.

=فاوَهَ-

مُفَاوَهَةً [فوه] فلاناً: با او گفتگو كرد، بر او فخر و مُباهات كرد.

=الفُؤَاد-

ج أَفْئِدَة [فأد]: دل، و گاهى بر خِرَد نيز اطلاق مى شود.

=الفُؤاق-

[فأق]: نفس كشيدن بلند، بادى كه از معده خارج شود.

=الفِئَال-

[فأل]: گونه اى بازى كودكان كه چيزى را در زمين پنهان كنند و سپس به دو دسته مى شوند و از آن چيز پنهان شده جستجو مى كنند.

=الفِئَة-

ج فِئَات و فِئُون [فأو]: دسته و گروه.

=فَأَدَ-

- فَأَداً [فأد] هُ: دل او را چركين كرد، بر دل او زد.

=فَئِدَ-

- فَأَداً [فأد]: از درد دل ناليد.

=فُئِدَ-

فَأْداً [فأد]: مُرادف (فَئِدَ) است.

=فَئرَ-

- فَأَراً [فأر] المكانُ: در آن مكان موش بود يا پر از موش شد.

=الفَأْر-

ج فِئْرَان و فِئَرَة [فأر]، للمذكّر و المؤنّث (ح): موش، اين كلمه در مذكر و مؤنث كاربُرد يكسان دارد.

=الفَئِر-

[فأر]: «مكانٌ فَئرٌ»: جائيكه در آن موشهاى بسيار باشد.

=الفَأْرَة-

[فأر] (ح): واحد (الفَأْر) است، از ابزار نجّارى، ظرف مِشك (مشك دان).

=الفَئِرَة-

[فأر] من الأَراضي: سرزمينى كه در آن موش بسيار باشد.

=فَأَسَ-

- فَأْساً [فأس] الخشبةَ: چوب را با تبر دو نيم كرد، الرَّجُلَ: با تبر او را زد، بر استخوان پُشت سر او زد.

=الفَأْس-

[فأس]: مص،- ج أَفْؤُس و فُؤُوس:

تيشه، تبر و گاهى بدون همزه (فاس) تلفظ مى شود. اين كلمه مؤنث است؛ «فَأسُ الرأْس»: استخوان پس سر، «فَأْسُ الفَمْ»: آن قسمت از دهان كه در آن دندانها قرار دارند؛ «فَأْسُ اللّجامِ»: آهنى كه زير چانه ستور بندند.

=الفَأْفَاء-

[فأفأ]: كسيكه در سخن خود پى در پى (ف) گويد.

=فَأَفَأَ-

فَأْفَأَةً [فأفأ] الرجُلُ: در گفتار خود پى در پى حرف (فَ) را تلفظ كرد.

=الفَأْفَأ-

[فأفأ]: مترادف (الفَأفَاء) است.

=فَأَقَ-

- فُؤَاقاً [فأق]: سكسكه زد.

=فَألَ-

تَفْئِيلًا [فأل] هُ بالشي ء: او را بر فالِ نيك نويد داد.

=الفَأْل-

ج فُؤُول و أَفْؤُل [فأل]: فالِ نيك و خوب.

=فَتَّ-

- فَتّاً [فتّ] الشي ءَ: چيزى را با انگشتان ريز ريز كرد؛ «فَتَّ الْخُبْزَ فِى المرَقِ وَ نحوِهِ»: نان را ريزريز كرد و در غذا و مانند آن ريخت.

=الفَتّ-

[فتّ]: مص، شكاف در سنگ و صخره.

=فَتَا-

- فَتْواً [فتو] الرجُلَ: در جوانمردى و كرم بر او چيره شد و برترى يافت.

=الفَتَى-

مُثنَّاهُ فَتَوانِ و فَتَيانِ، ج فِتْيَان و فِتْيَة و فِتْوَة و فُتُوّ و فُتِيّ و فِتيّ [فتو]: جوانمرد، بخشنده، نوجوان، خدمتكار.

=الفَتَاء-

[فتو]: دوره جوانى.

=الفُتَات-

[فتّ]: ريزه ها و خرده هاى چيزى.

=الفَتَاة-

ج فَتَيات و فَتَوات [فتو]: مؤنّث (الْفَتى) است، كنيزك.

=الفَتَّاح-

صيغه مبالغه است، از صفات بارى تعالى است كه درهاى روزى و رحمت را بر بندگان خود باز مى كند، قاضى و داور كه مواضع حق را آشكار كرده و قضاوت كند، حاكم.

=الفِتَاق-

چشمه آفتاب كه در آغاز بامداد ظاهر شود، مخلوطى است از گياه و دارو، مايه تُرش خمير كه با آن خمير بدست آيد، ريشه ليف سفيد رنگ درخت خُرما.

=الفَتَّال-

ريسمان تاب، بسيار تابنده.

=الفَتَّان-

بسيار فتنه انگيز.

=الفَتَّانَة-

مؤنّث (الفَتَّان) است، سنگ محك كه با آن سيم و زر را مىزمايند.

=فتأ-

=فتئ-

=فتت-

=فتح-

=الفتح-

=الفتحة-

=فتخ-

=الفتخة-

=فتر-

=الفتر-

=الفترة-

=فتش-

=فتق-

=الفتق-

=فتك-

=فتل-

=الفتلاء-

=الفتلة-

=فتن-

=فَتَأَ-

- فَتْأً [فتأ] النارَ: آتش را خاموش كرد،- هُ عَنِ الأَمْر: او را از آن كار بازداشت يا رام كرد.

=فَتِئَ-

- فَتْأً [فتأ] عنهُ: از او روى گردان شد، او را فراموش كرد؛ «ما فَتِئَ يَفْعَلُ ذَلِكَ»:

همچنان كار مى كرد. اين كلمه از افعال ناقصه مى باشد كه با دو صيغه ماضى و مضارع بكار مى رود.

=فَتَّتَ-

تَفْتِيتاً [فتّ] الشي ءَ: آن چيز را ريز ريز كرد؛ «يُفَتِّتُ الأكْبَادَ اوِ الْقَلْبَ»: باعث غم و اندوه سخت مى شود.

=فَتَحَ-

- فَتْحاً البابَ: درب را باز كرد،- القَنَاةَ: راه آب قنات را باز كرد تا آب در آن روان شود،- سِرَّهُ على فُلانٍ: راز خود را به او گفت،- اللّهُ عَلَيهِ: خداوند او را علم و معرفت آموخت،- المَصْرِفُ اعْتِمَاداً لِفُلانٍ:

بانك براى او اعتبار مالى باز كرد،- الحَاكِمُ بَيْنَ النّاسِ: قاضى ميان مردم حكم كرد،- البِلادَ: كشور را به زور اشغال كرد و بر آن چيره شد،- فتحاً و فَتَاحَةً اللّهُ على فُلانٍ: خدا او را يارى كرد.

=فَتَّحَ-

تَفْتِيحاً: مرادف (فَتَحَ) براى مبالغه است.

=الفَتْح-

مص، گونه اى حركت كلامى كه دهان بر آن باز شود (فتحه)،- ج فُتُوح:

پيروزى، رزق و روزى كه خدا مى دهد، آب كه در رودخانه ها روان باشد، اولين باران بهارى كه بر زمين بارد؛ «يَومُ الْفَتْحِ»:

روز واپسين؛ «فتْحُ الاعْتِماد»: گشايش اعتبار در بانك.

=الفُتُح-

درب بزرگ و باز، شيشه بزرگ و فراخ.

=الفُتْحَة-

ج فُتَح: شكاف، سوراخ، فخرفروشى انسان به دانش يا دارائى خود.

=الفَتْحَة-

اسم مره از (فَتَحَ) است، علامت فتح (-)، فَتْحَة.

=فَتِخَ-

- فَتَخاً: مفاصل او سُست و نرم و ناتوان شد.

=الفَتْخَة-

ج فَتَخ و فَتَخَات و فُتُوخ و فِتَاخ: حلقه انگشترى بى نگين. و چنانچه نگين دار باشد به آن (الخاتم) گويند.

=الفَتَخَة-

ج فَتَخَ و فَتَخَات و فُتُوخ و فِتَاخ:

مرادف (الفَتْخَة) است.

=فَتَرَ-

- فُتُوراً و فُتَاراً: پس از سختى كه داشت آرام شد،- المَاءُ: گرمى آب فرو نشست،- فَتْرةً و فُتوراً الحَرُّ: گرما شكسته شد،- فُتوراً وَ فُتَاراً عَنْ الْعَمل: در آن كار كوتاهى كرد،- فَتْراً و فُتُوراً جِسْمُهُ:

مفصلهاى او نرم و ناتوان شد،- فَتْراً ه: آن چيز را با فاصله ميان انگشت ابهام و سبابه خود اندازه گرفت.

=فَتَّرَ-

تَفْتِيراً [فتر]: پس از سختى و تندى و هيجان آرام شد،- السَّحابُ: ابر آماده باران شد،- الرَّجُلَ: او را آرام كرد،- المَاءَ: آب را نيمه گرم كرد.

=الفِتْر-

فاصله ميان دو طرف ابهام و سبابه هنگاميكه باز نگهداشته شوند.

=الفَتَر-

ناتوانى، سُستى.

=الفِتَّر-

(ح): گونه اى ماهى معروف به (الرَّعَّادة) است كه هرگاه كسى به آن دست زند دچار برق زدگى مى شود.

=الفَتْرَة-

ج فَتَرَات: آتش بَس و متاركه جنگ، فاصله ميان دو زمان، مرحله؛ «فَتْرةُ الانْتِقالِ»: مرحله انتقال؛ «بَينَ فَتْرَةٍ و اخرى»:

بطور متناوب، فاصله زمانى ميان تب نوبه، سستى و ناتوانى،- (ح): به معناى (الفِتَّر) است.

=فَتشَ-

- فَتْشاً الشي ءَ: چيزى را بررسى كرد،- عَنْهُ: از او باز پُرسى و بازرسى كرد.

=فَتَّشَ-

تَفْتِيشاً [فتش]: مُرادف (فَتَشَ) است.

=فَتَقَ-

- فَتْقاً الشي ءَ: چيزى را به دو نيم كرد،- الثَّوبَ: جامه دوخته را شكافت،- بَينَ الْقَوم: اختلاف ميان آنها افتاد و به جنگ باز گشتند،- الكَلامَ: سخن را درست بيان كرد،- العَجينَ: به خمير مايه خمير تُرش زد،- المسكَ: بوى مشك را با شكافتن نافه ى مشك پخش كرد.

=فَتِقَ-

- فَتَقاً المكانُ: زمين بارور شد.

=فَتَّقَ-

تَفْتِيقاً [فتق]: مرادف (فَتَق) است.

=الفَتْق-

مص،- ج فُتُوق: حاصلخيزى زمين كه در آن گياهان بسيار رويد، بامداد، جا و مكان فراخ،- (طب): بيمارى فتق.

=الفَتَق-

بامداد، پگاه.

=فَتَكَ-

- فَتْكاً و فِتْكاً و فُتْكاً و فُتُوكاً الرجُلُ:

دلير و قهرمان بود و به كارهاى پر اهميت پرداخت،- بفلان: ناگهان بر فلانى حمله ور شد و يا او را ناگهان كشت؛ «فَتَكَ به فتكاً ذريعاً»: حمله سختى بر او كرد و او را از پاى درآورد،- فِى الأَمر: در آن كار بسيار الحاح كرد،- فى الْخُبْث: در پليدى زياده روى كرد،- فتوكاً فِى صناعَتِهِ:

در صنعت خود ماهر شد.

=فَتَلَ-

- فَتْلًا الحبلَ: ريسمان را تافت؛ «فَتَلَ وجهَهُ عَنْهم»: روى خود را از آنان برگردانيد.

=فَتِلَ-

- فَتَلًا: دو پهلوى او با هم فاصله گرفته و برآمده شده اند.

=فَتَّلَ-

تَفْتِيلًا [فتل] الحبل: ريسمان را بافت.

=الفَتْلَاء-

مؤنث (الأَفْتَل) است.

=الفَتْلَة-

ج فَتْل: اسم مرّة از (فَتَلَ) است.

سختى و پيچيدگى عصب دست.

=الفَتَلَة-

ج فَتَل: دانه گياه طلح و يا خاكشير؛ «ما اغْنى عَنكَ فَتَلَةً»: چيزى و لو يك دانه خاكشير به سود تو نبود.

=فَتَنَ-

- فَتْناً و فُتُوناً هُ: او را بشگفتى انداخت، از او دلجوئى كرد، او را سرگردان كرد، او را به وسوسه انداخت،- الرجُلُ: آن مرد به فتنه كشيده شد،- فِتنَةً و مفتوناً فلاناً: او را گمراه كرد، آزمايش كرد،- فِتنَةً و مفتوناً و فَتْناً فلاناً عن رأيه: او را از تصميمى كه گرفته بود بازداشت،- فَتْناً الشي ءَ: آن چيز را سوزاند،- فِتنة الصائغُ الذّهبَ: زرگر طلا را در بوته گداخت تا خوب و بدش را بشناسد.

=فُتِنَ-

آن مرد دچار فتنه شد و مال و عقل خود را از دست داد،- فى دينه: آن مرد از دين خود برگشت.

=فَتَّنَ-

تَفْتِيناً [فتن] هُ: او را به شگفتى

=الفتن-

=الفتنة-

=الفتوى-

=الفتوت-

=الفتوة-

=الفتوح-

=الفتوحات-

=الفتوش-

=الفتوق-

=فتي-

=الفتي-

=الفتياء-

=الفتيت-

=الفتية-

=الفتيتة-

=الفتيق-

=الفتيل-

=الفتيلة-

=فثأ-

=فج-

=الفج-

=الفجاء-

=الفجاءة-

=الفجاج-

=الفجاجة-

=الفجار-

=الفجال-

=فجأ-

=فجئ-

=الفجة-

=فجر-

=الفجر-

=الفجرة-

=فجع-

=الفجعان-

=الفجعة-

=الفجل-

=الفجلة-

=فجم-

=الفجوة-

انداخت، از او دلجوئى كرد، او را سرگردان كرد، او را به فتنه انداخت.

=الفَتْن-

مص، حال و چگونگى، هنر، گونه؛ «العمرُ فَتْنانِ»: عمر انسان بر دو گونه است:

شيرين و تلخ.

=الفِتْنَة-

مص، ج فِتَن: اختلاف مردم در عقايد و آراء و آنچه كه باعث جنگ ميان آنان شود، آزمايش، گرفتارى، عبرت گرفتن، سختى، عذاب، بيمارى، ديوانگى، كفر و گمراهى، رسوائى، مال و فرزندان؛ «فِتنَةُ النَّهارِ»: گياهى است از رسته زنبقيات داراى گلهاى زيبا كه در روز باز و شبها بسته مى شود. اين گياه براى زينت در خانه ها پرورش داده مى شود.

=الفُتْوَى-

ج فَتَاوٍ و فَتَاوَى [فتو]: فتوى، رأى مرجع تقليد.

=الفَتْوَى-

ج فَتَاوٍ و فَتَاوَى [فتو]: اين اسم از (افْتَى العالِمُ) گرفته شده كه عالم حُكمى را بيان كند.

=الفَتُوت-

[فتّ]: مُرادف (الْمَفْتُوت) است به معناى چيزى كه ريزريز شده باشد.

=الفُتُوَّة-

[فتو]: جوانى، جوانمردى، سخاوتمندى و كرم.

=الفَتُوح-

ج فُتُح: اولين باران بهارى كه زمين را خيس كند.

=الفُتُوحَات-

شهرهائى كه با جنگ گرفته شود.

=الفَتُّوش-

(ط): نوعى غذا كه با نان و پياز و گوجه و خيار تهيه كنند و بر روى آن سُماق پاشند.

=الفُتُوق-

آفتها مانند بيمارى و گرسنگى و تنگدستى و قرض و غيره.

=فَتِيَ-

- فَتًى [فتو]: او جوانمرد بود.

=الفَتِيّ-

ج فِتَاء و أَفْتَاء [فتو]: هر آنچه كه تازه و جوان باشد.

=الفُتْيَاء-

ج فَتَاوٍ و فَتَاوَى [فتو]: مُرادف (الفَتْوَى) است.

=الفَتِيت-

[فتّ]: مُرادف (الفَتُوت) است.

=الفَتِيَّة-

[فتو]: مؤنّث (الفَتِيّ) است،- (ن):

نام گُلى است از نوع مركبات به رنگ سفيد يا بنفش كه معمولا در باغچه ها كاشته مى شود.

=الفَتِيتَة-

ج فَتائِت [فتّ]: پاره اى از چيز خُرده شده و يا كوبيده شده.

=الفَتِيق-

آنچه كه چاق و فربه شده باشد.

=الفَتِيل-

بافته شده، رشته سفيد رنگ كه در شكاف هسته خرماست؛ «هَذا لا يجديك فَتِيلًا»: اين به تو سودى نمى رساند و براى تو نفعى ندارد.

=الفَتِيلَة-

ج فَتَائِل و فَتِيلَات: مؤنّث (الفَتيل) است، فتيله چراغ.

=فَثَأَ-

- فَثأً و فُثوءاً: [فثأ] الغضبَ: جوش و خروش او آرام شد،- القِدْرَ: ديگ را از جوش انداخت.

=فَجَّ-

- فَجّاً [فجّ] ما بين رِجْليه: دو پاى خود را از هم باز كرد و فاصله داد،– فَجَجاً: آن مرد هنگام راه رفتن ميان دو پاى خود را فراخ گرفت،- تِ النَّاقَةُ لِلْحَليب: ماده شتر براى دوشيدن شير ميان دو پاى خود را فراخ گرفت.

=الفَجّ-

ج فِجَاج: مُرادف (الفُجَاج) است: راه وسيع ميان دو كوه؛ (مِنْ كُلِّ فَجٍّ وَ صَوبٍ): از هر سوى و جهت.

=الفِجّ-

[فجّ] من الفواكه و غيرها: ميوه نارس و جُز آن.

=الفَجَّاء-

[فجّ]: مؤنّث (الأَفَجّ) است.

=الفُجَاءَة-

[فجأ]: مص، آنچه كه ناگهان بر تو آيد.

=الفُجَاج-

[فجّ]: راه فراخ در ميان دو كوه.

=الفَجَاجَة-

[فجّ]: مُرادف (الفِجّ) است.

=الفِجَار-

راههاى وسيع ميان دو كوه.

=الفَجَّال-

تُرُبچه فروش.

=فَجَأَ-

- فَجْأً و فَجْأَةً و فُجَاءَةً [فجأ] الرجلَ: بر او حمله كرد و يا به او ناگهان ضربه زد، با شتاب بر او تاخت.

=فَجِئَ-

- فَجْأً و فَجْأَةً و فُجَاءَةً [فجأ] الرجُلَ:

مرادف (فَجَأَهُ) است.

=الفُجَّة-

[فجّ]: شكاف ميان دو كوه (دره).

=فَجَرَ-

- فَجْراً الماءَ: راه آب را باز كرد و آب در آن روان شد،- القَنَاةَ: قنات را باز كرد،- اللّهُ الفَجْرَ: خداوند روشنائى بامداد را نمايان كرد،- فُلاناً: از او نافرمانى كرد، او را تكذيب كرد،- فُجُوراً عَنِ الحَقّ: از حق روى گردان شد،- عَنْ سَرْجِه: از روى زين كج شد،- فَجْراً و فُجُوراً: زِنا كرد، معصيت كرد، دروغ گفت، چشم او خسته و ناتوان شد،- أَمْرُهم: كار آنها باطل شد،- مِنْ مَرَضِهِ: از بيمارى بهبودى يافت.

=فَجِرَ-

- فَجَراً: با تكلّف كرم نمود و بخشيد.

=فَجَّرَ-

تَفْجيراً [فجر] الماءَ: راه آب را باز كرد و آب را روان ساخت،- الرَّجُلَ: آن مرد را به عمل منافى عفت نسبت داد.

=الفَجْر-

مص، روشنائى بامداد (سپيده دم).

=الفَجَر-

دارائى بسيار، سَخا و كرم، بخشش، كار نيك.

=الفُجْرَة-

ج فُجَر: محل جوشش آب،- مِن الوَادِى: دره گسترده كه آب به سوى آن سرازير باشد.

=الفَجْرَة-

اسم مرّة از (فَجَرَ) است.

=فَجَعَ-

- فَجْعاً هُ: با گرفتن آنچه كه داشت وى را آزرده ساخت.

=فَجَّعَ-

تَفْجِيعاً [فجع] هُ: مرادف (فَجَعَهُ) است.

=الفَجْعان-

آنكه ميل بسيار به غذا خوردن داشته باشد.

=الفَجْعَة-

اسم است از (انْفَجَعَ). اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفُجْل-

(ن): تربچه، تُرُب.

=الفُجُل-

(ن): مُرادف (الفُجْل) است.

=الفُجْلَة-

(ن): يك دانه تُربچه.

=فَجَمَ-

- فَجْماً هُ: كناره ظرف را سوراخ كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفَجْوَة-

ج فَجَوَات و فِجَاء [فجو]: فراخى ميان دو چيز، حياط خانه، زمين فراخ و

=الفجور-

=الفجيعة-

=فح-

=الفحاش-

=الفحاشة-

=الفحاص-

=الفحالة-

=الفحام-

=الفحامة-

=فحج-

=الفحح-

=فحش-

=الفحش-

=الفحشاء-

=فحص-

=الفحص-

=الفحصة-

=الفحل-

=الفحلة-

=فحم-

=الفحم-

=الفحمة-

=الفحوى-

=الفحواء-

=الفحولة-

=الفحوم-

=الفحيح-

=الفحيص-

=الفحيم-

=الفخ-

=الفخار-

=الفخارة-

=الفخاري-

=الفخامة-

=فخت-

=الفخت-

=فخذ-

=الفخذ-

=فخر-

گسترده.

=الفَجُور-

ج فُجُر: آنكه غرق در گناه و معصيت است، گناهكار و تبهكار.

=الفَجِيعَة-

ج فَجَائِع: مصيبت سخت و دردناك.

=فَحَّ-

- فَحّاً و فَحِيحاً و تَفْحَاحاً [فحّ] النائمُ: آن مرد هنگام خواب (خورخور) كرد،- تِ الأَفعَى: مار از دهان خود آواز داد،- ت الرَّائِحَةُ: بوى خوش آمد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفَحَّاش-

بسيار ناسزاگو، مبالغه (الْفَاحِش) است.

=الفَحَّاشَة-

مؤنث (الفَحَّاش) است.

=الفَحَّاص-

مرد بسيار كنجكاو.

=الفِحَالَة-

حالت مردى، صفت جنس نر بر خلاف ماده.

=الفَحَّام-

ج فَحَّامَة: سازنده زغال، زغال فروش.

=الفَحَّامَة-

گروهى از مردم ايتاليا كه داراى حزبى سياسى بنام (كاربونارى) مى باشند.

=فَحَجَ-

- فَحْجاً: متكبر شد، خودبزرگ بين شد.

=فَحِجَ-

- فَحَجاً و فَحْجَةً في مِشْيتِه: هنگام راه رفتن جلوى دو گام او بهم نزديك و پاشنه هاى پاى وى از هم دور شدند.

=فَحَّجَ-

تَفْحِيجاً [فحج] في مِشْيتِه: مرادف (فَحَجَ) است،- رِجْلَيْه: ميان دو پاى خود را فاصله داد.

=الفُحُح-

[فحّ]: مارهاى پر هيجان و برانگيخته شده.

=فَحُشَ-

- فَحْشاً و فَحَاشَةً الأَمرُ: آن كار بد شد،- تِ الْمرأَةُ: آن زن بدشكل و سالخورده شد.

=فَحَّشَ-

تَفْحِيشاً [فحش] بِهِ: او را دشنام داد و رسوا كرد.

=الفُحْش-

مص، گفتار و يا كردارى بد.

=الفَحْشَاء-

زنا، گناه زشت و ناپسنديده.

=فَحَصَ-

- فَحْصاً عنهُ: درباره او كاوش و كنجكاوى نمود،- بِرِجْلِه: با پاى خود خاك را بهم زد و برانگيخت،- لِلْخبزة:

براى نان جائى در ميان آتش درست كرد،- التّرابَ: خاك زمين را بيرون كشيد،- المَطَرُ التّرابَ: باران خاك را جابجا و زير و رو كرد،- الظّبيُ: آهو با سرعت دويد.

=الفَحْص-

مص،- ج فُحُوص: امتحان، آزمايش، هر جائى كه براى زندگى مناسب باشد.

=الفَحْصَة-

اسم مرّه از (فَحَصَ) است.

=الفَحْل-

ج فُحُول و أَفْحُل و فِحَال و فِحَالَة و فُحُولة (ح): جانور نر، درخت خرماى نر؛ «فُحُولُ الشُّعَرَاءِ»: بزرگان شعر، شاعرانى كه در هجو كردن چيره باشند.

=الفَحْلَة-

من النساءِ: زن كه داراى اخلاق و خوى مردانه باشد، زن بد زبان.

=الفِحْلَة-

مترادف (الذُّكُورة) است.

=فَحَمَ-

- فَحْماً: او نتوانست پاسخ دهد.

=فَحِمَ-

- فَحْماً و فُحَاماً و فُحُوماً الصبيُّ: كودك آنقدر گريه كرد تا صدايش گرفته شد.

=فَحُمَ-

- فُحُوماً و فُحُومَةً: سياه شد.

=فُحِمَ-

فَحْماً و فُحَاماً و فُحُوماً الصبيُّ: بمعناى (فَحِمَ) است.

=فَحَّمَ-

تَفْحِيماً [فحم] الشي ءَ: آن چيز را سياه كرد.

=الفَحْم-

زغال؛ «فَحْمُ الْحَطَبِ»: زغال چوب؛ «الفَحمُ الْحَجَري»: زغال سنگ.

=الفَحَم-

مترادف (الفَحْم) است.

=الفَحْمَة-

ج فِحَام و فُحُوم: يك پاره زغال؛ «فَحْمَةُ اللَّيْل»: تاريكى دل شب.

=الفَحْوَى-

[فحو] من الكلام، ج فَحَاوٍ: روش و معناى سخن.

=الفَحْوَاء-

[فحو] مِنَ الكلام، ج فَحَاوٍ: معناى كلام و سخن.

=الفُحْوَاء-

[فحو] من الكلام، ج فَحَاوٍ: مرادف (الفَحْوَاء) است.

=الفُحُولَة-

حالت مردى، نرى.

=الفَحُوم-

آنكه نتواند پاسخ بدهد.

=الفَحِيح-

[فحّ]: مص؛ «فَحيحُ الأَفْعى»:

صداى مار كه از دهان خود بيرون آورد.

=الفَحِيص-

آنكه همواره راز و عيب دوست خود را پيگيرى و دنبال كند.

=الفَحِيم-

سياه،- (ك): كاربن.

=الفَخّ-

ج فِخَاخ و فُخُوخ [فخّ]: تله، دام كه با آن شكار كنند.

=الفَخَّار-

سفال، كوزه.

=الفَخَّارَة-

ج فَخَّار: يك كوزه، واحد (الْفَخَّار) است.

=الفَخَّارِيّ-

كوزه گر، سفال ساز و در زبان متداول بر آن (فَاخُورِيّ) اطلاق مى شود.

=الفَخَامَة-

مص، لقب ويژه رياست جمهورى؛ «فَخَامَةُ رَئيسِ الدّولة» و «صَاحِبُ الفَخَامَة» و «فَخَامَةُ الرَّئيس»: القابى است كه معمولا بر نخست وزير اطلاق مى شود.

=فَخَتَ-

- فَخْتاً السّقفَ: سقف را سوراخ كرد،- رأسَهُ بِالسّيْفِ: شمشير بر سر او فرود آورد،- الشَّي ءَ: آن چيز را بريد،- الإِنَاءَ:

روى ظرف را باز كرد، در ظرف را باز كرد.

=فَخَّتَ-

تَفْخِيتاً [فخت] تِ الفاخِتَهُ: قمرى صدا درآورد، آواز داد.

=الفَخْت-

سوراخهاى گِرد بر سقف، نور ماه يا مهتاب، دام و تله.

=فَخَذَ-

- فَخْذاً هُ: بر ران او زد يا ران او را شكست.

=فُخِذَ-

ران او شكست.

=الفَخْذ-

ج أَفْخَاذ (ع ا): ران- اين كلمه مؤنث است.

=الفِخْذ-

ج أَفْخَاذ (ع ا): مترادف (الْفَخْذ) است.

=الفَخِذ-

ج أَفْخَاذ (ع ا): مترادف (الفَخْذ) است.

=فَخَرَ-

- فَخْراً و فَخَراً و فَخَاراً و فَخَارَةً و فِخِّيرَى و فِخِّيرَاء: از صفات و برازندگى و بزرگى خود يا خانواده اش سخن گفت و افتخار كرد،- هُ: بر او در فخر چيره شد،- هُ على فُلان: او را بر ديگرى برترى داد.

=فَخِرَ-

- فَخَراً منهُ: فخر فروشى و تكبّر كرد.

=فخر-

=الفخر-

=الفخرة-

=فخفخ-

=الفخفخة-

=فخم-

=الفخم-

=الفخور-

=الفخير-

=فدى-

=الفدى-

=الفداء-

=الفدائي-

=الفدام-

=الفدامة-

=الفدان-

=فدح-

=فدر-

=الفدر-

=الفدرة-

=فدع-

=الفدع-

=الفدعاء-

=الفدعة-

=فدغ-

=فدم-

=الفدم-

=الفدمة-

=فدن-

=الفدن-

=الفدور-

=الفدوم-

=الفدية-

=الفذ-

=فذلك-

=الفذلكة-

=فر-

=الفر-

=فَخَّرَ-

تَفْخِيراً [فخر] هُ على فلان: او را بر ديگرى برترى داد.

=الفَخْر-

مص، بزرگى، فضيلت، بزرگوارى.

=الفَخَر-

مترادف (الفَخْر) است.

=الفُخْرَة-

مترادف (الفَخْر) است.

=فَخْفَخَ-

فَخْفَخَةً [فخفخ] الرجُلُ: بى دليل ناز و فخر كرد.

=الفَخْفَخَة-

[فخفخ]: مص، فَخر فروشى بيهوده، صداى به هم خوردن ورق كاغذ و يا پيراهن جديد و مانند اينها.

=فَخُمَ-

- فَخَامَةً: بزرگ و تنومند شد، مقام و منزلت او بزرگ شد.

=فَخَّمَ-

تَفْخِيماً [فخم] هُ: او را بزرگ داشت و از وى تجليل نمود،- الحُرُوفَ فى اللَّفظ:

حروف را با صداى درشت تلفظ كرد، بىماله خواند.

=الفَخْم-

آنكه بلند مرتبه باشد، مِنَ المَنْطِق: و در علم منطق به آن (الجَزْل) گفته مى شود.

=الفَخُور-

آنكه بر خود ببالد و بسيار افتخار كند.

=الفَخِير-

مرادف (الفَخُور) است.

=فَدَى-

- فَدىً و فِدىً و فِدَاءً [فدي] الرجُلَ من الأَسْرِ و نحوِه: او را با مال يا جُز آن رها ساخت،- فُلاناً بِنَفسِه: به او «جُعِلْتُ فِداكَ»:

فدايت شوم گفت.

=فَدَّى-

تَفْدِيَةً [فدي] فلاناً بنفسِه: مرادف (فَداه) است.

=الفَدَى-

[فدي]: مص، آنچه از مال و مانند آن كه بعنوان فديه دهند، تاوان.

=الفِدَى-

[فدي]: مص، مرادف (الفَدَى) است؛ «فِدَاك ابي و فِدىً لَكَ أَبى»: پدرم فداى تو شود كه مفهوم دعا و ستايش را دارد و گاهى فعل حذف مى شود و گفته مى شود «بِابي التّلْميذِ المُجْتَهِد»: پدرم فداى دانش آموز كوشا؛ «فِدَى كذا»: فداى چيزى مانند آزاد كردن يا نوشتن مطلبى؛ «مَاتَ فِدَى الوَطَن»:

فداى ميهنش شد و مُرد.

=الفَدَاء-

ج أَفْدِية [فدي]: حجم چيزى، انبار يا مخازنى كه در آن گندم و جو يا خُرما ذخيره كنند، جائيكه در آن بازرگان متاع و غلات خود را قرار مى دهد.

=الفِدَاء-

[فدي]: مص، آنچه از مال و مانند آن كه در برابر آزادى ديگرى دهند.

=الفِدَائِيّ-

[فدي]: آنكه با فداكارى به مسائل مهم و خطرناك مى پردازد؛ «جُنْدِيُّ فِدائِيّ»: سرباز فدائى.

=الفَدَام-

ج فُدُم: مترادف (الْفِدَام) است به معناى آبكش كه از تورى كوچك يا پارچه اى نازك تهيه كنند.

=الفِدَام-

ج فُدُم: آب صاف كن كوچك يا پارچه اى كه بر دهانه لوله آفتابه براى تصفيه آب بندند، پارچه اى كه جلوى دهان شتر را ببندند تا چيزى نخورد يا نگزد، پوزبند.

=الفَدَّام-

مرادف (الفِدام).

=الفِدَامَة-

پارچه اى كه بر دهان شتر براى جلوگيرى از خوردن يا گزيدن بندند.

=الفَدَّامَة-

مرادف (الفِدَام) براى صاف كن است.

=الفَدَان-

ج فُدُن و أَفْدِنَة و فَدَادِين: دو گاوى كه براى شخم زدن به يكديگر بسته شده باشند.

=الفَدَّان-

ج فُدُن و أَفْدِنَة و فَدَادِين: مرادف (الفَدَان) است، كشتزار،- فِى المسَاحَة:

معادل ٤٢٠٠ متر است؛ «فَدَّانُ الأَرضِ»: در اصطلاح كشاورزى مساحت زمينى است كه دو گاو در يك روز شخم زنند.

=فَدَحَ-

- فَدْحاً هُ الأَمرُ الحِمْلُ أو الدَّيْنُ: آن امر يا بار يا بدهى بر او سنگينى كرد و برايش گران تمام شد.

=فَدَّرَ-

تَفْدِيراً [فدر] الحجارة: سنگ را شكست و به تكه هاى ريز درآورد.

=الفَدَر-

ج فُدُور (ح): بز كوهى.

=الفِدْرَة-

ج فِدَر: يك پاره گوشت پخته و سرد، قسمتى از كوه يا پاسى از شب.

=فَدِعَ-

- فَدَعاً: مچ دست يا پاى او پيچيده و كج شد.

=فَدَّعَ-

تَفْدِيعاً [فدع] هُ: مچ دست و يا پاى او را پيچاند و كج كرد.

=الفَدَع-

كجى مچ دست و يا پا، كجى مفصلها يا رگ به رگ شدن آنها.

=الفَدْعَاء-

مؤنث (الأَفْدَع) است.

=الفَدَعَة-

جاى پيچ خوردگى يا رگ به رگ شدن مفاصل.

=فَدَغَ-

- فَدْغاً هُ: او را ضربه زد.

=فَدَمَ-

- فَدْماً الإِبريقَ و على الإِبريق: دهانه لوله آفتابه را با پارچه صاف كن بست.

=فَدُمَ-

- فُدُومَةً و فَدَامَةً: نادان و احمق شد.

=فَدَّمَ-

تَفْدِيماً [فدم] فمَ الآنيةِ: روى ظرف را با پارچه يا تورى پوشانيد.

=الفَدْم-

ج فِدَام: نادانى كه از گفتن ناتوان باشد، احمق، آنكه خون او غليظ باشد.

=الفَدْمَة-

مؤنّث (الْفَدْم) است.

=فَدَّنَ-

تَفْدِيناً [فدن] الإِبلَ: شتر را فربه كرد،- البناءَ: ساختمان را بلند ساخت،- الثّوبَ:

پيراهن را به رنگ سرخ درآورد.

=الفَدَن-

ج أَفْدَان: ساختمان پايان يافته، ماده ايست سرخ رنگ.

=الفَدُور-

ج فُدُر (ح): بز كوهى.

=الفَدُّوم-

پارچه يا تورى كه براى صاف كردن آب يا غذا از آن استفاده كنند.

=الفِدْيَة-

ج فِدًى و فِدَيَات [فدي]: آنچه كه بعنوان فديه و تاوان بپردازند.

=الفَذّ-

[فذّ]: مص،- ج أفذاذ و فُذُود: يگانه، تنها، اولين سهام قمار.

=فَذْلَكَ-

فَذْلَكَةً [فذلك] الحسابَ:

حسابرسى كرد، حسابرا تمام كرد.

=الفَذْلَكَة-

[فذلك]: مص، خلاصه حساب و جز آن.

=فرَّ-

فَرّاً و فِرَاراً و مَفَرّاً و مَفِرّاً: گريخت، از راه مكر و حيله باين سو و آن سو رفت،- الى الشَّيْ ءِ: بسوى آن چيز رفت،– فُرّاً و فَرَاراً و فِراراً و فُراراً عَنِ الأمر: بدنبال آن كار گشت و كاوش نمود.

=الفَرّ-

[فرّ]: مص، فرار كننده (اين كلمه در مذكر و مؤنث و مفرد و جمع يكسان بكار

=فرى-

=الفراء-

=الفرائض-

=الفرات-

=الفراتان-

=الفراثة-

=الفراد-

=الفرادى-

=الفرار-

=فراس-

=الفراس-

=الفراسة-

=الفراش-

=الفراشة-

=الفراض-

=الفراط-

=الفراطة-

=الفراعة-

=الفراغ-

=الفراق-

=الفرامل-

=الفران-

=الفرأ-

=الفربيون-

=الفرة-

=الفرتيكة-

=فرث-

=الفرث-

=فرج-

=الفرج-

=الفرجار-

=الفرجاري-

=الفرجة-

=فرح-

=الفرح-

=الفرحى-

=الفرحان-

مى رود) جمع فارّ است مانند (رَكْب جمع راكِب).

=فَرَى-

- فَرْياً [فري] الشي ءَ: آنرا بُريد و دو نيم كرد،- عليه الكذبَ: بر او دروغ پردازى كرد.

=فَرَّى-

تَفْرِيَةً [فرو] الجُبَّةَ: بر روى جبه پوستين نهاد.

=فَرَّى-

تَفْرِيَةً [فري] الشي ءَ: آن را بُريد و دو نيم كرد.

=الفَرَاء-

ج أَفْرَاء و فِرَاء [فرأ] (ح): گورخر.

=الفِرَاء-

[فرو]: جمع (فَرْو) است، پوستين.

=الفَرَّاء-

[فرو]: پوستين دوز، پوستين فروش.

=الفَرَائِض-

«علمُ الفَرَائِض»: دانش تقسيم ارث بر وَرَثه كه مشمول آن باشند؛ «اصحابُ الفرائِض»: وارثان كه سهام معينى از ارث داشته باشند.

=الفُرَات-

آب گوارا؛ «مَاءٌ فُراتٌ و مياهٌ فُراتٌ»، نام رودخانه اى در كشور عراق است، دريا.

=الفُرَاتانِ-

بر دو رودخانه فرات و دجله اطلاق مى شود.

=الفُرَاثَة-

سرگين كه در شكنبه حيوان نشخوار كننده مى باشد.

=الفُرَاد-

«جَاؤُوا فُراداً و فُرادَ»: يكنفر يكنفر آمدند.

=الفِرَاد-

؛ «جاؤوا فِراداً»: يكنفر يكنفر آمدند.

=الفَرَّاد-

جواهر فروش، فروشنده اشياء نفيس.

=الفُرَادَى-

؛ «جَاؤُوا فُرَادَى»: يكى بعد از ديگرى آمدند.

=الفَرَّار-

[فرّ]: آنكه با شتاب فرار كند، جيوه.

=فِرَاس-

«أبو فِرَاس» (ح): شير كه آنرا (ابو فَارِس) نيز گويند.

=الفَرَّاس-

(ح): شير.

=الفِرَاسَة-

شناختن باطن افراد با نگاه؛ «عِلْمُ الفِراسَةً»: و «فِراسَةُ اليَد»: علم فراست و قيافه شناسى.

=الفَرَاش-

گِل و لاى كه بر روى زمين خشك شده باشد، دو قطعه آهنى كه بوسيله آن دو طرف افسار را به لگام حيوان بندند،- (ع ا): دو رگ سبز رنگ كه در زير زبان قرار دارند،- مِنَ الرجال: مرد سَبك مغز،- مِنَ النَّبيد: حبابى كه بر روى شراب درآيد؛ «فِراشُ الطّاحون»: چرخ آسياب آبى كه با جريان آب به حركت درآيد؛ «فَرَاشُ السَّفِينَةِ»:

دستگاهى بگونه فنر كه كشتى را به پيش برد و ملوانان به آن (رَفأَش) گويند، «فَرَاشُ الدِّماغ»: استخوانهاى نرمِ كاسه سر.

=الفِرَاش-

ج أَفْرِشَة و فُرُش: فرش، تشك، لانه پرنده، زير زبان از انتهاى دهان.

=الفَرَّاش-

آنكه فرش بسيار دارد.

=الفَرَاشَة-

(ح): پروانه كه جمع آن (فَرَاش) است، مرد سبك سر، سبك مغز، هر پاره نرمى از استخوان يا آهن، آب كم،- مِن القُفْل: زبانه قفل كه با آن بسته شود.

=الفَرَّاض-

آنكه بوظايف خود آشنا باشد.

=الفِرَاط-

؛ «الماءُ الفِرَاط»: مرادف (الفُراطة) است.

=الفُرَاطَة-

آبى كه بين چند محل يا دهكده مشترك باشد و هر كس زودتر به سوى آن رود از آن او باشد؛ «بِئْرٌ فُراطَةٌ»: چاهى كه براى همه قابل استفاده است و نيز به معناى پول فلزى مى باشد.

=الفَرَّاعَة-

تيشه، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفِرَاغ-

ج أَفْرِغَة: بار و بنه، ظرف، لب دلو كه از آن آب ريخته مى شود، قدح بزرگ، سر نيزه پهن، ستور تندرو.

=الفَرَاق-

جدائى و دورى.

=الفِرَاق-

جدا شدن.

=الفَرَامِل-

دستگاه ترمز كه با آن حركت ماشين آلات را كُند كنند يا بايستانند (اين كلمه انگليسى است).

=الفَرَّان-

تنوردار، نانوا.

=الفَرَأ-

ج أَفْرَاء و فِرَاء [فرأ] (ح): گورخر.

=الفَرْبِيُون-

(ن): گياهى است از رسته فربيونيات كه برگ و ساقه هاى آن داراى ماده سمى است و هرگاه به چشم سرايت كند خطرناك است.

=الفِرَّة-

[فرّ]: لبخند.

=الفِرْتَيْكة-

و تُسمّى أيضاً «الشَّوْكة»: چنگال غذاخورى. اين كلمه ايتاليائى است.

=فَرَّثَ-

تَفْرِيثاً [فرث] الكرشَ: شكنبه را باز كرد و فضولات آن را به دور ريخت،- الحُبُّ كبدَهُ: عشق دل او را شكسته كرد.

=الفَرْث-

ج فُرُوث: سرگين كه در شكنبه حيوان باشد.

=فَرَجَ-

- فَرْجاً الشي ءَ: آن چيز را باز كرد، پهن كرد،- اللّهُ الغَمَّ عَنْهُ: خداوند او را از غم رهانيد و دل او را شاد كرد.

=فَرَّجَ-

تَفْرِيجاً [فرج] الشي ءَ: مُرادف (فَرَجَه) است،- اللّهُ الغَّمَ عَنْه: خداوند او را از غم رهانيد و دل او را شاد كرد،- هُ على شي ءٍ غريبٍ لَم يَرَهُ مِنْ قَبل: چيزى را كه قبلا نديده بود به او نشان داد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الفَرْج-

مص،- ج فرُوج: شكاف ميان دو چيز، لب و دندان،- مِنَ الثَّوبِ: شكاف جامه،- مِنَ الإِنْسَان: عكس انسان، عورت انسان (پس يا پيش)؛ «فَرْجُ الوادي»: درون دره؛ «فَرْجُ الطَّرِيق»: دامنه راه، ميان راه.

=الفَرَج-

مرادف (الانْفِرَاج) است.

=الفِرْجار-

پرگار. اين واژه فارسى است.

=الفِرْجاريّ-

منسوب به (الفِرجار) است، اين كلمه فارسى است؛ «خطٌّ فِرجَاريّ»: خط دايره اى.

=الفُرْجَة-

ج فُرَج: هر فاصله ميان دو چيزى، رهائى از غم و اندوه، آنچه كه با آن از ديدنيها نمايش داده شود.

=الفَرْجَة-

رهائى از سختى و غم و اندوه.

=الفِرْجَة-

مرادف (الفَرْجَة) است.

=فَرِحَ-

- فَرَحاً بالشي ءِ: دل او شاد شد بى خيال و بى پروا شد.

=فَرَّحَ-

تَفْرِيحاً [فرح] هُ: او را شادمان كرد.

=الفَرَح-

خورسندى، شادمانى.

=الفَرِح-

خورسند، شادمان.

=الفَرْحَى-

مؤنّث (الفَرْحَان) است.

=الفَرْحَان-

ج فَرْحَى و فَرَاحَى: آنكه

=الفرحانة-

=الفرحة-

=فرخ-

=الفرخ-

=الفرخة-

=فرد-

=الفرد-

=الفردى-

=الفردان-

=الفردة-

=الفردوس-

=الفردية-

=الفررة-

=فرز-

=الفرز-

=الفرزان-

=الفرزة-

=الفرزدق-

=الفرزدقة-

=فرس-

=الفرس-

=الفرسة-

=الفرسخ-

=فرش-

خوشحال و شادمان باشد.

=الفَرْحَانَة-

مؤنّث (الفَرْحَان) است.

=الفُرْحَة-

خوشحالى و شادمانى، آنچه كه بشارت دهنده بعنوان مژدگانى دريافت كند نام ديگر آن (الحُلْوان) يا (البِشارَة) است.

=الفَرْحَة-

مرادف (الفُرحة) است.

=فَرَّخَ-

تَفْريخاً [فرخ] تِ البيضةُ: جوجه از تخم بيرون آمد،- تِ الطَّائِرةُ: پرنده بچه دار شد،- الشَّجرُ: جوانه هاى درخت سبز شد،- الرّوعُ: ترس برطرف و آرامش برقرار شد،- الأَمْرُ: نتيجه كار پس از اشتباه روشن شد.

=الفَرْخ-

ج فِرَاخ و أَفْرَاخ و أَفْرُخ و أَفْرِخَة و فِرْخَان و فُرُوخ: جوجه پرنده، هر كوچكى از گياه و يا حيوان، مردخوار و ناتوان كه از هر جا رانده شده است،- مِنَ الشَّجر: جوانه هاى درخت؛ «فَرْخُ الرأس»: مغز سر.

=الفَرْخَة-

(ح): جوجه ماده، سر نيزه پهن.

=فَرَدَ-

- فُرُودا: يكتا بود،- عَنْ الشَّي ءِ: از آن چيز كناره گيرى كرد و فاصله گرفت.

=فَرِدَ-

- فُرُودا: يكتا بود،- بالأَمرِ: به تنهايى كار را انجام داد.

=فَرُدَ-

- فُرُوداً: مرادف (فَرِدَ) است.

=الفَرْد-

ج فِرَاد: يك فرد؛ «فَرْداً فَرْداً»:

يكايك، يكى پس از ديگرى، نيمى از يك جفت،- ج أَفراد: يكطرف ريش،- ج افراد و فُرادىَ: مرد بى مانند؛ «هذا شَي ءٌ فَرْدٌ»:

اين يكتا و بى مانند است؛ «افْرادَ النّاسِ»:

بزرگان مردم، الفَرد ج فُرودَة و فُرود نيز به معناى اسلحه كمرى مى باشد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفَرَد-

يك فرد؛ «سَيفٌ فَرَدٌ»: شمشيرى بى مانند؛ (شي ءٌ فردُ) چيزى بى همتا.

=الفَرِد-

مرادف (الْفَرَدَ) است.

=الفَرْدَى-

مؤنّث (الفَرْدان) است؛ «جاؤُوا فَرْدَى»: يكى پس از ديگرى آمدند.

=الفَرْدَان-

يك فرد؛ «شي ءٌ فَرْدان»: چيزى يكتا و بى همتا.

=الفَرْدَة-

ج فَرْدات و أَفْرَاد و فَرَد: مؤنّث (الفَرْد) است،- عند المكاري: و در اصطلاح باربران نيمى از بار است،- مِنَ البِضاعَةِ:

قسمتى از كالاى بسته و پيچيده شده.

=الفِرْدَوْس-

ج فَرَادِيس [فردس]: باغ و بوستان، زمين سرسبز و خرّم، چمن زار؛ «فِردوسُ النَّعيم»: بهشت برين.

=الفَرْدِيّ-

پيرو مذهب آزادى فردى.

=الفَرْدِيَّة-

مذهب فرد گرائى در جامعه- (انديودوياليسم).

=الفُرَرَة-

[فرّ]: آنكه با شتاب گريزد.

=فَرَزَ-

- فَرْزاً الشي ءَ من غيرهِ: آنرا از ديگرى جدا ساخت.

=الفَرْز-

مص، شكاف پهن و فاصله ميان دو كوه، زمين هموار كه ميان دو بلندى قرار گرفته باشد؛ «فَرْزُ الأَراضي»: تقسيم زمين، «فرز اصْواتِ الانتِخَابات»: جمع آورى رأيهاى انتخاباتى.

=الفِرْز-

ج أَفْرَاز و فُرُوز: راه در بلنديهاى زمين، سهم جدا شده براى دارنده آن.

=الفِرْزَان-

ج فَرَازِين: ملكه در بازى شطرنج.

=الفُرْزَة-

راه در تپه ها و بلنديها، نوبت، فرصت.

=الفَرْزَة-

شكاف در زمين سخت و سفت.

=الفِرْزَة-

پاره اى از آنچه كه جدا شده باشد.

=الفَرَزْدَق-

ج فَرَازِق و القياس فَرَازِد: نان كه در تنور افتد، ريزه هاى نان، تكه هاى خمير.

=الفَرَزْدَقَة-

واحد (الفَرَزْدَق) است.

=فَرَسَ-

- فَرْساً الأسدُ فريستَه: شير شكار خود را گرفت، شير گردن شكار را خرد كرد،- الذَّبِيحَةَ: شير گردن قربانى را بريد،- الشَّي ءَ: آن چيز را تقسيم كرد،- فِرَاسَةً بالعين: با نظر تيزبين به حقيقت امر پى برد.

=فَرُسَ-

- فَرَاسَةً و فُرُوسَةً و فُرُوسِيَّةً: در اسب سوارى ماهر شد.

=فَرَّسَ-

تَفْرِيساً [فرس] هُ الشي ءَ: آن چيز را براى شكار در معرضش قرار داد،- السَّطْحَ عِند العامَّة: بر روى بام ماده عايق ريخت تا جلوى نفوذ آب باران را بگيرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الفُرْس-

ايرانيان،- عِنْد العَامّة: و در زبان متداول بر ماده عايق و سفيدى كه بر روى بام براى جلوگيرى از نفوذ آب باران بگسترانند اطلاق مى شود.

=الفِرْس-

(ن): گياه سريش كه آنرا (البَرْوَقْ) نيز گويند.

=الفَرَس-

(ح): اسب نر كه آنرا (حِصَان) نيز گويند و اسب ماده را (حِجْر) نامند هر چند كه (فَرَسَة) نيز گفته اند جمع كلمه فرس بر خلاف لفظ خود مى باشد و بر آن (خَيْلٌ) اطلاق مى شود؛ و نيز از لفظ آن جمع بسته مى شود مانند: «ثلاثة افْراس»: سه اسب نر و «ثلاث افراس»: سه اسب ماده، و گاهى جمع كثرت نيز بسته شود مانند «فُروس»؛ «هما كَفَرَسي رهانٍ»: اين مثل براى دو نفر كه با هم مسابقه دهند و در نتيجه مساوى شوند گفته مى شود؛ «فَرَسُ البحرِ» (ح): اسب آبى يا گاوميش دريائى است.

=الفَرْسَة-

اسم مرّة از (فَرَسَ) است،- (طب): دانه چركى كه بر گردن درآيد و كوبيده شود.

=الفِرْسَة-

(طب): مرادف (الفَرْسَة) است.

=الفَرْسَخ-

ج فَرَاسِخ: استراحت، آرامش، آنچه كه بسيار و هميشه باشد؛ «فَرْسَخُ الطَّريقِ»: معادل سه ميل مسافت است. اين كلمه فارسى است و گفته مى شود كه عبارت از دوازده هزار ذرع است كه تقريبا معادل هشت كيلومتر مى باشد.

=فَرَشَ-

- فَرْشاً و فِرَاشاً الشي ءَ: آن چيز را پهن و گسترده كرد،- فُلاناً امراً: موضوع را براى فلانى توضيح داد و كشف كرد،- الأَمْرَ:

موضوع را شايع و پخش كرد،- فَرْشاً النَّباتُ:

گياه بر روى زمين گسترده شد.

=فَرَّشَ-

تَفْرِيشاً [فرش] الطائرُ: پرنده دو بال خود را بر روى چيزى به حركت درآورد،- الزَّرْعُ: گياه گسترده شد و برگهاى آن درآمد،- فُلاناً بساطاً: براى او فرش پهن كرد،- الدَّارَ: خانه را ساخت و آن را آسفالت يا سنگفرش كرد.

=الفرش-

=الفرشاية-

=الفرشة-

=فرشخ-

=فرص-

=الفرصاد-

=الفرصة-

=فرض-

=الفرض-

=الفرضة-

=الفرضي-

=فرط-

=الفرط-

=الفرطاح-

=الفرطاس-

=فرطح-

=فرطس-

=الفرطوسة-

=الفرطيسة-

=فرع-

=الفَرْش-

مص، اثاث گسترده خانه، جائيكه در آن گياه بسيار باشد، فضاى وسيع، درختى كه بر آن سه برگ درآمده باشد، درختان كوچك و هيزم و شتران كوچك، گاو و گوسفندى كه ويژه ذبح كردن باشند.

=الفُرُش-

فرشها، بساطها.

=الفِرْشَايَة-

ج فَرَاشٍ: مرادف (الفُرْشَة) است به معناى مسواك دندان.

=الفُرْشَة-

ج فَرَاشٍ: بُرُس، مسواكِ دندان، فرچه، ماهوت پاك كن.

=الفَرْشَة-

اسم مره از (فَرَش) است، تشك خواب. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفِرْشَة-

چگونگى فرش كردن.

=فَرْشَخَ-

فَرْشَخَةً الرجُلُ: آن مرد ميان دو پاى خود را باز كرد.

=فَرَصَ-

- فَرْصاً الشي ءَ: آن چيز را بريد،- الْجِلْدَ: پوست را دو نيم كرد،- الفُرْصَةَ: از فرصت استفاده نمود،– فَرْصاً الرَّجُلَ: به سينه او زد.

=فُرِصَ-

فَرْصاً و فَرَصاً: از درد كتف و سينه ناليد.

=فَرَّصَ-

تَفْرِيصاً [فرص] أَسفلَ النعلِ: با ابزار آهنين كفش را نقش و نگار زد.

=الفِرْصَاد-

[فرصد] (ن): درخت توت، ميوه توت، سرخ رنگ.

=الفُرْصة-

ج فُرَص: موقع مناسب؛ «انْتَهَزَ الْفُرصَة»: فرصت را غنيمت شمرد، نوبت آبيارى از چاه براى افراد،- فِى الْمَدَارِس:

وقت استراحت دانش آموزان پس از درس، تعطيلات مدارس.

=فَرَضَ-

- فَرْضاً الأَمرَ: آن امر را تعيين كرد، امر را مورد مداقه و ملاحظه قرار داد،- اللّهُ الأَحْكامَ على عِبَادِهِ: خداوند احكام را بر بندگانش واجب كرد،- لَهُ: براى او وقت تعيين كرد،- لِفلانٍ كَذا: انجام كار را بر او واجب كرد،- لَهُ كَذَا فى الدّيوان: براى او حقوق و مقررى تعيين كرد،- الخَشَبةَ فيها:

چوب را بريد.

=فَرَّضَ-

تَفْرِيضاً [فرض] الأَمرَ: آن كار را واجب كرد،- الخَشَبَةَ: چوب را بريد.

=الفُرْض-

بريدن، قطع كردن.

=الفَرْض-

مص، مصدر است، انديشيدن براى حلّ مسأله يا موضوعى؛ «على فَرْضِ أن ... » بر فرض اينكه،- (ع ح): مسأَله رياضى است كه براى بدست آوردن مطلوب يا نتيجه به استخراج و برهان نياز دارد،- مِنَ الْقَوس ج فِرَاض: جاى زه كمان،- ج فُرُوض و فِراض: سُنّت و دستورات مذهبى، آنچه كه خداوند بر بندگان واجب نموده است، پاداش و بخشش، آنچه كه به سرباز داده مى شود، آنچه كه بر خود واجب كرده اى، آنچه كه بر دانش آموزان بعنوان تكليف و تمرين درسى تعيين مى شود؛ «كتابُ الْفَرضِ»: كتابى كه در آن نمازهاى واجب و ساير فرايض در زمانهاى معينى ذكر شده باشد.

=الفُرْضَة-

ج فُرَض و فِرَاض: شكاف پاشنه درب،- مِنَ النَّهر: دهانه جوى و رودخانه و لنگرگاه كشتى،- مِنَ الْبَحْر: بندر، مِنَ القَوس: جاى بستن زه بر كمان،- مِن الدّواة:

جاى جوهر و يا مركب دوات، «فَرْضَةُ الْجَبَل»: شكاف و سراشيبى در كوه.

=الفَرَضِيّ-

آنكه علم فرايض را بداند.

=فَرَطَ-

- فُرُوطاً: گذشت و پيش رفت،- فَرْطاً فِى الأَمْر: در آن كار كوتاهى نمود و فرصت را از دست داد،- مِنْهُ قولٌ: بدون رويه سخن گفت،- مِنْهُ شَي ءٌ: چيزى از او رفت و گذشت،- عليه فِى القَوْلِ: در سخن گفتن با او زياده روى كرد،- وَلَداً: فرزند كوچكى از او مُرد،- اليه رسولًا: نماينده اى بسوى او با شتاب فرستاد،- عَلى فلانٍ:

درباره فلانى عجله كرد، او را ستم كرد،- هُ: بر او چيره شد،– فَرْطاً و فَرَاطَةً القومَ:

براى رسيدن به آب و گياه بر آنها سبقت گرفت.

=فَرَّطَ-

تَفْرِيطاً [فرط] الشي ءَ و في الشي ءِ: آنرا از دست داد، آنرا پراكنده و نابود كرد،- فى الشَّي ءِ: در آن چيز كوتاهى كرد و اظهار ناتوانى نمود،- اليهِ رَسُولًا: به سوى او نماينده فرستاد،- هُ: از او گذشت و سبقت گرفت، زياده از حد او را ستايش يا هجو كرد،- اللّهُ عَنْهُ ما يكرهُ: خدا او را از بدى دور نمود،- عَنْهُ: به او مُهلت داد و از او دست برداشت.

=الفَرْط-

مص، ج افْرُط و افْرَاط: اسم است از افْراط يعنى تجاوز از حدّ، قله تپه يا كوه كوچك، پرچم كه راهنما باشد، زمان، پول خرد و فلزى؛ «فَرْطُ الأَشجارِ»: تكان دادن درختان مانند زيتون و نارگيل و بادام كه با زدن بر آنها ميوه پائين افتد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الفِرْطاح-

[فرطح]: «رأسٌ فِرْطاحٌ»: سر پهن و درشت.

=الفِرْطاس-

[فرطس]: پهن.

=فَرْطَحَ-

فَرْطَحَةً [فرطح] الشي ءَ: آنرا پهن كرد.

=فَرْطَسَ-

فَرْطَسَةً [فرطس] الخنزيرُ: خوك بينى خود را كشيد و دراز كرد.

=الفُرْطُوسَة-

ج فَرَاطِيس: «فُرْطُوسَةُ الخنزيرِ»:

بينى خوك.

=الفِرْطِيسَة-

ج فَراطِيس [فرطس]: نوك بينى؛ «فِرطيسَةُ الخنزير»: بينى خوك.

=فَرَعَ-

- فَرْعاً و فُروعاً الجبلَ: بالاى كوه رفت،- القومَ: در زيبائى و بزرگى بر آنها برترى يافت،- رأسَهُ بِالْعَصَا: با چوبدستى بر سرش كوفت،- الوَادِي: به دره درآمد،- الفَرَس باللِّجام: با لگام جلوى اسب را گرفت،- الأَرْضَ: راهپيمائى كرد و به گردش پرداخت،- بينَ الْقَوم: آن قوم را از هم جدا و ميان آنها را اصلاح كرد.

=فَرِعَ-

- فَرَعاً: موى او زياد شد.

=فَرَّعَ-

تَفْرِيعاً [فرع] في الجبل: بالاى كوه رفت،- مِن الْجَبل: از كوه پايين آمد،- فِى الأَرْض: در زمين گردش كرد،- بَيْنَهُم: ميان آنها تفرقه انداخت،- المسائِلَ مِن هَذا الأَصل:

=الفرع-

=الفرعاء-

=الفرعة-

=فرعن-

=الفرعنة-

=فرعون-

=الفرعي-

=الفرعية-

=فرغ-

=الفرغ-

=الفرغاء-

=الفرفار-

=فرفح-

=الفرفحة-

=الفرفحين-

=فرفر-

=الفرفر-

=فرفط-

=الفرفور-

=الفرفوطة-

=فرق-

=الفرق-

=الفرقاء-

=الفرقان-

=الفرقة-

=الفرقد-

آن مسائِل را فروعى از اين اصل قرار داد و نتيجه گرفت.

=الفَرْع-

مص،- ج فُرُوع: يك قسمت و يا شعبه، دارائى بسيار،- مِنْ كُلِّ شَي ءٍ: و از هر چيزى آنچه كه از اصل خارج شده باشد مانند شاخه درخت،- فى المَسائِلِ العلمية:

آنچه كه بر موضوع ديگرى بنا شده باشد و با آن در قبال اصل مقايسه كنند؛ «فَرْعُ القوم»: بزرگ قوم؛ «فَرْعُ الْمَرْأَة»: موى سَرِ زن؛ «فَرْعُ الأُذُنِ»: بالاى گوش؛ الْفَرْع جَمْع فِرَاع: مجراى آب.

=الفَرْعَاء-

مؤنث (الأَفرع) است؛ «فَرْعَاءُ الطريقِ»: راه بلند و قسمتهاى بالاى آن.

=الفَرْعَة-

ج فِرَاع: قُلّه كوه، قسمت بالاى راه.

=الفَرَعَة-

عند الإسكافة: چرم دوخته شده كه پُشت پا و دو طرف آن را بپوشاند.

=فَرْعَنَ-

فَرْعَنَةً [فرعن] الرجُلُ: خود بزرگ بين شد، زيرك و تباه كار شد.

=الفَرْعَنَة-

زيركى و تباهكارى، بى قيدى و بى بند و بارى.

=فُرْعُون-

ج فراعِنَة [فرعن]: مرادف (فِرْعون) است.

=فُرْعَوْن-

ج فراعِنَة: مرادف (فِرْعَون) است.

=فِرْعَوْن-

ج فَراعِنة: هر سركش و تباهكارى، لقب هر يك از پادشاهان مصر باستان است.

=الفَرْعِيّ-

منسوب به (الفَرْع) است.

=الفَرْعِيَّة-

مؤنّث (الفَرعِيّ) است «لَجْنَةٌ فَرْعِيَّةٌ»: كمسيونى كه از هيئتى ديگر مُنشعب باشد.

=فَرَغَ-

- فَرَاغاً و فُرُوغاً من العمل: از كار فارغ شد،- لَهُ وَ إلَيهِ: به سوى او رفت،- فَروغاً الرَّجُلُ: مُرد، بدرود زندگى گفت،- الظَّرْفُ: ظرف خالى شد،- فُلانٌ مِنَ الشَّي ءِ: كار را تمام كرد،– فُرُوغاً دَمُهُ:

خون او به هدر رفت،- فَرْغاً عليهِ المَاءَ: آب بر او ريخت.

=فَرِغَ-

- فَرَاغاً و فُرُوغاً من العمل: از كار فارغ شد،- لَهُ و اليهِ: قصد او كرد و به سوى او رفت،- فَرْغاً عَلَيهِ المَاءَ: آب بر آن ريخت،- فَراغاً المَاءُ: آب ريخته شد.

=فَرَّغَ-

تَفْرِيغاً [فرغ] الإِنَاءَ: ظرف را خالى كرد،- الماءَ: آب را ريخت،- البَاخِرةَ: كالا را از كشتى پياده كرد،- الدِّماءَ: خونها را ريخت.

=الفَرْغ-

ج فُرُوغ: سرزمين خشك و خالى، دهانه ظرف كه از آن آب ريخته شود.

=الفِرْغ-

مرادف (الفَرَاغ) است.

=الفَرِغ-

مرادف (الفَارِغ) است.

=الفَرْغَاء-

«طعنةٌ فَرْغَاء»: ضَربه سخت و كارى.

=الفَرْفَار-

[فرفر] (ن): نام درختى است كه در برابر آتش مقاومت دارد و رنگ آن سياه مانند آبنوس است و خوشبو است، از آن سبد چوبى مى سازند.

=فَرْفَحَ-

فَرْفَحَةً [فرفح] فلانٌ: با نشاط شد، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفَرْفَحَة-

[فرفح]: نشاط. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفَرْفَحِين-

(ن): نام گياهى است خوردنى از رسته (الرِّجليات). اين كلمه آرامى است.

=فَرْفَرَ-

فَرْفَرَةً [فرفر]: در راه شتاب كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را تكان داد،- الفَرسُ اللِّجامَ: اسب لگام را تكان داد تا از سر خود بيرون كشد،- الرَّجُلُ في كَلَامِهِ: در سخن خود زياده روى كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را شكست،- الطَّائِرُ: پرنده بالهاى خود را به هم زد همچنانكه موقع ذبح مى كند. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفُرْفُر-

[فرفر]: مرادف (الفِرْفِر) است.

=الفِرْفِر-

[فرفر]: گنجشك.

=فَرْفَطَ-

فَرْفَطَةً [فرفط] الشي ءَ: آن چيز را قطعه قطعه كرد. (اين كلمه سريانى است).

=الفَرْفُور-

[فرفر] (ح): شبْ پَرِه، پروانه. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفَرْفُوطَة-

ج فَرافِيط [فرفط]: قطعه اى كوچك از آنچه كه بصورت قطعات درآمده باشد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=فَرَقَ-

- فَرْقاً و فُرقَاناً بينهما: ميان آن دو جدائى افكند،- البَحْر: خود را به دريا افكند و دريا را شكافت،- فَرْقاً الشَّعْرَ: موى سر را شانه زد و از وسط سر به دو طرف آن فرو آويخت،- فَرْقاً و فروقاً لَهُ الطَّريقُ: راه براى او آشكار شد،- فُروقاً الأمرُ لِفُلانٍ: امر براى فُلانى واضح و آشكار شد،- لَهُ عَنِ الشَّي ءِ:

آن چيز را براى او آشكار ساخت.

=فَرِقَ-

- فَرَقاً منهُ: از او بسيار ترسيد.

=فَرَّقَ-

تَفْرِيقاً و تَفْرِقَةً [فرق] الشي ءَ: آن را توزيع و تقسيم كرد،- شَعْرَهُ بِالْمِشْط: موى خود را با شانه از وسط به دو طرف آن فرو آويخت،- الرَّجُلَ: او را ترسانيد.

=الفُرْق-

تورات، قرآن.

=الفَرْق-

مص، ج فُروق: فرق ميان موىِ سر، اختلاف، تميز دادن.

=الفِرْق-

يك قسمت از هر چيزى، نيمه جدا شده از چيزى، گروهى از بچّه ها، گلّه بزرگ از گوسفندان و مانند آن، زمين بلند و مرتفع.

=الفَرُق-

بسيار ترسو.

=الفَرَق-

مص، ج افَراق و افْرُق: مرادف (الفَرْق) است، بامداد يا سپيده دم، ترس، فاصله ميان دو چيز.

=الفَرِق-

معادل (الفَرْق) است.

=الفَرْقَاء-

مؤنّث (الأفرق) است.

=الفُرْقَان-

مص، آنچه كه ميان حق و باطل را جدا كند، بُرهان، تورات، قرآن، پيروزى، بامداد يا سحر.

=الفُرْقَة-

جدا شدن، جدائى.

=الفِرْقَة-

ج فِرَق: گروهى از مردم.

=الفَرُقَة-

مؤنّث (الفَرُق) است.

=الفَرِقَة-

مؤنّث (الفَرِق) است.

=الفَرْقَد-

[فرقد] (فك): نام ستاره اى است در قطب شمال كه راهنما است و در كنار اين ستاره، ستاره كم نور ديگرى است كه به

=فرقع-

=الفرقيعة-

=فرك-

=الفرك-

=الفركاء-

=الفركة-

=فرم-

=الفرمان-

=الفرمة-

=الفرن-

=الفرنج-

=الفرند-

=الفرنك-

=الفرني-

=الفرنية-

=فره-

=الفره-

=الفرو-

=الفروة-

=الفروج-

=الفروجة-

=الفروح-

=الفرور-

=الفرورة-

=الفرود-

=الفروسية-

=الفروش-

=الفروغ-

=الفروق-

=فروق-

=فري-

=الفري-

=الفري ء-

=الفرية-

=الفريد-

=الفريدة-

=الفريزد-

=الفريزق-

=الفريس-

=الفريسة-

هر دو (فَرْقَدَانِ) گويند.

=فَرْقَعَ-

فَرْقَعَةً و فِرْقَاعاً [فرقع]: بسيار سريع و باشتاب دويد،- الأَصَابعَ: انگشتان را به هم زد تا صدا درآورد،- فُلاناً: گردنش را كج كرد،- الفِرْقَيْعَة: آن چيز را منفجر كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفِرْقَيْعَة-

ج فِرْقَيْعَات: كپسول كوچك كه در آن مواد انفجارى باشد و موقع كوبيدن بر زمين منفجر مى شود. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=فَرَكَ-

- فَرْكاً الثوبَ: روى پيراهن دست كشيد،- الشَّي ءَ عَنِ الثَّوبِ: چركى را از روى پيراهن تراشيد و پاك كرد،- الجوزَ و نحوهُ:

گردو و مانند آن را ماليد تا پوست آن كنده شود.

=فَرِكَ-

- فَرَكاً تِ الأُذُنُ: بيخ گوش سُست شد.

=فَرَّكَ-

تَفْرِيكاً [فرك] هُ: آن چيز را سخت ماليد.

=الفَرِكَ-

آنچه كه پوست آن با مالش كنده شده باشد؛ (لَوْزٌ فرِكٌ): بادام كه پوست آن به آسانى كنده شود.

=الفَرْكَاء-

«أُذُنٌ فَرْكاء»: گوش كه بيخ آن سُست شده باشد.

=الفَرِكَة-

«أُذُنٌ فَرِكَةٌ»: مرادف (فَرْكاء) است.

=فَرَمَ-

- فَرْماً التبغَ أو اللحمَ: تنباكو يا گوشت را ريز ريز كرد.

=فَرَّمَ-

تَفْرِيماً [فرم] الولدُ: دندانهاى آن پسر عوض شد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفَرَمان-

ج فَرَامِين: دستور پادشاهان به وزراء و حكّام (اين واژه فارسى است).

=الفَرْمَة-

ج فَرَمَات: قطعه هاى ريز و خُرد از گوشت يا تنباكو. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفُرْن-

ج أَفْرَان: فِر يا جاى پختن نان به جز تنور (اين كلمه لاتين است).

=الفَرَنْج-

فرنگيان (مردم اروپاى غربى).

=الفِرِنْد-

ج فَرَانِد: دانه انار، شمشير، زيور شمشير؛ (سَيْفٌ فِرِنْدٌ) شمشير بى مانند، نوعى پارچه و جامه (اين واژه فارسى است و معرب (پرند) است.

=الفَرَنْك-

ج فَرَنْكات: پول فرانسه.

=الفُرْنِيّ-

نان شيرمال، نان كماج.

=الفُرْنِيَّة-

يك دانه نان شيرمال.

=فَرِهَ-

- فَرَهاً: با نشاط و بى خيال شد.

=فَرُهَ-

- فَرَاهَةً و فُرُوهَةً و فَرَاهِيَةً: حاذق و ماهر شد، با نشاط و سبكبال شد.

=الفَرِه-

با نشاط و بى خيال.

=الفَرْو-

ج فِرَاء [فرو]: پوستين.

=الفَرْوَة-

[فرو]: پوستين، ج فِرَاء، پوست سر با موى آن، لباسى كه از كُرك شتر آماده مى شود، پارچه اى كه گدا آن را پهن و بر روى آن از مردم پول بعنوان صدقه جمع آورى مى كند، پوشش چهره زن، تاج، پول و ثروت.

=الفُرُّوج-

ج فَرارِيج (ح): مرادف (الفَرُّوج) است.

=الفَرُّوج-

ج فَرَارِيج (ح): جوجه مرغ، لباس كودك، قبائى كه از پُشت شكاف داشته باشد.

=الفَرُّوجَة-

(ح): واحد (الفَرُّوج) است.

=الفَرُوح-

ج فُرُح: آنكه خوشحال و خورسند باشد.

=الفرُور-

-[فرّ]: آن كه بسيار گريزان باشد.

=الفَرُورَة-

[فرّ]: به معناى (الفُررَة) است.

=الفُرُود-

«فُرُودُ النجومِ»: ستاره هاى تك كه در آسمان ديده مى شوند.

=الفُرُوسِيَّة-

مهارت در اسب سوارى و اسب دوانى، رُتبه اسب سوار در كشور فرانسه در قرون ميانه ميلادى.

=الفُرُوش-

فرش و بساط.

=الفُرُوغ-

مص؛ «فُرُوغُ الصَّبْر»: بى صبرى، بيتابى.

=الفَرُوق-

معادل (الفَرُق) است.

=فَرُوق-

لقب شهر (استانبول) است كه آن را (القُسْطَنْطِينيَّة) نيز گويند.

=الفَرُّوق-

معادل (الفَرُق) است.

=فَرِيَ-

- فَرىً [فري]: در شگفت و سراسيمه شد.

=الفَرِيّ-

[فري]: چيز شكافته شده، چيز ساختگى، آنچه كه شگفت آور باشد.

=الفُرِّيّ-

[فرّ] (ح): نام پرنده ايست كوچك كه شكار مى شود؛ اين نام در اثر تكان خوردن بالهايش به هنگام پرواز بر آن اطلاق شده است.

=الفَرِي ء-

[فرأ]: «أَمْرٌ فَرِي ءٌ»: چيزى ساختگى، كارى بزرگ.

=الفَرْيَة-

[فري]: اسم مرة از (فَرَى) است، سر و صداى زياد.

=الفِرْية-

ج فِرىً [فري]: دروغ گفتن و دروغ پردازى، ناسزا گفتن و آزار دادن.

=الفَرِيَّة-

[فري]: مؤنّث (الفَريّ) براى چيز شكافته شده است.

=الفَرِيد-

ج فَرَائِد: بى همتا، يگانه، فردى كه همانند ندارد؛ «فَرِيدٌ فِى بَابِه»: در كار خود بى نظير است، مهره اى كه ميان مرواريد و دُر باشد، گوهر گرانبها، رشته مرواريد كه ميان دانه هاى آن مهره فاصله شده باشد.

=الفَرِيدَة-

ج فَرَائِد: مؤنّث (الفَرِيد) است، مهره بالاى استخوان لَگَنْ، گوهر گرانبها (اتَى بِالفَرَائِد): سخنان پر معنى و فصيح بر زبان جارى كرد.

=الفُرَيْزِد-

تصغير (الفَرَزْدَق) است.

=الفُرَيْزِق-

تصغير (الْفَرزْدَق) است.

=الفُرَيْس-

تصغير (فَرَس) است براى اسب نر.

=الفَرِيس-

حلقه اى كه به يكطرف آن ريسمان بندند،- ج فَرْسى: آنكه كشته شده است.

=الفُرَيْسَة-

تصغير (فَرَس) است براى اسب ماده.

=الفَرِيسَة-

مؤنّث (الفَرِيس) است، آنچه را

=الفريش-

=الفريص-

=الفريصة-

=الفريض-

=الفريضة-

=الفريغ-

=الفريغة-

=الفريق-

=الفريك-

=الفريكية-

=فز-

=الفز-

=الفزاعة-

=الفزة-

=فزر-

=فزز-

=الفزراء-

=الفزرة-

=فزع-

=الفزع-

=الفزعة-

=الفزور-

=الفساح-

=الفساد-

=الفساط-

=الفساق-

=الفسالة-

=الفستان-

=الفستق-

=الفستقي-

=فسح-

=الفسح-

=الفسحة-

=فسخ-

=الفسخة-

كه شير و مانند آن شكار كنند و به چنگ درآورند.

=الفَرِيش-

ج فَرَائِش: اسب تازه زا،- مِنَ النَّبات: آنچه از درخت كه بر روى زمين گسترده شده باشد.

=الفَرِيص-

آنكه بطور متناوب با ديگرى در نوشيدن آب شريك باشد، شاهرگ گردن.

=الفَرِيصَة-

واحد (الفَرِيص) است ج- فَرِيص و فَرَائِص: نوبت، گوشت ميان پستان و كتف كه به هنگام ترس مى لرزد؛ «ارتَعَدتْ فَرِيصَتُه»: بسيار ترسيد.

=الفَرِيض-

آنكه به علم فرائض و واجبات داناست.

=الفَرِيضَة-

ج فَرَائِض: فرض كردن، آنچه از صدقه كه واجب باشد، سهم واجب و تعيين شده.

=الفَرِيغ-

ج فِرَاغ: پهن، زمين هموار، چهار پاى تندرو؛ «رَجُلٌ فريغٌ»: مرد بد زبان؛ «طريقٌ فريغٌ»: راه وسيع؛ «ضَرْبَةٌ فريغٌ»:

ضربه سخت كه خون از آن جارى شود.

=الفَرِيغَة-

مؤنّث (الفريغ) است، توشه دانِ بزرگ كه آب بسيار در آن جاى گيرد.

=الفَرِيق-

ج أَفْرِقَاء و أَفْرِقَة و فُرُوق: گروه انبوهى از مردم، گله دام و ستور، يكى از دو طرف عقد: «الفَرِيقُ الاوّل»: طرف اوّل؛ «الفَرِيقُ الثّاني»: طرف دوّم،- (اع):

سرلشكر؛ «فريقُ الخيل»: سريعترين اسب.

=الفَرِيك-

دانه كوبيده و ماليده شده، خوراكى كه با گوشت كوبيده و روغن آماده مى شود.

=الفَرِيكِيَّة-

(ط): خوراكى كه از دانه هاى كوبيده آماده مى شود.

=فَزَّ-

- فَزّاً [فزّ]: تنها شد،- عنهُ: از او دور شد،- الظّبىُ: آهو ترسيد،- هُ: قلب او را تكان داد و او را ترسانيد و ناراحت كرد، بر او چيره شد،- هُ عَنْ مَكَانِهِ: او را ترسانيد و ناراحت كرد و از جاى خود راند،- فُلانٌ:

فلانى حمله كرد و تكان خورد (اين تعبير در زبان متداول رايج است).

=الفَزّ-

[فزّ]: مص،- ج افزاز: مرد سبك و چالاك.

=الفَزَّاعَة-

آنكه بسيار ناله و مويه كند، كسيكه مردم را بسيار ترساند، آدمك كه در كشتزار براى ترساندن حيوانات وحشى نصب كنند نام ديگر اين كلمه (فِزَّيعَة) است كه در زبان متداول رايج است.

=الفَزَّة-

[فزّ]: با ناراحتى از جا پريدن.

=فَزَرَ-

- فَزْراً هُ شقَّهُ: آن را دو نيم كرد، آن را فسخ كرد،- هُ بِالعَصَا: با عصا بر كمرش كوبيد،- الشَّي ءَ مِنَ الشَّي ءِ: چيزى را از چيزى ديگر جدا كرد،- فُزُوراً: آن چيز دو نيم شد.

=فَزِرَ-

- فَزَراً: بر روى سينه يا كمر او زخم يا كورك پديد آمد.

=فَزَّزَ-

تَفْزِيراً [فزر] الشي ءَ: آن را ريز ريز كرد.

=الفَزْرَاء-

ج فُزْر: مؤنّث (الأَفْزَر) است.

=الفُزْرَة-

ج فُزَر: راه وسيع، زخمى كه بر سينه يا كمر پديد آيد.

=فَزَعَ-

- فَزَعاً و فِزْعاً مِنْهُ: از او ترسيد.

=فَزِعَ-

- فَزَعاً: ترسيد و ناراحت شد،- الَيه:

از او طلب يارى كرد، به او پناه برد،- الرَّجُلَ: به داد او رسيد و او را يارى كرد،- مِنْ نَوَمِهِ: از خواب پريد،- فَزْعاً بِمَجي ء فُلَان: براى آمدن فلانى خود را آماده كرد.

=فَزَّعَ-

تَفْزِيعاً [فزع] هُ: او را ترسانيد.

=الفَزَع-

مص، ترس، كمك، يارى.

=الفَزِع-

ترسو، يارى خواه.

=الفُزْعَة-

كسيكه بسيار از مردم بترسد.

=الفَزْعَة-

كسيكه مردم از او بترسند.

=الفُزُور-

شقه ها و پارگيها.

=الفُسَاح-

«مكانٌ فُساحٌ»: جاى فراخ و بزرگ.

=الفَسَاد-

مص، لهو لِعب، گرفتن مال به زور و ستم.

=الفُسَّاط-

ج فَسَاطِيط: خيمه و چادر كه در آن زندگى كنند و از موى ساخته شده باشد.

=الفَسَّاق-

مرادف (الفُسَق) است.

=الفُسَالَة-

من الحديد و نحوه: ريزه هاى آهن و مانند آن كه پس از كوبيدن از آن پخش شود.

=الفُسْتان-

ج فَسَاتِين: جامه و روپوش زنانه (اين كلمه فارسى است).

=الفُسْتُق-

(ن): پسته؛ «فُسْتُقُ العَبِيد» (ن):

پسته شام (بادام زمينى).

=الفُسْتَق-

(ن): مرادف (الفُستُق) است.

=الفُسْتُقِيّ-

آن چه كه به رنگ پسته اى باشد.

=فَسَحَ-

- فَسْحاً: گامهاى بلند برداشت،- لَهُ فِى السَّفَر: اجازه خروج از كشور و مسافرت برايش نوشت (به او ويزا داد)،- فَسْحاً و فُسُوحاً لَهُ فِى الْمَجْلِس: براى او در مجلس جاى باز كرد.

=فَسُحَ-

- فَسَاحَةً المكانُ: آن جاى باز شد و فراخ گرديد.

=فَسَّحَ-

تفسِيحاً [فسح] المكانَ: آن جاى را گسترده و فراخ كرد،- لَهُ فِى الْمَجلِس:

مرادف (فَسَحَ) مى باشد.

=الفَسْح-

مص، اجازه مسافرت بخارج، پروانه خروج.

=الفُسُح-

من الأمكنة: مرادف «الْفَسِيح» است.

=الفُسْحَة-

ج فُسَح: فراخى، فاصله ميان خانه ها و جز آنها.

=فَسَخَ-

- فَسْخاً الرأْيُ: آن رأى تباه شد،- رأيَ فُلانٍ: عقيده و رأى فلانى را تباه كرد،- الأَمْرَ اوِ العَقْدَ: پيمان شكنى كرد،- الشَّي ءَ: آن چيز را پراكنده كرد،- العودَ او المفصلَ: چوب يا مفصل را جابجا كرد،- الثّوبَ عنه: جامه را از او بدر آورد و بر زمين افكند.

=فَسِخَ-

- فَسخاً الرأْيُ: رأى فاسد شد.

=فَسَّخَ-

تَفْسِيخاً [فسخ] هُ: در فسخ آن چيز مبالغه كرد.

=الفَسْخَة-

اسم مرّة از (فَسَخَ) است، پاره اى از چيزى كه تباه شده باشد.

=فسد-

=فسر-

=الفسطاط-

=الفسطان-

=الفسفسة-

=الفسفوسة-

=فسق-

=الفسق-

=الفسقية-

=فسل-

=الفسل-

=الفسولة-

=الفسيح-

=الفسيد-

=الفسيفساء-

=الفسيق-

=الفسيلة-

=فش-

=اين تعبير در زبان متداول رايج است،-

=فشا-

=الفشاء-

=الفشاع-

=فشخ-

=فشط-

=الفشك-

=الفشكة-

=فشل-

=الفشل-

=الفشوة-

=الفشيان-

=الفشيش-

=الفشيل-

=الفص-

=فَسَدَ-

- فَسَاداً و فُسُوداً: آن چيز فاسد شد، برخلاف درست شد است.

=فَسُدَ-

- فَسَاداً و فُسُوداً: مرادف (فَسَدَ) است.

=فَسَّدَ-

تَفْسِيداً [فسد] هُ: آن چيز را فاسد كرد.

=فَسَرَ-

- فَسْراً الأَمرَ: امر را بيان و آشكار كرد،- المُغَطَّى: آنچه كه پوشيده بود را آشكار كرد.

=فَسَّرَ-

تَفْسِيراً [فسر] هُ: آن چيز را توضيح داد و بيان نمود.

=الفُسْطَاط-

ج فَسَاطِيط: چادر كه از موى بافند و در آن زندگى كنند، اسمى است كه بر مصر باستان اطلاق مى شود.

=الفِسْطَاط-

ج فَسَاطِيط: مرادف (الفُسْطاط) است.

=الفُسْطَان-

ج فَسَاطِين: معادل (الفُسْتان) است- اين كلمه فارسى است.

=الفِسْفِسَة-

(ن): گياهى است كه علوفه ستوران و خوراك دام مى باشد.

=الفَسْفُوسَة-

دانه اى ريز كه بر روى پوست بدن ظاهر مى شود. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=فَسَقَ-

- فِسْقاً و فُسُوقاً: از راه حق و درستى منحرف شد، كار ناپسنديده كرد.

=فَسُقَ-

- فِسْقاً و فُسُوقاً: مرادف (فَسَقَ) است.

=فَسَّقَ-

تَفْسِيقاً [فسق] هُ: او را بكار ناپسنديده و ناروا نسبت داد.

=الفُسَق-

آنكه همواره و بسيار فسق كند.

=الفِسْقِيَّة-

ج فَسَاقِيّ: حوض، استخر كوچك، وضوخانه.- اين كلمه لاتين است-

فَسِلَ-

- فَسَالَةً و فُسُولَةً: سست و ناتوان بود.

=فَسُلَ-

- فَسَالَةً و فُسُولَةً: مرادف (فَسِلَ) است.

=فُسِلَ-

مرادف (فَسِلَ) است.

=الفَسْل-

مص،- ج افْسُل و فُسُول و فِسَال و فُسْل و فُسُولَة و فُسَلَاء و افْسَال: قلمه درخت كه كاشته شود، مرد ناتوانى كه سست و بى غيرت باشد، هر چيز پست و بىرزش؛ «دِرْهَمٌ فَسْلٌ»: پول تقلبى و بىرزش.

=الفِسْل-

احمق و نادان.

=الفُسُولَة-

مص، فتور و سستى در كار.

=الفَسِيح-

من الأمكنة: جاى وسيع و فراخ.

=الفَسِيد-

ج فَسْدى: به معناى فاسد است.

=الفَسَيْفِسَاء-

كاشى، سراميك، موزائيك، نقش و نگار برجسته.

=الفِسِّيق-

مرادف (الفُسَق) است.

=الفَسِيلَة-

ج فَسِيل و فَسَائِل و جج فُسْلَان:

درخت خُرماى كوچك كه از درخت مادر جدا شده و كاشته شود، نهال درخت كه كاشته شود.

=فَشَّ-

- فَشّاً [فشّ] بين القوم: ميان قوم سخن چينى كرد،- خُلْقَهُ فِى فلان: خشم خود را بر ديگرى آشكار كرد،- قَلْبَهُ: آنچه از خشم كه در دل داشت بيرون ريخت.

=اين تعبير در زبان متداول رايج است،- الوَرَمُ: ورم عضو بدن فرو نشست. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=فَشَا-

- فَشْواً و فُشُوّاً و فُشِيّاً [فشو] خيرُهُ أو فضلُهُ أو سرُّهُ: خبر يا بزرگوارى و يا راز او پخش شد،- تْ أمُورُهم: كارهاى آنها از هم جدا شد،- تِ المَاشِيَةُ: دامها رها شدند.

=الفَشَاء-

توليد مثل ستوران و دامها و افزايش آنها.

=الفُشَاع-

(ن): نام گياهى است از رسته زنبقيات كه از ريشه هاى آن براى دارو و درمان استفاده مى شود.

=الفُشاع-

(ن): مرادف (الفُشَاع) است.

=فَشَخَ-

- فَشْخاً: گامهاى بلند برداشت، (اين كلمه سريانى است) و در زبان متداول رايج است،- عليه: بر او ستم و تعدّى كرد. (اين كلمه سريانى است و در زبان متداول رايج است).

=فَشَّخَ-

تَفْشِيخاً [فشخ] الرجُلُ: گامهاى خود را بلند برداشت. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=فَشَّطَ-

تَفْشِيطاً فلانٌ: به چيزى كه ندارد فخر و مباهات كردن (اين كلمه سريانى است و در زبان متداول رايج است).

=الفِشْك-

سرگين اسب. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الفَشَك-

فشنگ، گلوله (اين كلمه تركى است).

=الفِشْكَة-

واحد (الفِشك) است. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفَشَكَة-

واحد (الفِشْك) است.

=فَشِلَ-

- فَشَلًا: در جنگ و پيشامدها شكست خورد و ناتوان شد،- فى عَمَلِهِ: از كار خود نوميد شد و پيروزى بدست نياورد.

=الفَشْل-

ج فُشْل و أَفْشَال: ناتوان و بيعُرضه و ترسو به هنگام جنگ يا پيشامدى سخت.

=الفَشَل-

مص؛ «باءَ بِالفَشَل»: شكست خورد و پيروز نشد.

=الفَشِل-

ج فُشْل و أَفْشال: مرادف (الفَشْل) است.

=الفَشْوَة-

[فشو]: عطردانى كه زنان در آن عطر نهند.

=الفَشْيَان-

[فشو]: حالت بيهوشى كه در انسان پديد آيد.

=الفَشِيش-

[فشّ]: صدا و آوا؛ «فشِيشُ الأَفعى»: آواى مار هنگام حركت بر روى زمين كه در نتيجه برخورد پوست آن بر زمين بوجود مىيد.

=الفَشِيل-

ج فُشْل و أَفْشَال: مرادف (الفَشْل) است.

=الفُصّ-

ج فُصُوص و فِصَاص و أَفُصّ [فصّ]:

مرادف (الفَصَّ) و به معناى نگين مى باشد.

=الفَصّ-

ج فُصُوص و فِصَاص و أَفُصّ [فصّ]:

نگين انگشتر كه معمولا از سنگهاى گرانبها ساخته مى شود، كه بر آن «قَلْبُ الْخَاتم» نيز اطلاق مى شود، حدقه چشم؛ دانه سير، ريشه امر و حقيقت امر و حقيقت آن، مفصل ميان دو استخوان؛ «فُصُّ الماءِ»:

=الفص-

=الفصاحة-

=الفصاص-

=الفصال-

=فصح-

=الفصح-

=الفصحى-

=فصخ-

=فصد-

=فصص-

=فصع-

=فصفص-

=الفصفصة-

=الفصفور-

=فصل-

=الفصل-

=الفصلة-

=فصم-

=الفصوليا-

=الفصيح-

=الفصيحة-

=الفصيد-

=الفصيل-

=الفصيلة-

=فض-

حباب روى آب.

=الفِصّ-

ج فُصُوص و فِصَاص و أَفُصّ [فصّ]:

مرادف (الفَصّ) است.

=الفَصَاحَة-

مص، فصاحت، زدودن كلام و سخن از ناهنجاريهاى گفتار.

=الفَصَّاص-

[فصّ]: انگشتر ساز.

=الفِصَال-

از شير گرفتن كودك، جدا كردن بچّه شتر يا گوساله از مادر.

=فَصَحَ-

- فَصْحاً الصبحُ فلاناً: بامداد برآمد و همه جا بر او روشن شد.

=فَصُحَ-

- فَصَاحَةً: سخن او خوب و بيانِ او زيبا شد،- الأَعجِميُّ: آن شخص غير عرب به زبان عربى سخن گفت و كلام او فهميده شد،- اللَّبَنُ: سر شير و كف شير گرفته شد.

=فَصَّحَ-

تَفْصيحاً [فصح] اللبنُ: سرشير از شير گرفته شد.

=الفَصْح-

«لَبَنٌ فَصْحٌ»: شيرى كه سرشير آن گرفته شده باشد.

=الفِصْح-

عند النصارى: از اعياد مسيحيان است؛ «فِصْح اليَهودِ»: سالگرد خروج يهود از مصر. اين كلمه تعريف (فِسْح) از زبان عبرى است و معناى آن خروج و عبور و يا رهائى است؛ «يومٌ فِصْحٌ»: روز آفتابى و بدون ابر.

=الفُصْحَى-

مؤنّث (الأَفصح) است، زبان عربى فصيح كه به آن نيز (اللُّغَةُ الفُصْحى) گويند.

=فَصَخَ-

- فَصْخاً العودَ أو المفصلَ: چوب يا مفصل را سست كرد.

=فَصَدَ-

- فَصْداً و فِصَاداً المريضَ: رگ بيمار را زد،- العِرْقَ: رگ را نيشتر زد.

=فَصَّدَ-

تَفْصِيداً [فصد] الشي ءَ: چيزى را با آب كم خيس كرد.

=فَصَّصَ-

تَفْصِيصاً [فصّ] الخاتمَ: نگين بر انگشتر انداخت،- بِعَينهِ: با چشم خود خيره شد.

=فَصَعَ-

- فَصْعاً التمرةَ: خُرما را با انگشت فشار داد تا پوست آن كنده شود،- الشَّي ءَ:

چيزى را با انگشت خود ماليد تا نرم و آنچه درون آن است باز شود،- عِمامَتَهُ عن رَأْسِهِ:

عمامه را از سر برداشت.

=فَصْفَصَ-

فَصْفَصَةً [فصفص] الكلامَ: در گفتار خود شتاب كرد،- الدَّابَّةَ: به دام علوفه داد.

=الفِصْفِصَة-

ج فَصَافِص (ن): نوعى عُلوفه گياهى براى دام و ستوران كه تازه باشد.

=الفُصْفُور-

(ك): فُسفُر، ماده اى شيميايى است كه به رنگهاى سفيد و يا سرخ مى باشد.

=فَصَلَ-

- فَصْلًا الشي ءَ: آن چيز را بُريد و آشكار ساخت، آنرا خارج كرد و به خود اختصاص داد،- بينهما: ميان آن دو را فاصله انداخت،- الولَد عن الرَّضاع: كودك را از شير گرفت،- فُصُولًا الرَّجُلُ عَنِ الْبَلَد:

آن مرد از شهر خارج شد،- الكَرْمُ: درخت انگور دانه ريز داد.

=فَصَّلَ-

تَفْصِيلًا [فصل] الكلامَ: سخن را بيان كرد، به تفصيل و درازا سخن گفت،- الشَّي ءَ: چيزى را بصورت فصل يا قطعه هاى جدا از هم درآورد،- العِقْدَ: ميان مُهرِه هاى هم رنگِ گردن بند مُهره يا جواهرى به شكل ديگر انداخت،- الثَّوبَ:

پيراهن را براى دوختن بُريد،- القَصَّابُ الشَّاةَ: قصاب گوسفند را تكه تكه كرد.

=الفَصْل-

مص، داورى ميانِ حق و باطل،- ج فُصُول: حاجز و حجاب ميان دو چيزى، مرز ميان دو زمين، خلاف اصل است؛ «لِلنَّسَبِ اصُولٌ و فصولٌ»: براى نسب اصول و فروعى است، يكى از فصلهاى چهارگانه (بهار و تابستان و پاييز و زمستان)،- مِنَ الْجَسَد: و از اندام انسان هر فاصله ميان دو استخوان، جاى مفصل،- مِنَ الْكِتَاب: و از كتاب يك بخش مستقل؛ «قَوْلٌ فَصْلٌ»: گفتار حق و درست؛ «يَومُ الْفصل»: روز قيامت؛ «فَصْلُ الْخِطَاب»:

فاصله ميان حق و باطل، سخنرانى كه «أمّا بعد» گويد؛ «فَصْلُ الخُصُومَات». حكم به قطع دشمنيها و اختلافات.

=الفَصْلَة-

اسم مرّة از (فَصَلَ) است، درخت نخلى كه از جاى خود به جاى ديگرى منتقل شده باشد.

=الفِصْلة-

أو الكَأسِيَّة (ز): كاسه پُشت گُل كه در آن برگهاى گل قرار دارد. گاهى اين برگها جدا از هم است مانند گل رُز و گاهى متّصل به هم است مانند گل قرنفل.

=فَصَمَ-

- فَصْماً الدملجَ و نحوَهُ: بازوبند را شكست بىينكه خُرد شود،- الشَّي ءَ: آن چيز را بُريد.

=الفَصُوليا-

(ن): لوبياى سفيد كه نام ديگر آن (الفَاصُوليَّة) است.

=الفَصِيح-

ج فُصُح و فُصَحَاء و فِصَاح: آنكه داراى فصاحت كلام است؛ «رَجلٌ فصيحٌ»:

مرد فصيح، سخن زدوده از ناهنجارى؛ «كلامٌ فَصيحٌ»: سخن فصيح؛ «لَبَنٌ فَصِيحٌ»:

شير خالص.

=الفَصِيحَة-

ج فِصَاح و فَصَائِح و فَصِيحات:

مؤنّث (الْفَصيح) است.

=الفَصِيد-

رگ زده شده،- (ط): خونى كه در روده قرار مى دهند و آن را مى پزند.

=الفَصِيل-

ج فِصَال و فُصْلَان و فِصْلَان: شتر بچّه يا گوساله كه از مادر جدا شود، ديوار كوتاهى كه پُشت ديوار شهر و جلوى شهر ساخته شود.

=الفَصِيلَة-

ج فَصَائِل: مؤنّث (الفَصِيل) است، يك قطعه گوشت ران يا ديگر اعضاى جسم، فاميل نزديك؛ «جَاؤوا بِفَصِيلَتِهم»: همگى با هم آمدند،- فى الحيوان و النَّبات: حيوانات يا گياهانى كه از يك رده و ريشه باشند.

=فَضَّ-

- فَضّاً [فضّ] الشي ءَ: چيزى را شكست و ريزه هاى آن ريخته شد،- القَومَ:

مردم را متفرق ساخت؛ «فَضَّ اللّهُ جَمْعَهُمْ»:

خداوند جمع آنها را متفرّق و پراكنده كند،- الشَّي ءَ على القَوم: آن چيز را ميان مردم تقسيم نمود،- ما بَيْنَهما: ميان آن دو را بُريد،- خَتْمَ البَابِ وَ الْخَتْمَ عَنِ الْكِتَابِ: قُفلِ در را

=فضا-

=الفضا-

=الفضاء-

=الفضاح-

=الفضاحة-

=الفضافضة-

=الفضال-

=الفضالة-

=الفضاوة-

=الفضة-

=فضح-

=فضخ-

=فضض-

=الفضض-

=الفضفاض-

=الفضفاضة-

=فضفض-

=فضل-

=الفضل-

=الفضلى-

=الفضلة-

=الفضوح-

=الفضوحة-

=الفضول-

=الفضولي-

=الفضيح-

=الفضيحة-

=الفضيخ-

=الفضيض-

=الفضيل-

=الفضيلة-

=الفطام-

=فطح-

شكست و مهر كتاب را باز كرد،- اللُّؤْلُؤَةَ:

مُرواريد را سوراخ كرد،- الدُّمُوعَ: اشك ريخت،- اللّهُ فاهُ: خداوند دندانهايش را بشكند.؛ «لا فُضّ فوكَ»: دندانهايت ثابت بماند و نريزد.

=فَضَا-

- فَضَاءً و فُضُوّاً [فضو] المكانُ: آن جاى وسيع شد، خالى شد.

=الفَضَا-

[فضو]: دانه مويز؛ «سَهْمٌ فَضاً»: تير يگانه؛ «انَّ امْرَهُمْ فَضّاً بَيْنهم»: فرمانده اى ندارند.

=الفَضَاء-

ج أَفْضِيَة [فضو]: زمين فراخ و گسترده، ميدان؛ «مكانٌ فَضَاءٌ»: جاى باز و گسترده؛ «رَجُلُ الفَضَاءِ»: فضانورد و نام ديگر او «رَائِدُ الفَضَاء»: است؛ «سَفِينَةُ الْفَضَاءِ»: سفينه فضائى كه با موشك حركت كند.

=الفِضَاء-

[فضو]: آب كه بر روى زمين روان باشد، توالت و دستشويى.

=الفِضَاح-

مُرادف (الفَضَاحَة) است.

=الفَضَّاح-

صيغه مبالغه بر وزن (فَعَّال) است.

=الفَضَاحَة-

آشكار شدن بديها، رسوائى.

=الفُضَافِضَة-

[فضفض]:؛ «دِرْعٌ فُضَافِضَةٌ»:

زره گُشاد؛ «سَحَابَةٌ فُضَافِضَةٌ»: ابر پر آب.

=الفِضَال-

لباس كار يا خواب يا لباس خانه.

=الفَضَّال-

آنكه داراى فضيلت و بزرگى بسيار است.

=الفُضَالَة-

ج فُضَالات: باقيمانده، تَه مانده.

=الفَضَاوَة-

[فضو]: اسم است از (الفاضي)؛ «فَضَاوَةُ الْبَالِ»: فراغ بال و آسودگى خاطر.

=الفِضَّة-

[فضّ] (ك): نقره يا سيم.

=فَضَحَ-

- فَضْحاً هُ: بديهاى وى را كشف كرد،- المُعَمّى: معمّا را حل كرد،- القمرُ النُّجومَ: روشنائى ماه بر ستارگان چيره شد،- الصُّبح: بامداد برآمد،- الصُّبحُ فُلاناً:

روشنائى بامداد او را فرا گرفت.

=فَضَخَ-

- فَضْخاً الشي ءَ: چيز تو خالى را قاچ زد مانند خَربُزه،- الرَّأس: سر را شكست،- الْعيْنَ: چشم را زخمى كرد يا از حدقه بيرون آورد.

=فَضَّضَ-

تَفْضِيضاً [فضّ] الشي ءَ: آن چيز را آب نقره داد يا نقره كارى كرد.

=الفَضَض-

[فضّ]: آبى كه موقع شُست و شوى بر زمين ريخته مى شود، هر چيز پراكنده و پخش شده.

=الفَضْفَاض-

[فضفض]: مرد بسيار بخشنده، پيراهن گشاد يا زندگى فراخ؛ «ارْضٌ فَضْفَاضٌ»: زمينى كه بر اثر باران بسيار در آب فرو رفته باشد.

=الفَضْفَاضَة-

[فضفض]: «جاريةٌ فَضْفاضةٌ»:

كنيزك فربه و بلند قامت؛ «دِرْعٌ فَضْفَاضةٌ»:

زره گشاد؛ «سَحَابَةٌ فَضْفَاضَةٌ»: ابر پُر آب.

=فَضْفَضَ-

فَضْفَضَةً [فضفض] الثوبُ أو العيشُ: جامه يا زندگى فراخ شد،- هُ: آنرا گشاد يا فراخ كرد.

=فَضَلَ-

- فَضْلًا: باقى ماند، اضافه شد،- هُ: در فضيلت و بزرگى بر او غلبه كرد.

=فَضِلَ-

- فَضْلًا: باقى ماند، اضافه شد، مردى با فضل بود، با فضيلت بود.

=فَضُلَ-

- فَضْلًا: بزرگوار بود، بافضيلت بود.

=فَضَّلَ-

تَفْضِيلًا [فضل] هُ على غيرهِ: او را بر ديگرى برترى داد، حكم به برترى او داد، او را برتر از ديگرى كرد.

=الفَضْل-

ج أَفْضال: آنچه كه انسان را شايسته و بزرگوار كند؛ «يُرْجَعُ الفَضْل فى ذَلِكَ الَيه»: در اين باره فضيلت و بزرگى شايسته اوست،- ج فُضُول: باقيمانده و بازمانده، و در علم حساب باقيمانده حساب پس از كم كردن رقم كوچك از بزرگ، متضاد (النَّقص) است، اضافه و زياد شدن «فَضْلًا عَنْ ذَلِك»: علاوه بر اين، احسان و بزرگى به ديگرى؛ «فُلانٌ لَا يَمْلِكُ دِرهماً فَضْلًا عَنْ دينار»: فلانى درهمى ندارد چه رسد به دينارى، فلانى پولى ندارد.

=الفُضُل-

مرادف (الفِضَال) است.

=الفُضْلَى-

ج فُضْلَيَات و فُضَل: مؤنّث (الأَفْضَل) است.

=الفَضْلَة-

ج فَضَلَات و فِضَال: لباس كار يا خواب يا جامه كه در خانه پوشند، اسم مرة از (فَضَلَ) است، باقيمانده و ته مانده چيزى. مى.

=الفُضُوح-

مرادف (الفَضَاحَة) است.

=الفَضُوح-

رسوا و مُفْتَضِحْ، بسيار رسوا كننده.

=الفُضُوحَة-

مرادف (الفَضَاحَة) است.

=الفَضُوح-

مى كه نوشنده اش را مست كند، شراب مستىور.

=الفُضُول-

جمع (الْفَضْل) است، آنچه از غنائم بدست آمده كه تقسيم نشده باشد، كار شخص فضول، دخالت بيجا، ترشحات بدن.

=الفَضُول-

آنكه بسيار عطا و بخشش كند.

=الفُضُولِيّ-

آنكه در كارى كه به او مربوط نباشد دخالت نمايد، نام ديگر او (الحِشْرِيّ) است كه در زبان متداول رايج است.

=الفَضِيح-

آنكه مال يا ستوران را بد نگاهدارى كند.

=الفَضِيحَة-

ج فَضَائِح: مؤنّث (الفَضِيح) است، آشكار شدن بديها، عيب و رسوائى.

=الفَضِيخ-

آب انگور، مي كه از خرما ساخته شود، شير كه در آن آب بسيار باشد.

=الفَضِيض-

[فضّ]: مرادف (الفَضَض) است، شكسته شده، آب گوارا و روان.

=الفَضِيل-

ج فُضَلَاء: آنكه با فضيلت است، آنكه داراى برترى و بزرگى است.

=الفَضِيلَة-

ج فَضَائِل: درجه بزرگى و برترى، امتياز، آنچه كه خلاف پستى و عيب باشد.

=الفِطَام-

از شير گرفتن كودك، زمان از شير گرفتن كودك، «فِطَامُ القَزِّ»: بازداشتن كرم ابريشم از غذا خوردن و رها كردن آن جهت تنيدن پيله.

=فَطِحَ-

- فَطَحاً رأسُهُ أو أَنفُهُ: سر يا بينى او پهن شد.

=الفطحل-

=فطر-

=الفطر-

=الفطرة-

=فطس-

=الفطساء-

=الفطسة-

=فطم-

=فطن-

=الفطن-

=الفطنة-

=الفطور-

=الفطوري-

=الفطون-

=الفطير-

=الفطيرة-

=الفطيم-

=الفطين-

=فظ-

=الفظ-

=فظع-

=الفظع-

=الفظيع-

=الفعال-

=الفعالية-

=فعل-

=الفعل-

=الفعلة-

=الفِطَحْل-

ج فَطَاحِل [فطحل]: سيل بزرگ؛ «جَمَلٌ فِطَحْلٌ»: شتر درشت و فربه «زَمَنُ الفِطَحْل»: تاريخ باستان دور و گويند به معناى دَهر است قبل از خلقت انسان؛ «فَطَاحِلُ العُلَماءِ»: بزرگان دانش.

=فَطَرَ-

- فَطْراً الشي ءَ: آن چيز را دو نيم كرد،- نَابُ الْبَعير: دندان شتر درآمد،- العجينَ: از خمير فطير نان پُخت،- فَطْراً و فِطْراً و فُطُوراً الصّائِمُ: روزه دار افطار كرد،- فَطْراً الأَمْرَ:

كار را اختراع كرد و ساخت.

=فُطِرَ-

على: بر چيزى عادت كرد، تمايل طبيعى به چيزى داشت.

=فَطَّرَ-

تَفْطِيراً [فطر] الشي ءَ: آن را شكافت و به دو نيم كرد،- الصَّائِمَ: روزه دار را وادار به افطار نمود، به روزه گير افطارى داد.

=الفُطْر-

لغتى است در (الفِطْر)، آنچه از گياهان كه باز شوند،- (ن): نوعى گياه است كه بطور طبيعى بر روى شاخه هاى درخت يا زمين روئيده مى شود، نوعى ديگر از گياه است سفيد رنگ مُتمايل به تيره كه خوشبو و قابل خوردن است.

=الفَطْر-

مص،- ج فُطُور: شكاف و شكستگى.

=الفِطْر-

مص، دانه انگور كه تازه برآمده باشد؛ (عيدُ الفِطْر): عيد فطر، عيد مسلمانان پس از پايان ماه رمضان كه مُطابق با روز اوّل ماه شوال است.

=الفُطْرَة-

شكاف، واحد (الفُطْر) است.

=الفِطْرَة-

ج فِطَر: صفت طبيعى هر موجودى در آغاز خلقت و آفرينش، صفت، سرشت، دين، سنّت، اختراع و ساختن.

=فَطَسَ-

- فُطُوساً: بدرود زندگى گفت، مُرد.

=فَطِسَ-

- فَطَساً: استخوان بينى او فرو رفت، نتوانست نفس بكشد.

=فَطَّسَ-

تَفْطِيساً [فطس] هُ: او را تلف كرد، كُشت.

=الفَطْسَاء-

مؤنّث (الأَفْطَس) است.

=الفَطَسَة-

فرورفتگى استخوان بينى.

=فَطَمَ-

- فَطْماً الولدَ: بچّه را از شير گرفت،- هُ عَنْ العَادةِ: عادت او را ترك داد،- الْحَبْلَ: ريسمان را بريد.

=فَطَّمَ-

تَفْطِيماً [فطم] الشجرُ: ميوه اى بر روى درخت نماند،- المَوسِمُ: فصل و موسم چيزى پايان يافت، (اين تعبير در زبان متداول رايج است).

=فَطَنَ-

- فَطْناً و فِطْناً و فُطْناً و فَطَناً و فُطُناً و فِطْنَةً و فَطَانَةً و فِطَانَةً و فُطُونَةً و فَطَانِيَةً و فِطَانِيَةً للأمرِ و بهِ و إليهِ: به آن چيز پى بُرد، آن را دانست و شناخت.

=فَطِنَ-

- مرادف (فَطَنَ) است.

=فَطُنَ-

مرادف (فَطَنَ) است.

=فَطَّنَ-

تَفْطِيناً [فطن] هُ بالأَمر و لهُ و إليهِ: او را فهمانيد و دانا كرد،- التلميذَ: دانش آموز را باهوش و دانا كرد.

=الفَطْن-

ج فُطْن و فُطُن: به معناى (الفاطِن) است.

=الفَطُن-

ج فُطْن و فُطُن: مترادف (الفَاطِن) است.

=الفَطِن-

ج فُطْن و فُطُن: مترادف (الفَاطِن) است.

=الفِطْنَة-

ج فِطَن: مهارت و فهميدن.

=الفُطُور-

آنچه از غذا كه در آغاز و يا نيمه روز خورند. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفَطُور-

غذاى صبحانه.

=الفَطُورِيّ-

مرادف (الفَطُور) است.

=الفَطُون-

ج فُطْن و فُطُن: مرادف (الفَاطِنَ) است.

=الفَطِير-

شير به هنگام دوشيدن از پستانِ دام، آنچه كه براى بدست آوردن آن شتاب شود؛ «رأيٌ فَطيرٌ»: امرى بديهى كه نياز بديدن ندارد؛ «عَجينٌ فَطيرٌ»: خميرى كه هنوز جا نيفتاده باشد؛ «خُبْزٌ فطيرٌ»: نان تازه؛ «عيدُ الفَطير»: يكى از اعياد يهود است.

=الفَطِيرَة-

ج فَطَائِر (ط): نان لقمه اى، خمير آغشته به چربى يا روغن زيتون.

=الفَطِيم-

ج فُطُم: مرادف (المَفْطُوم) است.

=الفَطِين-

ج فُطُن: مرادف (الفاطِنَ) است.

=فَظَّ-

- فَظَاظَةً و فِظَاظاً و فَظَظاً [فظّ]: خشن و بد اخلاق شد،– فظّاً: از آب ذخيره شده در شكنبه شتر در بيابان خشك آشاميد.

=الفَظّ-

[فظّ]: مص،- ج افْظَاظ: مرد سنگدل و بد زبان و بد اخلاق، ج فِظَاظ و فُظُوظ: آبى كه در شكنبه شتر ذخيره شود و به هنگام تشنگى در بيابان با پاره كردن شكم شتر آن را مى نوشند،- (ح): نوعى گُراز ماهى يا فيل ماهى دريائى كه به خوك شباهت دارد.

=فَظِعَ-

- فَظَعاً فلانٌ بالأمر و من الأَمر: كار بر او سخت شد و قابل تحمّل نبود،- الإِنَاءُ:

ظرف پُر شد.

=فَظُعَ-

- فَظَاعَةً الأَمرُ: زشتى و پليدى چيزى باندازه اى زياد شد كه از حد گذشت.

=فَظَّعَ-

تَفْظِيعاً [فظع] الأَمرَ: كار را سخت و ناروا كرد، در پليدى و زشتى كار اصرار ورزيد.

=الفَظِع-

«أمرٌ فَظِعٌ»: كار بسيار زشت كه بىندازه ناپسند باشد.

=الفَظِيع-

«أَمْرٌ فظيعٌ»: مرادف (فَظِعٌ) است.

=الفَعَال-

كار نيك، كرم و بخشش. اين كلمه در خير و شرّ نيز بكار برده مى شود.

=الفِعَال-

جمع فِعْل است، كارى كه كنندگان بسيار داشته باشد «فِعالُ الفأسِ»:

دسته تيشه.

=الفَعَّال-

نافذ و مؤثّر، آن كه بسيار كار كند.

=الفَعَّالِيَّة-

پُركارى و فعاليّت.

=فَعَلَ-

- فَعْلًا: انجام داد، مرادف (عَمِلَ) است.

=فَعَّلَ-

تَفْعِيلًا [فعل] البيتَ الشعْريَّ: بيت شعر را تقطيع و وزن آن را با (ف ع ل) پيدا كرد.

=الفِعْل-

ج فِعَال و أَفْعَال و جج أَفَاعِيل: مرادف (العَمَل) است، اسم است از (فَعَلَ)؛ (فِعْلًا وَ بِالفِعْل): در واقع، در حقيقت.

=الفَعْلَة-

اسم مرة از (فَعَلَ) است؛ «كانَتْ مِنْهُ فَعْلَةٌ حَسَنَةٌ او سَيِّئَةٌ»: كارى كرد كه

=الفعلة-

=فعم-

=الفعم-

=فغ-

=فغر-

=الفغر-

=الفغرة-

=فغم-

=الفغمة-

=الفقاح-

=الفقار-

=الفقاري-

=الفقاس-

=الفقاع-

=الفقاعة-

=الفقاعي-

=الفقاقيع-

=فقأ-

=فقح-

=فقد-

=فقر-

=الفقر-

=الفقرة-

=الفقري-

=الفقرية-

=فقس-

=فقش-

=الفقشة-

=فقط-

=فقع-

خوب يا بد بود.

=الفَعِلَة-

عادت، خوى.

=فَعَمَ-

- فَعْماً الإِنَاءَ: ظرف را پُر كرد.

=فَعُمَ-

- فَعَامَةً و فُعُومَةً الإِناءُ أو الساعدُ:

ظرف پُر شد، باز و ستبر شد.

=فَعَّمَ-

تَفْعيماً [فعم] الإِنَاءَ: ظرف را پُر كرد.

=الفَعْم-

«إناءٌ أو ساعدٌ فَعْمٌ»: ظرف پُر يا بازوى ستبر.

=فَغَّ-

- فَغَّةً [فغّ] الطِّيبُ: بوى خوش دميد و پراكنده شد.

=فَغَرَ-

- فَغْراً فاهُ: دهان باز كرد،- فُوهُ:

دهانش باز شد.

=الفَغْر-

مص، گُل هنگاميكه باز مى شود.

=الفُغْرَة-

ج فُغَر: دهانه درّه.

=فَغَمَ-

فُغُوماً الوردُ: گُل باز شد.

=فَغِمَ-

- فَغَماً بالشي ءِ: شيفته آن چيز گرديد و آزمند او شد،- بِالْمَكانِ: در آنجا اقامت گزيد.

=الفَغْمَة-

«فَغْمةُ الطِّيب»: بوى خوش عطر و گُل.

=الفُقَّاح-

من كلِّ نبت: شكوفه درخت.

=الفَقَار-

جمع (الفَقَارَة) است؛ «ذو الفَقَار»:

نام شمشير حضرت على بن ابى طالب (ع) است.

=الفَقَارِيّ-

منسوب به (فَقَار الظّهر) است به معناى مهره هاى كمر.

=الفُقَاس-

(طب): بيمارى مفاصل.

=الفُقاع-

آب جو.

=الفَقَّاع-

مرد پليد و بسيار پست.

=الفُقَّاعَة-

واحد (الفَقاقيع) است به معناى حباب روى آب.

=الفُقَاعِيّ-

من الألوان: آنچه كه پُر رنگ باشد؛ «ابْيضُ فُقَاعِيٌّ»: بسيار سفيد.

=الفُقَّاعِيّ-

آبجو فروش.

=الفَقَاقِيع-

حُبابهاى روى آب.

=فَقَأَ-

- فَقْأً [فقأ] الدمَّلَ: دمل را شكافت تا مواد چركى آن خارج شود،- العينَ: چشم را كند يا كور كرد.

=فَقَّأَ-

تَفْقِئَةً [فقأ]: معادل (فَقَأ) است.

=فَقَحَ-

- فَقْحاً الجروُ: توله سگ چشم باز كرد،- النَّبَاتُ: گياه شكوفه داد.

=فَقَّحَ-

تَفْقِيحاً [فقح] الجروُ: معادل (فَقَحَ) است.

=فَقَدَ-

- فَقْداً و فِقْداناً و فُقْداناً و فُقُوداً هُ: از او دور شد، آن را گم كرد.

=فَقَرَ-

- فَقْراً: گودال كند،- الشَّي ءَ: آن چيز را بُريد بىنكه از هم جدا سازد،- الخِرَز: مُهره را سوراخ كرد،- عينَهُ: چشم او را درآورد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=فَقِرَ-

- فَقَراً: از بيمارى يا شكستگى ستون فقرات خود ناليد.

=فَقُرَ-

- فَقَارَةً: بى چيز و مستمند شد.

=فَقَّرَ-

تَفْقِيراً [فقر]: گودال كند،- الشَّي ءَ:

چيزى را بُريد و در آن اثر گذاشت،- الخِرَزَ:

مُهره را سوراخ كرد تا به نخ درآورد.

=الفُقْر-

ج فُقَر: جانب، كرانه، كنار، بى پول.

=الفَقْر-

ج أَفْقُر: بريدگى روى چوب،- ج فُقُور و مَفَاقِر: نيازمندى، تنگدستى، اندوه.

=الفُقُر-

چاههائى كه در يك سطح زده مى شوند و نفوذ آب به هم دارند.

=الْفَقِر-

آنكه از درد ستون فقرات خود بعلت بيمارى يا شكستگى نالد.

=الفُقْرَة-

ج فُقَر و فُقُرات: گودال، يقه پيراهن، امرى مهم، نزديكى.

=الفَقْرَة-

ج فَقْر: مهره اى از مهره هاى ستون فقرات.

=الفِقْرَة-

ج فِقَر و فِقْرَات و فِقَرات: مرادف (الفَقْرَة) است،- ج فِقَر: بهترين و رساترين بيت شعر در قصيده شعرى، نكته كلامى.

اسم علم از كوه و جز آن، اسم نوع از (فَقَرَ) است.

=الفِقْرِيّ-

منسوب به ستون فقرات است؛ «العَمُودُ الفِقْرِيّ»: ستون فقرات.

=الفِقْريَّة-

مؤنّث (الفِقْريّ) است؛ «الحيوانات الفِقْرِيَّة»: گونه اى از حيوانات كه داراى ستون فقرات هستند مانند ماهى و پرندگان.

=فَقَسَ-

- فَقْساً البيضَة: تخم مرغ را با دست شكست، تخم مرغ را دو شقه كرد،- الطَّائِر بيضَتَهُ: پرنده تخم خود را شكست و آنچه در آن بود بيرون ريخت،- البَارُودَةَ: مواد محترقه را منفجر كرد،- هُ: او را پس از خوشحالى دلتنگ كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=فَقَّسَ-

تَفْقِيساً [فقس] السمنَ: روغن را بر روى آتش داغ كرد و آن را تصفيه نمود.

اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=فَقَشَ-

- فَقْشاً البيضةَ: تخم مرغ را با دست خود شكست.

=الفَقْشَة-

«فَقْشَةُ الثوبِ»: دامن پيراهن را به اندازه يك وجب چاك زد تا فراخ شود.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=فَقَطْ-

كلمه اى است مركب از فاء و قَط و معناى آن تنها، لاغيره و بس مى باشد،- «رأيتُه مَرَّةً فَقَطْ»: او را فقط يكبار ديدم و بس.

=فَقَّطَ-

تَفْقِيطاً [فقط] الحسابَ (ت): پس از تعيين رقم حساب كلمه فقط نوشت تا از تقلب و دستبرد مصون بماند.

=فَقَعَ-

- فَقْعاً و فُقُوعاً لونُهُ: چهره او صاف و خالص بود. يا اينكه زردى آن زياد شد،- الرَّجُلُ: از سختى گرما مُرد،- فُلانٌ: در اثر عُقده و ناراحتى مُرد،- الغُلامُ: آن جوان نشو و نما يافت،- فَقْعاً الشَّي ءَ: آن چيز را دُزديد،- الشَّي ءُ: آن چيز شكاف داشت و از آن آوازى خارج شد.

=فَقِعَ-

- فَقَعاً: سرخ شد، رنگ او تيره شد.

=فَقَّعَ-

تَفْقِيعاً [فقع]: سخنى بى معنا گفت،- الأَديمَ: چرم را سرخ رنگ كرد،- أصابِعَهُ:

انگشتان خود را به هم زد تا صدا دهد،- الوَرْدَةَ: يك برگ گُل را بر كف دست نهاد و با دست ديگر بر آن زد و صدائى از آن شنيده شد،- هُ فى اصطلاح العامة: رنج و

=الفقع-

=الفقعاء-

=فقفق-

=الفقفقة-

=فقم-

=الفقم-

=الفقماء-

=الفقمة-

=فقه-

=الفقه-

=الفقهة-

=الفقوس-

=الفقوسة-

=الفقيد-

=الفقير-

=الفقيرة-

=الفقيصة-

=الفقيع-

=الفقيعة-

=الفقيه-

=الفقيهة-

=فك-

=الفك-

=الفكاء-

=الفكاك-

=الفكاهة-

=الفكة-

=فكتوريا ملكية-

=فكر-

=الفكر-

=الفكرى-

=الفكرة-

اندوه و حسرت او را كشت (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=الفَقْع-

ج أَفْقُع و فُقُوع و فِقَعَة: قارچ زمينى سفيد و نرم؛ «فَقْعُ الذّئب» (ن): رسته اى از قارچهاى درشت و سفيد كه گونه هاى بسيار دارد.

=الفِقْع-

ج أَفْقُع و فُقُوع و فِقَعَة: قارچ سفيد رنگ و نرم.

=الفَقْعَاء-

مؤنّث (الأَفْقَع) است.

=فَقْفَقَ-

فَقْفَقَةً [فقفق] الرجُلُ في كلامهِ: آن مرد از بيخ حلق سخن گفت، تِ القِدْرُ:

ديگ بر اثر جوشيدن حبابهائى از روى آن برخاست بطوريكه صداى آن شنيده مى شد.

=الفَقْفَقَة-

[فقفق]: «فَقْفَقَةُ الماءِ»: صداى قطره هاى آب كه روان باشد.

=فَقَمَ-

- فَقْماً الرجُلَ أو الكلبَ: آرواره مرد يا پوزه سگ را گرفت.

=فَقِمَ-

- فَقَماً و فَقْماً الرجُلُ: دندانهاى بالاى آن مرد به سوى بيرونِ دهان شد و بر روى فك پائين قرار نگرفت، آن مرد مستى و سبكسرى كرد،- فَقَماً و فَقْماً و فُقُوماً الأمرُ آن كار دامنه دار شد و يكسان نماند فَقْماً الإِناءُ: ظرف پُر شد.

=فَقُمَ-

- فَقَامَةً الأَمرُ: آن كار پُردامنه و نامرتّب شد،- الشَّي ءُ: آن چيز فراخ شد.

=الفُقْم-

مرادف (الفَقْم) است.

=الفَقْم-

نوكِ بينى سگ، پوزه سگ، آرواره انسان.

=الفَقْمَاء-

مؤنّث (الأَفْقَمْ) است.

=الفُقْمَة-

ج فُقْمَات و فُقَم (ح): نهنگ يا خوكِ دريائى كه در اقيانوسها و درياهاى شمال يافت مى شود.

=الفُقَّمَة-

ج فُقَّمَات و فُقَم (ح): مرادف (الفُقْمَة) است.

=فَقَهَ-

- فَقْهاً الرجُلَ: در دانش بر او برترى يافت.

=فَقِهَ-

- فَقَهاً: دانا و فقيه شد،- فَقَهاً و فِقْهاً الشَّي ءَ او الكَلام: آن چيز يا سخن را دانست و فرا گرفت؛ «فَقِهَ عَنْهُ الكَلامَ»: از او سخن آموخت.

=فَقُهَ-

- فَقَاهَةً: دانا و فقيه شد.

=فَقَّهَ-

تَفْقِيهاً [فقه] فلاناً: او را دانا و فهميده كرد.

=الفِقْه-

دانستن چيزى و فهمِ آن، مهارت و هوشيارى، دانش احكام شرعى از ادلّه تفصيلى؛ «فِقْهُ اللّغة»: آموزش علمى زبان و دانستن آن از راه تحليل مُتون نقدى، زبان شناسى.

=الفَقُه-

ج فُقَهَاء: آنكه بسيار فهميده و دانشمند و باهوش باشد، فقيه و دانشمند.

=الفَقِه-

ج فُقَهَاء- مرادف (الفَقُه) است.

=الفَقِهَة-

ج فَقَائِه: مؤنّث (الفَقِه) است.

=الفَقُّوس-

(ن): نوعي خربزه.

=الفَقُّوسَة-

(ن): يك دانه خربزه.

=الفَقِيد-

آنكه گمشده و از دست رفته باشد.

=الفَقِير-

ج فُقَراء: نيازمند،- ج فُقُر: مرادف (الفَقِر) است: به معناى كسيكه از درد استخوان كمر نالد، گودالى كه در آن نهال نخل غرس كنند، نام ديگر آن البِيش است، دهانه قنات كه از آن آب خارج شود.

=الفَقِيرَة-

ج فَقِيرَات و فَقَائِر و فُقَرَاء: مؤنّث (الفقير) است.

=الفَقِيصَة-

من البَيْض و نحوه: تخم مرغ كه با دست شكسته شود، تخم مرغ شكسته شده.

=الفَقِيع-

مرد سرخ پوست،- (ح): كبوتر.

=الفِقَّيْع-

ميوه انجير قبل از آنكه برسد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفَقِيعَة-

(ح): واحد (الفَقِيع): براى كبوتر است.

=الفِقَّيْعَة-

مفرد (الفِقَّيع) است. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفَقِيه-

ج فُقَهاء: مرادف (الفَقُه) است.

=الفَقِيهةَ-

مؤنّث (الفقيه) است.

=فَكَّ-

- فَكّاً [فكّ] الشي ءَ: چيزى را از چيزى جدا كرد،- العُقْدَةَ: گره را باز كرد،- العَظْمَ: استخوان را جا به جا كرد،- الخَتْمَ: مهر را شكست و باز كرد،- اللغَزَ: معمّا را حل كرد،- عَدَداً او عبارةً جبرية: عدد يا عبارت جبرى را ضريبدار كرد،- المعادلة: ريشه يا معادله جبرى را پيدا كرد،- فَكّاً و فِكَاكاً و فَكَاكاً الأَسِيرَ: اسير را نجات داد و رها كرد،- يدَهُ: مُشتِ خود را باز كرد،- ادغامَ الحرفِ: حرف مضاعف را ادغام نكرد مانند (لا تَمْدُدْ) در (لا تَمُدَّ)،- فَكّاً و فُكُوكاً الرَّهنَ: سندِ گروگان را آزاد كرد،– فَكّاً و فَكَّةً: بسيار نادان شد،– فَكّاً و فَكَكاً العظمُ: استخوان جا به جا شد،– فَكّاً و فكّة: بسيار نادان شد.

=الفَكّ-

[فكّ]: مص، ج فُكُوك: فكّ دهان (فك بالا و پائين).

=الفَكَّاءَ-

[فكّ]: مؤنّث (الأَفَكّ) است.

=الفَكَاك-

[فكّ]: مرادف (الفِكاك) است.

=الفِكَاك-

[فكّ]: آنچه كه با آن موردِ رهن را آزاد كنند.

=الفَكَّاك-

[فكّ]: بر وزن (فعّال) صيغه مبالغه است.

=الفُكَاهَة-

اسمى است كه از (التفكيه):

مِزاح و شوخى و جز آن گرفته شده است.

=الفَكَّة-

[فكّ]: اسم مرّة از (فكَّ) است.

=فِكتُورِيا مَلَكِيَّة-

(ن): نوعى گياه زمينى است كه در آمريكاى استوائى بسيار است برگ اين درخت گاهى به ٢ متر مى رسد و در مناطق گرمسيرى كاشته مى شود.

=فَكَرَ-

- فِكْراً و فَكْراً في الأَمرِ: درباره آن امر تأمّل كرد و انديشيد.

=فَكَّرَ-

تَفْكيراً [فكر] في الأَمر: مرادف (فَكَرَ) است.

=الفَكْر-

مص؛ «مالِى فِى الأَمْرِ فَكْرٌ»: به اين كار نيازى ندارم.

=الفِكْر-

ج أَفْكَار: فكر و انديشيدن، آنچه از مسائل و معانى كه در دل خطور كند؛ «شارِدُ الفِكْر»: آنكه غفلت ورزد و اشتباه كند.

=الفِكْرَى-

معادل (الفِكْرَة) است.

=الفِكْرَة-

ج فِكَر: به كار بستن انديشه در

=فكك-

=فكه-

=الفكه-

=الفكهة-

=الفكيهة-

=فل-

=الفل-

=فلى-

=الفلا-

=الفلى-

=الفلاة-

=الفلاح-

=الفلاحة-

=الفلاس-

=الفلاقة-

=فلان-

=فلانة-

=فلت-

=الفلت-

=الفلة-

=الفلتان-

=الفلتة-

=الفلتي-

=فلج-

=الفلج-

=فلح-

=الفلح-

=الفلحاء-

=الفلحة-

=فلذ-

=الفلذ-

=الفلذة-

=الفلز-

كارها، «على فِكْرَة»: به مناسبت چيزى.

اين تعبير را در زبان متداول «على فَوقِه» گويند.

=فَكَّكَ-

تَفْكِيكاً [فكّ] هُ: آن را جدا كرد و رها نمود؛ «فَكَّكَ عَدَداً او عِبَارَةً جَبْريَّة»:

عددى يا مسأله اى را با علم جبر حل كرد،- المُعادلةَ (ع ح): ريشه معادله جبرى را بدست آورد.

=فَكِهَ-

- فَكَهاً و فَكَاهَةً: آن مرد بذله گو و شوخ و خوش قلب شد،- مِنْهُ: از او در شگفت شد،- لِلشَّي ءِ: از آن چيز در شگفت شد؛ «لو سَمِعتَ حَديثَ فلانٍ لَمَا فَكِهتَ لَهُ»: هرگاه به سخن فلانى گوش دهى از آن تعجب نخواهى كرد.

=فَكَّهَ-

تَفْكِيهاً [فكه] الرجُلَ: با سخنان نغز و طرب انگيز خود او را سرگرم كرد، به او ميوه خورانيد.

=الفَكِه-

مرد خوش قلب و خندان، آنكه به خود ببالد، مرد بى خيال، خورنده ميوه.

=الفَكِهَة-

ج فَكِهَات: مؤنّث (الْفَكِه) است.

=الفَكِيهَة-

مرادف (الْفُكَاهَة) است.

=فَلَّ-

- فَلًّا [فلّ] السيفَ: لبه شمشير را شكست،- الْقَومَ: آن قوم را فرارى داد،– فَلًّا عَن فُلانٍ عَقْلُهُ: هوش از او به در شد و سپس بهوش آمد،- الرَّجُلُ: آن مرد از كار روى گردان شد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفُلّ-

[فلّ] (ن): گياهى است از نوع زيتونى و از دسته ياسمين، شكوفه آن سفيد رنگ و خوشبو است.

=الفَلّ-

[فلّ]: مص،- ج فُلُول: شكستگى شمشير يا شكاف در لبه آن،- ج فُلُول و فِلَال: آنچه كه از چيزى فرو ريزد مانند ذرات آهن و جرقه آتش، گروه؛ «رَجُلٌ فَلٌّ و قومٌ فَلٌّ»: مرد فرارى و يا گروه فرارى (اين كلمه در مفرد و جمع يكسان بكار برده مى شود) و گاهى بر وزن أَفلال و فُلُول جمع بسته مى شود.

=فَلَى-

- فَلْياً [فلي] الأَمرَ: در آن كار تأمّل نمود و آنرا مورد مُطالعه قرار داد،- رأْسَهُ اوْ ثَوبَهُ: سر و لباس خود را از شپش پاك كرد.

=فَلَّى-

تَفْلِيَةً رأْسَهُ أو ثوبَهُ: مرادف (فلاهُ) است.

=الفَلَا-

[فلو]: جمع (الفَلَاة) است، در زبان متداول به معناى جاى بى سقف و باز مى باشد؛ «نامَ في الْفَلا»: در جائيكه سقف ندارد خوابيد.

=الفُلَّى-

[فلّ]: «كتيبةٌ فُلَّى»: هنگ فرارى.

=الفَلَاة-

ج فَلَوَات و فَلًا و فُلِيّ و فَلِيّ، و جمع فَلًا أَفْلَاء [فلو]: بيابان وسيع و بزرگ.

=الفَلَاح-

الفوز، كاميابى، رهائى يافتن؛ «حَيَّ على الْفَلاح»: به راه راستى و كاميابى بشتابيد، خوشوقتى، پايدارى و بقاء.

=الفَلَّاح-

ج فَلَّاحة و فَلَّاحُون: كشاورز، كرايه كننده ستوران، ناوى، مردم كوهستان و روستا به هر شكل و صورت.

=الفَلَاحَة-

مرادف (الفِلاحَة) است.

=الفِلَاحَة-

كشاورزى، شخم زدن.

=الفَلَّاس-

فروشنده سكه هاى فلزى.

=الفُلَاقَة-

ج فُلَاق: پاره اى چيزى.

=فُلان-

كنايه از انسان است و بدون (الْ) بكار برده مى شود اما اگر (الْ) بر آن درآيد ويژه غير انسان مى شود مانند (رَكِبْتُ الفُلانَ):

بر فُلان چيز سوار شدم.

=فُلَانةُ-

مؤنّث (فلانٌ) است و حكم آن مانند (فُلانْ) است با اين تفاوت كه ممنوع از صرف است مانند «جاءت فُلانَةُ»

الفِلَايَة-

[فلي]: مرادف (التفْلِيَة) است.

=فَلَتَ-

- فَلْتاً: رهائى يافت،- هُ: او را نجات داد، آزاد كرد.

=الفَلْت-

مص؛ «تِبغُ فَلْتٌ»: تنباكوى بسته بندى نشده.

=الفَلَت-

نجات يافتن، رهائى.

=الفُلَّة-

[فلّ] (ن): واحد (الفُلّ) است.

=الفَلَّة-

[فلّ]: شكستگى لبه شمشير، و در زبان متداول به معناى انصراف است.

=الفِلْتَان-

«فرسٌ فِلْتان»: اسب تيزرو، تندرو.

=الفَلَتَان-

«رجُلٌ فَلَتَان»: مرد دلير و ماجراجو؛ «فَرَسُ فَلَتَان»: اسب تيزرو، تندرو.

=الفَلْتَة-

ج فَلَتَات: اسم مرّة از (فَلَتَ) است، آخرين شب ماه يا آخرين ماه، كارى نااستوار كه سُست انجام شده باشد؛ «خَرَجَ الرَّجُلُ فَلْتَةً»: آن مرد ناگهان خارج شد؛ «فَلَتَاتُ الكَلام»: اشتباهات و ناهنجاريهاى سخن.

=الفَلَتِيّ-

مرد آلوده به گناه. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=فَلَجَ-

- فَلْجاً و فُلُوجاً الشي ءَ: آنرا به دو نيم تقسيم كرد،- الحرَّاثُ الأَرضُ: كشاورز زمين را شخم زد.

=فَلِجَ-

- فَلَجاً و فَلَجَةً: به بيمارى فلج مبتلا شد، ميان قدمها يا دستها يا دندانهاى او فاصله افتاد.

=فُلِجَ-

به بيمارى فلج مبتلا شد.

=الفَلْج-

مص،- ج فُلُوج: نيمه چيزى.

=الفِلْج-

نيمه چيزى، پيمانه كيل.

=الفَلَج-

مص، بامداد، فلج شدن.

=فَلِحَ-

- فَلَحاً: لب پائين او شكافته شد.

=الفَلْح-

مص،- ج فُلُوح: شكاف.

=الفَلَح-

شكافى كه در لب پائين باشد، پيروزى، رهائى، خوشوقتى، بازماندن.

=الفَلْحَاء-

«شَفَةٌ سُفْلى فَلْحاء»: لب زيرين كه شكافته شده باشد.

=الفَلَحَة-

شكافى در لب پائين.

=فَلَذَ-

- فَلْذاً لهُ من المال شيئاً: چيزى از مال را براى او كنار گذاشت.

=فَلَّذَ-

تَفْليذاً [فلذ] الشي ءَ: آن چيز را پاره پاره كرد.

=الفِلْذ-

ج أَفْلَاذ: كبد شتر.

=الفِلْذَة-

ج فِلَذ و فِلْذ و أَفَلاذ: پاره اى از جگر يا گوشت يا طلا و جُز آنها.

=الفُلُزّ-

نوعى مس سفيد رنگ، خرده آهن، بر جواهرات نيز اطلاق مى شود.

=الفِلَزّ-

مرادف (الفُلُزّ) است.

=الفلز-

=فلس-

=الفلس-

=الفلسفة-

=فلش-

=فلص-

=فلع-

=الفلع-

=فلفش-

=فلفل-

=الفلفل-

=الفلفلة-

=فلق-

=الفلق-

=الفلقة-

=الفلك-

=الفلكة-

=الفلكسرة-

=الفلكي-

=فلل-

=الفلل-

=الفلم-

=الفلو-

=الفلوة-

=الفلوس-

=الفليفلة-

=الفليق-

=الفليل-

=الفليلة-

=الفلين-

=الفلينة-

=الفليون-

=الفِلِزّ-

مرادف (الفُلُزّ) است.

=فَلَّسَ-

تَفْلِيساً [فلس] القاضي فلاناً: قاضى حُكم به افلاس او صادر كرد.

=الفَلْس-

ج أَفْلُس و فُلُوس: پول فلزى كه در بعضى از كشورها متداول است.

=الفَلْسَفَة-

حكمت، شناخت مبادى و علل اوّليه اشياء. اين كلمه يونانى است و مركب است از فيليا يعنى محبّت و صوفيا يعنى حكمت و تأويل آن چنين است (محبت حكمت)، فلسفه.

=فَلَشَ-

- فَلْشاً الأَمْتِعَةَ: متاع را در هم برهم كرد. اين كلمه سريانى است و در زبان متداول رايج است.

=فَلَّصَ-

تَفْلِيصاً [فلص] الرجُلَ: او را نجات داد، رهائى بخشيد.

=فَلَعَ-

- فَلْعاً الشي ءَ: آن چيز را دو نيم كرد.

=فَلَّعَ-

تَفْلِيعاً [فلع] الشي ءَ: آن چيز را دو قسمت كرد، پاره كرد.

=الفَلْع-

ج فُلُوع: شكاف در كفِ پا و جُز آن.

=الفِلْع-

ج فُلُوع: مرادف (الفَلْع) است.

=فَلْفَشَ-

فَلْفَشَةً الأَمْتِعةَ: متاعها را درهم ريخت. اين كلمه سريانى است و در زبان متداول رايج است.

=فَلْفَلَ-

فَلْفَلَةً [فلفل] الطعامَ: در غذا فلفل ريخت،- القَوْمُ: يكى پس از ديگرى رفتند.

=الفُلْفُل-

(ن): درخت فلفل كه مركز اصلى آن كشور هند است و داراى ميوه اى تند و تيز است و پودر آن در غذا مصرف مى شود،- الكاذِب (ن): درختى است زيبا كه داراى برگهاى سبز و ميوه آن سرخ رنگ به شكل فلفل است كه براى تزئين از آن استفاده مى شود.

=الفِلْفِل-

(ن): مرادف (الفُلْفُل) است.

=الفُلْفُلَة-

(ن): يك دانه فلفل.

=الفِلْفِلَة-

(ن): يك دانه فلفل.

=فَلَقَ-

- فَلْقاً الشي ءَ: آن چيز را دو نيم يا دو قسمت كرد،- اللّهُ الصُّبْحَ: خداوند تاريكى شب را برطرف و بامداد را آشكار كرد.

=فَلَّقَ-

تَفْلِيقاً [فلق]: مرادف (فَلَقَ) است.

=الفَلْق-

مص،- ج فُلُوق: شكاف؛ «فِى رِجْلِهِ فُلُوق»: در پاى او پارگيها و شكافهائى است؛ «فَلْقُ الرأْسِ»: فرق سر؛ «مُثَلَّثاتُ الفُلُوق»: نوعى از جانوران قديمى و باستانى است كه از آنها آثار سنگى باقيمانده است و گويند از قديمى ترين حيوانات شناخته شده مى باشد.

=الفِلْق-

نيمى از چيزى كه دو قسمت شده است، امرى شگفت، بلا.

=الفَلَق-

ج فُلْقان: شكاف در كوه، زمين هموار كه ميان دو بلندى باشد، بامداد، بيان حقيقت، مخلوقات، دوزخ،- ج افْلاق:

چوب فلك كه پاى را به آن بندند و تنبيه كنند،- مِنَ اللَّبن: شيرى كه تُرش شده باشد.

=الفَلْقَة-

نيمى از چيزى كه دو قسمت شده است،- (ز): برگى كه هنوز از شاخه بيرون نزده است.

=الفِلْقَة-

ج فِلَق: نيمى از چيز دو قسمت شده، پاره اى از چيزى، اولين برگ سبز كه از نهال يا بته خارج مى شود، بلا و سختى.

=الفُلْك-

كشتى، اين كلمه كاربرد مذكر و مؤنث دارد.

=الفَلَك-

ج فُلْك و فُلُك و أَفْلَاك: مدار ستارگان؛ «فَلَكُ البُروج» (فك): مدار يكسان خورشيدى است كه در دوازده بُرج سير مى كند و اين دايره به دوازده قسمت تقسيم مى شود و هر يك ٣٠ درجه دارد كه آن را (دائره كسوفى) نامند؛ «عِلْمُ الْفَلَكَ»:

دانشى است كه پيرامون ستارگان آسمان بحث مى كند،- الفَلَك ج فِلَاك: بر زمينهائى كه بلندتر از زمينهاى پيرامون خود باشد اطلاق مى شود، تپه شنى، مِنْ كُلِّ شَي ءٍ:

دايره و بيشتر هر چيزى،- مِنَ الْبَحْر: امواج دريا كه مىيد و برمى گردد.

=الفَلْكَة-

ج فَلْك و فَلَك: قطعه زمين يا تپه اى شنى گرد كه بلندتر از اطراف خود باشد، هر چيزى كه بلند و دايره اى باشد،- (فَلْكَةُ المغزل) ج فِلَك: زبانه اى كه در بالاى دوك مى باشد، نام ديگر آن (ثَقّالةُ المغزل) است كه در زبان متداول رايج است.

=الفِلَّكْسِرَة-

(ح): نوعى حشرات ذره بينى است كه به ريشه هاى درخت انگور زيان وارد مى كند.

=الفَلَكِيّ-

دانشمند ستاره شناس، منسوب به (الْفَلَك) است.

=فَلَّلَ-

تَفْلِيلًا [فلّ] السيفَ: لبه شمشير را شكست،- الْقَومَ: آن قوم را فرارى داد،- هُ: او را برگردانيد.

=الفَلَل-

[فلّ]: شكسته شدن لبه شمشير.

=الفِلْم-

ج أَفْلَام: فيلم عكاسى يا سينمائى، داستان سينمائى؛ «فِلْمٌ جَمِيلٌ»: فيلم سينمائى زيبا و جالب.

=الفِلْوُ-

ج أَفْلَاء و فِلَاء [فلو]: كرّه هاى خر يا اسب كه يكساله شوند و آنها را از شير باز دارند.

=الفُلُوّ-

ج أَفْلَاء و فَلَاوَى [فلو]: مرادف (الفِلْو) است.

=الفَلُوّ-

ج أَفْلَاء و فَلَاوَى [فلو]: مرادف (الفِلْو) است.

=الفِلْوَة-

مؤنّث (الفِلْو) است.

=الفُلُوس-

«فُلُوس السمكِ»: پولك ماهى كه بر روى پوست آن قرار دارد.

=الفُلَيْفِلَة-

مصغر (فُلْفُلَة) (ن): فلفل سبز كه از آن دُلمه مى سازند.

=الفُلَّيْق-

«الثمر الفُلَّيق»: ميوه خشك كه هسته آن را بيرون آورده باشند مانند برگه زردآلو.

=الفَلِيل-

[فلّ]: دسته و گروه، موى پُشت سر.

=الفَلِيلَة-

موى پُر پُشت و انبوه.

=الفِلِّين-

چوب پنبه كه براى در پوش شيشه و غيره بكار مى رود اين كلمه يونانى است.

=الفِلِّينَة-

يك دانه چوب پنبه.

=الفَليُون-

اين كلمه نزد مسيحيان به معناى فرزندى است كه براى غُسل تعميد به

=الفليونة-

=الفم-

=الفموي-

=الفمي-

=فن-

=الفن-

=فنى-

=الفناء-

=الفنار-

=الفنان-

=الفنجان-

=فنجر-

=فند-

=الفند-

=الفندق-

=الفنطاس-

=الفنطيس-

=الفنطيسة-

=الفنك-

=فنن-

=الفنن-

=الفنواء-

=الفنون-

=الفنيك-

=الفهاد-

=الفهامة-

=فهد-

=الفهد-

=الفهدة-

=فهرس-

=الفهرس-

كليسا مى برند. اين كلمه ايتاليائى است.

=الفَليُونَة-

مؤنّث (الفَليُون) است.

=الفُمُ-

[فمّ] من الإنسان ج أَفْواه و أَفْمَام: دهان انسان.

=الفَمُ-

[فمّ] من الإنسان ج أَفواه و أفْمام: آن قسمت از دهان انسان كه براى سخن گفتن يا خوردن غذا باز مى شود. اين كلمه در اصل (فوهٌ) است و مثنّاى آن (فَمَانِ و فَمَوَانِ و فَمَيَانِ) مى باشد؛ «فَمُ الْقَاروُرَة»: دهانه بُطرى يا سرشيشه بزرگ.

=الفِمُ-

[فمّ] من الإنسان ج أَفْوَاه و أَفْمَام:

مرادف (الْفَم) است.

=الفَمَويّ-

[فمّ]: منسوب به (الْفَم) است.

=الفَمِيّ-

[فمّ]: منسوب به (الْفَم) است.

=فَنَّ-

- فَنَّا [فنّ] الشي ءَ: آن چيز را زينت داد.

=الفَنّ-

[فنّ]: مص،- ج أَفْنان وَ فُنُون و جج أَفَانِين: حالت و چگونگى، گونه يا رسته اى از چيزى، هنر، تطبيق عمل و انديشه هنرمند بر آنچه كه از چهره هاى طبيعى الهام مى گيرد و آنرا بوجود مىورد بويژه براى برانگيختن احساسات مانند زيبايى، عكس، موسيقى و شعر.

=فَنَى-

- فَنَاءً [فني]: نابود شد،- الرَّجُلُ: پير شد، سالخورده شد.

=الفَنَاء-

[فني]: مص، نيستى برخلاف هستى، نابودى.

=الفِنَاء-

ج أَفْنِيَة و فُنِيّ [فني]: حياطِ خانه؛ «فِنَاءُ الطُّيور»: لانه هاى مُرغ و خرگوش و جُز آنها.

=الفَنَّاء-

[فنّ]: «شجرةٌ فَنَّاء»: درخت پُرشاخ و برگ.

=الفَنَار-

ج فَنَارَات: چراغ دريائى، گلدسته، چراغ كاغذى كه با شمع روشن مى شود، فنر، اين كلمه فارسى است.

=الفَنَّان-

[فنّ]: هنرمند، كسى كه در هنر خود ابداع بكار برد و شگفتى آرد.

=الفِنْجَان-

ج فَنَاجِين: فنجان- اين كلمه فارسى است.

=فَنْجَرَ-

فَنْجَرَةً [فنجر] عينيهِ: با چشمان خود خيره شد و به تندى نگاه كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=فَنِدَ-

- فَنَداً: دروغ گفت، نادان و كم عقل شد،- فى الرّأي اوِ الْقَول: در عقيده و گفتار خود اشتباه كرد.

=فَنَّدَ-

تَفْنِيداً هُ: نظر او را تخطئه و رأى او را تضعيف كرد، او را تكذيب كرد، او را سرزنش كرد،- الْفَرَسَ: اسب را ناتوان كرد،- الحِسَابَ: بتدريج به حساب رسيدگى كرد،- الكَرْمَ: شاخه هاى فرسوده و خشك درخت انگور را بُريد.

=الفِنْد-

ج فُنُود و أَفْناد: شاخه درخت، كوه بزرگ، زمينى كه در آن باران نيامده، گونه، گروهى كه گِرد هم باشند؛ «أَتَوا افْنَاداً»: يعنى گروه گروه آمدند.

=الفَنَد-

مص، ج افْنَاد: ناتوانى، كُفرانِ نعمت.

=الفُنْدُق-

ج فَنَادِق: تيمچه، هُتل، مسافرخانه، فندق، گُلوله تفنگ.

=الفِنْطَاس-

ج فَنَاطِيس [فنطس]: حوض كشتى، مخزن آب نوشيدنى در كشتى، ظرفى كه در كشتى با آن آب گوارا و نوشيدنى توزيع كنند؛ «انْفٌ فِنْطَاسٌ»: بينى پهن.

=الفِنْطِيس-

ج فَنَاطِيس [فنطس]: بينى كه سوراخ آن گشاد باشد، بددل، پهن و گشاد.

=الفِنْطِيسَة-

[فنطس]: بينى و پوزه خوك.

=الفَنَك-

(ح): حيوان كوچكى است شبيه به روباه با اين تفاوت كه دو گوش بزرگ دارد و اندام آن از چهل سانتيمتر تجاوز نمى كند. از پوست اين حيوان استفاده مى شود و در كشور مصر معروف است.

=فَنَّنَ-

تَفْنِيناً [فنّ] الناسَ: مردم را به گونه هاى مختلف درآورد،- رَأْيَهُ:

انديشه هاى گوناگون آورد و به يك وضع ثابت نماند،- الشَّي ءَ بِالشّي ءِ: چيزى را با چيزى درآميخت.

=الفَنَن-

ج أَفْنان و جج أَفَانِين [فنّ]: شاخه راست و مستقيم درخت.

=الفَنْوَاء-

[فنّ] من الأَشجار: درخت پُرشاخه و برگ.

=الفُنُون-

[فنّ]: جمع (الفَنّ) است،- الْجَميلَة: هنرهاى زيبا مانند موسيقى و شعر و تصوير و بلاغت و جز آنها،- اللَّذيذة: هنرهاى لذت بخش مانند رقص و موسيقى و آواز و اسب سوارى،- الحُرّة:

هنرهائيكه بيشتر جنبه انديشيدن و خيال را دارند مانند شعر گفتن،- اليَدَويّة او الحِيَليّة:

هنرهاى دستى مانند قابسازى و مجسمه سازى؛ «فُنُون الشِّعر»: انواع شعر.

=فَنِيَ-

- فَنَاءً [فني]: نابود شد،- الرَّجُلُ: پير و سالخورده شد.

=الفِنِيك-

«حامضُ الفِنِيك» (ك): اسيد فينيك كه پاك كننده است و با آن ضد عفونى كنند، اين كلمه فرانسوى است.

=الفَهَّاد-

آموزش دهنده شكار يوزپلنگ، دارنده يوزپلنگها.

=الفَهَّامَة-

بسيار دانا- اين تاء براى مبالغه است.

=فَهِدَ-

- فَهَداً: بسان يوزپلنگ خوابيد يا خشم نمود، خوابيد و از كارى كه بايد انجام دهد غفلت ورزيد،- عَنْهُ: از او غفلت كرد.

=الفَهْد-

ج فُهُود و أَفْهُد (ح): يوزپلنگ. از جانوران درنده كه پاى آن بلندتر از پاى پلنگ است و بر روى پوست آن نقطه هاى سياه وجود دارد اين حيوان بسيار مى خوابد.

=الفَهد-

آنكه خواب و غافل از آنچه بايد انجام دهد باشد.

=الفِهد-

مرادف (الفَهْد) است.

=الفَهْدَة-

ج فَهَدات (ح): مؤنّث (الفَهْد) است.

=فَهْرَسَ-

فَهْرَسَةً الكتابَ: براى كتاب فهرست نوشت.

=الفِهْرِس-

ج فَهَارِس، اين كلمه فارسى است و به معناى سرفصلها و مطالب كتاب

=الفهرست-

=فهق-

=الفهقة-

=فهم-

=الفهم-

=الفهيم-

=فو-

=الفو-

=الفوات-

=الفوار-

=الفوارة-

=الفواشي-

=الفواضل-

=الفواق-

=الفوال-

=فوت-

=الفوت-

=الفوه-

=الفوتوغرافي-

=الفوتوغرافية-

=الفوج-

=الفود-

=الفور-

=الفورة-

=فوز-

=الفوشيا-

=فوض-

=الفوضى-

=الفوضوي-

=الفوضوية-

=فوط-

=الفوطة-

=الفوعة-

=الفوفل-

=فوق-

مى باشد كه معمولا در صفحه اوّل و يا آخر آن به گونه فهرست نوشته مى شود، نام كتابى است كه در آن نام ساير كتابها نوشته شده باشد.

=الفِهْرِسْت-

ج فَهَارس: مرادف (الفِهْرِس) است.

=فَهِقَ-

- فَهْقاً و فَهَقاً الإِناءُ: ظرف پُر و لبريز شد.

=الفَهْقَة-

ج فِهَاق (ع ا): اولين مُهره استخوانى زير گردن كه نخستين مُهره ستون فقرات است.

=فَهِمَ-

- فَهْماً و فَهَامَةً و فَهَامِيَةً الأَمرَ أو المعنى: كار يا معنى را دانست و شناخت.

=فَهَّمَ-

تَفْهِيماً [فهم] هُ الأَمرَ: امر را به او فهمانيد.

=الفَهْم-

مص، فهميدن، تصور چيزى و شناخت آن؛ «سوءُ الفَهْم»: نفهمى و نادانى.

=الفَهِم-

آنكه زود بفهمد و چيزى را درك كند.

=الفَهِيم-

ج فُهَمَاء: مرد فهميده، دانا.

=فُو-

[فوه]: يكى از اسماء خمسه است و به معناى دهان مى باشد كه رفع آن با واو، و نصب آن با الف و جرّ آن با ياء است؛ «سقط لِفيهِ»: از روى بر زمين افتاد.

=الفُو-

(ن): سنبل كوهى كه براى ريزش موى مورد درمان قرار مى گيرد.

=الفَوَات-

[فوت] مص؛ «قَبْلَ او بَعْدَ فَواتِ الأَوَان»: پيش از آنكه فرصت را از دست بدهد يا بعد از اينكه فُرصت از دست رفته باشد؛ «مَوْتُ الفَواتِ»: مرگِ ناگهانى.

=الفَوَّار-

[فور]: صيغه مبالغه بر وزن فعّال است.

=الفُوَارة-

آنچه از محتواى ديگ كه بر اثر جوشيدن بخار شود.

=الفَوَّارة-

[فور]: مؤنّث (الفَوّار) است، منبع آب، فوّاره آب.

=الفَوَاشِي-

[فشو]: آنچه از دام و ستور كه پراكنده باشند.

=الفَوَاضِل-

«فَواضِلُ المالِ»: سود و منافع مال.

=الفُوَاق-

[فأق]: بادى كه از معده خارج مى شود، آروغ، سكسكه.

=الفُوَاق-

[فوق]: مص، مرادف (الفَوَاق) است،- ج أَفْوقَة و آفِقَة و جج افْوِقات: نَفَسِ محتضر هنگام جان كندن، برگردانيدن نَفَس عميق كه در زبان متداول آنرا (الحَازُوقة) نامند.

=الفَوَاق-

[فوق]: مص، فاصله ميان دو بار دوشيدن شتر.

=الفَوَّال-

[فول]: باقِلا فروش، باقِلا پَز.

=فَوَّتَ-

تَفْوِيتاً [فوت] هُ: آنرا داخل كرد،- عَلَيه الْفُرصَةَ: كارى كرد كه فُرصت از دستش برود،- الوردُ و نحْوُه: وقت چيدن گل گذشت و برگهاى آن ريخت و بوى خوشِ آن كم شد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الفَوْت-

ج أَفْوَات [فوت]: فاصله ميان دو انگشت.

=الفُوَّه-

[فوه] (ن): مرادف (الفُوَّه) به معناى روناس مى باشد.

=الفُوتُوغرافيّ-

منسوب به فتوگرافى است.

=الفُوتُوغرافيَّة-

هنر عكاسى كه بوسيله نور بر يك سطح حسّاس چاپ مى شود و بدان «التَّصْوير الشَّمْسِي» گويند.

=الفَوْج-

ج أَفْوَاج و فُؤُوج و جج أَفَاوِج و أَفَايِج [فوج] (اع): يك هَنگ از ارتش، گروه و دسته؛ «جَاؤوا افْواجاً و افْرَاداً»: يعنى گروه گروه و تك تك آمدند.

=الفَوْد-

ج أَفْوَاد [فود] (ع ا): كنار سر از پُشت گوش به پائين و موى روى آن.

=الفَوْر-

[فور]: مص، بى درنگ؛ «رَجَعَ مِنْ فَوْره او على الفَوْرِ»: بى درنگ برگشت؛ «فَوْرُ كُلِّ شَي ء»: آغاز هر چيزى.

=الفَوْرَة-

[فور] من الحرّ أو الغضب: شدت گرما يا خشم؛ «فورةُ النَّهار»: آغاز روز؛ «فَوْرَةُ العشاءِ»: تاريكى شب؛ «فَوْرَةُ الكبد»: درد كبد كه غالبا با خونريزى است.

=فَوَّزَ-

تَفْوِيزاً [فوز] الطريقُ: راه نمايان شد،- الرَّجُلُ: رفت، از جائى به جاى ديگر منتقل شد، بِدرود زندگى گفت،- الراعي بِابِله: شتربان با شتران خود به بيابان رفت.

=الفُوشِيَا-

(ن): گُل آويز كه براى زينت از آن استفاده مى شود و زيبا و رنگارنگ است. مركزِ اصلي آن مكزيك و زلاندنو است.

=فَوَّضَ-

تَفْوِيضاً [فوض] إليهِ الأَمرَ: امر را به او سپرد،- الْمَرأَةَ: زن را بدون مهر شوهر داد.

=الفَوْضَى-

[فوض]: هرج و مرج، به هم خوردن نظم؛ «امْرُهُمْ فَوْضَى بَيْنهم»: همه با هم اختلاف نظر دارند؛ «قومٌ فَوْضَى»:

مردمى كه رهبر ندارند.

=الفَوْضَوِيّ-

[فوض]: طرفدار بى بند و بارى.

=الفَوْضَوِيَّة-

[فوض]: نظامى است سياسى و اجتماعى به معناى هرج و مرج طلبى، وضع مردمى است كه رئيس و رهبر ندارند و دستگاههاى اجرائى كشورشان به حالت تعطيل درآمده باشد.

=فَوَّطَ-

تَفْوِيطاً [فوط] هُ: او را پيش بند پوشانيد.

=الفُوطَة-

ج فُوَط [فوط]: لُنگ يا پيش بند خدمتگزاران، حوله و دستمال.

=الفَوْعَة-

[فوع] من الطِّيب: بوى خوش عطر،- مِنَ الشمِّ: بوى تند و تيز،- مِنَ الشَّبَاب: آغاز جوانى.

=الفُوفَل-

مرادف (الفَوْفَل) است.

=الفَوْفَل-

ميوه درختى است در هندوستان خوشبو و معطر بنام پوپل.

=فَوَّقَ-

تَفْوِيقاً [فوق] هُ على قومِهِ: او را بر قوم خود برترى داد،- السَّهْمَ: نوك تير را دو پهلو و شكافته كرد.

=فَوْق-

[فوق]: بالا، اين كلمه ظرف مكان و زمان است مانند (الكِتابُ فوق المنضدة»:

كتاب روى ميز است و «اقَمْتُ فَوْقَ شَهرٍ»:

بيش از يكماه در آنجا ماندم و نيز دلالت بر اضافه و فُزونى دارد مانند «العَشْرةُ فَوْقَ التِّسعة»: يعنى عدد ده بيش از نُه است، و به

=الفوق-

=الفوقاني-

=الفوقة-

=الفول-

=الفولاذ-

=فوه-

=الفوه-

=الفوهاء-

=الفوهة-

=في-

=الفياح-

=الفياحة-

=الفياران-

=الفياض-

=الفيال-

=الفيالة-

=فيأ-

=الفي ء-

=الفيئة-

=الفيج-

=الفيجن-

=الفيجيتالين-

=فيح-

=الفيح-

=الفيحاء-

=الفيد-

=الفيروز-

=الفيروزج-

=الفيزيولوجيا-

=الفيسيولوجيا-

=الفيصل-

=الفيض-

=الفيضان-

معناى برترى نيز مىيد مانند «هذا فَوْقَ ذاكَ»: اين برتر از آن است. و گاهى بصورت اسم به كار مى رود مانند «و اذا ذُكِرْتُ فَكُلُّ فَوقٍ دُونُ»؛ «فَوْقَ العادة»: بر خلاف معمول.

=الفُوق-

ج فُوَق و أَفْوَاق [فوق]: نيش لب تير، گوشه زبان.

=الفَوْقانِيّ-

[فوق]: بالائى. اين كلمه متناقض (التَّحْتَانِي) است.

=الفُوقة-

ج فُوَق و فقاً [فوق]: جاى لب تير در زهِ كمان.

=الفُول-

[فول] (ن): باقلاء، اين كلمه فارسى است.

=الفُولَاذ-

ج فَوَالِيذ [فلذ] (ك): پولاد، فولاد- اين كلمه فارسى است.

=فَوِهَ-

- فَوَهاً: داراى دهان بزرگ گرديد بطوريكه دندانهايش آشكار شد.

=فَوَّهَ-

تَفْوِيهاً [فوه] هُ: او را دهان بزرگ كرد.

=الفُوه-

ادويه خوشبوى غذا،- ج أَفْوَاه:

دهان.

=الفَوَه-

گشادى دهان و نمايان شدن دندانها از ميان دو لب.

=الفُوَّه-

(ن): گياهى است به نام (روناس) داراى ريشه هاى باريك و دراز به رنگ سُرخ كه از آن در رنگ آميزى نيز استفاده مى شود و همچنين نيز براى درمان بكار مى رود نام ديگر آن (عُروق الصَّبّاغين) است.

=الفَوْهاء-

مؤنّث (الأَفْوَه) است؛ «طَعْنَةُ فَوهَاء»: ضربه درشت و سخت.

=الفُوهة-

ج فُوهات من الوادي و الطريق و جَبَل النّار: دهانه دره و دشت و كوه آتشفشان.

=الفُوَّهَة-

سخن چينى و غيبت،- ج فُوَّهَات و افْوَاه و فَوَائِه: آغاز و ابتداى هر چيزى،- مِنَ الطّريق وَ الوَادِى و جبل النّار: دهانه دره و دشت و كوه آتشفشان.

=في-

از حروف جرّ است و از معانى آن: (١) ظرفيت است مانند «الماءُ فى الكوز»: آب در كوزه است، «فِيمَا مَضى مِن الزَّمان»: در زمان گذشته؛ «فيما يلى»: در آينده؛ (٢) مصاحبت مانند «جاءَ فِى الْقَوم و قُمْتُ فِى شُرُوق الشّمسِ»: با مردم آمد، با طلوع آفتاب برخاستم؛ (٣) تَعليل مانند «قُتِلَ في ذَنْبِهِ»:

بعلت گناهش كشته شد؛ (٤) مقايسه مانند «مَا عِلمي فى بَحْرِهِ إلّا قَطْرة»: دانش من با مقايسه به درياى دانش او چيزى جز قطره اى نيست؛ (٥) اسْتِعْلاء مانند «وَ لَأُصَلِّبَنَّكُمْ فى جُذوع النّخل»: شما را بر روى نخل به دار مى كشم؛ (٦) مرادف (ب) مىيد مانند (انتَ بَصيرٌ فى عَمَلِكَ»: به كار خود بصيرت دارى؛ (٧) مرادف (إلى) مىيد. مانند «رَدَّ يدهُ فى جيبهِ»: دست خود را بسوى جيب خود برگردانيد؛ (٨) مرادف (مِنْ) مىيد مانند «مَضَتْ عَلَيَّ ثلاثة أَشهر في ثَلاث سِنِين»: سه ماه از سه سال بر من گذشت.

=الفَيَّاح-

[فيح]: صيغه مبالغه بر وزن (فعّال) است، بخشنده؛ «رجُلٌ فَيَّاحٌ»: مرد بسيار بخشنده؛ «بَحْرٌ فيّاح»: درياى پر آب.

=الفَيَّاحَة-

[فيح]: مؤنث (الفيّاح) است.

=الفِيَارَانِ-

[فور]: دو شاخه فلزى ترازو كه زبانه ترازو در ميان آنهاست.

=الفَيَّاض-

[فيض]: پر آب؛ «نَهْرٌ فَيّاض»:

رودخانه پر آب؛ «رَجُلٌ فيّاض»: مرد بسيار بخشنده.

=الفَيَّال-

ج فَيَّالَة [فيل]: دارنده فيل، فيلبان.

=الفَيَالَة-

سستى رأي و انديشه.

=فَيَّأَ-

تَفْيِئَةً [فيأ] الشجرُ: درخت سايه داد،- تِ الرّياحُ الغصونَ: باد شاخه هاى درخت را تكان داد.

=الفَيْ ء-

[فيأ]: مص،- ج أَفْيَاء و فُيُوء: سايه، دسته اى از پرندگان، غنيمت، خراج.

=الفَيْئَة-

[فيأ]: اسم مرة از (فاءَ) است، برگشتن، زمان.

=الفِيئَة-

[فيأ]: اسم نوع از (فاءَ) است.

=الفَيْج-

ج فُيُوج [فيج]: خدمتگزار، پيك، فرستاده سلطان كه پياده رود، گروهى از مردم، زمين پست و فرو رفته.

=الفَيْجَن-

(ن): گياهى است كه برگهاى آن بسان صعتر (پودينه) است نام ديگر آن (السَّذاب): سَدَاب است. اين كلمه يونانى است.

=الفِيجِيتالِين-

گونه اى روغن نباتى است.

=فَيَّحَ-

تَفْيِيحاً [فيح] الشي ءَ: آن چيز را بى شمار پخش كرد.

=الفَيْح-

[فيح]: فراخى.

=الفَيَح-

[فيح]: فراخى.

=الفَيْحاء-

[فيح]: مؤنّث (الأَفْيَح) است، خانه بزرگ، لقب دمشق و بصره و طرابلس لبنان است.

=الفَيْد-

[فيد]: برگ زعفران.

=الفَيْرُوز-

فيروزه كه سنگى ارزشمند است. اين كلمه فارسى است.

=الفِيرُوز-

مُرادف (الفَيْروز): فيروزه. اين كلمه فارسى است.

=الفَيْرُوزَج-

مرادف (الفَيْروز): فيروزه. اين كلمه فارسى است.

=الفِيرُوْزَج-

مرادف (الفَيْروز): فيروزه. اين كلمه فارسى است.

=الفِيزيُولُوجيَا-

فيزيولوژى: دانش و شناخت وظائف اعضاى بدن.

=الفِيسيُولُوجِيَا-

مرادف (الفِيزْيولوجيا) است.

=الفَيْصَل-

ج فَيَاصِل [فصل]: داور و قاضى، داورى كردن ميان حق و باطل، آنچه كه ميان امور را فاصله بخشد، شمشير برنده؛ «حُكْمٌ فَيْصَلٌ»: حكمى قاطع؛ «ضَرْبَةٌ فَيْصَلٌ»: ضربه نهايى.

=الفَيْض-

[فيض]: مص، مرگ،- ج فُيُوض وَ افْيَاض: بسيار؛ «اعْطَاهُ غَيْضاً مِنْ فَيْضٍ»: يعنى كمى از بسيار به او بخشيد؛ «رَجُلٌ فيضٌ»:

مردى كه خير او به همه مى رسد،- مِنَ الْخَيل: اسب تندرو و تيزرو.

=الفَيَضَان-

[فيض]: مص؛ «فَيَضَانُ النِّيل»:

بالا آمدن آب رودخانه نيل در مصر و فرو ريختن آن به زمينهاى مُجاور.

=الفيقة-

=الفيكهان-

=فيل-

=الفيل-

=الفيلة-

=الفيلجة-

=الفيلسوف-

=الفيلق-

=الفيليرية-

=الفينة-

=الفيه-

=الفيهق-

=الفِيقَة-

ج فِيق و فِيَق و فِيقَات و أَفْوَاق و أَفَاوِيق [فوق]: شيرى كه در پستان در فاصله ميان دو دوشيدن جمع مى شود،- مِنَ اللّيْل:

بيشترين شب؛ «فِيقَةُ الضحى»: قبل از ظهر، چاشت.

=الفَيْكَهَان-

[فكه]: لطيفه گو، بذله گو.

=فَيَّلَ-

تَفْيِيلًا [فيل] رأْيَهُ: رأى او را تخطئه و تقبيح كرد،- الرَّجُلُ فى رأيه: آن مرد اشتباه كرد.

=الفَيِّل-

ج أَفْيَال [فيل]؛ «فَيَّلُ الرَّأى»: مرد سُست رأى.

=الفِيل-

ج أَفْيَال و فِيَلَة و فُيُول [فيل] (ح): فيل؛ «دَاءُ الْفِيل»: بيمارى است كه ساق و پاى را برآمده و ضخم گرداند؛ «فِيلُ الرَّأي»:

سُست رأى.

=الفَيْلَة-

[فيل]: مص، بدست آمدن فرصت؛ «اتَتْنِى فَيْلَةٌ عَلَى فُلانٍ»: فُرصتى بدست آمد كه نيازمنديهاى خود را بر طرف كنم. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الفِيلَة-

[فيل] (ح): مؤنّث (الْفِيل) است.

=الفِيلَجَة-

ج فَيَالِج، و يقال لها أَيضاً الصلَّجة:

پيله، پوست مُحافظ كرم ابريشم است و نام ديگر آن (الشرنُقَة) مى باشد. اين كلمه ايتاليائى است.

=الفَيْلَسُوف-

ج فَلَاسِفَة: فيلسوف، فلسفه دان، ارسطاطاليس- اين كلمه يونانى است.

=الفَيْلَق-

ج فَيَالِيق [فلق]: ارتش انبوه و بسيار، مرد بزرگ.

=الفِيلِيريَة-

(ن): گياهى است سنّتى از نوع زيتونيها كه براى زينت از آن استفاده مى شود.

=الفَيْنَة-

[فين]: زمان و ساعت؛ «القَاهُ الفَيْنَة بَعْد الْفَينَة» «فَيْنَةً بَعَد فينَةٍ»: او را پى در پى افكند.

=الفِيه-

ج أفْوَاه [فوه]: دهان، مرادف (الفم) است.

=الفَيْهَق-

ج فَيَاهِق [فيهق]: هر چيزى كه فراخ باشد.

ق القاف

ق-

=قاء-

=القائئ-

=القائت-

=القائد-

=القائدة-

=القائس-

=القائظ-

=القائف-

=القائل-

=القائلة-

=القائم-

=القائمة-

=القائم مقام-

=القائمقام-

=القائمقامية-

=القاب-

=قابح-

=القابس-

=قابض-

=القابض-

=القابع-

=قابل-

=القابل-

=القابلة-

=القابلية-

=قات-

=القات-

ق القاف

ق-

حرف بيست و يكم از حروف مبانى است كه بر آن حرف (لَهَوِي) اطلاق مى شود و در حساب جُمّل عبارت از شماره (١٠٠) است.

=قاءَ-

قَيْئاً [قيأ] ما أَكلهُ: آنچه را كه خورده بود از دهان برگردانيد،- تِ الطَّعْنَةُ الدَّمَ: زخم نيزه باعث خونريزى شد.

=القائِئ-

فا.

=القائِت-

[قوت]: غذا،- مِنَ الْعَيْش: غذاى كافى براى زندگى.

=القائِد-

ج قُوَّاد و قُوَّد و قادَة و جج قادَات [قود]:

فا، آنكه فرمانده گروهان يا گُردان لشكر باشد؛ «قائدُ المَوقع»: آنكه فرماندهى سربازان را در يكجا و يا يك شهر عُهده دار باشد، القائد نيز به معناى هر مستطيلى از زمين يا كوه مستطيل است، دماغه كوه.

=القائِدَة-

[قود]: مؤنّث (القائِد) است، تپه گسترده بر روى زمين.

=القائِس-

[قيس]: فا.

=القائِظ-

[قيظ]: آنچه كه بسيار گرم باشد؛ «يَومٌ قائِطٌ»: روزى بسيار گرم، «قَيظٌ قائِظٌ»:

گرماى سخت.

=القائِف-

ج قافَة [قوف]: فا آنكه آثار را پيگيرى كند و آن را بشناسد، نسب شناس كه با نظر تيزبين خود با يك نگاه به اندام نوزاد نسب او را در مى يابد.

=القائِل-

ج قُوَّل و قُيَّل و قالَة و قُؤُول [قول]: فا.

=القائل- ج قَيْل و قُيَّل و قُيَّال [قيل]: آنكه در نيمه روز بخوابد.

=القائِلة-

[قيل]: مص،- مؤنث (القَائِل) است، نيمه روز، خواب در نيمه روز، استراحت و آرامش در نيمه روز.

=القائِم-

ج قُوَّم و قُيَّم و قُوَّام و قُيَّام و قِيَّم و قِيَّام [قوم]: فا،- بِذَاتِه اوْ بِنَفْسِه: خودكفا، آنكه در زندگى به ديگرى نياز نداشته باشد،- بِالْأَعمال: نماينده سياسى هر دولت كه در كشور ديگرى به جاى سفير باشد؛ «قَائِمُ الماءِ»: ساختمان بلندى كه روى آن منبع آب قرار دارد و از آن آب توزيع مى شود؛ «قائِمُ السّيفِ»: دسته شمشير.

=القائِمَة-

ج قائِمَات و قَوَائِم [قوم]: مؤنّث (القَائِم) است، يك برگ از كتاب،- (ت): ليست يا صورت حساب؛ «قَائِمَةُ الدابَّة»: دست و پاى ستور؛ «قَائِمَةُ الخَوان اوِ السَّرير»: چهار پايه ميز غذا يا تخت خواب؛ «قائِمَةُ السَّيف»: دسته شمشير؛ «العَيْنُ القَائِمَة»: چشمى كه بينائى خود را از دست داده ولى حدقه آن سالم مانده باشد.

=القائِم مَقام-

ج قُوَّام المقَامَات و قائم مَقَامُون [قوم] عند ارباب السياسة: فرماندار شهرستان كه در رتبه و مقام بعد از آستاندار مى باشد.

=القائِمَّقَام-

ج قائِمَّقَامون [قوم]: مُرادف (الْقَائِم مَقَام) است.

=القَائِمَّقَامِيَّة-

اداره فرماندارى كه زير نظر فرماندار است، سمت فرماندار.

=القاب-

[قبو]: مقدار و اندازه؛ «بَيْنَهمَا قَابُ قوسين»: كنايه از نزديكى ميان دو چيز است.

=قابَحَ-

مُقَابَحَةً [قبح] هُ: او را دشنام داد.

=القابِس-

ج أَقْبَاس: فا، جوينده آتش.

=قابَضَ-

مُقَابَضَةً [قبض] هُ: دست خود را در دست او گذاشت و فشار داد.

=القابض-

فا،- مِن الْأَطْعِمَة: غذائى كه زبان را خشك كند،- مِنَ الْأَدوِية: داروئى كه ضد اسهال باشد؛ «قَابِضُ الْأَرْوَاح»:

ملك الموت (عزرائيل).

=القابِع-

ج قُبَّع: فا آنكه گوشه گيرى كند و در منزل خود پنهان باشد.

=قابَلَ-

مُقَابَلَةً [قبل] هُ: با او روبرو شد،- هُ بالمِثْل: با او مقابله بمثل كرد،- الشّي ءَ بِالشّي ءِ: چيزى را با چيزى ديگر مقايسه و اندازه گيرى كرد تا وجه مشابهت يا اختلاف آنها را بدست آورد.

=القابِل-

ج قَبَلَة: فا آنكه پذيرا باشد،- لكَذا:

آنكه آماده پذيرفتن چيزى باشد، آنكه برايش ممكن باشد كه ... ؛ «قابِلٌ لِلشِّفاء»:

آنكه قابل بهبودى باشد؛ «غيرُ قابلٍ للتَّجديد»:

قابل تجديد نيست، و نيز (القَابِل) بمعناى سال بعد از امسال مى باشد.

=القابِلَة-

ج قَوَابِل و قابِلات: مؤنث (القَابِل) است، شب آينده، ماما و يا قابله.

=القابِليَّة-

آمادگى و استعداد، شايستگى در پذيرفتن كارى،- (طب): پرخورى و هوس به غذا.

=قاتَ-

- قَوْتاً و قِيَاتَةً [قوت] الرجُلَ: به آن مرد مقررى و معاش داد و او را اندوهگين كرد.

=القات-

[قوت] (ن): گياهى است به شكل

=القاتر-

=قاتل-

=القاتل-

=القاتم-

=قاح-

=القاحط-

=القاحل-

=قاد-

=القاد-

=قادح-

=القادح-

=القادحة-

=قادر-

=القادر-

=القادرة-

=القادس-

=القادم-

=القادمة-

=القادوس-

=القادومية-

=قاذى-

=قاذع-

=قاذف-

=القاذف-

=القاذفة-

=القاذور-

=القاذورة-

=القاذوف-

=قار-

=القار-

=قارأ-

=القارئ-

=قارب-

=القارب-

=القارت-

=القارة-

=قارح-

=القارح-

=القارحة-

برگهاى چاى كه در يمن كشت مى شود و برگهاى آنرا براى تسكين و آرامش مى جوند.

=القاتِر-

مرد خسيس كه بر خانواده خود سختى دهد و بخل ورزد؛ «سَرْجٌ قاتِرٌ»: زين كه براى ستور مناسب باشد و خوب بر پشت آن قرار گيرد.

=قاتَلَ-

قِتَالًا و قِيتَالًا و مُقَاتَلَةً [قتل] هُ: با او ستيزه جوئى و دشمنى كرد،- هُ اللّهُ: خدا او را بكشد، خدا او را لعنت كند.

=القاتِل-

ج قاتِلُون و قَتَلَة و قُتَّال: فا، كشنده.

=القاتِم-

ج قَوَاتِم: فا، سياه؛ «اسْوَد قاتمٌ» بسيار سياه.

=قاحَ-

فَوْحاً [قوح] الجرحُ: زخم ورم كرد.

=قاحَ-

قَيْحاً [قيح] الجرحُ: زخم چرك كرد يا از زخم چركى روان شد.

=القاحِط-

ج قَوَاحِط: «عامُ قاحِطٌ»: سالى كه در آن باران نيامده و خشكسالى بوجود آمده باشد.

=القاحِل-

فا، «شي ءٌ قاحِلٌ»: چيزى خشك،- مِنَ الْجُلُود: چرم يا پوست خشك.

=قادَ-

قِيَادَةً [قود] الجيشَ: فرمانده ارتش شد،- القَاتلَ إلى مَوضِعِ القَتْل: كُشنده را به جاى قتل برد،- قَوْداً و قِيَادَةً و قِيَاداً و مَقَادةً و قَيْدُودَةً الدّابَّة: افسار ستور را بدست گرفت و پيشاپيش آن به راه افتاد.

=القاد-

[قود]: اندازه و مسافت.

=قادَحَ-

مُقادَحَةً [قدح] هُ: او را سرزنش كرد يا با او مناظره نمود.

=القادِح-

فا، سياهى يا خوردگى در درختان يا دندانها، شكاف در چوب.

=القادِحَة-

ج قَوَادِح: مؤنث (القَادِح) است،- (ح): كرم كه باعث پوسيدگى درخت يا دندان شود.

=قَادَرَ-

مُقَادَرَةً [قدر] هُ: در برابر او مقاومت كرد،- هُ: خواست با او برابرى كند،- بَيْنَ الشَّيْئَين: آن دو چيز را با هم مقايسه كرد.

=القادِر-

فا، آنكه با ديگ غذا طبخ كند، آنچه از غذا كه در ديگ پخته شود.

=القادِرَة-

مؤنث (القادِر) است.

=القادِس-

حرم كعبه،- ج قَوَادِس: كشتى بزرگ، پاره سنگى كه براى آب دادن به شتران در آب نهند تا سهم هر يك از آب معين گردد.

=القادِم-

فا، ج قُدُوم و قُدَّام و قادِمون؛ «العَامُ القَادِمُ»: سال آينده،- ج قَوَادِم:؛ «قادِمُ الإنسانِ»: سر انسان؛ «قادِمُ الرَّحْلِ»: قسمت جلو پالان.

=القادِمَة-

مؤنث (القَادِم) است، مفرد (القَوَادِم و القُدَامَى) است بمعناى پرهاى بلند جلو بال پرنده. اما پرهاى ريز و كوتاه زير بال پرنده را «الخَوَافي) گويند، لشكر؛ «قادِمَة العسكرِ»: پيشروان لشكر؛ «قادِمَةُ الرَّحلِ» قسمت جلو پالان.

=القادُوس-

ج قَوَادِيس [قدس]: ظرفى كه دانه ها را هنگام آرد كردن در آن ريزند، قيف آسياب كه در زبان متداول به آن (الكُور) گويند، سطل كه با آن از جوى آب برمى دارند.

=القادُومِيَّة-

[قدم]: راه كوتاه و نزديك. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=قاذَى-

مُقَادَاةً [قذي] الرجُلَ: آن مرد را مجازات كرد.

=قاذَعَ-

مُقَاذَعَةً [قذع] هُ: او را دشنام داد.

=قاذَفَ-

مُقَاذَفَةً [قذف] هُ: به او تير انداخت و دشنام داد.

=القاذِف-

فا.

=القاذِفَة-

ج قاذِفَات: مؤنث (القاذف) است، هواپيماى بمب افكن.

=القاذُور-

بد اخلاق و بد دل كه با مردم نياميزد، آنكه غذائى را نپسندد و نخورد.

=القاذُورة-

مُرادف (القَاذَور) است؛ «ذُو قَاذُورَةٍ»: به معناى القاذور است،- ج قاذُورات: روسپيگرى از قبيل زنا و مانند آن.

=القاذُوف-

(اع): توپ جنگى كوچك، خُمپاره.

=قارَ-

قَوْراً [قور]: آن مرد پاورچين راه رفت تا صداى آن شنيده نشود،- الشَّي ءَ: چيزى را گِرد بريد.

=قارَّ-

مُقَارَّةً [قرّ] في الصَّلاة: در نماز آرام و بى حركت ايستاد،- الرَّجُلَ: با آن مرد همنشين و موافق شد.

=القار-

[قور] (ن): گياهى است تلخ.

=القار-

[قور و قير]: قيه، ماده اى سياهرنگ است كه بر روى بدنه كشتيها مى كشند.

=القارّ-

[قرّ]: فا؛ (يومٌ قارٌّ): روزى سرد.

=قارَأَ-

قِرَاءً و مُقَارَأَةً [قرأ] هُ: در خواندن درس با او مُشاركت و همراهى نمود.

=القارِئ-

ج قُرَّاء و قارِئُون و قَرَأَة [قرأ]: فا، مرد عابد و زاهد، قارى قرآن.

=قارَبَ-

مُقَارَبَةً هُ: به او نزديك شد؛ با گفتار نيك با او سخن گفت،- فِى الأَمر: از مبالغه دست برداشت و قصد راستى و درستى كرد.

=القارِب-

آنكه تمام شب راه مى رود تا روز بعد به آب برسد، كسى كه شبانگاه جوينده آب باشد، آنكه براى شمشير غلاف مى گزيند،- ج قَوَارِب: كشتى كوچك؛ «قارِبُ النّجاة»: كشتىِ نجات دهنده.

=القارِت-

آنكه هر چه بيابد بخورد؛ «دَمٌ قارِتٌ»: خونى كه زير پوست خشك شده باشد.

=القارَة-

[قور] (ن): واحد (القَار) است به معناى درخت جنگلى از تيره گردوها،- (ح): خرس ماده،- ج قَارٌ و قَارَات و قُورٌ و قِيران:

تپه كوچك كه از ديگر كوهها جدا شده باشد.

=القارَّة-

[قرّ]: مؤنث (القارّ) است،- عند اهل الجغرافيا: به معناى قاره است مانند قاره آسيا و اروپا و آمريكا؛ «عَينٌ قارَّةٌ»: چشم شاد كه كنايه از خوشحالى است.

=قارَحَ-

مُقَارَحَةً [قرح] هُ: با او رو به رو شد.

=القارح-

فا،- ج قَوَارح و قُرَّح و مَقَارِيح من ذى الحاقر: جانور سُم دار. اين كلمه در مؤنث نيز بكار مى رود.

=القارِحَة-

ج قارِحَات و قَوارح: مؤنّث (القارح) است.

=القارس-

=قارص-

=القارص-

=القارصة-

=قارض-

=قارع-

=القارع-

=القارعة-

=قارف-

=قارن-

=القارورة-

=القاري-

=القارية-

=القازوزة-

=قاس-

=القاس-

=قاسى-

=القاسط-

=قاسم-

=القاسم-

=القاسي-

=القاسية-

=القاشر-

=القاشور-

=القاشورة-

=قاص-

=القاص-

=القاصب-

=القاصد-

=القاصدة-

=القاصر-

=القاصف-

=القاصفة-

=القاصل-

=القاصوصة-

=القاصي-

=قاض-

=قاضى-

=القاضب-

=القاضبة-

=قاضم-

=القاضي-

=القاضية-

=القاطب-

=القارِس-

فا، سرماى سخت؛ «شَي ءٌ قارسٌ»:

چيز كُهنه و قديمى.

=قارَصَ-

مُقَارَصَةً [قرص] هُ: يكديگر را نيشگون گرفتند.

=القارص-

فا،- (ح): نام حشره اى است مانند پشه.

=القارِصَة-

ج قَوَارِص: مؤنث (القارِص) است؛ «كَلِمَةٌ قَارِصَةٌ»: سخن درد آور و آزار دهنده.

=قارَضَ-

مُقَارَضَةً و قِرَاضاً [قرض] هُ: كار بد او را مُقابله به مثل كرد،- هُ فِى الْمَال: با او در تجارت و سرمايه ريزى مشاركت كرد.

=قارَعَ-

قِرَاعاً و مُقَارَعَةً [قرع] القومُ: با يكديگر زد و خورد كردند، با هم قُرعه كشيدند،- القَومُ بِالرّمَاح: آن قوم با نيزه ها به هم حمله ور شدند،- هُ: با او شريك شد، در قُرعه كشى بر او غلبه كرد و قُرعه به نامش افتاد.

=القارع-

فا.

=القارِعَة-

ج قَوارع: مؤنّث (القَارِع) است، روز قيامت، بلاى سخت، بلاى كُشنده؛ «قَارِعَةُ الطّريق»: خيابان فراخ، شاهراه.

=قارَفَ-

مُقَارَفَةً و قِرَافاً [قرف] هُ: به او نزديك شد،- الذّنْبَ: نزديك بود گناه كند.

=قارَنَ-

قِرَاناً و مُقَارَنَةً [قرن] هُ: با او دوستى كرد و همنشين شد.

=القارُورَة-

ج قَوارِير [قرّ]: ظرفى كه در آن نوشابه يا عطر و مانند آن قرار مى دهند، ظرف خرما، حدقه چشم.

=القاري-

[قري]: فا، روستائى، دهاتى.

=القارِيَة-

ج قَوَارٍ [قري]: مؤنّث (القَارِي) است.

=القازُوزَة-

[قزّ]: شيشه هاى كوچك كاسه.

=قاسَ-

- قوْساً [قوس] الشّي ءَ على غيرهِ و بِه:

چيزى را با چيز ديگرى مقايسه نمود،- القَوْمَ: بر آنها پيشى گرفت.

=قاسَ-

- قَيْساً [قيس] الطبيبُ قَعْرَ الجراحةِ:

پزشك گودى زخم را اندازه گرفت،- الشَّي ءَ بِغَيْرِهِ أو عَلى غَيره: چيزى را با چيزى ديگر مقايسه نمود.

=القاس-

[قيس]: اندازه؛ «بَينَهما قَاسُ رُمْحٍ». ميان آن دو مقدار يك نيزه فاصله است.

=قاسَى-

مُقَاسَاةً [قسو] الأَلَم: با درد مقاومت نمود و سختى آن را تحمّل كرد.

=القاسِط-

ج قُسَّاط و قاسِطُون: فا؛ رَجُلٌ قَاسِطٌ: مرد ستم كار و دور از حق.

=قاسَمَ-

مُقاسَمَةً هُ المالَ: هر يك سهم خود را از مال گرفتند،- هُ عَلَى كَذا: براى او در فُلان مورد سوگند خورد.

=القاسِم-

فا؛ «القاسِمُ الأكْبَر لِعَدَدٍ ما» (ع ح):

بزرگترين عدد قابل تقسيم بر عددى؛ قاسِمٌ او عادُّ عددٍ صحيح ن: عدد صحيحى كه ن بر آن تقسيم شود و باقى نياورد؛ القاسِم المُشترك بين عِدَّةِ أعداد (ع ح): عددى كه بر چند عدد قابل تقسيم باشد.

=القاسِي-

ج قُسَاة [قسو]: سخت و محكم.

=القاسِيَة-

[قسو]: مؤنّث (القَاسى) است؛ «ارضٌ قَاسِيَةٌ»: زمين خشك و باير؛ «لَيْلَةٌ قَاسِيَةٌ»: شب بسيار تاريك.

=القاشِر-

فا،- مِنَ الْخَيل: اسبى كه براى مسابقه اسب دوانى در آخر ساير اسبان باشد.

=القاشُور-

شوم، بد يُمن،- مِن الخَيل: مُرادف (القَاشِر) است،- مِنَ الأَعْوَام: خشكسالى؛ «سَنَةٌ قَاشُورُ»: سالى خشك و بى بركت.

=القاشُورَة-

من الأعوام: مُرادف (القَاشُور) است؛ «سَنَّةٌ قَاشورةً»: سالى خشك و بى بركت.

=قاصَّ-

قِصَاصاً و مُقَاصَّةً [قصّ] هُ: حُكم قصاص بر او جارى كرد، با مقابله به مثل او را مُجازات كرد.

=القاصّ-

[قصّ]: فا، قصّه گو، سخنران، داستان سرا.

=القاصِب-

ج قُصَّاب: فا، گوشت فروش، نى زن، رعد بلند آواز.

=القاصِد-

ج قَوَاصِد: فا، نزديك،- مِنَ السَّفَر:

مسافرت آسان؛ «القَاصِدُ الرَّسُوليّ»: سفير كليساى روم، ج قُصّاد: اسقُفى كه به نمايندگى پاپ به كليسا فرستاده مى شود؛ «طَرِيقٌ قَاصِدٌ»: راه هموار.

=القاصِدَة-

ج قَوَاصِد: مؤنّث القاصد است؛ «بَيْنَنا وَ بَيْنَ الْمَاءِ لَيْلَةٌ قَاصِدَةٌ»: ميان ما و آب يكشب فاصله است.

=القاصِر-

فا،- عِنْدَ الْفُقَهاءِ: آنكه تصرفات شرعى خود را نتواند انجام دهد؛ «كلأُ قاصِرٌ»: گياهى كه فاصله آن تا آب به اندازه زوزه سگ باشد.

=القاصِف-

فا؛ «رِيحٌ قَاصِفٌ»: باد بسيار سخت؛ «رَعْدٌ قاصِفٌ»: تُندر بلند آواز.

=القاصِفَة-

مؤنّث القَاصِف است؛ «رِيحٌ قاصِفَةٌ»: باد بسيار سخت.

=القاصِل-

قطع كننده؛ «سَيفٌ قاصِلٌ»:

شمشير بُرَّنده.

=القاصُوصَة-

[قصّ]: سبد چوبى بزرگ كه داراى دو دسته باشد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=القاصِي-

ج قاصُون و أَقْصاء [قصو]: فا، دور؛ «القَاصِي و الدَّانِي»: دور و نزديك.

=قاض-

- قَوْضاً [قوض] البناءَ: ساختمان را خراب كرد.

=قاضَ-

قَيْضاً [قيض] الشى ءَ: آن چيز را دو نيم كرد؛ الشَّى ءُ: آن چيز شكافته شد،- تِ السِّنُّ: دندان لق شد،- الشَّي ءَ بِالشَّي ءِ:

چيزى را با چيزى همسان ساخت،- الشَّيْ ءَ مِنَ الشَّيْ ءِ: آن چيز را با چيزى ديگر عوض كرد.

=قاضَى-

مُقَاضَاةً [قضي] فلاناً إلى الحاكم: از او نزد قاضى شكايت كرد،- هُ على مالٍ: با او بر سرِ مال مصالحه كرد.

=القاضِب-

ج قَواضِب من السيوف: شمشير تيز و برنده.

=القاضِبَة-

مؤنّث (الْقَاضِب) است.

=قاضَمَ-

مُقَاضَمَةً [قضم]: چيزى را كم كم و بتدريج خريد يا فروخت.

=القاضِي-

ج قُضَاة [قضي]: فا، حاكم شرع؛ «قاضِى القُضَاةِ»: رئيس حاكمان شرع، و نيز به معناى كشنده مىيد؛ «سَمٌّ قاضٍ»: زهر كشنده.

=القاضِيَة-

[- قضي]: مؤنث (القَاضِى) است، مرگ.

=القاطِب-

آنكه چهره خود را تُرش كند و

=القاطبة-

=القاطر-

=القاطرة-

=قاطع-

=القاطع-

=القاطعة-

=القاطعية-

=القاطن-

=القاطنات-

=قاظ-

=القاع-

=القاعة-

=قاعد-

=القاعد-

=القاعدة-

=قاف-

=القاف-

=القافز-

=القافزة-

=القافل-

=القافلة-

=القافية-

=قاق-

=القاق-

=القاقلى-

=القاقلة-

=القاقم-

=القاقوم-

=قال-

ميان دو ابروى خود چين و چروك اندازد.

=القاطِبَة-

همگى؛ «جَاؤُوا قاطَبَةً»: همگى آمدند.

=القاطِر-

فا، هر شيره اى كه از درخت خارج مى شود و چكان باشد، صمغ،- (ن): گياه بقّم.

=القاطِرَة-

مؤنّث (القَاطِر) است، لكوموتيو قطار راه آهن.

=قاطَعَ-

مُقَاطَعَةً [قطع] هُ: با او ترك مُراوده و مكاتبه كرد، او را رها كرد،- فُلانٌ فلاناً بِسَيْفيهمَا: آن دو نفر شمشيرهاى خود را ارائه دادند تا ببينند كداميك بُرنده تر است،- الأَجِيرَ على كذا وَ كَذَا مِنَ الْأَجر او الْعَمَلِ:

براى كارگر دستمزدى در برابر كارش تعيين كرد،- القَومُ لُحُومَهم بِالسَّيْف: به جان هم افتادند و گوشت يكديگر را با شمشير بريدند.

=القاطِع-

فا، دستگاه برش، الگوى لباس، ديوار، «قاطِعُ التذاكِر»: بليط فروش؛ «قاطِعُ الطَّريق»: دزد و راهزن ج قُطَّع و قُطَّاع؛ «قاطِعُ التَّيَّار»: كليد برق، ابزار خاموش كننده جريان برق؛ «قَاطِعُ النَّهر»: كنار رود خانه؛ «الدّواء القَاطِعُ»: داروئى كه خاصيت خود را از دست داده باشد؛ الطّعَامُ القَاطِع»: نزد مسيحيان غذاى غير گوشتى است؛ «سَيْفٌ قَاطِعٌ»: شمشير تيز و برنده؛ «لَبَنٌ قَاطِعٌ»: شير تُرش؛ «بُرهَانٌ قاطِعٌ»: دليل قانع كننده.

=القاطِعَة-

ج قَواطِع: مؤنث (القَاطِعُ) است.

=القاطِعِيَّة-

(ت): مقدارى از كالا و متاع كه در اثر كار فرسوده و يا سوخت و سوز شود.

=القاطِن-

ج قُطَّان و قاطِنَة و قَطِين: فا، آنكه در جائى اقامت كند.

=القاطِنَات-

«قاطِنَاتُ مَكَّة»: كبوتران مكه.

=قاظَ-

قَيْظاً [قيظ] اليوم: گرماى روز سخت شد،- الْقَوْمُ بِالْمَكانِ: آن قوم در آن مكان در فصل تابستان اقامت كردند.

=القاع-

ج أَقْواع و أَقْوُع و قِيع و قِيعان و قِيعَة [قوع]:

زمين هموار، دشت كه از كوه و جنگل فاصله داشته باشد.

=القاعَة-

ج قاعَات [قوع]: حياط خانه، سالن پذيرائى؛ «قَاعَةُ الْمحَاضَرات»: سالن سخنرانى درسى؛ «قَاعَةُ التَّدْرِيس»: كلاس درس.

=قاعَدَ-

مُقَاعَدَةً [قعد] هُ: با او همنشينى كرد.

=القاعِد-

فا، ج قُعُود، ج قَواعِد: زنى كه از شوهر كردن يا فرزند زائيدن بازمانده شده باشد، جوال پر از دانه.

=القاعِدَة-

ج قَوَاعِد: مؤنث (الْقَاعِد) است،- (ع ج): قاعده رياضى كه در عبارت جبر خلاصه مى شود و نيز به آن دستور و قانون گويند،- (ك): موادى تركيب شده در علم شيمى است، به واژه (الأسَاس) مراجعه شود،- (اع): مركز عمليات جنگى، ستاد نيروهاى سه گانه ارتش (زمينى، هوائى، دريائى)،- فى الاصْطلاح: و در اصطلاح بر اصل و قانون و ضابطه دلالت كند و امرى كلى باشد،- عِندَ الكُتّاب: و در اصطلاح نويسندگان نمونه آموزش خط و نوشتن است،- مِنَ الْبَيْت: اساس و پى خانه است،- مِنَ الْهَودَج: چوب هودج است،- مِنَ الْبِلاد:

بزرگترين شهر كشور، پايتخت؛ «قاعدة التمثال»: پايه مجسّمه؛ «قَاعِدَةُ الطَّائِرَات»: باند هواپيما، زمين پرواز.

=قافَ-

- قَوْفاً [قوف] أَثَرَ فلانٍ: به دنبال فلانى رفت.

=القاف-

[قوف] من الرقبةِ: موى افشان بر فرورفتگى پشت گردن.

=القافِز-

فا، جهنده پرش كننده.

=القافِزَة-

ج قَوَافِز: مؤنث (القافِز) است، اسب تند رو،- (ح): قورباغه.

=القافِل-

ج قافِلَة و قُفَّال: آنكه برگردد، رجوع كننده.

=القافِلَة-

ج قَوَافِل: مؤنث (القافل) است، كاروان، گروهى كه با هم سفر كنند و يا با هم برگردند.

=القافِيَة-

ج قَوَافٍ [قفو]: پُشت گردن، كلمه يا حرف كه در آخر بيت شعرى باشد،- مِنْ كُلِّ شَيْ ءٍ: آخر هر چيزى.

=قاقَ-

- قَوْقاً [قوق] تِ الدجاجة: مرغ صدا كرد.

=قاقَ-

- قَيْقاً [قيق] تِ الدجاجةُ: مرغ صدا كرد.

=القاق-

[قوق]: احمق و خوشگذران،- مِنَ الرِّجال: مَرد بسيار بلند قامت،- (ح):

گونه اى كلاغ كه سر و بال و دُم آن سياه و بقيه تنِ آن به رنگ خاكسترى است،- (ح): پرنده اى آبى كه گردن دراز دارد،- ج قيقان: به معناى كلاغ است. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=القاقُلَّى-

(ن): گياهى است شور مزّه مانند اشنان (قاقل).

=القاقُلَّة-

أو الهال (ن): گياهى است از رسته قاقلها (هِل) كه خوشبو است و مركز كشت آن هندوستان است و در بعضى از كشورهاى شرقى به قهوه اضافه مى كنند، ميوه درخت قاقلّه.

=القاقُم-

(ح): حيوانى است زيبا روى از نوع سمور كه از آن بوى بدى پخش مى شود، پوست آن قيمتى است و از آن پوستين هاى گرانبها سازند.

=القاقُوم-

(ح): مُرادف (القَاقُم) است.

=قالَ-

- قَوْلًا و قَالًا و قِيلًا و قَوْلَةً و مَقَالًا و مَقَالَةً [قول]:

گفت: تلفظ كرد، مُرد،- لَهُ: به او گفت،- عَنْهُ: از او روايت كرد،- بِكَذا: حكم كرد،- بِهِ: او را دوست داشت و به خود اختصاص داد،- عليهِ: به او تُهمت زد، بِرَأسِه: با سر اشاره كرد، بِيَدِه: دست خود را بلند كرد و گرفت،- بِرِجْلِهِ: راه رفت،- بثوبهِ: پيراهن خود را بالا زد،- القومُ بفلانٍ: او را كشتند،- الحائِطُ: ديوار فرو ريخت، گاهى قال به معناى (ظنَّ) يعنى گمان و خيال مىيد و مانند (ظَنَّ) عمل مى كند بشرط اينكه با لفظ استقبال در مخاطبى كه مسبوق به استفهام باشد بيايد و در ميان استفهام و فعل فاصله اى بجز ظرف نباشد مانند: «أَ تَقُولُ زيداً مُنْطَلِقاً» كه بمعناى (أَ تَظُنُّهُ منْطَلِقاً) مى باشد. برخى از دانشمندان قواعد زبان عربى واژه (قَالَ) را مطلقاً

=قال-

=القال-

=القالة-

=القالب-

=القالص-

=قالع-

=القالي-

=قام-

=القام-

=القامة-

=قامر-

=القاموس-

=قان-

=القان-

=القانئ-

=القانت-

=القانة-

=القانصة-

=القانط-

=القانع-

=القانون-

=القانوني-

=القانونية-

=القاني-

=قاهر-

=القاهر-

=القاهرة-

=قاوى-

=قاول-

=قاوم-

=القاووش-

=القاووق-

=قايس-

=قايض-

=قايظ-

بمعناى (ظَنَّ) دانسته اند مانند: «قلتُ زيداً مُنْطَلِقاً»، و نيز بمعناى (مَالَ و اقْبَلَ) آمده است. همچنين براى توجيه و آماده كردن افعال از اين واژه استفاده مى شود مانند:

«قَالَ فَأَكَلَ و قَالَ فَضَرَبَ» و مانند اينگونه تعبيرات.

=قالَ-

- قَيْلًا و قَائِلَةً و قَيْلُولَةً و مَقالًا و مَقِيلًا [قيل]:

در نيمه روز خوابيد، خواب قيلوله كرد،- قَيْلًا: شير دوشيد و آن را در نيمه روز آشاميد.

=القال-

[قول]: مص، گفتار، آنچه كه مردم مى گويند؛ «كَثُرَ قالُ النّاسِ و قيلُهُمْ»: گفته هاى مردم زياد شد.

=القالَة-

[قول]: القَوْل، مُرادف (الْقَول) است، شايعاتى كه ميان مردم چه خوب و چه بد گفته مى شود، خواب در نيمه روز.

=القالَب-

ج قَوَالِب: قالب كه از روى آن چيزى بسازند از قبيل قالب ريخته گرى، قالب كفش.

=القالِب-

فا،- ج قَوَالِب: قالب كفش، قالب ريخته گرى، قد و قامتِ انسان، خرماى سرخ رنگ.

=القالِص-

«ظِلٌّ قالِصٌ»: سايه اى كه در حالِ رفتن باشد.

=قالَعَ-

مُقَالَعَة [قلع] الرجُلانِ: با هم كشتى گرفتند و هر يك ديگرى را از زمين بلند كرد.

=القالِي-

[قلي]: كينه توز.

=قامَ-

- قَوماً و قَوْمَةً و قِيَاماً و قَامَةً [قوم]: ايستاد، برخاست، استوار ماند،- الْحَقُّ: حق آشكار و ثابت شد،- الأَمْرُ: آن كار پايدار شد، بِالأَمر: آن كار را به عُهده گرفت،- اهْلَهُ: به امور آنها رسيدگى و توجه نمود،- بِدورِ كذَا:

كار محوله را به خوبى انجام داد،- على الأَمْرِ: بر كار مراقبت كرد،- تِ الصَّلاةُ: نماز بر پا شد،- في الصَّلاةِ: به نماز ايستاد،- ميزَانُ النَّهار: روز به نيمه رسيد و ظهر شد،- المَاءُ: آب خشك شد و راه نرفت،- تِ السُّوقُ: بازار كار رونق گرفت،- المتاعُ بكذا: براى متاع قيمت گذارى عادلانه شد،- به ظهرُهُ: كمر او درد گرفت،- على غَرِيمِهِ: از بدهكار خود مطالبه كرد،- فِى وَجْهِهِ: در برابر او ايستادگى و اعتراض كرد؛ «قامَ يفعلُ كَذَا»: شروع بكارى كرد و آن را ادامه داد.

=القامّ-

[قمّ]: فا.

=القامة-

[قوم]: مص،- ج قَامَات و قِيَم: گروه مردم،- مِنَ الإنْسان: قامت و اندام انسان،- ج قِيمَ: قرقره و طناب، چرخ چاه.

=قامَرَ-

مُقَامَرَةً و قِمَاراً [قمر] هُ: با او قُمار بازى كرد.

=القامُوس-

ج قَوَامِيس [قمس]: دريا، قسمتهاى گود دريا، كتاب قاموس فيروزآبادى در لغت و هر كتابى كه لغت نامه باشد، اين واژه مُرادف كلمه «المُعْجَم» و «كِتابُ لُغَة» مى باشد.

=قانَ-

- قَيْناً [قين] الحديدَ: آهن را ساخت و استوار كرد،- الإِناءَ: ظرف را تعمير كرد،- قَيْناً و قِيَانَةً: آهنگر شد.

=القان-

[قون و قين] (ن): درختى كه از چوبهاى آن كمان سازند.

=القانِئ-

[قنأ]: أحمرُ قانِئ: آنچه كه بسيار سُرخ باشد.

=القانِت-

ج قُنَّت: فا، آنكه همواره عبادت و نيايش كند، نمازگزار، عابد.

=القانَة-

[قون و قين] (ن): واحد درخت (القان) است.

=القانِصَة-

شكارگران،- ج قَوانِصُ الطّير:

چينه دان پرنده.

=القانِط-

نوميد، نااميد.

=القانِع-

ج قانِعُون و قُنَّع: فا، قانع، در يوزه خوار-، خدمتكار و مُزدور قوم، آنكه از جائى بجاى ديگر رود.

=القانون-

ج قوانين [قنّ]: اصل و اساس، مقياس هر چيزى، دستگاهى از موسيقى، مجموعه اى از مقررات و دستورات كه در روابط مردم اعم از حقيقى و حقوقى و يا مالى است كه تهيه و تدوين شده است و انواع بسيارى دارد كه مهمترين آنها، قانون اساسى، قانون تجارت، قانون جزا و كيفر، قانون مدنى و ... مى باشد،- (ع ج): در علم جبر به معناى يك قاعده رياضى است كه آن را دستور و يا قاعده نامند.

=القانُونِيّ-

[قنّ]: منسوب به (القانُون) است، قانون دان و متشرّع؛ «الحقُّ القانونى» مجموعه قوانين كليسا است. اين كلمه از (كانون) كه يونانى است گرفته شده است.

=القانُونيَّة-

[قنّ]: شرعي، مشروع.

=القانِي-

[قنو] «أحمرُ قانٍ»: بسيار سرخ.

=قاهَرَ-

مُقَاهَرَةً [قهر] هُ: بر او چيره شد و غلبه كرد.

=القاهِر-

فا، ج قَوَاهِر: بلند؛ «جَبَلٌ قاهِرٌ» كوه بلند.

=القاهِرَة-

: مؤنّث (القاهِر) است، اثر نمايان از هر چيزى؛ «اسبابٌ قَاهِرَةٌ»: موجبات و علل اضطرارى و جبرى.

=قاوَى-

مُقَاوَاةً [قوي] الرجُلَ: در نيرومندى بر او چيره شد.

=قاوَلَ-

مُقَاوَلَةً [قول] هُ في الأَمرِ: با او مُباحثه و مجادله كرد.

=قاوَمَ-

قِوَاماً وَ مُقَاوَمَةً [قوم] هُ: با او برخاست، با او مخالفت كرد،- الشَّي ءَ: به جاى او برخاست.

=القَاوُوش-

ج قَوَاوِيش: اطاقى بزرگ در زندان- اين كلمه تركى است.

=القاوُوق-

ج قَوَاوِيق: نوعى كلاه بوقى است كه بر سر گذارند- اين كلمه فارسى است.

=قايَسَ-

قِيَاساً و مُقَايَسَةً [قيس] بين الأَمرين: ميان دو چيز مقايسه كرد،- الشَّي ءَ بِكذا: چيزى را با چيزى اندازه گرفت،- الرَّجُلَ: با آن مرد در راه رفتن هماهنگى كرد،- هُ فِى كَذَا: با او در چيزى مسابقه داد.

=قايَضَ-

قِيَاضاً و مُقَايَضَةً [قيض] فلاناً بكذا: با او چيزى را مُعاوضه و تبديل نمود.

=قايَظ-

قِيَاظاً و مَقَايَظَةً [قيظ] هُ: در تابستان با او مُعامله كرد، در فصل تابستان با او در جائى

=قايل-

=القؤود-

=القؤول-

=قب-

=القب-

=قبا-

=قبى-

=القباء-

=القباجور-

=القبار-

=القباع-

=القباعي-

=القباقب-

=القبال-

=القبالة-

=القبان-

=القبانة-

=القباني-

=قبب-

=القبب-

=القبة-

=القبج-

=القبجة-

=قبح-

=القبح-

=قبر-

=القبر-

=القبرة-

=القبرس-

=القبرية-

=قبس-

=القبس-

=القبسة-

=قبص-

=القبصة-

=قبض-

اقامت نمود.

=قايَلَ-

مُقَابَلَةً [قيل] هُ: با او مُعاوضه و مبادله كرد.

=القَؤُود-

[قود]: «فرسٌ قَؤُودٌ»: اسب منقاد و زبون.

=القَؤُول-

ج قُوُل و قُول [قول]: بسيار سخنگو.

=قَبَّ-

- قَبّاً [قبّ] القُبَّةَ: گنبد ساخت،- القَوْمُ: آن قوم سر و صدا راه انداختند و رفتند،- قَبَباً الخِصْرُ اوِ الْبَطْنُ: كمر يا شكم باريك شد.

=القَبّ-

[قبّ]: مص، آسترى جيب در لباس، سوراخ قرقره، مهتر و بزرگ خاندان، رئيس مردم، حيوان نر، پيمانه غلات مانند قپان، (قَبُّ الميزان) ميله اى كه دو كفه ترازو بر آن آويخته مى باشد.

=القِبّ-

[قبّ]: رئيس مردم كه بر او اعتماد كنند، استخوان بر آمده پائين كمر كه ميان دو لمبه (سرين) قرار دارد، استخوان دنبالچه.

=قبا-

- قَبْواً و قَباً [قبو] البناءَ: ساختمان را به شكل گُنبد در آورد،- قَبْواً و قَبّاً الشَّي ءَ:

چيزى را به شكل قوس در آورد.

=قَبَّى-

تَقْبِيَةً [قبو] المتاعَ: مواد غذائى را انبار كرد،- الثَّوبَ: از پارچه قبا دوخت،- هُ عَنِ الْأَرْضِ: او را از زمين كمى بلند نمود.

=القَبَاء-

ج أَقْبِيَة [قبو]: قبا كه بر روى پيراهن پوشند.

=القِبَاء-

[قبو]: مقدار؛ (بَيْنَهُما قِبَاءُ قَوْسَين):

فاصله ميان آن دو به اندازه فاصله دو طرف كمان است و كنايه از نزديك بودن است.

=القَبَاجُور-

پرده كركره اى (اين كلمه از فرانسه گرفته شده است) و به معناى آنچه كه از روشنائى جلوگيرى كند مى باشد.

=القُبَّار-

چراغ شكارگر در شب، گروهى كه براى بيرون كشيدن شكار از ميان دام گرد هم آيند.

=القُبَاع-

خار پُشت كه شبيه به كلاكموش است، پيمانه بزرگ.

=القُبَاعِيّ-

آنكه سرى درشت و بزرگ دارد.

=القُبَاقِب-

[قبقب]: مرد پُر حرف، پُر چانه، دروغگو، بد اخلاق.

=القِبَال-

من النَّعْل: بند كفش يا زبانه چرمى كفش.

=القُبَالَة-

مُقابل؛ «جَلَسَ قُبَالَتَهُ»: رو به روى او نشست.

=القَبَالَة-

مص، قباله، سند تعهّد و يا الزامى از كار يا بدهى و جز آن.

=القَبَّان-

قپان كه چيزهاى سنگين را با آن وزن مى كنند. اين كلمه تركى است.

=القَبَانَة-

قپاندارى.

=القَبَّانِيّ-

قپاندار، كسى كه براى مردم با قپان چيزى را وزن كند.

=قَبِبَ-

يَقَبُّ قَبَياً [قبّ] الخصرُ أو البطنُ: كمر يا شكم باريك و لاغر شد.

=قَبَّبَ-

تَقْبِيبًا [قبّ] الرجُلُ: آن مرد گنبدى ساخت،- الْبَيْتَ: بر روى خانه گنبد ساخت.

=القَبَب-

[قبّ]: مص، باريكى كمر و فرورفتگى شكم.

=القُبَّة-

ج قِبَاب و قُبَب [قبّ] (ب): گُنبد،- الخَضْراء اوِ الزَّرقاء: گنبد سبز يا آبى كنايه از آسمان است؛ «قُبَّةُ الشَّهادَة»: نزد يهود چادرى بود كه در آن تابوت عهد را قرار مى دادند كه به آن «قُبَّةُ الزَّمان» نيز گويند؛ «قُبَّةُ الإسْلام»: شهر بصره است.

=القَبَّة-

[قبّ]: «قَبَّةُ الثوب» عند العامّة: يقه پيراهن.

=القَبَج-

(ح): كبك (فارسى است).

=القَبَجَة-

(ح): واحد كبك است كه براى مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=قَبَحَ-

– قَبْحاً و قُبُوحاً هُ اللّهُ عن الخير: خدا به او خير ندهد.

=قَبُحَ-

- قَبْحاً و قُبْحاً و قَبَاحَةً و قُبَاحاً و قُبُوحاً و قُبُوحَةً: زشت شد بر خلاف زيبا شد.

=قَبَّحَ-

تَقْبِيحًا [قبح] هُ اللّهُ عن الخير: خدا او را خير ندهد،- لَهُ وجهَهُ: او را بر كار ناپسندى كه كرده است سرزنش نمود،- عليه فِعْلَهُ:

بدى و زشتى كار او را به رخش كشيد.

=القُبْح-

مص، سخن يا كار يا چهره زشت و بد.

=قَبَرَ-

- قَبْراً وَ مَقْبَراً الميتَ: مُرده را به خاك سپرد.

=القَبْر-

مص،- ج قُبور: گور، قبر.

=القُبَّرَة-

ج قُبَّر و قُبَر (ح): چكاوك (پرنده اى است خوش آواز).

=القُبْرُس-

بهترين نوع مس.

=القُبَّرِيَّة-

(ن): گياهى است داراى گلهاى ارغوانى و زيبا.

=قَبَسَ-

- قَبْساً النارَ: آتش روشن كرد، هُ النَّارَ:

براى او آتش آورد،- مِنهُ النَّارَ: شعله اى از آتش برگرفت،- العِلْمَ: علم آموخت و از آن استفاده بُرد،- فُلاناً العِلْمَ: او را دانش آموخت.

=القَبَس-

شعله آتش، پاره اى از آتش.

=القَبْسَة-

اسم مرّة از (قَبَسَ) است؛ «قَبْسَةُ العَجْلَانِ»: ضرب المثلى است در شتاب به كسى كه داخل خانه اى مى شود و توقف نمى كند مگر به اندازه آتش بردن.

=قَبَصَ-

- قَبْصاً الشي ءَ: چيزى را با نوك انگشتان خود گرفت.

=قَبَّصَ-

تَقْبِيصًا [قبص] الشي ءَ: مُرادف (قَبَصَهُ) است.

=القُبْصَة-

ج قُبَص: مُرادف (القَبْصَه) است.

=القَبْصَة-

ج قُبَص: آنچه كه با نوك انگشتان گرفته شود،- مِنَ الطَّعَام: غذائى كه با دو دست برداشته شود.

=قَبَضَ-

قَبْضاً الشي ءَ: آن چيز را گرفت،- الطَّائِرُ جَنَاحَهُ: پرنده بال خود را جمع كرد،- بَطْنُهُ: شكم او بند آمد و معده اش كار نكرد،- بِيَدِهِ الشَّي ءَ و على الشَّي ءِ: چيزى را در مُشت خود گرفت،- قَبْضَةً: يك مُشت گرفت، مِنْهُ المالَ: مال را از او براى خود گرفت، هُ اللّهُ: خدا او را كشت، الرَّجُلُ عَنِ الْقوم: از آن قوم دورى نمود،- بَدَهُ عَنِ الشَّي ءِ: از گرفتن چيزى خود دارى نمود،- هُ عَنِ الأَمرِ: او را از آن كار باز داشت،- القَوْمُ: آن قوم با شتاب رفتند.

=قبض-

=القبض-

=القبضة-

=قبط-

=القبطان-

=قبع-

=- الرجل فى قميصه: آن مرد سر خود را در گريبان فرو برد، رأسه: سر خود را در پيراهن خود فرو كرد،- فى الأرض: آن مرد به سياحت پرداخت،-

=القبع-

=القبعة-

=القبقاب-

=قبقب-

=القبقب-

=القبقبة-

=قبل-

=القبل-

=القبل، آنچه كه براى اولين بار ديده شود، زمين بلند و برجسته، دليل آشكار، دو شاخ گوسفند كه بر چهره گوسفند كج شده باشد، گردن بند عاج كه بر سينه زن و يا اسب آويخته شود، سخن ارتجالى كه بدون نوشته ايراد شود،- فى العين: پيشرفتگى سياهى چشم به سمت بينى،-

=القبلة-

=القبلي-

=قبن-

=القبو-

=القبوة-

=قُبِضَ-

مُرد،- المَرِيضُ: بيمار مُشرف بر مرگ شد.

=قَبَّضَ-

تَقْبِيصاً [قبض] الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد، آن را جمع آورى و پنهان كرد؛ «قَبَّضَ وَجْهَهُ فَتَقَبَّض»: چهره خود را گرفت و گرفته شد،- الْمَالَ فُلاناً: مال يا پول را بدست او سپرد.

=القَبَض-

آنچه از مال كه گرفته شده باشد، غنيمت جمع آورى شده قبل از تقسيم، شِتابزدگى، سُرعت.

=القُبْضَة-

آنچه كه گرفته شده باشد،- مِنَ الشَّي ءِ: مُشتِ پُر.

=القَبْضَة-

اسم مرّة از (قَبَضَ) است، آنچه را كه دريافت كرده باشى؛ (صَارَ الشَّي ءُ في قَبْضَتِه): آن چيز در تصرف و مالكيت او قرار گرفت، مرگ،- مِنَ الشَّي ء: مُشت پُر از چيزى؛ «قَبْضَة السَّيْف»: دسته شمشير.

=قَبَطَ-

- قَبْطاً الولدُ: آن جوان ترسيد و گريخت. اين كلمه سريانى است.

=القُبْطان-

كاپيتان كشتى. اين واژه ايتاليائى است.

=قَبَعَ-

- قُبُوعاً القنفذُ: خار پُشت سر خود را در پوست خود فرو كرد.

=- الرَّجُلُ فى قَمِيصِه: آن مرد سر خود را در گريبان فرو بُرد، رأسَهُ: سر خود را در پيراهن خود فرو كرد،- فِى الأَرضِ: آن مرد به سياحت پرداخت،- فى منزلهُ: در خانه خود گوشه گير و پنهان شد.

=القُبْع-

بوق،- عِنْدَ الْعامة: پوشش سر و كُلاه و نام ديگر آن (قَبُّوعَة) است.

=القُبَع-

(ح): خارپُشت،- (ح): حشره اى دريائى.

=القُبَعَة-

(ح): نام پرنده اى كوچك است كه معمولًا جلوى سوراخ موشها مى باشد و هرگاه بترسد يا مورد حمله قرار گيرد خود را به داخل آن سوراخ مىندازد.

=القُبَّعَة-

شاپو (كلاه فرنگى)، عرقچين، كاپشن كلاه دار كه معمولًا براى كودكان مى باشد.

=القَبْقَاب-

[قبقب]: القُبَاقِب،- ج قباقيب:

كفش چوبى.

=قَبْقَبَ-

قَبْقَبَةً [قبقب] الرجُلُ: آن مرد حماقت كرد،- الفحلُ: شتر نر بسيار صدا كرد.

=القَبْقَب-

[قبقب]، شكم.

=القِبْقِب-

[قبقب] (ح): صدف دريائى.

=القَبْقَبَة-

[قبقب]: مص، صداى درون شكم اسب.

=قَبَلَ-

- قَبْلًا على الشي ء: به آن چيز پرداخت و ملازم آن كار شد،- اليَوْمُ: روز نزديك شد،- المَكَانَ: به سوى آن مكان رفت؛ «قَبلت الماشيةُ الوادي»: دامها به سوى دره رفتند،- الرَّجُلُ: سياهى چشمان آن مرد به طرف بينى قرار گرفت،- قَبْلًا و قُبُولات ريحُ القبُول: باد صبا وزيدن گرفت،- قَبْلًا وَ قَبَالَةً بِهِ: او را كفالت و تضمين كرد.

=قَبِلَ-

- قَبَلَةً بِهِ: آن را كفالت و ضمانت نمود- قَبْلًا الرَّجُلُ: سياهى چشمان آن مرد بطرف بينى او قرار گرفت،- قَبُولًا و قُبُولًا الكلام: كلام را تأييد و تصديق نمود،- الشَّي ءَ: آن چيز را گرفت، بدان راضى شد،- تِ القابلَةُ الْوَلَدَ: ماما كودك نوزاد را با دست گرفت؛ «داءُ يَقْبَلُ الشَّفاء»: بيمارى كه درمان آن امكان پذير است؛ «اثمانٌ لا تَقْبَل المُزَاحَمَةَ»: قيمتهاى ثابت،- قَبُولًا و قُبولًا و قَبالَةً تِ المرأة: آن زن قابله و ماما شد.

=قُبِلَ-

القومُ: باد صبا بر آنها وزيد.

=قَبَّلَ-

تَقْبِيلًا [قبل] هُ: او را بوسيد،- تْهُ الحُمَّى: تب خال بر لب او نشست،- العَامِلَ الْعَمَلَ: كارگر را ملزم به كارى كرد.

=القُبْل-

ج أَقْبَال: اين واژه ضدّ (الدبر) است بمعناى پيش يا جلوى هر چيزى،- مِن الزّمانِ: آغاز وقت،- مِن الجَبَلِ: دامنه كوه؛ «رأيْتُهُ قُبْلًا»: او را آشكار از روبرو ديدم.

=قَبْل-

اين واژه ضدّ (بَعْد) است، ظرف زمان و معرب است مانند «ماتَ الخليفةُ و ماتَ الوَزيرُ قَبْلَهُ و مِن قَبْلِهِ»: خليفه مرد و قبل از او وزير مرد. گاهى مضافٌ اليه حذف مى شود و مى توان آن را مبنى بر ضم يا معرب به تنوين بكار برد مانند «ماتَ الخليفة و ماتَ الوزيرُ قَبْلُ و من قبلُ و قبلًا و مِنْ قبلٍ و مِنْ قَبْلِ»؛ «قَبْلَ كُلِّ شيْ ءٍ» قبل از هر چيزى.

=القُبُل-

ج اقْبَال: اين واژه ضد (الدُّبُر) است بمعناى پيشين هر چيزى.

القُبَل؛ «رأيتُهُ قُبْلًا»: او را آشكارا ديدم.

=القَبَل، آنچه كه براى اولين بار ديده شود، زمين بلند و برجسته، دليل آشكار، دو شاخ گوسفند كه بر چهره گوسفند كج شده باشد، گردن بند عاج كه بر سينه زن و يا اسب آويخته شود، سخن ارتجالى كه بدون نوشته ايراد شود،- فى العَيْن: پيشرفتگى سياهى چشم به سمت بينى،- فى العَيْنَيْن:

جهت گيرى نگاه هر يك از دو چشم به سوى يكديگر.

=القِبَل-

نيرو و توانائى؛ «مالي به قِبَلٌ»: بر آن توانائى ندارم؛ «مالي قِبَلَ فُلانٍ دينٌ»: به فلانى بدهى ندارم؛ «اتَانِي من قِبَلِهِ»: از سوى او نزد من آمد.

=القُبْلَة-

ج قُبَل: بوسه، كفالت، مترادف (القَبَلَة) است.

=القَبْلَة-

مترادف (القَبَلة) است.

=القِبْلَة-

اسم نوع است از (قَبِلَ)، آنچه كه در روبروى باشد، جهت و سمت؛ «قِبْلَةُ المُصَلِّي»: قبله، جهتى كه نمازگزار بسوى آن مىيستد،- عند العامة: و در زبان متداول بمعناى جنوب مى باشد.

=القَبَلَة-

ج قَبَل: دانه و مهره كه زن افسونگر با آن سحر و جادو كند.

=القَبَليّ-

منسوب به (القبيلة) است؛ «رَأَيْتُهُ قَبَلِيّاً»: بطور آشكار او را ديدم.

=قَبَّنَ-

تَقْبِيناً [قبن] الشي ءَ: چيزى را با قپان وزن كرد،- هُ بِيَدَيْهِ: با دست خود چيزى را ورانداز و آزمايش كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=القَبْو-

[قبو]: ساختمانى است كه به هم پيوسته باشد.

=القَبْوَة-

[قبو]: اسم مرّة از (قَبَا) است،- ب:

=القبوط-

=القبول-

=القبونة-

=القبيح-

=القبيحة-

=القبيصة-

=القبيعة-

=قبيل-

=القبيل-

=القبيلة-

=القت-

=القتات-

=القتاد-

=القتار-

=القتال-

=القتام-

=قتب-

=القتب-

=القتبة-

=القتة-

=قتد-

=القتد-

=قتر-

=القتر-

=القترة-

=قتل-

=القتل-

=قتم-

=القتم-

=القتمة-

=القتور-

=القتول-

=القتير-

=القتيل-

=القثاء-

طاق ضربى كوچك به شكل مستطيل، پيوستگى ميان دو لب.

=القَبُّوط-

مُرادف (الجُندب) است به معناى ملخ ريز. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=القَبُول-

مص، پذيرش، باد صبا، زن قابله، روى آوردن تندرستى و نعمت، زيبائى اندام، موافقت، رضايت.

=القُبُونة-

قپاندارى.

=القَبِيح-

ج قِبَاح و قَبْحَى و قَبَاحَى: مرد زشت.

=القَبِيحَة-

ج قِبَاح و قَبَائِح: زن زشت،- ج قَبائِح: كار بد و زشت.

=القَبِيصَة-

مُرادف (القَبْصَة) است.

=القَبِيعَة-

من السيف: شمشيرى كه دسته آن از نقره يا آهن باشد.

=قُبَيْل-

اسم مصغر (قَبْل) است؛ «جاءَ فُلان قُبَيْلَ الْعَصْرِ»: فلانى نزديك به عصر آمد.

=القَبِيل-

ضامن، كفيل، همسر، جمعى كه از سه نفر بيشتر باشند، ج قُبُل وَ قُبَلَاء،- مِنَ النسَاء: زن قابله و ماما ج قُبُل، اطاعت از خدا؛ «مِنْ قَبِيل ذلك»: از آن جهت.

=القَبِيلَة-

ج قَبَائِل: فرزندانى كه از يك پدر باشند، سنگى كه بر دهانه چاه گذارند، هر پاره اى از پوست؛ «قَبائِلُ الرَّأْس»:

استخوانهاى سر كه به هم پيوسته اند؛ «قَبائِلُ الطَّيرِ»: انواع پرندگان؛ «قَبَائِلُ الشَّجَرَة»:

شاخه هاى درخت.

=القَتَّ-

[قتّ] (ن): علوفه دام، نوعى دانه هاى غذائى ويژه روستائيان.

=القَتَات-

[قتّ] (ن): نام گياهى است كه همان صمغ عربى مى باشد.

=القَتَاد-

(ن): درخت محكمى است كه داراى تيغهائى است بسان سوزن.

=القُتَار-

دود غذا، بوى بخور و گوشت و استخوان و چوب سوخته.

=القِتَال-

مص، جنگ، ستيز؛ «سَاحَةُ القِتَال»:

ميدان جنگ.

=القَتَام-

غُبار سياه رنگ، گرد و خاك جنگ، تاريكى، سياهى.

=قَتَبَ-

- قَتْباً هُ: به او غذاى روده بريان خورانيد.

=القِتْب-

ج أَقْتَاب: روده اين واژه مذكر است و گاهى كاربُرد مؤنث دارد، اطراف شكم، بار و بنه سفر.

=القَتَب-

ج أَقْتَاب: روده، بار و بنه مسافرت، محمل.

=القِتْبَة-

روده.

=القَتَّة-

[قتّ]: واحد (القَتّ) است به معناى دانه بيابانى.

=قَتَّدَ-

تَقْتِيدًا [قتد] القتادَ: شاخه گياه گون را كند و خارهاى آن را پاك كرده و به شتر خورانيد.

=قُتِّدَ-

[قتد] القَتَادُ: گوشه هاى گياه گون با آتش سوخت.

=القِتْد-

ج أَقْتَاد و أَقْتُد و قُتُود: مُرادف (القَتَدَ) است.

=القَتَد-

ج أَقْتَاد و أَقْتُد و قُتُود: چوبه محمل.

=قَتَرَ-

- قَتْراً و قُتُوراً على عيالهِ: در پرداخت نفقه بر خانواده خود تنگ گرفت،- البخورُ اوِ اللَّحْمُ: بوى بخور و يا گوشت بر آمد،- تِ النَّارُ: آتش دود كرد.

=قَتِرَ-

قَتَراً البخورُ أو اللحمُ: بوى بخور يا گوشت به مشام رسيد،- تِ النّارُ: آتش دود كرد.

=قُتِرَ-

الرجُلُ: آن مرد براى پرداخت نفقه در مضيقه قرار گرفت.

=قَتَّرَ-

تَقْتِيراً [قتر] على عيالهِ: بر خانواده خود در پرداخت نفقه تنگ گرفت،- اللَّحْمُ: بوى گوشت سُرخ كرده برآمد،- الصياد للأسد:

شكارچى در گودالى كه براى شير كنده بود گوشت نهاد تا بوى آن را دريابد،- الرَّجُلُ: دود و دم مواد غذائى را زياد كرد،- الْوَحشَ: شكارگر براى شكار جانور وحشى كُرك شتر را دود كرد تا بوى او را درك نكند و نگريزد،- الشَّي ءَ: ميان آن دو چيز را به هم نزديك كرد،- ما بينَ الأَمْرين: ميان آن دو چيز مقايسه كرد.

=القُتْر-

ج أَقتَار: ناحيه و جهت. (لغتى است در القُطْر).

=القَتْر-

مص، وسيله گذراندن زندگى با روزى كم، اندازه و مقدار.

=القِتْر-

نوك تيرهاى هدفگير، نِي كه با آن هدف را مى زنند.

=القُتُر-

ج أَقْتَار: مُرادف (القُتْر) است.

=القُتْرَة-

ج قُتَر: سختى زندگى، حلقه زره، خانه اى كه شكارچى براى پنهان كردن خود از ديد شكار مى سازد، شعله گرم آتش؛ «قتْرةُ البستانِ»: راه آبى كه به باغ وارد شود؛ «قتْرةُ البابِ»: جاى بستن درب.

=القِتْرَة-

اسم نوع از (قَتَرَ) است.

=قَتَلَ-

- قَتْلًا و تَقْتَالًا هُ: او را كُشت؛ «قتله بِاخيه»: به انتقام خون برادرش او را كُشت،- الخمرةَ: مي را با آب آميخت،- الجوعَ او البردَ: سختى گرسنگى و يا سرما را تحمّل كرد.

=قَتَّلَ-

تَقْتِيلًا [قتل] القومَ: بسيارى از آن قوم را كُشت.

=القَتْل-

مص،- فى المجاز: زدن سخت، العَمْدُ: قتل عمدى،- الخَطأ: قتل غير عمد.

=قَتَمَ-

قَتَامَةً و قُتُوماً: به رنگ تيره در آمد،- قُتُوماً وجهُهُ: چهره او گرفته شد.

=القَتْم-

مص، گرد و غُبار.

=القُتْمَة-

رنگى كه در آن تيره گى و سُرخى باشد.

=القَتَمَة-

مُرادف (القَتَام) است.

=القَتُور-

مُرادف (القَاتِر) است.

=القَتُول-

ج قُتُل: آنكه بسيار كُشنده باشد.

(اين كلمه در مذكر و مؤنّث يكسان بكار مى رود).

=القَتِير-

سر ميخهاى زره، زره، پيرى يا آغاز پيرى.

=القَتِيل-

ج قَتْلَى و قُتَلَاء و قَتَالَى: مُرادف (المقتول) است به معناى كشته شده (اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=القُثَّاء-

[قثأ] (ن): نوعى گياه كه ميوه آن به شكل خيار است.

=القِثَّاء-

[قثأ] (ن): مُرادف (القُثّاء) است.

=القثاءة-

=القجة-

=قح-

=القح-

=القحاح-

=القحاطة-

=القحاف-

=القحافة-

=القحال-

=قحط-

=القحط-

=قحف-

=القحف-

=قحقح-

=قحل-

=القحل-

=قحم-

=القحم-

=القحمة-

=القحوان-

=القحوانة-

=القحولة-

=القحوم-

=القحيط-

=قد-

=القد-

=القُثَّاءَةَ-

[قثأ] (ن): واحد (القُثّاء) است.

=القِثَّاءَة-

[قثأ] (ن): واحد (القثّاء) است.

=القُجَّة-

[قجّ]: قلّك پول. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=قَحَّ-

- قُحُوحَةً و قَحَاحَةً [قحّ]: پاك و خالص شد،- قَحّاً: سُرفه كرد.

=القُحّ-

ج أَقْحَاح [قحّ]: خالص و بى آلايش از هر چيزى؛ (فُلانٌ كَريمٌ وَ اعْرابِيٌّ قُحٌّ): فُلانى مرد سخاوتمند و بى آلايش و عربى خالص نژاد مى باشد.

=القُحَاح-

[قحّ]: خالص از هر چيزى.

=القُحَاطَة-

آنچه كه ناياب و قحط شود، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=القُحَاف-

سيل سخت كه همه چيز را با خود ببرد.

=القِحَاف-

سخت نوشيدن.

=القُحَافَة-

آنچه كه از ميان رفته باشد.

=القُحَال-

گونه اى بيمارى كه در گوسفندان پديد آيد و باعث خشك شدن پوست آنها شود.

=قَحَطَ-

- قَحْطاً هُ: او را به سختى زد،- المَطَرُ: باران نيامد،- الوَحْلَ و نَحْوَهُ: گِل و لاى را با خود بُرد و از آن چيزى باقى نگذاشت،- قَحْطاً و قَحَطاً و قُحُوطاً العامُ: آن سال خشك و بى باران شد.

=قَحِطَ-

- قَحَطاً: قَحطى و خشكى شد،- قَحْطاً البَلَدُ: شهر در اثر نيامدن باران خشك شد،- قَحْطاً و قَحَطاً و قُحُوطاً العامُ: آن سال خشك و بى باران شد.

=قُحِطَ-

قَحْطاً و قَحَطاً و قُحُوطاً العامُ: مُرادف (قَحَطَ) است،- قَحْطاً الْبَلَدُ: شهر در اثر نيامدن باران خشك شد.

=قَحَّطَ-

تَقْحِيطاً [قحط] القِدْرَ و غيرَها عند العامَّة:

آنچه از غذا كه در ته ديگ چسبيده بود را كند.

=القَحْط-

نايابى و يا كميابى مواد غذائى.

=القَحِط-

من الأَعوام: سالى كه در آن باران نيامده باشد.

=قَحَفَ-

- قَحْفاً هُ: كاسه سر او را شكست،- الرُّمّانَةَ: پوست انار را كند،- قُحَافاً: سُرفه كرد،- الحَبَّ: دانه ها را پخش كرد،- فِى الإِناءِ: آنچه را كه در ظرف بود خورد و يا نوشيد،- قَحَافاً و قَحْفاً الشَّي ءَ: آن چيز را با خود كشانيد و بُرد.

=القِحْف-

ج أَقْحَاف و قُحُوف و قِحَفَة: استخوان بالاى پيشانى سر، آنچه از كاسه سر كه شكاف برداشته و يا جدا شده باشد، كاسه چوبى بسان كاسه سر كه به شكل نيمى از قدح باشد.

=قَحْقَحَ-

قَحْقَحَةً [قحقح] الصوتُ: صدا را در گلو چند بار تكرار كرد،- القردُ: ميمون خنديد.

=قَحَلَ-

- قُحُولًا الشي ءُ: آن چيز خشك شد.

=قَحِلَ-

- قَحْلًا و قَحَلًا الشي ءُ: مُرادف (قَحَلَ) است.

=قُحِلَ-

الشي ءُ: آن چيز خشك شد.

=القِحْل-

«شي ءٌ قِحْلٌ»: چيزى خشك.

=القَحِل-

«شي ءٌ قَحِلٌ»: چيزى خشك.

=قَحَمَ-

- قَحْماً و قُحُوماً في الأمر: خود را بى پروا در آن كار افكند،- اليهِ: به او نزديك شد،– قَحْماً المَفَاوزَ: بيابانهاى خشك را گشت واگذار كرد.

=قَحَّمَ-

تَفْحِيماً [قحم] هُ في الأَمر: بدون انديشه او را در كارى افكند،- الفَرَسُ راكبَهُ: اسب سواره خود را از روى بر زمين انداخت.

=القَحْم-

ج قِحَام: پير سالخورده، لاغر و ضعيف.

=القُحْمَة-

ج قُحَم: دشوارى راه، امر سخت، نابودى، قحطى؛ «القُحَم فِى الْخُصُومات»:

آنچه كه بر خلاف ميل انسان باشد و بر او تحميل شود؛ «قُحَمُ الطّريق»: سختيهاى راه.

=القَحْمَة-

مؤنّث (القَحْم) است.

=القُحْوَان-

ج أَقَاحِيُّ و أَقَاح [قحو] (ن): گياه بابونه كه داراى گلهاى سفيد و برگهاى ريز بسان دندانها مى باشد و خواص طبى دارد.

=القُحْوَانَة-

[قحو] (ن): يك درخت بابونه.

=القُحُولَة-

خشكى، يبوست.

=القُحُوم-

مردى كه بسيار پير و سالخورده باشد.

=القَحِيط-

من الأَعوام: سالى كه در آن باران نيامده و خشكسالى پديد آمده باشد؛ «سَنَةٌ قَحِيطٌ»: سال قحطى كه در آن باران نيامده باشد.

=قَدْ-

اسمى است مبنى به معناى (حَسْبُ) مانند «قَدْ زَيْدٍ دِرْهَمٌ»: درهمى براى زيد كافى است. و گاهى معرب است مانند «قَدُ زَيْدٍ دِرْهَمٌ»: درهمى براى زيد بس است و نيز بدون نون مىيد مانند «قَدِي درهمٌ»:

همانطورى كه گويند (حَسْبِي). و گاهى به معناى اسم فعل مىيد مانند «قَدْنِي درهم»:

براى من يك درهم بس است در اينجا (ي) مفعولٌ به (قَد) است، و گاهى حرف است كه اختصاص به فعل داده مى شود به شرط اينكه فعل متصرّف و خبرى و مثبت بوده و مجرّد از عامل جزم و نصب باشد. اين حرف از فعل جدا نمى شود مگر با قسم كه ميان آن و فعل فاصله مىفتد و مضمون آنرا تأكيد مى كند. عبارت «قَدْ لا يَفْعَلُ»: صحيح نيست و بلكه صحيح آن «رُبَّما لا يَفْعَلُ» يا «لَنْ يَفْعَل» است و گاهى با فعل مضارع معناى توقع را مى رساند مانند «قَدْ يَقُومُ الغَائِبُ الْيَومَ» و نيز به معناى تقليل مىيد مانند «قَدْ يصدقُ الكذوبُ»: يعنى دروغگو كمتر راست مى گويد و گاهى به معناى تحقيق با فعل ماضى مىيد مانند «قَدْ افْلَحَ مَنِ اتّقى اللّه» و گاهى براى وصل گذشته به حال مىيد مانند «قَدْ قَامَ فُلانٌ» و گاهى معناى بسيار را با فعل مضارع مى دهد مانند «قَدْ اشْهَدُ الغَارةَ الشعواءَ تحملني»: يعنى چه بسيار حمله هاى سخت را مى بينم.

=قَدَّ-

- قَدّاً [قدّ] الشي ءَ: آن چيز را قطع كرد، بريد، آن چيز را دو نيم كرد يا از درازا بريد،- المُسافِرُ الفَلاةَ: مسافر دشت و بيابان را پيمود،- الكلام: گفته را بريد و قطع كرد.

=قُدَّ-

[قدّ]: به درد شكم دچار شد.

=القُدّ-

[قدّ] (ح): گونه اى ماهى دريائى كه

=القد-

=قدى-

=القداح-

=القداحة-

=القداد-

=القدار-

=القدارة-

=القداس-

=القداسة-

=القدام-

=قدام-

=القدامى-

=القدة-

=قدد-

=قدح-

=القدح-

=القدحة-

=قدر-

از آن روغن بدست آورند.

=القَدّ-

[قدّ]: مص،- ج أَقدُد وَ قُدُود و قِداد و أَقِدَّة: تازيانه، پوست بزغاله، اندام مرد، اندام ميانه، اندازه گيرى چيزى و بريدن آن؛ «هَذَا على قَدّ ذاك»: اين به اندازه آن است.

=القِدّ-

ج أَقدّ [قدّ]: دوال چرمى، پوست بريده شده، تازيانه، هر چيز بريده شده.

=قَدَّى-

تَقْدِيَةً [قدي] ني هذا الأَمرُ: اين كار براى من كافى است؛ «هذا يُقَدِّى»: اين چيز كفايت مى كند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=القَدّاح-

سنگ آتش زنه، فندك، قدح ساز، گياههاى نرم و تازه، شكوفه يا غنچه گُل قبل از باز شدن.

=القِدَاحَة-

كاسه سازى، قدح سازى.

=القَدَّاحَة-

سنگ زناد، فندك، فندك بنزينى يا گازى.

=القُدَاد-

[قدّ]: گونه اى بيمارى كه باعث درد شكم مى شود.

=القُدَار-

آنكه غذا را در ديگ طبخ كند، مرد خوش اندام، جوان سبك بال،- (ح):

مار بزرگ (افعى).

=القَدَار-

مُرادف (القُدْرَة) است.

=القِدَار-

مُرادف (القُدْرَة) است.

=القَدَّار-

سنگى كه بر مصبّ آب قرار مى دهند.

=القَدَارَة-

مصدر است، نيرو، توانائى، توانگرى و دارائى.

=القُدَاس-

سنگى كه در بركه آب شتران مىفكنند تا براى استفاده از آب تقسيم بندى كنند، چيزى بسان مُرواريد كه از نُقره ساخته مى شود، شرف و بزرگى و بزرگوارى.

=القُدَّاس-

ج قَدَادِيس عند النصارى: يكى از مراسم مذهبى مسيحيان است و عبارت از عبادت و قربانى جسد و خون حضرت عيسى است كه با نان و مِى به هيكل تقديم مى كنند.

=القَدَاسة-

پاكيزگى و طهارت، لقب پيشواى مذهبى مسيحيان.

=القُدَام-

ج قُدَمَاء و قُدَامَى و قَدَائِمٍ: آنچه كه كُهنه و قديمى باشد.

=قُدَّام-

جلو، رو به رو، پيش؛ «لقيتُهُ قُدَّامَ ذَاكَ» او را مقدم بر ديگرى ديدم. اين كلمه كار بُرد مؤنّث و مذكر دارد.

=القُدَّام-

مرد بزرگوارى كه در پيشاپيش مردم حركت كند، شاه، مهتر و سرور، قصّاب.

=القَدَّام-

مُرادف (القُدَّام) است.

=القُدَامَى-

پيشروان لشكر.

=القِدَة-

[قدو]: پيروى از ديگران، آنچه كه از ديگرى فراگيرند.

=القِدَّة-

ج قِدَد و أَقِدَّة [قدّ]: پاره اى از پوست يا پارچه، يك قطعه از چيزى، گروهى كه با هم اختلاف نظر دارند،- عِنْدَ الْكُتَّاب: و در اصطلاح نويسندگان عبارت از خط كش است،- عِنْدَ البنَّائِين و النجّارين: و در اصطلاح بنّايان و نجّاران عبارت از لوحه بلندى است كه طول و عرض را با آن اندازه گيرى مى كنند.

=قَدَّدَ-

تَقْدِيداً [قدّ] الشي ءَ: آن را تكه تكه كرد،- از طول آن را پاره و شقّه كرد،- اللَّحْمَ: گوشت را قطعه قطعه و خشك كرد.

=قَدَحَ-

- قَدْحاً فى عِرضهِ: از او عيبجوئى كرد، بِالزَّنْد: فندك را روشن كرد،- الدُّودُ في الأَسْنَانِ أَو الشَّجَر: كرم در دندان و يا در درخت پديد آمد و آنها را خورد،- فِى القِدْح:

با آهن سر پيكان تير را شكافت،- خَتَامَ الخَابِيَة: مُهر و موم سر خمره را برداشت،- الطَّبيبُ العَينَ: چشم پزشك آب مُرواريد را از چشم در آورد،- تِ العينُ: چشم فرو رفت،- الشَّي ءَ: آن را با دست گرفت،- الشَّي ءَ عِندَ العامَّة: و در زبان متداول به معناى آن چيز را سوراخ كرد مى باشد.

=قَدَّحَ-

تَقْدِيحاً [قدح] تِ العينُ: چشم به گودى افتاد،- الْفَرَسَ: اسب را لاغر كرد.

=القَدْح-

مص، كرم خوردگى درخت و يا دندان.

=القِدْح-

ج قِدَاح و أَقْدُح و أَقْدَاح و قِدْحَان و جج أَقَادِيح: تير ناتراشيده و بى پر، تير قمار،- عند العَامّة: و در زبان متداول بمعناى سوراخ است.

=القَدَح-

اسم است از (اقْتِداحُ النّار) بمعناى روشن كردن فندك،- ج اقْدَاح: كاسه آب خورى كه تهى از آب باشد و هرگاه پر از آب باشد به آن (كَأس) گويند.

=القِدْحة-

اسم نوع از (قَدَحَ) است.

=قَدَرَ-

- قَدْراً و قُدْرَةً و مَقْدِرَةً و مَقْدُرَةً و مِقْدَاراً و قَدَارَةً و قُدُورَةً و قُدُوراً و قدْرَاناً و قَدَاراً و قِدَراً على الشي ء:

بر آن چيز توانا شد،- اللّهَ: خدا را بزرگداشت و تجليل نمود،- قَدْراً و قَدَراً على الشّي ء: توانست چيزى را جمع آورى كند و بگيرد،- الرزقَ: روزى و مقررى را تقسيم كرد،- اللّهُ عليهِ الأمَر: خداوند امر را بر او مقدر گردانيد،- على عِيالِهِ: بر خانواده خود تنگ گرفت، قَدَارَةً الشّي ءَ: آن چيز را آماده كرد،– قدراً الشي ءَ بِالشي ءِ: چيزى را به اندازه چيزى قرار داد، آن را با چيز ديگرى اندازه گرفت،- الأَمْرَ: در آن كار تدبير نمود،- لِأَمرِ كذا: براى آن كار انديشيد و سنجيد و تدبير كرد.

=قَدِرَ-

- قَدْراً و قُدْرَةً و مَقْدِرَةً و مَقْدَرَةً و مَقْدُرَةً و مِقْدَاراً و قَدَارَةً و قُدُورَةً و قُدُوراً و قِدْرَاناً و قَدَاراً و قِدَراً على الشي ء: بر آن چيز توانائى يافت،- قَدَراً على الشّي ء: بر آن چيز توانائى يافت،- قَدَراً على الشّي ء: بر آن چيز توانا شد.

=قَدَّرَ-

تَقْدِيراً [قدر]: فرض كرد؛ «لِنقدِّر أنَّ ... »: فرض كنيد كه ... ،- عَلى الشَّي ءِ:

توانست چيزى را جمع آورى كند و بگيرد،- اللّهُ فُلاناً علَى كَذا: خداوند او را بر انجام كارى توانا كرد،- اللّهُ عَلَيهِ الأَمْرَ و قَدَّرَ لَهُ الْأَمرَ: خداوند كار را بر او مقدر كرد و مشيت الهى بوى تعلق گرفت،- الرجلُ:

درباره امر خود انديشيد و چاره جوئى نمود،- الشّي ءَ بِالشّي ءِ: چيزى را با چيزى اندازه گيرى نمود و به يك مقدار در آورد،

=القدر-

=القدراء-

=القدرة-

=القدرية-

=قدس-

=القدس-

=قدف-

=قدم-

=القدم-

=القدمة-

=القدوة-

=القدورة-

=القدوس-

=القدوم-

=القدية-

=القديد-

- هُ حَقَّ قَدْرِهِ: از او به آنچه كه شايسته بود قدردانى كرد،- على عيالِه: بر خانواده خود تنگ گرفت؛ «لا يُقْدَر»: بهاى آن چيز بيش از هر چيزى است.

=القَدْر-

مص، توانگرى، بزرگوارى، وقار، شخصيت، نيرو و توانائى؛ «قَدْرَ المُسْتَطَاع»:

به اندازه توانائى؛ در حدود امكان، مبلغ هر چيزى كه ممكن باشد؛ «بِقَدْرِ ما ... »: به اندازه آن ... ؛ «قَدْرَ كَذَا و بِقَدْرِ او على قَدْر كذا»: به نسبت آن چيز، مساوى بودن چيزى با چيز ديگرى بدون كم و زياد؛ «هَذَا قَدْرُ ذاك»: اين چيز به مقدار و اندازه آن چيز است.؛ «لَيْلَةُ الْقَدْر»: شب قدر كه معمولًا يكى از شبهاى فرد دهه آخر ماه رمضان است.

=القِدْر-

ج قُدُور: ديگ غذا. اين كلمه مؤنث است.

=القَدَر-

مص،- ج اقْدار: نيرو و توان، مبلغ آن چيز، تقدير إلهى، تعلق اراده به چيزها در زمان خود.

=القَدْرَاء-

مؤنث (الأَقْدر) است.

=القُدْرَة-

نيروى كارى و توانستن انجام دادن و عدم انجام آن؛ «قُدْرَةُ آلَةٍ ما»: نيروى كار انجام شده در يك ثانيه از زمان براى ابزارى.

=القَدَرِيَّة-

پيروان مذهب قدريّه بر خلاف جبريّه. اين گروه معتقدند كه هر انسانى قادر به انجام يا ترك كارى كه بخواهد مى باشد.

=قَدُسَ-

- قُدْساً و قُدُساً: پاكيزه و مبارك شد.

=قَدَّسَ-

تَقْدِيساً [قدس] اللّهُ فلاناً: خدا، فلانى را پاك و مبارك گردانيد،- الرَّجُلُ اللّهَ:

خدا را به پاكى و قداست ستود،- لِلّهِ: خود را براى عبادت خدا پاكيزه كرد،- الرّجُلُ:

آن مرد به بيت المقدس آمد، الكاهِنُ:

كشيش مراسم نماز عشاء ربانى را بر پا ساخت.

=القُدْس-

مص، اورشليم يا بيت المقدّس، اين كلمه را نويسندگان مسيحى در نامه هاى خود براى كشيشان عنوان مى كنند؛ «قُدْسُ الأب العَام»: پاپ مقدس؛ «قُدْسُ الأَقداس» نزد يهوديان جاى مقدسى است كه بزرگ يهوديان در خلال سال يكبار به آنجا مى رود؛ «حظيرةُ القُدْس»:

بهشت.

=القُدُس-

مص، «روحُ القُدُس و الرّوحُ القُدْسِ»:

اين تعبير از نظر مسيحيان اقنوم سوم از اقانيم الهى است؛ «روحُ القُدْس»: و اين تعبير نزد مسلمانان فرشته ايست بنام جبرئيل.

=قَدَفَ-

- قَدْفاً هُ: او را فريب داد و از جائى كه در آن بود بيرون كشيد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=قَدَمَ-

- قَدْماً و قُدُوماً القومَ: بر آن قوم پيشى گرفت،- قَدْماً و قُدْماً و قُدُوماً على قِرْنِه:

بر همتاى خود دلير شد.

=قَدِمَ-

- قُدُوماً و مَقْدَماً و قِدْمَاناً المدينةَ: به شهر آمد،- مِن سَفَره: از سفر باز گشت،- الى الأَمرِ:

به سوى آن كار رفت،- قَدْماً و قُدْماً و قُدُوماً على قِرْنِهِ: بر همسان خود پيروز شد، قُدُوماً عَلَى الْعَيْبِ: به كار بد رضايت داد؛- على الأَمْرِ:

بر آن كار تشويق و دلير شد.

=قَدُمَ-

- قِدَماً و قَدَامَةً: زمان درازى گذشت و آن چيز كهنه شد، متضاد (حَدُثَ) است.

=قَدَّمَ-

تَقْديماً [قدم] القومَ: بر آن قوم سبقت و پيشى گرفت،- هُ: او را نزديك كرد، اين كلمه متضاد (اخَّرَهُ) است،- هُ الى الحَائِط:

آن را به ديوار نزديك نمود،- بَيْنَ يَدَيْه:

جلوى او قرار گرفت،- الشَّي ءَ لِفُلانٍ أَو اليهِ:

آن چيز را به او تقديم كرد و يا ارمغان نمود،- لِلْكِتاب: براى كتاب مقدمه نوشت،- يَميناً: سوگند خورد.

=القُدْم-

دلير و قهرمان.

=القَدْم-

پيراهن سرخ، شرف و بزرگوارى ديرين.

=القِدْم-

زمان گذشته و دور.

=القُدُم-

به جلو رفتن؛ «مَضَى قُدُماً»: مستقيما به جلو رفت. (اين كلمه در وصف مذكر و مؤنث يكسان به كار مى رود)؛ قهرمان و دلير؛ «هُوَ يَمْشِى القُدُمَ»: در پيشاپيش همه مى رود.

=القَدَم-

پاى، ج اقْدام و قُدَام، واحد مقياس است كه معادل ٨/ ٣٠٤ ميليمتر مى باشد، ج اقْدام، پيشى، سابقه كار چه خوب و يا چه بد، قهرمان و دلير (اين كلمه در مذكر و مؤنث و مفرد و جمع يكسان بكار مى رود)،- فى القياس: فاصله ميان انگشت ابهام و پاشنه پا مى باشد؛ «هُوَذ و قَدَم»: او قهرمان و دلير است؛ «وَضَعَ قَدَمَهُ فى العَمَل»: شروع به كار كرد؛ «على قَدَمٍ وَ سَاق»: پُر حركت و پى در پى.

=القَدِم-

پُر كار،- (ط ا): آنچه كه در اثر گرمى سفت و غليظ شده باشد.

=القِدَم-

سابقه كار؛ (لَهُ قِدَمٌ فِى هَذَا الأَمر»: در اين كار سابقه دارد، قديمى و ديرين؛ «قِدَمُ العَالَمِ او ازَلِيَّةُ الْعالَم»: عقيده كسانى است كه به ازلى بودن جهان بدون علت وجود معتقد باشند.

=القُدْمَة-

سابقه كار، جُرأَت و دليرى.

=القَدَمَة-

من الغنم: گوسفندى كه در چراگاه پيشاپيش ساير گوسفندان باشد.

=القُدْوَة-

[قدو]: پيشوا، مقتداى، آنچه كه از آن پيروى كنند.

=القَدْوَة-

[قدو]: مترادف (القُدْوَة) است.

=القِدْوَة-

[قدو]: مترادف (القُدْوَة) است.

=القُدُورَة-

مص،: مترادف (القَدَارَة) است.

=القُدُّوس-

از نامهاى خداوند متعال و به معنى پاك و منزّه از هر نقص و عيب است.

=القَدُّوس-

مرادف (القُدُّوس) است.

=القَدُوم-

ج قُدُم: مَرد پُر جُرأَت و متهور و بسيار اقدام كننده،- ج قُدُم و قَدائِم: به معناى (القَدّوم) و اين كلمه مؤنث است.

=القَدُّوم-

ج قُدُم و قَدَائِم: تيشه نجارى- اين كلمه مؤنث است.

=القِدْيَة-

[قدو]: مُرادف (القُدْوَة) است.

=القُدَيْد-

[قدّ]: گليم كوچك.

=القديد-

=القديديون-

=القدير-

=القديرة-

=القديس-

=القديسة-

=القديم-

=القديمة-

=قذى-

=القذى-

=القذاة-

=القذاف-

=القذال-

=قذر-

=القذر-

=قذع-

=القذع-

=قذف-

=القذف-

=القذفة-

=قذل-

=القذل-

=القذور-

=القذوف-

=القذية-

=القذيع-

=القذيعة-

=القذيف-

=القذيفة-

=قر-

=القر-

=القَدِيد-

[قدّ]: گوشت بريده شده، لباس كهنه و چرك.

=القَدِيدِيُّون-

[قدّ]: پيشه وران غير نظامى وابسته به ارتش مانند آرايشگران و جز آنها.

=القُدَيْر-

مصغّر (القِدر) است (ديگ كوچك).

=القَدِير-

با قدرت، از نامهاى خداوند متعال است، گوشت كه در ديگ پخته شده باشد.

=القُدَيْرَة-

مصغر (القِدْر) است.

=القِدِّيس-

مَرد درستكار و نيكوكار كه مورد تقرّب درگاه خداوند است، مؤمنى كه با پاكى و فضيلت بدرود زندگى گويد.

=القِدِّيسَة-

مؤنّث (القِدِّيس) است.

=القَدِيم-

ج قُدَمَاء و قُدَامى و قَدَائِم: اين واژه بمعناى قديم و ضدّ (الحديث) است؛ «قديما»: در روزگار گذشته؛ «منذ الْقَدِيمَ»:

از زمان گذشته.

=القُدَيْمَة-

مصغر (القَدَم): به معناى پاى كوچك است.

=القَدِيمَة-

ج قَدِيمات و قَدَائِم: مؤنّث (القُدّام و القَديم) است.

=قَذَّى-

تَقْذِيَةً [قذي] عينَهُ: خاشاك را از چشم خود بيرون آورد.

=القَذَى-

ج قُذِيّ و أَقْذَاء [قذي]: كاه و مانند آن كه در چشم يا در شراب افتد.

=القِذَى-

ج قُذِيّ و أَقْذَاء [قذي]: خاك كوبيده و نرم بسان گرد.

=القَذَاة-

[قذي]: مُرادف (القَذى) است.

=القِذَاف-

هر چه با آن چيزى پرتاب كنند.

=القَذَّاف-

صيغه مبالغه است بسيار پرتاب كننده، منجنيق، آنچه كه از فاصله دور پرتاب شود، كشتى يا ستور كه بر آن سوار شوند، ترازو.

=القَذَال-

ج قُذُل و أَقْذِلَة: فاصله ميان دو گوش از طرف پشت سر.

=قَذَرَ-

- قَذَراً و قَذَارَةً: اين واژه ضد (نَظُفَ) است، پليد شد، چرك شد،- قذراً الشي ءَ:

آن چيز را چرك و پليد كرد.

=قَذِرَ-

قَذَراً و قَذَارَةً: مُرادف (قَذُرَ) است،- قَذَراً الشَّي ءَ: آن چيز را چرك كرد. آن چيز را پليد دانست و از آن دورى كرد.

=قَذُرَ-

- قَذَراً و قَذَارَةً: چرك شد. چرك بود.

اين واژه ضدّ (نَطُفَ) است.

=قَذَّرَ-

تَقْذِيراً [قذر] الشي ءَ: آن چيز را چرك كرد.

=القَذْر-

چرك و پليد.

=القَذُر-

مُرادف (القَذْر) است.

=القَذَر-

مص، چرك و ناپاك،- ج اقْذار و مَقَاذِر على غير القياس: بر خلاف قياس بمعناى چركى و پليدى است و گاهى بر مدفوع نيز اطلاق مى شود.

=القَذِر-

چرك و پليد.

=قَذَعَ-

- قَذْعاً هُ: به او ناسزا گفت.

=القَذَع-

دشنام و ناسزا گوئى، چركى و پليدى.

=القَذِع-

بد زبان و ناسزاگو.

=قَذَفَ-

- قَذْفاً: قي كرد،- المَلَّاحُ: ملوان قايق را با پارو براه انداخت،- بِقولِهِ: بدون فكر و انديشه سخن گفت،- الحَجَرَ وَ بِالْحَجَر:

سنگ پرتاب كرد،- الرَّجُلَ: او را تُهمت زد، هُ بِكَذا: به چيزى او را تهمت زد،- هُ بِالْحَجَر: سنگ بر وى انداخت.

=القُذُف-

مُرادف كلمه (القَذُوف) است.

=القَذَف-

دور، بعيد.

=القُذْفَة-

ج قِذَاف و قُذَف و قُذُف و قُذُفَات: كنار و ناحيه، بلندى، قلّه هاى مشرف بر كوه.

=قَذَلَ-

- قَذْلًا هُ: بر پشت سرِ او زد، او را نكوهش كرد.

=القَذَل-

عيب و نقص.

=القَذُور-

مُرادف (الْقَاذُور) است.

=القَذُوف-

دور؛ «ناقَةٌ قَذُوفٌ»: شتر تندرو كه همواره پيشاپيش شتران راه پيمايد.

=قَذِيَ-

- قَذًى و قَذَيَاناً و قَذْياً [قذي] تْ عينُهُ: در چشم او خاشاك افتاد، الشَّرابُ: در نوشابه خار و خاشاك افتاد.

=القَذِيَة-

«عَيْنٌ قَذِيَةٌ»: چشمى كه در آن كاه يا خاشاك افتاده باشد.

=القَذِيَّة-

[قذي]: «عَيْنٌ قَذِيَّةٌ: مُرادف (قَذِيّة) است.

=القَذِيع-

فاحش، ناروا، ناسزا.

=القَذِيعَة-

ناسزاگوئى و دشنام.

=القَذِيف-

دور، (ا ع): گلوله توپ كه به سوى دشمن هدف گيرى مى شود.

=القَذِيفَة-

ج قَذَائِف: آنچه كه پرتاب شود از قبيله گلوله و موشك،- اليدَويَّة: نارنجك و بمب دستى؛ «القَذَائِفُ الصَّارُوخِيَّة»: انواع موشكها كه بر سه نوع است: ١ - موشكهائى كه با دستگاه پرتاب كننده به هدف زده مى شوند، ٢ - موشكهائى كه بوسيله رادار حركت و به هدف برخورد مى كنند، ٣ - موشكهائى خود كار كه بدون رادار و با نيروى جاذبه هدف را مى زنند.

=قَرَّ-

- قَرّاً [قرّ] اليومُ: هواى روز سرد شد،– قُرَّةً وَ قَرَّةً وَ قُرُورَةً تْ عَيْنُهُ: چشم او روشن و اشك آن خشك شد يا آنچه را كه مى خواست ديد،- قُرّاً القِدْرَ: در ديگ آب سرد ريخت، عليهِ الْمَاءَ: آب بر روى آن ريخت،- قَرَاراً وَ قُرُوراً وَ قَرّاً وَ تَقْراراً وَ تَقِرَّةً فِى الْمَكانِ اوْ عَلىَ الأَمْرِ: در آن جايگاه يا در آن كار ثابت و پايدار ماند؛ «لا يَقِرُّ له قَرَارٌ»: در يك وضع و يا در يك حال پايدار نيست،- الرَّأْيُ عَلَى كَذا: رأى بر چيزى مقرر گرديد،– قريراً تِ الحيَّةُ: مار صدا كرد،- قَرّاً و قريراً تِ الدَّجَاجَةُ: مُرغ صداى خود را قطع كرد.

=قُرَّ-

قَرّاً و قِرّاً [قرّ]: سرما خورد، سرما خوردگى پيدا كرد.

=القُرّ-

[قرّ]: سرما، قرار گرفتن در يك جا،- (ح): حشره اى است دراز و باريك كه بر روى آب مى ماند و از آن صدائى بسان (قُرقُر) برمىيد نام ديگر آن (حَبْلُ القُرّ) است كه در زبان متداول رايج است.

=القَرّ-

[قرّ]: مص، محل نشستن مردان بر روى محمل كه جاى آن بين محمل و زين است، هودج؛ «قَرُّ الثّوبِ»: چين و شكن پيراهن و جامه؛ «يَوْمُ القَرّ»: روز بعد از عيد قربان است كه حاجيان در مِنى جمع

=قرا-

=القرا-

=قرى-

=القرى-

=القراء-

=القراءة-

=القراب-

=القرابة-

=القراح-

=القراحيتان-

=القراد-

=القرادة-

=القرار-

=القرارة-

=القراري-

=القراريط-

=القراسيا-

=القراص-

=القراصة-

=القراصيا-

=القراضة-

=القراط-

=القراطة-

=القراظ-

=القراع-

=القراعة-

=القراغول-

=القراقيش-

=القران-

=القرانيا-

=القراية-

=القرايري-

=قرب-

مى شوند؛ «يَوْمٌ قَرِّ»: روزى سرد؛ «لَيلةٌ قَرٌّ» شبى سرد.

=قَرَا-

- قَرْواً [قرو] الأَمرَ: موضوع را دنبال كرد.

=القَرَا-

ج أَقْراء و قِرْوانٌ (ع ا): كمر،- (ن):

كدوى خوراكى.

=قَرَى-

- قِرىً و قَرَاءً [قري] الضيفَ: از ميهمان پذيرائى كرد،- قَرىً و قَرياً البِلادَ: در شهرها گشت و بر سياحت پرداخت.

=القِرَى-

آنچه كه با آن از ميهمان پذيرائى كنند، آبى كه در حوض و يا استخر جمع مى شود.

=القُرَّاء-

ج قُرَّاؤُون و قَرَارِئ [قرأ]: مرد زاهد و عابد و پارساى.

=القَرَّاء-

ج قَرَّاؤُون [قرأ]: خوشخوان، خوش قرائت.

=القِرَاءَة-

[قرأ]: مص،- ج قِراءَات: كيفيت و چگونگى خواندن.

=القُرَاب-

نزديك، قريب.

=القَرَاب-

بر خلافِ دورى، نزديكى.

=القِرَاب-

ج قُرُب و أَقْرِبَة: غَلاف شمشير.

=القُرَابَة-

نزديك؛ «قُرَابَةَ ثَلاثَةِ اعْوَامِ»: نزديك به سه سال تقريبا.

=القَرَابَة-

خويشاوندى نزديك.

=القِرَابَة-

راه پيمودن شب براى روز بعد كه به آب برسند.

=القَرَاح-

ج أَقْرِحَة: آب پاك و خالص، زمين بى آب و درخت.

=القُرَاحِيَّتانِ-

دو طرف پهلو.

=القُرَاد-

ج قِرْدَان (ح): حشره ايست مانند شپش كه بر شتران چسبد اين حشره مانند شپش در انسان است.

=القَرَّاد-

ميمون باز، دارنده ميمون.

=القُرَادَة-

(ح): واحد (القُرَاد) است.

=القَرَار-

[قرّ]: قرار يا حكم كه درباره امرى صادر شود، زمين استوار و هموار، جائى كه در آن مسكن گزينند؛ «اهْلُ القَرَارِ»: اهل شهر كه در خانه هاى خود زندگى مى كنند بر خلاف ايلها و چادر نشينان كه همواره از جائى به جائى منتقل مى شوند؛ «دَارُ القَرار»: زندگى واپسين، آخرت.

=القُرَارَة-

[قرّ]: مُرادف (الْقَررَة) است.

=القَرَارَة-

[قرّ]: مُرادف (الْقَررَة) است، زمين استوار و هموار، زمين مسكونى، گودالى كه در آن آب باران جمع مى شود، آنچه كه كوتاه باشد.

=القِرارَة-

[قرّ]: مُرادف (الْقَرَرة) است.

=القَرَارِيّ-

[قرّ]: شهرى، خياط، قصاب.

=القَرَارِيط-

هسته تمر هندى.

=القَرَاسِيَا-

(ن): مُرادف (القَرَاصِيا) است.

=القُرَّاص-

(ن): نام گياهى از نوع قُرّاصِيَّات است كه آن را (قُرَّيْص) نيز نامند. اين گياه در اطراف خانه ها و باغچه ها مى رويد و خارى دارد به گونه موهاى باريك كه پس از پختن آن را مى خورند،- (ن): بابونه؛ «لَجامٌ قُرّاصٌ»: لگامى كه ستور را آزار دهد؛ (احمرُ قُرّاصٌ»: چيز بسيار سُرخ.

=القُرَّاصَة-

(ن): واحد (القُرَّاص) است.

=القَرَاصِيا-

او القَرَاسِيَا (ن): درخت ميوه ايست از رسته ورديات كه در لبنان و خاورميانه كشت مى شود. ميوه آن ريز و گرد است و رنگ سياهى دارد. اين كلمه يونانى است.

=القُرَاضَة-

آنچه از بريدن پارچه يا طلا بر زمين افتد؛ «قُراضَةُ الْمالِ»: چيزهاى بى ارزش، قُراضه.

=القَرَّاضَة-

غيبت كننده مردم،- (ح):

حشره اى است كه پشم را خُرد خُرد مى جود و مى خورد و در زبان فارسى به آن (بيد) گويند.

=القِرَاط-

چراغ، شعله چراغ.

=القُرَاطَة-

آنچه كه از نوك فتيله چراغ سوخته يا ريخته مى شود.

=القَرَّاظ-

فروشنده برگ درخت صمغ عربى (اقاقيا).

=القَرَّاع-

صيغه مبالغه است، سپر، چيز بسيار سخت.

=القَرَّاعَة-

مؤنّث (القَرّاع) است.

=القَرَاغُول-

قراول و نگهبان، نام عربى آن (الخَفِير) است- اين واژه تركى است-.

=القَرَاقِيش-

نوعى غذا كه از خمير و روغن و شكر با عسل به شكل باقلوا و مانند آن تهيه مى شود؛ پيراشكى يا دست پيچ كه از خمير و ساير مواد غذائى تهيه مى شود؛ استخوانهاى نرم كه صدا مى كنند. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=القِرَان-

مص، ازدواج،- ج قُرُن: ريسمانى كه با آن اسير را مى بندند،- ريسمانى كه با آن شتر را مى كشانند،- طنابى از ريشه گياهى است كه به گردن گاو شخم زن و گاو آهن مى بندند.

=القَرَانِيَا-

(ن): درخت گلى است زيبا كه گلهاى آن به شكل چادر برگردان است و ميوه آن خوردنى است.

=القِرَّايَة-

[قري]: ميز دراز يا مستطيل كه براى قرائت قرآن و يا دُعاء از آن استفاده مى شود.

=القَرَايِرِيّ-

[قرّ] عند العامَّة: آنكه در شهرى اقامت گزيده است. اين كلمه تحريف (القَرارِىّ) است.

=قَرَأَ-

- قَرْءاً و قِرَاءَةً و قُرْآناً [قرأ] الكتابَ: خواند يا مطالعه كرد،- قِرَاءَةً عَلَيه السَّلام: سلام و درود بر او فرستاد،- قَرْءاً و قُرْآناً الشي ءَ:

چيزهاى خواندنى را جمع آورى و با هم تلفيق كرد.

=القُرْآن-

[قرأ]: مص، قرآن، كتاب آسمانى مسلمانان كه به نامهاى (القُرْقان، الكِتَابِ التَّنْزيل، الذِّكْر وَ الْمُصْحَف) نيز آمده است و داراى ١١٤ سوره مباركه مى باشد.

=قَرَبَ-

- قَرْباً السيفَ: شمشير را غلاف كرد، براى شمشير غلاف ساخت.

=قَرَبَ-

- قُرْباً و قُرْبَاناً و قِرْبَاناً: نزديك شد،- مِنْهُ وَ الَيهِ: به او نزديك شد، قَرَباً: از درد پهلو و كمر ناليد.

=قَرُبَ-

- قُرْباً و قُرْبَاناً و قِرْبَاناً: نزديك شد، و- مِنْهُ وَ الَيْه: به او نزديك شد.

=قَرَّبَ-

تَقْرِيباً [قرب] هُ: او را به خود نزديك نمود،- هُ الأميرُ: امير وى را از مقربان خود قرار داد،- القربانَ لِلّه: براى خدا قربانى

=القرب-

=القربى-

=القربان-

=القربه-

=القربوس-

=قرت-

=القرة-

=القرتان-

=قرح-

=القرح-

=القرحاء-

=القرحان-

=القرحة-

=قرد-

=القرد-

=القرداحي-

=القردة-

=قردح-

=القردحجي: مرادف (القرداحي) است- اين كلمه تركى است-

=قرر-

=القررة-

كرد،- الكاهِنُ فُلاناً: كاهن به فلانى نان و شراب داد، فُلاناً: به فلانى گفت: (خدا تو را پايدار و خانه ات را آباد كند)،- الرّجُلُ:

آن مرد از درد كمر ناليد،- الفَرَسُ: اسب تا اندازه اى دويد.

=القُرْب-

اين كلمه ضدّ (البُعْد) است بمعناى نزديكى،- ج اقْراب (ع ا): پهلو.

=القُرُب-

ج أَقْراب (ع ا): كمر يا پهلو.

=القَرَب-

راه پيمائى در شب براى رسيدن روز بعد به آب،- ج اقْرَاب: چاهى كه آب آن در دسترس است.

=القُرْبَى-

خويشاوندى نزديك.

=القُرْبَى-

مؤنّث (القَرْبان) است.

=القُرْبَان-

ج قَرَابِين: همنشين و همدم شاه، آنچه كه مسلمانان در راه خدا (ذبيحه يا جز آن) قُربانى كنند.- عند المَسِيحِيِّين: و در مذهب مسيحيان عبارت از نان و خمر است كه عنوان قربانى جسد حضرت مسيح و خون او مى باشد.

=القَرْبَان-

ج قِرَاب: همنشينِ ويژه شاه،- مِن الآنية: ظرفى كه تقريباً پُر شده باشد.

=القُرْبَه-

قُربِ مكان و مقام و منزلت، ج- قُرَبُ و قُرُبات: عبادت خدا و بندگى و نيكوكارى كه باعث نزديكى به خداوند مى شود.

=القِرْبَة-

ج قُرب و قِرْبات و قِرَبَات و قِرِبَات: خيك يا مشك كه در آن آب يا دوغ ريزند.

=القُرُبَة-

خويشاوندى نزديك،- ج قُرَب و قُرُبات: عبادت كه بوسيله آن به خدا نزديك شوند.

=القَرَبُوس-

ج قَرَابِيس: جلو و عقب برآمده زين كه آن دو را (قَرْبُوسَان) گويند.

=قَرَتَ-

- قَرْتاً و قُرُوتاً الدمُ: خون در ميان زخم خشك شد و يا در زير پوست بر اثر ضربه به رنگ آبى در آمد و كبود شد.

=قَرتَ-

- قَرَتاً الدمُ: مُرادف (قَرَتَ) است،- الظَّفرُ: خون زير ناخن خشك شد.

=القُرَّة-

[قرّ]: مص،- (ح): قورباغه، آنچه كه به تهِ ديگ مى چسبد؛ «قُرّةُ العَين»: نام گياهى است كه معمولا در كانالهاى آب مى رويد، «ابو قرُّة»: كنيه حرباء (بوقلمون) است كه همواره تغيير رنگ مى دهد.

=القَرَّة-

[قرّ] (ح): قورباغه، «لَيْلَةُ قَرَّةُ»: شبى سرد.

=القِرَّة-

[قرّ]: سرما، اسم نوع از (قَرَّ) است،- ح: قورباغه.

=القَرَّتَانِ-

بامداد و اوّل شب.

=قَرَحَ-

- قَرْحاً هُ: او را زخمى كرد، البِئرَ: در جاى بى آب چاه كند،- هُ بِالْحَقّ: از راهِ حق نزد او آمد،- قُرُوحاً و قَراحاً الفَرَسُ: اسب دندان در آورد.

=قَرِحَ-

- قَرَحاً: بَر بَدَنِ او زخم و آبله در آمد، الْفَرَسُ: اسب دندان در آورد، تْ سنُّ الصَّبيِّ:

دندان كودك نزديك به برآمدن شد.

=قَرَّحَ-

تَقْريحاً [قرح] هُ: او را زخمى كرد،- الْبِئَر: در جاى بى آب چاه كند، تِ الْأَرْضُ: زمين سبز شد،- النَّبَاتُ: جوانه درخت بيرون آمد.

=القُرْح-

آغاز هر چيزى، اوّلين آبى كه هنگام حَفرِ جاه بيرون آيد.

=القَرْح-

مص، و- ج قُرُوح: اثَرِ اسلحه بر تن و بدن، دانه هاى چركى كه بر روى پوستِ بدن در آيد،- پيسى شديد كه باعث هلاك دام مى شود.

=القَرَح-

مص، وضع بيمار كه به آبله دچار شود.

=القَرِح-

آنكه آبله در آورده يا بدنش پُر از زخم شده است.

=القَرْحَاء-

«رَوْضةٌ قَرْحاءُ»: باغ كه درختان آن سبز شده و در ميان انها شكوفه هاى سفيد باشد.

=القُرْحَان-

من الناس: آنكه به بيمارى آبله دچار است (اين كلمه در مفرد و جمع يكسان بكار مى رود).

=القُرْحَة-

مُرادف (القَرْحَة) است،- في وَجْهِ الْفَرس: سفيدى در پيشانى اسب؛ «قُرحَة الشَّتاءِ اوِ الرَّبيع»: آغاز زمستان يا بهار

القَرْحَة-

زخم كهنه كه در آن چرك باشد.

=قَرِدَ-

قَرَداً: خاموش و ساكت شد، بر زمين چسبيد،- تْ اسْنَانُهُ: دندانهايش تا بيخ زرد شد، الشَّعْرُ: موى سر فرفرى شد،- الأَديمُ:

چرم كرم خوردگى پيدا كرد و سوراخ شد،- الكحلُ فى العَينِ: سُرمه در چشم پخش شد،- العِلْكُ: آدامس فاسد و بَد مزه شد.

=قَرَّدَ-

تَقْرِيداً [فرد]: ساكت و خاموش شد، به زمين چسبيد،- هُ: او را فريب داد،- الَيْهِ:

خود را نزد او خوار و زبون كرد.

=القُرْد-

ج قِرْدَان (ح): حشره اى است بسان شپش كه به شتر مى چسبد.

=القِرْد-

ج أَقْرَاد و أَقْرُد و قُرُود و قِرَد و قِرَدَة و قَرِدَة (ح): ميمون، و گاهى اين كلمه به معناى شيطان بكار بُرده مى شود؛ «فُلانٌ كَالْقِرد»:

يعنى فُلانى شيطان است، و نيز در اعتراض بكار برده و گفته مى شود: (يا قِرْد).

=القَرَد-

گرفتگى زبان، شاخه درختِ خرما كه برگ آن را چيده باشند،- خرده هاى زائد و به زمين ريخته شده از پشم و كُرك و كتان،- ابرهاى پراكنده كه هنوز به هم پيوسته نشده باشند،- مِنَ الإِبِلِ: شترى كه شپش و كنه بسيار بر بدن داشته باشد.

=القَرِد-

ابر كلفت و پُر دامنه.

=القِرْدَاحِيّ-

كارگر اسلحه سازى- اين كلمه سريانى است.

=القُرْدَة-

(ح): واحد (القُرْد) است.

=القِرْدَة-

ج قِرَاد (ح): مؤنَّث (القِرَدْ) است.

=القَرَدَة-

واحد (القِرَدْ) است.

=قَرْدَحَ-

قَرْدَحَةً [قردح]: به چيزى كه از او خواسته شده اقرار كرد، خود را خوار نمود و در زبان متداول به معناى اسلحه را ساخت و يا تعمير كرد مى باشد.

=القِرْدَحَجِيّ: مُرادف (القِرداحِيّ) است- اين كلمه تركى است-.

=قَرَّرَ-

تَقْرِيراً [قرّ] هُ في المكان أو على العمل: او را در كار و مكان خود تثبيت كرد، هُ بِالأَمِر:

او را به آن امر وادار به اعتراف كرد،- هُ عَلَى الْحَقِّ: او را به پيروى از حق وادار كرد.

=القَرَرَة-

[قرّ]: آبى كه پس از طبخ در ديگ

=قرس-

=القرس-

=قرش-

=القرش-

=القرشي-

=قرص-

=القرص-

=القرصان-

=القرصة-

=القرصعنة-

=القرصنة-

=قرض-

=القرض-

=قرط-

=القرط-

=القرطاس-

=القرطة-

=قرطس-

=القرطس-

=القرطل-

=القرطم-

=القرطمان-

مى ريزند تا ديگ نسوزد.

=قَرَسَ-

- قَرْساً الماءُ: آب سرد شد و يخ بست، البَرْدُ: سرما سخت شد، المَقْرُور: از شدت سرما نتوانست با دستِ خود كار كند.

=قَرِسَ-

- قَرَساً البردُ: سرما سخت شد، الرَّجُلُ:

سرما بر آن مرد سخت شد.

=قَرَّسَ-

تَقْرِيساً [قرس] البردُ فلاناً: سرما بر فُلانى سخت شد، الماءَ: سرما آب را يخ بست.

=القَرْس-

سرماى شديد.

=القَرَس-

سرماى شديد.

=قَرَشَ-

- قَرْشاً لعيالهِ: براى تأمين زندگى خانواده خود به كسب پرداخت.

=قَرَّش-

تَقْرِيشاً [قرش] لعيالهِ: براى خانواده خود كسب مال نمود،- هُ: او را از قبيله قُرَيش قلمداد كرد، الدّراهِمَ: پولهاى خُرد را حساب كرد،- الحَليبُ: قطعه هاى پنير از شير جدا شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=القَرْش-

ج قُرُوش: آنچه كه از اينجا و آنجا جمع آورى كنند؛ «قَرْشُ الشَّيْ ءِ»: صداى آن چيز.

=القِرْش-

ج قُرُوش: واحد پول در بعضى از كشورهاست،- (ح): سگ ماهى كه دندانهاى بسيار تيز دارد و ساير جانوران دريائى از آن مى ترسند.

=القُرَشِيّ-

كسى كه منسوب به قبيله (قريش) باشد.

=قَرَصَ-

- قَرْصاً لحمَه: گوشت بدن او را به سختى با انگشت نيشگون گرفت و او را آزرد، هُ بِلِسَانِهِ: به او بد زبانى كرد، الثّوبَ بِالْماءِ: پيراهن را با نوكِ انگشتان شُست،- تِ المَرأَةُ الثَّوبَ عِنْدَ العَامة: آن قسمت از پيراهن را كه چرك شده بود آن زن شُست،- البرغوثُ: كيك نيش زد،- تْهُ الحَيَّةُ: مار او را گزيد، الشَّي ءَ: آن چيز را بُريد،- العَجينَ:

خمير را براى پختنِ نان بگونه قرص در آورد.

=قَرِصَ-

- قَرَصاً: همچنان به غيبت كردن از ديگران و بد زبانى خود ادامه سخن داد.

=قَرَّصَ-

تَقْرِيصاً [قرص] الشي ءَ: آن را بُريد،- العَجينَ: خمير را براى پُختن به قطعات گِرد تقسيم كرد.

=القُرْص-

ج أَقْرَاص و قِرَصَة و قِرَاص: يك قُرص نانِ گرد؛ «قُرْصُ الشَّمْس»: قُرص خورشيد، «غَابَ قُرصُ الشَّمس»: خورشيد غروب كرد.

=القُرْصَان-

دزدان دريائى كه گاهى به آنها (القَرَاصِنَة) گويند- اين كلمه ايتاليائى است-.

=القُرْصَة-

ج قُرَص: يك قُرصِ نان.

=القِرْصَعْنَة-

(ن): نام گياهى است مُرادف (القِرْصَعَنَّة).

=القِرْصَعَنَّة-

(ن): نام گياهى است معروف به (شَوكَة ابراهيم) و از رسته (الخيميّات) است كه معمولًا براى زينت كاشت مى شود.

=القَرْصَنَة-

اسم است از (القُرصان): دزدان دريائى- ايتاليائى است-.

=قَرَضَ-

- قَرْضاً الشي ءَ: آن چيز را بُريد،- الوادي: از دشت گذشت،- الشعْرَ: شعر گفت،- الفأرُ الثَوب: موش پيراهن را جويد،- فُلاناً: او را پاداش داد، المَكانَ: از آنجا منصرف شد،- في سيره: در راه رفتن بطرف راست و چپ حركت كرد.

=قَرَضَ-

- قَرضاً: مُرد، بدرود زندگى گفت.

=قَرَّضَ-

تَقْرِيضاً [قرض] الشي ءَ: آن را بُريد،- فُلاناً: او را ستايش كرد، الْفَارٌ الثَّوبَ: موش جامه را جويد.

=القَرْض-

ج قُرُوض: آنچه از نيكى يا بدى كه نسبت به ديگرى قبلًا شده باشد، وام دادن و قرض در مدتى معيّن.

=القِرْض-

ج قُرُوض: معادل (القَرْض) است.

=قَرَطَ-

- قَرْطاً الكُرَّاثَ و نحوَهُ: سبزى تره را خُرد كرد،- بالرّاءِ: در نطق و سخن گفتن حرفى را به جاى حرفى ديگر تلفظ كرد.

=قَرَّطَ-

تَقْريطاً [قرط] الشي ءَ: آن چيز را بُريد و تكه تكه كرد،- السِّراجَ: فتيله سوخته چراغ را پاك كرد تا روشنى بيشتر بدهد،- عَلى الرّجُل: به آن مرد چيزى را كم كم و بتدريج بخشيد،- على الشَّى ءِ: در بُريدن و ريز ريز كردن چيزى افراط كرد؛- الجَارِيَة: بر گوش آن زن گوشواره آويخت،- الفَرَسَ: اسب را لگام بست،- اليه رسولًا: با شتاب نماينده اى به سوى او فرستاد.

=القُرْط-

ج أقْرَاط و قِرَاط و قُرُوط و قِرَطَة:

گوشواره،- مِن الموز أو البلح،- و از موز و خرما همانند خوشه انگور است.

=القِرْط-

(ن): نوعى گياه است از قبيل تره و پياز كوهى.

=القُرْطَاس-

ج قَرَاطِيس [قرطس]: صفحه كاغذ كه بر آن مى نويسند.

=القَرْطَاس-

ج قَرَاطِيس [قرطس]: مُرادف (الْقُرطاس) است.

=القِرْطَاس-

ج قَرَاطِيس [قرطس]: غَرَضْ، پارچه راه راه مصرى، صفحه اى از ورق كه بر آن نويسند، صفحه اى از هر چيزى، زن سفيد و بلند قامت، ماده شتر جوان.

=القَرَطَة-

دو پاره از گوشهاى بريده و فرو آويخته بُز يا آهو.

=القِرَطَة-

مُرادف (القَرَطة) است.

=قَرْطَسَ-

قَرْطَسَةً [قرطس]: به غرض و هدف خود رسيد، به هدف زد.

=القَرْطَس-

مُرادف (القُرطاس) است.

=القِرْطَس-

مرادف (القُرطاس) است.

=القَرْطَل-

ج قَرَاطِل: سبدى كه از چوب يا نى سازند.

=القُرْطُم-

[قرطم]: دانه هرتمان يا عُصْفُر (گل رنگ) است.

=القِرْطِم-

و يقال لهُ أَيضاً العُصْفُر (ن): گياهى است به رنگ زرد مايل به سرخى كه خواص پزشكى دارد و جوشانيدن گل اين گياه يا دانه ي آن مدرّ بول است.

=القُرْطُمّ-

[قرطم]: مُرادف (القُرطُم) است.

=القِرْطِمّ-

[قرطم]: مُرادف (القُرطُم) است.

=القُرْطُمَان-

(ن): گياه دو سر كه دانه هاى ريز بسان ماش دارد، نام ديگر آن (الجُلُبَّان) است.

=قرظ-

=القرظ-

=القرظة-

=قرع-

=القرع-

=القرعة-

=القرعون-

=قرف-

=القرف-

=القرفة-

=قرفص-

=القرفصى-

=القرفصاء-

=القرفي-

=قرق-

=القرق-

=القرقب-

=القرقة-

=قرقد-

=القرقذان-

=القرقذون-

=قرقر-

=القرقر-

=القرقرة-

=قرقش-

=قرقع-

=قرقف-

=قَرَظَ-

- قَرْظاً القَرَظَ: برگهاى درخت (سَلَم) را كه رنگ گياهى دارد چيد،- الأَديم:

پوست را با برگ درخت سَلَم دبّاغى كرد.

=قَرِظَ-

- قَرَظاً: پس از مدتى خوارى سَر و رو مهتر شد.

=قَرَّظَ-

تَقْريظاً [قرظ] هُ: او را تا زمانى كه زنده بود به حق يا باطل ستود.

=القَرَظ-

برگ گياه (سَلَمْ) كه با آن دباغى كنند.

=القَرَظَة-

واحد (القَرَظ) است.

=قَرَعَ-

- قَرْعاً البابَ: درب را كوبيد، الرَّجُلَ:

آن مرد را زد،- هُ بالحَقّ: او را به حق افكند،- هُ امرٌ: ناگهان كارى براى او پيش آمد،- سِنَّهُ: دندان كروچه كرد،- الشَّى ءَ: آن چيز را انتخاب كرد، السَّهْمُ الغايَةَ: تير به هدف خورد،- قَرْعاً فُلاناً: در قرعه بر او چيره شد.

=قَرِعَ-

- قَرَعاً الرجُلُ: موى سر او ريخت،- قَرَعاً و قَرْعاً المَكانُ: آن جاى خالى شد.

=قُرِعَ-

عليهِ: با جنجال در قمار پيروز شد.

=قَرَّعَ-

تَقْرِيعاً [قرع] فلاناً: با او به سختى رفتار كرد،- الْقَوْمَ: آن قوم را نگران كرد،- الشَّعْر: موى سر را كوتاه كرد.

=القَرْع-

(ن): گونه اى كدو كه از دسته (القَرعيّات) است و در سرزمينهاى گرمسيرى كشت مى شود و در ايران به كدو حلوائى معروف است.

=القَرَع-

آنچه كه بر آن شرط و رهن بندند،- (طب): بيمارى ريزش موى سر، پيسى، زمينهائى كه گياه آن چريده شده باشد.

=القَرِع-

آنكه شايسته مشورت است، آنكه نخوابد؛ «ظِفْرٌ قَرِعٌ»: ناخن پوسيده.

القَرْعَاء: مؤنّث (الأَقْرَع) است، بلا و سختى، بالاى راه، حياط خانه؛ «ارضٌ قَرْعَاءُ»:

زمينى كه گياه آن چريده شده باشد.

=القُرْعَة-

برگزيده مال، قُرعه، سهم و نصيب؛ «الْقَاءُ القُرْعَة»: قُرعه زدن.

=القَرْعَة-

اسم مرّة از (قَرَعَ) است،- (ن):

واحد (القَرْع) است به معناى كدو و در زبان متداول بر جمجمه سر اطلاق مى شود؛ «خَرَجَ فُلانُ بِالْقَرْعَة»: فلانى سر برهنه خارج شد.

=القَرَعَة-

سپر، جاى ريختن موى سر، انبانى كه پائين آن فراخ باشد و در آن غذا گذارند.

=القَرِعَة-

من الأَراضي: زمين خشك و باير كه در آن گياه نرويد.

=القَرْعَوْن-

چُغاله بادام. اين كلمه در زبان متداول رايج است و سريانى است.

=قَرَفَ-

- قَرْفاً [قرف] الشي ءَ: آن چيز را پوست كند،- الْقَرحَةَ: پوست زخم را كند،- الرَّجُلُ: آن مرد دروغ گفت،- عَلى القومِ:

بر آن قوم ستم كرد و دروغ گفت.

=قَرِفَ-

- قَرَفاً فُلانٌ المَرضَ: فُلانى در معرض بيمارى قرار گرفت،- مِنْهُ عِنْدَ العامَّة: از او متنفر و زده شد.

=قَرَّفَ-

تَقْرِيفاً [قرف] القُرحةَ: پوست زخم را كند، فُلاناً بِكذا: به او تُهمت زد.

=القَرَف-

تنفر و دورى نَفْس از چيزى آلوده و پليد و يا كارى بد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=القِرْفَة-

پاره اى پوست، پوست انار،- (ن):

دارچين كه غذا را خوش طعم كند. مركز اصلى آن جزيره سيلان است، آنكه به چيزى مورد اتّهام قرار گيرد.

=قَرْفَصَ-

قَرْفَصَةً [قرفص] هُ: او را گرفت و دستهايش را زير پاهايش بست،- تِ العَجُوزُ: پير زن خود را در لباسش پيچانيد.

=القُرْفُصَى-

[قرفص]: بگونه اى نشستن و رانهاى خود را به شكم چسبانيدن و دو دست را دور دو ساق حلقه زدن است و يا اينكه بر روى دو زانو نشستن و شكم را به دو ران چسبانيدن است؛ «قَعَدَ القَرفْصَى»:

يعنى به شكل مذكور نشست.

=القَرْفَصَى-

[قرفص]: مُرادف (القُرْفُصَى) است.

=القِرْفِصَى-

[قرفص]: مُرادف (القُرْفُصَى) است.

=القُرْفُصَاء-

[قرفص]: مُرادف (القُرْفُصَى) است.

=القُرُفْصَاء-

[قرفص]: مُرادف (القُرْفُصَى) است.

=القَرْفِيّ-

[قرف]: آنكه رنگ پوست بدنش به سُرخى گرايد.

=قَرَقَ-

- قَرْقاً تِ الدجاجةُ: آن مُرغ در حاليكه جوجه ها و يا تخمهاى خود را زير بالهايش گرفته بود صدا در آورد.

=القُرْق-

عند العامَّة: داستانى است كه گوينده اش آن را با سر و صدا بيان كند.

اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=القُرْقُب-

(ح): پرنده كوچكى است كه نوك آن بشكل مخروطى است.

=القِرْقَة-

مرغى كه بر روى تخم هاى خود مى نشيند و صدا در مىورد. اين كلمه در زبان متداول رايج است و فصيح آن (الرَّنْقاء) است.

=قَرْقَدَ-

قَرْقَدَةً الخبزُ و نحوهُ: نان و مانند آن خشك شد (اين كلمه سريانى است).

=القَرْقَذَان-

(ح): سنجاب.

=القَرْقَذُون-

(ح): مُرادف (القَزْقَذان) است.

=قَرْقَرَ-

قَرْقَرَةً [قرقر] البعيرُ: شتر بانك كرد،- تِ الحَمامَةُ او الدَّجاجَّةُ: مرغ پياپى صدا كرد،- البَطْنُ: شكم قرقر كرد،- الرَّجُلُ في ضحكِه:

آن مرد خنده خود را بگونه قهقهه در آورد،- الشَّرابُ في حَلقِهِ: شراب در گلويش صدا كرد.

=القَرْقَر-

ج قَرَاقِر [قرقر]: زمين نرم و هموار.

=القَرْقَرَة-

[قرقر]: مص،- ج قَرَاقر: صداى كبوتر، خنده بلند، زمين نرم و هموار.

=قَرْقَشَ-

قَرْقَشَةً الشي ءَ الصلْبَ كالقَضَامِيّ و نحوِه:

آن چيز سِفت را با دندان گاز زد و خورد- اين كلمه سريانى است-.

=قَرْقَعَ-

قَرْقَعَةً: صداى مهيبى مانند صداى ريختن آهن بر روى آهن و مانند آن را شنوانيد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=قَرْقَفَ-

قَرْقَفَةً [قرقف] من البرد: از سرما لرزيد،- هُ البَرْدُ: سرما او را لرزانيد،- الرَّجُلُ فى الضّحك و الحَمامُ فى الهَدِير: خنده مرد و يا

=القرقف-

=القرقور-

=القرلى-

=قرم-

=القرم-

=القرمة-

=قرمد-

=القرمد-

=القرمز-

=القرمزية-

=قرمش-

=قرمط-

=القرمطة-

=القرموط-

=القرمية-

=القرميد-

=القرميدة-

=قرن-

=القرن-

=قرنب-

=القرنبى-

=القرنبيط-

=القرنة-

=القرنفل-

صداى كبوتر بلند شد.

=القُرْقُف-

: (ح): نام پرنده كوچكى است كه داراى نوك مخروطى است و نام ديگر آن (القُرْقُب) است و معروف به مرغ چرخ ريسك ميباشد.

=القَرْقَف-

مي، آب سرد، مُرادف (القُرقُف) است.

=القُرْقُور-

ج قَرَاقِير [قرقر]: كشتى دراز.

=القَرْقُور-

(ح): برّه كوچك- اين واژه سريانى است-.

=القِرِلَّى-

(ح): پرنده اى دريائى است كه نوك دراز دارد و ماهى شكار مى كند.

=قَرَمَ-

- قَرْماً الطعامَ: غذا را خورد،- القَضِيبَ و نَحوَهُ: سر چوب يا عصا را بريد،- قَرْماً و قُرُوماً وَ مَقْرَماً و قَرَماناً الصبيُّ أَو البَهْمُ: كودك يا جانور مقدار كمى غذا خورد. اين وضع در آغاز غذا خوردن آنها پديد مىيد.

=قَرِمَ-

- قَرَماً الى اللحم: اشتهاى او به خوردن گوشت زياد شد.

=قَرَّمَ-

تَقْرِيماً [قرم] هُ: غذا خوردن را به او آموخت.

=القُرْم-

(ن): درختى است ستبر و سپيد كه در دريا رويد و بسان چنار باشد.

=القَرْم-

مص،- ج قُرُوم: داغ روى بينى شتر، نشانه اى كه بر روى تير قُمار گذارند، حيوان نر كه آن را رها كنند و بر آن سوار نشوند و از آن كار نكشند، مرد بزرگوار و مهتر قوم، بزرگ مرد.

=القُرْمَة-

«قُرْمةُ الشجرةِ» عند العامَّة: آنچه كه از پايين تنه درخت پس از بريدن باقى ماند، كُنده درخت؛ «قُرْمَةُ الضرّس»: ريشه دندان.

=قَرْمَدَ-

قَرَمَدَةً [قرمد] الشي ءَ: چيزى را رنگ آميزى كرد.

=القَرْمَد-

[قرمد]: آنچه كه با آن رنگ آميزى كنند مانند زعفران و گچ، سفال پخته، آجر.

=القِرْمِز-

[قرمز]: رنگ سرخ،- عند الأساكفة:

و در اصطلاح كفاشان چرم است كه به- رنگ سرخ در آمده است.

=القِرْمِزيَّة-

[قرمز] (ح): نوعى حشره ريز و قرمز رنگ را رسته (نِصْفِيَّاتُ الأَجْنِحَة) است.

=قَرْمَشَ-

قَرْمَشَةً عند العامَّة: دانه هاى خشك مانند نخود را خورد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=قَرْمَطَ-

قَرْمَطَةً عند العامَّة: در مخارج زندگى صرفه جوئى كرد و به خود تنگ گرفت.

=القَرْمَطَة-

عند العامَّة: صرفه جوئى و تنگ گرفتن.

=القُرْمُوط-

ج قَرَامِيط (ح): گونه اى ماهى كه به گربه ماهى معروف است.

=القِرْمِيَّة-

«قِرْمِيَّةُ الشجرةِ» عند العامَّة: تنه درخت كه پس از بريدن شاخه هايش باقى مى ماند، همچنين است «قِرميَّة الضّرس»:

ريشه دندان و «قِرمِيَّة المَلْفُوف و الخَسّ»: ساقه كلم و كاهو.

=القِرْمِيد-

آجر، آنچه با آن چيزى را روكش كنند مانند گچ و كاشى و جز آن. اين كلمه يونانى است.

=القِرْمِيدَة-

يك پاره آجر.

=قَرَنَ-

- قَرْناً الشي ء بالشي ءِ: چيزى را با چيز ديگرى بست و پيوند داد،- الثّورينِ: دو گاو را با يك يوغ بست،- البَعِيرَيْن: دو شتر را با يك ريسمان بست،- قِرَاناً الفرسُ: اسب در راه رفتن سُم هاى پاهايش را بر جاى سم هاى دستهايش نهاد،- بَيْنَ الشَّي ءِ وَ الشَّي ءِ: ميان دو چيز را جمع كرد.

=قَرِنَ-

- قَرَناً: آن مرد داراى ابروان پيوسته شد،- ذو القَرْن: جانور شاخ دار شاخهايش بزرگ شد.

=قَرَّنَ-

تَقْرِينا [قرن] هُ: آن چيز را جمع آورى كرد و با چيزى ديگر پيوند داد.

=القَرْن-

ج قُرُون و قِرَان: ريسمانى كه از ريشه هاى درخت بافته شده باشد، يك بسته از موى يا پشم، گيسوى زن، قُله كوه، تپه، دژ،- مِنَ القَوْم: مِهتر قوم،- مِنَ الجراد، دو شاخك روى سر ملخ،- مِنَ السَّيف: لبه شمشير،- ج قُرُون: يك نسل از مردم، «هُوَ على قَرْنى»: او هم سن و هم عُمر من است، يكصد سال، نسلى پس از يك نسل، زمانه، شاخ جانوران، پاشنه كش كفش كه از استخوان يا فلز ساخته شده باشد،- فِى الإنسان: دو گوشه پيشانى انسان،- مِنَ الْمَطَر:

يك نوبت باريدن؛ «قَرْنُ الشَّمسِ»: آغاز برآمدن خورشيد؛ «قَرْنُ الشّيطان» يا «قَرْناه»:

پيروان شيطان؛ «قرنُ الغزال» (ن): گياهى است از رسته (القطانيات) داراى گلهاى رنگارنگ كه در گذشته از دانه هاى آن براى غذا استفاده مى شده است.

«ذُو الْقَرْنَيْن»: لقب اسكندر پادشاه مقدونى است؛ «القُرونُ الوُسْطَى»: مرحله اى از تاريخ در سده هاى ميانه (از سال ٣٩٥ تا سال ١٤٥٣ ميلادى) است.

=القَرَن-

مص،- ج اقْران: آنچه كه مقارن با ديگرى باشد، رسنى كه با آن شتران را بندند، جعبه،- ج قِرَان: شمشير، تير.

=القِرْن-

مص،- ج اقْران: همتا و همسان، آنكه مانند ديگرى در دليرى و دانش و غيره باشد،- آنكه با ديگرى مقاومت و ايستادگى نمايد.

=قَرْنَبَ-

قَرْنَبَةً أُذُنَيْهِ: گوشهايش را تيز كرد و بالا گرفت.- اين واژه در زبان متداول رايج است.

=القَرْنَبَى-

(ح): حشره اى بلند پا به شكل سوسك است.

=القَرَنْبى-

مُرادف (القَرْنَبَى) است.

=القَرْنَبِيط-

(ن): نوعى كلم و نام ديگر آن (القُنَّبِيط) است.

=القُرْنَة-

ج قُرن: طرف بلند از هر چيزى، لبه شمشير يا نيزه،- مِنَ البَيْت وَ نحوه: گوشه خانه و مانند آن.

=القَرَنْفُل-

(ن): گُل قَرَنْفُل، گياهى خوشبو و خوش طعم و تُند است كه در زبان فارسى آن را (ميخك) نامند و از ماده گياهى آن در خمير دندان و انواع عطرها استفاده مى شود،- (ن): و نوع ديگر آن براى زينت در باغچه ها كِشت مى شود كه داراى گلهاى معطر به رنگ سفيد يا ارغوانى است

=القرنفلة-

=القرنفول-

=القرنفولة-

=القرنية-

=القرنيات-

=القرور-

=القرورة-

=القروص-

=القروصة-

=القروي-

=القري-

=القريب-

=القريبة-

=القرية-

=القريتان-

=القرير-

=القريرة-

=القريح: آب خالص و مانند آن، ابر در آغاز پيدايش؛ «قريح السحابة»: باران بهنگام باريدن،-

=القريحة-

=القريدس-

=القريس-

=قريش-

=القريش-

=القريشة-

=القريشي-

=القريص-

=القريض-

=القريع-

=القرين-

=القريناء-

=القرينة-

=القريي-

=قز-

=القز (قز): مص،-

=القزاح-

=القزاز-

=القزار-

=قزح-

=القزح-

=القزحة-

=القزحية-

=القزع-

=القزعة-

و بر آن (كَبْشُ القَرَنْفُل) اطلاق مى شود. اين كلمه يونانى است.

=القَرَنْفُلَة-

(ن): يك دانه ميخك.

=القَرَنْفُول-

(ن): مُرادف (القَرَنْفُل) است.

=القَرَنْفُولَة-

(ن): واحد (القَرَنْفُول) است.

=القَرْنِيَّة-

(ع ا): قرنيّه چشم، پوسته شفاف روى چشم.

=القَرْنِيَّات-

أو القَطَانِيّات (ن): نوعى گياهان غذائى از رسته (ذَوَات الفَلْقَتَين) است كه در غذاى انسان يا حيوان و صنعت نيز بكار برده مى شود مانند باقالى، نخود، عدس، گاو دانه، نيل و بَقّم.

=القَرُور-

[قرّ]: آب سرد.

=القُرُورَة-

مُرادف (القَرَرَة) است.

=القَرُوص-

«لجامٌ قَرُوص»: لگامى كه ستور را بيازارد.

=القُرُوصَة-

زبان گزيدگى چيزى.

=القَرَوِيّ-

[قري]: منسوب به (القَريْةَ) است،- ج قَرَوِبُّون: آنكه ساكن روستا باشد.

=القَرِيّ-

ج أَقْرِيَة و أَقْرَاء و قُرْبَان [قري]: آبراهى كه از بيشه تا ميان باغ باشد، جوى آب، شير غليظ.

=القَريب-

نزديك، اين كلمه در مفرد و جمع يكسان بكار مى رود؛ «هُوَ قَريبٌ وَ هُمْ قَريبٌ»: «قَريباً»، «عَمَّا قريب»، «فى القَريبِ» الْعَاجِل: بزودى، بزودى زود،- ج اقْربَاء و قُرّابَى: خويشاوند؛ «اقرباءُ الرَّجُلِ»: خانواده و فاميل نزديك يك شخص.

=القَرِيبَة-

ج قَرَائِب: مؤنّث (القَريب) است.

=القَرْيَة-

ج قُرّى [قري]: آبادى، دهكده، گروهى از مردم؛ «قَرْيَة الأَنصَارِ»: شهر يثرب است كه آن را (المَدِينة) نامند؛ «قَرْيَةُ النَّملِ»:

لانه مورچگان.

=القِرْيَة-

ج قِرَى [قري]: دهكده، گروهى از مردم، آبادى و ناحيه بزرگ.

=القَرِيَّة-

ج قَرَايا: لانه مورچگان، عصا، چوب بادبان كشتى كه بگونه افقى بر بالاى آن قرار گيرد.

=القَرْيَتَانِ-

[قري]: شهرهاى مكّه و طائِف.

=القَرِير-

[قرّ]: «قَريرُ العينِ»: آنكه چشمش خورسند و بى اشك باشد و يا آنچه را كه بخواهد بر آن دست يابد.

=القَرِيرَة-

[قرّ]: «عينُ قَرِيرَةٌ»: چشمى كه شاد و بى اشك باشد و آنچه را كه بخواهد ببيند.

=القَرِيح: آب خالص و مانند آن، ابر در آغاز پيدايش؛ «قَرِيحُ السَّحابَة»: باران بهنگام باريدن،- ج قَرْحَى و قَراحَى: آنكه زخمى و مجروح باشد.

=القَرِيحَة-

ج قَرائِح: آغاز هر چيزى، اوّلين آب كه از چاه برآيد،- مِنَ الإنسان: طبيعت انسان؛ «قَريحَةُ الشَّاعِر اوِ الكاتب»: قريحه شاعر و يا نويسنده در سرودن شعر يا نوشتن نثر؛ «لِفُلان قريحَةٌ جيّدة» و «هُوَ حَسَن القَريحَةِ»: فلانى در دانش و شعر خوش قريحه و پُرتوان است.

=القُرَيْدِس-

(ح): گونه اى ماهى ريز به اندازه ملخ كه به آن (ميگو) گويند.

=القَرِيس-

سرماى سخت؛ «شَى ءٌ قَرِيسٌ»:

چيزى قديمى و كُهنه.

=قُريْش-

قبيله اى معروف از عرب است.

=القُرَيْش-

(ح): گونه اى ماهى كه بنام «كَلْبُ الْبحر»: سگ ماهى معروف است كه داراى دندانهاى تيز و بُرنده بسان شمشير است و ساير جانوران دريائى از آن مى ترسند.

=القَرِيشَة-

پنير كم چربى و نرم كه به شكل قالب بريده نشده باشد.

=القُريْشِيّ-

آنكه منسوب به قبيله (قُريش) است.

=القُريْص-

لنگرگاه كشتى.

=القَرِيض-

بدهكار، شعر، آنچه كه شتر پس از خوردن نشخوار كند.

=القَرِيع-

ج قَرْعى: زد و خورد كننده، برنده قُرعه، بازنده قُرعه، مهتر و بزرگ، شتر نر.

=القَرِين-

ج قُرَنَاء: پيوسته شده به ديگرى، همنشين، رفيق، شوهر، نفس؛ الْقَرِينُ الْعَيْنِ»:

آنكه به چشم خود سُرمه كشيده باشد.

=القُريْنَاء-

(ن): لوبيا.

=القَرِينَة-

ج قَرائِن: مؤنّث (الْقَرين) است، همسر؛ «قَرِينَةُ الكَلامِ»: قرينه كلام كه دلالت بر مُراد يا امرى كند؛ «دُورٌ قرائِنُ»:

خانه هائى كه رو به روى هم باشند.

=القَرَيِيّ-

[قري]: آنكه منسوب به (القَرْية) باشد.

=قَزَّ-

- قَزّاً [قزّ]: برجست،- تْ نَفْسى الشَّي ءَ وَ عَنِ الشّي ءِ: آن چيز را دلم نخواست و آن را رها كردم،- قُزّاً عَن الدَّنَسْ: چركى و پليدى را رها كرد و از آن دورى نمود.

=القَزّ (قزّ): مص،- ج قُزُوز: آنچه كه از آن ابريشم سازند اين كلمه فارسى است؛ «دُودُ القَزّ» (ح): كرم ابريشم.

=القَزَّاح-

فروشنده ادويه خوراكى و خوشبو.

=القِزَاز-

[قزّ] عند العامّة: شيشه. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=القَزَّار-

[قزّ]: فروشنده ابريشم،- عند العامة: پرورش دهنده كرم ابريشم، شيشه فروش، شيشه بُر.

=قَزَحَ-

- قَزْحاً القِدْرَ: در ديگ ادويه خوشبو ريخت،- الشّي ءُ: آن چيز بالا رفت،- قَزْحاً و قَزَحَاناً تِ القِدْرُ: قطرات آب و غذاى جوشيده از ديگ به بيرون آن پخش شد.

=قَزَّحَ-

تَقزِيحاً [قزح] القِدْرَ: به غذاى ديگ ادويه اضافه كرد،- الحَديثَ: سخن را به خوبى گفت و بدون آنكه دروغى بگويد تمام كرد.

=القَزْح-

ادويه خوراكى و خوشبو.

=القَزْح-

ج أَقزَاح: ادويه خوراكى، تخم پياز، فضله مار.

=القُزْحَة-

ح قُزَح: شاخه اى از رنگهاى رنگين كمان.

=القُزَحِيَّة-

(ع ا): پرده رنگى درون چشم.

=القَزَع-

آنچه كه به گونه پاره هاى گوناگون باشد، پاره هاى كوچك و پراكنده ابر.

=القَزَعَة-

واحد (الْقَزَع) است.

=القُزَّعَة-

كاكُل يا گيسوى كودك، موى

=قزل-

=القزل-

=قزم-

=القزم-

=القزمة-

=القزيزة-

=القزيعة-

=قس-

=القس-

=قسا-

=قسى-

=القسام-

=القسامة-

=قسر-

=قسط-

=القسط-

=القسطاس-

=القسطال-

=القسطل-

=القسطلة-

=القسطول-

=قسم-

=القسم-

=القسمة-

=القسوسة-

=القسوي-

=القسي-

=القسيس-

=القسيسية-

كم در وسط سر.

=قَزَلَ-

- قَزْلًا و قَزَلَاناً: جهيد، لنگان لنگان گام برداشت.

=قَزِلَ-

- قَزَلًا: آن مرد لنگ شد.

=القَزَل-

بدترين لنگى.

=قَزِمَ-

- قَزَماً: پست و فرومايه شد.

=القَزَم-

مص، پستى، فرومايگى، بدترين مال، كوتاهى قامت، مردم فرومايه (اين كلمه در مفرد و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود، زيرا مصدر است)،- ج قُزُم و اقَزَام: مرد كوتوله و فرومايه كه چيزى ندارد.

=القَزِم-

ج قُزُم و أَقْزَام: مرد كوتوله و فرومايه كه چيزى ندارد.

=القَزَمَة-

مؤنث (القَزَم) و بمعناى زن كوتاه قامت است، «رَجُلٌ قَزَمَةٌ و امرأة قَزَمة»: مرد يا زن كوتاه اندام. اين كلمه كاربرد مذكر و مؤنث دارد.

=القزمَة-

مؤنث (القَزِم) است.

=القُزَّيْزَة-

[قزّ] (ن): گل شيشه اى. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=القَزِيعَة-

مرادف (القُزَّعة) است.

=قَسَّ-

- قُسُوسَةً و قِسِّيسَةً [قسّ]: آن مرد كشيش شد.

=القَسّ-

ج قُسُوس [قسّ]: كشيش مسيحى كه در رتبه كمتر از أُسقف (مطران) و بالاتر از متولّى كليساست: كاهن- اين كلمه سريانى است-.

=قَسَا-

- قَسْواً و قَسْوَةً و قَسَاوَةً و قَسَاءَةً: تندخو و بد اخلاق شد،- اللّيلُ: شب تاريك شد.

=قَسَّى-

تَقْسِيَةً [قسو] الشي ءَ: آن چيز را سفت و سخت گردانيد.

=القَسَام-

زيبائى، خوشگلى.

=القَسَامَة-

زيبائى، گروهى كه بر چيزى سوگند خورند و به آن پاى بند باشند، سوگندهائى كه صاحبان كشته را بهنگام ادّعاى خونبها بدون گواه دهند، هدنه كه بمعناى متاركه موقت جنگ است.

=قَسَرَ-

- قَسْراً هُ على الأَمر: او را به زور وادار به انجام آن كار كرد.

=قَسَطَ-

- قِسْطاً الْوَالِي: والى يا حاكم عادل شد،- قَسْطاً و قُسُوطاً: آن مرد ستم كرد و از حق روى گردانيد.

=قَسَّطَ-

تَقْسِيطاً [قسط] الشي ءَ: آن چيز را تقسيم يا توزيع كرد،- الأغراسَ: نهالهاى درختان را در فاصله هاى مساوى با هم كاشت،- الدّين: بدهى را تقسيط كرد تا در سر رسيدهاى معين پرداخت شود؛ «قَسَطَ الخراجَ عليهم و المالَ بينهم»: خراج يا مال را ميان آنها تقسيط يا توزيع كرد،- على عياله:

بر خانواده خود از نظر مخارج تنگ گرفت.

=القِسْط-

ج أَقْسَاط: عدل و داد، ترازو، پيمانه كه ظرفيت آن معادل نيم صاع است، سهميه، مقدار؛ «قِسطٌ من المال» مقدارى مال؛ «كان على قِسْطٍ كبيرٍ من ... »

مقدار بسيار از ... داشت، روزى، مقدارى از بدهى تقسيط شده.

=القُسْطَاس-

[قسطس]: ترازو.

=القِسْطَاس-

[قسطس]: مُرادف (القُسْطاس) است.

=القَسْطال-

ج قَسَاطِل [قسطل]: گرد و غبار در ميدان جنگ.

=القَسْطَل-

ج قَسَاطِل [قسطل]: گرد و غبار برخاسته از جنگ، لوله سُفالى يا آهنى و مانند آن كه آب در آن روان شود. نام ديگر آن قَسْطر و قساطِر مى باشد،- (ن): شاه بلوط.

=القَسْطَلَة-

«قَسْطَلَةُ الحصانِ» (ن): گونه اى بلوط.

=القُسْطُول-

ج قَسَاطِل [قسطل]: مُرادف (القسْطال) است.

=قَسَمَ-

قَسْماً الشي ءَ: آن چيز را تقسيم كرد،- الدَّهْرُ الْقَومَ: زمانه مردم را پراكنده كرد،- فُلان امْرَهُ: در كار خود انديشيد كه چگونه آن را انجام دهد،- (ع ح): عددى را بر عددى بخش كرد و خارج قسمت آن را در آورد.

=قَسُمَ-

- قَسَامَةً الغلامُ: آن جوان زيبا شد.

=قَسَّمَ-

تَقْسِيمًا [قسم] الشي ءَ: چيزى را تجزيه و تقسيم نمود؛ «قَسَّمَ الدّهرُ القَوْمَ»: زمانه ميان مردم را جدائى انداخت.

=القَسْم-

مص، بخشش، ديگ، شك و ترديد، شكى كه در قلب افتد و سپس به يقين مبدل گردد، اخلاق، عادت، رأْى، باران و آب؛ «حَصاةُ القَسْمِ»: سنگريزه كه در ظرف انداخته و سپس روى آن آب ريزند تا پُر شود و از آن آب نوشند و اين هنگامى است كه قوم در سفر بوده و كمبود آب داشته باشند.

=القِسْم-

ج أَقْسَام و جج أَقَاسِيم: جزئى از چيزى تقسيم شده، بهره اى از نيكى.

=القَسَم-

ج أَقْسام: سوگند، قسم به خداوند متعال.

=القَسِم-

سبد كوچكى كه عطار در آن عطر نهد.

=القِسْمَة-

ج قِسَم: اسم است از اقْتِسَام، سهم و حصه،- التَّوافُقِيّة (ع ح): بر چهار قسمت از معادله جبرى كه تحقق يافته باشد اطلاق مى شود: د ب/ د ج- ر ب/ ر ج،- اللّا توافُقِيّة (ع ح): هنگامى است كه معادله جبرى با هم اختلاف داشته باشند؛ «قِسْمَةُ عَددٍ غير صِفْر عَلى صِفر» (ع ح): تقسيم عددى كه غير از صفر باشد بر صفر كه امكان پذير نيست و حاصل قسمت صفر بر صفر نيز معين نمى باشد.

=القَسَمَة-

ج قَسَمَات: سبد كوچك عَطّار، چهره، زيبائى.

=القَسِمَة-

ج قَسِمَات: مُرادف (القَسَمَة) است.

=القُسُوسَة-

[قسّ]: رُتبه و مقام كشيش.

=القُسَوِيّ-

[قوس]: منسوب به قوس است.

=القَسِيّ-

ج قِسْيَان [قسو]: سنگدل،- مِنَ الدّراهم: پول جعلى.

=القِسِّيس-

ج قِسِّيسُون و قُسَّان و أَقِسَّة و قَسَاوِسَة [قسّ]: مُرادف (القَسّ) و به معناى كشيش است.

=القِسِّيسِيَّة-

[قسّ]: مُرادف (القُسُوسَة) و به معناى شغل كشيشى است.

=القسيم-

=القسيمة-

=قش-

=قشش-

=القش-

=القشار-

=القشارة-

=القشاش-

=القشاشى-

=القشاط-

=قشب-

=القشب-

=قشبر-

=القشة-

=قشر-

=القشر-

=القشراء-

=القشران-

=القشرة-

=القشريات-

=قشط-

=القشطة-

=قشع-

=القشعريرة-

=القشعم-

=قشف-

=القشف-

=قشقش-

=القَسِيم-

ج أَقْسِمَاء: سهم و حصّه،- ج قُسَماء: تقسيم كننده،- ج قُسْم: پاره اى از چيز تقسيم شده، زيبا.

=القَسِيمَة-

ج قَسَائِم: مؤنّث (القَسِيم) است، چهره زيبا، بازار، طبله عطار، سند مالى كه براى دارنده آن مزايا و حقوقى دارد.

=قَشَّ-

- قَشّاً [قشّ]: از اينجا و آنجا غذا خورد،- النَّباتُ: درخت خشك شد،- الثَّوبُ الرَّطْبُ: لباس و جامه نَم دار كمى خشك شد،- الشَّي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد، آن را با دست خراشيد تا سائيده شد،- تِ المَرأَةُ الدَّارَ: آن زن خانه را جاروب كرد،- الْقَوْمُ: آن قوم رفتند و پراكنده شدند.

=قَشَّشَ-

تَقْشِيشاً [قشّ]: از اينجا و آنجا غذا خورد،- الكُرسِيَّ: بر روى صندلى روكشى از نى و يا خيزران نهاد،- الأَرْضَ: زمين را از خار و خاشاك پاك كرد،- هُ بِكَلامِهِ: او را دُشنام و آزار داد.

=القَشّ-

[قشّ]: مض،- برگهاى ريز و خُشك درختان،- چوبهاى باريك از پوست نى و خيزران كه با آن روكش صندلى سازند، خاكروبه و زباله منزل، خُرماى نامرغوب.

=القُشَار-

پوست مار.

=القُشَارَة-

پوست كنده شده از چيزى.

=القُشَاش-

[قشّ]: ريزه هاى ريخته شده بى بها كه از زمين برگرفته شود.

=القَشَّاش-

[قشّ]: كسى كه ريزه هاى چيزى را از زمين بردارد، آنكه مقدار اندكى از غذا با خود داشته باشد.

=القُشَاشَى-

[قشّ]: مُرادف (القُشَّاش) است.

=القِشَاط-

لغتى است در (الكِشَاط) به معناى برهنه شدن و در زبان متداول به معناى پوست يا پارچه ايست كه براى پوشش استفاده شود و نيز در زبان متداول پاره جرمى است نازك كه با آن دو طرف كمر بند اسب را بندند، چرمى كه به شكل تسمه در گردش ماشين از آن استفاده شود، تسمه پروانه،- (ا ع): قطعه چرمى است كه به شكل انگشتان خالى دوخته شده و از آن براى جاى گلوله استفاده مى كنند، قطار فشنگ.

=القَشَّاط-

چپاولگر، غارتگر.

=قَشُبَ-

قَشَابَةً الشي ءُ: تازه و نو شد.

=قَشَّبَ-

تَقْشِيباً [قشب] ت يَدُهُ أو شفتُهُ: دست يا لب او در اثر بادهاى تند و سرد خشك و زبر شد، اين كلمه سريانى است.

=القِشْب-

ج أَقْشَاب: زنگ كه بر روى آهن نشيند، زنگ آهن.

=القَشَب-

زبر شدن لبها و دستها در اثر وزش بادهاى تند و سرد. اين وضع در خمير نيز پديد مىيد.

=القَشِب-

جديد، كهنه؛ «سَيفٌ قَشِبٌ»:

شمشير صيقلى شده، زنگ خورده.

=قَشْبَرَ-

قَشْبَرَةً: ريزه ها و اسقاط هيزم را جمع آورى كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=القَشَّة-

[قشّ]: يك پر كاه يا برگ خشك شده؛ «قَشّةُ الثِّقاب»: چوب كبريت.

=القِشَّة-

[قشّ]: پشم آغشته به قطران كه پس از بكار بردن دور انداخته مى شود، دختر كوچك اندام،- (ح): ماده ميمون يا بچّه ماده آن،- (ح): حشره اى است به شكل سوسك.

=قَشَرَ-

- قَشْراً هُ: پوست آن را كند،- القَوْمَ:

آن ها را به بدبختى كشانيد.

=قَشِرَ-

- قَشَراً: پوست آن كلفت شد.

=قَشَّرَ-

تَقْشِيراً [قشر] هُ: مُرادف (قَشَرَه) است،- القَوْمَ: آنها را به بد بختى كشانيد.

=القُشْر-

(ح): گونه اى ماهى كوچك كه به اندازه يك وجب است.

=القِشْر-

ج قُشُور: پوست هر چيزى، سطح خارجى تنه و شاخه هاى درخت، پوشاك،- (ح): مُرادف (القُشْر) است.

=القَشِر-

چيزى كه پوست بسيار داشته باشد.

=القَشْرَاء-

«شجرةٌ قَشْراءٌ»: درختى كه قسمتهائى از پوست آن كنده شده باشد «حيَّةٌ قشراءُ»: مارى كه پوست آن كنده شده است.

=القُشْرانِ-

دو بالِ ملخ.

=القِشْرَة-

پوست؛ «قِشْرَةُ البَيْضَة»: پوست تخم مرغ،- عِنْدَ العامة: به معناى شوره سر مى باشد.

=القِشْرِيَّات-

جانوران مفصلى (سخت پوستان) كه اغلب در آب زندگى مى كنند مانند خرچنگ و ملخ دريائى كه قابل خوردن باشند.

=قَشَطَ-

- قَشْطاً هُ: با چوب او را زد،- عَنْهُ كَذا: چيزى را از او بر كند و گرفت،- الخاتَمُ مِنَ الْخنْصر عِنْدَ العّامَة: انگشتر از انگشت بيرون افتاد.

=قَشَّطَ-

تَقْشِيطاً [قشط] هُ الشي ءَ: چيزى را به زور از او گرفت.

=القَشْطَة-

خامه، سرشير. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=قَشَعَ-

- قَشْعاً القومَ: ميان آن قوم جدائى افكند،- تِ الرّيحُ السَّحابَ: باد ابرها را پراكنده ساخت.

=القُشَعْرِيرَة-

[قشعر]: اسم است از (اقْشَعَّر)،- (طب): لرزى كه با تب همراه باشد.

=القَشْعَم-

ج قَشَاعِم و قَشَاعِيم [قشعم]: پيران و سالخوردگان از مردان يا زنان يا كركسها، تنومند و سالمند از هر چيزى،- (ح) شير؛ «امُّ قَشْعَم»: كفتار، مرگ، جنگ.

=قَشِفَ-

- قَشْفاً: در وضع و حال بدى قرار گرفت، پوست بدن او چرك و خشن شد.

=قَشُفَ-

- قَشَافَةً: مُرادف (قَشِفَ) است.

=قَشَّفَ-

تَقْشِيفاً [قشف] اللّهُ عيشَهُ: خدا رزق و روزى او را كم و زندگى او را سخت كند.

=القَشْف-

مُرادف (القَشِف) است.

=القُشَف-

مُرادف (القَشِف) است.

=القَشِف-

آنكه پوست بدنش چرك و آلوده باشد.

=قَشْقَشَ-

قَشْقَشَةً [قشقش] هُ من الجَرَب أو الجدريّ: اثر پيسى و آبله را كه بر روى پوستش بود زدود و او را درمان كرد.

=القشلة-

=القشوة-

=القشور-

=القشوش-

=القشيب-

=القشير-

=القشيش-

=القشيع-

=قص-

=القص-

=قصا-

=القصاب-

=القصابة-

=القصادة-

=القصار-

=القصارى-

=القصارة-

=القصاص-

=القصاصة-

=القصاع-

=القصال-

=القصالة-

=قصب-

=القصب-

=القصباء-

=القصباءة-

=القصبة-

=القصبي-

=القصة-

=قصد-

=القِشْلَة-

جاى فرود آمدن لشكريان- اين كلمه ايتاليائى است و گفته مى شود كه از لفظِ قشْلاقِ تركى گرفته شده است.

=القَشْوَة-

ج قِشَاء و قَشَوَات [قشو]: كيف دستى ويژه بانوان كه از برگ خرما سازند و در آن عطر نهند.

=القَشُور-

كرم يا پُماد كه بر چهره مالند تا رنگ آن صاف شود.

=القَشُوش-

[قشّ]: مُرادف (القَشَّاش) است.

=القَشِيب-

ج قُشُب و قُشُب: تازه و نو، پاكيزه، سفيد؛ «سَيفٌ قَشيبٌ»: شمشير جلا زده، شمشير كه روى آن زنگ خورده باشد.

=القَشِير-

آنچه كه پوست بسيار داشته باشد.

=القَشِيش-

[قشّ]: چيزهاى پراكنده بر روى زمين كه بى ارزش باشد، صداى پوست مار كه بر اثر سائيدن به هم پديد آيد.

=القَشِيع-

من الكلإ: علف و گياه پراكنده.

=قَصَّ-

- قَصّاً الشَّعْرَ و نحوَهُ: موى و مانند آن را با قيچى چيد،- النَّسّاجُ الثَّوب: بافنده حاشيه جامه را بُريد،- هُ: اطراف گوشهاى او را بُريد،- تِ الشَّاةُ: آبستنى گوسفند آشكار شد،- المَوْتُ فُلاناً: مرگ به فلانى نزديك شد،- قَصّاً و قَصَصاً أثَرَهُ: اثر او را دنبال كرد،- قَصَصاً عليهِ الْخَبَرَ: خبر را براى او بازگو كرد.

=القَصّ-

[قصّ]: مص،- ج قِصَاص: سينه يا استخوان سينه.

=قَصَا-

- قَصْواً و قُصُوّاً و قَصاً و قَصَاءً [قصو] المكانُ: آن مكان دور شد،- الرَّجُلُ عَنِ الْقَوْم:

آن مرد از آن قوم فاصله گرفت و دور شد.

=القَصَّاب-

ج قَصَّابُون: گوشت فروش، قَصّاب، نِى نواز.

=القِصَابة-

قصّابى، گيسوى بافته شده.

=القُصَّابَة-

ج قُصَّاب: موى بافته، گيسو.

=القَصَّابة-

ج قَصَّاب: مؤنّث (القصّاب) است، نى لبك.

=القَصَادَة-

«القَصَادَة الرسوليَّة»: جائى كه قاصد پيام آور در آن سكونت ورزد.

=القُصار-

كوشش و جديّت؛ «قُصارُكَ ان تَفْعَلَ كَذَا»: نهايت كوشش تو آنست كه چنان كنى.

=القَصَار-

تقصير، تنبلى، كوشش نهائى.

=القَصَّار-

صيغه مبالغه است، گازر، جامه شوى- اين واژه فارسى است.

=القُصَارَى-

كوشش و غايت؛ «قُصَاراك انْ تَفْعَلَ كَذَا»: منتهاى كوشش تو آنست كه چنان كنى، «قُصَارى الْقَولِ»: خلاصه كلام.

=القِصَارَة-

گازرى، لباسشوئى.

=القُصَاص-

[قصّ]: خط چيدن موى سر با قيچى، «قُصاصُ الشَّعر»: ابتدا يا انتهاى موى سر.

=القَصَاص-

[قصّ] (ن): گياه و گُلى كه زنبور عسل آن را مى مكد؛ «قَصَاصُ الشعَرِ»:

ابتدا يا انتهاى موى سر.

=القِصَاص-

[قصّ]: كيفر گناه، قصاص، عمل مقابله به مثل؛ «قِصَاصُ الشَّعَرِ»: مُرادف (قُصَاصُهُ) است.

=القَصَّاص-

[قصّ]: قصه گو و داستان سرا؛ كسى كه حرفه او چيدن كُركهاى شتر و مانند آن باشد.

=القُصَاصَة-

[قصّ]: ناخن و موى چيده شده.

=القَصَاصَة-

[قصّ] (ن): واحد گياه (القَصَاص) است.

=القَصَّاع-

ج قَصَّاعُون: كاسه ساز، كاسه گر.

=القَصَّال-

(ح): شير؛ «سَيفُ قَصَّال»: شمشير بُرنده.

=القُصَالَة-

مُرادف (القَصْل) است.

=قَصَبَ-

- قَصْباً هُ: آن را بُريد،- الشَّاةَ:

استخوانهاى لاشه گوسفند را در آورد و سپس آن را تكه تكه كرد.

=قَصَّبَ-

تَقْصِيباً [قصب] الزرعُ: مزرعه نيزار شد،- البَنَّاءُ الحجَارة: بنّا سنگها را ساخت و استوار نمود، اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=القَصَب-

(ع ا): استخوانهاى دست و پاى انسان و هر استخوان گرد و دراز و ميان تُهى، هر استخوان كه داراى مغز باشد، راههاى حلق و گلو و بينى، مجراى اشك چشم، آنچه از جواهرات كه به گونه دراز باشد، نوارهاى طلائى و نقره اى، مرواريد آبدار،- (ن): نى درختى كه گاهى تا چهار متر ارتفاع دارد، نوعى از آن براى جاروب و نوعى براى ناى ساخته و نوعى ديگر براى نوشتن بكار مى رود؛ «قَصَبُ السكَّرِ» (ن):

نى شكر كه از ساقه هاى آن شكر توليد مى شود و در زبان متداول به آن «قَصبُ المصّ» گويند.

=القَصْبَاء-

انبوهى از نى، جاى روئيدن نى؛ «أَجَمةٌ قَصْبَاء»: كشتزار پر از نى.

=القَصْبَاءَة-

واحد (القَصْباء) است.

=القَصَبَة-

واحد (القَصَب) است، گيسوى تافته از موى، چاهى كه تازه كنده شده باشد، شهر بزرگ كشور،- روستا يا وسط آن؛ «قَصَبَةُ الإِصْبع»: بند انگشتان؛ «قَصَبَهُ الأَنف»: استخوان بينى؛ قَصَبَة المَرِي ءِ»:

مجراى غذا از حلق به معده؛ «قَصَبَة الرئةِ»:

مجراى تنفس.

=القَصِبَة-

«أرضٌ قَصِبَةٌ»: زمين نيزار.

=القَصَبِيّ-

واحد «القَصَب» است براى لباسهاى نازك و نرم كه از كتان بافند.

=القُصَّة-

ج قُصَص و قِصَاص [قصّ]: گيسو، موى سر كه از دو طرف پيشانى چيده شده باشد.

=القَصَّة-

ج قِصَاص [قصّ]: اسم مرة از (قَصَّ) است.

=القِصَّة-

ج قِصَاص [قصّ]: سخن، داستان، پيشامد، شأْن، حال.

=قَصَدَ-

- قَصْداً الرجُلَ و لهُ و إليهِ: به آن مرد توجه كرد،- الَيهِ: به او اعتماد كرد،- قَصْدَهُ: بسوى او ميل كرد،- فى مَشْيِهِ:

هموار راه رفت؛- فِى الأَمْر: در آن كار ميانه روى كرد،- الشَّى ءَ: آن چيز را شكست،- الشَّاعرُ: شاعر در سرودن شعر ادامه داد.

=قَصَّدَ-

تَقْصِيدًا [قصد] الشي ءَ: آن چيز را

=القصد-

=القصدة-

=القصدير-

=القصديرة-

=قصر-

=القصر-

=القصرى-

=القصرة-

=القصريان-

=القصرية-

=قصص-

=القصص-

=قصع-

=القصعة-

=قصف-

=القصف-

=قصقص-

=قصل-

=القصل-

=القصلة-

=قصم-

=القصم-

شكست،- الشَّاعِرُ: به معناى (قَصَدَ) مى باشد،- القَصَائِدَ: قصيده هاى شعرى را پيراسته و آراسته نمود.

=القَصْد-

مص، راستى راه، نيت و غَرَض؛ «قَصْداً»: عمداً، بر خلاف زياده روى؛ «رَجُلٌ قَصْدٌ»: مرد ميان اندام كه نه فربه و نه لاغر باشد؛ «طريقٌ قَصْدٌ»: راه راست؛ «انَّهُ عَلَى قَصْدٍ»: او عاقل و خردمند است.

=القَصَد-

هر درختى كه در آغاز داراى خار باشد،- مِن العَوْسَج و نحوِهِ: شاخه هاى نرم درخت عوسج (خار بن) يا (تمشك).

=القَصِد-

«رُمْحٌ قَصِدٌ»: نيزه شكسته.

=القِصْدَة-

ج قِصَد: پاره اى از چيزى كه شكسته شود.

=القَصَدَة-

واحد (الْقَصَدْ) است.

=القَصْدِير-

(ك): مادّه سفيد قلع كه با آن مس و غيره را سفيد كنند. اين واژه يونانى است.

=القَصْدِيرَة-

(ك): پاره اى از قلع.

=قَصَرَ-

- قُصُوراً الشي ءُ: آن چيز كم شد، ارزان شد،- عَنْهُ الغَضَبُ اوِ الْوَجَعُ: خشم يا درد او فروكش كرد،- عَن الشَّى ءِ: دست از آن چيز برداشت و با ناتوانى آن را رها كرد،- السَّهْمُ عَن الْهَدَفِ: تير به هدف اصابت نكرد،- قصراً الصَّلاةَ وَ مِنَ الصَّلاةِ: نماز را شكسته خواند،- السِّتْرَ: پرده را فرو آويخت،- الشَّى ءَ عَلَى كَذَا: از آن حد تجاوز نكرد،- نَفْسَهُ عَلَى كَذَا: به جز فلان چيز به چيز ديگرى گرايش ننمود،- هُ عَلَى الأَمرِ: او را بر آن امر باز گردانيد،- هُ فى بَيْتِه: او را در خانه اش باز داشت كرد،- بِهِ اللَّيلُ: شب او را بازداشت كرد،- قَيْدَ البعير: دستهاى شتر را سخت بست،- الدّارَ: بر خانه ديوار كشيد،- عَلَى نَفْسِهِ ناقَةً: جلوى ماده شتر را گرفت تا از شير آن بنوشد،- قصراً الشَّى ءَ:

آنرا كوتاه كرد.

=قَصِرَ-

- قَصَراً: گردن او ستبر شد و درد گرفت، شكايت از درد گردن كرد.

=قَصُرَ-

- قَصْراً و قِصَراً و قَصَارَةً: كوتاه شد.

=قَصَّرَ-

تَقْصِيرًا [قصر] الشي ءَ: آن را كوتاه كرد،- مِن شَعْرِهِ: موى او را كوتاه كرد،- فى العَطِيَّةِ: عطا و بخشش را كم كرد،- عَن الأَمْرِ: در آن كار كوتاهى كرد با آنكه مى توانست انجام دهد،- عَنِ الشَّى ءِ: آنچه را كه نتوانست انجام دهد رها كرد،- في الأَمرِ: در آن كار سستى نمود،- عَنْهُ الوَجَعُ او الغَضَبُ: درد يا خشم او فروكش كرد،- الثَّوبَ: لباس را با فشار و شستن سفيد كرد،- الرَّجُلُ اوِ الْفَرَسُ: آن مرد يا اسب در راه رفتن خسته شد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=القَصْر-

ج قُصُور: كاخ؛ «قَصْرُ الْمَجْد»: نشانه بزرگى و مقام عالى.

=القَصَر-

كوتاهى، تنبلى، سستى.

=القِصَر-

كوتاهى، بر خلاف درازى.

=القُصْرَى-

پايان كار.

=القُصْرَة-

كوتاهى كردن.

=القَصَرَة-

ج قَصَر و أَقْصَار و قَصَرَات: بيخ گردن هنگامى كه ستبر شود، پاره اى از چوب، دُمِ پرنده.

=القَصِرَة-

مؤنّث (القَصِر) است.

=القُصْرَيَانِ-

(ع ا): دو دنده زير استخوان تَرقوه (استخوان زير گردن).

=القَصْرِيَّة-

لگن شست و شوى. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=قَصَّصَ-

تَقْصِيصاً [قصّ] الشي ءَ: آن چيز را ريز ريز كرد.

=القَصَص-

ج قِصَاص [قصّ]: سينه يا استخوان سينه؛ «قَصَصُ الشَّاةِ»: آنچه از پشم گوسفند كه چيده شود.

=قَصَعَ-

- قَصْعاً القملةَ بظفرهِ: با ناخن خود شپش كُشت،- تِ الرَّحى الحبَّ: آسياب دانه ها را آرد كرد.

=القَصْعَة-

ج قِصَع و قِصَاع و قَصَعَات: صفحه، قُرص، قدح.

=قَصَفَ-

قَصْفاً الشي ءَ: آن چيز را شكست،- الشَّي ءُ: آن چيز شكسته شد،- هُ بِمُدافِعِه:

بر روى آن بمب انداخت؛ «قَصَفَهُ بقَذائِفِ مَدَافِعِه»: با بمب افكنهاى خود آن جا را بمباران كرد،- قَصْفاً و قَصِيفاً الرَّعدُ: صداى رعد بسيار بلند شد،- البَعيرُ: شتر از خود صدا در آورد و دندانهايش را به هم سائيد،- قَصْفاً وَ قُصُوفاً: آن مرد به خوردن و نوشيدن و لهو و لعب ادامه داد.

=قَصِفَ-

- قَصَفاً النبتُ: شاخه گياه بلند و كج شد،- العُودُ: چوب نرم و سُست شد،- الرَّجُلُ: آن مرد سُست و ناتوان شد،- الرُّمحُ: نيزه از پهنا شكافته شد،- النّابُ:

نيمى از دندان شكسته شد،- تِ الْقَنَاةُ: نيزه شكسته شد و پيدا نبود.

=قَصَّفَ-

تَقْصِيفاً [قصف] هُ: آن را شكست.

=القَصْف-

آغاز لهو و لعب؛ خوشگذرانى در خوردن و نوشيدن و سرگرمى، سر و صدا، آهنگ و موسيقى و آواز.

=القَصِف-

آنچه كه بدو نيم شده باشد، مرد آسيب پذير و بى اراده، مرد سُست و ناتوان؛ «الْقَصِفُ الْبَطْنِ»: آنكه هرگاه گرسنه شود تحمّل گرسنگى را نداشته باشد.

=قَصْقَصَ-

قَصْقَصَةً [قصقص] الشي ءَ: آن را شكست.

=قَصَلَ-

- قَصْلًا الشي ءَ: آن چيز را بُريد،- عُنْقَهُ: گردن او را با شمشير زد،- الدَّابَّةَ وَ عَلَيها: سُتور را علف سبز و آذوقه خورانيد،- الحِنْطةَ: گندم را شخم زد.

=القَصْل-

مص،- دانه هاى گندم دور ريخته شده كه دوباره براى شخم كوبيده شود.

=القِصْل-

مُرادف (الْقَصْل) است، مرد پست و سُست، احمقى كه در او نفعى نباشد.

=القَصَل-

مُرادف (القَصْل) است.

=القِصْلَة-

مؤنّث (القِصْل) است براى مرد سُست و ناتوان، گروه شتران.

=قَصَمَ-

- قَصْماً الشي ءَ: آن چيز را شكست.

=قَصِمَ-

- قَصَماً تْ سِنُّهُ: دندان او تَرَك برداشت.

=القُصَم-

آنكه هر چه را ببيند بشكند و پاره كند.

=القصم-

=القصماء-

=القصمة-

=القصوى-

=القصور-

=القصوف-

=قصي-

=القصي-

=القصيا-

=القصيبة-

=القصية-

=القصيد-

=القصير-

=القصيرة-

=القصيص-

=القصيصة-

=القصيف-

=القصيل-

=القصيم-

=القصيمة-

=قض-

=القض-

=قضى-

=القضى-

=القضاء-

=القضاب-

=القضابة-

=القضامي-

=قضب-

=القضب: درختى كه رشد كند و شاخه بلند و فرو آويخته در آورد،- درختى كه از چوب آن نيزه سازند،-

=القضبة-

=القَصِم-

شكست پذير، آسيب پذير.

=القَصْمَاء-

من المعز: بُز كه شاخش شكسته از چيزى باشد.

=القُصْمَة-

پاره شكسته از چيزى.

=القَصْمَة-

اسم مرّة از (قَصَمَ) است؛ نردبان، يك تكه از چيز شكسته شده.

=القِصْمَة-

يك پاره از چيز شكسته شده.

=القُصْوَى-

[قصو]: مؤنث «الأَقْصَى» است، نهايت دور؛ «الْغايَةُ القُصوى مِنْ ذَلِكَ» و «عِنْدَ الضَّرُورة القُصْوَى»: يعنى در نهايت ضرورت، در مواقع ضرورى، كنار دره.

=القُصُور-

تقصير و گناه، بيكارى.

=القُصُوف-

صداى بهم خوردن دندانهاى شتر، سرگرمى و خوردن و نوشيدن و لهو و لعب.

=قَصِيَ-

- قَصاً [قصي] المكانُ: آن مكان دور شد،- الرَّجُلُ عَنِ الْقَوْم: آن مرد از قوم فاصله گرفت و دور شد.

=القَصِيّ-

ج أقْصَاء [قصو]: آنچه كه دور باشد.

=القُصْيَا-

[قصو]: مؤنّث (الأَقْصى) است، نهايت دور، كنار دره.

=القَصِيبَة-

ج قَصَائِب: لوله، گيسوى بافته شده.

=القَصِيَّة-

ج قَصَايَا [قصو]: مؤنّث (القَصِىّ) است.

=القَصِيد-

چوبدستى، مغز پُر و فربه، ماده شتر فربه و جوان،- مِنَ الشعْر: شعرى كه از سه بيت بيشتر باشد و يا از شانزده بيت بيشتر باشد،- شعرهاى تصحيح شده و منتخب از قصيده اى، قصيده اى كه از هفت يا ده بيت بيشتر باشد، (بَيْتُ القَصِيد):

بهترين بيت شعر از قصيده.

=القَصِير-

ج قِصَار و قُصَرَاء: كوتاه؛ «قَصِيرُ الأَجَل»: كوتاه مدت؛ «قَصِيرُ الْعِلْم»: كم دانش؛ «سَيْلٌ قَصِير» سيل كوتاه و كم، (الأَحادِيثَ الْقِصَار): كلمات و سخنان كوتاه و مفيد از بزرگان دين و دانش.

=القَصيرَة-

ج قِصَار و قَصِيرَات و قَصَائِر: مؤنّث (القَصِير) است.

=القَصِيص-

[قصّ]: جاى روئيدن موى سينه، گياه ترَنجبين.

=القَصِيصَة-

ج قَصَائِص [قصّ]: گروهى كه در يكجا جمع شده باشند، شترى كه جاى ركاب را قطع مى كند، داستان، ستور كوچك و ناتوان كه بر روى آن فقط توشه حمل كنند،- واحد (القَصِيص) است.

=القَصِيف-

چيزى كه دو نيم شده باشد، شاخه ها و برگهاى درخت خشك شده و فرو ريخته شده.

=القَصِيل-

ج قُصْلَان: جو نارس و سبز كه براى خوراك دام و ستوران چيده مى شود، جماعت و گروه؛ «شَيْ ءٌ قَصِيلٌ»: چيز بريده شده.

=القَصِيم-

آنچه كه با سرعت شكسته شود.

=القَصِيمَة-

ج قَصِيم و قُصُم و قَصَائِم: مؤنث (القَصِيم) است.

=قَضَّ-

- قَضّاً [قضّ] الحائطَ: ديوار را به گونه اى سخت خراب كرد،- قَضَضاً المَكَانُ او الطَّعامُ: در آنجا و يا در غذا سنگ ريزه بود،- عَلَيْهِ المضجعُ: جفا كرد و خشونت بخرج داد،- قَضيضاً السَّيرُ او الوترُ: زه كمان چنان صدا كرد كه گوئى بريده شده است.

=القَضّ-

[قضّ]: مص، سنگ ريزه ها، چيزى كه در آن شن و ريگ باشد؛ (جَاءَ القَومُ قَضُّهُمْ وَ قَضَّهُمْ) آن قوم همگى آمدند.

اولى در حالت رفع و بدل است به معناى كُلُّهُمْ و دومى در حالت نصب به عنوان مصدر و يا حال است.

=القِضّ-

[قضّ]: «جاءَ القومُ قِضُّهم و قِضَّهم»:

آن قوم همگى آمدند، قِضُّهم در حال رفع بدل است به معناى كُلُّهم، قِضَّهُم در حال نصب و مصدر است يا حال بتأويل (جاؤوا مُجتمعين).

=قَضَى-

- قَضَاءً [قضي] حاجتَهُ: نياز او را برآورد،- وَطَرَهُ: به مراد خود رسيد،- عَبْرَتَهُ:

هر چه اشك داشت بيرون ريخت، الشَّى ءَ:

آن را محكم و استوار ساخت، الدَّيْنَ: بدهى را پرداخت،- الصَّلاةَ: نماز را به جاى آورد،- الأَمرَ الَيْهِ: امر او را به او ابلاغ كرد،- العَهْدَ: عهد را وفا كرد،- عَلَيْهِ عهداً: به او سفارش كرد،- الرَّجُلُ و قَضَى نَحْبَهُ وَ قَضَى اجَلَهُ: آن مرد بدرود زندگى گفت،- مِنْهُ العجبَ: از او سخت در شگفت شد؛ (ضَرَبَهُ فَقَضَى عليه): او را زد و كُشت مثل اينكه از كُشتن او فارغ شده است،- قَضَاءً و قَضْياً وَ قَضِيَّةً بَيْنَ الخَصْمَينِ: ميان دو طرف دعوى داورى و حكم صادر كرد،- الأَمرَ لَهُ او عَلَيهِ:

بنفع او يا بر عليه او حكم صادر نمود و او را ملزم بدان كرد،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را دانست، آنرا نشان داد.

=قَضَّى-

تَقْضِيَةً و قِضَّاءً [قضي] وَطَرَهُ: خواسته خود را برآورده ساخت،- الأَمر: آن كار را انجام داد،- فُلاناً: آن مرد را قاضى كرد.

=القَضَى-

ج أَقْضِيَة [قضي]: حُكم، تأديه.

=القَضَاء-

[قضي]: رأى دادگاه، هيأَت داورى،- ج اقْضِيَة: حكم، انجام دادن،- و در اصطلاح بعضى از كشورها يكى از تقسيمات ادارى شهرستانهاست كه تابع استاندارى مى باشد به معناى فرماندارى.

=القَضَّاب-

من السيوف: شمشير بُرنده.

=القُضَابَة-

آنچه از درخت و مانند آن بريده شده باشد.

=القَضَّابَة-

من السيوف: مُرادف (القَضّاب) است.

=القَضَامِيّ-

نخود بو داده، (نخودچى).

=قَضَبَ-

- قَضْباً الشي ءَ: آن چيز را بُريد،- الرَّجُلَ: آن مرد را با چوب زد.

=قَضَّبَ-

تَقْضِيباً [قضب] الشي ءَ: آن را قطعه قطعه نمود،- الْكَرْمَ: شاخه هاى مو را در فصل بهار زد،- شُعَاعُ الشَّمْس: آفتاب عمودى روشنائى داد.

=القَضْب: درختى كه رشد كند و شاخه بلند و فرو آويخته در آورد،- درختى كه از چوب آن نيزه سازند،- شاخه هاى بريده درخت.

=القَضْبَة-

واحد (القَضْب) است.

=القضض-

=قضقض-

=قضم-

=قضي-

=القضيب-

=القضية-

=القضيض-

=قط-

=القط-

=قطا-

=القطائف-

=القطاة-

=القطار-

=القطارة-

=القطاع-

=القطاعة-

=القطاف-

=القطافة-

=القطام-

=القطامي-

=القطان-

=القطانيات-

=قطب-

=القطب-

=القَضَض-

[قضّ]: مص، شنهاى ريز و يا سنگريزه.

=قَضْقَضَ-

قَضْقَضَةً [قضقض] العَظْمُ: استخوان هنگامى كه شكست صدا كرد.

=قَضَمَ-

- قَضْماً الشي ءَ: چيزى را با دندانهايش شكست و خورد.

=قَضِمَ-

- قَضْماً الشي ءَ: آن چيز را با دندان شكست،- قَضَماً تِ السِّنُّ: دندان آسيب ديد يا لبه آن شكسته شد،- الرَّجلُ: لبه هاى دندان آن مرد شكست،- السَّيْفُ: لبه شمشير در اثر گذشت زمان شكسته شد.

=قُضِيَ-

[قضي] عليه: مُرد،- الأَمْرُ: حكم صادر شد و ديگر قابل برگشت نيست.

=القَضِيب-

ج قُضْبَان و قِضْبَان: شاخه بريده شده از درخت،- ج قُضُب: شمشير بُرَنده، كمان كه از چوب شاخه درخت ساخته مى شود.

=القَضِيَّة-

[قضي]: مص،- ج قَضَايا: اسم است از (قَضَى) و نزد علماى منطق سخنى است كه به گوينده آن بتوان گفت درست است يا نادرست؛ «القَضيَّةِ المُسَلّمة» امرى است كه دو طرف مخالف آنرا تأييد كنند و يا دانشمندان درباره آن اتّفاق نظر داشته و نيازى به استدلال نداشته باشند.

=القَضِيض-

[قضّ]: آنچه كه در آن سنگ ريزه باشد؛ «جاءَ القَوْمُ قضِيضُهم وَ قَضِيضَهُمْ وَ بِقَضِيضِهمْ» همگى آن قوم آمدند.

=قَطْ-

[قطّ]: مُرادف حَسْبُ است و به معناى كافى مى باشد، (قَطِي و قَطْكَ و قَطْ زيدٍ درهمٌ):

براى من و يا تو و يا زيد درهمى كافى است بسان (حَسْبِي وَ حَسْبُ زيدٍ درهمُ): با اين تفاوت كه قَطْ مبنى است و (حَسْبُ) معرب است، اسم فعل است به معناى يكفى يعنى بس است؛ (قَطْنِى) در اينجا چون مبنى بر سُكون است با نون وقايه آمده است. گاهى به معناى هرگز مىيد مانند (ما رأَيْتُهُ قَطْ): هرگز او را نديدم، و گاهى براى زينت كلام با فاء مىيد مانند (رأَيْتُهُ مَرَّةً فقَطْ) او را فقط يكبار ديدم نه بيشتر.

=قَطَّ-

- قَطّاً [قطّ] القلَمَ و نَحوَهُ: نوك قلم و مانند آن را هنگام تراشيدن از پهنا بُريد و يا تراشيد،- البيطارُ حَافِرَ الدَّابَّةِ: دامپزشك سُمِ سُتور را پس از تراشيدن استوار كرد.

=قَطُّ-

[قطّ]: ظرف زمان براى گذشته است و اختصاص به نفى دارد به معناى هرگز؛ «ما فَعَلْتُ هذا قَطُّ»: هرگز در تمامى عُمر چنين نكرده ام.

=القِطّ-

ج قِطَاط و قِطَطَة [قطّ] (ح): گربه.

=قَطَا-

- قَطْواً [قطو]: در راه رفتن سنگين و آرام شد،- المَاشِى: راه رونده با نشاط راه رفت و قدم برداشت،- تِ القَطَا: مرغ قطا يا سنگخوار آواز داد.

=القَطَائِف-

نوعى شيرينى.

=القَطَاة-

ج قَطاً و قَطَوَات و قَطَيَات [قطو] (ح):

پرنده اى است به اندازه كبوتر كه به آن (مرغ سنگخواره) گويند و در هدايت ضرب المثل است؛ (اهْدَى مِنَ القَطا): از قطا هدايت كننده تر است.

=القُطَار-

سَمَى كه در اثر بسيارى تراوش كند مانند زهر كه از دهان مار بچكد، ابرى كه دانه هاى باران آن درشت باشد.

=القِطَار-

ج قُطُر و قُطُرَات: چرخهاى راه آهن كه پُشت سر هم حركت مى كنند، «قطارُ سِكَّةِ الحَديد و الْقِطَارُ الحَدِيديّ»: قطار راه آهن،- مِنَ الإِبِل: شتران كه پشت سر يكديگر راه روند.

=القُطَارَة-

آنچه كه از چيزى بچكد، آب كم.

=القِطَاع-

ج قِطَاعَات: بخشى از پادگان كه تحت رهبرى يك فرمانده باشد؛ جُزئى از كُل، زمينه و يا مجال؛ «القِطَاع الصَّناعي»:

بخش صنعتى؛ «القِطاعُ العام»: بخش دولتى؛ «القِطاعُ الخاصّ»: بخش خصوصى،- ج قِطَعَةَ: ابزار بُرش.

=القَطَّاع-

اسم مُبالغه است،- (ب):

سنگتراش كه سنگ ها را آماده كند.

=القُطَاعَة-

آنچه كه از چيزى بريده شده باشد، آنچه كه در اثر بريدن بر زمين افتد، لُقمه غذا كه نصف آن خورده و نيم ديگر برگردانيده شود.

=القِطَاعَة-

عند المسيحيَّين: امتناع از خوردن گوشت و برخى خوراكها در روزهاى معينى نزد مسيحيان.

=القَطَاف-

مُرادف (القِطَاف) است.

=القِطَاف-

آغاز چيدن و برداشت ميوه، چيدن ميوه.

=القُطَافَة-

آنچه از انگور كه پس از چيدن از درخت بر زمين مىفتد.

=القَطَام-

(ح): باز كه حريص در خوردن گوشت باشد.

القُطَامَة-

آنچه كه با دهان گرفته شود و سپس افكنده شود.

=القُطَامِيّ-

(ح): مُرادف (القَطَامِيّ) است.

=القَطَامِيّ-

(ح): باز تيز بين كه سر را بلند كند و آماده شكار باشد.

=القِطَان-

ج قُطُن: چوبهاى هودج (محمل).

=القَطَّان-

ج قَطَّانُون: فروشنده پنبه، بافنده پارچه هاى پنبه اى و فروشنده آن، پنبه زن (حلّاج).

=القَطَانِيَّات-

مُرادف (القَرنِيَّات) است به معناى تيره گياهى پروانه واران.

=قَطَبَ-

- قَطْباً و قُطُوباً الرجُلُ: ابروان خود را درهم كشيد و خشم كرد.

=قَطَّبَ-

تَقْطِيباً [قطب] الرجُلُ: مُرادف (قَطَبَ) است.

=القُطْب-

ج اقْطَاب: آهن سنگ زيرين آسياب كه سنگ بالاى آسياب بر روى آن مى چرخد،- ج اقْطَاب و قُطُوب وَ قِطَبة: ملاك و مدار آن چيز، بزرگ خاندان و مهتر قوم،- (فك): ستاره اى است ميان جدى و فرقدان كه نماينگر قبله مى باشد،- عندَ الجغرافيِّين: طرف محور زمين كه دو قطب مى باشند: قطب شمالى و قطب جنوبى،- (ه): نقطه اى است ثابت روى كره اى

=القطب-

=القطبة-

=القطة-

=قطر-

=القطر-

=القطران-

=القطرب-

=القطرة-

=قطرن-

=قطع-

=القطع-

=ب ب- 2 ط،-

متحرّك.

=القَطْب-

ج أَقْطَاب: آهن سنگ زيرين آسياب كه سنگ بالاى آسياب بر روى آن مى چرخد.

=القِطْب-

ج أَقْطاب: مُرادف (الْقَطْب) است.

=القُطُب-

ج أَقْطَاب: مُرادف (الْقَطْب) است.

=القَطِب-

آنكه ابروان خود را در هم كشد.

=القُطْبَة-

ج قُطَب: ميله اى است وسط سنگ زيرين آسياب كه سنگ روئين به دور آن مى چرخد،- عِندَ الجُغرافيين: قطب يا دو طرف محور زمين.

=القِطَّة-

(ح): واحد (القِطّ) است به معناى يك گربه.

=قَطَرَ-

- قَطْراً و قُطُوراً و قَطَرَاناً الماءُ: آب قطره قطره روان شد،- الصَّمْغُ مِنَ الشَّجَرَة: صمغ از درخت خارج شد،- قَطْراً الإِبلَ: شتران را بهم نزديك گردانيد.

=قَطَّرَ-

تَقْطِيراً [قطر] الماءَ: آب را قطره قطره روان كرد،- الدّواءَ: آب دوا را بصورت مقطّر در آورد،- الإِبِلَ: شتران را با نظم به هم نزديك گردانيد.

=القُطْر-

ج أَقْطار: كشور، ناحيه، جانب، عود كه با آن بخور دهند،- (ه): خطى است كه دائره را به دو قسمت مساوى تقسيم مى كند،- فى الصَّمَغ و فِى المتوازى السّطوح (ه):

خط مستقيمى است كه دو رأس غير متتالى را به هم وصل كند، و در شكلهاى مخروطى مستقيمى است كه محلّ هندسى در ميان وترهاى موازى را باتجاه معينى نشان دهد؛ «قُطْرانِ مُتَرافقانِ» (ه): دو قطرى است كه هر يك از آنها محلّ هندسي براى ميان وترهاى موازى با يكديگر است؛ «قُطْرُ الشَّمْسِ الظّاهِر»: زاويه اى است كه خورشيد را بر آن از مركز زمين مى بيند و درجه آن بين ٣٢ دقيقه و ٣٥ ثانيه در آغاز سال است و ٣١ دقيقه و ٣١ ثانيه در اوّل جولاى است كه مطابق با دهم تير ماه مى باشد؛ «اقْطَارُ الدُّنيا»: جهات چهارگانه دنيا.

=القَطْر-

مص، ج قِطَار: آب قندى كه در اثر جوشش بر روى آتش سفت و غليظ شود، باران، آنچه كه از قطره چكان مى چكد.

=القِطْر-

گونه اى مس، مس گداخته، گونه اى پارچه خط دار.

=القُطُر-

بخورِ خوش بو.

=القَطْرَان-

مُرادف (القِطْران) است.

=القِطْرَان-

[قطرن]: ماده روغنى است كه از بعضى درختها مانند كاج و سرو بدست مىيد.

=القَطِرَان-

مُرادف (القِطْران) است.

=القَطْرُب-

[قطرب] (ن): گياهى است خاردار كه دانه اى چسبنده دارد و به هر كس كه از كنار آن بگذرد مى چسبد.

=القَطْرَة-

ج قَطَرَات: اسم مره از (قَطَرَ) است، نقطه،- عِنْدَ الأَطِبَّاء: و در اصطلاح پزشكان قطره چشم است.

=قَطْرَنَ-

قَطْرَنَةً [قطرن] البعيرَ: بدن شتر را روغن قطران ماليد.

=قَطَعَ-

- قَطْعاً و مَقْطَعاً و تِقِطَّاعاً الشي ءَ: آن چيز را جدا كرد، آن را بريد و قطع كرد، الصَّلاة:

نماز را بُريد،- فِى القَوْل: بطور قاطع سخن گفت؛ «انَّني اقْطَعُ بِذَلِكَ قَطعاً»: من به آن كار بطور قطع يقين دارم،- هُ عَنْ حَقِّه: حق او را نداد،- الطَّريقَ عَلَى السَّالِكين: راه را بر مسافران بست و ترساند،- قَطْعاً و قُطُوعاً النَّهْر:

از رودخانه گذشت،- شوطاً كبيراً في ميدان الرُّقِيّ: در فرهنگ و تمدّن پيشرفت زيادى كرد،- لِسَانَهُ: با احسان و نيكوئى او را ساكت كرد،- هُ بِالحجَّةِ: او را توبيخ نمود،- هُ بِالقَطِعِ او بِالسَّوطِ: با چوب يا تازيانه او را زد،- قَطْعاً الحَوْض: حوض را تا نيمه پُر از آب كرد و سپس آب آن را قطع نمود،- عُنُقَ دَابَّتِه: ستور خود را فروخت،- لَهُ قِطعَةً مِنَ الْمَال: پاره اى مال به او اختصاص داد،- تَذْكِرَةً: بليط خريد،- عَلَى نَفْسِهِ عَهْداً بِكَذا:

به چيزى تعهد نمود،- قِطعَةً الصَّديق: از دوست خود كناره گيرى كرد،- قَطْعاً و قَطيعَةً رَحِمَهُ: از خويشاوندان خود دورى كرد،- قُطُوعاً و قِطَاعاً وَ قَطَاعاً تِ الطّيرُ: پرنده از مكان سردسير به مكان گرمسير رفت،- مَاءُ البئْرِ:

آب چاه كم يا قطع شد.

=قَطِعَ-

- قَطَعاً و قُطْعاً و قَطْعَةً و قُطَاعاً تْ يدُهُ: در دست او بيمارى پديد آمد يا دست او از تن جدا شد.

=قُطِعَ-

النفَسُ: نفس بند آمد،- الرَّجُلُ: ناتوان و نوميد شد،- بِهِ: ميان او و آنچه كه مى خواهد فاصله افتاد.

=قَطَّعَ-

تَقْطِيعاً [قطع] الشي ءَ: آن چيز را پاره پاره كرد،- الخَمْرَ بِالْمَاءِ: مِى را با آب مخلوط نمود،- الفَرَسُ الجَرْيَ: اسب با نشاطى كه داشت به گونه هاى مختلف مى دويد،- اللّهُ عليه العَذابَ: خداوند او را كيفر و عذاب داد،- الشِّعْرَ: شعر را با اوزان عروضى تقطيع كرد.

=القُطْع-

بند آمدن نفس، خشك شدن آب چاه از گرماى تابستان، درد شكم، پيچش شكم.

=القَطْع-

مص،- واحد (القُطُوعِ) است،- الْمَخْروطيّ (ه): واحد (القُطُوعِ المخروطيّة) است،- النَّاقِص (هَلِيلَج يا الإهْلِيلَج) (ه): در علم هندسه موقعى پديد مىيد كه خطوط آن از قسمت بالا يك سطح مستوى را قطع كند و محدوده هندسى آن مستوى بر نقاطى باشد كه مجموع دو فاصله آن از دو نقطه ثابت ق قَ برابر با ارتفاع ثابت ٢ ط باشد، ق قَ: محرقان، محراقان، محترقان، بُؤْرتان. و براى مقطع ناقص دو محور عمودى ب بَ ج جَ است كه در مركز قطع (و) بهم مى رسند.

=ب بَ- ٢ ط،- الزّائد: كه به آن خط (الهذلوليّ) (ه) نيز گويند، و آن موقعى است كه مستوى سطح مخروط را از دو طرف بالا قطع كند و محدوده آن دو بُعدى است از دو نقطه ثابت ق قَ و مساوى است با ارتفاع

=القطع-

=القطعات-

=القطعة-

=قطف-

=القطف-

=القطفة-

=القطلب-

=القطلبة-

=قطم-

=القطم-

=القطمار-

=القطمير-

=قطن-

=القطن-

=القطنة-

=القطنية-

ثابت (ب بَ) كه داراى دو محور عمودى و يك مركز و دو خط مستقيم نزديك بهم است كه يكديگر را قطع نكنند (بى انتها).

و هرگاه آن دو خط نزديك بهم عمودى باشند بر آن (القطع الزائد قائماً) اطلاق مى شود.

،- المكافئ كه به آن (الكامِل و الشَّلْجَم) (ه) گويند: و آن هنگامى بوجود مىيد كه مستوى سطح مخروط را به موازى خطى از خطوط آن قطع كند كه در اين صورت محل هندسى مستوى بر نقاط متساوى الأبعاد از مستقيم ثابت ص صَ و از نقطه ثابت ق بدست مىيد. ص صَ: دليل است، ق:

محرق است و براى القطع المكافي محورى است كه از آن بگذرد و بگونه عمود بر ص صَ باشد.

؛ «الأمرُ واقِعٌ قطْعاً» بى شك و ترديد آن كار انجام مى شود؛ «بقَطْعِ النَّظَرِ عَنْ كَذَا»: صرفنظر از فلان چيز.

=القِطْع-

ج أَقْطَاع و أَقْطُع و قِطَاع: تيغه چاقوى كوچك و يا پهن، آنچه كه از درخت بريده شده باشد، پاسى از شب، فرش يا روى انداز كه در زير پاى سوار بر ستور اندازند، گونه اى جامه رنگارنگ.

=القُطُع-

في الفرس: اسب كه صدايش گرفته و بيرون نيايد، بريده آواز.

=القَطِع-

آنكه صدايش گرفته و بيرون نيايد، بريده آواز.

=القُطُعَاتَ-

«قُطُعَات الشجرِ»: گره هاى روى تنه درخت كه هرگاه قسمت بالاى درخت بريده شود دوباره آن درخت از جاى گره سبز و روئيده شود.

=القُطَعَات-

«قُطعَاتُ الشجرِ»: مرادف «القُطَعَات» است قطعه هاى بريده از درخت.

=القَطَعَات-

«قَطَعَاتُ الشجرِ»: مُرادف (القُطَعَات) است، قطعه هاى بريده از درخت.

=القُطْعَة-

ج قُطَع و قُطُعَات: آنچه كه از چيز ديگرى بريده يا قطع شده باشد، جاى بريدن، فصلى از كتاب و مانند آن، زمينى كه تفكيك شده باشد باقيمانده دستى كه بريده شده باشد،- بهترين آرد،- سبوس آرد.

=القِطْعَة-

ج قِطَع: سهمى از چيزى،- مِنَ الشِّعْر: قصيده اى كه حد اكثر هفت يا ده بيت شعر باشد؛ «قِطْعَةُ الدّائِرَة» (ه): سطح محدودى است ميان وتر و قوس دائره.

=القَطَعَة-

ج قَطَع و قَطَعَات: جاى بريدن، باقيمانده دستى كه قطع شده باشد.

=قَطَفَ-

- قَطْفاً الثمَر: ميوه را چيد،- مَعْسَلَتَهُ:

عسل را از عسلدان در آورد،- الشَّى ءَ: آن چيز را با شتاب گرفت.

=قَطَّفَ-

تَقْطِيفاً [قطف] الثمرَ: ميوه را چيد،- الشَّى ءَ: آن چيز را با شتاب گرفت و قاپيد،- الدَّقيقَ: گندم را يكبار آرد كرد،- الجَزّارُ اللَّحْمَ: قصاب استخوانها را از گوشت در آورد.

=القِطْف-

ج قِطَاف و قُطُوف: ميوه هاى چيده شده، خوشه انگور هنگام چيدن از درخت.

=القَطَف-

(ن): گونه اى دانه گياهى،- ن:

درخت چوب كوهى،- ج قُطُوف: اثر، نشان.

=القِطْفَة-

(ن): گياهى است از رسته دانه هاى خاردار، درون اين دانه سرخ و برگ آن تيره است.

=القَطَفَة-

(ن): واحد (القَطَفَ) است.

=القَطْلَب-

(ن): نام گياهى است داراى برگهائى به شكل تخم مرغ و گلهاى آن سفيد به شكل زنگ (جَرَسَ) و ميوه آن بسان دانه هاى انگور مى باشد.

=القَطْلَبة-

(ن): واحد (الْقَطْلَب) است.

=قَطَمَ-

- قَطْماً اللحمَ و غيرَهُ: به خوردن گوشت و مانند آن اشتها كرد،- هُ: آنرا با دندان گاز گرفت و چشيد،- العُودَ: غلظت چوب را با دندان آزمايش كرد،- الشَّى ءَ: آن را قطع كرد و يا بُريد.

=قَطِمَ-

- قَطَماً: ميل به خوردن گوشت و مانند آن كرد.

=قَطَّمَ-

تَقْطِيماً الشاربُ: نوشنده از شراب چشيد و از آن متنفر شد و روى تُرش كرد.

=القَطِم-

آنكه اشتها به گوشت و جز آن دارد، مرد خشمگين.

=القِطْمار-

[قطمر]: پوست نازك كه ميان خرما و هسته آن مى باشد.

=القِطْمِير-

[قطمر]: مُرادف (القِطْمَار) است.

=قَطَنَ-

- قُطُوناً في المكان و بهِ: در آنجا اقامت گزيد و زندگى كرد،- الرّجُلَ: به آنمرد خدمت كرد، براى او كار كرد.

=قَطَّنَ-

تَقْطِيناً [قطن] هُ بالمكان: او را در آن جاى مقيم نمود،- الكَرْمُ: درخت انگور سبز شد،- الطَّعامُ وَ نَحوهُ: غذا فاسد و متعفّن شد.

=القُطْن-

و رُبَّما جُمِع على أَقْطَان (ن): پنبه كه از رسته ى گياهان ليفى از گونه خبّازيّات است و امروزه در جهان از نظر صنعت پارچه بافى اهميّت بسزائى دارد.

=القُطُن-

(ن): مُرادف (القُطْن) است.

=القَطَن-

مص،- ج اقْطان: جاى اقامت، بالاى سرين و زير كمر از پشت انسان، ميان دو لمبه، دنبالچه پرنده.

=القُطَّن-

«قُطَّنُ مكَّةَ»: كبوتر مَكّه.

=القُطْنَة-

پاره اى پنبه.

=القُطْنِيَّة-

پارچه هاى بافته شده از پنبه،- ج قَطَانيّ: دانه هاى غذائى مانند عدس، نخود و باقلا كه پخته شود.

=القِطْنِيَّة-

مُرادف (القُطْنِيَّة) است.

=القطوب-

=القطور-

=القطوع-

=القطيع-

=القطيعة-

=القطيفة-

=القطين-

=القطينة-

=القعاد-

=القعاقع-

=القعالة-

=قعب-

=القعب-

=قعد-

=القعد-

=القعدة-

=قعر-

=القعر-

=قعس-

=القعس-

=القعساء-

=القعسري-

=قعص-

=القعقاع-

=قعقع-

=القعقع-

=القعقعاني-

=القعقعة-

=القعقور-

=قعن-

=القعو-

=القعوان-

=القَطُوب-

مُرادف (القَاطِب) است.

=القَطُور-

ابر پُر حجم و انباشته.

=القُطُوع-

«القُطُوع المخروطِيَّة» (ه): قطعه هاى سطح مخروطى دائره اى است كه بر سه نوع است: القَطْعُ النّاقِص وَ القَطْعُ الزّائِد و القَطعُ المُكَافِئ.

=القَطُوع-

آنچه كه بسيار بُريده شود.

=القَطِيع-

ج قُطْعَان و قِطَاع و أَقْطَاع، و جج أَقَاطِيع:

گلّه گوسفند و دام،- ج قُطْعان و قِطَاع وَ اقْطِعَة و أَقْطُع و اقاطِع و قُطُع و قُطُعات: چوبى كه از آن تير سازند، آنچه كه از درخت يا شاخه هاى آن بريده شود.

=القَطِيعَة-

ج قَطَائِع: جدائى، قطع علاقات ميان دو كشور، آنچه كه از خراج زمين گرفته شود، شغل و مقررى و جيره، زمين كه به ديگرى واگذار شود.

=القَطِيفَة-

و يقال لها أَيضاً «سالف العروس» (ن):

گياه تاج خروس كه رنگ ساقه و برگها و شكوفه هاى آن ارغوانى است و نوعى از آن را (قطيفةُ الذَّيل) گويند.

=القَطِين-

پنبه دار، جمع (القَاطِن) است، اهل خانه، خدمتگزاران و فرمانبرداران.

اين واژه در مفرد و جمع يكسان بكار مى رود و نيز جمع آن قُطُن مى باشد.

=القَطِينَة-

ساكنان خانه.

=القُعَاد-

(طب): گونه اى بيمارى كه بيمار را زمين گير مى كند.

=القَعَاقِع-

[قعقع]: صداهاى رعد پى در پى.

=القُعَالَة-

(ز): آنچه از شكوفه كه بيفتد، گلبرگ.

=قَعَّبَ-

تَقْعِيباً [قعب] فلانٌ في الكلام: سخن را از بيخ حلق خود خارج كرد،- الحَافِرُ: سم ستور گرد بسان كاسه شد.

=القَعْب-

ج أَقْعُب و قِعَاب و قِعَبَة: قدح بزرگ و درشت، كاسه بزرگ.

=قَعَدَ-

- قُعُوداً و مَقْعَداً: در حالى كه ايستاده بود نشست،- قُعُوداً: برخاست، آغاز و شروع كرد، مانند (قَعَدَ يَشْتِمُنُي): شروع به دشنام دادن به من كرد،- بِهِ: او را نشاند،- عَن حاجَتِه: از نياز خود بازماند،- لِلْحَرب: مردان جنگى را براى جنگ آماده نمود،- تِ المرْأَة: آن زن شوهر خود را از دست داد.

=القَعَد-

خوارج، آنانكه به جنگ نمى روند، جنگجويانى كه براى آنها پاداشى تعيين نشده است.

=القُعْدَة-

ج قُعُدَات: آنچه كه هنگام سوار شدن بر آن نشينند مانند زين،- (ح): خر كه بر آن سوار شوند،- مِنَ الإِبِلِ: شترى كه براى انجام كارها بر آن سوار شوند.

=القَعْدَة-

اسم مرّة از (قَعَدَ) است،- آنچه كه انسان بر آن بنشيند، فرش زير پا، اندازه جاى نشستن براى يكنفر، «ذُو القَعْدَة»: ماه يازدهم از سال هجرى قمرى است و داراى ٣٠ روز است، انگيزه نامگذارى اين ماه به (ذُو القَعْدَة) آنست كه مردم عرب در اين ماه از جنگ و زد و خورد و خونريزي دست مى كشيدند.

=القِعْدَة-

آن مقدار از جاى به اندازه يكنفر كه نشسته باشد؛ «ذُو القِعْدَة»: مرادف ذو القَعْدَة است.

=القُعَدَة-

آنكه بسيار بنشيند.

=القَعَدَة-

ستورى كه بر آن سوار شدند، فرش كه بر روى آن نشينند.

=القَعِدَة-

«بِئْرٌ قَعِدَةٌ»: چاهى كه طول آن به اندازه يك شخص نشسته باشد.

=قَعَرَ-

- قَعْراً هُ: او را بر زمين زد،- البِئر: داخل چاه شد و به تَهِ آن رسيد، چاه را گود كرد،- الإناءَ: تمام آنچه را كه در ظرف آب بود نوشيد،- الشَّجَرَةَ: درخت را از ريشه كند.

=قَعُرَ-

قَعَارَةً الماءُ: آب در تَهِ چاه و دور از دسترس بود.

=قَعَّرَ-

تَقْعِيراً [قعر] البئرَ: چاه را گود كرد،- الشَّى ءَ: آن چيز را فرو رفته كرد،- الرَّجُلُ:

آن مرد فرياد زد،- فى كُلامِهِ: سخن خود را از حلق خارج كرد.

=القَعْر-

مص،- ج قُعُور: گودى و ته هر چيزى، چاه كوچك، خرد كامل،- مِنْ كُلِّ شَى ءٍ: و از هر چيزى گودى و نهايت و پايان آن؛ «قَعْرُ الفَمَ»: داخل دهان.

=قَعِسَ-

- قَعَساً: سينه او از جلو بيرون آمد و پشت او تو رفت متضادّ (الحَدَب).

=القَعِس-

ج قُعْسَان: آنكه سينه او بر آمده و پشت او بطور طبيعى فرو رفته باشد.

=القَعْساء-

مؤنّث (الأَقْعَس) است؛ «عِزَّةُ قَعْسَاء»: بزرگوارى و استوارى.

=القَعْسَرِيّ-

[قعسر]: چوبى كه با آن سنگ آسياب را با دست مى چرخانند.

=قَعَصَ-

- قَعْصا هُ: او را در جاى خود كُشت، او را نابود كرد.

=القَعْقَاع-

[قعقع]: آواز برخورد اسلحه در جنگ، خُرماى خشك، تب سخت كه دندانها را به هم كوبد و لرزاند، راهى كه به سختى بدان رسند، آنكه در راه رفتن آواز مفاصل پايش شنيده شود.

=قَعْقَعَ-

قَعْقَعَةً [قعقع] السلاحُ: اسلحه در اثر برخورد بهم در جنگ آواز داد،- الشَّى ء اليَابِس: چيز خشكى را تكان داد كه صداى آن شنيده شد،- القداحَ: تير قمار را با نوك انگشت چرخانيد و قمار بازى كرد،- فى الأَرض: به مسافرت رفت،- تْ عُمُدُهم: آن قوم رحل بربستند و رفتند و كوچ كردند.

=القُعْقُع-

[قعقع] (ح): نوعى كلاغ كه پرهاى آن دو رنگ (سياه و سفيد) است و دُم بلندى دارد.

=القُعْقُعَانِيّ-

[قعقع]: آنكه هنگام راه رفتن صداى مفصلهاى پايش شنيده شود.

=القَعْقَعَة-

[قعقع]: مص، صداى دندانها، مفرد (القَعَاقِع).

=القَعْقُور-

مُرادف (القُهْقُور) است، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=قَعِنَ-

- قَعَناً الأَنفُ: بينى او بسيار كوتاه يا نوك آن برآمده شد.

=القَعْو-

ج قُعيّ [قعي]: محور آهنى، دو پايه آهنين كه چرخ در ميان آنها مى گردد.

=القَعْوَانِ-

ج قَعِيّ [قعي]: دو قطعه چوب يا دو قطعه آهن كه در ميان آنها محور قرار دارد يا ميان آنها قرقره مى چرخد

=القعود-

=القعودة-

=قعي-

=القعيد-

=القعيدة-

=القعين-

=قف-

=القف-

=قفا-

=قفى-

=القفا-

=القفاء-

=القفار-

=القفاز-

=القفاعة-

=القفاف-

=القفة-

=قفد-

=قفر-

=القفر-

=القفرة-

=قفز-

=قفش-

=قفص-

=القفص-

=قفع-

=قفع: تقفيعا [قفع] البرد أصابعه: سرما انگشتان او را خشك و منقبض كرد،-

=القفع-

=القفعاء-

=القَعُود-

ج أَقْعِدَة و قُعُد و قِعْدَان و قَعَائِد من الإبل:

شترى كه شتربان براى رفع نيازهاى خود بر آن سوار شود.

=القَعُودَة-

ج أَقْعِدَة و قُعُد و قِعْدَان و قَعَائِد من الإبل:

مُرادف (القَعُود) است.

=قَعِيَ-

- قَعاً [قعي]: نوك بينى خوك بلند و به سمت استخوان بينى خميده شد.

=القَعِيد-

آنچه كه از عقب سر مىيد مانند پرنده يا آهو، و اين كلمه متضاد (النَّطِيح) است. مفرد و جمع و مذكر و مؤنث اين كلمه يكسان بكار مى رود، همنشين، نگهبان؛ «قَعِيدَا كُلِّ امرٍ»: دو نگهبان او از طرف راست و چپ.

=القَعِيدَة-

ج قَعَائِد: زن كه معمولًا خانه نشين است، آنچه كه بر آن نشينند.

=القُعَيْن-

مصغر (الأَقْعَن) است.

=قَفَّ-

- قُقُوفاً [قفّ] العشبُ أو الشجرُ: گياه يا درخت خشكيد،- تِ الْأَرْضُ: گياه زمين خشك شد،- الشّي ءُ: قسمتهاى آن چيز به هم پيوسته شد و بگونه سبد در آمد،- الثّوبُ:

جامه پس از شستن خشك شد،- الشَّعرُ:

موى او از ترس بر اندامش راست شد،- الصَّيْرَفِىّ: صرّاف در ميان انگشتان خود پول را دزديد.

=القُفّ-

ج قِفَاف و أَقْفَاف [قفّ]: كوتاه، پشت هر چيزى، زمين مرتفع و بلند، يك قطعه ابر كوه پيكر،- سوراخ تيشه، چيزى مانند تيشه، سنگهايى كه با هم پيوسته و سخت شده باشد؛ «قُفُّ البِئْر»: سكوى لب چاه،- مِنَ النّاس: اراذل و اوباش.

=القَفَ-

[قفّ]: گياه و دانه هاى خشك.

=قَفَا-

- قَفْواً و قُفُوّاً [قفو] الرجُلَ: بر پشت گردن او زد، به او ناسزا گفت و او را مورد اتهام فسق و فجور قرار داد،- أَثَرَهُ: از او پيروى كرد،- اللّهُ اثَرَهُ: خدا او را نيست و نابود كرد.

=قَفَى-

- قَفْياً [قفي] الرجُلَ: بر پشت گردن او زد، او را به فحشاء متّهم كرد.

=قَفَّى-

تَقْفِيَةً [قفو]: آن مرد آمد،- فُلاناً زيداً و بِزَيْد: او را در پى زيد فرستاد.

=القَفَا-

ج أَقْف و أَقْفِيَة و أَقْفَاء و قُفِيّ و قِفيّ و قَفُون:

پشت گردن، اين كلمه مذكر است و گاهى مؤنّث بكار مىيد.

=القَفَاء-

ج أَقْفٍ و أَقْفِيَة و أَقْفَاء و قُفِيّ و قِفيّ و قَفُون [قفو]: مرادف (الْقَفَا) است.

=القَفَار-

«خبزٌ قَفَارٌ»: نان بدون خورش؛ «أكَل خُبْزَهُ قَفَاراً»: نان را بدون خورش خورد.

=القِفَار-

«أَرضٌ قِفَارٌ»: زمين بى آب و علف و خشك و كوير.

=القُفَّاز-

ج قَفَافِيز: دستبند (النگو) و پاى بند زينتى براى زن، دستكش كه در زبان متداول به آن (الكُفُوف) گويند.

=القَفَّاز-

آنكه پرش بسيار كند.

=القُفَّاعَة-

دامى كه از چوب نخل سازند و با آن پرندگان را شكار كنند.

=القَفَّاف-

[قفّ]: صرّافى كه پولها را بين انگشتان خود بدزدد.

=القُفَّة-

ج قُفَف [قفّ]: كدوى خشك، درخت خشكيده، زنبيل كه از برگ نخل بافند، سرما،- زمين بلند و مرتفع، تيشه، لرز كه از تب سرچشمه گيرد،- مِنَ الرِّجال:

آنكه كوتاه و ناتوان باشد.

=القَفَّة-

[قفّ]: لرز كه باعث تب باشد،- من الرِّجَال: مرد كوتاه يا ناتوان.

=القِفَّة-

[قفّ]: اسم نوع از (قَفَّ) است، تب و لرز.

=قَفَدَ-

– قَفْداً هُ: با كف دست به او پس گردنى زد.

=قَفِدَ-

– قَفَداً: گردن او كلفت و ستبر شد.

=قَفَرَ-

- قَفْراً الأَثَر: نشان را دنبال و پيروى كرد.

=قَفِرَ-

– قَفَراً مالُهُ: دارائى او كم شد،- الطَّعامُ: غذا بدون چاشنى و خشخاش شد.

=قَفَّرَ-

تَقْفِيراً [قفر] الشرابَ و نحوَهُ: شراب و مانند آن را فراهم كرد.

=القَفْر-

زمين باير كه فاقد آب و گياه و مردم باشد،- ج قِفَار و قُفُور: «ارضٌ قَفْرٌ»:

سرزمين بى آب و گياه؛ «خُبْزٌ قَفْرٌ»: نان بى خشخاش.

=القَفِر-

«قَفِرُ المالِ»: مرد بى پول، مرد بى بضاعت.

=القَفْرَة-

ج قَفَرَات: زمين بى آب و گياه و مردم.

=قَفَزَ-

– قَفْزاً و قَفَزَاناً و قِفَازاً و قُفُوزاً الغزالُ: آهو جست و خيز كرد.

=قَفَّزَ-

تَقْفِيزاً [قفز] هُ: او را به برجستن و پرش وادار كرد.

=قَفَشَ-

– قَفْشاً الطعامَ: غذا را سخت خورد،- مَا فِى الضّرع: آنچه كه در پستان بود دوشيد،- هُ بِالْعَصَا: با چوبدستى او را زد،- الشَّى ءَ: آنرا گرفت و جمع آورى كرد.

=قَفَصَ-

– قَفْصاً الظبىَ: دست و پاى آهو را بست،- الشَّى ءَ: قسمتهاى چيزى را به قسمتهاى ديگر آن نزديك كرد.

=قَفِصَ-

– قَفَصاً: آن مرد بعلت سردى هوا خشك و متشنج شد، سبك و با نشاط شد.

=قَفَّصَ-

- تَقْفِيصاً [قفص] الظبيَ: دست و پاى آهو را به يكديگر بست.

=القَفَص-

ج أَقْفَاص: قفس پرنده، ظرفى كه در آن دانه ها را برداشته و انتقال مى دهند.

=القَفِص-

آنكه در اثر سرما چهره اش گرفته و خشك شده باشد.

=قَفِعَ-

- قَفَعاً تِ الأُذنُ: لبه هاى گوش منقبض و گرفته شد،- تِ الرِّجْلُ: انگشتان پاى تا كف پاى نارسا و خميده شد،- تِ الشَّاةُ: دُمِ گوسفند كوتاه شد.

=قَفَّعَ: تَقْفِيعاً [قفع] البردُ أَصابعَهُ: سرما انگشتان او را خشك و منقبض كرد،- الشَّى ءَ:

چيزى را در ظرف نهاد.

=القَفْع-

(ا ع): از ابزار جنگى قديم كه با آن ديوارها را سوراخ و به داخل آن نفوذ مى كردند.

=القَفَع-

مص،- تنگ و باريك، خستگى و رنج.

=القَفْعَاء-

(ن): گياهى است كه در شاخه هاى آن حلقه هائى بسان انگشتر ولى ناپيوسته به هم روئيده مى شود؛ «شاةٌ قَفْعَاءُ»:

=القفعة-

=قفقف-

=قفل-

=القفل-

=القفلة-

=القفوة-

=القفي-

=القفية-

=القفير-

=القفيز-

=القفيزى-

=قل-

=قلل-

=القل-

=قلا-

=قلى-

=القلى-

=القلاء-

=القلاءة-

=القلائد-

=القلاب-

=القلاح-

=القلاد-

=القلادة-

=القلاس-

=القلاع-

=القلاعة-

=القلافة-

=القلال-

=القلامة-

=القلانسي-

=القلاية-

=قلب-

گوسفند دُم كوتاه.

=القَفْعَة-

ج قِفَاع و قَفَعَات: سبدهائى كه ته آن پهن و دهانه آن تنگ است.

=قَفْقَفَ-

قَفْقَفَةً [قفقف]: از سختى سرما و جز آن لرزيد،- النَّبْثُ: گياه خشك شد.

=قَفَلَ-

– قَفْلًا و قُفُولًا: از مسافرت برگشت،- الأَميرُ الجُنْدَ: فرمانده لشكر را برگردانيد،- فِى الجَبَلِ: از كوه بالا رفت.

=قَفَّلَ-

تَقْفِيلًا [قفل] الأَبوابَ: دربها را بست،- الشَّجَرَة عِنْدَ العامَّة: سر درخت را زد.

=القُفْل-

قفل كه ابزارى فلزى است كه با آن درب را بندند- ج اقْفال و اقْفُل و قُفُول، گلّه اى از اشتران،- و در غزل به معناى رابط معين است. اين دو تعبير در زبان متداول رايج است.

=القَفَل-

مص، اسم جمع است به معناى كاروان.

=القُفَلَة-

آنكه هر چه بشنود، حفظ شود.

=القَفْوة-

[قفو]: گرد و غبارى كه در آغاز باران برافراشته مى شود.

=القَفِيّ-

[قفو]: دوستى كه مورد اتهام قرار گرفته شد، مهمان گرامى، آنچه از غذا كه به ميهمان تقديم شود، بهترين دوستان، مرد دانا و بزرگوار.

=القَفِيَّة-

[قفو]: امتياز شخص بر ديگرى، غذائى كه به ميهمان ايثار كنند، ناحيه؛ «شاة قَفِيّة»: گوسفندى كه از قفا ذبح شده باشد.

=القَفِير-

ج قُفْرَان: نان بى خشخاش، زنبيل، كندوى عسل.

=القَفِيز-

ج أَقْفِزَة و قُفْزَان: پيمانه،- مِنَ الْأَرض: زمين كه به اندازه يكصد و چهل و چهار ذرع باشد، و در عرف نجّاران آهنى است تو خالى كه زبانه قفل در آن جاى مى گيرد.

=القُفَّيْزَى-

گونه اى بازى كودكان است كه چوبى را نصب و از روى آن مى پرند.

=قَلَّ-

– قِلًّا و قُلًّا و قِلَّةً [قلّ]: كم شد، اين واژه ضد (كَثُرَ) است، گاهى به اين كلمه (ما) متصل مى شود مانند: «قَلَّمَا جِئْتُك» كه در اين صورت «كَافّة» از عمل رفع مى شود و ديگر موردى براى فاعل ندارد. كلمه «قلَّما»: دو معنى دارد يكى نفى مطلق و ديگرى اثبات چيزى كم مانند «قَلَّمَا رَأْيتُك»:

چه بسيار كم كه تو را ديده ام،- الرَّجُلُ:

دارائى او كم شد،- الجِسمُ: اندام ناتوان شد؛ «هُوَ يَقِلُّ عَنْ كَذَا»: آن چيز از ديگرى كوچكتر است،- قِلًّا و قُلًّا و قِلَّةً وَ قَلًّا الشَّى ءَ:

آن چيز را حمل كرد،- هُ عَنِ الأَرض: آن را از زمين بلند كرد.

=قَلَّلَ-

تَقْلِيلًا [قلّ] الشي ءَ: آن چيز را كم كرد،- الشَّى ءَ فِى عَيْن فُلان: مقدار كمى از آن چيز را به او نشان داد.

=القُلّ-

[قلّ]: كم و اندك،- مِنَ الشَّى ءِ:

كمترين چيزى؛ «رَجُلُ قُلُّ»: مرد تنها و بى كس؛ هُوَ قُلُّ ابن قُلِّ»: او و پدرش ناشناسند.

=القِلّ-

[قلّ]: كم و اندك،- مِنَ الشَّى ءِ:

كمترين چيزى.

=قَلَا-

- قَلًا وَ قَلاءً [قلو] الرجُلَ: آن مرد را خشمگين كرد،- قَلْواً اللَّحْمَ وَ غَيْرَهُ: گوشت را در ماهيتابه پُخت،- الإِبلَ: شتر را راند و راه بُرد،- القُلَة وَ بِالقُلَةِ: آن را دور انداخت.

=قَلَى-

- قَلْياً [قلي] اللحمَ و غيرَهُ: گوشت را پخت،- فُلاناً: بر سر او زد،- قِلىً و قَلَاءً وَ مَقْلِيَةً الرَّجُلَ: او را خشمگين كرد.

=القُلَى-

[قلي]: پيشانى مردان، قله كوهها.

=القِلَى-

[قلي]: چيزى كه از سوخته شده گياهى بنام (نَبَاتُ الحَمْض) بدست آيد.

=القَلَّاءَ-

[قلي]: سازنده ماهيتابه، آنكه گوشت را در ماهيتابه سرخ كند.

=القَلَّاءَة-

[قلي]: جائى كه ماهيتابه ها را در آن نهند.

=القَلَائِد-

«قَلَائِدُ الشعْر»: شعرهائى بسيار ارزنده كه همواره جاويدان است و مورد فراموشى قرار نمى گيرد.

=القُلَاب-

(طب): گونه اى بيمارى قلبى.

=القُلَاح-

زردى كه بر روى دندانها نشيند.

=القِلَاد-

رشته اى از مس يا برنج كه بر حلقه گوشواره يا انگشتر آويزند.

=القَلَادَة-

(ن): نوعى گياه زينتى كه داراى برگهاى رنگارنگ است و مركز اصلى آن آمريكاى جنوبى مى باشد.

=القِلَادَة-

ج قَلَائِد و قِلَاد: گردن بند زينتى،- (فك): نام شش ستاره آسمان كه معروف به (الْقَوْسْ) مى باشند.

=القَلَّاس-

سازنده كلاه معروف به «قَلَنْسُوَة».

=القُلَاع-

پوسته برآمده زمين كه از زير آن قارچ (چمه) روئيده شده باشد، گِل كه پس از خشك شدن شكاف برداشته باشد، جوشهائى كه بر روى پوست دهان يا بر روى زبان در آيد؛ «قُلَاعُ الأُذُنِ»:

شكافتگى بيخ گوش كه از آن ماده چركى و آب و يا خونابه بيرون آيد.

=القَلَّاع-

آنكه حرفه اش كشيدن دندان است،- آنكه زمين را گود و نبش قبر كند، آنكه در هر حال ثبات نداشته باشد، پاسبان، آنكه نزد سلطان از ديگران بدگوئى كند، دروغگو.

=القُلَاعَة-

مفرد (القُلاع) است، سنگ يا كُلوخ كه از زمين كنند و پرتاب كنند.

=القِلَاعَة-

شراع كشتى (بادبان).

=القُلَافَة-

پوسته درخت و مانند آن.

=القِلَافَة-

تخته هاى كشتى كه به هم پيوسته و بر روى آن قير پاشند.

=القِلَال-

[قلّ]: تيرهاى چوبى كه شاخه هاى درخت انگور را بر آن آويزند.

=القُلَامَة-

تراشه و ريزه هاى ريخته شده؛ «قُلامَةُ الظُّفرِ»: چيده ناخن يا قسمت كنده شده آن.

=القَلَانِسِيّ-

ج قَلَانِسِيُّون: سازنده كُلاههاى قلنسوة.

=القِلَّاية-

خانه اسْقُف مسيحى- اين كلمه يونانى است.

=قَلَبَ-

- قَلْباً الشي ءَ: چيزى را به گونه ديگرى در آورد، آن چيز را زير و رو كرد، باطن آن

=قلب-

=قلخ-

=قلد-

=القلس-

=القلشين-

=قلص-

=قلط-

=القلط-

=قلع-

=القلع-

=القلب-

=القلباء-

=القلبة-

=القلبق-

=القلة-

=قلح-

=القلح-

=القلحة-

را آشكار كرد،- الأَرْضَ لِلزّراعَة: زمين را شخم زد،- الأَمرَ ظَهْراً لِبَطْنٍ: آن چيز را آزمايش كرد،- القَوْمَ: آن قوم را مُرخَص كرد،- تِ الْبسرةُ: غوره خرما سرخ شد،- المَجْنونُ عَيْنَهُ: ديوانه خشمگين شد،– قَلْباً هُ: بر دل او زد،- اللّهُ فُلاناً اليه: خدا او را نابود كند.

=قَلِبَ-

- قَلَباً: لب آن مرد برگشته شد،- تِ الشَّفَةُ: لب برگشته شد.

=قُلِبَ-

البعيرُ: شتر دچار بيمارى قلب شد،

القَلْحَوْن-

شاخه تازه درخت توت. اين كلمه سريانى است و در زبان متداول رايج است.

=قَلَخَ-

- قَلْخاً و قَلِيخاً الشجرةَ: درخت را كَند.

=قَلَّخَ-

تَقْلِيخاً [قلخ] هُ بالسوطِ: با تازيانه او را زد.

=قَلَّدَ-

تَقْلِيداً، قلّدهُ السيفَ: بند شمشير را بر گردن او انداخت،- هُ القَلّادَةَ: گردن بند را بر گردن او آويخت،- هُ الْعَمَلَ: اختيار كار را به او واگذار كرد،- هُ الديْنَ: بدهى را به او پرداخت،- فُلاناً القَضَاءَ فى بَلَدِ كَذا: او را بعنوان قاضى در آن شهر تعيين نمود،- البَعيرَ: بر گردن شتر ريسمانى بست تا او را راه برد.

=القَلْس-

ج قُلُوس و أَقْلَاس: طناب محكم كشتى- يونانى است-.

=القَلْشِينَ-

ج قَلَاشِين: جوراب. اين كلمه در زبان متداول رايج است- اين كلمه لاتينى است.

=قَلَصَ-

- قُلُوصاً الظِّلُّ عن كذا: سايه از چيزى كوتاه شد،- الثَّوبُ بَعْدَ الْغَسْل: لباس پس از شسته شدن كوتاه شد،- تِ الشّفَةُ: لب طرف بالا چروكيده و منقبض شد،- الرَّجُلُ:

آن مرد جهيد و حمله كرد،- الغُلامُ: آن جوان پير شد،- القَوْمُ: جمع شدند و رفتند،- القَوْمُ عَنِ الدَّار: از خانه رفتند و دور شدند،- تِ الْبِئْرُ: چاه پر شد و سر رفت،- المَاءُ: آب بالا آمد و روان شد.

=قَلَّصَ-

تَقْلِيصاً [قلص] تِ الدرعُ: زره جمع و به هم پيوسته شد،- قميصَهُ: پيراهن را بالا كشيد و به كمر بست،- القَميصُ: جامه كشيده شد و بالا رفت،- القَوْمُ: آن قوم سوار بر ماده شتران جوان شدند،- تِ النَّاقَةُ بِرَاكِبِها: ماده شتر سوار خود را با شتاب برد.

=قَلَطَ-

- قَلْطاً هُ عند العامَّة: زباله را از آن چيز زدود. اين واژه سريانى است.

=القَلْط-

عند العامَّة: زدودن زباله و پاك كردن آن، اين واژه سريانى است.

=قَلَعَ-

قَلْعاً الشي ءَ: آن چيز را از بُن و ريشه كند، از جاى خود برداشت،- الوالي فُلاناً:

حاكم او را معزول كرد.

=قَلِعَ-

قَلْعاً و قَلَعَةً الراكبُ: سوار بر روى زين نتوانست بنشيند،- المُصَارِعُ: كُشتى گير در هنگام كُشتى نتوانست مقاومت كند.

=قُلِعَ-

قَلْعاً الرجُلُ: در حمله كردن يا بر روى زين نشستن نتوانست ثبات داشته باشد.

=قَلَّعَ-

تَقْلِيعاً [قلع] الشي ءَ: آن چيز را از بُن و ريشه برافكند.

=القَلْع-

ج أقْلُع و قُلُوع: تيشه كوچك بنّائى، ظرفى كه در آن لوازم و توشه چوپان باشد نام معدنى از بهترين نوع سُرب است؛ قَلْعُ الحُمّى»: روزى كه تب فرونشيند.

=القِلْع-

ج قِلَعَة: سينه بند يا جليقه مردانه،- ج قِلاعَ و قُلُوع: بادبان كشتى، روز بر طرف شدن تب، مردى كه نتواند اسب سوارى كند.

=القَلَع-

دانه هائى كه بر روى پوست بدن شخص در آيد، يك قطعه سنگ كوچك.

=قَلَّبَ-

تَقْلِيساً [قلب] هُ: آن چيز را بسيار پشت و رو كرد؛ «قَلَّب الأُمورَ»: به عواقب كارها نگريست.

=القُلْب-

نام درخت گلى زينتى است كه به آن علف مرواريد گويند،- ج اقْلَاب و قُلُوب وَ قِلَبة مِنَ الشَّجَر: قسمتهاى نرم و نازك درخت.

=القَلْب-

مص،- ج قُلُوب (ع ا): قلب (دل)، خرد؛ «قَلْبُ الجَيش»: مركز لشكر؛ «قَلْبُ كُلِّ شَى ءٍ»: مغز و خالص هر چيزى؛ «قَلْبُ العقربِ»: يكى از منازل ماه (قمر) است،- «عَن ظَهْرِ القَلْب»: از بر خواندن؛ «مِنَ صَميم القَلْب»: از صميم قلب؛ «قَلْباً و قالِباً»: تمام و كمال،- ج اقْلاب وَ قُلُوب و قلَبَة مِنَ الشَّجَر:

قسمتهاى نرم و تازه از درختان.

=القِلْب-

مُرادف (القُلْب) است.

=القُلَّب-

شخص دو رو، آنكه بسيار تقلب كند.

=القَلْبَاء-

«شَفَةٌ قَلْبَاء»: آنكه لبى برگشته و آويزان داشته باشد.

=القُلْبَة-

(ط): گندم پوست كنده، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=القَلَبَة-

گونه اى بيمارى كه باعث غلطيدن بيمار در بستر مى گردد.

=القَلْبَق-

كلاه پوستى. اين كلمه تركى است.

=القُلَة-

ج قُلَاتِ و قِلُون و قُلُون [قلو]: چوبى است كه در ميان آن ريسمانى قرار داده و در خاك فرو مى نهند تا با آن شكار آهو كنند، دو چوبى كه كودكان با آن بازى كنند، الك دولك.

=القُلَة-

[قلي]: مفرد (القُلِى) است.

=القُلَّة-

ج قُلَل و قِلَال [قلّ]: بالاى سر و قلّه كوه و بالاى هر چيزى، كوزه بزرگ، كوزه كوچك، گروهى از مردم؛ «قُلَّةُ السَّيْفِ»: دو طرف قبضه شمشير كه معمولا از نقره يا آهن مى باشد.

=القَلَّة-

[قلّ]: رستن از بيمارى يا از فقيرى.

=القِلَّة-

ج قِلَل [قلّ]: كمى، رستن از بيمارى يا از نيازمندى، صداى رعد، اين كلمه ضد (الكَثْرة) است.

=قَلِحَ-

– قَلَحاً: دندانهايش زرد شد،- تْ أَسنانُهُ: بر روى دندانهايش زردى پديد آمد.

=قَلَّحَ-

تَقْلِيحاً [قلح] هُ: دندانهايش را پاك و تميز كرد.

=القَلَح-

گونه اى زردى كه روى دندانها پديد مىيد.

=القَلِح-

آنكه دندانهايش زرد شده باشد.

=القَلِحَة-

مؤنّث (القَلِح) است.

=القلع-

=القلعة-

=قلعط-

=القلعطة-

=قلف-

=القلف-

=القلفة-

=قلق-

=القلق-

=القلقاس-

=القلقة-

=قلقل-

=القلقل-

=القلقلان-

=القلقلة-

=قلم-

=القلم-

=قلنس-

=القلنسوة-

=القلنسية-

=القلو-

=القلوب-

=القلوص-

=القلوع-

=قلي-

=القلي-

=القليب-

=القلية-

=القَلِع-

مرد پيس، آنكه در سختى و يا هنگام سوار بر زين ثبات و استقامت نداشته باشد؛ «شَيخٌ قَلِعٌ»: پير مردى كه هنگام برخاستن سست و خسته و لرزان باشد.

=القُلْعَة-

آنكه پيس شده باشد، ناتوانى كه اگر مورد حمله قرار گيرد ثبات نداشته باشد،- مال و دارائى ناپايدار، مال عاريتى، آنچه كه از درخت كنده شود، «هُوَ عَلى قُلْعَةِ»: او در حال كوچ كردن است؛ «مَنْزِلُنا منزلُ قُلْعَة»، خانه ما مِلك نيست.

=القَلْعَة-

ج قِلَاع و قُلُوع: نهالى را كه از بُن درخت نخل جدا كنند، پناهگاه و حصار،- الطَّائِرَة (ا ع): هواپيماى غول پيكرى كه براى زدن مواضعِ دشمن و حصارها و انبارهاى او به هنگام جنگ از آن استفاده مى كنند.

=القِلْعَة-

ج قِلَع: اسم نوع از (قَلَعَ) است، نيمى از چيزى.

=القُلَعَة-

مرد پيس، جائى كه صاحبش در آن قرار نمى گيرد.

=القَلَعَة-

ج قِلَاع و قَلَع: سنگى كه از كوه جدا و كنده شود،- ج قَلَع: زمين بلند و مرتفع، پناهگاه و حصار، پاره ابرى ضخيم مانند كوه.

=قَلْعَطَ-

قَلْعَطَةً هُ: آنرا بسيار چرك و كثيف كرد، اين كلمه سريانى است.

=القَلْعَطَة-

چرك كردن و پليد نمودن چيزى.

=قَلَفَ-

قَلْفاً الشجرةَ: پوست درخت را كند،- الظِّفْرَ: ناخن را از بيخ كند،- الشَّى ءَ: چيزى را وارونه كرد،- قَلْفاً و قَلْفَةً الدَّنَّ: گل و لاى ظرف مى را پاك كرد،- السَّفِينَةَ: تخته پاره هاى كشتى را با الياف به هم پيوست و در ميان آنها قير پاشيد.

=قَلَّفَ-

تَقْلِيفاً [قلف] السفينةَ: مُرادف (قَلَفَهَا).

است.

=القِلْف-

پوست درخت، جاى زبر و خشن.

=القِلْفَة-

واحد (القِلْف) است، ناخن كه از بيخ كنده شده باشد.

=القَلِفَة-

من الشفاه: لبهاى كلفت و خشن.

=قَلَقَ-

- قَلْقاً الشي ءَ: آن چيز را به حركت در آورد.

=قَلِقَ-

- قَلَقاً: ناراحت و سرگردان شد.

=القَلِق-

آنكه ناراحت و سرگردان باشد.

=القُلْقَاس-

(ن): گياهى است كه مركز آن هندوستان است و در خاورميانه نيز كِشت مى شود، برگهاى آن سبز و پهن و مغز آن مانند سيب زمينى است كه آن را مى پزند و مى خورند- اين كلمه يونانى است،- الرُّوميّ اوِ الكَنْكرَ (ن): نوعى ديگر اين گياه معروف به رومى يا كنگر است كه از آمريكاى شمالى به كشورهاى اروپا و ديگر كشورها در حدود ١٦٠٠ ميلادى آورده شده است.

=القَلِقَة-

مؤنّث (القَلِق) است.

=قَلْقَلَ-

قَلْقَلَةً [قلقل]: صدا از خود در آورد،- قَلْقَلَةً وَ قِلْقَالًا وَ قَلْقَالًا الشَّى ءَ: آن چيز را تكان داد،- الحزنُ دَمْعَهُ: اندوه اشك او را جارى كرد،- فِى الأَرْضِ: به سياحت و زمين گردى شتافت.

=القِلْقِل-

[قلقل]: گياهى است از جنس قرنيات به شكل انار كه داراى دانه هاى سياه و نرم و گرد به اندازه دانه فلفل است.

=القُلْقُلَان-

[قلقل] (ن): مُرادف (القِلْقِل) است.

=القَلْقَلَة-

[قلقل]: حروف قلقله اين پنج حرف است (ب ج د ط ق).

=قَلَمَ-

- قَلْماً الشي ءَ: آن چيز را قطع كرد يا بُريد،- الظِّفْرِ: قسمت برآمده ناخن را چيد.

=قَلَّمَ-

تَقْلِيماً [قلم] الشي ءَ: آن چيز را بريد يا قسمتهائى از آن را به تدريج بريد،- الظِّفْرَ:

ناخن را چيد؛ «قَلَّمَ ظِفْرَ فُلانٍ»: فلانى را خوار و ناتوان كرد.

=القَلَم-

ج أَقْلَام و قِلَام: قلم و خامه؛ «قَلَمُ الحِبْرِ»: قلم مركب (جوهر)؛ «قَلَمُ رَصَاص»:

مداد؛ «قَلَمِ جَافَ»: خود كار، سهم قُمار،- ج اقْلام: بخش ادارى؛ «قَلَمُ التَّحْرير»: دبيرخانه، «قَلَمُ الاسْتِعْلامات»: بخش اطلاعات.

=قَلْنَسَ-

قَلَنْسَةً [قلنس] هُ: او را كلاه بوقى دراز پوشانيد،- الشَّى ءَ: روى آن را پوشانيد،- الرَّجُلُ: دست بر سينه نهاد و تعظيم كرد.

=القَلَنْسُوَة-

ج قَلَانِس و قَلَانِيس و قَلَاسٍ و قَلَاسِيّ [قلنس]: گونه اى كلاه كه در گذشته از آن استفاده مى شده و هم اكنون كاهنان بعضى از معابد بر سر مى نهند و آن را در زبان متداول روز (قلُّوسَة) نامند، اين كلمه لاتينى است.

=القُلَنْسِيَة-

ج قَلَانِس و قَلَانِيس و قَلَاسٍ و قَلَاسِيّ [قلنس]: مُرادف (القَلَنْسُوَة) است.

=القِلْو-

[قلو]: آنچه كه سبك و كم وزن باشد، الاغ جوان و پُرتوان، ماده اى گياهى است كه از سرخ كرده نبات الحمض بدست آيد.

=القُلُوب-

«أَفعال القُلُوبِ»: اين افعال در زبان عربى عبارتند از: (ظَنَّ، رَأى، حَسِبَ، دَرَى، خَالَ، زَعَمَ ... ) كه معمولا دو مفعول به خود مى گيرند و بر آنها (ظَنَّ وَ اخَوَاتُها) اطلاق مى شود.

=القُلُوص-

فاضلاب شهر كه در آن فضولات ريزند و به گونه رودخانه روان باشد،- ج قَلائِص و قلّاص وَ قُلُص و قُلْصَان مِنَ الإبل: شتران بلند پاى، شتران جوان كه در سير دائم باشند، شتر ماده كه در اولين بار سوار آن شوند.

=القُلُوع-

ج قُلْع: كمانى كه هنگام كشيدن برمى گردد،- (ح): شتر ماده بزرگ اندام.

=قَلِيَ-

- قِلِّى و قَلَاءً و مَقْلِيَةً [قلي] الرجُلَ: آن مرد را خشمگين كرد.

=القِلْي-

[قلي]: چيزى كه از سوخته گياه (الحَمض) بدست آيد.

=القَلِيب-

ج قُلْب و قُلُب و أَقْلِبَة: چاه، چاه قديمى (اين كلمه مذكر است و گاهى مؤنّث مىيد).

=القَلِيَّة-

ج قَلَايا [قلي] (ط): غذاى سرخ كرده، خورش كه با گوشت سرخ كرده تهيّه شود.

=القِلِّيَة-

[قلي]: حجره عابد يا راهب، صومعه

=القليسية-

=القليط-

=القليطة-

=القليل-

=القليلة-

=القلينسة-

=قم-

=القمار-

=القماش-

=القماط-

=القماقم-

=القمام-

=القمامة-

=القمة-

=قمح-

=القمح-

=القمحة-

=القمحية-

=قمر-

=القمر-

=القمراء-

=القمران-

=القمرة-

=القمري-

=القمرية-

=قمز-

=قمش-

=القمش-

=قمص-

=قمط-

=قمع-

كوچك.

=القُلَيْسِيَة-

[قلنس]: مصغر (القَلَنْسُوةَ) است.

=القُلَيْط-

جاى آشغال و خاكروبه، اين كلمه سريانى است.

=القَلِّيطَة-

گونه اى قارچ، اين كلمه سريانى است.

=القَلِيل-

ج قَلِيلُون و أَقِلَّاء و قُلُل و قُلُلُون: كم و اندك، لاغر؛ «رَجُلٌ قليلُ الخير»: مردى كه خير او به كسى نرسد؛ قليلًا قليلًا»: كم كم، اندك اندك؛ «بعدَ قَليلٍ»: پس از كوتاه؛ (عَمّا قليل): به زودى.

=القَلِيلَة-

ج قَلِيلَات و قَلَائِل [قلّ]: مؤنّث (القليل) است.

=القُلَيْنِسَة-

[قلنس]: مصغر (القَلَنْسُوة) است.

=قَمَّ-

- قَمّاً [قمّ] البيتَ: خانه را جاروب كرد،- مَا عَلَى المَائِدَة: آنچه كه در سفره غذا بود خورد،- شَارِبَه: سيبيلش را از ته تراشيد،- الشَّى ءُ: آن چيز خشك شد.

=القِمَار-

مص،- هرگونه بازى كه بُرد و باخت داشته باشد.

=القُمَاش-

ج أَقْمِشَة: چيزهاى خرد و ريز كه بر روى زمين افتاده باشد؛ «قُماشُ كُلِّ شَى ءٍ»: خرده هاى هر چيزى؛ «قُمَاشُ النَّاسِ»: مردم پست و فرومايه؛ «قُماشُ البَيْتِ»: اثاث و آذوقه خانه؛ «قُماش الثَّوبِ»:

بافت پارچه؛ «هَذا الثَّوبُ جَيِّدُ القُماشِ»: اين پيراهن خوش بافت است.

=القَمَّاش-

فروشنده قُماش، پارچه فروش.

=القِمَاط-

ج قُمُط: ريسمان و طناب، قنداقِ بچّه.

=القُمَّاط-

دزدان.

=القَمَّاط-

دزد، سازنده ى قنداقه ى كودكان.

=القُمَاقِم-

ج قَمَاقِم و قَمَاقِمَة [قمقم]: مرد بزرگوار و بسيار بخشنده.

=القَمَّام-

[قمّ]: مُرادف (القامّ) است.

=القُمَامَة-

ج قُمَام [قمّ]: خاكروبه، گروه مردم.

=القُمَّة-

[قمّ]: مزبله، آشغالدان، زباله دان.

=القِمَّة-

ج قِمَم [قمّ]: بالاى هر چيزى، بدن، قامت، گروهى از مردم.

=قَمِحَ-

- قَمْحاً السويقَ: آرد را در دهان فرو بُرد،- الشَّرَابَ: مى را در كف دست ريخت و چشيد.

=القَمْح-

گندم.

=القَمْحَة-

دانه گندم.

=القَمْحِيَّة-

و يقال لها القِلْبَة أَيضاً (ط): حلواى آرد گندم كه با شكر و گلاب تهيّه كنند و گاهى دانه هاى انار يا صنوبر بر آن پاشند.

=قَمَرَ-

- قَمْراً: قُمار بازى كرد،- الرَّجُلَ: در بازى قُمار از او بُرد،- الرَّجُلَ مالَه: هر چه داشت از او گرفت.

=قَمِرَ-

- قَمَراً الشي ءُ: آن چيز بسيار سفيد شد،- الرَّجُلُ: چشم او از برف گرفته شد و نتوانست با آن ببيند، در شب مهتابى بيدارى كشيد و به خواب نرفت.

=القَمَر-

ج أَقْمَار (فك): كُره ماه كه در سه روزه اوّل هر ماه بنام (هِلَال) معروف است؛ «القَمَر الاصْطِنَاعِيّ»: ماه مصنوعى كه براى هدفهاى علمى بوسيله موشكهاى فضايى به فضا پرتاب مى شود؛ «اقْمارُ العِلْمِ وَ شُموسُهُ»:

دانشمندان.

=القَمِر-

«الماءُ القَمِر»: آب بسيار.

=القَمْرَاء-

مؤنّث (الأَقْمَرَ) است، نور ماه، مهتاب.

=القَمَرَانِ-

(فك): خورشيد و ماه.

=القُمْرَة-

رنگ سپيدى مايل به سبزى، ماه شب سوّم.

=القَمْرَة-

«قَمْرَةُ المركبِ» عند المَلَّاحين: معرّب (كاميراى) ايتاليائى است كه به معناى اطاق راهنما يا كابين در كشتى مى باشد.

=القَمِرَة-

«ليلةُ قَمِرَةٌ»: شب مهتابى.

=القُمْرِيّ-

ج قُمْر و قَمَارِيّ (ح): فاخته (پرنده اى است خوش آواز).

=القُمْرِيَّة-

(ح): مؤنّث (القُمْرِيّ) است.

=القَمْريَّة-

پنجره كوچك.

=القَمْرِيَّة-

(ن): گونه اى گياه از جنس (قَمَرِيّات) است كه براى زينت كِشت مى شود، گياهى از جنس (صَلِيبيّات) است كه بر دو گونه خوشبو و بى بو مى باشد؛ «الحُرُوفُ القَمَرِيَّة»: چهارده حرف از حروف مبانى است كه به آن حروف قَمَرى گويند و در صورتى كه (الْ) بر سر كلمه اى كه حرف اوّل آن يكى از حروف قمرى باشد در آيد لام (الْ) خوانده و تلفظ مى شود مانند (الْقَمَرُ).

=قَمَزَ-

- قَمْزاً: جست و خيز كرد- اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=قَمَشَ-

- قَمْشاً القُمَاشَ: چيزهاى بر زمين ريخته را از اينجا و آنجا جمع آورى كرد.

=قَمَّشَ-

تَقْمِيشاً [قمش] القُمَاشَ: مُرادف (قَمَشَهُ) است.

=القَمْش-

مص، آنچه كه نامرغوب باشد.

=قَمَصَ-

- قُمَاصاً و قِمَاصاً و قَمْصاً الفرسُ و غيرُهُ:

اسب و جز آن دستهايش را بالا برد و با هم پائين آورد و پاهاى خود را بر زمين كوبيد،- البَعيرُ: شتر سرگردان و ياغى شد،- قَمْصاً مِنْهُ:

از او متنفّر شد و روى گردانيد،- تِ النَّاقَّةُ بِالرَّديف: ماده شتر سوار خود را با نشاط بُرد،- البَحْرُ بِالسَّفينَة: دريا كشتى را به حركت در آورد بسان شترى كه مى دود.

=قَمَّصَ-

تَقْمِيصاً [قمص] هُ: او را جامه پوشانيد،- الثَّوبَ: از پارچه جامه اى بُريد،- البَحْرُ بِالسَّفِينَةِ: دريا كشتى را بالا و پائين برد همانند شترى كه مى دود.

=قَمَطَ-

- قَمْطاً هُ: دست و پاى او را به گونه اى كه كودك را در گهواره مى بندند بست.

=قَمَّطَ-

تَقْمِيطاً [قمط] هُ: مُرادف (قَمَطَهُ) است.

=قَمَعَ-

- قَمْعاً هُ: از آنچه كه مى خواست او را منصرف كرد،- او را خوار و زبون كرد، با گُراز او را زد، بر سر او زد،- البَردُ النّباتَ:

سرما گياه را زد و سوزانيد،- القِرْبَةَ: دهانه مشك را بيرون آورد و تا زد،- تِ الْمرْأَةُ بَنانَها بِالحَنَّاء: زن انگشتان خود را با حَنا رنگين كرد،- الْوَطبَ: بر دهانه مشك قيف نهاد تا آب از آن ريزد،- الكُتُبَ وَ نَحوها:

=قمع-

=القمع-

=القمعة-

=القمعية-

=القمقام-

=قمقم-

=القمقم-

=القمقمة-

=قمم-

=قمل-

=القمل-

=القملة-

=القمير-

=القميص-

=القن-

=قنا-

=قنى-

=القنا-

=القنى-

=القناء-

=القناب-

=القنابة-

=القناة-

=القناع-

=قنب-

=القنب-

=اين گياه در سرزمينهاى سرد و معتدل كشت مى شود-

بهترين كتابها را انتخاب نمود و بى ارزشها را رها كرد.

=قَمَّعَ-

تَقْمِيعاً [قمع] البسرةَ و نحوَها: ته پولك برآمده گياه را كند،- تِ البَسْرُةُ و نحوها: تهِ پولك گياهى افتاد.

=القَمْع-

ج أَقْمَاع: قيف، انگشت وانه خياط،- ج قُمُوع: پياله زير ميوه گياهان پياله دار و مانند آن.

=القِمْع-

مُرادف (الْقَمْع) است.

=القَمِع-

من الخيل: اسبى كه در يك كاسه زانوى آن كلفتى باشد؛ «طَرَفٌ قَمِعٌ»:

موضعى از بدن كه بر آن دانه پديد آمده باشد؛ «سَنامٌ قَمِعٌ»: كوهان درشت و بزرگ شتر.

=القِمَع-

مُرادف (الْقَمْع) است.

=القُمْعَة-

ج قُمع: آنچه كه دهانه مشك را با آن بندند؛ چيز سوا شده و يا انتخاب شده.

=القَمَعَة-

ج مَقَامِع، على غير لفظها (ح): مگسى است كه به هنگام گرمى هوا بر بدن شتران و آهوان نشيند،- ج قَمَع: سر حلقوم و گلو،- (طِبّ)،- دانه زخم كه در چشم پديد مىيد، بالاى كوهان شتر؛ «قَمَعَةُ الشَّى ءِ»:

بهترين آن چيز؛ «قَمَعَةُ الدَّنَبِ»: تَهِ دم.

=القِمَعِيَّة-

(ن): گياهى است از رسته (الخنازيريات) زيبا ولى زهرآگين است از اين گياه ماده (دِجيتالين) كه مسكّن و مدرّ بول است بدست مىيد. استعمال اين دارو خطرناك است و افراد مبتلا به بيمارى قلب را با آن درمان مى كنند.

=القُمْقَام-

ج قَماقِم و قَمَاقِمَة [قمقم]: مرد بزرگوار و بسيار بخشنده.

=القَمْقَام-

[قمقم]: كارى سخت و بزرگ،- ج قَمَاقِم و قَمَاقِمَة: مُرادف (القَمْقَام) است.

=قَمْقَمَ-

قَمْقَمَةً [قمقم] ما على المائدةِ: سفره غذا را جمع آورى و پاك كرد.

=القُمْقُم-

[قمقم]: گلاب پاش، ظرف عطّار، ظرفِ مسى كه در آن آب جوشانند، كوزه، گلو.

=القُمْقُمَة-

[قمقم]: مُرادف (القُمْقُم) است ولى كوچكتر از آن است.

=قَمَّمَ-

تَقْمِيماً [قمّ] هُ: آن چيز را خشك كرد.

=قَمِلَ-

– قَمَلًا بطنُهُ: شكم او درشت و گُنده شد،- رَأْسُهُ: در موى سر او شپش افتاد،- الْمَرْعَى: چراگاه پُر از گياه و شكاف شد و به رنگ سياه درآمد گويا شپش در آن جمع شده است.

=القَمِل-

كسى كه سر او پُر از شپش باشد.

=القُمَّل-

(ح): حشره اى است ريز مانند كنه كه بر روى بدن شتر لاغر مى چسبد.

=القَمْلَة-

ج قَمْل (ح): حشره اى است طفيلى بى بال از رسته (الْقَمْليَّات) كه سه نوع آن به انسان نيش مى زنند و از خون او تغذيه مى كند اولى شپش سر دوم شپش بدن سوم شپش موى زهار و شپش بدن باعث بيمارى خطرناكى بنام (تيفوس) مى گردد.

=القُمَّلَة-

(ح): يك دانه شپش.

=القَمِير-

ج أَقْمَار: قُمار باز.

=القَمِيص-

ج أَقْمِصَة و قُمُص و قُمْصان: جامه- اين كلمه مذكر و مؤنث است، غلاف و پوشش قلب.

=القُنّ-

تپه، آستين پيراهن؛ قُنُّ الدَّجاج»:

لانه مرغ. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=القِنّ-

[قنّ]: برده اى كه پدر و مادرش نيز برده باشند. اين كلمه در مذكر و مؤنث و مفرد و جمع يكسان بكار مى رود و گاهى با كلمات (اقْنَان و اقِنَّة) جمع بسته مى شود.

=قَنَا-

- قَنْواً و قُنْوَاناً و قُنوّاً [قنو] المالَ: مال را جمع آورى كرد و به خود اختصاص داد،- قَنْواً لَونُ الشي ءِ: آن چيز به رنگ سرخ تند در آمد.

=قَنَى-

- قَنْياً و قِنْيَاناً و قُنَيَاناً [قني] المالَ: مال را بدست آورد.

=قَنَّى-

تَقْنِيَةً [قنو] القناةَ: كانال يا قنات كند.

=قَنَّى-

تَقْنِيَةً [قني] اللّهُ فلاناً: خداوند او را خوشنود ساخت.

=القَنَا-

[قنو] (ن): گياهى است از رسته ى (قَنَوِيّات) كه مردم آمريكاى جنوبى و هند از آن رنگ سرخ بدست مىورند و در باغچه ها براى زينت كاشته مى شود،- ج قِنَاء: خوشه خُرما.

=القِنَى-

ج أَقْنَاء و قُنْيَان و قِنْيَان و قُنْوَان و قِنْوان [قنو]: خوشه خُرما.

=القَنَّاء-

[قنو]: دارنده نيزه، آنكه قنات حفر كند.

=القُنَاب-

برگهاى پيچيده اطراف سنبل.

=القِنَاب-

چنگالِ شير، مُرادف (القُناب) است.

=القُنَّابَة-

مُرادف (القُنَاب) است.

=القَنَاة-

ج قِنًى و قِنَاء و قَنَوَات [قنو]: كانال آب،- ج قَناً وَ قُنِيّ و قَنَوات و قَنَيَات: نيزه و يا چوب نيزه.

القَنَّاص: شكارگر، صيّاد.

=القِنَاع-

ج أَقْناع و أَقْنِعَة: روسرى زن، طبقى كه در آن خوراك قرار دهند،- ج قُنُع:

اسلحه،- (ع ا): پرده قلب؛ كَشْفُ القِناع عَن الشَّى ءِ»: كنايه از آشكار نمودن كارى و تصريح به آن است.

=قَنأَ-

- قُنُوءاً [قنأ] الشي ءُ: سُرخى آن چيز زياد شد.

=قَنَبَ-

- قُنُوباً الكرمَ: زيادى خوشه هاى درخت انگور را بريد.

=قَنَّبَ-

تَقْنِيباً [قنب] الزرعُ: برگهاى خوشه گياه آشكار شد،- الزَّهرُ: غنچه گُل شكفته شد،- الكَرْمَ: خوشه هاى انگور را چيد،- الأَسَدُ بِمِخْلَبِه: شير ناخنهايش را زير چنگال خود پنهان كرد.

=القُنْب-

ج قُنُوب: بادبان بزرگ، چنگال شير،- مِنْ كَفِّ الأَسَد: پوست پنجه شير، (قُنْبُ الزَّهِر) پوشش گُل، غلاف شكوفه.

گُل، غلاف شكوفه.

=القُنَّب-

(ن): مُرادف (القِنَّب) است.

=القِنَّب-

(ن): گياهى است از رسته ى (القِنَّبِيَّات) كه مركز اصلى آن هند است، از الياف اين گياه ريسمان و طناب مى سازند.

=اين گياه در سرزمينهاى سرد و معتدل كشت مى شود- اين واژه يونانى است.

=القنباز-

=القنبراء-

=القنبرانية-

=القنبرة-

=قنبع-

=القنبع-

=القنبعة-

=قنبل-

=القنبل-

=القنبلة-

=القنبيط-

=قنت-

=القنة-

=القند-

=القندر-

=القندس-

=القندلفت-

=القندول-

=القندولة-

=القندية-

=القنديل-

=قنص-

=القنص-

=القنصل-

=القنصلية-

=قنط-

=القنط-

=القنطار-

=قنطر-

=القنطر-

=القنطرة-

=القنطريون-

=القنطوريون-

=القنطير-

=قنع-

=القنع-

=القنعان-

=القنعة-

=القنفد-

=القنفدة-

=القنفذ-

=القنفذة-

=القنو-

=القِنْبَاز-

ج قَنَابِيز: مُرادف (الغِنْباز) است.

=القُنْبُرَاء-

ج قُبَّر و قُبَر و قَنَابِر (ح): مُرادف (القُبَّرِة) است.

=القُنْبَرَاء-

ج قُبّر و قُبَر و قَنَابِر (ح): مُرادف (القُبَّرة) است.

=القُنْبُرَانِيَّة-

«دَجاجةٌ قَنْبُرانِيَّة»: مرغ تاج به سر، پرنده كاكُل دار.

=القُنْبُرَة-

پرى كه بر سر مُرغ در آيد،- ج قَنابِر (ح): گونه اى گنجشك.

=القُنْبَرَة-

ج قَنَابِر (ح): مُرادف (الْقُنْبُرُة) است.

=قَنْبَعَ-

قَنْبَعَةً [قنبع] تِ الشجرةُ: گل درخت يا ميوه آن در غنچه پديد آمد.

=القُنْبُع-

پوشش غنچه درخت، غلاف هاى گندم در ميان خوشه.

=القُنْبُعَة-

مُرادف (القُنبُع) است.

=قَنْبَلَ-

قَنْبَلَةً [قنبل] العدوَّ (ا ع): بر روى دشمن بمب انداخت.

=القَنْبَل-

ج قَنَابِل: گروهى از مردم يا اسبها.

=القُنْبُلَة-

ج قَنَابِل [قنبل]: بمب و انواع آن مانند بمب آتش زا و بمب ميكروبى و بمب اتم و بمب زهرآلود ... ،- اليَدَوِيَّة:

بمب دستى، نارنجك.

=القَنْبَلَة-

ج قَنَابِل [قنبل]: مُرادف (القَنْبَل) است.

=القُنَّبِيط-

(ن): كلم برگ كه از رسته (صَلِيبيَّات) است و به آن (الْقَرنَبِيط) نيز گويند.

=قَنَتَ-

- قُنُوتاً: فرمانبردارى كرد، به سوى خدا فروتنى كرد، نماز خواند،- لَهُ: در برابر او زبون شد،- قَنَانَةً: كم غذا شد.

=القُنَّة-

ج قُنَن و قِنَان و قُنُون و قَنَّات [قنّ]: تپه، قله كوه، قنَّةُ كُلِّ شَىْ ءٍ»: بالاى هر چيزى.

=القِنَّة-

ج قِنَن [قنّ]: هر يك از رشته هاى به هم پيچيده رسن، نام داروئى است.

=القَنْد-

ج قُنُود: قند- اين واژه فارسى است.

=القُنْدُر-

(ح): سگ آبى- اين واژه فارسى است.

=القُنْدُس-

(ح): مُرادف (القُنْدرُ) است.

=القَنْدَلَفْت-

خدمتگزار كليسا- اين واژه يونانى است.

=القُنْدُول-

(ن): نوعى گياه خاردار كه داراى گلهاى زرد رنگ مى باشد و در خاورميانه بسيار كشت مى شود.

=القُنْدُولَة-

(ن): واحد (القُنْدُول) است.

=القَنْدِيَّة-

(ن): گونه اى گياه زينتى از رسته ى قرنيّات است- ارتفاع اين درخت بالغ بر ده متر مى شود كه داراى برگهاى درشت و پهن است و در زمستان مى رويد.

=القِنْدِيل-

ج قَنَادِيل: چراغ- لاتينى است.

=قَنَصَ-

- قَنْصاً الطيرَ: پرنده را شكار كرد.

=القَنَص-

شكار كردن.

=القُنْصُل-

ج قَنَاصِل: كُنسول.

=القُنْصُلِيَّة-

كنسولگرى، خانه يا محل كار كنسول.

=قَنَطَ-

- قُنُوطاً: نااميد شد،- هُ: او را از چيزى بازداشت.

=قَنِطَ-

- قَنَطاً: نوميد شد.

=قَنُطَ-

- قَنَاطَةً: نااميد شد.

=قَنَّطَ-

تَقْنِيطاً [قنط] هُ: او را نااميد كرد.

=القَنِط-

نااميد، نوميد، مأيوس.

=القِنْطَار-

ج قَنَاطِير [قنطر]: مقياس وزن، يكصد رطل، مال بسيار؛ «قَنَاطِير مُقْنَطَرَة»:

مال بسيار و كامل.

=قَنْطَرَ-

قَنْطَرَةً [قنطر] الرجُلُ: مال بسيارى بدست آورد گوئى كه با قنطار وزن مى شود،- الْفَارِسُ: سواره از اسب خود بر زمين افتاد.

=القِنْطِر-

[قنطر]: بلاى سخت،- (ح): نام پرنده ايست.

=القَنْطَرَة-

[قنطر]: مص،- ج قَنَاطِر: پُل كه بر روى آب زنند، ساختمان بلند، ساختمانى كه به شكل كمان (قوس) باشد.

=القَنْطُرْيُون-

(ن): نوعى گياه از رسته (المُرَكّبات) است كه در پزشكى بعنوان داروى ضد تب مورد استفاده قرار مى گيرد.

=القَنْطَرْيُون-

الصغير (ن): نوعى گياه تلخ است از رسته (الجَنْطِيَانِيَّات) كه گلهاى آن سرخ و يا زرد است و در پزشكى گونه اى داروى ضد تب است و همچنين در تهيه بعضى از نوشابه ها مورد استفاده قرار مى گيرد.

=القَنْطُورِيُون-

(ن): مُرادف (القَنْطُرْيُون) است.

=القِنْطِير-

[قنطر]: بلاى سخت.

=قَنَعَ-

- قُنُوعاً: خاشعانه و خاضعانه سؤال كرد.

=قَنِعَ-

- قَنَعاً و قَنَاعَةً و قُنْعَاناً: به آنچه كه دارد قانع است، به آنچه كه قسمت او شده راضى است.

=قَنَّعَ-

تَقْنِيعاً [قنع] هُ: او را قانع كرد،- الْمَرْأَةَ:

بر سر آن زن روسرى پوشانيد،- رَأْسَهُ بِالسَّيْفِ او الْعَصا: با شمشير يا چوب بر سر او زد،- هُ خِزيةً وَ عَاراً: او را به ننگ و عار نسبت داد،- الدّيكُ: خروس پرهاى اطراف گردن خود را بطرف سر برگردانيد.

=القُنْع-

ج قِنْعَة و أَقْنَاع: طبقى كه از شاخه هاى نخل سازند و در آن غذا نهند.

=القِنْع-

ج أَقْنَاع: اسلحه،- ج قِنْعَة و اقْناع:

مُرادف (القُنع) است.

=القَنِع-

آنكه به قسمت خود راضى باشد.

=القُنْعَان-

مص، «شاهِدٌ قُنْعَانٌ»: آنكه مورد اعتماد بوده و گواهى يا شهادت او را قبول داشته باشند اين كلمه در مذكر و مؤنّث و مفرد و جمع يكسان بكار مى رود.

=القَنْعَان-

«رجُلٌ قَنْعَانٌ»: آنكه به چيز كم قانع و راضى باشد.

=القَنَعَة-

ماسه نرم،- مِنَ الْجَبَل وَ السَّنَام:

قسمت بالاى كوه يا كوهان.

=القُنْفُد-

ج قَنَافِد [قنفد] (ح): مُرادف (الْقُنْفُذُ) است.

=القُنْفُدَة-

[قنفذ] (ح): مؤنّث (الْقُنْفُذ) است.

=القُنْفُذ-

ج قَنَافِذ [قنفذ] (ح): خار پشت.

=القُنْفَذ-

ح قَنَافِذ [قنفذ] (ح): مُرادف (الْقُنْفُذُ) است.

=القُنْفَذة-

[قنفذ] (ح): مؤنّث (الْقُنْفُذ) است.

=القُنْو-

ج أَقْنَاء و قُنْيَان و قِنْيَان و قُنْوَان و قِنْوان

=القنو-

=القنوت-

=القنوة-

=القنوط-

=القنوع-

=قني-

=القنيبلة-

=القنية-

=القنيع-

=القنيص-

=القنيصة-

=القنينة-

=القهار-

=قهر-

=القهرمان-

=القهرمة-

=قهقر-

=القهقرى-

=قهقه-

=القهقور-

=القهوة-

=قهى-

=قوى-

=القوابل-

=القوات-

=القواد-

=القوارب-

=القوارة-

=القوارش-

=القواس-

=القواطع-

=القواف-

=القوال-

=القوالة-

=القوام-

=القوت-

=القوة-

=قود-

=القود-

[قنو]: خوشه خرما كه به آن (العِذْق) نيز گويند.

=القِنْو-

ج أَقْنَاء و قُنْيَان و قِنْيَان و قُنْوان و قِنْوان [قنو]:

مُرادف (القُنْو) است.

=القَنُوت-

«امرأَةٌ قَنُوتٌ»: زن كه از شوهر خود فرمانبردار باشد.

=القُنْوَة-

[قنو]: آنچه كه بدست آيد و كسب شود.

=القِنْوَة-

[قنو]: مُرادف (القُنْوَة) است.

=القَنُوط-

نوميد، نااميد.

=القُنُوع-

مص، رضايت انسان به آنچه كه قسمت او شده است، طمع، درخواست خوارى و فروتنى، خميدگى.

=القَنُوع-

ج قُنُع: مُرادف (القَنِع) است.

=قَنِيَ-

- قَنَا [قنو] الأَنفُ: وسط استخوان بينى او بر آمده شد و سوراخهاى آن تنگ گرديد.

=القُنيْبِلَة-

[قنبل]: برگ درخت صنوبر كه از آن آتش بر افروزند. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=القُنْيَة-

ج قِنىً [قني]: آنچه كه بدست آمده و كسب شده است.

=القِنْيَة-

ج قِنًى [قني]: مُرادف (القُنَية) است.

=القَنِيع-

ج قُنَعَاء: مُراف (القَنُوع) است.

=القَنِيص-

شكارگر، شكارچى.

=القَنِيصَة-

مؤنّث (القَنِيص) است.

=القِنَّيْنَة-

ج قَنَانِيّ و قَنَانٍ [قنّ]: شيشه اى كه در آن نوشابه ريزند.

=القَهَّار-

صيغه مبالغه و از نامهاى خداوند متعال است.

=قَهَرَ-

- قَهْراً هُ: بر او چيره شد.

=القَهْرَمَان-

ج قَهَارِمَة: وكيل مخارج و يا متصدى امور دريافت و پرداخت- فارسى است.

=القَهْرَمَة-

كار و حرفه آنكه عهده دار امور مربوط بديگرى باشد- اين كلمه فارسى است.

=قَهْقَرَ-

قَهْقَرَةً [قهقر]: به عقب برگشت، عقب نشينى كرد.

=القَهْقَرَى-

برگشتن به عقب؛ (رَجَعَ الْقَهْقَرَى): به عقب برگشت.

=قَهْقَهَ-

قَهْقَهَةً [قهقه]: بسيار خنديد و قهقهه زد.

=القُهْقُور-

[قهقر]: سنگهاى بر روى هم چيده بوسيله كودكان يا شبگرد به شكل مخروط نام ديگر آن (القَعْقُور) است.

=القَهْوَة-

[قهو]: قهوه، مى، شير خالص، بوى دهان، ج- قَهَوَات: كه به معناى قهوه خانه نيز مى باشد.

=قَهِىَ-

- قَهًى [قهي] عن الطعام: اشتهاى او به غذا كم شد،- عَنِ الشَّراب: نوشيدن شراب را ترك كرد.

=قَوَّى-

تَقْوِيَةً [قوي] الرجُلَ أو الشي ءَ: آن مرد يا چيزى را نيرومند ساخت.

=القَوَابِل-

[قبل]: «قَوابِلُ الأَمر»: آغاز و ابتداى كار.

=القُوَات-

[قوت]: مُرادف (القُوت) است.

=القَوَّاد-

[قود]: صيغه مبالغه- بر وزن فَعّال است.

=القَوَارِب-

[قرب]: شترانى كه در شب به راه افتند تا روز بعد به آب برسند.

=القُوَارَة-

[قور]: يك قواره پارچه براى جامه، آنچه كه از اطراف چيزى بريده شود، سر قيچى يا بريده هاى پارچه.

=القَوَارِش-

[قرش]: «رماحٌ قَوَارِش»: نيزه ها كه در جنگ با هم برخورد كنند.

=القَوَّاس-

ج قَوَّاسَة [قوس]: سازنده كمان، دارنده كمان، تير انداز، آنكه با مواد انفجارى شكار كند، خدمتگزار، پيشوايان مذهبى مسيحى در كليسا كه جامه هاى ويژه بر تن دارند.

=القَوَاطِع-

پرندگان مُهاجر كه از سرزمين سردسيرى به گرمسيرى روند، اينكلمه متضاد (اوَابد) است به معناى پرندگانى كه بر مى گردند.

=القَوَاف-

[قوف]: آنكه نشانه ها را پى گيرى كند تا بشناسد، رَدياب.

=القَوَّاف-

[قوف]: مُرادف (القَوَاف) است.

=القَوَّال-

ج قُوُل و قُول [قول]: خوش سخن و خوشبيان، بسيارگو،- ج قَوَّالُون: خواننده آواز، و در اصطلاح مُطرِبان: كسى كه اشعار را بالبداهه بگويد.

=القَوَّالَة-

ج قُوُل و قُول [قول]: خوشگو، بسيارگو.

=القُوَام-

[قوم]: گونه اى بيمارى كه در پاى دام پديد آيد.

=القَوَام-

[قوم]: عدالت، آنچه از غذا كه براى انسان كافى باشد؛ «قَوَامُ الإنسان»:

قامت و بلندى انسان.

=القِوَام-

[قوم]: غذائى كه براى انسان كافى باشد؛ «قِوَامُ الأَمرِ»: نظام و اساسنامه كارى؛ «هُوَ قِوامُ اهْلِهِ»: او به امور خانواده خود مى رسد.

=القَوَّام-

ج قَوَّامُون [قوم]: خوش قامت، نيرومندى كه زمام امور را بتواند بدست بگيرد، فرمانروا.

=القُوت-

ج أَقْوَات [قوت]: خورد و خوراك انسان.

=القُوَّة-

ج قُوَّات و قُوًى و قِوًى [قوي]: نيرو، توانائى؛ «قُوَّة عَدَدٍ ما»: (ع ح): عبارت است از حاصل ضرب عددى در خود براى چند بار و اگر ضريب ٢ يا ٣ يا ٤، ... باشد و آنرا توان ٢، ٣، ٤، ... گويند مثلا توان ٧ در ٢ عبارت است از ٧ ٧ ٤٩ و چنين نوشته مى شود ٧ ٢، توان ٥ در سه عبارت است از ٥ ٥ ٥ ١٢٥ و چنين نوشته مى شود ٥ ٣؛ «بالْقُوَّة»: قهرى اجبارى،- ج قُوىً: نيرو؛ «القُوّات المُسَلَّحه»: نيروهاى مسلّح، واحدهاى ارتش؛ «القُوّات البرَّيَّة»:

نيروى زمينى؛ «القُوّات البحرية»: نيروى دريائى؛ «القُوّات الجويه»: نيروى هوائى.

=قَوِدَ-

يَقْوَدُ قَوَداً [قود] الفرسُ و غيرُهُ: كمر اسب كشيده و گردن آن دراز شد.

=قَوَّدَ-

تَقْوِيداً و تَقْوَداً [قود] الدابّة: افسار ستور را در دست گرفت و پيشاپيش آن براه افتاد.

=القَوْد-

[قود]: مص، گروه اسبان يدك كه آنها را با خود برند ولى بر آنها سوار نشوند.

=القود-

=قور-

=القور-

=قوس-

=القوس-

=قوض-

=القوع-

=القوفي-

=القوق-

=القوقة-

=قول-

=القول-

=القولة-

=قوم-

=القوم-

=القوماندس-

=القومة-

=القومي-

=القومية-

=القونة-

=القوود-

=القوول-

=قوي-

=القوي-

=القويس-

=القويسة-

=القويم-

=القياء-

=القياد-

=القيادة-

=القيار-

=القياس-

=القَوَد-

[قود]: مص، قصاص، كشتن كشنده يا قصاص قاتل.

=قَوَّرَ-

تَقْوِيراً [قور] الشي ءَ: ميان آن چيز را گرد شكافت.

=القَوْر-

پنبه ى تازه، ريسمان پنبه اى.

=قَوِسَ-

- قَوَساً [قوس] الرجُلُ: پُشتِ آن مرد خميده شد.

=قَوَّسَ-

تَقْويساً [قوس] الرجُلُ: مُرادف (قَوِسَ) است،- تِ السَّحَابَةُ: ابر به سختى باريد،- البارودَةَ و نَحْوَها: باروت را منفجر كرد،- هُ بِالبارودةِ عِنْدَ العامَة ايْضاً: باروت بر او ريخت.

=القُوس-

[قوس]: صومعه راهب، خانه صيّاد.

=القَوْس-

ذَرع كه با آن اندازه گيرى كنند،- ج قِسِيّ وَ قُسِيّ وَ اقْواس و قِياس وَ اقْوُسْ و اقْيَاس:

زِه و كمان كه با آن تير اندازى كنند. اين كلمه مؤنّث است و گاهى مذكر بكار مى رود، اين كلمه گاهى براى ويژگى خود بر كلمه ديگرى اضافه مى شود مانند:

«قَوسُ نَدفٍ»: كمان پنبه زنى، «قَوسُ نَبْل»:

كمان تيراندازى، آنچه كه به شكل خميده مانند قوس باشد مانند: «قوسُ القَنْطرة»، «قوسُ النَّصْر»، «قَوسُ الدّائِرَة»: طاق پل و طاق پيروزى و خميدگى دايره و در علم فلك به معناى بُرجى در آسمان است؛ «قَوْسُ الرَّجُل»: مقدار خميدگى پشت مرد، و در علم هندسه «قَوْسُ خَطٍّ مُنْحَنٍ»: مانند دايره؛ «سَهْمُ قَوْس الدّائِرَة»: قسمتى از دايره كه ميان دو نيمه قوس و وتر آن قرار گيرد مى باشد؛ «قَوْسُ قَزَحَ»، «قَوْسُ قُزَح»: به معناى قوس قزح- رنگين كمان كه روى ابر در رنگهاى بنفش و آبى و سبز و زرد و پرتقالى و سرخ نمايان مى شود. اين كلمه را نيز در زبان متداول «قَوْسُ القَدَح» مى نامند.

=قَوَّضَ-

تَقْويضاً [قوض] البناءَ: ساختمان را خراب كرد،- الصَّفوفَ و المَجالِسَ: انجمنها و نشستها را بر هم زد.

=القَوْع-

[قوع]: مص،- ج اقْواع: انبار غله و يا خرما.

=القُوفيّ-

[قوف]: هر بخور معطر و خوشبوى.

=القُوق-

[قوق] (ح): گونه اى پرنده دريائى كه گردن درازى دارد،- مِن الرِّجال: مردى كه قامت بسيار بلند دارد.

=القُوقَة-

[قوق] (ح): پرنده اى كه در خرابه ها جاى مى گزيند، جُغد.

=قَوَّلَ-

تَقْوِيلًا [قول] هُ: به او آموخت يا به او امر كرد كه سخن بگويد.

=القَوْل-

ج أَقْوَال و جج أَقَاوِيل [قول]: كلام و سخن، آراء و عقايد؛ «هَذا قَوْلُ فُلانٍ»: اين رأى و عقيده فُلانى است؛ «اقْوالُ الشُّهُود»:

اظهارات گواهان.

=القَوْلَة-

[قول]: مُرادف (الْقَول) است.

=القُوَلَة-

ج قُوُل و قُول [قول]: خوش سخن، بسيار سخنگو.

=قَوَّمَ-

تَقْوِيماً [قوم] دَرْأَهُ: خميدگى آن چيز را برطرف كرد،- الشَّى ءَ: آن چيز را راست و درست كرد،- المَتَاعَ: كالا را ارزيابى كرد، قيمت گذارى كرد.

=القُوم-

[قوم]: در مكانى اقامت كردن، آهنگ كردن.

=القَوْم-

[قوم]: در مكانى اقامت كردن،- ج اقْوَام و اقاوِم وَ أَقائِم وَ أَقاوِيم: گروهى از مردم؛ «قَوْمُ الرَّجُل»: خويشان مرد از دودمان يك پدر بزرگ،- ج قِيَمان: دشمنان.

=القُومَانْدُس-

اين كلمه لاتينى است و به معناى سرباز دوره ديده دريائى مى باشد كه شب هنگام از كشتيها به خشكى پياده شده و مراكز تجمع دشمن را زده و كشور دشمن را تخريب نمايند.

=القَوْمَة-

[قوم]: مص، اسم مرّه از (قَامَ) است، ميان دو ركعت نماز، قد و قامت انسان.

=القَوْمِيّ-

[قوم]: ملى گرا، نژاد پرست.

=القُومِيَّة-

[قوم]: «قُومِيَّةُ الإِنسان»: قامت انسان.

=القَوْمِيَّة-

[قوم]: نژاد پرستى، ملّى گرائى؛ «قَوْمِيَّةُ الإِنْسان»: قد و قامت انسان؛ «قَوْمِيَّةُ الأَمْرِ»: قوام و زير بناى كار.

=القُونَة-

ج قُوَن [قون]: پاره اى آهن يا مس كه با آن ظرف شكسته را پيوند دهند و در زبان متداول به آن (الأَيقُونة) نيز گويند.

=القَوُود-

[قود]: «فرسُ قَوُودٌ»: اسب رام و زبون.

=القَوُول-

ج قُوُل و قُول [قول]: مُرادف (القُوَلَة) است.

=قَوِيَ-

– قُوَّةٌ [قوي]: نيرومند، شد،- عَلَى الْأَمر: بر آن كار توانا شد،- قِيّاً وَ قَوَايَةً تِ الدَّارُ:

خانه خالى شد، قويّ: بسيار گرسنه شد،- الْمَطَرُ: باران نيامد.

=القَويّ-

ج أَقْويَاء [قوي]: نيرومند، پرتوان.

=القُوَيْس-

[قوس]: اسم مصغر از [القَوْس] است.

=القُوَيْسَة-

[قوس]: مصغر (القَوْس) است، به اين كلمه نيز (النَّاعِمَة) گويند كه گياهى خوشبو و داراى ساقه سفيد است و از لا به لاى سنگها مى رويد و گل آن سرخ رنگ و داراى خواص پزشكى است.

=القَوِيم-

ج قِيَام [قوم]: خوش اندام، ميان اندام.

=القُيَاءَ-

[قيأ]: اسمى است كه از (القَىْ ءِ) گرفته شده است.

=القِيَاد-

[قود و قيد]: افسار ستور، ريسمانى كه با آن ستور را راه برند.

=القِيَادَة-

[قود]: رهبرى و فرماندهى، ستاد فرماندهى؛ «القيادَةُ العامَّة»: ستاد كُلّ فرماندهى.

=القَيَّار-

[قير]: قير پاش، دارنده قير.

=القِيَاس-

[قيس]: مص،- فِى المَنْطِق: در علم منطق قواعدى تركيبى است از مسائل قياسى كه مورد تأييد قرار گيرد؛ «هذا قياسُ ذَاك»: ميان اين دو همسان و يكسانى است.

=القَيَّاس-

[قوس]: نيزه تراش.

=القَيَّاس-

[قيس]: آنكه بسيار مقايسه و اندازه گيرى كند.

=القياسي-

=القياض-

=القيام-

=القيامة-

=قيأ-

=القيت-

=القيتار-

=القيتارة-

=القيتة-

=القيثار-

=القيثارة-

=قيح-

=القيح-

=قيد-

=القيد-

=قير-

=القير-

=القيراط-

=القيروان-

=القيريوس-

=القيس-

=القيسارية-

=قيصر-

=القيصرية-

=القيصوم-

=قيض-

=القيض-

=القيضة-

=القيطان-

=القيطانة-

=قيظ-

=القيظ-

=القيظي-

=القيق-

=القيقب-

=القيقبان-

=قيل-

=القيل-

=القِيَاسِيّ-

[قيس]: آنچه كه بر مبناى مقايسه و به مقتضاى آن عمل مى شود؛ «الرَّقْمُ القِياسِىّ»: بالاترين رقم.

=القِيَاض-

[قيض]: مساوى و برابر با چيزى.

=القِيَام-

[قوم]: «قِيَامُ الأَمرِ»: قوام امر.

=القَيَّام-

[قوم]: قائِم به ذات كه از نامهاى خداوند متعال است.

=القِيَامَة-

[قوم]: زندگى پس از مرگ؛ «يَوْمُ القِيامة»: روز قيامت.

=قَيَّأَ-

تَقْيِئَةً [قيأ] فلاناً ما أَكلهُ: آنچه كه خورده بود باعث قي و استفراغ او شد.

=القِيت-

[قوت]: مرادف (القوت) است.

=القِيتَار-

ج قَيَاتِير (مو): گيتار (از ابزار موسيقى) - اين كلمه يونانى است.

=القِيتَارَة-

ج قَيَاتِير (مو): مُرادف (القيتار) است.

=القِيتَة-

[قوت]: مُرادف (القُوت) است.

=القِيثَار-

ج قَياثِير (مو): مُرادف (القيتار) است.

=القِيثَارَة-

ج قَياثِير (مو): مُرادف (القيتار) است.

=قَيَّحَ-

تَقْيِيحاً [قيح] الجرحُ (طب): زخم چرك كرد يا از زخم ماده چركى بيرون آمد.

=القَيْح-

[قيح]: ماده سفيد رنگ چركى است و بدون خون.

=قَيَّدَ-

تَقْيِيداً [قيد] هُ: پاى او را با پاى بند بست، او را از كار بازداشت،- هُ بِالإحسان:

دل او را به خود معطوف كرد،- الكِتابَ:

كتاب را براى رفع اشكال اعراب گذارى كرد،- الخطّ: نوشته را اعراب گذارى و نقطه گذارى كرد،- الحِسابَ: حساب را يادداشت كرد،- اسمَهُ فى الدَّفتر: نام وى را در دفتر ثبت نمود،- الكاتِبُ وَ المُتكلّم:

نويسنده و گوينده تا حدودى خواسته خود را سر بسته بيان كردند.

=القَيْد-

[قود]: «فَرَسٌ قَيْدٌ»: اسب زبون و منقاد.

=القَيْد-

[قيد]: مقدار و اندازه،- ج قُيُود وَ اقْياد: ريسمانى كه با آن پاى ستور را بندند، ثبت كردن، محاصره و فشار، «قَيْدُ الأَسْنان»: لثه دندان؛ «على قيدِ الحَياة»: او هنوز زنده است؛ «قَيْدَ»: به معناى تحت است؛ «المَشْروعُ اوِ الْمَسْأَلَة قَيْدَ البَحْثِ»: موضوع تحت بررسى و مطالعه است.

=القِيد-

[قود و قيد]: مقدار و مسافت و يا اندازه.

=القَيِّد-

[قود] من الخيل أو الإبل: اسب يا شتر رام و منقاد.

=قَيَّرَ-

تَفْيِيراً [قير] الشي ءَ: آن چيز را قيراندود كرد.

=القِير-

[قير]: قير يا ماده آسفالت كه آن را (الزّفت) نيز گويند.

=القِيرَاط-

ج قَرَارِيط [قرط]: يك قسمت از بيست و چهار قسمت چيزى (٢٤/ ١)، نيم دانگ و يا يك چهارم از يك ششم دينار است و گفته مى شود كه عبارت از نصف يك دهم دينار است، و در نزد يونانيان عبارت است از يك حبّه خرنوب (نوعى سيب بد مزه) و نيم دانگ است، و درهم نزد آنها دوازده حبه است،- و در مساحت عبارت از پهناى يك انگشت است.

=القَيْرَوَان-

ج قَيْرَوَانَات: گروه اسبان، بيشترين افراد لشكر، كاروان، اين كلمه فارسى است.

=القِيرِيُوس-

(ن): نام گياهى است از نوعى صبّاريات كه داراى شاخه هاى اسطوانى مانند شمع است. اصل اين گياه از آمريكا مى باشد.

=القِيس-

[قيس]: مقدار و اندازه.

=القَيْسَاريَّة-

بازار دردار.

=قَيْصَر-

ج قَيَاصِرة: لقب پادشاهان روم و روس است.

=القَيْصَرِيَّة-

«العَمَليَّة القَيْصَرِيَّة»: عمل جراحى سزاريان زن در زايشگاهها.

=القَيْصُوم-

(ن): گياهى است خوشبو كه با آن درمان كنند.

=قَيَّض-

تَقْيِيضاً [قيض] اللّهُ لهُ كذا: خداوند براى او چيزى مقدر كرده است،- اللّهُ فُلاناً لِفُلانٍ: خداوند فلانى را براى فلان مقرر ساخت.

=القَيْض-

[قيض]: مص،- پوسته سفت تخم مرغ، مساوى و برابر.

=القِيضَة-

ج قِيض [قيض]: يك پاره استخوان ريز.

=القِيطان-

ج قَيَاطِين: ريسمان بافته شده از ابريشم. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=القِيطانَة-

واحد (القِيطان) است.

=قَيَّظَ-

تَقْيِيظاً [قيظ] القومُ: باران تابستانى بر آنها باريد،- القَوْمُ بِالمكان: آن قوم در آن مكان در فصل تابستان اقامت كردند،- هُ الشَّى ءُ: آن چيز براى فصل تابستان او كافى شد.

=القَيْظ-

ج أَقْيَاظ و قُيُوظ: سختى گرما، چلّه تابستان.

=القَيِّظ-

بسيار گرم.

=القَيْظِيّ-

آنچه كه در تابستان بدست آيد.

=القِيق-

[قوق] من الرجال: مرد بسيار بلند قامت.

=القِيق-

[قيق]: احمق و سبك مغز، نام پرنده اى است به اندازه كبوتر كه داراى بالهاى راه راه و دُمِ سياه و پُر آوازه است، نام ديگر آن (ابو زُرَيق) است.

=القَيْقَب-

[قيقب]: آهن لگام كه در دهان اسب قرار مى گيرد، چوبى كه از آن زين ساخته مى شود، زين،- (ن): نام گياهى است زينتى كه در باغچه ها و پاركهاى عمومى كاشته مى شود، نوعى از آن در كانادا مى رويد كه از آن مواد قندى استخراج مى شود.

=القَيْقَبَان-

[قيقب]: چوبى كه از آن زين مى سازند، زين.

=قَيَّلَ-

تَقْيِيلًا [قيل] هُ: هنگام ظهر به او آب داد،- فُلانٌ: استراحت نمود.

=القَيْل-

ج أَقْوَال و أَقْيَال و قُيُول [قول و قيل]:

رئيس، نام يكى از پادشاهان حِمْيَر (قومى از عرب).

=القِيل-

[قول]: مص، پاسخ، آنچه كه مردم

=القيلة-

=القيلولة-

=القيم-

=القيمة-

=القيمي-

=قين-

=القين-

=القينة-

=القيوء-

=القيولة-

=القيوم-

مى گويند؛ «كَثُرَ قالُ النّاسِ وَ قِيلُهم»: سر و صداى مردم زياد شد.

=القِيلَة-

[قيل]: بيمارى فتق.

=القَيْلُولَة-

[قيل]: خواب نيم روز، استراحت در نيمه روز چه خواب و چه بيدار.

=القَيِّم-

[قوم] على الأَمر: متولى و عهده دار امرى مانند سرپرست اوقاف و غيره، هر چيز با ارزش؛ «كتابٌ قَيِّمٌ»: كتاب پُر بها و ارزشمند؛ «قَيَمُ الْمَرْأَةِ»: شوهر زن؛ «امْرٌ قَيِّمٌ»:

كارى با اهميت.

=القِيمَة-

ج قِيَم [قوم]: اسم نوع از (قام) است، بها، «ذو قِيمة»: ارزشمند؛ «لا قيمة لَهُ»:

بىرزش است؛ «قيمةُ الإنسان»: قامت انسان.

=القَيِّمَة-

[قوم] على الأَمرِ: مؤنّث (القَيِّم) است؛ (الدّيانَة القَيِّمَة): دين راستين.

=القِيمِيّ-

[قوم]: منسوب به (القِيمة) است.

=قَيَّنَ-

تَقْيِيناً [قين] هُ: آنرا زينت داد و آراست.

=القَيْن-

ج قُيُون و أَقْيَان [قين]: آهنگر، صنعتكار؛- ج قِيان: بنده و برده.

=القِينَةِ-

ج قِيَان [قين]: كنيز، آواز خوان زن، مشاطه گر، آخرين مُهره كمر به پائين.

=القَيُوء-

[قيأ]: آنكه بسيار قي و استفراغ كند.

=القَيُّولَة-

[قيل]: آنكه استراحت كرده است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=القَيُّوم-

[قوم]: آنكه قائم به ذات خود است كه از نامهاى خداوند متعال است.

ك الكاف

ك-

=الكائن-

=الكائنات-

=الكائنة-

=كاب-

=كابح-

=كابد-

=كابر-

=الكابر-

=الكابسة-

=الكابوس-

=الكابي-

=الكابية-

=كاتب-

=الكاتب-

=الكاتدرائية-

=كاتم-

=الكاتم-

=الكاتوليك-

=الكاتوليكي-

=كاثب-

=كاثر-

=الكاثر-

=الكاحل-

=الكاخ-

=الكاخية-

ك الكاف

ك-

حرف بيست و دوّم (٢٢) از حروف مبانى و حرف لَهَوى است كه در حساب جُمَّل عبارت است از عدد (٢٠)، اين حرف گاهى ضمير است و اسم كه در حال نصب و يا جر قرار مى گيرد و براى مخاطب مذكر و يا مؤنّث است مانند:

«ضَرَبَكَ و كِتابُكَ و ضَرَبَكِ وَ كِتابُكِ»، و گاهى از حروف جر بشمار مىيد و معناى تشبيه را مى رساند مانند: «زَيدٌ كَالْأَسَدِ» و گاهى به معناى تعليل مىيد مانند: «أَذْكُرُوا اللّهَ كَما هَداكُم»: يعنى خدا را به ياد آوريد كه او شما را هدايت كرد و گاهى به معناى تأكيد است كه در اين صورت زائده مى باشد مانند: «لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْ ءٌ»: يعنى مانندى ندارد، و گاهى هم به معناى صفت مىيد «انَّنا كَمُوَاطِنين»: يعنى ما هموطنيم و گاهى پسوند اسم اشاره است و معناى خطاب را مى رساند مانند: «ذَلِكَ و تِلْكَ» و گاهى پسوند ضمير منفصل است و منصوب مى شود مانند: «ايَّاك» و گاهى به اسم فعل ملحق مى شود مانند: «رُوَيْدَكَ»: آرام و آهسته باش؛ «كَما لَوْ كانَ حاضِرَاً»: مثل اينكه حاضر بود «كما انَّهُ»: مانند اينكه.

=الكائِن-

[كون]: فا،- حادث و واقع؛ «كائِناً مَنْ كَانَ»: هر كس كه باشد.

=الكائِنَات-

[كون]: موجودات، هستيها.

=الكائِنَة-

ج كائِنَات و كَوَائِن [كون]: مؤنّث (الْكائِن) است، حادثه.

=كابَ-

- كَوْباً [كوب]: نوشيدنى را با فنجان نوشيد.

=كابَحَ-

مُكَابَحَةً [كبح] هُ: به او فحاشى كرد و ناسزا گفت.

=كابَدَ-

كِبَاداً و مُكَابَدَةً [كبد] الأَمرَ: در انجام آن كار رنج و سختى كشيد،- المُسافِرُ اللَّيْلَ:

مسافر سختىِ مسافرت را در شب تحمُّل كرد.

=كابَرَ-

مُكابَرَةً [كبر] هُ: با او لجبازى كرد، بر او چيره شد،- هُ عَلى حَقِّهِ: منكر حق او شد.

=الكابر-

بزرگ، سَرور، بلند مرتبه، نياى بزرگ.

=الكابِسَة-

مؤنّث (الْكَابِسْ) است؛ «نَاصِيَةٌ كابِسَةٌ»: پيشانى برآمده بر چهره؛ «ارْنَبَةٌ كابِسَةٌ»: سر بينى كه بر لب بالا برآمده باشد.

=الكابُوس-

كابوس يا آنچه كه انسان در خواب بيند و از آن وحشت كند مانند اينكه مى خواهند او را خفه كنند.

=الكابِي-

[كبو]: فا، آنچه كه بلند باشد؛ «غُبارُ كابٍ»: گرد و غبار غليظ؛ «رَجُلٌ كابٍ»: آنكه به كار نيك دعوت شود ولى دعوت را قبول نكند؛ «الْفَحْمُ الْكابي»:

زغالى كه آتش آن خاموش و سرد شده باشد.

=الكابِيَة-

مؤنّث (الْكابىِ) است، كفِ حُبابدار؛ «نارٌ كابِيَةٌ»: آتش زير خاكستر.

=كاتَبَ-

مُكَاتَبَةً [كتب] هُ: به يكديگر نامه نوشتند، همراه با او نوشت،- الْعَبْدَ: برده خود را باز خريد كرد تا آزاد شود.

=الكاتِب-

ج كاتِبُون و كَتَبَة و كُتَّاب: فا، دانشمند، آنكه حرفه نويسندگى دارد.

=الكاتِدْرائِيَّة-

كليساى كرسي اسْقُفى- اين واژه يونانى است.

=كاتَمَ-

مُكَاتَمَةً [كتم] هُ السرَّ: راز را از او پنهان كرد؛ «كَاتَمَهُ الْعَداوَةَ»: دشمنى خود را از او پنهان كرد.

=الكاتِم-

فا، «كاتِمُ الأَسْرارِ»: رازدار؛ «سِرّ كاتِمٌ»: رازى پنهان؛ «قَوْسٌ كاتِمٌ»: كمانى كه شكاف در آن نباشد.

=الكاتُولِيك-

بر مسيحيانى كه پيرو پاپ مى باشند اطلاق مى شود- يونانى است.

=الكاتولِيكيّ-

واحد (الكاتُولِيك) است، كاتوليكى.

=كاثَبَ-

مُكَاثَبَةً [كثب] القومَ: به آن قوم نزديك شد.

=كاثَرَ-

مُكاثَرَةً [كثر] هُ: در بسيارى چيزى بر او چيره شد، از بسيارى مال يا ارقام آن بر او فخر فروخت،- المَاءَ: براى خود آب بسيار خواست تا از آن بنوشد.

=الكاثِر-

مرادف (الكَثْر) است

الكاثُولِيك-

مُرادف (الْكاتُولِيك) است.

=الكاحِل-

فا.

=الكاخ-

ج أَكْواخ و كُوخَان و كِيخَان و كِوَخَة [كوخ]: كوخ، كُلبه، آلونك.

=الكاخِيَة-

ج كَواخِ عند أَرباب السياسة: منشى فرماندار و رازدار او كه معروف به (الْكَتْخُدا) مى باشد. اين كلمه از كدخداى فارسى گرفته شده است.

=كاد-

=الكادس-

=كادم-

=كاذب-

=الكاذب-

=الكاذبة-

=كار-

=الكار-

=كارى-

=كارب-

=الكارة-

=الكارث-

=الكارثة-

=الكارز-

=الكارع-

=الكارعات-

=الكارعة-

=كارم-

=الكاروز-

=كاز-

=الكاز-

=كاس-

=الكاسب-

=الكاسبة-

=كاسح-

=الكاسحة-

=الكاسد-

=الكاسدة-

=كاسر-

=الكاسر-

=الكاسرة-

=الكاسي-

=كاش-

=كاشح-

=الكاشح-

=كاشر-

=كاشف-

=الكاشف-

=الكاشفة-

=كاظ-

=الكاظم-

=الكاع-

=الكاعب-

=كادَ-

- كَوْداً و مَكَاداً و مَكَادَةً [كود]: به آن كار نزديك شد ولى آن را انجام نداد مانند (كادَ يَضْرِبُ): نزديك بود بزند ولى نزد. اين كلمه از افعال مقاربه است و به ندرت خبر آن با (انْ) مىيد و گاهى به معناى (ارَادَ) يعنى خواست مىيد،– كَوْداً هُ: او را منع نمود.

=كادَ-

- كَيْداً [كيد] هُ: او را با حيله فريب داد، به او فريب دادن آموخت، با او جنگيد، بدخواه او شد،- لِفُلانٍ: به فلانى حيله زد: «فُلانُ يَكِيدُ امْراً مَا أَدْرِى مَا هُوَ»: فلانى به دنبال حيله ايست كه نمى دانم چيست،- الشَّي ءَ: در آن چيز چاره جويى كرد،- بنفسِهِ: هنگام جان كندن به سختى نفس كشيد،- الزَّندُ: آتش زنه آتش بيرون داد.

=الكادِس-

ج كَوَادِس: آنچه كه بر اثر عطسه و جز ان از بينى و دهان بيرون آيد و در هوا پخش شود.

=كادَمَ-

مُكادَمَةً [كدم] تِ الدابَّةُ الحشيشَ:

سُتور نتوانست گياه بخورد.

=كاذَبَ-

كِذَاباً و مُكَاذَبَةً هُ: به او گفت «دروغ گفتى».

=الكاذِب-

ح كَذَبة و كُذَّاب و كُذَّب: فا، دروغگو.

=الكاذِبَة-

ج كاذِبَات و كَوَاذِب: مؤنّث (الْكاذِب) است، دروغ.

=كارَ-

- كَوْراً [كور] العامة و نحوَها على رأسهِ:

عمامه و مانند آن را دور سر پيچيد،- الْحَمَّالُ الكَارَةَ: بار بر كوله بار را بر پشت خود حمل كرد،- الْأَرْضَ: زمين را كند،- فى مِشْيَتِه: در راه رفتن خود شتاب كرد،- كِياراً الفَرَسُ ذَنَبَهُ: اسب در حال دويدن و خيزش دم خود را بالا برد.

=الكار-

ج كارَات: گونه اى كشتى،- عِنْدَ الْعامَّة: و در زبان متداول صنعت و حرفه است، اين واژه فارسى است.

=كارَى-

مُكَارَاةً و كِرَاءً [كري] هُ الدابَّةَ أو الدارَ:

سُتور يا خانه را به او اجاره داد.

=كارَبَ-

مُكَارَبَةً و كِرَاباً [كرب] هُ: به او نزديك شد.

=الكارَة-

ج كارَات [كور]: اندازه معينى از آذوقه يا گندم، طَبَقى كه بر روى آن خمير نان را قبل از زدن به تنور پهن كنند،- مِنَ الثّياب: جامه در قطعات متعدد كه گازر درهم پيچد و بر پشت حمل كند.

=الكارِث-

آنچه كه باعث غم و اندوه سخت باشد.

=الكارِثَة-

ج كَوارِث: مؤنث (الكارِث) است، بلاى سخت.

=الكارِز-

واعِظ مسيحى كه به انجيل بشارت دهد.

=الكارِع-

فا، هر فرو رونده در آب چه بنوشد و چه ننوشد.

=الكارِعَات-

نخلهائى كه در كنار آب روئيد شده باشند.

=الكارِعَة-

ج كارِعَات: مؤنّث (الكَارع) است.

=كارَمَ-

مُكَارَمَةً [كرم] هُ: در بخشش و كَرَم بر او مُباهات كرد؛ «كارَمْتُ فُلاناً»: به او چيزى ارمغان كردم تا مرا پاداش دهد.

=الكاره-

آنكه چيزى را نپسندد.

=الكارُوز-

مُرادف (الكارِز) است.

=كازَ-

- كَوْزاً [كوز]: با كوزه آب آشاميد،- الشَّي ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد.

=الكاز-

نفت، پترول. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=كاسَ-

- كَيْساً و كِيَاسَةً [كيس] الغلامُ: آن جوان تيز هوش شد،- فُلاناً: در زيركى و هوش بر او چيره شد.

=الكاسِب-

فا، كاسب.

=الكاسِبَة-

ج كَوَاسِب: مؤنّث (الكاسِب) است.

=كاسَحَ-

مُكَاسَحَة [كسح] هُ: با او دشمنى سخت نمود.

=الكاسِحَة-

«كاسِحَةُ الأَلغَام»: كشتى مين ياب كه با دستگاههاى انفجار زمين مجهز است، نام ديگر آن (كانِسَةُ الأَلْغام»:

است.

=الكاسِد-

چيزى كه خريدار نداشته باشد؛ «السُّوقُ الْكاسِدُ» بازار راكد از خريد و فروش.

=الكاسِدَة-

«السوقُ الكاسِدَة»: مُرادف (الكاسِد) است.

=كاسَرَ-

مُكَاسَرَةً [كسر] هُ في البيع: از او خواست بهاى فروش را كم كند.

=الكاسِر-

ج كُسَّر: فا،- (ح): عقابْ؛ «عُقَابٌ كاسِرٌ»: عقابى كه شكار خود را در هم مى شكند،- مِنَ الطُّيُورِ: بر پرندگان شكارى اطلاق مى شود؛ «كاسِرُ الحَجَرِ أو القُلْبُ» (ن):

نام گياهى است زيبا كه همان علف مرواريد است و مركز اصلى آن نيم كره شمالى زمين بويژه در مناطق كوهستانى و سردسير است.

=الكاسِرَة-

ج كاسِرَات و كُسَّر و كَوَاسِر: مؤنّث (الكاسِر) است.

=الكاسِي-

ج كُسَاة [كسو]: فا، آنكه جامه بر تن داشته باشد اين واژه ضد (العارِي) است.

=كاشَ-

- كَوْشاً [كوش] عنهُ: بسيار ترسيد،- عِنْدَ العامَّة: به دنيا بسيار علاقه مند شد.

=كاشَحَ-

كِشَاحاً و مُكَاشَحَةً [كشح] فلاناً بالعداوة:

با او دشمنى كرد.

=الكاشِح-

فا،- دشمن پنهانى.

=كاشَرَ-

مُكَاشَرَةً [كشر] هُ: با او خنديد و دندانهايش را به او نمايان ساخت.

=كاشَفَ-

مُكَاشَفَةً [كشف] هُ بكذا: او را بر امرى آگاه نمود،- هُ بِالعَداوَة: بطور آشكار با او دشمنى ورزيد.

=الكاشِف-

ج كَشَفَة: فا.

=الكاشِفَة-

مص،- ج كَوَاشِف: مؤنّث الكاشِف است، رسوائى.

=كاظَّ-

كِظَاظاً و مُكَاظَّةً [كظّ] هُ: در جنگ با او نبرد سخت كرد و زمان درازى با او زد و خورد كرد.

=الكاظِم-

ج كُظَّم: فا، خاموش، ساكت؛ «بَعِيرٌ كاظِمٌ»: شتر تشنه كه شكمش از بى آبى خشك شده باشد.

=الكاع-

ج أَكْوَاع [كوع] (ع ا): مُچ دست از طرف انگشتِ ابهام.

=الكاعّ-

[كعّ]: ناتوان و ترسو.

=الكاعِب-

«جاريةٌ كاعِبٌ»: كنيزكى كه

=الكاعي-

=الكاغد-

=الكاغدي-

=كاف-

=الكاف-

=كافى-

=كافأ-

=الكافة-

=كافح-

=كافر-

=الكافر-

=الكافرة-

=الكافور-

=كافل-

=الكافل-

=الكافولية-

=الكافي-

=الكاكاو-

=الكاكي-

=كال-

=اين فعل گاهى دو مفعول مى گيرد مانند «كلت زيدا الطعام»: آذوقه را براى زيد وزن كردم، و گاهى بر سر مفعول اول لام مىورند مانند «كلت لزيد الطعام»،-

=الكال-

=كالأ-

=الكالئ-

=كالب-

=الكالب-

=كالح-

=الكالح-

=كالم-

=الكالوري-

=الكالي-

=الكامخ-

=الكامد-

=الكامل-

داراى پستانهاى بر آمده باشد.

=الكاعِي-

[كعو]: فا، فرارى، شكست خورده.

=الكاغَد-

مُرادف (الكاغِد) - اين واژه فارسى است.

=الكاغِد-

به معناى كاغذ (القرطاس) است- اين واژه فارسى است.

=الكاغِدِيّ-

كاغذ فروش.

=كافَ-

- كَوْفاً [كوف] الأَديمَ: لبه هاى چرم را تو گذاشت و برگردانيد.

=الكافّ-

ج كَفَفَة [كفّ]: فا، «رَجُلٌ كافٌّ»:

آنكه خود را از هر چيزى باز دارد؛ (ناقَّةٌ كافٌّ): ماده شتر پير كه دندانهايش بسيار كوتاه گرديده باشد.

=كافَى-

كِفَاءً و مُكَافَاةً [كفي] الرجُلَ: او را كافى بود، فُلان چيز را به او پاداش داد.

=كافَأَ-

مُكافَأَةً [كفأ] فلاناً: با او روبرو شد، با او همسان و همانند شد، از او مراقبت نمود،- الرَّجُلَ على مَا كَانَ مِنْهُ: به او پاداش داد،- بَينَ الْفَارِسَيْنِ بُرمْحِهِ: با نيزه خود آن دو سوار را يكى پس از ديگرى ضربه زد.

=الكافَّة-

[كفّ]: مؤنّث (الكافّ) است، همگى؛ «جَاءَ النّاسُ كَافَّةً»: همه مردم آمدند- اين كلمه هيچ گاه مضاف نمى شود و بر سر آن (الْ) نمىيد و همواره به علّت حال بودن منصوب است.

=كافَحَ-

كِفَاحاً و مُكافَحةً [كفح] القومُ أعداءَهم:

با دشمنان خود در جنگ بدون استفاده از سپر و غيره روبرو شدند؛ «هُوَ يُكافحُ الأُمورَ»: او به تنهائى امور را اداره مى كند،- عَنْهُ: از او دفاع نمود.

=كافَرَ-

مُكَافَرَةً [كفر] فلاناً حَقَّهُ: حق او را منكر شد.

=الكافِر-

فا، آنكه نعمت هاى خدا را مُنكر باشد،- ج كافِرون وَ كَفَرَة و كُفّار و كِفار واژه (الكُفّار) براى كسانى است كه ايمان ندارند و (الكَفَرَة) براى كسانى است كه كُفران نعمت كنند و به درگاه خداوند ناسپاس باشند، غلاف شكوفه خرما، شب تاريك، ابر تيره، تاريكى، دريا، دره بزرگ، رودخانه بزرگ، كشاورز، زمين دور دست، زمين هموار، گياه، زِره، شخص مسلح، آنكه جامه خود را بر روى زره پوشد و آن را پنهان كند.

=الكافِرَة-

ج كافِرَات و كَوَافِر: مؤنّث (الكافِر) است.

=الكافُور-

ج كَوَافِير و كَوَافِر: شكوفه نخل خُرما يا غلاف آن، گره هاى شاخه انگور،- (ن):

درخت كافور كه از آن ماده كافور بدست آورند. ماده خوشبوئى كه از درخت كافور بدست مىيد و در پزشكى بكار مى رود.

=كافَلَ-

مُكَافَلَةً [كفل] هُ: با او هم پيمان شد.

=الكافِل-

ج كُفَّل: فا، ضامِن، ولىِّ امر و قَيِّم بچّه يتيم، عيالمند، آنكه پياپى روزه باشد.

=الكافُولِيَّة-

پارچه اى سفيد رنگ و چهارگوش كه معمولًا با آن كودكان را مى پيچند، قنداقه، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الكافِي-

[كفي]: آنكه براى تو كافى باشد و از ديگرى بى نيازت كند.

=الكاكاو-

(ن): كاكائو، نام گياهى است از نوع (البِرازيّات) و مركز اصلى آن آمريكاى استوائى است. اين گياه داراى برگهاى پهن و گلهاى ريز و ميوه درشت است و از تخم آن كاكائو كه ماده اساسى در ساختن شوكولات است بدست مىيد.

=الكاكِي-

و يقال لهُ أَيضاً مشمشُ اليابان (ن):

زردآلوى ژاپنى كه مركز اصلى آن چين است. اين درخت بلند است و گاهى درازى آن به ده متر مى رسد، ميوه آن زرد پرتقالى و يا سُرخ رنگ مى باشد.

=كالَ-

- كَيْلًا و مَكِيلًا و مَكَالًا [كيل] القمحَ و غيرَهُ: گندم و غيره را وزن يا پيمانه نمود.

=اين فعل گاهى دو مفعول مى گيرد مانند «كِلْتُ زَيْداً الطَّعامَ»: آذوقه را براى زيد وزن كردم، و گاهى بر سر مفعول اوّل لام مىورند مانند «كلْتُ لِزَيْدٍ الطَّعامَ»،- الدَّراهمَ:

دِرهمها را وزن كرد،- الشَّى ءَ بِالشَّى ءِ: چيزى را با چيزى ديگر مقايسه نمود،- لَهُ الشَّتائِمَ: به او ناسزا گفت و بسيار دشنام داد،- كَيْلًا الزَّنْدُ: آتش زنه آتش نداد.

=الكَال-

[كيل]: ابزارى است سر كج كه با آن در جنگ دژها را ويران كنند (اين كلمه فارسى است).

=الكَالّ-

[كلّ]: آنكه خسته و ناتوان باشد.

=كالَأَ-

مُكَالَأَةً و كِلَاءً [كلأ] هُ: او را زير نظر گرفت و مراقبت كرد.

=الكَالِئ-

ج كَوَالِى ء [كلأ]: بيعانه، نسيه؛ «دَيْنٌ كالِئٌ»: بدهى كه پرداخت آن به تأخير افتد.

=كالَبَ-

كِلَاباً و مُكَالَبَةً [كلب] الرجُلَ: بطور آشكار با او دشمنى نمود و عرصه را بر او تنگ گرفت همچنانكه سگها هنگام پرخاش بر هم سخت مى گيرند،- تِ الإِبلُ:

شتران خارهاى درخت را چريدند.

=الكالِب-

سگ دار.

=كالَحَ-

مُكالَحةً [كلح] فلاناً: با او زور آزمائى كرد و بر او چيره شد،- القَمَرُ: ماه زير ابر پنهان شد.

=الكالِح-

فا،- آنكه لبهايش باز و دندانهايش هميشه پيداست؛ «وَجْهٌ كالِحُ»:

چهره گرفته و عبوس.

=كالَمَ-

مُكالَمَة [كلم] هُ: با او مذاكره نمود و پاسخ گفت.

=الكالُورِي-

أو الحُرَيْرَة (ن): ميزان دماى لازم براى جوشانيدن يك گرم آب به اندازه يك درجه دماى درصد، كالورى.

=الكالِي-

ج كوالٍ [كلأ]: مُرادف (الكالِئ) است،- مِن الدُّيون: دينى كه پرداخت آن به تأخير افتاده باشد.

=الكامَخ-

ج كَوَامِخ: كامك، آنچه كه اشتها آور باشد مانند سركه و ادويه تند و خوشبو كه در غذا ريزند- اين كلمه فارسى است.

=الكامِد-

آنكه بيمار قلبى ناشى از اندوه باشد.

=الكامِل-

يكى از بحرهاى شعر است كه

=الكامه-

=الكاميليا-

=كان-

=الكانس-

=الكانسة-

=الكانع-

=الكانون-

=الكانونة-

=الكاني-

=الكاهب-

=كاهل-

=الكاهل-

=كاهن-

=الكاهن-

=كايد-

=كايس-

=الكايش-

=كايل-

=كئب-

=الكئب-

=الكأباء-

=الكأس-

=الكأسيات-

=الكأسية-

=كأي-

=الكئيب-

عبارت از شش بار متفاعلن است،- ج كَمَلَة: اسم فاعل است، آنكه تمام و كمال باشد،- متضاد (النّاقِص) است، «بِكَامِلِهِ»:

به تمامى، به كلّى.

=الكامِه-

آنكه سرگشته و سرگردان به راه مىفتد و نداند به كجا مى رود.

=الكامِيلِيا-

(ن): گياهى است هميشه سبز از رسته كامليّات و مركز اصلى آن آسياى استوائى و اندونزى است. اين درخت داراى برگهاى درخشان و گلهاى سُرخ و درشت است و براى زينت از آن استفاده مى شود.

=كانَ-

- كَوْناً و كِيَاناً و كَيْنُونَةً الشي ءُ: آن چيز حادث و پديد آمد، گاهى ناقص بكار مى رود كه بر سر مبتدا و خبر در مىيد.

اولى را مرفوع و دومى را منصوب مى نمايد.

مانند «كَانَ زيدٌ قائِماً» كه در اين صورت زيد اسم كان و قائما خبر آن مى باشد، و گاهى تامّه مىيد مانند «فَقالَ اللّهُ لِيَكُنْ نُورٌ فَكانَ نُورٌ»: كه در اين صورت نورٌ فاعل كانَ مى باشد و گاهى به معناى ثابت شد مىيد مانند «كانَ اللّهُ وَ لا شَى ءَ مَعَهُ» و گاهى به معناى حاضر شد مىيد مانند «وَ إِنْ كانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلى مَيْسَرَةٍ»: و نيز به معناى وَقَعَ مىيد مانند «ما شاءَ اللّهُ كانَ» و نيز به معناى شايسته است مىيد مانند «ما كانَ لَكُمْ ان تَنْبُتوا شَجَرَها». و نيز به معناى آينده است مانند «يَخافُونَ يَوْماً كانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيراً»: و نيز به معناى ماضى گذشته آيد مانند «وَ كانَ فى المَدِينَةِ تسْعَة رهطٍ»: و به معناى حال نيز مىيد مانند «كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ»: و گاهى به معناى دائِم و استمرار است مانند «كانَ اللّهُ غَفُوراً رحيما»؛ «صار إلى كانَ»: بدرود زندگى گفت كه مثناى آن: «صارا الى كانا» و جمع آن «صارُوا الى كانُوا» مى باشد؛ «كُنتُ الكُوفَةَ»: در كوفه بودم؛ «مَنَازِلُ اقْفَرَتْ كَأَنَّ لَمْ يَكُنْها احَدٌ»: در آنجا كسى نبود؛ «كُنَّاهُم»:

مُرادف «كُنَّالَهُم» است؛ «دَخَلَ الأَمْر فى خَبَر كان»: يعنى گذشت؛ «على اتَمِّ ما يَكُون»: با بهترين وجه؛ «لَمْ يَكُنْ مِنْهُ الّا أنْ»: خود را بناچار ديد كه ...

=الكانِس-

ج كُنَّس و كَنُوس و كَوانِس: فا، آهو كه داخل لانه خود شود.

=الكانِسَة-

مؤنّث (الكانِس) است؛ «كَانِسَةُ الْأَلْغام»: مُرادف «كَاسِحَةُ الأَلْغَام» است.

=الكانِع-

فا، مردى كه خود را جمع و ريز و حقير نماياند؛ «انْفٌ كانِعٌ»: بينى كه به چهره شخص چسبيده باشد.

=الكانُون-

ج كَوَانِين [كنّ]: مَنْقَل، آتشدان؛ «كانون الأَوَّل وَ الثّانِي»: دو ماه بين اكتبر و نوامبر است (دسامبر و ژانويه).

=الكانُونَة-

ج كوانِين: آتشدان.

=الكانِي-

ج كُنَاة و كانُون [كني]: فا، آنكه چيزى بگويد ولى مقصود ديگرى داشته باشد.

=الكاهِب-

آنچه كه به رنگ تيره بوده و يا بر آن گرد و غبار سياه نشسته باشد.

=كاهَلَ-

مكَاهَلَةً [كهل] الرجُلُ: آن مرد به ميانسالگى رسيد، ازدواج كرد.

=الكاهِل-

ج كَوَاهِل (ع ا): دوش و شانه انسان؛ «خَفَّفَ العِبْ ءَ عَنْ كَاهِلِه»: بار مسئوليت را كم كرد؛ «كاهِلُ القَوْمِ»: بزرگ و معتمد قوم.

=كاهَنَ-

مُكَاهَنَةً [كهن]: او را يارى و مُسامحه نمود، از او پشتيبانى كرد.

=الكاهِن-

ج كَهَنَة و كُهَّان: فا، آنكه مُدّعى دانستن اسرار و غيب باشد، آنكه در برآوردن نياز ديگرى كوشش كند، و در نزد مسيحيان كسى است كه به درجه كهنوت رسيده باشد. اين واژه از كُهَن عبرى يا كُهناى سريانى گرفته شده است و در نزد يهود و بُت پرستان كسى است كه قربانى تقديم مى كند.

=كايَدَ-

مُكَايَدَةً [كيد] هُ: او را فريب داد.

=كايَسَ-

مُكَايَسَةً [كيس] هُ: در زيركى بر او چيره شد،- هُ فِى الْبَيْع: در فروش و معامله بر او غلبه يافت.

=الكايِش-

[كوش]: آنكه نسبت به دنيا و خوشيهاى آن گرايش سخت داشته باشد.

=كايَلَ-

مُكَايَلَةً [كيل] هُ: مانند او گفت و يا بسان او عمل كرد، به او دشنام زياد داد؛ «كَايَلْنَاهُم صَاعاً بِصَاعٍ»: آنچه كه گرفته بوديم برابر آن را به آنها پاداش داديم.

=كَئِبَ-

- كَأْباً و كَأْبةً و كَآبَةً [كأب]: در غم و اندوه فرو رفت.

=الكَئِب-

[كأب]: اندوهناك و غمگين.

=الكَأْباء-

[كأب]: اندوه بسيار؛ «امْرَأَةٌ كَأْباءُ»:

زن غمگين و اندوهناك.

=الكَأْس-

ج كُؤُوس و أَكْؤُس و كَأْسَات و كِئَاس [كأس]: جام كه با آن مى نوشند، اين كلمه مؤنّث است. مي، كاسه گُل كه معمولا در زير يا پشت گل قرار دارد و سبز رنگ است.

=الكَأْسِيَّات-

[كأس]: «كَأْسِيَّاتُ النوْرِ»:

گونه اى گياه از رسته (الفَلْقَتَيْن) است كه داراى عطر خوش بوى مى باشد.

=الكَأْسِيَّة-

[كأس]: الفِصْلَة، «كَأْسِيَّةُ النوْرِ» (ن):

گونه اى گياه است از رسته (كأسِيَّاتُ النَّوْرِ) كه بوى خوشى دارد و مركز اصلى آن آمريكاى شمالى است و براى زينت كشت مى شود.

=كَأَنَّ-

از حروف مشبهة بالفعل است كه بر سر مبتدا و خبر مىيد، اوّلى را منصوب و دوّمى را مرفوع مى نمايد، اين حرف گاهى به معناى تشبيه مىيد مانند «كَأَنَّ زَيْداً اسَدٌ»: زيد بسان شير است و گاهى به معناى شك و گمان مىيد، مانند «كَأَنَّ زَيداً قائِمٌ»: مثل اينكه زيد ايستاده است و گاهى به معناى نزديك شدن مىيد مانند «كَأَنَّهُ بِالشِّتاء مُقبِلٌ»: مثل اينكه زمستان در پيش است؛ «كَأَنِّى بِكَ تَنْحَطُّ»: مثل اينكه به عقب مى روى.

=كَأَيّ-

اسمى است مركب از كاف تشبيه و أيّ و اغلب معناى تكثير را مى رساند مانند كم خبرى مثل «كَأَيّ مِنَ رَجُلٍ او كَأَيٍّ رَجُلًا رَأَيتَ»: چه بسيار مردان كه ديدى.

=الكَئِيب-

[كأب]: آنكه غمگين و

=كأين-

=كب-

=الكب-

=كبا-

=كبى-

=الكباء-

=الكباب-

=الكباد-

=الكبار-

=الكباس-

=الكباسة-

=الكباش-

=الكباكب-

=كبب-

=كبت-

=الكبة-

=كبتل-

=كبح-

=كبد-

=الكبد-

=الكبداء-

=الكبدة-

=الكبدية-

=كبر-

=الكبر-

اندوهناك و شكسته دل باشد.

=كَأَيِّن-

مُرادف (كَأَيٍّ) است.

=كَبَّ-

- كَبّاً [كبّ] الإناءَ: ظرف را برگردانيد يا وارونه كرد،- الرَّجُلَ عَلى وَجْهِهِ وَ لِوَجْهِهِ: آن مرد را بر زمين زد،- الشَّى ءُ: آن چيز سنگين شد،- الغَزْلَ: نخهاى ريسته را بصورت كلاف در آورد.

=الكُبّ-

[كبّ] (ن): گياهى است بگونه (حَمْض)، گياه ترشك، شوره گياه.

=كَبَا-

- كَبْواً و كُبُوّاً [كبو] لوجههِ: از روى بر زمين افتاد،- تِ النَّارُ: خاكستر روى آتش را پوشانيد،- الجمرُ: آتش شعله ور شد،- الغُبارُ: گرد و خاك برانگيخته شد،- الرَّجُلُ عند العامَّة: در حال خواب و بيدارى بود و در زبان متداول به اين معنا تلقّى مى شود،- الزَّنْدُ: آتش زنه روشن نشد،- السَّهْمُ: تير به هدف نخورد،- النُّورُ:

روشنائى كم شد،- لونُ الصُّبْحِ وَ الشَّمْسِ:

رنگ خورشيد و يا بامداد تيره شد،- النَّبتُ:

گياه خشك و پژمرده شد،- الشَّى ءَ: آن چيز را بريد و برد،- البَيْتَ: خانه را جاروب كرد.

=كَبَّى-

تَكْبِيَةً [كبو] النارَ: بر روى آتش خاكستر ريخت،- ثَوْبَهُ بالكِيَاءِ: پيراهن خود را با بخار عود خوشبو كرد.

=الكِبَاء-

ج كُبَّى [كبو]: چوب بخور (عود).

=الكُبَاب-

[كبّ]: شنهاى موج دار، شتران و گوسفندان بسيار.

=الكَبَاب-

[كبّ] (ط): كباب، كُبّه يا كُتلت، غذاى كوفته يا كوبيده اعَم از سرخ كرده يا پخته.

=الكُبَاد-

درد كبد.

=الكَبَّاد-

(ن): مترادف (الأترجّ) و به معناى ترنج است. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الكُبَار-

شخص بزرگ، والا مقام.

=الكُبَّار-

به معناى (الكَبِير) است.

=الكُبَاس-

كسى كه سر در گريبان كند و بخوابد، آنكه داراى سرى بزرگ است. فربه؛ (هامَةٌ كُبَاسٌ): سر بزرگ و گرد.

=الكِبَاسَة-

ج كَبَائِس: خوشه خرما بسان خوشه انگور.

=الكِبَاش-

جمع (كَبْش) است، قهرمانان، پهلوانان.

=الكَبَّاش-

دارنده قوچها، قوچ دار.

=الكُبَاكِب-

ج كَبَاكِب [كبكب]: آنكه اندامى گرد و جسمى خُرد داشته باشد.

=كَبَّبَ-

تَكْبِيباً [كبّ]: كباب سرخ كرد.

=كَبَتَ-

- كَبْتاً هُ: او را بر زمين زد، او را مرخص كرد، او را زبون كرد، او را رسوا كرد،- او را شكست داد، با خشم به او پاسخ داد؛ «كَبَتَ فُلانٌ غيظَهُ فى جوفهِ» خشم خود را آشكار نكرد، او را نابود كرد.

=الكُبَّة-

ج كُبَب [كبّ]: سنگينى، شتران درشت، گروه اسبان، حمله ى جنگى، يكى از ورقهاى بازى كه به شكل دل مى باشد، غذاى كوفته گوشتى كه با برغول سازند؛ «كُبَّةُ الحِيلَةِ»: غذاى برغول بدون گوشت؛ «كُبَّةُ الغَوْلِ او الخَيوط»: كلاف نخ.

=الكَبَّة-

[كبّ]: گروهى از مردم، حمله كردن در جنگ؛ «كَبَّة النَّارِ»: قسمت بيشتر آتش.

=كَبْتَلَ-

كَبْتَلَةً [كبتل] الشى ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد، اين واژه در زبان متداول رايج است.

=كَبَحَ-

- كَبْحاً هُ عن الحاجةِ: نياز او را بر نياورد،- جَمَاحَهُ: او را فروتن و فرمانبردار كرد،- هُ بِالسَّيْف: با شمشير او را زد،- الدَّابَّةَ بِاللجامِ: لگام ستور را گرفت و كشيد تا آن را از رفتن باز دارد،- الْحَائِطُ السَّهَم: تير را ديوار برگردانيد و به آن فرو نرفت.

=كَبَدَ-

- كَبْداً هُ: بر كبد او زد،- الأَمْرَ: قصد آن كار نمود،- البردُ القَوْمَ: سرما مردم را به تنگنا انداخت.

=كَبِدَ-

- كَبَداً: از درد كبد ناله كرد.

=كُبِدَ-

مُرادف (كَبِدَ) است.

=كَبَّدَ-

تَكْبِيداً [كبد] تِ الشمسُ السماءَ:

خورشيد در ميان آسمان قرار گرفت.

=الكَبْد-

ج أَكْبَاد و كُبُود من الأَمعاء (ع ا):

مُرادف (الكِبْد) است. اين كلمه مذكر و مؤنث است،- مِنَ السَّماءِ: ميان آسمان.

=الكِبْد-

ج أكْبَاد و كُبُود من الأَمعاء (ع ا): جگر، كبد انسان كه در اطراف راست شكم قرار دارد. كاربرد اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان است.

=الكَبَد-

بزرگى شكم، ميان شن و ماسه، سختى، دشوارى، هوا،- مِنَ السَّماءِ: ميان آسمان.

=الكَبِد-

ج أَكْباد و كُبُود: طرف، داخل بدن، ميان هر چيزى، بيشترين هر چيزى،- مِنَ الأَمْعاءِ (ع ا): كبد انسان است؛ «كَبدُ الأَرْض»: معادن زمين كه داراى سيم و زر و مانند آن باشد، (كَبِدُ القَوْسِ): ميان دو طرف قبضه كمان.

=الكَبْدَاء-

مؤنّث (الأَكْبدَ) است، رمل توده ميانه بزرگ، كمانى كه قبضه اش كف دست را پُر كند، آسياب دستى، ميانه آسمان.

=الكَبْدَة-

اسم مرّة از (كَبَدَ) است، مهره دستى.

=الكَبَدِيَّة-

(ن): نام گياهى است شبيه به خزه كه در جاهاى نمناك مى رويد.

=كَبَرَ-

- كَبْراً فلاناً بالسِّنّ: از او سالمندتر بود.

=كَبِرَ-

- كِبَراً و مَكْبِراً في السنَّ: پير و سالمند شد.

=كَبُرَ-

- كِبَراً و كُبْراً و كُبَارَةً في القَدْرِ: بزرگ شد، هيكل دار شد،- عليهِ الأَمرُ: امر بر او سخت و سنگين شد.

=كَبَّرَ-

تَكْبِيراً و كُبَّاراً [كبر]: تكبير و اللّهُ اكبر گفت،- الشَّى ءَ: آن را بزرگ كرد.

=الكُبْر-

بيشترين قسمت از چيزى، بزرگى و بلند مرتبگى.

=الكِبْر-

بيشترين قسمت از چيزى، بزرگى و بلند مرتبگى، زورگوئى، گناه بزرگ.

=الكَبَر-

أو الأَصَف (ن): گياه خاردارى است از نوع (الكبِريَّات) كه داراى گلهاى زيبا و سفيد رنگ است،- ج كِبَار وَ اكْبَار: طبل.

=الكبر-

=الكبرى-

=الكبران-

=كبرت-

=الكبرة-

=الكبرياء-

=الكبريت-

=كبس-

=الكبس-

=الكبساء-

=الكبسة-

=الكبسول-

=الكبسولة-

=كبش-

=الكبش-

=الكبشة-

=كبكب-

=الكبكب-

=الكبكبة-

=الكبكوب-

=الكبكوبة-

=كبل-

=الكبل-

=كبن-

=الكبن-

=الكبوت-

=الكبوة-

=الكبيداء-

=الكبيداة-

=الكبير-

=الكبيرة-

اين كلمه فارسى است.

=الكِبَر-

كُهن سالى.

=الكُبْرَى-

ج كُبَر و كُبْرَيَات: مؤنث (الأَكبَرْ) است.

=الكُبْرَان-

ج كَبَارِين: جامه اى كوتاه كه روى سينه بند پوشند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=كَبْرَتَ-

كَبْرَتَةً [كبرت] الشي ءَ: بر روى آن چيز گوگرد ماليد.

=الكَبْرَة-

بزرگسالى و كهنسالى، مُرادف (الكِبَر) است.

=الكِبْرَة-

بزرگسالى، گناه بزرگ؛ (هُوَ كِبْرَتُهُم): او بزرگترين يا نزديكترين آنها در خويشاوندى است.

=الكِبْريَاء-

بزرگى و جبروت.

=الكِبْرِيت-

[كبرت]: گوگرد، ماده اى است زرد رنگ كه با سرعت شعله ور مى شود، ياقوت سرخ، طلاى سرخ رنگ.

=كَبَسَ-

- كَبْساً البِئْرَ: چاه را با خاك پُر كرد،- رَأْسَهُ فِى الثَّوب: سر در گريبان كرد،- تِ النَّاصِيَةُ جَبْهَتَهُ: موى بالاى پيشانى او روى پيشانيش قرار گرفت،- القَوْمُ دارَهُ:

ناگهان به خانه او حمله كردند،- اللِّفْتَ وَ نَحْوَهُ فِى الخَلِّ: شلغم و مانند آن را در سركه انداخت تا ترشى بسازد،- على الشَّي ءِ: آن چيز را با فشار بست،- السَّنَةَ بِيَومٍ: يك روز بر روزهاى سال افزود.

=كَبِسَ-

- كَبَساً: سَر او بزرگ شد.

=كَبَّسَ-

تَكْبيساً [كبس] على الشي ءَ: خود را به زور بر چيزى افكند،- الْجَسَدَ: تن را با دستها نرم كرد،- الثَّوْرَ: به گاو شخم زدن آموخت،- المُهْرَ: كره اسب را پرورش داد.

=الكُبْس-

«جبالٌ كُبْسٌ»: كوههاى سخت و محكم.

=الكِبْس-

خاكى كه با آن چاه را پر كنند، خانه گلى، غار كه در بن كوه باشد، گنج، سر بزرگ، پايه و اساس.

=الكُبَّس-

«جبالُ كُبَّسٌ»: مُرادف (كُبْسٌ) است.

=الكَبْسَاء-

زنى كه داراى سرى بزرگ است.

=الكَبْسَة-

حمله ناگهانى.

=الكَبْسُول-

ابزارى است به شكل قيف كه در آن ماده انفجارى وجود دارد و با فشار روشن مى شود و در تير اندازى با تفنگ از آن استفاده مى شود. اين واژه را در زبان متداول (كبسون) گويند كه واحد آن (كَبْسُونَة) است. اين كلمه لاتينى است.

=الكَبْسُولَة-

واحد (الْكَبْسُول) است.

=كَبَشَ-

- كَبْشاً الشي ءَ: با مشت خود آن را گرفت.

=الكَبْش-

(ح): گوسفند دو ساله و به قولى چهار ساله، ج كِباش و اكْباش وَ اكْبُش وَ كُبُوشَة، بزرگ قوم،- ج كُبُوش: سنگ بزرگى كه در كنار ديوار براى تعليم تير اندازى قرار مى دهند، از ابزار جنگى قديمى است كه در محاصره بكار مى رفته مانند گوسفندى كه شاخ مى زند؛ «كَبْشُ التّوتِ»: ميوه توت؛ «كَبْشُ القَرَنْفُل»: ميوه درخت ميخك. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الكَبْشَة-

ج كُبَش عند الخيَّاطين: دگمه قابلمه اى كه داراى (نرگى و مادگى) است.

=كَبْكَبَ-

كَبْكَبَةً و كِبْكِبَةً [كبكب] الشي ءَ: آن چيز را برگردانيد و برزمين زد، در بالاى كوه به آن تير انداخت،- المَوَاشِيَ الشَّاردةَ:

دامهاى پراكنده و فرارى را جمع آورى كرد.

=الكُبْكُب-

[كبكب]: مترادف (الكُبَاكِب) است.

=الكَبْكَب-

[كبكب]: گونه اى بازى دسته جمعى.

=الكِبْكِب-

[كبكب]: مترادف (الكَبْكَبَ) است.

=الكُبْكُبَة-

[كبكب]: گروه به هم پيوسته از مردم يا اسبان.

=الكَبْكَبَة-

[كبكب]: مُرادف (الْكُبْكُبَة) است.

=الكِبْكِبَة-

[كبكب]: مرادف (الكُبْكُبَة) است.

=الكُبْكُوب-

[كبكب]: مُرادف (الكُبكُبَة) است.

=الكَبْكُوب-

ج كَبَاكِيب [كبكب]: كلاف نخ يا كاموا. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الكُبْكُوبَة-

[كبكب]: مرادف (الكُبْكُبَة) است.

=كَبَلَ-

- كَبْلًا هُ: مُرادف (كَبَّلَهُ) است.

=كَبَّلَ-

تَكْبِيلًا [كيل] هُ: او را به بند كشيد، او را زندانى كرد.

=الكَبْل-

ج كُبُول و أَكْبُل: دست بند يا پاى بند سنگين و سخت كه بر بازداشت شدگان زنند.

=الكِبْل-

ج كُبُول و أَكْبُل: مُرادف (الكَبْلَ) است.

=كَبَنَ-

- كَبْناً الثوبُ: پيراهن را تا زد و آن را دوخت،- الشَّى ءَ: آن را پنهان كرد،- عَنِ الشَّي ءٍ: از آن روى گردانيد و منصرف شد،- عَنْهُ لِسَانَهُ: زبانش را بست،- هديَّتَهُ: هديه او را برگردانيد.

=الكَبْن-

مص، لبه دلو يا سطل يا پارچه چرمى كه دور لبه دلو برگردانيده و دوخته شده باشد.

=الكَبُّوت-

پالتو كه معمولا در زمستان بر روى لباس پوشند اين واژه فرنسى است.

=الكُبْوَة-

[كبو]: بخوردان.

=الكَبْوَة-

[كبو]: اسم مرّة از (كَبَا) است.

=الكُبَيْدَاء-

ميان آسمان.

=الكُبَيْدَاة-

ميان آسمان.

=الكَبِير-

از نامهاى مقدس آفريدگار است،- ج كِبَار وَ كُبَرَاء: بزرگ، معلم و رئيس، بلند جايگاه، پيش كسوت؛ «كبيرُ القُضَاةِ»:

پيش كسوت داوران؛ «كبيرُ الأَساقِفَة»: بزرگ اسقفها؛ «الكِبَار»: آنان كه در شغل و يا مقام از همگنان خود برتر و بالاترند؛ «كِبَارُ المُوَظَّفِين»: كارمندانِ عاليرتبه.

=الكَبِيرَة-

ج كَبِيرَات و كَبَائِر: مؤنّث (الكَبِير) است، گناه بزرگ.

=الكبيس-

=الكبيسة-

=الكتاب-

=الكتابة-

=الكتاف-

=الكتام-

=الكتامة-

=الكتان-

=الكتاني-

=الكتانيات-

=الكتانية-

=كتب-

=الكتبة-

=الكتبي-

=الكتد-

=الكتر-

=الكترة-

=كتع-

=الكتعاء-

=كتف-

=الكتف-

=الكتفاء-

=الكتفان-

=الكتفانة-

=كتكت-

=كتل-

=الكَبِيس-

گوهرى تو خالى كه در آن عطر نهند، نوعى خرماى بر هم فشرده،- ج مَكَابِيس: در زبان متداول به معناى ترشى شلغم است.

=الكَبِيسَة-

سال ميلادى شمسى است كه با گذشت هر چهار سال يك روز بر ماه دوّم ميلادى (فوريه) افزوده مى شود تا ٢٩ روز گردد. اين وضع مطابق با اسفند ماه سال هجرى شمسى است كه در ايران نيز معمول مى باشد.

=الكِتَاب-

مص،- ج كُتْبٌ و كُتُبٌ: آنچه كه در آن چيزى نوشته مى شود، نوشته، ورق كتاب، حكم، فرضيه، روزنامه، دستور، قَدَر،- على الاطْلاق: هر كتاب آسمانى؛ «اهْلُ الكِتَابِ»: پيروان كتاب آسمانى؛ «الكِتَابُ المُقَدِّس»: نزد مسيحيان: اولين سِفْر تكوين تا آخر سِفر رؤيا از كتاب انجيل است؛ «امُّ الكِتاب»: اصل يا مقدمه كتاب است، سوره فاتحه از قرآن كريم است.

=الكُتَّاب-

ج كَتَاتِيب: جمع كاتب است، جاى آموزش و تعليم.

=الكِتَابَة-

مص، آنچه كه نوشته شده باشد، نوشته و تعهد براى برده كه چنانچه در مدت معينى مالى بپردازد آزاد خواهد شد.

=الكِتَاف-

ج أَكْتِفَة و كُتْف و كُتُف: ريسمانى كه با آن دستها را تا پشت كِتف بندند.

=الكِتَام-

«كِتامُ المعدة»: كُندى و يبوست معده.

=الكَتَّام-

مُرادف (الكُتَمَة) است.

=الكَتَّامَة-

مُرادف (الكُتَمَة) است.

=الكَتَّان-

(ن): نام گياهى است زيبا از رسته (الكَتَّانِيّات) كه داراى ساقه بلند و مستقيم و گلهاى آبى رنگ است از الياف آن پارچه هاى كتانى بافته مى شود و از روغن دانه هاى آن براى روشنائى استفاده مى شود،- (ن): و به معناى خزه (طحلب) سبز است كه بر روى آب گسترده مى شود.

=الكَتَّانيّ-

ج كَتَّانِيُّون: فروشنده پارچه هاى كتانى.

=الكَتَّانِيَّات-

(ن): نوعى گياه از تيره كتانيان است.

=الكَتَّانِيَّة-

(ن): نام گياه ديگرى است كه برگهاى آن بسان برگهاى كتان است، داراى گلهاى درشت و زرد رنگ كه به شكل سنبل است و براى زينت كشت مى شود.

=كَتَبَ-

- كَتْباً و كِتَاباً و كِتَبَةً و كِتَابَةً الكتابَ:

الفاظ كتاب را با حروف هجا نوشت،- عليه كذا: فلان چيز را بر عليه او مقرر ساخت و حكم صادر كرد؛ «كَتَبَ اللّهُ على عِبادِهِ الطَّاعَة»: خداوند بندگان خود را امر به اطاعت كرد،- كَتْباً القِرْبَةَ: درزهاى مشك را با دو قطعه چرم دوخت.

=كَتَّبَ-

تَكْتِيباً [كتب] الكِتَابَ: كتاب نوشت،- الولدَ: به آن جوان نوشتن آموخت،- الجُنُودَ: لشكر را به شكل دسته دسته يا گروه گروه درآورد و آن را آماده كرد.

=الكُتْبَة-

ج كُتَب: دوالى كه با آن درزها را دوزند، درزى كه دو طرف آن بوسيله دوال به هم دوخته شود.

=الكِتْبَة-

مص، نسخه بردارى از روى كتاب، سهيم شدن در پرداخت كمك خرجى، حالت و چگونگى.

=الكَتَبَة-

جمع كاتب است،- عِنْدَ اليهود: بر دانشمندان روحانى يهودى اطلاق مى شود.

=الكُتُبِيّ-

فروشنده كتاب، كتابدار، نگهدارنده كتاب.

=الكَتَد-

ج أَكْتَاد و كُتُود: جاى پيوستن شانه تا پشت انسان.

=الكَتِد-

ج اكْتَاد و كُتُود: مُرادف (الكَتَد) است.

=الكِتْر-

كوهان بلند شتر، ساختمان بلند، بزرگى و ارزشمندى، هودج كوچك، ميانه هر چيزى.

=الكَتْرَة-

كوهان بلند شتر.

=الكِتْرَة-

گنبد، پاره اى از كوهان شتر.

=كَتِعَ-

- كَتَعاً: انگشتان دست او فلج شد، آنكه انگشت او ترنجيده و يا فلج شده باشد،- فى العَمَل: در كار همت و كوشش كرد.

=كَتَّعَ-

تكْتِيعاً [كتع] اللحمَ: گوشت را ريزريز كرد.

=الكَتْعَاء-

زنيكه انگشتانش منقبض و فلج شده و به سمت كف دست برگشته باشد.

=كَتَفَ-

- كَتْفاً و كِتّافاً الرجُلَ: بر شانه آن مرد زد، دستهاى او را از پشت با ريسمان بست،- السَّرجُ الدابَّةً: زين كِتف ستور را زخم كرد،- الإنَاءَ: ظرف شكسته را بند زد،- كَتْفاً و كَتِيفاً: آهسته راه رفت و يا شانه هاى خود را در راه رفتن جنبانيد، دو چوبه هودج را به يكديگر بست،- في الأَمْر: در آن كار نرمش نشان داد،- كَتْفاً و كَتَفاناً الطَّائِرُ: پرنده در حاليكه بالهاى خود را جمع كرده بود پريد.

=كَتِفَ-

- كَتَفاً: شانه او پهن و يا درشت شد، از درد شانه ناليد و آهسته راه رفت.

=كَتَّفَ-

تَكْتِيفاً [كتف] الرجُلَ: مُرادف (كَتَفَهُ) است،- تِ الْفَرَسُ: اسب در راه رفتن دو كِتفَش را جنبانيد،- الإنَاء: ظرف شكسته را بند زد،- اللّحَم و نَحْوَهُ: گوشت را ريز ريز كرد.

=الكَتْف-

ج كِتَفَة و أكْتَاف (ع ا): مُرادف (الكَتِف) است.

=الكِتْف-

ج كِتَفَة و أَكْتَاف (ع ا): مُرادف (الكَتِف) است.

=الكَتَف-

مص، دردى كه در شانه پديد آيد، عيب و نقصى در شانه و يا كتف.

=الكَتِف-

ج كِتَفَة و أَكْتَاف (ع ا): استخوان پهن سرشانه انسان- اين كلمه مؤنث است.

=الكَتْفَاء-

زنى كه از درد شانه نالد.

=الكُتْفَان-

(ح): ملخ كه تازه به پرواز در آيد.

=الكِتْفان-

(ح): مُرادف (الْكُتْفان) است.

=الكُتْفَانة-

(ح): واحد (الكُتْفان) است.

=الكِتْفَانَة-

(ح): واحد (الكِتْفان) است.

=كَتْكَتَ-

كَتْكَتَةٌ [كتكت] الرجُلُ: آهسته راه رفت يا گامها را نزديك به هم برداشت.

=كَتِلَ-

- كَتَلًا: لغزيد، ليزخورد.

=كتل-

=الكتل-

=الكتلبة-

=الكتلة-

=كتم-

=الكتم-

=الكتمان-

=الكتمة-

=الكتوم-

=الكتونة-

=الكتيب-

=الكتيبة-

=الكتيف-

=الكتيفة-

=كث-

=الكث-

=الكثاء-

=الكثار-

=الكثافة-

=كثب-

=الكثب-

=الكثبة-

=كثر-

=الكثر-

=الكثرة-

=كثف-

=الكثف-

=الكثلكة-

=الكثنة-

=الكثيب-

=الكثيث-

=الكثير-

=الكثيف-

=الكحال-

=كحف-

=كحكح-

=كحل-

=كَتَّلَ-

تَكْتِيلًا [كتل] الشي ء: در زبان متداول به آن (كَبْتَلَهُ) گويند، آن را جمع آورى و گِرد كرد.

=الكَتِل-

چسبنده و چسبناك.

=الكَتَلْبَة-

(ن): نام گياهى است زيبا كه براى زينت كشت مى شود، درخت جوالدوز.

=الكُتْلَة-

ج كُتَل: گروهى از مردم كه با يك آرمان باشند؛ «كُتْلَةٌ سِياسِيَّةٌ»: گروه سياسى، يك پاره گوشت،- مِنَ الطِّين و نحوه: مشتى از گِل و مانند آن، «الْكُتْلَةُ الجُزئِيَّةُ لِجِسْمٍ مَا»:

(ك): عبارت است از گروه عدد معينى از جزئيات جسمى و اين عدد مساوى است با ٠٢٣/ ٦ ١٠ ٢٣؛ «الكُتْلَةُ الذَّرِّيِّة لجسم ما» (ك): عبارت از گروه معينى از ذرات جسمى است و مساوى با ٠٢٣/ ٦ ١٠ ٢٣ مى باشد و بنا بر اين مجموعه ذرات اكسيژن مساوى با ١٦ گرم است.

=كَتَمَ-

- كَتْماً و كِتْمَاناً الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد، گاهى اين فعل دو مفعول مى گيرد مانند (كَتَمْتُ زَيْداً الْحَدِيثَ) و گاهى (مِن) بر مفعول اول اضافه مى شود مانند (كَتَمْتُ مِنْ زيْدٍ الحَديثَ)،- كُتُوماً وَ كِتَاماً الإنَاءُ: ظرف شير يا شراب را نگهداشت.

=كَتَّمَ-

تَكْتِيماً [كتم] الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد، در پنهان نمودن آن چيز بسيار كوشيد.

=الكَتَم-

(ن): گياهى است كه با آن رنگ مو و مداد نوشتن مى سازند.

=الكِتْمَان-

(ن): مُرادف (الْكَتَم) است.

=الكِتْمَة-

پنهان كردن چيزى.

=الكُتَمَة-

آنكه در نگهدارى رازها سخت بكوشد، رازدار.

=الكَتُوم-

پنهان كننده راز، راز نگهدار.

=الكَتُونَة-

پيراهنى كه كاهن كليسا هنگام خدمت زير نيم تنه مى پوشد. اين واژه سريانى است.

=الكَتِيب-

مشكى كه دهانه آن با بند بسته شده باشد.

=الكَتِيبَة-

ج كَتَائِب: يك گردان از لشكر يا گروهى از اسبان.

=الكَتِيف-

ج كُتْف: ورقه آهنى و مانند آن، شمشير پهن.

=الكَتِيفَة-

ج كَتَائِف: چفت درب، حقد و كينه، گروه و دسته.

=كَثَّ-

- كَثَاثَةً و كُثُوثَةٌ و– كَثَثاً [كثّ]: آن چيز كلفت و سفت شد،- الشعرُ: موى انبوه شد،- تِ اللِّحْيَةُ: موى ريش انبوه و پر پشت شد.

=الكَثّ-

[كثّ]: انبوه، متراكم؛ «رَجُلٌ كَثّ» او «كَثُّ اللِّحْيَةِ» جمع كِثَاث: آنكه داراى ريش انبوه و پر چين و پهن باشد.

=الكَثَّاء-

ج كُثّ [كثّ]: مؤنّث (الْأَكَثَّ) است به معناى پر موى.

=الكُثَار-

فراوان، بسيار، گروههاى مردم.

=الكَثَافَة-

مص؛ «كَثَافَةُ السُّكَّان»: معدل جمعيت ساكن از مردم در يك كيلومتر مربع.

=كَثَبَ-

- كَثْباً الشى ءَ: آنچيز را جمع كرد،- الشَّى ءُ: آن چيز جمع شد،- الْقَومُ: آن قوم جمع شدند،- التُّرَابَ: خاك را روى هم ريخت،- الْمَاءَ: آب را ريخت،- الصَّيْدُ فُلاناً: شكار به او نزديك شد،- فِى الْمَكَانِ:

به آن جا داخل شد،- عَلَيْهِ: بر او حمله ور شد.

=الكَثَب-

نزديك بودن؛ «رماهُ مِن كَثَبٍ او عَنْ كَثَب»: هنگامى كه به وى نزديك بود به او تير انداخت.

=الكُثْبَة-

ج كُثَب: گروه كوچك، مقدار كمى آب يا شير، زمين هموار بين كوهستان.

=كَثَرَ-

- كَثْراً الرجُلَ: در فراوانى و بيشى بر آن مرد چيره شد.

=كَثُرَ-

- كَثْرَةً و كَثَارَةً: بسيار شد.

=كَثَّرَ-

- تَكْثِيراً [كثر] هُ: آن را بسيار كرد.

=الكُثْر-

بسيار؛ «كُثْرُ الشَّى ءِ»: بيشترين هر چيزى.

=الكَثْر-

مُرادف (الْكِثْر) است.

=الكِثْر-

بسيار.

=الكَثْرَة-

بسيارى.

=كَثُفَ-

- كَثَافَةً: آن چيز سفت و بسيار پيچيده شد.

=كَثَّفَ-

تَكْثِيفاً [كثف] هُ: آن چيز را سفت كرد.

=الكَثْف-

گروه مردم، جمعيت.

=الكَثْلَكَة-

مسيحيان كاتوليك كه از پاپ پيروى مى كنند. اين كلمه يونانى است.

=الكُثْنَة-

چيزى است از ني تازه و يا شاخه هاى نرم و سبز كه با آن دسته گل مى پيچند، سبد گل.

=الكَثِيب-

ج كُثُب و كُثْبَان و أَكْثِبَة: تپه شن و ماسه، توده ريگ.

=الكَثِيث-

[كثّ]: مُرادف (الْكَثَّ) است.

=الكَثِير-

متناقص كم، متناقص يك واحد؛ «رجالُ كَثيرٌ و كَثيرَةٌ و كَثيرون»، «و نِسَاءٌ كَثيرٌ و كَثيرَةٌ و كَثيرات»: مردان بسيار و زنان بسيار؛ «كَثيراً ما يَعْمَلُونَ كَذَا»: فلان كار را بسيار انجام مى دهند، در اينجا نصب كثيراً بعلت ظرف زمان است و يا زائده است و نيز گفته شده كه نصب آن به علت مفعول مطلق بودن مى باشد؛ «في كثيرٍ مِنَ الأَحْيَان»: غالباً در بيشتر وقتها.

=الكَثِيف-

انبوه، متراكم، بسيار؛ «عَسْكَرٌ كثيفٌ»: لشكر بسيار؛ «ماءٌ كثيفٌ»: آب بسيار.

=الكِحَال-

سرمه، مهره نظر و افسون.

=الكُحَّال-

آنكه در چشم او سرمه كشيده باشند.

=كَحَفَ-

- كَحْفاً مُؤَخَّرَ حذائهِ: پشت كفش خود را تا كرد و روى پاشنه كفش انداخت. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=كَحْكَحَ-

كَحْكَحَةً [كحكح] هُ: او را خسته و ناتوان كرد. اين كلمه در زبان روز رايج است.

=كَحَلَ-

- كَحْلًا العينَ: در چشم سرمه ريخت،- فُلاناً: در چشم فلانى سرمه ريخت،– كَحْلًا الْمَكَانُ بالخضرة: اوّلين

=كحل-

=الكحل-

=الكحلاء-

=الكحلة-

=كحلة-

=الكحلي-

=الكحول-

=الكحولات-

=الكحيل-

=الكحيلاء-

=الكحيلة-

=كخ-

=كد-

=الكد-

=كدى-

=الكدادة-

=الكدارة-

=الكداري-

=الكداس-

=الكداسة-

=الكدام-

=الكدامة-

=الكدان-

=الكدانة-

=الكدب-

=الكدبة-

=الكدة-

=كدح-

=الكدح-

=كدد-

=الكددة-

=كدر-

رويش گياه نمايان شد،- الْعَامُ:

خشكسالى سخت شد،- تِ السِّنونُ القَوْمَ:

سالهاى قحطى و سختى بر آن قوم آسيب زد.

=كَحِلَ-

- كَحَلًا الرجُلُ: چشمان او سرمه گون و سياه شد،- تِ الْعَيْنُ: چشم سرمه گون و سياه شد.

=كَحَّلَ-

تَكْحِيلًا [كحل] العينَ: بر چشم سرمه كشيد،- فُلَاناً: سرمه به چشم او كشيد.

=الكُحْل-

سرمه، آنچه كه براى بهبودى چشم در آن ريزند.

=الكَحْل-

مص، سالى كه بسيار خشك و بى آب باشد.

=كَحْلُ-

ممنوعةً من الصّرف: نامى است براى آسمان؛ «صَرَّحَت كَحْلُ»: اين تعبير هنگامى گفته مى شود كه آسمان صاف و بىبر باشد.

=الكِحْل-

مهره افسون و نظريا مهره چشم زخم.

=كُحَلُ-

ممنوعةً من الصرف: مرادف (كَحْلُ) است.

=الكَحَل-

سياهى طبيعى موى مژگان.

=الكَحِل-

من العيون: چشم سياه و سرمه كشيده.

=الكَحْلَاء-

مؤنث (الْأَكْحَل) است، زن چشم سياه، ميش سفيد رنگ كه چشمان سياه دارد؛ «اعْيُنٌ كَحْلاءُ»: چشمان سرمه كشيده.

=الكَحْلَة-

مرادف (الكِحْل) است.

=كَحْلَةُ-

ممنوعةً من الصرف: مرادف (كَحْلُ) است.

=الكُحليّ-

سرمه ساز.

=الكُحُول-

الكل كه آن را (الإتيلِيك يا الإيَتانُول) نيز گويند، مايعى است بدون رنگ، داراى بوى خوش و طعمى تند كه از تخمير بعضى مواد قندى و دانه ها و سيب زمينى و چوب و جز آن بدست مىيد و در زبان متداول به آن (السَّبيرتو) (ك) گويند. از اين ماده در نوشابه هاى الكلى و مواد سوختى يا ضد عفونى و عطرها و روغن ها استفاده مى شود.

=الكُحُولَات-

(ك): موادى كه خاصيت الكلى دارند.

=الكُحَيْل-

نفت يا مايع قطران است كه بر تن شتران مالند.

=الكَحِيل-

ج كَحْلَى و كَحائِل من العيون: چشم سرمه كشيده.

=الكُحَيْلاء-

(ن): مرادف (الكَحْلاء) است و به معناى گياه گل گاوزبان مى باشد.

=الكَحِيلَة-

ج كَحْلَى و كَحَائِل من العيون: چشم سرمه كشيده.

=كَخْ-

[كخّ]: صدائى است كه با آن كودك را از تناول چيزى بد و آلوده نهى مى كنند.

=كِخْ-

[كخّ]: مرادف (كَخْ) است.

=كَخّ-

[كخّ]: مرادف (كَخْ) است.

=كِخّ-

[كخّ]: مرادف (كَخْ) است.

=كَدَّ-

- كَدّاً [كدّ]: در كار كوشش كرد، رزق و روزى خواست، در خواهش خود پافشارى كرد، با انگشت خود اشاره به خواسته خود كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را خسته كرد،- الرَّأْسَ: سر را شانه كرد و به سختى خارانيد،- الشَّى ءَ: آن چيز را با دست خود كشيد و كند.

=الكَدّ-

[كدّ]: مص، آنچه كه در آن چيزى كوبند مانند هاون؛ «لَيْسَ هَذَا مِنْ كَدِّكَ وَ لا كَدِّ ابِيكَ»: اين كار با كوشش و دسترنج تو و يا دسترنج پدرت بدست نيامده است.

=كَدَّى-

تَكْدِيَةً [كدي]: درخواست چيزى نمود و دريوزگى كرد.

=الكُدَادَة-

[كدّ]: مرادف (الكُدَدَة) است؛ «كُدَادَةُ السَّمَنِ»: ته مانده يا ته نشين روغن؛ «كُدَادَةُ الْكَلَاءِ»: كمى گياه و علف.

=الكُدَارَة-

باقيمانده روغن در تهِ ديگ.

=الكُدَاريّ-

ابرى نازك.

=الكُدَاس-

عطسه ستور، گاهى در مورد انسان نيز گفته مى شود؛- مِنَ الثَّلْج او الحَصِيد و مَا اشَبْهَ: آنچه از گياه يا برف كه زير پا كوفته شده باشد.

=الكُدَّاس-

ج كَدَادِيس: دانه هاى جمع آورى شده.

=الكُدَاسَة-

چيزهائى كه بر روى هم انباشته شود.

=الكُدَام-

باز مانده چيزهاى خورده شده در چراگاه.

=الكَدَّام-

آنكه بسيار مى گزد، مُرادف (العَضُوض) است.

=الكُدَامَة-

مُرادف (الكُدَام) است، باقيمانده چيزى كه شكسته شده باشد.

=الكَدَّان-

سنگ نرم و ترد، اين كلمه تحريفى از (كَذَّان) است.

=الكَدَّانَة-

يك پاره سنگ نرم.

=الكُدْب-

مُرادف (الكَدْب) است.

=الكَدْب-

سفيدى ناخن در نوجوانان و كودكان.

=الكَدَب-

مُرادف (الْكَدْب) است.

=الكَدِب-

مُرادف (الْكَدْب) است.

=الكُدْبَة-

واحد (الكُدْب) است.

=الكَدْبَة-

واحد (الكَدْب) است.

=الكَدَبَة-

واحد (الكَدَب) است.

=الكَدِبَة-

واحد (الكَدِب) است.

=الكِدَّة-

[كدّ]: زمين سفت و سنگلاخ كه به سختى در آن راه روند.

=كَدَحَ-

- كَدْحاً في العمل: در آن كار بسيار كوشيد كه به نتيجه برسد،- لِعيالِه: براى خانواده اش كسب روزى كرد،- رَأْسَهُ بِالمِشط: موى سر خود را شانه كرد،- الوَجْهَ:

چهره خود را خراشيد.

=كَدَّحَ-

تَكْدِيحاً [كدح] الوَجْهَ: چهره را خراشيد.

=الكَدْح-

مص،- ج كُدُوح: خدشه،- خراش.

=كَدَّدَ-

تَكْدِيداً [كدّ] هُ: او را سخت راند.

=الكُدَدَة-

[كدّ]: آنچه كه در ته ديگ پس از خالى كردن آن مى ماند.

=الكَدَدَة-

[كدّ]: مُرادف (الكُدَدَة) است.

=كَدَرَ-

- كَدَراً و كَدَارَةً و كُدُوراً و كُدُورَةً و كُدْرَةً:

تيره شد،- العَيْشُ: زندگى تيره و تار شد.

=كدر-

=الكدر-

=الكدراء-

=الكدرة-

=الكدري-

=كدس-

=الكدس-

=الكدسة-

=كدش-

=الكدش-

=كدم-

=الكدم-

=الكدمة-

=كدن-

=الكدنة-

=الكدود-

=الكدوم-

=الكدية-

=الكديد-

=الكدير-

=الكديش-

=الكديشة-

=كذا-

=الكذاب-

=كذب-

=الكذبان-

=الكذبة-

=الكذوب-

=كر-

=الكر-

=كَدِرَ-

- كَدَراً و كَدَارَةً و كُدُوراً و كُدُورَةً و كُدْرَةً:

مُرادف (كَدَرَ) است.

=كَدَّرَ-

تَكْدِيراً [كدر] الشي ءَ: آن چيز را تيره كرد؛ «كَدَّرَ عَيْشَ فُلانٍ»: زندگى فلانى را تيره كرد،- الرَّجُلَ: او را اندوهناك كرد.

=الكَدْر-

من العيش أو الأَلوان و غير ذلك: آنچه كه تيره يا كدر باشد. اين كلمه متناقض (الصّافي) است.

=الكَدِر-

من العيش و الأَلوان و غير ذلك: مترادف (الْكَدْر) است.

=الكَدْرَاء-

مؤنّث (الْأَكْدَر) است.

=الكُدْرة-

مص،- مِنَ الأَلْوان: و از رنگها آنچه كه سياه و تيره بوده و روشن نباشد.

=الكَدَرَة-

ج كَدَر: ابر نازك، دسته درو شده از زراعت،- مِنَ الْحَوض: گِل و لاى يا خزه روى آب حوض.

=الكُدْرِيّ-

ابر نازك.

=كَدَسَ-

- كَدْساً و كُدَاساً هُ: او را از خود راند،- المُثْقَلُ فى سَيْرِهِ: آن شخص سنگين در راه رفتن خود شتاب كرد،- بِهِ الأَرضَ: او را بر زمين زد،- تِ الخيلُ: برخى از اسبان در راه بر ديگر اسبان سوار شدند،- تِ الدَّابَّةُ:

ستور عطسه كرد،- كَدْساً: فال بد گرفت،- الحصيدَ: كشت درو شده را روى هم انباشت.

=كَدَّسَ-

تَكْدِيساً [كدس] الحصيدَ: مُرادف (كَدَسَهُ) است.

=الكُدْس-

ج أَكْدَاس: خرمن، دانه هاى درو شده؛ «اكْدَاسُ الرَّمِل»: شنهاى متراكم و انباشته بر روى هم.

=الكُدْسَة-

عطسه حيوانات و گاهى درباره انسان نيز گفته مى شود.

=كَدَشَ-

- كَدْشاً هُ: او را خراشاند، او را با شمشير يا نيزه زد، آن را بريد، او را به شدت دور كرد. او را راند و بيرون كرد.

=كَدَّشَ-

تَكْدِيشاً [كدش] الجوادُ: اسب سركش شد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الكَدْش-

زخم، خراش.

=كَدَمَ-

- كَدْماً: او را با دندانهاى پيشين گاز گرفت،- الصَّيْدَ: شكار را راند.

=الكَدْم-

مص،- ج كُدُوم: اثر، نشان.

=الكُدَم-

پريشان، بسيار جنگجوى، ملخهاى سياه رنگ و سبز سر.

=الكَدَم-

اثر يا نشان گزيدن.

=الكَدْمَة-

اسم مرة از (كَدَمَ) است، علامت و نشان، اثر، داغ.

=الكُدَمَة-

(ح): واحد (الْكُدَم) است.

=كَدَنَ-

- كَدْناً الفَدَّانَ (ز): دو گاو را براى شخم زدن به هم بست. اين كلمه سريانى است.

=الكَدْنة-

(ز): مساحتى از زمين كه در يك روز شخم مى شود. اين كلمه در زبان روز متداول است.

=الكَدُود-

[كدّ]: مرد بسيار زحمتكش و كوشا، بخيل؛ «بِئْرٌ كَدُود»: چاهى كه آب به سختى از آن در آيد.

=الكَدُوم-

مُرادف (الْكَدَّام) است.

=الكُدْيَة-

ج كُدّى [كدي]: سختى زمانه، گدائى و حرفه مستمند، زمين سفت و سخت، صخره بزرگ و سفت و سخت.

=الكَدِيد-

[كدّ]: زمين سفت و سخت، دشتهاى پهن از زمين، نمك كوبيده شده.

=الكَدِير-

گرفتگى و كدورت در زندگى و يا رنگهاى تيره گرفته كه متضاد روشن باشد.

=الكَدِيش-

ج كُدْش: اسب سركش و چموش- اين كلمه در زبان روز متداول است.

=الكَدِيشَة-

مؤنّث (الْكَدِيش) است.

=كذا-

اين كلمه مركب از دو كلمه است يكى (كاف) تشبيه و ديگرى (ذا) ى اشاره مانند «رَأَيْتُ زَيْداً فَاضِلًا وَ رَأَيْتُ عَمْراً كَذا»: و گاهى در اول آن (ها) ى تنبيه مىيد مانند «هكَذا» و نيز به معناى عدد مىيد مانند «قَبَضْتُ كَذَا وَ كَذَا دِرهَماً»: مقدارى درهم (پول) گرفتم و گاهى به معناى ديگرى غير از عدد مىيد مانند «بِمَكانِ كَذَا وَ كَذَا»: در جاى و محل معينى.

=الكَذَّاب-

بسيار دروغگو.

=كَذَب-

- كَذِباً و كِذْباً و كَذْبَةً و كِذْبَةً و كِذَاباً و كِذَّاباً: دروغ گفت، سخن خلاف واقع گفت،- الرَّأْيُ: امر را بر خلاف آنچه كه هست پنداشت،- تِ الْعَيْنُ: دچار خطاى باصره شد؛ «كَذَبَتْكَ عَينُكَ»: چشم تو خلاف واقع ديد، اين كلمه گاهى دو مفعول به خود مى گيرد مانند «كَذِبَهُ الحَديثَ»: سخن را با دروغ گفت ولى هرگاه اين فعل مشدّد بشود يك مفعول مى گيرد مانند «كَذَّبَ الحَديثَ»: سخن را تكذيب كرد.

=كُذِبَ-

الرجُلُ: به او دروغ گفته شد.

=كَذَّبَ-

تَكْذِيباً [كذب] هُ: او را تكذيب كرد، نسبت دروغ به او داد،- نَفْسَهُ: به دروغ خود اعتراف كرد،- عَنْ فُلان: گفته او را پاسخ داد و رَد كرد،- عَنْ أَمْرٍ ارادَهُ: از چيزى كه مى خواست امتناع و خوددارى كرد،- عَنّا الحَرُّ: گرماى هوا كاهش يافت،- تكذيباً وَ كِذَّاباً بِالْأَمْرِ: آن امر را انكار كرد؛ «كَذَّبَ بِآياتِ رَبِّهِ»: منكر آيات خدا شد.

=الكَذْبَان-

مُرادف (الكَذُوب) است.

=الكُذَبَة-

مُرادف (الكَذَّاب) است.

=الكَذُوب-

ج كُذُب: بسيار دروغگو.

=كَرّ-

- كُرُوراً [كرّ]: جنگجو برگشت و سپس حمله كرد، رزمجو از ميدان جنگ عقب نشينى كرد و سپس براى نبرد بازگشت،- اللَّيْلُ وَ النَّهارُ: شب و روز يكى پس از ديگرى آمدند؛- كَرّاً وَ كُرُوراً و تَكْرَاراً الفَارسُ عَلَى الْعَدُوّ: اسب سوار برگشت و بر دشمن حمله ور شد،- كَرّاً البَكْرَةَ او كُبَّةَ الْغَزْل: در زبان روز و متداول به معناى باز كردن نخهاى قرقره يا كلاف نخ است،– كَرِيراً المَريضُ: بيمار مشرف بر مرگ شد،– كَرّاً صدرُهُ: سينه او گرفت و خرخر كرد.

=الكُرّ-

[كرّ]: الجحش (عاميّة)، كرّه الاغ يا اسب،- ج كِرَار: چاه،- ج اكْرَار: پيمانه اى است بزرگ و معادل ٤٤ صاع است (هر يك صاع برابر چهار مشت مرد ميان اندام است) و گفته مى شود كه اين كلمه عبرانى

=الكر-

=كرا-

=كرى-

=الكراء-

=الكراب-

=الكرابة-

=الكرابيج-

=الكراث-

=الكراثة-

=الكرار-

=الكراز-

=الكرازة-

=الكراس-

=الكراسة-

=الكراسي-

=الكراع-

=الكراعي-

=الكرافية-

=الكرام-

=الكرامة-

=الكراهة-

=الكراهية-

=كرب-

=الكرب-

=الكرباج-

=الكربة-

=الكربون-

=الكربونات-

=الكرة-

است، پوشاك.

=الكَرّ-

[كرّ]: مص؛ «الكَرّ و الفَرّ»: حمله و عقب گرد در جنگ،- ج كُرُور: ريسمانى از ليف يا برگ نخل خرما، طناب كشتى،- ج كِرّار: چاه،- ج اكْرَار و كُرُور: سجاده، جانمازى.

=كَرَا-

- كَرْواً [كرو] الأَرض: زمين را كند،- البِئْرَ: اطراف چاه درخت كاشت،- الْأَمَرَ:

كار را چند بار تكرار كرد،- بِالْكُرَةِ: با توپ بازى كرد،- تِ الدَّابَّةُ: ستور با شتاب رفت.

=كَرَى-

- كَرْياً [كري] الرجُلُ: آن مرد با شتاب دويد،- النَّهْرَ: در رودخانه گودالى كند،- بِالكُرَةِ: با توپ بازى كرد.

=الكِرَاء-

[كري]: مال الإجارة، مزد كرايه.

=الكِرَاب-

مجارى آب در ميان دره.

=الكُرَابَة-

ج أَكْرِبَة: خرمائى كه از بيخ خوشه نخل چيده شود.

=الكَرَابَة-

ج كَرَائِب: بلاى سخت و ناگوار،- ج اكْرِبَة: مُرادف (الْكُرَابة) است.

=الكَرَابِيج-

(ط): نوعى حلواى سفيد كه به آن (كَرَابِيج حَلَبَ) نيز گويند و با شكرينه خورند.

=الكُرَّاث-

(ن): گياه تره، گياهى بد بو از رسته زنبقيات است كه در مناطق معتدل كشت مى شود و مدرّ بول است،- الأَنْدَلُسِى او القُفْلوط: گونه اى ديگر از تره ريز است كه پيازچه آن را در سالاد غذا ريزند و مخلوط كنند.

=الكَرَّاث-

(ن): مرادف (الْكُرّاث) است.

=الكُرَّاثَة-

(ن): واحد (الكُرّاث) است.

=الكَرَّار-

[كرّ]: آنكه بهنگام جنگ بسيار حمله كند.

=الكُرَاز-

ج كِرْزَان: شيشه يا كوزه دهانه باريك.

=الكُرَّاز-

مرادف (الكُرَاز) است.

=الكَرَّاز-

ج كَرَارِيز (ح): قوچى كه خورجين چوپان را حمل كند. اين قوچ معمولًا بى شاخ است زيرا قوچ شاخدار به شاخ زدن مشغول است،- مِنَ الْمَعْز: بزى كه بر گردن آن زنگوله بندند تا گله بز در پى آن به راه افتند.

=الكِرَازة-

پند و اندرز با حقايق دين مسيح.

=الكُرَّاس-

ج كَرَارِيس: جزئى از كتاب، كتابچه.

=الكُرَّاسَة-

ج كَرَارِيس: مرادف (التكُرَّاس) است.

=الكَرَاسِيّ-

دانشمندان.

=الكُرَاع-

ج أَكْرُع و أَكَارِع: قسمت باريك دست و پاى گاو و گوسفند است و در ستوران قسمت پايين كعب و در انسانها پايين زانو مى باشد. اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود، اسمى است كه بر اسبان و خران و قاطرها اطلاق مى شود، طرف و كرانه هر چيزى؛ «كُراع الأرض»: ناحيه و كرانه هاى دور زمين.

=الكَرَّاع-

بر وزن فَعّال و صيغه مبالغه است، آنكه با اشخاص فرومايه دوستى كند، آنكه ستوران و شتران خود را با آب باران آبيارى كند.

=الكُرَاعيّ-

پاچه فروش.

=الكَرَّافِيَّة-

عند العامّة: شيشه يا بطرى كه قسمت بالاى آن باريك و بدنه آن پهن و بزرگ باشد. اين كلمه در زبان روز متداول است و از زبان ايتاليائى گرفته شده است.

=الكُرَام-

ج كُرامُون: مرادف (الْكَرِيم) است.

=الكُرَّام-

ج كُرَّامُون: آنكه بسيار و بيش از حد بخشندگى كند.

=الكَرَّام-

كريم و بخشنده.

=الكَرَامَة-

مص، كرامت و كار فوق العاده كه از سوى شخصى صورت پذيرد كمتر از حد دعوى پيامبرى.

=الكُرَّامَة-

ح كُرَّامُون: مرادف (الكُرَّام) است.

=الكَرَاهَة-

مص، زمين سفت و سخت.

=الكَرَاهِيَة-

مص.

=كَرَبَ-

- كَرْباً هُ الأمْرُ: كار بر او سخت شد،- هُ الغَمُّ: بسيار اندوهگين شد،- القَيْدَ عَلى المُقَيَّدِ: بند را بر او سخت بست،- الحَبْلَ:

ريسمان را بافت،- الدَّلْوَ: ريسمان بر دلو بست،- فُلانٌ: بيخ ستبر شاخه درخت خرما را بريد،- كُرُوباً: در زمين بى آب و گياه كشت كرد، نزديك شد،- تِ النَّارُ: آتش رو به خاموشى رفت،- تِ الشَّمْسُ: خورشيد رو به غروب رفت،- فُلَانٌ: بازمانده خرما بر خوشه نخل خورد،- النَّاقَةَ: بر روى شتر بار زياد حمل كرد؛ «كَرَبَ يَفْعَلُ»: نزديك بود انجام دهد، در اينجا كَرَبَ از افعال مقاربه است،- كَرْباً و كِرَاباً الأَرضَ للزَّرْعِ: زمين را كند و شخم زد.

=كُرِبَ-

اندوه و غم بر او وارد آمد.

=كَرَّبَ-

تَكْرِيباً [كرب] الرجُلُ: خرماى مانده بر درخت نخل را خورد، در زمين خشك و بىب و علف زراعت كرد،- الدّلْو: بر دلو ريسمان بست.

=الكَرْب-

ج كُرُوب: غم و اندوه و سختى.

=الكَرَب-

ريسمانى كه براى كشيدن آب بر دسته دلو بندند، بيخ شاخه ستبر خرما.

=الكِرْباج-

شلاق، تازيانه- اين كلمه فارسى است.

=الكُرْبَة-

ج كُرَب: مُرادف (الْكَرْب) است.

=الكَرْبَة-

واحد (الكِرَاب) است.

=الكَرَبَة-

يك دانه چوب (بيخ شاخه درخت خرما)،- ج كَرَب: تخته اى كه بر سر ستون چادر قرار مى دهند.

=الكَرْبُون-

أو الفَحِيم [كرب]: زغال سنگ كه عنصرى اساسى در تركيب انواع مختلف زغال است. اين ماده در تركيب همه مخلوقات زنده وجود دارد و گوهر الماس كاربن صاف و درخشان است.

=الكَرْبُونات-

پودرى است سفيد رنگ داراى تركيبى اسيدى و زغالى با ماده ديگرى- اين كلمه يونانى است.

=الكُرَة-

ج كُرىً و كُرِيْن و كِرِين و كُرَات و أَكَر [كرو]: كُره، هر جسم گرد و دايره مانندى و از اين جمله است انواع توپ بازى،- السّمَاوية (فك): كره آسمانى كه شامل ستاره آسمانى است؛ «كُرَةُ الثَّوابِت» (فك):

ستاره هاى آسمانى ثابت.

=الكرة-

=الكرتون-

=كرج-

=الكرج-

=الكرجي-

=كردس-

=كرر-

=كرز-

=الكرز-

=الكرزة-

=كرس-

=الكرسته-

=كرسع-

=الكرسنة-

=الكرسوع-

=الكرسي-

=كرش-

=الكرش-

=الكرشاء-

=الكرشنة-

=الكرشوني-

=كرع-

=الكرع-

=كرفس-

=الكرفس-

=الكركدن-

=كركر-

=الكَرَّة-

ج كَرَّات [كرّ]: حمله جنگى، شب و روز كه بدان «كَرَّتَان و قَرَّتان» گويند،- (ع ح): عبارت از يكصد هزار است. «كَرَّةً اخْرى»: حمله ديگرى؛ «كَرَّةً بَعْدَ كَرَّةٍ»:

حمله هاى پى در پى.

=الكَرْتُون-

كاغذ مقوّى، كارتن.

=كَرَجَ-

- كَرْجاً الشي ءُ: آن چيز افتاد و غلطيد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=كَرِجَ-

- كَرَجاً الخبزُ: نان فاسد شد و كپك سبز زد.

=كَرَّجَ-

تَكْرِيجاً [كرج] الخبز: مرادف (كَرِجَ) است و در زبان متداول بر آن (عَفَّنَ) اطلاق مى شود.

=الكُرْج-

چيزى است بگونه مهره كه بر سر آن بازى كنند، نژادى از مردم (گرجيان).

=الكُرّج-

مهره بازى.

=الكُرْجِيّ-

مفرد (الكُرْج) است، گرجى.

=كَرْدَسَ-

كَرْدَسَةً [كردس]: با گامهاى نزديك بهم بسان شخص پاى بسته راه رفت،- الْخَيْلَ: اسبان را جمع آورى كرد و به گونه گله اسب در آورد،- الشّى ء: آن چيز را محكم بست،- هُ: او را بر زمين افكند،- الحِمَارَ: خر را به سختى راند.

=كُرْدِسَ-

[كردس]: دست و پاى آن مرد جمع شدند.

=كَرَّرَ-

تَكْرَاراً و تَكْرِيراً و تَكِرَّةً [كرّ] الشي ءَ: آن چيز را پياپى اعاده و تكرار نمود.

=كَرَزَ-

- كُرُوزاً: داخل شد،- كَرْزاً: با كتاب انجيل مقدس پند و موعظه كرد. اين كلمه سريانى است.

=الكُرْز-

ج أكْرَازا و كِرَزَة: خورجين چوپان، جوال كوچك.

=الكَرَز-

(ن): درخت آلبالو و يا گيلاس از رسته (الْوَرْدِيَّات) است. مركز اصلى آن ايران و در ساير سرزمينهاى معتدل كاشت مى شود. اين كلمه يونانى است.

=الكَرَزَة-

(ن): مفرد (الكَرَز) است.

=كَرَّسَ-

تَكْرِيساً [كرس] البناءَ: ساختمان را پى ريزى كرد،- الشَّى ء لهُ: آن چيز را ويژه او ساخت،- نفسَهُ على الشَّى ءِ: خود را براى آن كار آماده ساخت،- الأسقُف البِيعَةَ او الأَوَانِي الكَنَسِيّة و غيرَها: اسقف كليسا اثاث كليسا را وقف خدمت و عبادت كرد.

=الكَرَسْتَه-

في اصطلاح السكَّافين: چرم كه از آن كفش سازند؛ «تَاجِرُ الكَرَسْتَه»: بازرگان پوست و چرم. اين كلمه تركى است.

=كَرْسَعَ-

كَرْسَعَةً [كرسع] الرجُلُ: آن مرد دويد،- فلاناً: بر سر مفصل دست فلانى ضربه زد.

=الكِرْسَنَّة-

(ن): گياهى است از رسته (القَطَّانِيّات) بمعناى گاودانه كه دانه اش به اندازه نخود در غلاف است و آذوقه دام و ستور بويژه گاوان مى باشد.

=الكِرْسِنَّة-

(ن): مرادف (الكِرْسنَّة) است.

=الكُرْسُوع-

ج كَرَاسِيع [كرسع]: استخوان مچ دست از طرف انگشت كوچك؛ «كُرْسُوع القَدَم»: مفصل مچ پا از طرف ساق پا.

=الكُرْسِيّ-

ج كَرَاسِيّ و كَرَاسٍ: صندلى، تخت؛ «كُرْسِيُّ الملكِ»: تخت شاهى؛ «الكُرْسِيُّ الرسوليُّ»: مركز كار پاپ بزرگ؛ «كُرْسِيُّ الأُسْقف»: مركز اقامت اسقف مسيحى؛ «كُرْسِيُّ الجوزاء» (فك): ستاره جوزا.

=كَرِشَ-

- كَرَشاً الجلدُ: آتش به پوست خورد و منقبض شد.

=كَرَّشَ-

تَكْرِيشاً [كرش]: روى در هم كشيد، غذا را با گوشت و چربى در شكمبه حيوان پخت.

=الكِرْش-

ج كُرُوش: شكمبه حيوانات سم دار بمنزله معده در انسان است. اين كلمه مؤنث است،- ج اكْرَاش و كُرُوش: عطردان يا كمد لباس، گروهى از مردم، خانواده مرد، فرزندان كوچك او،- ن: نام گياهى است در بهترين چراگاهها.

=الكَرِش-

ج كُرُوش: مرادف (الكِرْش) است،- ج اكْراش و كُرُوش: بمعناى (الكِرْش) است؛ «كَرِشُ القومِ»: بيشترين آن قوم؛ «كَرِشُ كُلِّ شي ء»: مجتمع هر چيزى.

=الكَرْشَاء-

زن شكم گنده يا توانگر؛ «قَدَمٌ كَرْشَاء»: پاى پر گوشت كه كف آن تخت و انگشتان آن كوتاه باشد؛ «أتانٌ كَرْشَاء»: ماده الاغ كه داراى تهيگاه بزرگ باشد؛ «دَلْوٌ كَرْشَاء»: دلو بزرگ.

=الكَرْشَنَة-

نوشتن حروف عربى با حروف غير عربى يا بر عكس.

=الكَرْشُوني-

الفاظ عربى كه با حروف سريانى نوشته شده باشد- اين كلمه سريانى است.

=كَرَعَ-

- كَرْعاً هُ: بر او تير انداخت و تير به پاچه پايش خورد،- كَرْعاً و كُرُوعاً فى الْمَاءِ اوِ الإِنَاءِ: گردن خود را به سوى آب دراز كرد و با دهان از ظرف آب نوشيد.

=كَرِعَ-

- كَرَعاً: از درد دست و پاى ناليد، جزئى غذاى پاچه خورد، دست و پاى او باريك شد، تِ السَّاقُ: ساق پاىِ باريك شد،- تِ السَّماءُ:

آسمان باريد،- كَرْعاً و كُرُوعاً فى المَاءِ أَو الإِنَاءِ: به معناى (كَرَع) است.

=الكَرْع-

مرادف «الْجَرْع» است و در زبان متداول رايج است.

=الكَرَع-

مص، مانده ى آب كه با دهان از آن نوشيده باشند، دست و پاى ستور، مردم پست و فرومايه، پست فطرت: اين كلمه در مفرد و جمع يكسان بكار برده مى شود؛ «رَجُلٌ كَرَعٌ»: مرد پست؛ «رِجالٌ كَرَعٌ»: مردان پست.

=كَرْفَسَ-

كَرْفَسَةً [كرفس]: بسان شخص پاى بسته راه رفت،- الْبَعِيرَ: شتر را با ريسمان محكم بست.

=الكُرْفُس-

(ن): پنبه.

=الكَرَفْس-

(ن): كرفس، نام گياهى از رسته (الخيميّات) است كه داراى خواص غذائى و پزشكى مى باشد. اين كلمه سريانى است.

=الكَرْكَدَّن-

(ح): كرگدن، جانورى است با اندام درشت و پوست بدنش بدون كرك است و پاهايش كوتاه و كلفت مى باشد و بر سرش يك شاخ و گاهى دو شاخ بر روى هم دارد. نام ديگر اين جانور (المِرْمِيس) يا (وَحِيدُ الْقَرْن) است. اين كلمه فارسى است.

=كَرْكَرَ-

كَرْكَرَةً [كركر] الرجُلُ: آن مرد خنديد،- فى الضّحْك: با صداى بلند خنديد،- بِالدَّجاجه: بر مرغ بانگ زد،- الشَّى ءَ: آن چيز را چند بار تكرار كرد،- الرَّحى: سنگ

=الكركر-

=الكركرة-

=الكركم-

=الكركند-

=الكركون-

=الكركي-

=كرم-

=الكرم-

=الكرمى-

=الكرمان-

=الكرمة-

=الكرنب-

=الكرنبيات-

=الكرنبية-

=كره-

=الكره-

=الكروان-

=الكروانة-

=الكروب-

=الكروبية-

=الكروبيون-

=الكروة-

=الكروسة-

=الكروم-

=الكروي-

=الكرويا-

=الكروياء-

=كري-

=الكري-

=الكريان-

=الكريب-

=الكريبة-

=الكرية-

=الكريث-

=الكرير-

=الكريع-

=الكريم-

آسياب را گردانيد،- الحَبَّ: دانه را آرد كرد،- الشَّى ءَ: آن چيز را جمع آورى كرد،- تِ الرّياحُ السحابَ: باد ابرها را پراكنده كرد، باد ابرها را پس از پراكندگى جمع آورى كرد،- الأمرَ عنهُ: آن كار را از او دور كرد و برگردانيد.

=الكَرْكَر-

[كركر] (ح): پرنده ايست دريائى.

=الكَرْكَرة-

[كركر]: صداى قرقر شكم انسان.

=الكِرْكِرَة-

ج كَرَاكِر [كركر]: گروهى از مردم، سينه هر جانور سم دار.

=الكُرْكُم-

[كركم]: زردچوبه، آدامس،- (ن): زعفران.

=الكَرْكَنْد-

صمغ سرخ،- (ح): كرگدن.

=الكَرَكُون-

مركز پليس. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الكُرْكِيّ-

ج كَرَاكِيّ (ح): پرنده ايست بزرگ اندام كه داراى پاى بلند و گردن دراز و بدون دم است و گاهى بر روى آب مى نشيند، نام اين پرنده در زبان فارسى (مرغ كلنگ) است.

=الكَرَكي-

دستگاه مقطر كردن آب يا تهيه گلاب و مانَند آن. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=كَرَمَ-

- كَرْماً هُ: در بخشندگى بر او چيره شد.

=كَرُم-

- كَرَماً و كَرَمَةً و كَرَامَةً: به آسانى عطا و بخشش كرد، اين كلمه متضاد (لَؤْمَ) است. گرامى و بى همتا شد،- السَّحابُ:

ابر باران آورد.

=كَرَّمَ-

تَكْرِيماً و تَكْرِمَةً [كرم] هُ: او را بزرگداشت:- اللّهُ وَجْهَهُ: خدا او را شريف و بزرگوار كند،- السّحابُ: ابر پر باران بود.

=كُرِّمَ-

[كرم] السحابُ: مُرادف (كَرَّمَ) است.

=الكَرْم-

ج كُرُوم (ن): درخت انگور، انگور، گردن بند.

=الكَرَم-

مص، بخشندگى، سخاوت، گذشت، صفتى است به معناى كريم و خوب. اين كلمه در مذكر و مؤنث و مفرد و جمع يكسان بكار برده مى شود مانند: (رَجُلٌ كَرَمٌ و نِساءٌ كَرَمٌ وَ ارْضٌ كَرَمٌ).

=الكَرْمَى-

يقال «افعلْ ذلك وَ كَرْمَى لك»: آن كار را از روى بزرگوارى انجام بده.

=الكُرْمَان-

يقال «افعلْ ذلك و كُرْمَاناً لك»: آن كار را از روى بزرگوارى انجام بده.

=الكَرْمَة-

درخت انگور، تاك مو.

=الكُرُنْب-

و يقال لهُ أَيضاً المَلْفُوف (ن): كلم برگ كه آنرا كلم پيچ نيز گويند- اين كلمه يونانى است،- اللِّفْتِى: گونه اى كلم كه به آن قمرى گويند، قمرى مانند شلغم خورده مى شود و خام آن گونه اى آذوقه براى دام و ستور است.

=الكَرَنْب-

(ن): مُرادف (الْكُرُنْب) است.

=الكَرَنْبِيَّات-

(ح): تيره اى از پروانه هاى پولك بال كه بر روى برگهاى برخى درختان زيست مى كنند.

=الكُرُنْبِيَّة-

(ط): غذائى كه از كلم برگ آماده مى شود.

=كَرِهَ-

- كرْهاً و كُرْهاً و كَرَاهَةً و كَرَاهِيَةً و مَكْرَهةً و مَكْرُهَةً الشي ءَ: آن چيز را مكروه دانست و نپسنديد.

=كَرُهَ-

- كَرَاهَةً و كَرَاهِيَةً الأَمرُ أو المنظر: آن كار يا منظره زشت و ناپسنديده شد.

=كَرَّهَ-

تَكْرِيهاً [كره] الشي ءَ فلاناً و إلى فلانٍ: او را از آن چيز بيزار كرد.

=الكُرْه-

مص، مُرادف (الْكَرْه) است.

=الكَرْه-

مص، رنج و سختى، آنچه كه انسان را بر آن به زور وادار كنند.

=الكَرِه-

زشت، ناپسند، بد چهره.

=الكَرَوَان-

ج كِرْوَان و كَرَاوِين [كرو] (ح):

پرنده اى است از تيره بلند پايان و رسته مرغهاى زمينى به رنگ تيره با نوكى دراز، گويند اين پرنده شبها را نخوابد و گويا بدين نام شناخته شده كه متضاد (الكَرَى) است و به معناى چرت زدن مى باشد.

=الكَرَوَانَة-

[كرو] (ح): مؤنّث (الْكَرَوان) است.

=الكَرُوب-

واحد (الكَروبِيّون) است.

=الكَرُوبيَّة-

مُرادف (الْكَرُوبِيُّون) است.

=الكَرُوبِيُّون-

و قد تُبْدَل الكاف شيناً: فرشتگان مقرب درگاه خداوند متعال. اين كلمه در زبان عبرى (كَرُبِيُم) و جمع آن (كَرُوب) است و چه بسا كه به همين گونه تلفظ گردد.

=الكِرْوَة-

[كري]: كرايه، مزد آنچه را كه كرايه دهند.

=الكَرُّوسَة-

درشگه يا وسيله نقليه- اين كلمه ايتاليائى است.

=الكُرُوم-

(ك): كُرُم ماده اى است فلزى و شيميائى به رنگ خاكسترى روشن و براق و سفت كه در صنايع فولاد و رنگ آميزى بعضى از معادن به كار مى رود.

=الكُرَوِيّ-

[كرو]: منسوب به (الكُرة) است.

=الكَرَوْيا-

زيره سياه و خوشبو- اين كلمه يونانى است.

=الكَرَوْياء-

مُرادف (الكَرَوْيا) است، اين كلمه يونانى است.

=كَرِيَ-

- كَرىً [كري] الرجُلُ: آن مرد چرت زد، خوابيد.

=الكُريّ-

[كرو]: منسوب به (الكُرة) است.

=الكَريّ-

ج أَكْرِيَاء [كري]: كرايه دهنده، مستاجر (كرايه كننده)، خواب آلوده.

=الكَرْيَان-

[كري]: آنكه خواب آلود و در حال چرت زدن باشد.

=الكَرِيب-

[كرب]: اندوهگين، بُن ني، تخته نانوا كه بر روى آن خمير پهن كنند،- مِنَ الْأَرْض: زمين بى آب و گياه.

=الكَرِيبَة-

ج كَرَائِب: مؤنّث (الكريب) است، بلا و پيش آمد سخت.

=الكُرَيَّة-

ج كُرَيَّات [كرو] (ع ا): اسمى است كه به گلبول هاى خون اطلاق مى شود.

=الكَرِيث-

مُرادف (الكارِث) است به معناى آنچه كه باعث اندوه و سختى شود.

=الكَرِير-

[كرّ]: مص، صدائى است در سينه مانند صداى خسته و يا خفه شده، سرفه اى كه از گرد و غبار پديد آيد.

=الكَرِيع-

آنكه از رودخانه با دست آب بردارد و بياشامد.

=الكَرِيم-

از نامهاى مقدس خدا،- ج كِرام و كُرَمَاء: بخشنده؛ «رَجُلٌ كريمٌ»: مرد

=الكريمان-

=الكريمة-

=الكريمتان-

=الكريه-

=الكريهة-

=كز-

=الكز-

=الكزاز-

=الكزبرة-

=الكزز-

=كزم-

=الكزم-

=الكزورينا-

=كسا-

=الكساء-

=الكساب-

=الكساح-

=الكسار-

=الكسارة-

=الكسالة-

=كسب-

=الكسب-

=الكسبة-

=الكسبرة-

=الكستنة-

=كسح-

=الكسح-

=الكسحان-

=كسد-

سخاوتمند، مرد با گذشت، واژه (الكريم) بر بهترين هر چيزى اطلاق مى شود؛ «رِزْقٌ كريمٌ» روزى بسيار؛ «قَوْلٌ كريمٌ»: سخن موجز و پر معنى و قانع كننده؛ (وَجْهٌ كريمٌ):

چهره اى زيبا و خوب.

=الكَرِيمانِ-

حجّ و جهاد كه از فروع دين به شمار است.

=الكَرِيمَة-

ج كَرِيمَات و كَرَائِم و كِرَام: مؤنّث (الكرِيم) است؛ مرد بزرگوار و با اصل و نسب؛ «فُلانٌ كريمَةُ قَوْمِهِ»: فلانى بزرگوار قوم خود مى باشد؛ هر عضو شريفى از بدن مانند دست و گوش؛ «كَرِيمَةُ الرَّجُلِ»: دختر آن مرد؛ «كَرَائِمُ الْمَالِ»: بهترين و نفيس ترين مال.

=الكَرِيمَتانِ-

دو چشم انسان.

=الكَرِيه-

مرد قبيح، بد شكل، زشت.

=الكَرِيهَة-

ج كَرَائِه: مؤنث (الكَرِيه) است، سختى در جنگ، بلا و پيش آمد بد، شمشير بُرَنده.

=كَزَّ-

- كَزّاً و كَزَازَةً و كُزُوزَة [كزّ]: آن چيز ترنجيده و خشك شد،- على اسنانِهِ عِنْدَ العامة: از شدت خشم فك بالاى دهان خود را روى فك پائين فشار داد. اين كلمه در زبان روز متداول است.

=كُزَّ-

[كزّ]: آن مرد به بيمارى كزاز گرفتار شد، سرما خورد.

=الكَزّ-

[كزّ]: مص،- ج كُزّ: ترنجيده و خشك شده، «فُلانٌ كَزّ الْيَدَيْن»: فلانى بخيل است.

=الكُزَاز-

[كزّ] (طب): بيمارى كُزاز يا لرزه سخت.

=الكُزَّاز-

[كزّ] (طب): مُرادف (الكُزاز) است.

=الكُزْبُرَة-

(ن): مُرادف (الكُزْبَرَة) است؛ «كُزْبُرَةُ البئر» (ن): پرسياوشان. گياهى است از تيره سرخسيها كه داراى برگى نازك و ساقه اى بسيار نرم و باريك مانند موى مى باشد و در غارها و كنار چشمه ها مى رويد.

=الكُزْبَرَة-

(ن): گشنيز. گياهى است خوشبو و خوشمزه و از تيره (الخَيمِيَّات) است.

=الكَزْبُرَة-

(ن): مُرادف (الكُزْبَرَة) است.

=الكَزَز-

[كزّ]: خِسَّت و بخيلى.

=كَزَمَ-

- كَزْماً: دهان خود را بست و خاموش شد،- الْجَوْزَةَ وَ نَحوها: گردو و مانند آن را با جلوى دهان خود شكست و مغز آن را بيرون آورد تا بخورد،- هُ او را سخت گاز گرفت.

=كَزِمَ-

- كَزَماً: آن مرد پُر خور شد، ترسيد كه به پيش رود.

=كَزَّمَ-

تَكْزِيماً [كزم] البردُ أصابعَهُ: سرما انگشتان او را زد و منقبض نمود.

=الكَزْم-

آنكه كف دست او فشرده و انگشتانش كوتاه باشد.

=الكَزَم-

پُر خورى، كوتاه بودن بينى يا انگشتان، بخيلى.

=الكَزِم-

مِن الرجَالِ: مرد جبان و ترسو.

=الكَزْوَرِينا-

(ن): نام گياهى است كه مركز اصلى آن استراليا و جزاير پاسيفيك است.

اين گياه زينتى است و در كرانه هاى درياى مديترانه كشت مى شود.

=كَسَا-

- كَسْواً [كسو] الثوبَ فلاناً: جامه را بر او پوشانيد، هُ شِعْراً: او را با شعر ستايش كرد.

=الكِسَاء-

ج أَكْسِيَة [كسو]: لباس، جامه.

=الكَسَّاب-

مبالغه كاسب است، آنكه بسيار كسب مال كند.

=الكُسَاح-

گونه اى بيمارى كه در شتر پديد آيد.

=الكُسَار-

من الحَطَب و نحوهُ: هيزم ريز و شكسته مُرادف (الكُسارَة) است.

=الكَسَّار-

صيغه مبالغه است به معناى بسيار شكننده.

=الكُسَارَة-

من الحطب و نحوهِ: خورده هاى ريز و شكسته هيزم.

=الكِسَالة-

تنبلى، بيكارى.

=كَسَبَ-

- كَسْباً و كِسْباً الشي ءَ: آن چيز را جمع آورى نمود،- مَالًا اوْ عِلْماً: مال يا دانش بدست آورد و سود بُرد،- الإثْمَ: گناه را تحمل كرد،- لِأَهْلِهِ: براى خانواده خود پى كسب و كار رفت،- فُلاناً مالًا او عِلْماً: به او مال رسانيد يا علم آموخت.

=كَسَّبَ-

تَكْسِيباً [كسب] فلاناً مالًا أو علماً: مال به او رسانيد يا علم به او آموخت.

=الكَسْب-

مص، درآمد، سود، آنچه كه در نتيجه كسب بدست مىيد.

=الكِسْبَة-

آنچه كه در نتيجه كسب بدست مىيد.

=الكُسْبُرَة-

(ن): مُرادف (الكُزْبَرة) به معناى گشنيز است.

=الكَسْتَنَة-

أو القَسْطَل (ن): درخت شاه بلوط از رده بلوطيها كه تا چند قرن عمر مى كند. اين درخت در شهرهاى معتدل اروپا و تركيه مى رويد و ميوه آن خورده مى شود؛ «كَسْتَنَة الحصَانِ اوْ قَسْطَلةُ الْحِصَانِ» (ن): گونه اى درخت از تيره درختان صابونى است كه در بهار گلهائى به شكل خوشه اى و سفيد و يا سرخ رنگ دارد و ميوه آن قهوه اى رنگ و تلخ است و قابل خوردن نيست.

=كَسَحَ-

- كَسْحاً البيتَ: خانه را روفت و روب كرد و زدود،- تِ الرِّيحُ الْأَرْضَ: باد زمين را از خاك روبيد و زدود،- الشَّى ءَ: آن چيز را بُريد و با خود بُرد؛ «أتَيْنا بني فلانٍ فَكَسَحْنَاهُمْ»: به سوى خانواده فلانى رفتيم و آنها را كوچ داديم.

=كَسِحَ-

- كَسَحاً: يكى از پاهاى آن مرد سنگين شد و در راه رفتن آن را روى زمين كشيد مثل اينكه زمين را مى روفت، نيروى حركتى از دست و پاى او گرفته و فلج شد.

=الكَسْح-

مص، ناتوانى.

=الكَسِح-

آنكه از او يارى بخواهى و نتواند به تو يارى دهد.

=الكَسْحَان-

مُرادف (الكَسِيح) به معناى آنكه مبتلا به فلج است و زمين گير مى باشد.

=كَسَدَ-

- كَسَاداً و كُسُوداً الشي ءُ: آن چيز بفروش نرسيد و بازارش كِساد شد،- تِ السَّوقُ: بازار كساد شد و چيزى بفروش نرفت.

=كَسُدَ-

- كَسَاداً و كُسُوداً: مُرادف (كَسَدَ)

=كسر-

=الكسر-

=كسرى-

=الكسرة-

=كسع-

=الكسعة-

=كسف-

=كسل:-

=الكسلى-

=الكسلان-

=الكسلانة-

=الكسلة-

=الكسم-

=الكسوة-

=الكسور-

=الكسول-

=كسي-

=الكسيبة-

=الكسيح-

=الكسيد-

=الكسير-

=كش-

است.

=كَسَرَ-

- كَسْراً العودَ و كلَّ صُلْب: چوب يا هر چيز سخت را شكست،- الْعَسْكَرَ: لشكر را شكست داد،- الوَصِيَّة: وصيّت را نقض كرد و با آن مخالفت نمود،- الشِّعْرَ: وزن شعر را درست ادا نكرد،- الحَرْفَ: حرف را حركت كَسْرِه داد،- الوِسَادَةَ: بالش را تا كرد و بر آن تكيه داد،- مِنْ طَرْفِهِ او عَلى طَرفِهِ:

تكه اى از آن را شكست،- فُلاناً عَنْ مُرادِهِ: او را از خواسته اش باز داشت،- مِنْ حِدَّتِهِ: از خشم وى كاست و او را آرام نمود،- المتَاعَ: متاع را به تدريج فروخت،- الطَّائِرُ جناحَيْهِ: پرنده بالهاى خود را براى نشستن جمع كرد،- كُسُوراً الطَّائِرُ: پرنده بالهاى خود را براى فرونشستن جمع كرد.

=كَسِرَ-

- كَسَراً: سُست و تنبل شد.

=كَسَّرَ-

تَكْسِيراً [كسر]: مُرادف (كَسَرَ) است و تشديد براى مبالغه مى باشد،- الكِلمَة: كلمه را با تغيير بناى آن جمع مكسر نمود و اين از اصطلاحات علم صرف مى باشد،- تِ الْمِرآةُ و نحوُها النُّورَ عَلى كَذا:

آئينه و يا مانند آن نور را برگردانيد.

=الكَسْر-

مص،- حركتى است كه با اين علامت «-» زير حرف قرار مى گيرد، كم، اندك،- ج كُسُورٌ و حج كُسُورات (ع ح): در علم حساب عبارت از عددى است كه كمتر از يك واحد باشد مانند يك سوّم و يك چهارم از عدد صحيح،- ج اكْسَار و كُسُور: جُزئى از عضو بدن يا قسمتى از استخوان كه گوشت روى آن را پوشانيده باشد، جانب و كرانه خانه، ناحيه، دامنه پائين چادر يا آن قسمت از خيمه كه بر روى زمين افتد،- عِنْدَ الأَطِبَّاء: و در اصطلاح پزشكى جدا شدن مهره هاى استخوان بگونه اى كه به دو قسمت يا قسمتهاى بزرگ جدا شده باشد و آن را (كاسر) گويند.

=الكِسْر-

ج أَكْسار و كُسُور: جزئى از عضو يا استخوان كه گوشت روى آن را پوشانيده باشد، جانب خانه، ناحيه، قسمت پائين پرده درب چادر (خيمه) كه بر روى زمين افتاده باشد.

=كَسْرَى-

ج أَكَاسِرَة و أكَاسِر و كَسَاسِرَة و كُسُور:

مُرادف كسرى است- اين كلمه فارسى است.

=كِسْرَى-

ج أَكَاسِرَة و أَكَاسِر و كَسَاسِرَة و كُسُور:

لقب پادشاهان ايران باستان- اين كلمه فارسى است به معناى خسرو.

=الكَسْرَة-

ج كَسَرَات: اسم مرة از (كَسَرَ) است، فرار و گريز.

=الكِسْرَة-

ج كِسَر و كِسْرَات و كِسَرَات: يك پاره از چيزى كه شكسته شده باشد.

الكَسْرَوِيّ: منسوب به (كسرى) است.

الكِسْرَوِيّ: منسوب به (كسرى) است.

=كَسَعَ-

- كَسْعاً هُ: او را راند، براى گريزاندنش در پى او روان شد،- به او اردنگ زد،- السَّفِينَةَ فِى الْبَحْر: كشتى را در دريا بحركت در آورد و راه بُرد،- تِ الخَيْلُ بِاذْنَابِها: اسبها دُمهاى خود را ميان پاى خود قرار دادند.

=الكُسْعَة-

گاوهاى شخم زن و كارى، الاغها، برده گان،- ج كُسَع: نشانه هاى سفيد در جبهه هر چيزى، پرهاى سفيد زير دُمِ پرنده.

=كَسَفَ-

- كَسْفاً اللّهُ الشمسَ أو القمَر: خداوند خورشيد و ماه را پوشانيد،- الشَّى ءَ: آن چيز را پوشانيد،- بَصَرَهُ: چشم خود را فرو خوابانيد،- تِ الشَّمْسُ النجُومَ: روشنايى خورشيد بر نور ستارگان غالب شد،- هُ الحُزْنُ و غَيْرُهُ: غم و اندوه و جز آن او را گرفته و غمگين كرد،- الثّوبَ: پيراهن را بريد،- كُسُوفاً تِ الشَّمْسُ: خورشيد گرفت و كُسوف كرد،- وَجْهُهُ: چهره اش عبوس و گرفته شد،- تْ حالُهُ: حال او بد شد،- بالُهُ: دلش از حادثه بدى گواهى داد و نااميد شد،- أَمَلُهُ:

اميد او از آنچه آرزو داشت بريده شد.

=كَسِلَ:- كَسَلًا: تنبل و سست شد.

الكَسِل: تنبل، مُرادف (الْكَسْلَان) است.

=الكَسْلَى-

مؤنّث (الْكَسْلَان) است.

=الكَسْلَان-

ج كُسَالَى و كَسَالَى و كِسَالَى و كَسْلَى و كَسَالِي: آنكه تنبلى كند و از كارى كه بايد انجام دهد شانه خالى كند.

=الكَسْلَانة-

مؤنّث (الْكَسْلَان) است.

=الكَسِلَة-

مؤنّث (الْكَسِلْ) است.

=الكَسْم-

عند العامَّة: اندام متناسب، «فُلَانَةُ جَميلَةُ الكَسْم»: آن زن داراى اندامى زيبا و متناسب و بدون عيب است. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

الكَسُوب: مُرادف (الْكَسَّاب) است.

=الكُسْوَة-

ج كُسىً [كسو]: لباس، پوشاك، جامه.

=الكِسْوَة-

ج كِسىً [كسو]: مُرادف (الكُسْوَة) است.

=الكُسُور-

«كُسُورُ الأَوديةِ»: راهها و پيچ و خمهاى دره (اين كلمه مفرد ندارد).

=الكَسُول-

مُرادف (الكَسْلَان) است، صفتى است براى دختر ناز پرورده كه جاى خود را ترك نكند.

=كَسِيَ-

- كَساً [كسو] الثوبَ: جامه را پوشيد،- كَسَاءً: بزرگوار و گرامى شد.

=كُسِيَ-

- كَساً [كسو] الثوبَ: جامه را پوشيد.

=الكَسِيبَة-

آنچه كه بدست آيد و كسب شود.

=الكَسِيح-

آنكه دست و پايش ناتوان و فلج شده باشد، مُرادف (الأَكْسَح) است.

=الكُسَيْح-

مُرادف (الْأَكْسَحُ) است.

=الكَسِيد-

كالاى نامرغوب و بى رونق و بى مشترى.

=الكَسِير-

ج كَسْرَى و كَسَارَى: شكسته.

=كَشَّ-

- كَشّاً و كَشِيشاً [كشّ] الزندُ: صداى بر افروختن شعله آتش از آتش زنه شنيده شد،- تِ الجَرَّةُ: كوزه مي به جوش آمد،- الجَمَلُ: شتر اوّلين بانگ را از خود برآورد،- تِ الحَيَّةُ: مار از پوست خود صدا در آورد نه از دهانش،- تِ الْبَقَرَةُ: گاو بانگ برآورد،- كَشّاً الرَّجُلَ وَ غَيْرَهُ: آن مرد را راند و دور ساخت،- الدِّيكُ: خروس ناتوان شد و از خروسى ديگر گريخت،- الدَّجَاجَةَ: مرغ را

=الكش-

=الكشاح-

=الكشاحة-

=الكشاط-

=الكشاف-

=كشأ-

=كشئ-

=الكشي ء-

=الكشة-

=الكشتبان-

=كشح-

=الكشح-

=كشر-

=الكشر-

=الكشرة-

=كشط-

=كشف-

=الكشف-

=الكشفة-

=الكشفية-

=الكشك-

=كشكش-

=الكشكش-

=الكشكول-

=الكشكولة-

=كشم-

=الكشم-

=الكشمش-

=الكشمشة-

=الكشوث-

با گفته (كِيشْ كيشْ) راند. اين كلمه در زبان روز متداول است.

=الكُشّ-

[كشّ]: آنچه كه با آن نخل را بارور كنند.

=الكِشَاح-

داغ يا نشانى بر روى شكم يا پهلو.

=الكُشَاحَة-

دشمنى پنهانى، قطع علاقه.

=الكِشَاط-

آشكار شدن، برهنگى، پوست جدا شده از لاشه گوسفند.

=الكَشَّاط-

قصّاب، جزّار.

=الكَشَّاف-

صيغه مبالغه است بر وزن (فَعَّال) - ج كشَّافَة: عضو سازمان پيشاهنگى.

=كَشَأَ-

- كَشْأً [كشأ] الشي ءَ: پوست آن چيز را كند،- الرَّجُلُ مِنَ الطَّعَام: آن مرد غذاى بسيار خورد و سير شد.

=كَشِئَ-

- كَشْأً و كَشَاءً [كشأ] تْ يدُهُ: دست او ترك برداشت يا پوست دستش منقبض شد.

=الكَشِي ء-

[كشأ]: آنكه غذاى بسيار خورده و سير و پُر شده باشد.

=الكَشَّة-

[كشّ]: زُلف و كاكُل آويخته بر روى پيشانى.

=الكُشَّتْبَان-

ج كَشَاتِبِين: انگشتانه خياط؛ «زَهْرُ الكُشَّتْبانِ»: گُل انگشتانه.

=كَشَحَ-

- كَشْحاً البيتَ: خانه را روفت،- العودَ: پوست چوب را كند،- القَوْمَ: آن قوم را پراكنده كرد،- هُ: خال روى شكم او را داغ كرد،- البَعِيرَ: نقطه روى شكم شتر را با آتش داغ كرد،- لَهُ بِالعَدَاوَة: با او دشمنى كرد،- عَنِ المَاء: از آبشخوار برگشت،- الطّائِرُ: پرنده از سر آب با شتاب برگشت،- الظَّلامُ او الضّوءُ: تاريكى يا روشنائى برگشت،- تِ الدَّابّةُ: ستور دم خود را ميان دو پاى خود بُرد.

=كَشِحَ-

- كَشَحاً: از درد پهلو ناليد.

=كُشِحَ-

الرجُلُ: پهلوى او را داغ كردند،- القَوْمُ عَنِ الْماء: از كنار آب متفرق شدند و رفتند.

=كَشَّحَ-

تَكْشِيحاً [كشح] هُ: پهلوى او را داغ كرد،- البَعِيرَ: پهلوى شتر را داغ كرد،- العودَ: پوست چوب را كند،- هُ: او را راند؛ «كَشَّحَ الذّبابَ»: مگس را پراند و دور كرد. اين كلمه تحريف (كَشَّ) است و در زبان روز متداول است.

=الكَشْح-

مص،- ج كُشُوح مِنْ الْجِسم: پهلوى انسان.

=الكَشَح-

(طب): درد پهلو كه با داغ كردن آن را درمان كنند و گفته مى شود كه همان بيمارى ذات الجَنب (سينه پهلو) است.

=كَشَرَ-

- كَشْراً عن أَسنانِه: دهان خود را هنگام خنديدن باز كرد و دندانهايش را نشان داد،- السَّبعُ عَنْ نابه: شير آماده حمله شد،- فُلانٌ لَهُ: شير او را ترسانيد، فلانى پلنگ وار شد.

=كَشَّرَ-

تَكْشِيراً [كشر] عن أَسنانِه: مُرادف (كَشَرَ) است و تشديد براى مبالغه مى باشد.

=الكَشَر-

خوشه انگور كه دانه هاى آن خورده شده باشد.

=الكِشْرَة-

اسم است از (كَشَرَ الرَّجُلُ عَن اسْنَانِهِ).

=كَشَطَ-

- كَشْطاً الشي ءَ: سر پوش را از روى چيزى برداشت،- الجلَّ عَنِ الْفَرَسِ وَ الغِطَاءَ عَنْ الشَّى ءِ: پوشش اسب يا پوشش هر چيزى را برداشت و باز كرد،- الْبَعيرَ: پوست شتر را كند،- الحَرْفَ: حرف را از جاى خود عوض كرد.

=كَشَفَ-

- كَشْفاً و كاشِفَةً الشي ءَ و عن الشي ء:

پوشش را باز كرد و آن چيز را نمايان ساخت؛ «كَشَفَ اللّهُ غَمَّهُ»: خداوند اندوه او را بر طرف كرد.

=كَشِفَ-

- كَشَفاً: فرار كرد و گريخت،- الرَّجُلُ او الفَرسُ: موى جلوى سر مرد يا اسب ريخت.

=كَشَّفَ-

تَكْشِيفاً [كشف] الشي ءَ: آن چيز را برهنه و آشكار كرد،- فُلاناً عَنِ الْأَمْرِ: او را به آشكار نمودن چيزى وادار كرد.

=الكَشْف-

مص،- الطِّبِّي: معاينه پزشكى و آزمايش طبّى،- عِنْدَ اصْحابِ الجَمارَكْ: سند گمرك كه در آن نوع و مقدار و عوارض كالا نوشته شده باشد،- عِنْدَ العَروضِيِّين: و در نزد عُلَماء و دانشمندان علم عروض حذف حرف هفتم متحرك از كلمه مانند تاء مفعولات كه مى شود مفعولا و خوانده مى شود (مَفْعُولَن)،- الإلهِيّ عِنْدَ الصوفيين:

كشف حقايق الهى و معنوى نزد صوفيان.

=الكَشَف-

ريخته شدن موسى سر از طرف پيشانى، برگشتن تارهاى موى سر از طرف پيشانى به شكل دايره رو به بالا.

=الكَشَفَة-

جاى ريختن موى سر از سمت پيشانى.

=الكَشْفِية-

نام سازمان ورزشى و فرهنگى است، سازمان پيشاهنگى.

=الكَشْك-

آب جو. اين كلمه فارسى است.

=الكِشْك-

(ط): كشك غذايى است كه از بلغور خيسانيده با شير تهيه و آن را خشك كرده و مى پزند،- (ب): تراس ساختمان و يا خانه. اين كلمه فارسى است.

=كَشْكَشَ-

كَشْكَشَةً [كشكش]: گريخت،- تِ الحيَّةُ: مار از پوست خود صدا در آورد.

=الكَشْكَش-

ج كَشَاكِش [كشكش]: اين تعبير نزد خياطه ها به معنى چين خوردگى و تا خوردگى جامه و نوارها كه بر آن دوخته شود مى باشد.

=الكَشْكُول-

كشكول فقير و درويش كه براى جمع آورى پول يا روزى بدست مى گيرد. اين كلمه آرامى است.

=الكَشْكُولَة-

مُرادف (الكَشْكُول) است- اين كلمه آرامى است.

=كَشِمَ-

- كَشَماً: در خلقت و يا نَسَب ناقص شد.

=الكَشِم-

«أنفٌ كَشِمٌ»: بينى كه از بيخ بريده شده باشد.

=الكِشْمِش-

(ن): كشمش (سفيد يا سرخ) يا انگور فرنگى قرمز.

=الكِشْمِشَة-

يك دانه كشمش.

=الكُشُوث-

(ن): مُرادف (الكَشُوث) است.

=الكَشُوث-

(ن): نام گياهى است بدون ريشه و برگ و فقط داراى گلهاى گرد و

=الكشوثى-

=الكشوثاء-

=الكشي ء-

=الكشية-

=الكشيش-

=كظ-

=الكظ-

=الكظام-

=الكظامة-

=الكظة-

=كظم-

=الكظم-

=الكظيظ-

=الكظيمة-

=كع-

=الكع-

=الكعام-

=الكعامة-

=كعى-

=الكعاب-

=كعب-

=الكعب-

=الكعبة-

=الكعزولة-

=الكعك-

=الكعكة-

=كعم-

=الكعوة-

=الكعوم-

=الكعيم-

=كف-

ريز به رنگ سفيد يا متمايل به سرخى است. گياه افقميون.

=الكُشُوثَى-

(ن): مُرادف (الْكَشوث) است.

=الكَشُوثَى-

(ن): مُرادف (الْكَشوث) است.

=الكَشُوثَاء-

(ن): مُرادف (الكشوث) است.

=الكَشِي ء-

[كشأ]: آنكه پُر خورى كرده باشد.

=الكُشْيَة-

ج كُشىً [كشي]: پيه شكم سوسمار يا تَهِ دُمِ آن.

=الكَشِيش-

[كشّ]: مص، صداى جوشش شراب (مي).

=كَظَّ-

- كَظّاً [كظّ] الطعامُ فلاناً: غذا شكم او را به گونه اى پر كرد كه طاقت تنفّس نداشت،- الغَيْظُ صَدْرَهُ: كينه و خشم سينه او را پُر كرد،- خَصْمَهُ: طورى دهان دشمن خود را بست كه راه گريز نداشت،- الحَبْلَ: ريسمان را بست،- كَظَاظاً و كَظَاظَةً الأَمْرُ فلاناً: او را غمگين و اندوهناك كرد،- المَسِيلُ بِالْمَاءِ: مسيل پُر از آب شد و راه را بست.

=الكَظّ-

[كظّ]: مص، آنكه بسيار خشمگين باشد؛ «رَجُلٌ كَظٌّ»: مرد سختگير و تند خوى.

=الكِظَام-

آنچه كه با آن چيزى را بندند، ابزار بستن چيزى.

=الكَظَامَة-

«كظَامةُ البابِ»: سربند درب.

چفت درب.

=الكِظَامَة-

ج كَظَائِم: كانال آب كه در زير زمين باشد، چاهى كه در مجاورت چاهى ديگر است و در زير زمين و ميان آنها مجرائى باشد، دهانه دره، ريسمانى كه با آن بينى شتر را بندند، حلقه اى كه به آن نخلهاى ترازو وصل مى شود.

=الكِظّة-

[كظّ]: پر شدن معده از غذا، پيامدى كه در اثر پُر خورى به انسان دست مى دهد.

=كَظَمَ-

- كَظْماً الشي ءَ أو على الشي ءِ: آن چيز را پنهان كرد،- البابَ: درب را بست،- البَعيرَ بالكِظَامَة: بينى شتر را با ريسمان بست،- القِرْبَة: مشك را پُر كرد و دهانه آن را بست،- النَّهْرَ: جلوى آب رودخانه را بست،- كُظُوماً البعيرُ: شتر نشخوار نكرد،- كَظْماً وَ كُظُوماً غَيْظَهُ: خشم خود را فرو نشاند.

=الكَظَمَ-

ج أَكْظام و كِظَام: گلو، راه تنفس.

=الكَظِيظ-

[كظّ]: آنكه معده اش پر از غذا باشد، آنكه بسيار خشمگين باشد، آنكه سختى امور زندگى بر او فشار آورد به گونه اى كه از انجام آن ناتوان گردد.

الكَظِيم: اندوهگين.

=الكَظِيمَة-

ج كَظَائِم: چاهى كه در مجاورت چاه ديگر قرار داشته و ميان آنها كانالى در باطن زمين باشد، توشه دان.

=كَعَّ-

- كَعّاً و كُعُوعاً و كَعَاعَةً و كَيْعُوعَةً [كعّ]:

ناتوان و ترسو شد.

=الكَعّ-

[كعّ]: مُرادف (الكَاعّ) است.

=الكِعَام-

ج كُعُم: آنچه كه با آن دهان شتر را بندند، دهان بند شتر.

=الكِعَامَة-

مُرادف (الكِعَام) است.

=كَعَّى-

تَكْعِيَةً [كعو] غيرَهُ: او را ناتوان كرد.

اين كلمه در زبان روز متداول است.

=الكَعَاب-

«جاريةٌ كَعَابٌ»: دخترى كه پستانى بزرگ و برآمده داشته باشد.

=كَعَبَ-

- كُعُوباً و كُعُوبَةً و كِعَابَةً تِ الجاريةُ:

پستان آن زن بزرگ و برآمده شد،– كُعُوباً الثَّديُ: آن پستان برآمده و بزرگ شد،- كَعْباً الإنَاءَ: ظرف را پر از آب كرد،- فُلاناً: بر سر او زد.

=كَعَّبَ-

تَكْعِيباً [كعب] تِ الجارية: پستان آن زن بزرگ و برآمده شد،- الشَّى ءَ: آن چيز را به شكل مكعب در آورد،- الإنَاءَ: ظرف را پر كرد.

=الكَعْب-

ج كِعَاب و كُعُوب و أَكْعُب: مفصل هر استخوانى، استخوان روى پاشنه پا، دو استخوان بر آمده از دو طرف كفِ پا، آنچه كه بلند و دراز باشد،- ج كُعُوب: هر گره از گره هايى كه ميان دو بند باشد، هر گره از گره هاى نيزه، بزرگى و بزرگوارى، (اعْلَى اللّهُ كَعْبَهُمْ): خدا مقام و منزلت آنها را بالا برد،- ج كَعْب و كِعَاب: استخوانى كه با آن بازى كنند، مقدارى روغن، مقدارى از شير كه ريخته شده باشد و در علم هندسه جسمى است كه داراى شش سطح مربع متساوى است؛ «كَعْبُ عَدَدٍ ما» ج- كِعاب (ع ح): حاصل ضرب ٣ عدد متساوى در يكديگر است، مانند كعب ٦ كه عبارت از ٦ ٦ ٦ - ٢١٦.

=الكَعْبَة-

ج كِعَاب و كَعَبَات: مُرادف (الكَعْب) است، استخوان، قاب قمار بازى، هر خانه مربع و چهارگوش، كعبه يا بيت الحرام در مكّه معظمه، اطاق.

=الكَعْزُولَة-

ماست تصفيه شده يا گوشت كوبيده و مانند آن- اين كلمه در زبان متداول روز رايج است.

=الكَعْك-

(ط): كيك يا نان كه با آرد و شير و شكر تهيه مى شود- اين كلمه فارسى است.

=الكَعْكَة-

ج كَعْكَعات (ط): يك دانه كيك، واحد (الْكَعْك) است.

=كَعَم-

- كَعْماً الوعاءَ: سر ظرف را بست،- البعيرَ: دهان شتر را با پوز بند بست تا نتواند چيزى بخورد يا بگزد،- الخَوْفُ فلاناً: ترس او را فرا گرفت و بر نمى گردد،- هُ عند العَامَّة: او را آزرد و زبانش بند آمد.

=الكَعْوَة-

[كعو]: آنچه كه باعث ناتوانى شود- اين كلمه در زبان متداول روز رايج است.

=الكُعُوم-

«كُعُومُ الطريقِ»: دهانه هاى راه.

=كَعِيَ-

- كَعْياً [كعو] عنهُ: از روبرو شدن با او ناتوان شد. اين كلمه عاميانه است.

=الكَعِيم-

«بعيرٌ كَعِيمٌ»: شتر كه دهانش با پوز بند بسته شده باشد.

=كَفَّ-

- كَفّاً و كِفَافَةً [كفّ] الثوبَ: حاشيه جامه را دوباره دوخت،- كفّاً عن الْأَمرِ: از آن كار روى گردان و منصرف شد،- هُ عن الْأَمرِ: او را از آن كار منصرف كرد،- بَصَرُهُ:

چشم او كور شد،- ماءَ وَجْهِهِ: آبرويش را حفظ كرد و از سؤال كردن از ديگران وى را منع نمود،- رِجْلَهُ: پايش را با پارچه

=كف-

=الكف-

=كفى-

=الكفى-

=الكفاء-

=الكفاءة-

=الكفات-

=الكفاح-

=الكفار-

=الكفارة-

=الكفاف-

=الكفالة-

=الكفاية-

=كفأ-

=الكف ء-

=كفت-

=الكفت-

=الكفة-

=الكفتة-

=كفح-

=كفر-

بست،- القبيلةَ: كناره اى از جاى قبيله را گرفت،- الشَّى ءَ: آن چيز را جمع آورى نمود،- الإناءَ: جام را پر و لبريز كرد،- كُفُوفاً تِ النَّاقَةُ: دندانهاى ماده شتر بزرگ و پير كوتاه گرديد كه نزديك به از بين رفتن آنها شد.

=كُفَّ-

[كفّ]: بَصَرُهُ: چشم او كور و نابينا شد.

=الكَفّ-

[كفّ]: مص،- ج أَكُفّ و كُفُوف و كُفّ (ع ا): دست يا كف دست يا انگشتان- اين كلمه مؤنّث است؛ «وَضَعَ حياتَهُ على كَفِّهِ»: جان خود را در كف دستش گذارد، نعمت،- عند العَروضِيِّين: حذف حرف هفتم كلمه است هنگامى كه ساكن باشد مانند نون فاعلاتُن كه مى شود فاعِلاتُ و نون مفاعلينْ كه مى شود مفاعيلُ: «كفّ السبعِ- و الكَلْبِ و الذئب، و مريم و آدم و غيرها» (ن): نام گونه هائى از گياهان است.

=كَفَى-

- كِفَايَةً [كفي] الشي ءُ: آن چيز بسنده و كافى شد،- الشَّى ءَ فلاناً: به آن قانع شد و از غير آن بى نياز گرديد،- فُلاناً مُؤُنَتَهُ: روزى او كافى و بسنده گرديد و گاهى حرف (ب) بر فاعل كفى اضافه مى شود مانند «كَفَى بِاللّهِ شهيداً»: شهادت خداوند متعال كفايت مى كند. در اين آيه شريفه اسم جلاله محلًّا مرفوع و فاعل است و شهيداً تمييز آن مى باشد.

=الكُفَى-

[كفو]: مثل و مانند و همسان.

=الكَفَاء-

[كفأ]: برابرى و تساوى دو چيز با يكديگر.

=الكِفَاء-

[كفأ]: مص؛ «كِفَاءُ البيت» ج أَكْفِئَة:

پرده اى كه از بالاى خيمه تا به پائين فرو آويزند و در پشت چادر قرار مى گيرد؛ «هذا كِفَاؤه»: اين مانند آن است؛ «لَا كِفَاءَ لَهُ»: مثل و مانندى ندارد.

=الكَفَاءة-

[كفأ]: مُرادف (الكَفَاء) است، قدرت بر كارى و خوب انجام دادن آن، استعداد و لياقت؛ «كَفَاءَةُ جِسْم اوْ قيمتهُ الاتّحاديّة» (ك): در علم شيمى مقايسه اى است با ذرات ايدروژن كه در ذره جسمى ديگر قرار گيرد. واژه (الكفاءَة) در تئورى كفايت تغييراتى شگرف بوجود آورده است.

=الكِفَات-

مص؛ «ماتَ كِفَاتاً»: ناگهان مُرد.

=الكِفَاح-

مص.

=الكَفَّار-

بر وزن فعّال صيغه مبالغه است؛ «رَجُلٌ كَفّارٌ»: آنكه نعمتهاى خدا را انكار كند.

=الكَفَّارَة-

مؤنّث (الكَفّار) است، آنچه كه گناه را بپوشاند، آنچه كه كفّاره گناهان باشد.

=الكَفَاف-

[كفّ] من الرزق: آنچه از رزق و روزى كه براى انسان كافى باشد.

=الكِفَاف-

ج أَكِفَّة [كفّ] من الشى ء: اطراف و پيرامون چيزى،- مِنَ الثَّوبِ: جاى حاشيه دوزى جامه؛ «كِفَافُ السَّيفِ»: لبه شمشير؛ «كِفافُ السَّحابِ»: كرانه هاى اطراف ابر يا دامنه آن؛ «كِفَافُ الشَّى ءٍ»:

دوره و يا لبه هر چيزى؛ «كِفَافُ الأُذُن»:

دوره گوش.

=الكَفَالَة-

ج كَفَالات: ضمانت، تضمين.

=الكِفَايَة-

[كفي]: مص، آنچه كه كافى بوده و نيازى بديگرى نداشته باشد؛ «فِى هَذَا كِفَايَةُ»: اين چيز كافى است.

=كَفَأَ-

- كَفْأَ [كفأ]: از او روى گردانيد و فرار كرد،- الرَّجلَ: او را از خود راند،- عن الْقَصْد: از هدف خود برگشت،- الإناءَ:

ظرف را برگردانيد تا آنچه در آنست بريزد.

=كَفَّأَ-

تَكْفِئَةً [كفأ] الإناءَ: مُرادف (كَفَأهُ) مى باشد.

=الكُفْ ء-

ج اكْفَاء و كِفَاء [كفأ]: مانند و همسان.

=الكَفْ ء-

ج أَكْفَاء و كِفَاء [كفأ]: مُرادف (الْكُفْ ء) است.

=الكِفْ ء-

ج أكْفَاء و كِفَاء [كفأ]: مُرادف (الْكُفْ ء) است؛ «كِفْ ءُ الْوَادِى»: درون دره.

=كَفَتَ-

- كَفْتاً الشي ءُ: از پشت به رو غلطيد،- الشَّي ءَ: آن را گرفت،- الشَّى ءَ عِنْدَ الْعَامَّة: آن را با شتاب ريخت،- الشَّى ءَ على نَفْسِهِ:

آن چيز را به سينه خود چسبانيد.

=كَفَّتَ-

تَكْفِيتاً [كفت] الشي ءَ: آن چيز را با دست گرفت،- الشّى ءَ الى نفسِه: آن را به سينه چسبانيد،- فلانٌ ذيلَهُ: او را بلند كرد و به سينه چسبانيد.

=الكَفْت-

مص، مرگ، غلطيدن، چيزى كه از پشت به رو و يا از رو به پشت افتد، ديگ كوچك.

=الكِفْت-

مص، ديگ كوچك.

=الكُفَّة-

ج كُفَف و كِفَاف [كفّ]: حاشيه و پيرامون چيزى، لبه چيزى،- مِنَ النّاس:

گروهى از مردم و آنكه به تو نزديكتر باشد،- مِنَ الشَّجَر: بيخ درخت كه بريده مى شود.- مِنَ اللّيل: شب و روز كه با يكديگر تبديل مى شوند چه از مشرق و چه از مغرب،- مِنَ الثَّوب: حاشيه بى ريشه بالاى پيراهن و لبه آن،- مِنَ الْغَيم: كرانه ابر،- مِنَ اللثَّة: لثة پائين دندان،- مِن الدّرع: پائين زره،- مِنَ الرَّمل: شن و ريگ كه بگونه ى دايره اى بر روى زمين باشد؛ «كُفَّةُ القَمِيصِ»: لبه دامن و پيراهن.

=الكَفَّة-

[كفّ]: اسم مرّة از (كَفَّ) است؛ كَفَّةُ الميزانِ»: كفه ترازو.

=الكِفَّة-

ج كِفَف و كِفَاف [كفّ]: هر چيز گرد و دايره اى، گودالى كه در آن آب جمع شود،- مِن الدّف: چوب اطراف دف،- مِنَ المِيزان: دو كفه ترازو كه با آن وزن كنند؛ «كِفَّةُ الصّائِد»: طناب و بندهاى شكارچى؛ «الْكِفَّة الجنوبيَّة و الكِفَّةُ الشمَالِيَّة» (فك): نام دو ستاره آسمانى است.

=الكَفْتَة-

(ط): غذاى كوفته يا كوبيده گوشتى.

=كَفَحَ-

- كَفْحاً العدوَّ: با دشمن روبرو شد،- هُ بِالْعَصَا: با چوبدستى او را زد،- الشَّى ءَ:

روپوش و سرپوش آن چيز را برداشت،- لجامَ الدابَّة: لگام ستور را كشيد تا بايستد.

=كَفَرَ-

- كَفْراً و كُفْراً الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد،- اللَّيْلُ الشَّى ءَ و عَلَى الشَّى ء: تاريكى

=كفر-

=الكفر-

=الكفران-

=الكفرة-

=الكفف-

=كفكف-

=كفل-

=الكفل-

=كفن-

=الكفن-

=الكفنة-

=الكفو-

=الكفوء-

=الكفور-

=الكفولة-

=الكفي-

=الكفي ء-

=الكفيئة-

=الكفيت-

=الكفية-

=الكفيف-

=الكفيل-

=كل-

شب آن چيز را پوشانيد،- الجهلُ علَى عِلْمِ فلانٍ: نادانى دانش فلانى را فرو پوشانيد،- كَفْراً و كُفْراً و كُفُوراً و كُفْراناً: كافر شد و ايمان نياورد،- بالخالِق: منكر خدا شد،- كُفْراً و كُفُوراً و كُفْراناً نِعَمَ اللّهِ وَ بِنعم اللّهِ: نعمتهاى خدا را فراموش و انكار كرد،- بِكَذا: از آن چيز دورى جُست و خود را كنار كشيد.

=كَفَّرَ-

تَكْفِيراً [كفر] الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد،- الرَّجُلَ: نسبت كفر به آن مرد داد،- اللّهُ لَهُ الذَّنْبَ: خداوند گناه او را بخشيد،- عَنْ يَمينِهِ أو اثْمِهِ: براى قسمى كه خورده يا گناهى كه مرتكب شده بود كفّاره داد،- لَهُ: دست بر سينه نهاد و سر فرود آورد و به او تعظيم كرد.

=كُفِّرَ-

[كفر] للمَلِك: شاه تاجگذارى كرد تا هر كه او را با آن تاج ببيند در برابر او خم شود و فروتنى كند.

=الكُفْر-

بىيمانى، كُفر.

=الكَفْر-

مص،- ج كُفُور: زمين دور دست از مردم، روستا، خاك، گور، سياهى و تاريكى شب، چوبدستى كوتاه، عصاى كوچك.

=الكِفْر-

سياهى و تاريكى شب.

=الكَفَر-

گردنه هاى كوه.

=الكَفِر-

من الجبال: كوه بلند و بزرگ.

=الكُفْرَان-

بىيمانى، ناسپاسى، نمك ناشناسى.

=الكَفْرَة-

مُرادف (الْكِفْر) است.

=الكَفَرَة-

واحد (الْكَفَر) است.

=الكَفَف-

[كفّ]: دراز كردن دست براى درخواست چيزى،- مِنَ الرّزْق: آنچه از رزق و روزى كه شخص را مستغنى و بى نياز كند،- فِى الْوَشم: دايره و نقش و نگار بر روى پوست بدن.

=الكِفَف-

[كفّ]: گودالهائى كه در آن چشمه سارها باشد.

=كَفْكَفَ-

كَفْكَفَةً [كفكف] هُ عن كذا: او را از اين كار بازداشت و منع كرد،- الدَّمْعَ:

اشك را پى در پى پاك كرد،- الرَّجُلُ: با بدهكار خود ارفاق و از او دفاع كرد.

=كَفَلَ-

- كَفْلًا و كَفَالَةً فلاناً: مخارج روزمره فلانى را داد و به امور وى رسيدگى كرد،- الشَّى ءَ اليه: آن چيز را به خود چسبانيد و نگهداشت،- فى صِيامِهِ: روزه هاى خود را پياپى ادامه داد،– كَفْلًا و كُفُولًا الرَّجُلَ و بِالرَّجُلِ و المَالَ و بِالْمَالِ: آن مرد يا آن مال را ضمانت كرد.

=كَفُلَ-

- كَفْلًا و كُفُولًا الرجُلَ و بالرجُلِ و المالَ و بالمالِ: آن مرد يا آن مال را ضمانت كرد.

=كَفَّلَ-

تَكْفِيلًا [كفل] هُ: مخارج روزمره او را داد و كارش را به عهده گرفت،- هُ ايّاه: آن را براى او تضمين كرد،- القَاضِي الخصمَ:

قاضى از طرف دعوى كفيل خواست و گرفت.

=الكِفْل-

ج أَكْفَال: كفالت، نصيب و قسمت، رديف، جنگجوئى كه در آخر جبهه باشد، كسى كه روى اسب استقامت نكند، مانند و همسان، آنكه خود يا سنگينى خود را بر روى مردم اندازد، دو برابر پاداش يا گناه، آنچه كه سوار را از پشت بر روى ستور نگهدارد، پارچه يا جز آن كه بشكل دايره باشد و بر كوهان شتر قرار دهند، پارچه اى كه بر گردن گاو زير يوغ گذارند، كرك كه پس از ريخته شدن دوباره به جاى آن كرك رويد.

=الكَفَل-

ج أَكْفَال من الدابَّة: عقب و انتهاى پشت ستور.

=كَفَنَ-

- كَفْناً الميتَ: مرده را كفن پوشانيد،- الجَمْرَ بِالرّماد: آتش را با خاكستر پوشانيد،- الخُبزَةَ فى المَلَّة: نان را در خاكستر گرم پنهان كرد،- الصوفَ: پشم را ريست.

=كَفَّنَ-

تَكْفِيناً [كفن] الميتَ: مرده را كفن كرد.

=الكَفَن-

ج أَكْفَان: كفن كه بر مرده پوشانند.

=الكَفْنَة-

(ن): گياهى است نازك و باريك كه بر روى خاك رويد.

=الكُفْو-

[كفو]: مثل و مانند.

=الكُفُوء-

[كفأ]: همسان.

=الكَفُوء-

[كفأ]: همسان.

=الكَفُور-

ج كُفُر: كافر، ناسپاس، حق ناشناس.

=الكُفُولَة-

آنكه نتواند بر روى ستور بنشيند و يا استقامت نمايد.

=الكُفْي-

ج أَكْفَاء [كفي]: مُرادف (الكَفْي) است.

=الكَفْي-

ج أَكْفَاء [كفي]: آنچه كه در آن كفايت باشد- اين كلمه در مفرد و مثنى و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود.

=الكِفْي-

ج أَكْفاء [كفي]: مُرادف (الكَفْي) است، دامنه درّه.

=الكَفِيّ-

[كفي]: آنكه تو را از ديگرى مستغنى و بى نياز كند؛ «كَفِيُّ الرَّجُلِ»:

قائم مقام و جانشين آن مرد.

=الكَفِي ء-

[كفأ]: همسان، دامنه دره.

=الكَفِيئَة-

[كفأ]: همسان.

=الكَفِيت-

مص، انبان، آنچه كه در آن غذا نهند، دوستى كه با تو مسابقه دهد،- مِنَ الرّجال: مرد سبكبال و تندرو.

=الكُفْيَة-

ج كُفىً [كفي]: غذا و آذوقه، آنچه از معيشت كه تو را كافى باشد.

=الكَفِّيَّة-

[كفّ]: دستمال و يا روسرى گرد از ابريشم و مانند آن كه بر سر و جز آن بندند.

=الكَفِيف-

[كفّ]: كور؛ «كَفِيفُ الْبَصَرِ»:

نابينا.

=الكَفِيل-

ج كُفَلَاء: كفيل و ضامن، همسان و مانند.

=كَلَّ-

- كَلًّا و كِلةً و كَلَالًا و كُلُولًا و كَلَالَةً و كُلُولَةً [كلّ]: آن مرد خسته شد، بى فرزند و بى پدر شد،- السّيفُ و غيرُه: شمشير و جز آن كُند شد،- اللِّسَانُ او البَصَرُ: زبان و يا چشم خسته شد و نتوانست خوب بگويد و يا خوب ببيند.

=كُلّ-

[كلّ]: اسمى است كه بر افراد متعدد وضع شده و يا براى همه اجزاء يك واحد است، اين كلمه همواره با اضافه لفظى و يا تقديرى بكار برده مى شود، و

=الكل-

=كلا-

=كلى-

=الكلى-

=الكلاء-

=الكلاب-

=الكلاح-

=الكلاس-

=الكلاسيكية-

=الكلاكل-

=الكلالة-

=الكلاليب-

=الكلام-

=كلئ-

چنانچه (ما) ى مصدريّه ظرفيّه به آخر آن در آيد معناى تكرار را مى رساند مانند «كُلَّمَا أتَاكَ زيدٌ اكْرِمْهُ»: هر زمان كه زيد نزد تو آيد به او عطا كن، و گاهى صفت براى نكره مى شود يا براى معرفه كه در اين صورت دلالت بر كامل بودن آن است و به منتهاى وصف خود مى رسد مانند «هُوَ الْعَالِمُ كُلُّ العَالِم» يعنى او دانشمندى بتمام معناى دانشمندى است و گاهى تأكيد بر معرفه و يا نكره محدوده مى شود مانند «سَجَدَ الْمَلَائكةُ كُلُّهم»: همه فرشتگان سجده كردند؛ «اقَمْنَا حَوْلًا كاملًا كُلَّهُ»: يكسال تمام اقامت گزيديم و حكم لفظ (كُلّ) مفرد و مذكر بودن است كه معناى آن بر حسب آنچه بدان اضافه شود مى باشد. پس اگر بر نكره اضافه بشود مراعات معنى لازم مى گيرد و ضمير بعد از آن مفرد و مذكر مىيد مانند «وَ كُلُّ شَى ءٍ فَعَلُوه بِحِكْمَة»: هر كارى كه كرده اند با حكمت بوده است و گاهى مفرد مؤنّث آيد مانند «كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوتِ»:

هر كسى طعم مرگ را مى چشد و نيز مثنى آيد مانند «وَ كُلُّ رَفيقَي كُلِّ رَحْلِ وَ انْ هُما» و نيز جمع مذكر آيد مانند «وَ كُلُّ اناسٍ سَوفِ تدخُلُ بَيْنَهم»، و همچنين جمع مؤنث آيد مانند «و كُلُّ مُصيباتِ الزَّمان وَجَدْتُها»: و اگر بر معرفه اضافه شود مراعاة لفظ و معناى آن جايز است مانند «كُلُّ القَوْمِ حَضَرَ او كُلُّ القَوْمِ حَضَرُوا»: و اگر اضافه حذف شود نيز مراعاة لفظ و مراعاة معنى جايز است مانند «كُلٌّ حَضَرَ وَ كُلُّ حَضَرُوا»: و گاهى چنانچه مقدَّر مفرد و نكره باشد بايد بصورت مفرد آيد و اگر جمع باشد بصورت جمع آيد كه در اينجا تنوين عوض از مضافٌ اليه است و تقدير آن چنين است «كُلُّ وَاحِدٍ» در مفرد و «كُلُّهُمْ» در جمع و اگر كُلّ بعد از نفى قرار گيرد نفى براى همه نخواهد بود مانند «ما جَاءَ كُلُّ القَومِ» يعنى بعضى از آن قوم آمدند و اگر نفى بعد از كُلّ قرار گيرد نفى براى همه مى باشد مانند «كُلُّهمْ لم يَقُومُوا» يعنى هيچ يك از آنها بر نخواستند، (الْ) بر سر كُلّ در نمىيد مگر آنكه عوض از مضافٌ اليه باشد يا آنكه لفظ آن مراد باشد مانند: «الْكُلُّ لإِحَاطَةِ الأَفْراد».

=الكَلّ-

[كلّ]: مص، بر مفرد و غيره اطلاق مى شود و گاهى جمع مذكر و مؤنث آن بگونه (كُلُول) مىورند كه به معناى ناتوان است، شخص سنگين كه در او خيرى نباشد، پشت چاقو يا شمشير، بلائى كه حادث شود، اهل و عيال، وكيل، يتيم، سنگينى، بُت، كسى كه نه فرزند دارد و نه پدر؛ «سَيْفٌ كَلُّ»: شمشير كند.

=كِلَا-

[كلو]: اسمى است كه لفظ آن مفرد و معناى آن مثنى است و با مذكر تأكيد مى شود و همواره چه از نظر لفظ و يا معنى اضافه بر يك كلمه معرفه كه دلالت بر دو نفر داشته باشد مى شود. هرگاه به اسم ظاهر اضافه شود الف آن به حال خود باقى مى ماند و اعراب آن تقديرى مى شود مانند «رَأَيْتُ كِلا الرَّجُلَينِ» و اگر به ضميرى اضافه شود اعراب آن اعراب مثنّى خواهد بود مانند «جَاءَ الرَّجُلَانِ كِلَاهُما» و «رَأَيْتُ الرَّجُلَينِ كِلَيْهما» و اگر ضمير بر آن اعاده شود مراعات لفظ در مفرد بودن جايز است مانند «زَيْدٌ وَ عَمْروٌ كِلَاهُما قائِمٌ» و اين افصح است، اما مراعات معنى نيز جايز است مانند «كِلاهُما قَامَا» و «زَيْدٌ و عمرٌو كِلَاهُمَا قَائِمانِ» كه كمتر بكار مى رود و در جمله «كِلَاهُما مُحِبٌّ لِصَاحِبهِ» مراعات لفظ مى شود زيرا به معناى «كُلُّ مِنهما» مى باشد.

=كَلَى-

- كَلْياً [كلي] الرجُلَ: به كليه او زد و آن را به درد آورد.

=الكُلَى-

[كلي]: جمع (كُلْيَة) است،- مِن الطَّيْر: چهار پر كه در بال پرنده است؛ «كُلىَ الوادي»: اطراف و پيرامون دره.

=الكَلَّاء-

[كلأ]: لنگرگاه كشتى، ساحل رودخانه.

الكَلَاب: ديوانگى سگ، هارىِ سگ.

=الكُلَّاب-

ج كَلَالِيب: قلّاب، قلّاب آهنى كه اسب سوار پاى خود را در آن قرار مى دهد، چوبى كه با آن پشت درب را مى بندند، ميله كج و آهنى كه با آن آتش را تكان مى دهند و جابه جا مى كنند.

=الكَلَّاب-

ج كَلَالِيب: سگبان، آموزش دهنده سگهاى شكارى، قلابى سر كج كه بر آن گوشت و غيره آويزند، آهنى كه در يك طرف هودج قرار مى گيرد.

=الكُلَاح-

يقال «عام كُلَاحٌ»: سالى سخت و تنگ.

=الكَلَّاس-

آهك ساز، آهك فروش؛ «سَيْفٌ كَلّاس»: شمشير بُرنده.

=الكَلاسِيكِيَّة-

أو الأَدب الكلَاسِيكيّ: روش ادبيات كلاسيكى بر طبق برنامه هاى ادبى لاتينى و يونانى.

=الكَلَاكِل-

[كلكل]: گروهها و جمعيتها.

=الكَلَالَة-

[كلّ]: خستگى، كسى كه پدر و فرزند ندارد.

=الكَلَالِيب-

«كَلَالِيبُ البازي»: چنگالهاى باز؛ «كَلَالِيبُ الشَّجَر»: خارهاى درخت.

=الكُلَام-

زمين سخت و محكم.

=الكَلَام-

سخن؛ «عِلْمُ الكَلَامِ»: از علوم شرعيه اسلامى است كه درباره ذات و صفات بارى تعالى و احوال كائِنات از مبدأ و معاد بحث مى كند.

=كَلأَ-

- كَلْأً و كِلَأً و كِلَاءَةً [كلأ] اللّهُ فلاناً: خدا او را نگهدار باشد،- النَّجْمَ مَتىَ يَطْلَع:

پى گيرى كرد كه چه وقت ستاره در مىيد،- بَصَرَهُ فى الشَّى ءِ: چند بار به چيزى نگاه و تأمل كرد،- هُ بِالسَّوط: او را با شلاق زد،- كَلَأً و كُلُوءَةً الدَّيْنُ: پرداخت بدهى به تأخير افتاد،- عُمْرُهُ: عمر او پايان يافت،- كَلَأً المكانُ: علف و گياه در آنجا فراوان شد،- تِ النَّاقَةُ: شتر علف و گياه خورد.

=كَلِئَ-

- كَلَأً [كلأ] المكانُ: در آن مكان گياه و علف فراوان شد،- تِ النَّاقة: شتر گياه و علف خورد.

=كَلَّأَ-

تَكْلِيئاً و تَكْلِئَةً [كلأ] السفينةَ: كشتى را به ساحل نزديك كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را

=الكلأ-

=الكلئ-

=الكلئة-

=كلب-

=الكلب-

=الكلبة-

=الكلة-

=كلتا-

=كلثم-

=الكلثوم-

زندانى كرد،- فِى الْأَمْر: در آن كار تأَمُّل كرد،- الى فُلانٍ فِى الْأَمرِ: در آن كار بر او پيشقدم شد،- تَكْلِئَةً: به جائى آمد كه در آن از وزش باد در امان باشد،- فِى الطَّعَامِ وَ غَيره: خواربار و جز آن را پيش خريد و پيش فروش كرد،- تَكْلِيئاً: بيعانه گرفت.

=الكَلَأ-

ج أَكْلَاء [كلأ]: گياه خشك و يا تر و تازه.

=الكَلِئ-

[كلأ]: «مكانٌ كَلى ءٌ»: جائى كه پر از گياه و سبزه باشد.

=الكَلِئَة-

[كلأ]: «أرضٌ كَلِئَةٌ»: جائى كه پُر از گياه و سبزه باشد.

=كَلَبَ-

- كَلْباً الفرسَ: اسب را مهميز زد،- المزادةَ: توشه دان را سوراخ كرد و از آن دوالى در گذراند،– كَلْباً الرَّجُلُ: آن مرد صداى سگ در آورد تا ساير سگها بشنوند و صدا در آورند،- الْكَلْبُ: آن سگ هار شد و به خوردن گوشت آدمى معتاد شد.

=كَلِبَ-

- كَلَباً: تشنه شد،- الكَلْبُ: سگ هار شد و به خوردن گوشت آدمى معتاد شد، به بيمارى هارى مبتلا شد،- الرَّجُلُ:

سگ هار او را گزيد، در اثر گزيدن سگ به بيمارى هارى دچار شد، خشمگين و بى عقل شد، غذاى بسيار خورد ولى سير نشد،- عَلَى الْأَمرِ: در آن امر حرص ورزيد،- فِى كَذَا: به چيزى طمع كرد،- عَلَى الرَّجل:

بر آن مرد اصرار كرد،- القِدُّ علَى الأَسير:

تسمه كه با آن اسير را بسته بودند خشك شد و بر او فشار آورد،- الشَّجَرُ: برگ درخت در اثر كم آبى خشك و خشن شد و به جامه كسى كه از كنار بر آن گذشت گيركرد،- الشِّتاءُ اوِ الزَّمانُ: زمستان يا روزگار سخت شد.

=كُلِبَ-

كَلَاباً الرجُلُ: خرد آن مرد بعلت بيمارى هارى كه از سگ گرفته بود از دست رفت.

=كَلَّبَ-

تَكْلِيباً [كلب] الكلبَ: به آن سگ شكار كردن ياد داد.

=الكَلْب-

(ح): سگ،- ج كِلَاب و اكْلُب و جج أَكَالِب و كِلَابات، ميله آهنى سنگ زيرين آسياب، پاره آهن كج به شكل چنگك كه مسافر در طرف پالان ستور قرار مى دهد و بر آن توشه مىويزد، ميخ دسته ى شمشير، چوبى كه با آن ديوار را نگهدارى كنند، هر چه كه با آن چيزى را ببندند، دامنه تپه، آغاز افزايش آب در دره،- مِنَ الْفَرَسِ: خطى كه در وسط پشت اسب مى باشد؛ «اسْتَوى على كَلْب فَرَسِهِ»: بر خط پشت اسب خود نشست، (فك): نام ستاره اى است در آسمان؛ «كَلْبُ الجَبَّار و الكَلب الأَكْبَر و الكَلْب الأَصغر وَ كَلْبُ الراعي الخ ... » همه اينها نام ستاره هاى معينى مى باشند؛ «كَلْبُ المَاء او كَلْبُ الْبَحْرِ»: سگ آبى يا دريايى؛ «كَفُّ الكَلْب» (ن): نام گياهى است به شكل پنجه سگ؛ «لسانُ الكَلْب» (ن): نام گياه سگ زبان است؛ «كلابٌ مُكَلَّبَةُ»: سگهاى شكارى؛ «الكِلَابُ البَريدِيّة»: سگهاى پستى كه به هنگام جنگ كار مأمور پست و نامه رسانى را انجام مى دهند.

=الكَلَب-

مص،- (طب): گونه اى بيمارى مانند ديوانگى است كه در سگها پديد مىيد و با گاز گرفتن سگ به انسانها سرايت مى كند، تشنگى شديد، آغاز زمستان.

=الكَلِب-

آنكه مبتلا به بيمارى كَلَب (هارى) باشد: «عامٌ كَلِبٌ»: سالى سخت و خشك و بى حاصل؛ «دَهْرُ كَلِبٌ»: زمانه اى پر رنج و مشقت براى مردمش؛ «سائلٌ كَلِبٌ»: آنكه بسيار سئوال و تقاضا كند؛ «هو كَلِبٌ على كَذَا»: او حريص و آزمند به چيزى است.

=الكُلْبَة-

سختى و تنگى و قحطى، سختى سرما، كلبه مى فروش، موى كه در دو طرف بينى سگ رويد،- (ح) گربه.

=الكَلْبَة-

(ح): سگ ماده، خار بدون شاخه.

=الكَلِبَة-

سگ ماده، درخت پر از خار؛ «أَرْضٌ كَلِبَةٌ وَ ارْضٌ كَلِبَةٌ الشَّجَر»: زمين خشن و خشك كه در آنجا بهارى نباشد. الكَلْبتانِ: انبر آهنگر كه با آن آهن گداخته را مى گيرند، ابزار كشيدن دندان و نام ديگر آن (الكَلَّابَة) است.

=الكُلَّة-

[كلّ]: مؤنث (الْكُلّ) است؛ «كُلَّةُ امرأَةٍ» همچنان كه گويند «كُلُّ امرئٍ»، دير كردن يا دير آمدن، ابزارى آهنين يا مانند آن كه بصورت دايره است و از دهانه آن توپ پرتاب مى شود، گِرده اى به اندازه فندق كه از شيشه سازند و كودكان با آن بازى كنند، تيله.

=الكَلَّة-

[كلّ]: اسم مرّة از (كَلَّ) است، تيغ كُند كه بُرنده نباشد.

=الكِلَّة-

ج كِلَل و كِلَّات [كلّ]: پوشش نازك، پشه بند كه نام ديگر آن (نامُوسيَّة) است، علامتى سرخ كه در بالاى هودج نصب كنند.

=كِلْتا-

[كلو]: اسمى است كه لفظ آن مفرد و معناى آن مثنى است و براى تأكيد از آن استفاده مى شود. اين كلمه همواره چه از نظر لفظ و يا معنى معرفه بوده و دلالت بر مثنى دارد و مضاعف مى شود و چنانچه به اسم ظاهر اضافه شود الف آن بحال خود مى ماند و اعراب آن تقديرى مى شود مانند «رأيْتُ كِلْتا المَرْأَتيْن» و اگر بر ضمير اضافه شود اعراب مثنى خواهد داشت مانند «رأيْتُ الْمَرْأَتين كِلْتَيْهما»، و اگر ضمير بر آن اعاده شود مراعات لفظ در مفرد بودن جايز است مانند «كِلْتَا الجنَّتين آتَتْ اكُلَها» و «فُلانة و فُلانة كِلتَاهُما قَائِمةٌ» و اين افصح است و نيز مراعات معنى جايز است مانند: «كِلْتَاهُما قَامَتا»؛ «فُلانَةُ و فُلانَةُ كلتاهُما قَائِمَتَان» و اين قول ضعيف است و نيز در عبارت «كِلْتَاهُما مُحِبَّةٌ لِصَاحِبَتِهَا» رعايت لفظ مى شود زيرا معناى آن چنين است (كُلُّ منهما) يعنى هر يك از آن دو نفر.

=كَلْثَمَ-

كَلْثَمَةً [كلثم] لَحْمُ الوجهِ: گوشت لُپ چهره بگونه خوشروئى جمع شد.

=الكُلْثُوم-

آنكه صورت و چهره اش گوشتالود باشد، ابريشمى كه بر سر پرچم

=كلح-

=كلس-

=الكلس-

=الكلسة-

=الكلسيوم-

=كلف-

=الكلف-

=الكلفاء-

=الكلفة-

=الكلك-

=الكلكال-

=الكلكل-

=كلل-

=كلم-

=الكلم-

=الكلمة-

=الكلوء-

=الكلوب-

=الكلوة-

=الكلور-

=الكلوروميسيتين-

=الكلوي-

=كلي-

=الكلي-

=الكليات-

=الكليب-

=الكلية-

بندند.

=كَلَحَ-

- كُلُوحاً و كُلَاحاً وجهُهُ: چهره اش عبوس و گرفته شد.

=كَلَّحَ-

تَكْلِيحاً [كلح] وجهَهُ: چهره خود را گرفته و عبوس كرد.

=كَلَّسَ-

تَكْلِيساً [كلس] البيتَ: خانه را آهك اندود كرد،- الشَّى ءَ: چيزى را بگونه آهك در آورد،- عَنْ قِرْنِهِ: از حريف خود ترسيد و فرار كرد،- عليهِ: بر او حمله كرد و ايستادگى نمود.

=الكِلْس-

آنچه از سوخته سنگ و مرمر و مانند آن بدست مىيد، آهك.

=الكُلْسَة-

رنگ تيره مايل به سياهى.

=الكَلْسَة-

ج كَلْسَات: جوراب كه نام ديگر آن (القَلْشِين ج قَلَاشِين) است و در زبان متداول رايج است.

=الكَلْسُيوم-

(ك): كالسيم كه ماده اصلى در تركيب استخوان و دندان است.

=كَلِفَ-

- كَلَفاً الوجهُ: چهره اش به رنگ تيره گرفته شد، چهره اش سرخ رنگ و گرفته شد،- بِهِ: او را بسيار دوست داشت و به او عشق ورزيد،- الأَمْرَ: آن امر را به سختى قبول كرد و به عهده گرفت.

=كَلَّفَ-

تَكْلِيفاً [كلف] هُ: او را به كارى سخت گمارد،- نَفْسَهُ عَناءً: خود را به كارى سخت انداخت،- هُ كَذا: مخارج و هزينه آن چيز فلان مقدار بود؛ «مَهْمَا كَلَّفَ الأَمْرُ»:

در هر صورت و به هر قيمت كه باشد.

=الكَلْف-

سياهى در زردى.

=الكَلِف-

مرد عاشق، آنكه چيزى را بسيار دوست دارد.

=الكَلْفَاء-

مؤنّث (الأَكْلَف) است، مى سرخ كه رنگ آن مايل به سياهى باشد، خمره اى كه رنگ آن آميخته به سرخى و سياهى باشد.

=الكُلْفَة-

رنگ سرخ تيره يا رنگ سياه آميخته به سرخى، مشقّت، تحمّل سختى، كارى كه در هنگام پديد آمدن حادثه يا براى اثبات حق بعهده گيرند، بهاى آن چيز به اضافه هزينه و مخارج آن.

=الكَلَك-

ج كَلَكَات: كَلَك، قايقى است كه در رودخانه هاى عراق بكار گرفته مى شود و معروف به (الطَّوف) است. اين واژه فارسى است.

=الكَلْكَال-

ج كَلَاكِيل [كلكل] (ع ا): مُرادف (الْكَلْكَلْ) است.

=الكَلْكَل-

ج كَلَاكِل [كلكل] (ع ا): سينه و حد فاصل ميان دو ترقوه يا درون قسمت بالاى سينه،- مِنَ الْفَرَسَ: آن قسمت از شكم اسب كه هنگام نشستن با زمين تماس حاصل مى كند.

=كَلَّلَ-

تَكْلِيلًا [كلّ] السيفُ: شمشير نبريد،- الرَّجُلُ: آن مرد رفت و خانواده اش را در سختى رها كرد، عَنِ الْأَمْرِ: ترسيد و آن كار را انجام نداد،- هُ: تاج بر سر او نهاد،- الكاهِنُ العَرُوسَيْنِ: كاهن عروس و داماد را به عقد يكديگر در آورد و هنگام نماز ازدواج بر سر آنها دو تاج گل نهاد،- هُ بِالْحِجَارَةِ: بر روى آن سنگ نهاد،- السَّحابُ السَّمَاءَ: ابر آسمان را از هر طرف احاطه كرد،- فِى الأَمْر: در آن كار كوشش كرد،- السَّبْعُ: جانور درنده حمله كرد و باز نايستاد،- عَلَيهِ بِالسَّيْفِ: با شمشير بر او حمله كرد.

=كُلِّلَ-

[كلّ] بالنجاح: كامياب و پيروز شد.

=كَلَمَ-

- كَلْماً هُ: او را زخمى كرد.

=كَلَّمَ-

تَكْلِيماً [كلم] هُ: او را زخمى كرد،- تَكليماً وَ كِلّاماً هُ: با او سخن گفت.

=الكَلْم-

مص،- ج كُلُومٌ و كِلَامٌ: زخم.

=الكَلْمَة-

ج كَلَمَات: مُرادف (الكِلْمَة) است.

=الكِلْمَة-

ج كِلَم: لفظ، كلمه، گفتار چه يك كلمه و يا يك جمله باشد.

=الكَلِمَة-

ج كَلِم و كَلِمَات: كلمه، واژه، «الْكَلِمَةُ» و «كَلِمَةُ اللّه»: در اصطلاح مسيحيان اقنوم دوم از ثالوث اقدس است؛ «كلمة التّقوى»: بسم اللّه الرّحمن الرّحيم است؛ «الْعَشْرُ الكَلِماتِ»: سفارشهاى دهگانه خدا در مذهب مسيح، كلمه بر سخنرانى و شعر نيز اطلاق مى شود؛ «الْقى كلمةً»: سخنرانى كرد؛ «بِكَلِمَةٍ اخْرى»: بعبارت ديگر؛ «اجْتَمَعَتْ كَلمتُهم عَلَى»: آنها بر موضوعى اتفاق كردند؛ «جَمعُ الكَلِمَة»: اتحاد و اتفاق نظر.

=الكَلُوء-

[كلأ]: چشمى كه بيدار ماند و بخواب نرود؛ «عَيْنٌ كَلْوءٌ» چشم انداز.

=الكَلُّوب-

ج كَلَالِيب: مُرادف (الكُلّاب) است.

=الكُلْوَة-

ج كُلىً و كُلْوَات [كلي] (ع ا): كليه، قلوه.

=الكلُور-

(ك): ماده اى ساده و گازى زرد رنگ متمايل به سبزى كه بوى خفه كننده اى دارد و اولين گاز سمى است كه در جنگ جهانى سال ١٩١٥ بكار برده شد. اين ماده براى ضد عفونى كردن اشياء و پاك كردن رنگها نيز بكار مى رود، كُلُر.

=الكْلُورُومِيسِيتِين-

كلورومايسين، داروئى است كه با آن بيمارى تيفوئيد و رسته هاى آنرا درمان كنند.

=الكُلْويّ-

[كلي]: منسوب به (الكُلْوَة) است؛ «التهابٌ كُلْوِيّ»: التهاب يا ورم كليه؛ «مَغْصٌ كُلْوِيّ»: بيمارى كليه.

=كَليَ-

- كَلىً [كلي]: كليه او متورم شد و درد گرفت.

=كُلِيَ-

[كلي]: به درد كليه دچار شد.

=الكَلِيّ-

[كلي]: آنكه به بيمارى كليه دچار شده باشد.

=الكُلِّيّ-

[كلّ]: منسوب به (الْكُلُّ) است؛ «العِلْمُ الكُلِّيُّ»: دانش الهى.

=الكُلِّيَّات-

[كلّ] في عُرْف المنْطَقيِّين: در اصطلاح دانشمندان علم منطق عبارت از جنس است مانند جنس حيوانيت و نوع مانند انسانيت و فصل مانند ناطقيت و عرض خاص مانند ضاحكيّت (خنده) و عرض عمومى مانند كتابت (نوشتن) است.

=الكَلِيب-

ج كَلْبَى: آنكه به بيمارى هارى دچار باشد.

=الكُلْيَة-

ج كُلًى و كُلْيَات [كلي] (ع ا): كليه

=الكلية-

=الكليل-

=الكليم-

=كم-

=الكم-

=كمى-

=الكماء-

=الكماج-

=الكماجة-

=الكماد-

=الكمادة-

=الكماشة-

=الكمال-

=الكماليات-

=الكمام-

=الكمامة-

=كمأ-

=كمئ-

=الكم ء-

=الكمبيالة-

=الكمبيو-

=كمت-

=الكمة-

=الكمتة-

=الكمثرى-

=الكمثراة-

=الكمخة-

=كمد-

=الكمد-

=الكمدة-

=كمر-

=الكمر-

=كمرك-

كه واحد (كُلْيَتَيْن) است، دو غُده در سمت راست و چپ و پيوسته به استخوان دو طرف پهلوى انسان است و كار آنها تصفيه و بيرون كردن ادرار از خون است،- مِنَ الْقَوس: فاصله ى سه وجب از دسته ى كمان است،- مِن السّحاب: دامنه و قسمت پائين ابر.

=الكُلِّيَّة-

[كلّ]: دانشكده يا مدرسه عالى؛ «كُليَّة الشي ءِ»: مجموعه كامل هر چيزى؛ «اخَذَ بِكُلِّيَّتِهِ»: همه ى آن چيز را گرفت.

=الكَلِيل-

ج كِلَال [كلّ]: خسته و ناتوان؛ «بَصَرٌ كليل»: چشم كم سو: «سَيفٌ كليلٌ»:

شمشير كُند.

=الكَلِيم-

ج كَلْمَى: مجروح، زخمى،- ج كُلَمَاء: آنكه با تو سخن گويد، همسخن؛ «كليمُ اللّهِ»: لقب حضرت موسى (ع) است.

=كَمْ-

استفهام يا پرسش عددى است؛ «كم درهماً لك»: چند درهم (پول نقره يا فلزى) دارى؟ كه در اينجا (درهماً) مميّز كم استفهاميّه است كه همواره منصوب بوده و مجرور كردن آن جايز نمى باشد. و گاهى (خبريّه) بمعناى بسيار مىيد مانند «كم عَبدٍ او كم عبيدٍ مَلَكْتُ»: چه بسيار بنده و غلام داشتم. در اينجا (عَبْدٍ) تمييز كم خبرى است كه وجوباً به (مِنْ) مضمرة مجرور است و هرگاه حرف (كم) از تميز خود فاصله گيرد منصوب مى شود مانند «كم لي عبداً»: چه بسيار غلام دارم.

=كَمَّ-

- كَمّاً [كمّ] الشي ءَ: آن چيز را پوشانيد و پنهان كرد،- البَعِيرَ: دهان شتر را با پوزبند بست،- النّاسُ: مردم جمع شدند،- تِ النَّخْلَةُ: نخل خرما غلاف شكوفه هاى خود را بيرون آورد.

=كُمَّ-

[كمّ] تِ النخلةُ: مترادف (كَمَّتَ) است.

=الكُمّ-

ج أَكْمَام و كِمَمَة [كمّ]: آستين جامه و پيراهن.

=الكَمّ-

[كمّ]: اندازه و كميت.

=الكِمّ-

ج أكِمَّة و أَكْمَام و كِمَام و أَكَامِيم [كمّ]: غلاف شكوفه يا ميوه يا خوشه خرما كه پس از شكافته شدن از آن شكوفه و ميوه بيرون آيد.

=كَمَى-

- كَمْياً [كمي] شهادتَهُ و غيرَها: گواهى خود و جز آنرا پنهان كرد،- نَفْسَهُ: خود را با زره و كلاه خُود پوشانيد.

=كَمَّى-

تَكْميَةً [كمي] نَفْسَهُ: خود را پنهان كرد.

=الكَمَّاء-

[كمأ]: فروشنده ى قارچ يا سماروغ، آنكه سماروغ را براى فروش جمع آورى كند.

=الكُمَاج-

گونه اى نان، نان كماج. اين واژه فارسى است.

=الكُمَاجَة-

واحد (الكُمَاج) است.

=الكِمَاد-

گرم كردن اندام با پارچه و مانند آن، كمپرس زخم يا عضوى كه درد كند، اسم است از (كَمَدَ القَصّارُ الثوبَ).

=الكِمَادَة-

كمپرس زخم يا عضوى كه درد كند با پارچه ى گرم.

=الكَمَّاشَة-

ميخ كِش، گاز انبر.

=الكَمَال-

مص، اسم مصدر است.

=الكَمَالِيَّات-

اشياء غير ضرورى در زندگى روزمرّه.

=الكِمَام-

[كمّ]: پوزبند حيوان كه چيزى را نگزد و يا نخورد.

=الكِمَامَة-

[كمّ]: مترادف (الكِمَام) است، كاسه پشت گُل، غلاف شكوفه ى خرما.

=كَمَأَ-

- كَمْأً [كمأ] هُ: به او سماروغ خورانيد.

=كَمِئَ-

- كَمَأَ [كمأ]: پنهان شد،- تْ يَدُهُ مِنَ الْبَردِ اوِ الْعَمَل: دستش از سرما شكاف برداشت و مانند سماروغ شد.

=الكَمْ ء-

[كمأ]: مص،- اكْمُؤ و كَمْأة (ن):

گونه اى قارچ از رسته ى (الكمئيّات) است كه در زير زمين رويد. رنگ آن تيره و از آن غذاى خوشمزه تهيه كنند.

=الكِمْبِيَالة-

(ت): سفته، سند، حواله ى كتبى.

=الكَمْبيُو-

(ت): صرافى و تبديل پول و ارز. اين واژه ايتاليائى است.

=كَمَتَ-

- كَمْتاً الغيظَ: خشم را پنهان كرد.

=كَمَتَ-

- كَمْتاً و كَمَاتَةً و كَمَاتَةً و كُمْتَةً الفرسُ: اسب سرخ رنگ مايل به سياهى شد.

=كَمَّتَ-

تَكْمِيتاً [كمت] الثوب: پيراهن را به رنگ سرخ مايل به سياهى در آورد.

=كُمِّتَ-

[كمت] تِ الخمرُ أو الفرسُ و غيرهُما:

مي يا اسب و جز آنها به رنگ سرخ مايل به سياهى در آمدند.

=الكُمَّة-

[كمّ]: كُلاه گرد يا عمامه، هر ظرفى كه با آن چيزى را بپوشانند.

=الكُمْتَة-

رنگ كُمَيتْ (سرخى مايل به سياهى).

=الكُمَّثْرَى-

(ن): گلابى، نام ديگر آن (الإِجَّاص) است.

=الكُمَّثْراة-

(ن): يك دانه گلابى.

=الكَمْخَة-

چركى كه بر روى ظرف و جز آن ظاهر شود.

=كَمَدَ-

- كَمْداً و كُمُوداً القصَّارُ الثوبَ: گازر جامه را كوبيد.

=كَمِدَ-

- كَمَداً: چهره او گرفته شد،- الرَّجُلُ: قلب او در اثر اندوه و غم درد گرفت،- الثَّوبُ: لباس كُهنه شد و رنگ آن دگرگون گرديد.

=كَمَّدَ-

تَكْمِيداً [كمد] العضوَ: عضو را با قرار دادن پارچه بر روى آن گرم كرد.

=الكَمْد-

دگرگونى و گرفتگى رنگ چهره، غم و اندوه سخت.

=الكَمَد-

مُرادف (الْكَمْد) است.

=الكَمِد-

آنكه در اثر ناراحتى و اندوه دچار بيمارى قلبى شده باشد.

=الكُمْدَة-

مُرادف (الْكَمْد) است.

=كَمَرَ-

- كَمْراً هُ بالغِطاء: او را طورى پوشانيد كه چيزى از آن پيدا نشود. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الكَمَر-

(ب): هر ساختمان طاق دار ضربى مانند پلها، كمربندى كه در آن پول نهند.

=كَمْرَكَ-

كَمْرَكَةً [كمرك] البضاعةَ: عوارض گمركى را پرداخت. (اين كلمه فارسى

=الكمرك-

=كمش-

=كمكم-

=كمل-

=الكمل-

=كمم-

=كمن-

=الكمنة-

=الكمنجة-

=كمه-

=الكمهاء-

=الكمون-

=الكمونة-

=الكمي-

=الكميت-

=الكمية-

=الكميد-

=الكميل-

=الكمين-

=كن-

=كنن-

=الكن-

=كنى-

=الكناد-

=الكنارات-

=الكنارة-

=الكناري-

=الكناز-

=الكناس-

=الكناسة-

=الكناشات-

=الكناشة-

=الكنافة-

=الكنان-

=الكنانة-

=الكنانير-

=و الكناية-

است).

=الكُمْرُك-

(ت): عوارض گمركى كه از كالاهاى داخلى و خارجى معمولًا گرفته مى شود، اداره گمرك. اين كلمه فارسى است و عربى آن (مَكْس) است.

=كَمَشَ-

- كَمْشاً هُ عند العامَّة: او را گرفت و يا دستگير كرد،- مِنَ الشَّى ءِ كَمْشَةً عندَ العامَة ايضاً: يك مشت پر از چيزى را گرفت.

=كَمْكَمَ-

كَمْكَمَةً [كمكم] الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد.

=كَمَلَ-

- كَمَالًا و كُمُولًا: آن چيز تمام و كمال شد.

=كَمِلَ-

- كَمَالًا و كُمُولًا: مُرادف (كَمَلَ) است.

=كَمُلَ-

- كَمَالًا و كُمُولًا: مُرادف (كَمَلَ) است.

=كَمَّلَ-

تَكْميلًا [كمل] الشي ءَ: آن كار يا آن چيز را تكميل و تمام كرد.

=الكَمَل-

به معناى (الكامِل) است.

=كَمَّمَ-

تَكْمِيماً [كمّ] القميصَ: براى جامه دو آستين دوخت،- تِ النَّخْلَةُ: نخل خرما غلافهاى شكوفه هاى خود را بيرون آورد.

=كَمَنَ-

- كُمُوناً: آن مرد پنهان و مخفى شد، او در كارى كه نمى داند دخالت كرد.

=كَمِنَ-

- كُمُوناً: مُرادف (كَمَنَ) است، به بيمارى تورم پلك چشم يا خارش آن دچار شد،- تْ عَيْنُهُ: چشم آن مرد تاريك و كم سو شد.

=كُمِنَ-

كُمُوناً: به بيمارى تارى چشم دچار شد،- تْ عينُهُ: چشم او تار يا متورم شد.

=الكُمْنَة-

تارى چشم يا ورم پلك آن، خارش پلكهاى چشم كه باعث سرخى آنها شود.

=الكَمَنْجَة-

(مو): كمانچه (موسيقى) - اين كلمه فارسى است.

=كَمِهَ-

- كَمَهاً: آن مرد كور يا شبكور شد،- بَصرُهُ: چشمش تاريك شد،- النَّهارُ: روز تاريك شد و گرد و غبار جلو آفتاب را گرفت،- الرَّجُلُ: رنگ چهره او تغيير كرد، عقل از سر او پريد.

=الكَمْهَاء-

مؤنّث (الأَكْمَه) است.

=الكَمُّون-

(ن): گياه (زيره) كه در غذا از آن استفاده مى شود،- الحُلْو (ن): گياه انيسون (باديان رومى) است.

=الكَمُّونَة-

(ن): واحد (الكَمّون) است.

=الكَمِيّ-

ج كُمَاة و أَكْمَاة [كمي]: شجاع و قهرمان يا آنكه زره و كلاه خُود در بر كرده و بدست سلاح گرفته باشد، آنكه راز نگهدار است.

=الكَمِّيّ-

[كمّ]: منسوب به (كَمْ) است.

=الكُمَيْت-

من الخيل، ج كُمْت (للمذكّر و المؤنَّث): اسبى كه رنگ آن سرخ مايل به سياهى باشد. اين كلمه تصغير (أكْمَت) بر خلاف قياس است، از نامهاى مي كه رنگ آن ميان سياهى و سرخى است.

=الكَمِّيَّة-

ج كَمِّيَّات [كمّ]: مؤنّث (الْكَمِّيّ) است، مقدار و اندازه، كميّت.

=الكَمِيد-

بيمار قلبى كه در اثر غم و اندوه مريض شده باشد.

=الكَمِيل-

به معناى (الكامِل) است.

=الكَمِين-

گروهى كه خود را در كمينگاه پنهان مى كنند تا ناگهان بر سر دشمن بتازند؛ «نَصَبَ لَهُ كَمِيناً»: براى او دام يا تله نصب كرد،- ج كُمَناء: آنكه در امرى كه نداند دخالت كند.

=كَنَّ-

- كَنّاً و كُنُوناً [كنّ] الشي ءَ: آن چيز را در جاى خود پنهان كرد و روى آن را پوشانيد و از تابش خورشيد محافظت كرد،- الْعِلْمَ وَ غَيْرَهُ فى نَفْسِه: دانش و معلومات را در درون خود نگهداشت،- فى اصْطِلاح العَامَّة: آرام شد؛ «كَنَّتِ الرِّيحُ»: وزش باد آرام شد.

=كَنَّنَ-

تَكْنِيناً [كنّ] الشي ءَ: مُرادف (كَنَّهُ) است،- الْعِلْمَ و غَيرَهُ فى نَفسه: دانش و جز آن را براى خود نگهداشت.

=الكِنّ-

ج أَكْنَان و أَكِنَّة [كنّ]: خانه، پناهگاه پوشش و پرده.

=كَنَى-

- كِنَايَةً [كني] بالشى ءِ عن كذا: از فلان چيز به كنايه و پوشيده سخن گفت؛ «زَيْدٌ كَثِيرُ الرّماد»: كنايه از سخاوت و بخشش زيد است، به چيزى سخن گفت ولى مقصودش چيز ديگرى بود،- كُنْيَةً و كِنْيةً زيداً: او را ابا فلان يا ابى فلان ناميد.

=كَنَّى-

تَكْنِيَةً [كني] زيداً أَبا فلانٍ أو بأَبي فلانٍ:

زيد را ابو فلان ناميد.

=الكَنَّاد-

آنكه كفران نعمت كند، ناسپاس، بسيار برّان.

=الكَنّاد-

(عاميّة فارسيّة): حاشيه جامه، كنار دريا، پيرامون هر چيزى.

=الكَنَّارَات-

ابزار موسيقى مانند عودها و دفها و طبلها و طنبورها.

=الكَنَّارَة-

واحد (الكَنَّارات و يا الكَنَانِير) است.

=الكِنَّارَة-

يك قطعه از پارچه كتانى (اين كلمه يونانى است)، مُرادف (الكَنَّارة) است.

=الكَنَارِيّ-

(ح): قنارى (پرنده اى كوچك و خوش صدا و زرد رنگ) اين واژه اسپانيايى است.

=الكِنَاز-

ج كُنُز و كِنَاز: مرد پر گوشت و توانا.

=الكَنَّاز-

آنكه بسيار مال و پول جمع آورى كند و نگهدارى كند.

=الكِنَاس-

ج أَكْنِسَة و كُنُس: لانه آهو.

=الكَنَّاس-

جاروب كش، رُفتگر.

=الكُنَاسَة-

آشغال و زباله، خاكروبه، زباله دان.

=الكُنَّاشَات-

بيخهاى درخت كه از آن شاخه ها بيرون آيد.

=الكُنَّاشَة-

واحد (الكُنّاشَات) است، دفترى كه در آن مسائل گزيده و فوائد و سخنان نادر و لطيفه ها نوشته مى شود.

=الكِنَافَة-

ج كِنَافَات (ط): نوعى شيرينى كه در ميان آن پنير يا خامه نهند.

=الكِنَان-

ج أَكِنَّة [كنّ]: پوشش و حافظ هر چيزى.

=الكِنَانَة-

ج كَنَائِن و كِنَانَات [كنّ]: جعبه جاى تير كه معمولًا از پوست يا چوب ساخته مى شود، تركش.

=الكَنَانِير-

ابزار موسيقى مانند عودها و يا دايره ها و طبلها.

=و الكِنَاية-

[كنو و كني]: مص،- فى

=الكنة-

=الكنتراتو-

=كند-

=الكند-

=الكندة-

=الكندر-

=الكندرة-

=الكندور-

=كنز-

=الكنز-

=كنس-

=كنش-

=كنع-

=الكنع-

=كنف-

=الكنف-

=الكنفة-

=الكنفروا-

=كنكن-

=الكنوة-

=الكنود-

=الكني-

=الكنية-

=الكنيز-

=الكنيس-

=الكنيسة-

=الكنيع-

=الكنيف-

=الكنين-

=الكهام-

الاصْطِلَاح: تعبيرى است كه با لفظى غير صريح آيد مانند «هُم بَنُو اميّ»: آنها برادران من مى باشند؛ «هو كِنَايَةٌ عَن»: آن چيز عبارت است از ...

=الكُنَّة-

ج كُنَّات و كِنَان [كنّ]: سقف يا سايه بان سر درب منزل كه آن را سر درى گويند، طاقچه ى خانه، رَفَّ.

=الكَنَّة-

ج كَنَائِن [كن]: اسم مرّة از (كَنَّ) است، زن پسر (عروس)، زن برادر.

=الكِنَّة-

[كنّ]: پرده و پوشش هر چيزى، سفيدى.

=الكُنْتراتو-

ج كُنْتَراتَات: كُنترات، قرار داد كه معمولًا ميان دو نفر يا بيشتر براى انجام كارى يا امرى با شرايط معينى تنظيم مى شود، متن قرار داد يا كنترات. اين كلمه ايتاليايى است.

=كَنَدَ-

- كُنُوداً النعمةَ: كفران نعمت كرد،- كَنْداً الشَّي ءَ: آنرا قطع كرد، بُريد.

=الكُنُد-

للمُذَكّر و المؤنَّث: ناسپاس (اين كلمه براى مذكر و مؤنث يكسان است).

=الكِنْدَة-

قسمتى از كوه.

=الكُنْدُر-

كُندر، نوعي صمغ كه درخت آن خاردار و برگ آن مانند مورد است. (اين كلمه يونانى است).

=الكُنْدُرَة-

نوعى كفش زنانه (اين كلمه تركى است) و در عراق به آن (قُنْدَرة) گويند.

=الكُنْدُور-

(ح): كركس امريكاى جنوبى كه بيش از ساير پرندگان در فضا مى پرد.

=كَنَزَ-

- كَنْزاً المالَ: مال را جمع آورى و آن را ذخيره كرد، مال را در زمين دفن كرد،- السقَاءَ: مشك را پُر كرد.

=الكَنْز-

مص،- ج كُنُوزِ: ثروتى كه در زير زمين دفن شده باشد، هر چيزى كه بعنوان ذخيره جمع آورى شده باشد، آنچه كه در آن مال قرار دهند مانند صندوق و گنجه، گنج. اين واژه فارسى است.

=الكَنِز-

«رجُلٌ كَنِزُ اللحم»: مرد چاق و پر گوشت و فربه.

=كَنَسَ-

- كَنْساً البيتَ: خانه را جاروب كرد،– كُنُوساً الظّبْىُ: آهو در لانه خود پنهان شد.

=كَنَّسَ-

تَكْنِيساً [كنس] البيتَ: خانه را جاروب كرد.

=كَنَشَ-

- كَنْشاً الثوبَ: حاشيه جامه را بافت،- المِسْواكَ الخَشِن: مسواك زبر را نرم نمود.

=كَنَعَ-

- كُنُوعاً: آن چيز گرفته و منقبض شد،- تِ العُقابُ: عقاب بالهاى خود را براى فرود آمدن در هم كشيد،- الأَمرُ: آن امر نزديك شد،- الَيه: به او فروتن و متواضع شد،- باللّهِ: به خدا سوگند خورد،- عنِ الأَمر:

از آن امر ترسيد و فرار كرد.

=كَنِعَ-

- كَنَعاً: آن چيز خشك و در هم كشيده شد.

=كَنَّعَ-

تَكْنِيعاً [كنع] الشي ءَ: آن چيز را گرفت و فشرد،- يَدَهُ: دست او را فلج و ناتوان كرد.

=الكَنِع-

آنكه دستش خشك و فلج شده باشد.

=كَنَفَ-

- كَنْفاً الشي ءَ: آن چيز را محافظت و نگهدارى نمود،- الإبِلَ و للإبلِ: براى شتران خوابگاه ساخت،- الدَّارَ: براى خانه مستراح ساخت،- يدَه: مشت خود را براى برداشتن آب جمع كرد،- الرَّجُلَ: آن مرد را كمك كرد،- فُلاناً عَنِ الأَمْرِ: فلانى را از آن كار باز داشت، عَنْه: از آن كار برگشت و منصرف شد.

=كَنَّفَ-

تَكْنِيفاً [كنف] الرجُلَ: آن مرد را احاطه كرد.

=الكِنْف-

كيسه اى كه در آن متاع بازرگان يا چوپان باشد، توشه دان.

=الكَنَف-

ج أَكْنَاف: جانب، سايه، بال پرنده، ناحيه؛ «كَنَفُ الإِنْسانِ»: دامن يا فضاى بازوان و سينه انسان؛ «انتَ فى كَنَفِ اللّه»:

تو در سايه لطف و رحمت خدائى.

=الكَنَفَة-

ناحيه و مكان.

=الكُنْفِرْوا-

(ن): نوعى خزه سبز رنگ كه بر روى آبهاى شيرين مى رويد.

=كَنْكَنَ-

كَنْكَنَةً [كنكن]: در خانه خود نشست، تنبل شد، گريخت.

=الكُنْه-

اصل و گوهر چيزى و اندازه و كيفيت آن، وقت و زمان؛ «فَإنَّ كلامَ الْمَرءِ فى غَيرِ كُنْهِهِ»: سخن نابهنگام و بى موقع شخص.

=الكُنْوَة-

ج كُنىً [كنو و كني]: كُنيه.

=الكِنْوَة-

ج كِنىً [كنو و كني]: كنيه.

=الكَنُود-

للمذكّر و المؤنّث: ناسپاس، كفران نعمت كننده، گناهكار، شاكى كه به درگاه خدا مصيبتهاى خود را بر شمرد ولى نعمتهاى خدا را فراموش كند، بخيل؛ «ارضٌ كَنُودٌ»: زمين خشك و بى حاصل.

=الكَنيُّ-

[كني]: همنام؛ «هو كنيُّهُ»: يعنى هر دو يك كنيه دارند همچنانكه گويند؛ «هُوَ سَمِيُّهُ»: با او همنام است.

=الكُنْيَة-

ج كُنىً [كني]: اسم علم است كه با لفظ أب، ابن، أمّ، بنت مىيد، اسمى است كه براى بزرگداشت شخص بر زبان مىورند.

=الكِنْيَة-

ج كِنيً [كني]: مُرادف (الكُنْية) است.

=الكَنِيز-

خرمائى كه در زنبيل براى زمستان ذخيره كنند؛ رَجُلٌ كَنيزُ اللّحمِ»: مرد چاق و پر گوشت و فربه.

=الكَنِيس-

توبره علف كه بر گردن ستور آويزند، معبد يهوديان.

=الكَنِيسة-

ج كَنَائِس عند المسيحيين: كليساى مسيحيان، معبد يهوديان، محل عبادت.

=الكَنِيع-

مرد گرفته و ناخورسند، شكسته دست، آنكه از راهى به راه ديگر رود.

=الكَنِيف-

ج كُنْف و كُنُف: كُت يا پوشاك، آنكه پوشاك بر تن كرده است، سپر، سايبان يا پوشش بالاى درب خانه، مستراح، خوابگاه ستوران كه از چوب درخت سازند.

=الكَنِين-

[كنّ]: پوشانده شده، پنهان.

=الكَهَام-

مرد عليل و ناتوان، پير و سالخورده، كسيكه اندوخته مالى ندارد، اين كلمه در جمع نيز بكار مى رود؛ «قَوْمٌ

=الكهانة-

=كهب-

=الكهبة-

=كهر-

=كهرب-

=الكهربا-

=الكهرباء-

=الكهربائي-

=الكهربائية-

=الكهربية-

=الكهف-

=كهكه-

=كهل-

=الكهل-

=كهم-

=كهن-

=الكهنوت-

=الكهولة-

=الكهولية-

=الكهيرب-

=الكهيم-

=الكو-

=كوى-

=الكواء-

=الكوارة-

=الكواسر-

=الكوافر-

=كوب-

=الكوب-

=الكوبان-

=الكوبة-

=كوبر-

=كوبن-

=الكوة-

=الكوثر-

=الكوثل-

=الكوخ-

كَهَامٌ»: مردم تنگدست و بينوا.

=الكِهَانَة-

حرفه كاهن، پيشگوئى.

=كَهِبَ-

- كَهَباً و كُهُوباً: گرد و خاك به رنگ تيره مايل به سياهى بر روى آن نشست

كَهُبَ-

- كَهَباً و كُهُوباً: مُرادف (كَهِبَ) است.

=الكُهْبَة-

گرد و خاك به رنگ تيره مايل به سياهى.

=كَهَرَ-

- كَهْراً فلاناً: با چهره گرفته و عبوس با او رو به رو شد، به او پرخاش كرد، او را خشمگين و عصبانى كرد.

=كَهْرَبَ-

كَهْرَبَةً [كهرب] الشي ءَ: در آن نيروى كهربا (برق) بكار برد- اين كلمه فارسى است.

=الكَهْرَبا-

[كهرب]: صمغ درختى است به رنگ زرد كه هرگاه سابيده شود كاه و مانند آن را به خود جذب مى كند و از اين كلمه (الكَهْرَبَاء) گرفته شده است، اين واژه فارسى است.

=الكَهْرَبَاء-

[كهرب]: مرادف (الكَهْرَبا) است،- ف: نيروئى كه در بعضى مواد بواسطه سابيدن يا گرمى يا به علت فعل و انفعالات شيميايى حادث مى شود و كاربردهاى جاذبه، روشنايى، تحريك اعصاب حيوانات، تجزيه آب و نمك و غيره دارد.

=الكَهْرَبَائيّ-

[كهرب]: منسوب به (الكَهْرَباء) است؛ «تَيّار كَهربائىّ»: جريان برق؛ «نور كهربَائى»: روشنائى برق؛ «السَّيَّال الكَهْرَبائى»: نيروى برق كه در سيم ها جريان دارد.

=الكَهْربائيَّة-

[كهرب]: نيروى برق.

=الكَهْرَبِيَّة-

[كهرب]: مُرادف (الكَهْرَبَائِيَّة) است.

=الكَهْف-

ج كُهُوف: غار، پناهگاه.

=كَهْكَهَ-

كَهْكَهَةً [كهكه] المقرورُ: شخص سرمازده بر دستان خود دميد تا گرم شود.

=كَهَلَ-

- كُهُولًا: آن مرد ميان سال شد.

=كَهُلَ-

- كُهُولةً: مُرادف (كَهَلَ) است.

=الكهْل-

ج كَهْلُون و كُهُول و كِهَال و كُهْلان و كُهَّل: آنكه سن او تقريباً بين سى الى پنجاه سال باشد

الكَهْلَة-

ج كَهْلَات و كَهَلَات: مؤنث (الْكَهْل) است.

=كَهَمَ-

- كَهْماً و كَهَامَةً الرجُلُ: آن مرد در جنگ و يارى كردن و بدست آوردن پيروزى سستى به خرج داد.

=كَهِمَ-

- كَهَامَةً و كُهُوماً: آن مرد ناتوان شد،- السَّيْفُ: شمشير كُند شد.

=كَهُمَ-

- كَهَامَةً و كُهُوماً: آن مرد ناتوان شد،- السَّيْفُ: شمشير كُند شد،- كَهَامَةً الرَّجُلُ: در جنگ و پيروزى سستى كرد.

=كَهَنَ-

- كَهَانَةً لفلان: براى فلانى پيشگوئى كرد و از غيب سخن گفت.

=كَهُنَ-

- كَهَانَةً: كاهن شد يا اينكه كاهن بودن براى او امرى طبيعى شد.

=الكَهَنُوت-

شغل كاهن، رتبه كاهن؛ «سِرُّ الكَهَنُوتِ»: يكى از اسرار هفتگانه كليسا است كه به موجب آن كاهن عهده دار انجام مراسم مذهبى مسيحيت مى گردد.

(اين كلمه سريانى است).

=الكُهُولَة-

كهولت و ميان سال شدن.

=الكُهُولِيَّة-

مُرادف (الكُهُولَة) است.

=الكُهَيْرِب-

[كهرب] (ف): الكترون كه امروزه عنصر اساسى و بسيار ريز و غير قابل تجزيه در بوجود آوردن كهربا (برق) مى باشد.

=الكَهِيم-

مُرادف (الكَهَام) است.

=الكَوْ-

ج كِوَاء و كُوىً و كَوَّات [كوي]: مُرادف (الكَوَّة) است.

=كَوَى-

- كَيّاً [كوي] فلاناً: پوست او را با آهن داغ كرد،- الثِيابَ: جامه ها را اتُو كرد،- تِ العقربُ فُلاناً: عقرب او را گزيد؛ «كَوَاني بِعَيْنِهِ»: با چشم خود به من بسيار نظر و دقت كرد.

=كَوَّى-

تَكْوِيَةً [كوي] في دارهِ كُوىً: در خانه خود پنجره ها را گشود.

=الكَوَّاء-

[كوي]: بروز فعّال براى مبالغه است، مرد بد زبان و دشنام دهنده.

=الكُوَارَة-

[كور]: مُرادف (الكُوَّارَة) است، ظرف گلى است كه در آن آرد و گندم و مانند آنها ذخيره كنند.

=الكِوَارَة-

[كور]: عمّامه، مُرادف (الكُوَّارَة) است.

=الكُوَّارَة-

ظرفى است كه از چوب و يا گل سازند تا زنبورانِ عسل در آن عسل نهند و نيز به معناى عسل يا موم آن مى باشد.

=الكَوَاسِر-

پرندگان شكارى.

=الكَوَافِر-

ظرفها و يا بشكه هاى مي.

=كَوَّبَ-

تَكْوِيباً [كوب] الشي ءَ: آن چيز را بر روى سنگ كوبيد.

=الكُوب-

ج أَكْوَاب: قدح يا ظرف بى دسته.

=الكُوبَان-

پوششى كه بر پشت اسبان اندازند.

=الكُوبَة-

طبل كوچك، سنگ گردى كه با آن دارو و مانند آن را كوبند و يا سايند، شطرنج يا تخته نرد.

=الكَوْبَة-

حسرت بر گذشته، پشيمانى از گذشته.

=كُوبِرَ-

الرجلُ في مالهِ: دارائى آن مرد را به زور گرفتند.

=كَوْبَنَ-

كَوْبَنَةً [كبن] الفرسَ: بر پشت اسب پوشش انداخت. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=الكُوَّة-

ج كِوَاء و كُوىً و كُوَّات [كوي]: دريچه يا پنجره ديوار؛ «كُوَى النَّهر»: جويها و جويبارها كه از رودخانه جدا مى شوند.

=الكَوَّة-

ج كِوَاء و كُوىً و كَوَّات [كوي]: مُرادف (الْكُوَة) است.

=الكَوْثَر-

[كوثر]: چيز بسيار و انبوه و متراكم، گرد و غبار بسيار، مرد بزرگوار و بسيار بخشنده، نهر كوثر در بهشت، مِي ناب.

=الكَوْثَل-

[كوثل]: عقب كشتى، دنباله كشتى.

=الكَوْثَلّ-

[كوثل]: مُرادف (الكَوْثَل) است.

=الكُوخ-

ج أكْوَاخ و كُوخان و كِيخان و كِوَخة:

خانه اى كوچك كه از نى و گل سازند،

=كور-

=الكور-

=الكورار-

=الكورة-

=الكرنتينا-

=الكوز-

=الكوزي-

=الكوس-

=الكوسا-

=الكوسى-

=الكوساة-

=كوسح-

=الكوسج-

=الكوشة-

=كوع-

=الكوع-

=الكوعاء-

=كوف-

=الكوفة-

=كوفل-

=الكوفي-

=الكوفية-

=الكوفيون-

=الكوكائين-

=كوكب-

=الكوكب-

=الكوكبة-

=الكوكة-

=الكولة-

=الكوليرا-

=كوم-

=الكوم-

=الكوماء-

=الكومة-

جايگاهى كه زارع براى خود در مزرعه اتخاذ كند تا نگهبان و ناظر بر كشتزار خود باشد.

=كَوَّرَ-

تَكْويراً [كور] العمامةَ: عمامه را پيچانيد،- المَتاعَ: كالا را روى هم قرار داد.

=كُوِّرَ-

[كور] تِ الشمسُ: نور خورشيد جمع و پيچيده شد همچنانكه عمامه پيچيده شود.

=الكُور-

ج أَكْوَار و أَكْوُر [كور]: پالان شتر،- ج أَكْوَار و اكْوُر و كِيران و كُورَان: كوره آتش گِلى،- ج اكوار: لانه زنبور، كندوى زنبور عسل.

=الكَوْر-

مص،- ج أكْوَار: پيچش عمامه، فزونى، جمع كثير يا گلّه شتر و گاو.

=الكُورَار-

زهرى است كه مردم جنوب امريكا تيرهاى چوبى خود را به آن آلوده مى كنند و اين ماده گياهى از نوع (اللّوغانيات) است.

=الكُورَة-

ج كُوَر [كور]: مجتمع مسكونى.

=الكَرَنْتِينَا-

قرنتينه كه معمولا مسافران و وسائِط نقليه را به مدت چهل روز در مرزها نگه مى دارند تا احتمال سرايت بيمارى طاعون و يا وبا برطرف شود- اين كلمه ايتاليائى است.

=الكُوز-

ج أَكْواز و كِيزان و كَوزَة [كوز]: كوزه،- ج أكْوَاز عند العامّة: ميوه هاى صنوبر و انار و انجير.

=الكُوزيّ-

ج كُوزيُّون [كوز]: كوزه ساز.

=الكُوس-

ج كُوسان [كوس]: طبل، كوس؛ گونياى نجار كه با آن چوب را اندازه گيرى كند و بنام (زاويه) معروف است- اين كلمه فارسى است.

=الكُوسَا-

[كوس] (ن): گياهى است به شكل خيار از نوع قرعيات كه در حجم از كدو كوچكتر است و آن را پس از طبخ مى خورند. مركز اصلى آن امريكا است.

=الكُوسَى-

[كيس]: مؤنّث (الأَكْيَس) است.

=الكُوسَاة-

[كوس] (ن): واحد (الكُوسَا) است كه در زبان متداول به (كُوسَايَة) معروف است.

=كَوْسَح-

كَوْسَجَةً [كوسج] الرجُلُ: آن مرد كوسه شد.

=الكَوْسَج-

ج كَوَاسِج [كوسج]: آنكه بر روى چانه اش ريش در آيد، آنكه دندانهايش ناقص و معيوب باشد، مرد كوسه،- (ح):

كوسه ماهى كه خرطومى بسان اره دارد.

=الكَوْشَة-

[كوش]: سرگرمى و علاقمندى بسيار به دنيا. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=كَوِعَ-

- كَوَعاً [كوع]: پشت انگشت ابهام او بر آمده و يا خميده شد.

=كَوَّعَ-

- تَكْوِيعاً [كوع] هُ بالسيف: او را به گونه اى با شمشير زد كه مچ دستش كج شد،- عند العامّة: از پيچ راه گذر كرد.

=الكُوع-

ج أكْواع [كوع] (ع ا): مچ دست؛ «لَا يَعْرِفُ كُوعَهُ من بُوعِهِ»: اين ضرب المثل را براى نادانى بسيار مىورند،- عند العامّة:

پيچ راه و گذر.

=الكَوَع-

[كوع]: مص، كج شدن كف دست از ناحيه مچ، خم شدن دست بر روى دست ديگر، خم شدن شصت پا بر روى ساير انگشتان پا.

=الكَوْعاء-

[كوع]: مؤنث (الأَكْوَع) است.

=كَوَّفَ-

تَكْويفاً [كوف] الرجُلُ: آن مرد به شهر كوفه آمد،- الكاف: حرف كاف نوشت،- الأَدِيمَ: پوست دباغى شده را بريد.

=الكُوفَة-

[كوف]: پشته رمل نرم و سرخ رنگ، نام شهرى است در عراق.

=كَوْفَلَ-

كَوْفَلَةً [كوفل] تِ المرأَةُ ابنَها: زن بچه خود را قنداق كرد و پيچيد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الكُوفيّ-

[كوف]: آنچه كه منسوب به شهر (الكُوفة) باشد و از آن جمله خط كوفى است.

=الكُوفِيَّة-

[كوف]: مؤنث (الكُوفيّ) است، دستارى است كه بر سر پيچند و آنرا در زبان متداول (الكَفِّيّة) گويند.

=الكُوفِيُّون-

[كوف]: دانشمندان علم نحو از كوفه.

=الكُوكائِين-

كوكائين، ماده ايست كه از درخت كوكا بدست مىيد و خواص پزشكى دارد و نيز مورد استعمال معتادين به مواد مخدر است.

=كَوْكَبَ-

كَوْكَبَةً [كوكب] الحديدُ: آهن درخشيد و برق زد.

=الكَوْكَب-

ج كَوَاكِب [كوكب]: ستاره آسمان، گل باغ، درخشندگى آهن، شمشير، مرد مسلّح، گروهى از لشكر، آب، سختى گرما، نوجوان نورس، مهتر خانواده و دلير آنها، نقطه سفيدى كه در چشم پديد آيد، زندان، شاخه بلند گياه، كوه، بيشترين از هر چيزى؛ «كَوْكَبُ البِئْر»: چشمه چاه كه آب از آن روان باشد؛ «ذَهَبُوا تحت كُلِّ كوكبٍ»: آنها رفتند و پراكنده شدند.

=الكَوْكَبَة-

[كوكب]: ستاره آسمان،- (فك):

كره زهره، دسته و گروه.

=الكُوكَة-

(ن): گياهى است از رسته (الكتانيات) كه ارتفاع آن بين دو الى ٣ متر مى باشد. برگهاى آن تخم مرغى و از آن ماده (كوكائين) استخراج مى شود.

=الكُولَة-

(ن): گياهى است از رسته برازيات منبع اصلى آن افريقاى استوائى است و در مناطق گرمسيرى نيز كشت مى شود و از آن ماده «جوزة الكُولة» كه براى درمان قلب و عضلات بكار مى رود بدست مىيد.

=الكُولِيرا-

بيمارى وبا كه با اسهال شديد توأم است.

=كَوَّمَ-

تَكْوِيماً [كوم] الترابَ: خاك را بصورت كپه جمع آورى كرد،- المتاعَ: كالا را بر روى هم قرار داد،- ثيابَهُ فِي ثَوبٍ واحد:

لباسهاى خود را در يك جامه جمع كرد.

=الكُومَ-

ج أَكْوَام: گلّه شتر، تپه و تل.

=الكَوْمَاء-

مؤنث (الأكْوَام) است.

=الكُومَة-

ج كُوَم و أَكْوام [كوم]: تپه بلند از خاك و مانند آن.

=الكومة-

=الكومسيون-

=الكومسيونجي-

=كون-

=الكون-

=الكونت-

=الكوني-

=الكونياك-

=كي-

=الكياد-

=الكياسة-

=الكيال-

=الكيالة-

=الكيان-

=كيت-

=الكية-

=الكيثر-

=الكيد-

=الكيذبان-

=الكير-

=كيرياليسون-

=كيس-

=الكيس-

=الكيسى-

=الكيسة-

=كيف-

=الكيف-

=الكيفية-

=كيل-

=الكيل-

=الكيلة-

=الكيلوس-

=الكيلوغرام-

=الكيماوي-

=الكيموي-

=الكيمي-

=الكيميا-

=الكَوْمة-

ج كُوَم و أَكْوام: مرادف (الكُومَة) است.

=الكُومِسْيُون-

(ت): حق العمل در تجارت، كارمزد- لاتين است.

=الكُومِسْيُونجي-

وارد كننده كالا از خارج كشور (اين كلمه تركى است).

=كَوَّنَ-

تَكْوِيناً [كون] الشي ءَ: آن چيز را ساخت و ايجاد كرد.

=الكَوْن-

مص، جهان هستى.

=الكُونت-

بمعناى امير و مرد شريف- اين كلمه لاتين است.

=الْكَوْنِيّ-

[كون]: منسوب به (الكَوْن) است.

=الكُونيَاك-

گونه اى نوشابه الكلى كه از مي بدست مىيد.

=كَيْ-

حرف تعليل است و فعل مضارع را منصوب مى كند مانند «جَاء كَي يَسْألَ»، و بر ماىِ استفهاميه نيز مىيد مانند «كَيْمَ جِئتَ»: يعنى براى چه آمدى، كه در اينجا حرف جر است، و گاهى (هاء) به آن متصل مى شود مانند: «كَيْمَه» همچنان كه گويند «لِمَهْ» يعنى براى چه، و بر سر ماى مصدرى نيز مىيد مانند «يُرجّى الفتى كيما يَضُرُّ وَ يَنْفَعُ»؛ و بر (أن) مصدرى كه مضمر است نيز مىيد مانند «جِئْتُك كي تُكْرِمَني» كه اغلب بعد از آوردن لام بكار برده مى شود مانند (جِئْتُكَ لِكَي تُكرِمَنِي) بسوى تو آمدم كه مرا اكرام كنى.

=الكَيَّاد-

[كيد]: بسيار حيله گر و فريب دهنده.

=الكِيَاسَة-

[كيس]: مص، دور انديشى و هوشيارى، زيركى.

=الكَيَّال-

[كيل]: آنكه بار را وزن مى كند، قپاندار.

=الكِيَالَة-

كيل كردن، دستمزد كيل كننده، مزد قپاندارى.

=الكِيَان-

[كون]: مص، خوى، سرشت، طبيعت شخص؛ «كِيانُ البلادِ»: موجوديت كشور.

=كَيْتَ-

و كَيْتَ و گاهى با كسره «كَيْتِ و كَيْتِ» تلفظ مى شود و معناى آن كنايه از گفتار و خبر است؛ قال فلان كيتَ و كيتَ» يا «كيتَ كَيْتَ»: فلانى چنان و چنين گفت.

اين تعبير بايد دو بار گفته شود.

=الكَيَّة-

[كوي]: اسم مرة از (كَوى) است، جاى داغ كردن.

=الكَيْثَر-

[كثر]: بسيار.

=الكَيْد-

[كيد]: مص،- ج كِيَاد: مكر، فريب، جنگ، حيله و خدعه.

=الكَيْذُبَان-

[كذب]: بسيار دروغگو، مرادف (الكَذُوب) است.

=الكَيْذَبَان-

[كذب]: بسيار دروغگو، مرادف (الكذُوب) است.

=الكِير-

ج أَكْيَار و كِيَرَة [كير]: دَم آهنگرى.

=كِيرياليسُون-

اين كلمه يونانى است كه از (كِير) به معناى آقا و (ألِيسُون) به معناى رحم كن تركيب شده است.

=كَيَّسَ-

تَكْيِيساً [كيس] هُ: او را خردمند و دور انديش ساخت، آن چيز را در كيسه نهاد.

=الكَيْس-

[كيس]: مص، خرد و ظرافت و هوشيارى، بخشندگى، دانائى، گروه.

=الكِيس-

[كيس]: دور انديشى و دقت در كارها،- ج أَكْيَاسُ و كِيَسَةٌ: كيسه اى كه در آن پول و يا دانه ها نهند؛ «كِيسُ البَوْغ» و «كيس الغُبيرات» (ز): كيسه يا غلافى كه زير گُل قرار دارد.

=الكَيِّس-

ج أَكْيَاس و كَيْسَى [كيس]: ظريف، با هوش، خوش فهم و با ادب، و در زبان متداول به آن (كُوَيِّسْ) گويند.

=الكيْسَى-

[كيس]: مؤنث (الأَكْيس) است.

=الكَيِّسَة-

ج كِيَاس [كيس]: مؤنث (الكَيِّس) است.

=كَيَّفَ-

تَكْييفاً [كيف] الشي ءَ: آن چيز را بُريد و چند قسمت كرد، براى چيزى كيفيت معلومى تعيين كرد،- الهواءَ: گرماى هوا را به وسيله كولر يا فن كوئل كم يا زياد كرد،- هُ: به او (كيفَ حالُك) گفت،- هُ عند العامَّه فَكَيَّفَ: او را شاد كرد و شاد شد.

=كَيْفَ-

اسمى است مبهم و مبنى بر فتح كه بيشتر براى پرسش بكار مى رود مانند «كَيْفَ زيدٌ»: زيد چگونه است؟ و گاهى به معناى شرط مىيد كه با ما و يا بدون ما آيد مانند «كَيْفَما تَصْنَع اصنَع»؛ «كَيفَ لِي بفُلَانِ» كه پاسخ آن «كُلُّ الكَيْفِ» بگونه ى مجرور مانند اسم هاى معرب مىيد و گاهى با فتحه و ابقاء حالت آن مانند «كَيْفَما كانَ الحال»:

يعنى به هر صورت كه باشد آورند.

=الكَيْف-

[كيف] عند الحكماء: يكى از مقولات دهگانه ارسطو است كه بر حالت و هيأت و صفت دلالت دارد مانند سفيدى و سياهى،- عندَ العَامَّة: و در زبان متداول به معناى طبيعت و خوشحالى است.

=الكَيْفِيَّة-

ج كَيْفِيَّات [كيف]: چگونگى، كيفيت؛ «كَيفيَّةُ الْعَملِ»؛ «كيفيةُ الاستعمال»؛ «كيفيَّةُ الشَّي ء»: صفت و حالت يا چگونگى چيزى يا كارى است.

=كَيَّلَ-

تَكْيِيلًا [كيل] القَمحَ و غيرَهُ: گندم و جز آن را پيمانه كرد.

=الكَيْل-

[كيل]: مص،- ج أَكْيال: پيمانه كه با آن وزن كنند، آتش كه از فندك پراكنده شود.

=الكَيْلَة-

ج كَيْلَات [كيل]: اسم مرّة از (كال) است، ظرفى كه با آن پيمانه كنند،- فى بَرّ الشّام: و در اصطلاح شام عبارت از دو مُدّ است كه هر مُدّ مساوى با ١٨ ليتر تقريبى مى باشد.

=الكِيلَة-

[كيل]: اسم نوع از (كالَ) است.

=الكِيلُوس-

مايعى است سفيد رنگ كه چكيده غذاهاى هضم شده مى باشد.

=الكِيلُوغرام-

كيلو گرم كه هزار گرم و هر گرم ٢٤/ ١ وقِيّه است- اين كلمه يونانى است.

=الكِيمَاوِي-

منسوب به (الكيميا) است، دانشمند شيمى دان.

=الكِيمَويّ-

منسوب به (الكيميا) است.

=الكِيمِيّ-

منسوب به (الكيميا) است.

=الكِيمِيا-

اكسيرى است كه گويند مواد معدنى را به طلا يا نقره تبديل مى كند و علم

=الكيمياء-

=الكيميائي-

=الكينا-

=الكية-

=كيوان-

=الكيول-

كيميا يا كيمياء نزد پيشينيان عبارت از علمى است كه از آن براى تغيير بعضى از معادن به برخى ديگر بويژه تحويل آن به طلا الهام مى گيرند، ولى در اصطلاح متأخران و معاصران امروزه علمى است كه در آن از طبيعت و خواص همه اجسام از راه تجزيه و تركيب بحث مى كند (اين كلمه يونانى است).

=الكِيمِيَاء-

مُرادف (الكِيميَا) است.

=الكِيمِيَائِيّ-

منسوب به (الْكِيميَاء) است، آنكه متخصص در علم كيميا باشد.

=الكِينا-

(ن): نام گياهى است كه منبت اصلى آن مناطق گرمسيرى آمريكاى جنوبى است. از اين گياه ماده (كنين) استخراج مى شود. كنين داروئى است سودمند كه براى رفع تب و ديگر موارد پزشكى از آن استفاده مى شود؛ «شَجَرَةُ الكِينا» (ن): به واژه (الأُوكاليبتوس) مراجعه شود.

=الكَيَّة-

[كيه]: آنكه تدبير و چاره اى ندارد، بى تدبير.

=كَيْوان-

(فك): نام ستاره زُحَل است، اين واژه فارسى است.

=الكَيُّول-

[كيل]: آخرين صفها و رده هاى لشكريان در جنگ، ترسو، هر زمين بلند و مرتفع.

ل اللّام

ل-

=لا-

=اللائث-

=اللائح-

=اللائحة-

=اللائس-

=اللائق-

=لاءم-

=اللائم-

=اللائمة-

ل اللّام

ل-

حرف بيست و سوّم از حروف مبانى و از حروف (ذَوْلقى) است كه در حساب جُمّل برابر با (٣٠) مى باشد، اين حرف بر سه گونه است: عامل جرّ و عامل جزم و غير عامل، لام جارّه كه با اسم ظاهر مكسور مى گردد مانند «لِزَيدٍ» به جز در استغاثه كه مفتوح خواهد بود مانند «يا لَلّه»؛ و با ضمير به جز ضمير (ي) مفتوح مى گردد مانند «لَكَ و لي»: و نيز بر سر اسم و فعل مىيد كه هرگاه بر سر اسم آيد معانى بسيارى را مى رساند از آن جمله اختصاص مانند «الْجَنَّةُ لِلْمُؤمِنِ»، و استحقاق مانند «العِزَّةُ للّهِ»، و مالكيت مانند «لِلّهِ ما فى السَّموَاتِ و الأرْضِ»، و تبليغ مانند «قُلْتُ لَهُ» و براى تعديه نيز بكار مى رود مانند «ما أَشَدَّ حُبَّ زيدٍ لِعَمرو» همچنين پس از قسم مىيد مانند «و اللّهِ لَافْعَلَنَّ هَذَا» و براى متحول شدن نيز بكار مى رود مانند «وُلِدَ الإنْسَانُ لِحَياةٍ ابَدِيَّة» و نيز به معناى (إلى) و (على) و (فى) و (عند) و (بعد) مىيد و همچنين به معناى (مِنْ) مىيد مانند «هو اخُوهُ لِأبِيهِ وَ أمِّهِ» يعنى مِنْ امِّهِ و أبيهِ و گاهى زائد مى باشد مانند «ضَرَبْتُ لِزَيدٍ» و هرگاه بر سر فعل در آيد معمولا فعل را به (أَن) مضمره منصوب مى كند كه يا به معناى تعليل است مانند «جِئتُك لِتُعَلّمَنى» و يا براى تأكيد نفى كه با منفى مىيد و آن را لام جحد گويند مانند «مَا كَانَ زَيْدٌ لِيُكْرِمَكَ»؛ «اللّامُ الْجَازِمَة»: لام امر و لام طلب است كه مكسور است مانند: «لِيَحْكُم اللّهُ» و گاهى مفتوح مى شود و اين لام هرگاه بعد از فاء يا واو يا ثم بيايد معمولًا ساكن مى شود مانند «فَلْيَسْتَجِيِبُوا لي وَ لْيُؤْمِنُوا بِي، ثُمَّ لْيَقْضُوا»؛ «اللّامُ غيْر العَامِلَة»: لام غير عامل است كه همواره مفتوح است و آن را لام ابتداء گويند مانند: «لَزَيْدٌ قائمٌ» و «انَّ زيداً لَقَائِمٌ»، و لام جواب كه بعد از لَوْ و لَولَا و قَسَم مىيد مانند «لَوْ عُدْتُمْ لَعُدْنا» و «لولا زيدٌ لَهَلَكْنَا» و «وَ اللّهِ لَزيدٌ كَرِيمٌ»، لام زائده مانند «اراكَ لَشَاتِمي» و نيز لام اسم اشاره كه براى دور مىيد و در اصل ساكن است مانند «تِلْكَ» اما در «ذَلِكَ» بعلت التقاء ساكنين مكسور مى باشد.

=لا-

حرف نفى است و چهار معنى دارد: (١) نفى جنس كه در اينصورت اسم آن هرگاه مفرد باشد مبنى بر فتح مى شود ولى چنانچه مضاف يا شبه مضاف باشد منصوب مى گردد مانند «لا رَجُلَ فِى الدّارِ» و «لا غُلامَ رَجُلٍ حاضِرٌ» (٢) بگونه اى ليس عمل مى كند يعنى اسم را مرفوع و خبر را منصوب مى نمايد كه در نفى مفرد بكار مى رود مانند «لَا رَجُلٌ قائِماً» بنا بر اين فرق ميان لاى مشبّهه ى به ليس و لاى نافيه ى جنس آن است كه اگر گفته شود «لا رَجُلَ فى الدَّار» نفى جنس است يعنى هيچ مردى در خانه نيست كه در اينصورت نمى توان گفت: «بلْ رَجُلانِ يا رِجَال» زيرا جنس مرد در خانه نفى شده است، اما اگر گفته شود «لا رَجُلٌ فى الدَّار» جايز است بگويند «بَلْ رَجُلانِ» يا «رِجَالٌ» زيرا (لا) ى به معناى ليس فقط مفرد را نفى مى كند و بر مثنى و يا جمع اطلاق نمى شود.

(٣) لاى نفى عطف مانند «جَاءَ زَيْدٌ لا عمرٌو». (٤) حرف جواب است كه متناقض با (نَعَمْ) مىيد مانند «أ قَامَ زَيْدٌ؟» كه در جواب گويند (لا)؛ «لا النّاهِيَة». لاى نهى كه ويژه فعل مضارع است و فعل مضارع را مجزوم مى كند مانند «لا تَكْتُبْ» و گاهى براى تقويت معنى و زائده مىيد كه هرگاه حذف شود تغييرى در معنى پديد نمىورد مانند «ما مَنَعَكَ انْ لا تَقُوم» كه مُرادف «ما مَنَعَكَ أَنْ تَقُوم» است.

=اللَّائِث-

[لوث] (ح): شير؛ «نباتٌ لائِثٌ»:

گياهى كه شاخه ها و برگهاى آن به هم پيچيده باشد.

=اللَّائِح-

[لوح]: فا.

=اللَّائِحة-

ج لَوَائِح [لوح]: مؤنث (اللّائِح) است، حالت و چگونگى، ليست حساب يا صورت حساب.

=اللَّائِس-

[لوس]: آنكه همواره دوستدار خوردن شيرينى است.

=اللَّائِق-

[ليق]: مناسب و موافق، شايسته، لايق.

=لَاءَمَ-

مُلَاءَمَةً [لأم] الشي ءَ: آن چيز را اصلاح و جمع آورى كرد،- بَين القَوْم: ميان قوم را آشتى داد، هُ الشَّى ءَ: آن چيز با او سازگار و موافق شد.

=اللَّائِم-

ج لُوَّم و لُوَّام و لُيَّم [لوم]: فا.

=اللَّائِمَة-

ج لَوَائِم

: مؤنّث (اللّائِم) است،

=لاب-

=اللابة-

=اللابث-

=لابخ-

=اللابد-

=لابس-

=اللابن-

=اللابنة-

=اللابنون-

=لات-

=و اللات-

=اللات-

=اللاتيني-

=اللاتينية-

=لاث-

=اللاثم-

=لاج-

=اللاج-

=اللاجئ-

=لاح-

=لاحى-

=اللاح-

=اللاحب-

=لاحد-

=اللاحد-

=اللاحسة-

=لاحظ-

=اللاحظ-

=اللاحظة-

=لاحف-

=لاحق-

=اللاحق-

=اللاحقة-

=لاحم-

=اللاحم-

=لاحن-

=اللاحن-

=اللاحوس-

=اللاحي-

=اللاخ-

=لاد-

=اللاد-

=اللادغ-

ملامت و نكوهش؛ «اسْتَحَقَّ اللّائِمَة»: شايسته نكوهش شد.

=لابَ-

- لَوْباً وَ لُوَاباً و لَوَبَاناً [لوب] الرجُلُ أو البعيرُ:

آن مرد يا شتر تشنه شد، در اطراف آب گشت بى آنكه به آب دست يابد.

=اللَّابَة-

ج لَابَاتٌ و لَابٌ [لوب]: زمين بى ريگ يا بى شِن و صاف.

=اللَّابِث-

بالمكان: آنكه در جائى مقيم باشد.

=لابَخَ-

لِبَاخاً و مُلَابَخَةً [لبخ] هُ: با او كتك كارى و زد و خورد كرد.

=اللَّابِد-

ج لُبَّد: فا،- ح: شير.

=لابَسَ-

مُلَابَسَةً [لبس] هُ: با او معاشرت و آميزش كرد و درون او را شناخت،- الأَمْرَ:

به آن كار پرداخت و ادامه داد.

=اللَّابن-

فا، دارنده و فروشنده شير، پر شير.

=اللَّابِنَة-

ج لابِنات و لَوابن: مؤنث (اللَّابِن) است.

=اللَّابِنُون-

آنانكه شير بسيار دارند؛ «الْبَنَ الْقَوْمُ فَهُم لَابِنُون»: شير آنها بسيار شد و آنها شير فروشانند.

=لاتَ-

[لوت]: از حروف مشبهه به ليس كه يكى از دو معمول آن همواره حذف مى شود، و محذوف نيز مرفوع است مانند «وَ لَاتَ حينَ مَنَاصٍ» كه در تقدير چنين است «وَ لاتَ الْحِينُ حِينَ مَنَاصٍ».

=لاتَ-

- لَيْتاً [ليت] هُ عن كذا: او را از فلان چيز باز داشت و روى گردان كرد،- زَيْداً حَقَّهُ: حق زيد را كم داد.

=و اللَّات-

[لتّ و لوت]: نام يكى از بت هاى عرب در جاهليت است.

=اللَّات-

[لتّ]: فا، مُرادف (اللّاتُ) است.

=اللَّاتِينِيّ-

ج لاتِينِيّون و لاتِين: منسوب به «لاتِينوم» است كه يكى از استانهاى ايتالياست، «شَعْبٌ لاتينيُّ»: مردم لاتين.

=اللَّاتِينِيَّة-

مؤنّث (اللّاتينيّ) است؛ «لُغَةٌ لاتِينِيَّة»: زبان لاتينى.

=لاثَ-

- لَوْثاً [لوث] العمامةَ على رأسِه: عمامه را بر سر خود پيچيد،- الضّبابُ بِالجَبَل: مِه كوه را پوشانيد،- دارَهُ: خانه نشين شد،- بِفُلانٍ:

به او پناه برد،- بهِ النَّاسُ: مردم دور او جمع شدند،- فُلانٌ: فلانى به دور خود چرخيد،- الشَّى ءَ: آن چيز را در دهان خود جويد،- ثوبَهُ بِالطّين: بر جامه خود گل ماليد،- فى الأمر: در آن كار درنگ كرد،- عَنِ الحاجَةِ:

بر آوردن نياز را به تأخير انداخت.

لاثَمَ: مُلَاثَمةً [لثم] هُ: او را بوسيد.

=اللَّاثِم-

ج لُثْمٍ: فا.

=لاجَّ-

مُلاجَةٌ و لِجَاجاً [لجّ] خصمَهُ: با دشمن خود سرسختى نشان داد.

=اللَّاجّ-

[لجّ]: آنكه بسيار لجباز و سرسخت باشد.

=اللَّاجِئ-

ج لاجِئُون [لجأ]: آنكه از كشور خود به علل سياسى و غيره مى گريزد و به كشور ديگرى پناهنده مى شود،- پناهنده سياسى يا اجتماعى.

=لاحَ-

- لَوْحاً [لوح] الشي ءُ: آن چيز آشكار و نمايان شد؛ «يَلُوحُ لِي أَنّ»؛ «على مَا يَلُوحُ»:

ظاهر امر چنين است،- الْبَرْقُ: برق درخشيد،- النَّجمُ: ستاره نمايان شد،- إليهِ:

به او نگاه كرد،- الشّى ءَ: آن چيز را ديد،- العطشُ او السَّفَرُ فُلاناً: تشنگى يا مسافرت او را دگرگون كرد،- لَوْحاً و لُوحاً و لُوَاحاً و لُؤوحاً و لَوَحَاناً الرَّجُلُ: آن مرد تشنه شد.

=لاحَى-

لِحَاءً و مُلَاحَاةً [لحي] الرجُلَ: با او ستيز كرد، او را راند و از كارش جلوگيرى كرد، او را ملامت و سرزنش كرد.

=اللَّاحّ-

[لحّ]: فا؛ «مكانٌ لاحٌّ»: جاى تنگ و باريك.

=اللَّاحِب-

راه روشن و آشكار.

=لاحَدَ-

مُلَاحَدَةً [لحد] صاحِبَهُ: هر يك از آن دو دوست بر روى هم خم شدند.

=اللَّاحِدِ-

فا، گور كن، لحد ساز؛ «قَبْرٌ لاحِدٌ»:

قبرى كه داراى لحد است.

=اللَّاحِسَة-

من السنين: سالهاى سخت؛ «لاحِسَةُ السُّكَّرِ» (ح): گونه اى موريانه كه شِكر را مى ليسد يا كاغذ و كتابها را مى جود.

=لاحَظَ-

لِحَاظاً و مُلَاحَظَةً [لحظ] هُ: او را مراقبت كرد و زير نظر گرفت، هر يك مراقب ديگرى شدند،- عَلَيْهِ شيئاً: بر او از چيزى ايراد گرفت؛ «مِمَّا يُلاحَظُ أَنَّ»: آنچه كه بنظر مى رسد آنست كه ...

=اللَّاحِظ-

فا.

=اللَّاحِظَة-

ج لَوَاحِظ: مؤنّث (اللَّاحِظ) است، چشم.

=لاحَفَ-

مُلَاحَفَةً [لحف] هُ: با وى همراهى كرد، به او كمك و يارى كرد.

=لاحَقَ-

مُلَاحَقَةً و لِحَاقاً [لحق] هُ: به دنبال وى رفت و او را پيگيرى كرد.

=اللَّاحِق-

فا، ميوه ى بار دوّم درخت، ميوه اى كه پس از ميوه اوّل بدست آيد.

=اللّاحِقَة-

ج لَوَاحِق: مؤنث (اللَّاحِق) است، ميوه اى كه پس از ميوه اوّل بدست آيد.

=لاحَم-

مُلاحَمةً و لِحَاماً [لحم] الحبلَ: ريسمان را سخت بافت،- الشَّى ءَ بالشَّى ءِ: آن دو چيز را به هم چسبانيد يا لحيم كرد،- بين الشَّيئَين: چيزى را بر روى چيزى ديگر چسبانيد.

=اللَّاحِم-

خوراننده ى گوشت، دارنده گوشت؛ «بازٌ لاحِمٌ»: باز گوشت خوار.

=لاحَنَ-

مُلاحَنَةً [لحن] القومَ: سخن خود را به مردم فهمانيد.

=اللَّاحِن-

فا، آنكه عاقبت گفتار را مى داند، آنكه به شخصى چيزى گويد و از ديگران پنهان كند، آنكه در اعراب و گويش كلمات عربى خطا مى كند.

=اللَّاحُوس-

آزمند، بد فال.

=اللَّاحِي-

[لحي]: فا.

=اللَّاخّ-

[لخّ]: «وادٍ لاخٌ»: درّه پر پيچ و خم و پر از درخت.

=لادَّ-

لِدَاداً و مُلَادَّةً [لدّ] الرجُلَ: با او دشمنى و سرسختى كرد، با وى ستيزه كرد و بر او چيره شد،- عَنْهُ: از او دفاع و پشتيبانى كرد.

=اللَّادّ-

ج أَلِدَّة [لدّ]: دشمن سرسخت.

=اللَّادِغ-

ج لُدَّغ: فا.

=اللادغة-

=لاذ-

=اللاذة-

=اللاذع-

=اللاذعة-

=اللاذن-

=لاز-

=لازق-

=لازم-

=اللازم-

=اللازمة-

=اللازورد-

=اللازوردي-

=اللازوق-

=لاس-

=اللاسلكي-

=لاسن-

=لاشى-

=لاص-

=لاصق-

=لاط-

=اللاط-

=اللاطئة-

=اللاطة-

=لاطف-

=لاطم-

=اللاطية-

=لاع-

=اللاع-

=لاعب-

=اللاعب-

=اللاعة-

=لاعج-

=اللاعج-

=اللاعق-

=لاعن-

=اللاعن-

=اللاعي-

=اللاعية-

=اللَّادِغَة-

مؤنث (اللّادِغ) است.

=لاذَ-

- لَوْذاً و لَوَاذاً و لِوَاذاً و لُواذاً و لِيَاذاً [لوذ] بالجبل: به كوه پناه برد و در آنجا پنهان شد،- بِالقَومِ: به سوى آن قوم رفت و به آنها پناهنده شد،- الطَّرِيقُ بِالدَّارِ: راه به خانه وصل شد.

=اللَّاذَة-

ج لَاذٌ [لوذ]: پيراهن ابريشمى سرخ رنگ.

=اللَّاذِع-

: فا.

=اللَّاذِعَة-

ج لَوَاذِع: مؤنث (اللّاذِع) است.

=اللَّاذَن-

(ن): گونه اى گياه از رسته ى (اللَّاذَنِيّات) است كه هميشه سر سبز و داراى گلهاى پهن به رنگ سرخ و يا سفيد و زرد است. اين بوته ى گل در كناره ى درياى مديترانه بسيار مى رويد و در زبان فارسى بر آن (گل لادن) اطلاق مى شود.

=لازَ-

- لَوْزاً [لوز] إليهِ: به او پناه برد،- مِنْهُ: از او رهائى يافت،- الشي ءَ: آن چيز را خورد.

=لازَّ-

لِزَازاً و مُلَازَّةً [لزّ] هُ: در ستيز به او چسبيد و بر او سخت گرفت.

=لازَقَ-

لِزَاقاً و مُلَازَقَةً [لزق] هُ: به آن چسبيد.

=لازَمَ-

لِزَاماً و مُلَازَمَةً [لزم] هُ: همنشين او شد و از وى جدا نگرديد.

=اللَّازِم-

فا.

=اللَّازِمَة-

ج لَوازِم: مؤنث (اللّازِم) است، واژه يا واژه هائى كه در ميان كلام و سخن آورند مانند «يَعني، هَلُمَّ جَرّاً».

=اللَّازَوَرْد-

لاجورد، فلزى است كه در كوههاى ارمنستان و ايران بدست مىيد و بهترين آن به رنگ صاف و آبى متمايل به رنگ سرخ و سبز است كه از آن زيور آلات سازند و در پزشكى نيز منافعى دارد- اين واژه فارسى است.

=اللَّازَوَرْدِيُّ-

آنچه كه به رنگ سنگ لاجورد باشد.

=اللَّازُوق-

[لزق] (طب): مترادف (اللزوق) است بمعناى چسب يا مشمع كه بر روى زخم بندند.

=لاسَ-

- لَوْساً [لوس] الشي ءَ: آن چيز را چشيد،- الحَلَاواتِ و غيرَهَا: خواستار شيرينى و جز آن شد و آنرا خورد،- الشّي ءَ فى فَمِهِ:

چيزى را كه در دهان داشت با زبان چرخانيد.

=اللّاسِلْكيّ-

: [سلك]: فرستنده ى بى سيم.

=لاسَنَ-

مُلَاسَنَةً [لسن] الرجُلَ: در سخن و مجادله بر او چيره شد.

=لاشَى-

مُلَاشاةً [لشو] الشي ءَ: آن چيز را نابود كرد. اين واژه از تعبير (لَا شي ء) گرفته شده است.

=لاصَ-

- لَوْصاً [لوص]: از روزنه ى درب و مانند آن نگاه كرد،- عنهُ: از وى روى گردان شد.

=لاصَ-

- لَيْصاً [ليص]: از چيزى روى گردان شد،- الشي ءَ: آن چيز را تكان داد كه از جاى بر كند.

=لاصَقَ-

مُلَاصَقَةً [لصق] هُ: مترادف (لَازَفَه) است، به او چسبيد، پيوست شد.

=لاطَ-

- لَوْطاً [لوط] الحوضَ: حوض را ساروج و سفيد كرد تا آب از آن نفوذ نكند؛- الشّي ءَ بِالشي ءِ: آن چيز را به چيزى چسبانيد؛ «لَاطَ الشّي ءُ بِقَلْبِي»: آن چيز به دل من نشست و آنرا دوست داشتم،- فلاناً بِفُلانٍ: فلانى را به فلان نسبت داد،- فلاناً بعينٍ اوْ سَهْمٍ: فلانى را چشم زخم يا تيرى زد،- الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد،- في الأمرِ:

در آن كار پافشارى كرد و اصرار ورزيد،- الإنْسَانَ: او را زد، او را از خود راند و بيرون كرد.

=لاطَ-

- لَيْطاً [ليط]: چسبيد، پيوست شد،- الشّي ءُ بِقَلْبِهِ: آن چيز به دلش راه يافت و دلباخته آن شد،- فلاناً بِفُلانٍ: فلان را به فلانى منسوب كرد.

=اللَّاطّ-

[لطّ]: تبهكار، بد جنس.

=اللَّاطِئَة-

[لطأ]: زخم يا دُملى كه كمتر از آن بهبودى يابند و آن زخمى است كه به مغز سر نفوذ كند، كلاهى كوچك كه بر سر كنند و به آن چسبد.

=اللَّاطَة-

[لوط]: تخته يا چوب ستبرى كه با آن سقف را بندند و در زبان متداول به آن (لَعْطَة) گويند.

=لاطَفَ-

مُلَاطَفَةً [لطف] هُ: با او لطف و مهربانى كرد، با او به نرمى سخت گفت.

=لاطَمَ-

لِطَاماً و مُلَاطَمَةً [لطم] هُ: به او سيلى زد، يكديگر را سيلى زدند.

=اللَّاطِيَة-

ج لا طِيَات [لطي] عند الشرقيّين من المسيحيّين: پارچه يا دستمالى كه پيشواى مسيحيان بر روى كلاه خود قرار مى دهد.

=لاعَ-

- لَوْعاً [لوع] هُ الحُبُّ: عشق او را بيمار كرد،- تِ الشَّمسُ فُلاناً: آفتاب رنگ چهره او را تغيير داد،- لَوْعاً و لُوُوعاً الرَّجُلُ: ترسو و زبون يا آزمند و بد اخلاق شد،– لَوْعَةً: دل او بر اثر اشتياق و اندوه بى تاب شد، بى تاب يا خسته و يا بيمار شد.

=لاعَ-

- لَيَعَاناً [ليع]: خسته شد، ترسيد، بى تاب شد،- لَوْعَةً وَ لِيعَةً الجوعُ فُلاناً:

گرسنگى درون او را سوزانيد.

=اللَّاع-

ج لاعُون و لاعَةٌ و أَلْوَاع [لوع]: بيمار، ترسو، بيتاب، اندوهگين.

=لاعَبَ-

مُلَاعَبَةً [لعب] هُ: با او بازى كرد.

=اللَّاعِب-

فا، ورزشكار.

=اللَّاعَة-

[ولع]: آنكه بسيار عشق ورزد و تعلق خاطر داشته باشد.

=لاعَجَ-

مُلَاعَجَةً [لعج] هُ الأمرُ: امر بر او سخت شد.

=اللَّاعِج-

ج لواعِج: فا، عشق سوزان.

=اللَّاعِق-

ج لَعَقَة: آنكه عسل ليسد يا با زبان و انگشت خود عسل خورد.

=لاعَنَ-

لِعَاناً و مُلَاعَنَةً [لعن] هُ: هر يك به ديگرى دشنام داد،- الحاكمُ بَيْنَهُما: قاضى ميان آن دو نفر حكم كرد.

=اللَّاعِن-

فا، «أَمرٌ لاعِنٌ»: آنچه كه باعث لعن و نفرين شود.

=اللَّاعِي-

[لعو]: آنكه كوچكترين امرى او را بترساند.

=اللَّاعِيَة-

[لعو]: مؤنّث (اللّاعي) است،- (ن): نام گياهى است داراى گلى زرد و خوش بوى.

=لاغ-

=لاغى-

=اللاغب-

=اللاغبة-

=لاغز-

=اللاغية-

=لاف-

=اللافتة-

=اللافح-

=اللافظ-

=اللافظة-

=لاق-

=لاقى-

=لاقب-

=اللاقح-

=لاقط-

=اللاقط-

=اللاقطة-

=لاك-

=لاكز-

=لاكم-

=لام-

=اللام-

=اللامبالاة-

=اللامة-

=لامح-

=اللامح-

=اللامركزية-

=لامز-

=لامس-

=اللامع-

=اللامعة-

=اللامي-

=اللاميون-

=لان-

=اللانهائي-

=اللانهاية-

=لاهى-

=اللاهج-

=اللاهز-

=لاهس-

=اللاهف-

=اللاهفة-

=اللاهوت-

=لاغَ-

- لَيْغاً [ليغ] هُ الشي ءَ: او را به آن چيز وادار كرد،- الشّى ءَ: آن چيز را خواست كه به خود اختصاص دهد.

=لَاغَى-

مُلَاغاةً [لغو] الرجُلَ: او را به بازى گرفت و با او شوخى كرد.

=اللَّاغِب-

ج لُغَّب: فا، ناتوان.

=اللَّاغِبَة-

ج لَوَاغِب: مؤنّث (اللّاغِب) است.

=لاغَزَ-

مُلَاغَزَةً [لغز] هُ: با لغز و معمّا با وى سخن گفت.

=اللَّاغِيَة-

[لغو]: مص، چرند و پرند، سخن يا خبرى كه نتوان بر آن اعتماد كرد؛ «كَلِمَةُ لَاغِيَة»: سخن زشت و ناپسنديده.

=لافَ-

- لَيْفاً [ليف] الطعامَ: غذا خورد.

=لافَّ-

لَافّاً [لفّ] الصقرُ الصيدَ: باز به دورِ شكار چرخيد و آنرا زير پاى خود قرار داد.

=اللَّافِتَة-

پلاكارد كه بر آن شعار و يا آنچه كه جلب توجه كند نويسند.

=اللَّافِح-

«نارٌ لَافِحٌ»: آتش سوزان.

=اللَافِظ-

فا.

=اللَّافِظَة-

مؤنّث (اللَّافِظ) است، دريا كه گوهر بر آرد، آسياب، دنيا.

=لاقَ-

- لَوْقاً [لوق] هُ: آن چيز را نرم كرد،- الدَّوَاةَ: مركب دوات را خوب درست كرد،- عَيْنَهُ: بر چشم او زد.

=لاقَ-

- لَيْقاً و لَيْقَةً [ليق] الدواةَ: مركب دوات را خوب و تازه كرد و در آن ليقه ريخت،- تِ الدَّوَاةُ: مركب به ليقه دوات چسبيد،- لِيقاً وَ لِيَاقَةً و لَيَاقاً وَ لَيَقَاناً بفُلانِ: به او پيوست و پناهنده شد،- بهِ الثَّوبُ: جامه براى او مناسب شد؛ «ما يَليقُ أَنْ تَفْعَلَ كَذا»: اين كار شايسته و مناسب تو نيست.

=لاقَى-

لِقَاءً و مُلَاقاةً [لقي] الرجُلَ: با او برخورد و ملاقات كرد،- آذاناً صَاغِيَة: با گوشهائى شنوا روبرو شد.

=لاقَبَ-

مُلَاقَبَةً [لقب] هُ: با لقبهاى بد او را دشنام داد.

=اللَّاقِح-

ماده شتر آبستن و مانند آن.

=لاقَطَ-

لِقَاطاً و مُلَاقَطَةً [لقط] هُ: با او برابر شد.

=اللَّاقِط-

فا، آنكه پس از درو خوشه هاى گندم را جمع آورى كند؛ «طَائِرٌ لَاقِطٌ»:

پرنده اى كه دانه به نوك گرفته باشد.

=اللَّاقِطَة-

مؤنّث (اللَّاقِط) است؛ «لَاقِطَةُ الْحَصَى»: سنگدان مرغ.

=لاكَ-

- لَوْكاً [لوك] اللقمةَ: لقمه را در دهان خود سست جويد،- الفَرَسُ اللجَامَ: اسب لگام را جويد و گزيد.

=لاكَزَ-

مُلاكَزَةً [لكز] هُ: به يكديگر مشت زدند.

=لاكَمَ-

مُلَاكَمَةً [لكم] هُ: به ديگرى مشت زد.

=لامَ-

- لَوْماً و مَلَاماً و مَلَامَةً هُ في كذا و على كذا:

او را درباره چيزى سرزنش و نكوهش كرد، از او گِله كرد.

=اللام-

ج لامَات [لوم]: ترس، هر چيز سخت، شخص انسان و جز آن، نزديكى.

=اللَّامُبَالاة-

[بلي]: بى تفاوتى و بى نظمى.

=اللَّامَة-

[لوم]: ترس؛ «جاءَ بِلَامَةٍ»: كارى كه نكوهش آور بود انجام داد.

=اللّامَّة-

[لمّ]: چشم زخم، آنچه از فساد و بدى كه از آن بترسند.

=لامَحَ-

مُلَامَحَةً [لمح] هُ: زير چشمى به او نگريست.

=اللَّامِح-

«نجمٌ أو برقٌ لامِحٌ»: ستاره پرتو افكن، برق درخشنده.

=اللَّامَرْكَزيَّة-

[ركز]: دادن استقلال داخلى به استانها و يا حكومت محلى در اداره امور مملكت، عدم تمركز ادارى.

=لامَزَ-

مُلامَزَةً و لِمَازاً [لمز] هُ: با لُغز و معمّا و كلمات مشكل با وى سخن گفت.

=لامَسَ-

مُلَامَسَةً [لمس] هُ: با او تماس پيدا كرد، به او نزديك شد.

=اللَّامِع-

ج لُمَّع: فا، يقال «ما بالدار لامِعٌ»: كسى در خانه نيست.

=اللَّامِعَة-

ج لَوَامِع: مؤنّث (اللَّامِع) است، استخوان نرم سر كودك هنگامى كه نرم باشد.

=اللَّامِيّ-

[لوم]: منسوب به لام است كه يكى از حروف ابجدى است، صمع سفيد درخت كه جويده مى شود؛ «لَامِيَّةُ العَرب»:

قصيده ى شعرى لامى از شنفرى است؛ «لامِيَّةُ الْعَجَم»: قصيده ى شعرى لامى از طغرائى است.

=اللَّامِيون-

(ن): نام گياهى از رسته ى شفويات است كه بهترين نوع آن لاميون سفيد است.

=لان-

لِيناً و لَيَاناً و لِينَةً [لين]: نرم شد.

=اللَّانِهَائِيّ-

[نهي]: آنچه كه بى پايان باشد،- الصِّفْر: متحولى است كه از صفر شروع مى شود چه موجب و يا چه منفى باشد.

=اللَّانِهَايَة-

[نهي]: بى نهايت.

=لاهَى-

مُلَاهَاةً [لهو] الشي ءَ: به آن چيز نزديك شد،- الغلامُ الفِطَامَ: كودك به زمان از شير گرفتگى نزديك شد،- هُ: به او نزديك شد، با او نزاع و كشمكش كرد.

=اللّاهِج-

بالشي ءِ: كسى كه با تأني و پايدارى كارى را دنبال كند؛ «الفَصِيلُ اللَّاهِج»: گوساله كه به شير خوردن از پستان مادر عادت كرده باشد.

=اللَّاهِز-

فا، كوه يا تپه كه راه را تنگ كرده باشد و هرگاه دو كوه به هم پيوسته باشند و راه باريكى ميان آنها باشد به آن دو «لَاهِزَان» گويند.

=لاهَسَ-

مُلَاهَسَةً [لهس] على الطعام: با آزمندى به سوى غذا روى آورد،- القومُ الَى الشَّى ء:

آن قوم به سوى آن چيز شتافتند و بر سر آن ازدحام به راه انداختند.

=اللَّاهِف-

فا (للمذكَّر و المؤنَّث)، ستمكش بيچاره كه دادخواهى و طلب يارى كند.

=اللَّاهِفَة-

ج لَاهِفَات و لَوَاهِف: مؤنّث (اللَّاهِف) است.

=اللَّاهُوتِ-

اللَّاهُوت: خداوندى، اصل اين كلمه (لَاهٌ) است كه به معناى (إلهٌ) مى باشد. در اين كلمه واو و تاء مبالغه است همچنان كه در جبروت و ملكوت اضافه شده است؛ «عِلْمُ اللَّاهُوت»: دانشى است كه در آن از عقايد و افكار متعلق به خدا بحث مى شود؛ «اللَّاهُوتُ النَّظري»: علم عقايد؛ «اللَّاهُوتُ الْأَدبيّ» علم

=اللاهوتي-

=لاوى-

=لاوذ-

=لاوص-

=اللاوعي-

=لاوم-

=اللاؤو-

=اللاؤون-

=اللاوي-

=لايل-

=لاين-

=لأى-

=اللئاء-

=اللئال-

=اللئالة-

=اللألاء-

=لألأ-

=اللؤلؤ-

=اللؤلؤان-

=اللؤلؤة-

=اللؤلئي-

=لأم-

=لؤم-

=اللأم-

=اللأمة-

=اللئوب-

=اللئوس-

=اللئيم-

=لب-

=اللب-

=لبى-

=اللباب-

=اللبابة-

=اللباة-

=اللباد-

=اللبادى-

=اللبادة-

=اللباس-

=اللبان-

=لبأ-

اخلاق.

=اللَّاهُوتِيّ-

دانشمند علم لاهوتى، عالم به عقايد متعلق به خداى متعال.

=لاوَى-

مُلَاوَاةً و لِوَاءً [لوو] تِ الحيَّةُ الحيَّةَ: مار با مار ديگرى برخورد كرد و به هم پيچيدند.

=لاوَذَ-

لِوَاذاً و مُلَاوَذَةً [لوذ] بفلانٍ: به او پناه بُرد،- القَوْمُ: آن قوم به يك ديگر پناه بردند،- القَوْمَ: با آن قوم نرمش و مهربانى كرد،- بِالقَومِ: گرد آنها گشت،- فُلاناً: با او مخالفت كرد،- عَنْهُ: از او با حيله چيزى خواست.

=لاوَصَ-

مُلَاوَصةً [لوص]: از لابلاى درب نگاه كرد،- الَيهِ: به او چنان نگاه كرد كه گويا چيزى مى خواست،- فُلاناً عَنْ كذا: در فلان چيز او را گول زد،- الشَّجَرَةَ: خواست كه درخت را با تيشه يا تبر ببرد سپس بطرف راست و چپ خود نگريست تا چگونه درخت را قطع كند.

=اللَّاوَعِي-

[وعي]: عقل باطنى يا احساس درونى.

=لاوَمَ-

مُلَاوَمَةً و لِوَاماً [لوم] هُ: هر يك ديگرى را نكوهش كرد.

=اللَّاؤُو-

[لوو]: جمع (الَّذِينَ) است.

=اللَّاؤونَ-

[لوو]: جمع (الَّذِينَ) است.

=اللَّاوي-

ج لاوُونَ و لُوَاة [لوو]: فا.

=اللَّاوِيّ-

ج لاوِيُّون [لوو]: منسوب به لاوي فرزند يعقوب بن اسحق بن ابراهيم است؛ «سفْرُ اللَّاوِيِّين»: يكى از اسفار پنجگانه حضرت موسى است.

=لايَلَ-

مُلَايَلَةً [ليل] هُ: آن را براى يك شب اجاره كرد.

=لايَنَ-

مُلَايَنَةً و لِيَاناً [لين] هُ: با او ملاطفت و مهربانى كرد، نسبت به او چاپلوسى نمود.

=لَأَى-

- لَأْياً [لأي]: درنگ كرد و بازماند.

=اللَّئَّاء-

[لألأ]: مرادف (اللَّئَّال) است.

=اللَّئَّال-

[لألأ]: فروشنده مرواريد، مرواريد فروش.

=اللِّئَالَة-

[لألأ]: مرواريد فروشى.

=اللَّألَاء-

[لألأ]: خوشحالى كامل، مرواريد فروش؛ «لَالاءُ السِّراج»: روشنائى چراغ.

=لَأْلَأْ-

لَأْلَأَةً [لألأ] النجمُ أو البرقُ: ستاره يا برق درخشيد،- تِ النَّارُ: آتش روشن شد،- الدَّمْعَ: اشكهايش را مانند مرواريد بر چهره روان كرد،- الثّورُ بذَنَبه: گاو دم خود را تكان داد،- تِ النَّوَائِحُ: زنان نوحه كننده دستهاى خود را بر روى مرده برگرداندند.

=اللُّؤْلُؤ-

ج لآلِئ [لألأ]: مرواريد.

=اللُّؤْلُؤَان-

[لألأ]: مرادف (اللُّؤْلُئِي) و به معناى رنگ مرواريد است.

=اللُّؤْلُؤَة-

[لألأ]: يك دانه ى مرواريد.

=اللُّؤْلُئِيّ-

[لألأ]: آنچه كه به رنگ مرواريد باشد.

=لَأَمَ-

- لَأْماً [لأم] الجرحَ: زخم را پانسمان كرد و بست،- الرَّجُلَ: آن مرد را به پستى نسبت داد،- الشَّي ءَ: آن چيز را اصلاح كرد، جمع كرد و آن را بست.

=لَؤُمَ-

- لُؤْماً و مَلْأَمَةً و لَآمَةً [لأم]: شخصى پست و بخيل و خوار شد.

=لَامَّ-

تَلْئِيماً [لأم] الجرحَ: زخم را پانسمان كرد،- الرَّجُلَ: او را به بدى و پستى نسبت داد.

=اللَّأم-

[لأم]: مص، جمع (اللَّأْمَة) به معناى زره مى باشد، هر چيزى سخت، شخص.

=اللَّأمَة-

ج لَأُم و لُؤَم [لأم]: زره.

=اللَّئُوب-

[لوب]: اسم است از فعل (لَابَ الرَّجُلُ اوِ الْبعيرُ): مرد يا شتر تشنه.

=اللَّئُوس-

[لوس]: مرادف (اللَّائِس) است.

=اللَّئِيم-

ج لِئَام و لُؤَمَاء [لأم]: متضاد كريم است، بخيل، پست فطرت، خسيس، زبون.

=لَبَّ-

- لَبّاً [لبّ] بالمكان: در آنجا اقامت كرد،- اللوزَةَ: بادام را شكست و مغز آن را در آورد،- الرَّجُلَ: درون وى را آزرد،- الدَّابَّةَ: دو طرف زين را بر سينه ستور بست،- لَبباً و لَبَابَةً: آن مرد خردمند شد.

=اللَّبّ-

ج أَلْبَاب و أَلُبّ و أَلْبُب: خالص و مغز هر چيزى، خرد بى شائبه پس هر لُبّي خرد است ولى بر عكس نمى باشد، پوسته نرم و نازك روى ميوه،- مِنَ الْجَوْزِ وَ اللَّوز و نحو ذلك:

مغز بادام و نارگيل و مانند آنها.

=اللَّبّ-

ج لِبَاب [لبّ]: مرد لطيف و خوش برخورد با مردم؛ «رَجُلٌ لَبٌّ عَلَى الْأَمْرِ»: آنكه پايدار و متعهد به كار است.

=لَبَّى-

تَلْبِيَةً [لبي] الرجُلَ: به او پاسخ داد؛ «لَبَّيْكَ» گفت.

=اللُّبَاب-

[لبّ]: خالص هر چيزى، پوسته نرم و نازك كه بر روى ميوه است؛ «لُبَابُ الجَوزِ و نحوِهِ»: مغز گردو و مانند آن.

=اللَّبَابَة-

[لبّ]: جامه اى كه بر روى ساير جامه ها در جنگ پوشند.

=اللَّبَاة-

[لبأ] (ح): شير ماده.

=اللَّبَّاد-

نمد ساز، نمد مال،- ج لَبَابِيد: هر موى يا پشم كه از آن نمد سازند.

=اللُّبَادَى-

(ح): پرنده ايست كه بر روى زمين مى خوابد و پرواز نمى كند مگر آنكه آن را به پرواز در آورند يا بپرانند.

=اللُّبَّادَى-

(ح): مرادف (اللُّبَادى) است.

=اللُّبَّادَة-

كلاه يا قباى پشمى كه بر روى لباس پوشند، كلاه نمدى، لَباده.

=اللِّبَاس-

آميزش، گرد هم آئي، زن و شوهر،- ج لُبْس و الْبِسَة: پوشاك؛ «اللِّباسُ الرسّمي»: لباس رسمى؛ «اللِّبَاسُ الْعَسْكَري»:

لباس نظامى؛ «لباسُ السَّهْرة»: لباس شب نشينى؛ «لباسُ الرَّأْس»: كلاه؛ «لباسُ الزَّهْر»: پشت گل يا غلاف شكوفه.

=اللَّبَّاس-

بسيار فريبكار و خدعه گر، آنكه بسيار پوشاك و لباس دارد.

=اللُّبَان-

(ن): درخت صنوبر، كُندر.

=اللَّبَان-

سينه يا ميان دو پستان. اين كلمه بيشتر براى سينه سُم داران مانند اسب بكار مى رود.

=اللِّبَان-

شير خوارگى؛ «هُوَ اخوهُ بِلِبَان أُمِّهِ»: او برادر رضاعى اوست و گفته نمى شود؛ «بِلَبَنِ أُمِّهِ».

=اللَّبَّان-

تهيه كننده شير، ماست فروش يا شير فروش.

=لَبَأَ-

- لَبْأَ

الشاةَ: اولين شير پس از

=لبأ-

=اللبأ-

=اللبأة-

=اللبؤة-

=لبب-

=اللبب-

=اللبة-

=لبث-

=اللبث-

=اللبثة-

=لبخ-

=اللبخ-

=اللبخة-

=لبد-

=اللبد-

=اللبدى-

=اللبدة-

=لبس-

=اللبس-

=اللبسة-

=لبش-

=لبط-

زائيدن گوسفند را دوشيد،- تِ الْأُمُّ وَلَدهَا:

مادر بچّه خود را از اوّلين شير خود نوشانيد،- القومَ: به آن قوم اولين شير گوسفند را نوشانيد،- اللبَأَ: شير را درست كرد و جوشانيد،- الزَّرْعَ: كِشت را براى اولين بار آبيارى كرد.

=لَبَّأَ-

تَلْبِئَةً [لبأ] تِ الشاةُ: نخستين شير در پستان گوسفند ظاهر شد،- بِالْحج: در مراسم حج «لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ» گفت مانند (لَبَّى تَلْبِيَةً): از ناقص يائى كه اصل آن همزه نيست و بلكه ياء است.

=اللِّبَأ-

[لبأ]: اوّلين شيرى كه از گوسفند بدست آيد.

=اللَّبْأَة-

[لبأ] (ح): مرادف (اللَّبؤَة) است.

=اللَّبُؤَة-

ج لَبَآت و لَبَأ و لَبُؤ و لَبُؤَات (ح): شير ماده.

=لَبِبَ-

- لَبَباً و لَبّاً و لُبّاً و لَبَابَةً [لبّ]: عاقل و خردمند شد.

=لَبَّبَ-

تَلْبِيباً [لبّ] الحبُّ: دانه مغزدار شد، فلاناً: گريبان او را گرفت و كشيد.

=اللَّبَب-

[لبّ]: مص،- ج الْباب: جاى بستن گردن بند در سينه، گلوگاه، پيش بند پالان، سينه بند ستور، رمل يا ماسه نرم.

=اللَّبَّة-

[لبّ]: اسم مرّة از (لَبَّ) است، زن مهربان، جاى بستن گردن بند در سينه.

=لَبِثَ-

- لَبْثاً و لُبْثاً و لَبَاثاً و لُبَاثاً و لَبَاثَةً لَبَثَاناً و لَبِيثَةً بالمكان: در آنجا ماند و اقامت كرد؛ «ما لَبِثَ انْ فَعَلَ كذا»، در كار خود خود تأخير نكرد، ديرى نگذشت كه آن كار را انجام داد.

=لَبَّثَ-

تَلْبِيثاً [لبث] فلاناً في المكان: او را در آنجا مقيم كرد.

=اللَّبِث-

بالمكان: مرادف (اللَّابِث) است.

=اللُّبْثَة-

توقف كوتاه، درنگ كردن.

=لَبَخَ-

- لَبْخاً فلاناً: او را زد، او را دشنام داد، او را كشت.

=لَبَّخَ-

تَلْبِيخاً [لبخ] جسمُهُ من الضرب:

آثار ضربه بر روى بدن او آشكار شد،- لَهُ:

روى موضع درد پماد يا مرهم انداخت. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=اللَّبَخ-

(ن): نام گياهى است از رسته قرنيات، برگهاى آن مانند برگ درخت نارگيل است و داراى گلهاى زرد مايل به سبز است و بوى خوش دارد اين گياه معمولا در مصر روئيده مى شود.

=اللَّبْخَة-

ج لَبَخَات (طبّ): پارچه اى كه بر روى آن پماد نهند و بر موضع درد قرار دهند، يا پارچه اى كه در سركه خيسانده و بر پيشانى تب دار براى بريدن تب نهند.

=اللَّبَخَة-

(ن): واحد (اللَبَخ) است.

=لَبَدَ-

- لُبُوداً بالمكان: در آنجا اقامت نمود،- القومُ بِالرَّجُلِ: آن مرد را گرفتند و گردانيدند،- بِالشَّى ءِ: به آن چيز چسبيد،- الشَّى ءُ بِالشَّى ءِ: چيزى بر روى چيزى ديگر قرار گرفت،- الثَّوبَ: جامه را وصله كرد،– لَبْداً الصّوفَ: پشم را زد و با آب خيسانيد تا به هم پيوسته و يك پارچه شود.

=لَبِدَ-

- لَبَداً بالمكان: در آنجا اقامت نمود.

=لَبَّدَ-

تَلْبِيداً [لبد] الصوفَ: به معناى (لَبَدَهُ) است،- الشَّى ءُ: چيزى بر روى چيزى چسبيد تا به شكل نمد در آيد،- المَطَرُ الأرْضَ: باران زمين را آب پاشى كرد،- شَعَرَهُ: موى را با چسب يا صمغ روى هم چسبانيد تا مانند نمد شد،- الكِسَاءَ وَ غيره:

جامه و غيره را وصله كرد.

=اللِّبْد-

ج لُبُود و أَلْبَاد: فرش پشمى، آنچه كه بر پشت اسب در زير زين قرار دهند، نمد زين، هر موى يا پشمى كه بگونه نمد در آمده باشد.

=اللُّبَد-

آنكه هيچگاه مسافرت نكند و خانه خود را ترك ننمايد.

=اللَّبَد-

مص، پشم كه به گونه نمد در آمده باشد؛ «مالَهُ سَبَدٌ و لا لَبَدٌ»: نه پشم دارد و نه موى، آس و پاس است و چيزى ندارد.

=اللَّبِد-

آنكه لبّاده و مانند آن پوشيده باشد؛ آنكه مسافرت نكند و خانه خود را ترك ننمايد.

=اللُبَّدَى-

مردم گرد هم آمده،- (ح):

پرنده اى كه هميشه روى زمين است و نمى پرد مگر آنكه او را به پرواز در آورند.

=اللُّبْدَة-

ج لِبَد و لُبَد و أَلْبَاد و لُبُود: يال شير، موى يا پشم انباشته شده كه بصورت نمد باشد.

=اللِّبْدَة-

پارچه اى كه با آن جامه را وصله كنند، موى يا پشم انباشته شده، درون ران،- ج لِبَد و لُبَد و الْبَاد و لُبُود: يال شير.

=لَبَسَ-

- لَبْساً عليهِ الأَمرَ: كار يا امر بر او مشتبه شد،- لَبْساً هُ: او را به اشتباه انداخت.

=لَبِسَ-

- لُبْساً الثوبَ: جامه را پوشيد، فُلاناً:

زمانى از دوستى و مصاحبت با او برخوردار شد،- فُلاناً على ما فيه: او را با آنچه كه داشت، پذيرفت.

=لَبَّسَ-

تَلْبِيساً [لبس] عليهِ الأمرَ: امر را بر او مشتبه و كار را در هم و بر هم كرد.

=اللُّبْس-

مص، شبهه و اشكال و مبهم شدن، در هم آميختن تاريكى، گونه اى جامه.

=اللَّبْس-

مص، شبهه و اشكال و مبهم شدن، در هم آميختن تاريكى.

=اللِّبْس-

ج لُبُوس: پوشاك، پوسته نازكى كه روى گوشت و زير پوست بدن است؛ «لِبْسُ الهَوْدَج و نحوِه»: پوششى كه بر روى هودج و مانند آن قرار دهند.

=اللُّبْسَة-

شبهه و اشكال، روشن نبودن امر، ابهام و پيچيدگى.

=اللِّبْسَة-

چگونگى جامه پوشيدن، گونه اى پوشاك.

=لَبِّشَ-

تَلْبِيشاً: متاع و چيزهاى خود را براى رفتن يا مسافرت بطور نامرتب آماده كرد.

=لَبَطَ-

- لَبْطاً بفلانٍ الأَرضَ: او را بر زمين زد،– لَبْطاً الْبَعِيرُ اوِ الْبَغْلُ: شتر و يا استر در دويدن دستهايش را بر زمين كوفت،- تِ الدَّابَّةُ فُلاناً: ستور با پاى خود فلانى را لگد زد.

=لُبِطَ-

بهِ: زمين خورد و از پاى در افتاد، در اثر پيشامد يا بيمارى ناگهانى خود را بر زمين انداخت.

=لَبَّطَ-

تَلْبيطاً [لبط] العجينُ و نحوهُ: خمير نرم

=اللبطة-

=لبع-

=لبق-

=اللبق-

=اللبقة-

=لبك-

=اللبك-

=اللبكة-

=اللبلاب-

=اللبلبة-

=لبن-

=اللبن-

=اللبنى-

=اللبنة-

=اللبنية-

=اللبوة-

=اللبوس-

=اللبوسة-

=اللبون-

=اللبونة-

=لبي-

=اللبيب-

=اللبيبة-

=اللبيد-

=اللبيس-

=اللبيق-

=اللبيقة-

=اللبيك-

=لبيك-

=اللبين-

=اللبينة-

=لت-

شد و خود را نگرفت. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=اللَّبْطَة-

اسم مره از (لَبَطَ) است.

=اللَّبَطَة-

اسم است از (الْتِبَاط).

=لَبَعَ-

لَبْعاً: با پرخورى غذا خورد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=لَبَقَ-

- لَبْقاً الشي ءَ: آنرا نرم كرد.

=لَبِقَ-

- لَبَقاً: با مهارت شد، فروتن و خوش اخلاق شد،- الثَّوبُ و نحوُهُ بِفُلان: جامه بر فلانى برازنده شد.

=لَبُقَ-

- لَبَاقَةً: فروتن و خوش اخلاق شد،- الثَّوبُ و نحوهُ بفلان: جامه يا مانند آن بر فلانى برازنده و شايسته شد.

=لَبَّقَ-

تَلْبِيقاً [لبق] الشي ءَ: آن چيز را نرم كرد،- له الثَّوبَ و نَحوَهُ: جامه را بر او پوشانيد تا ببيند كه اندازه و برازنده اوست يا نه،- لَهُ اسماً: در زبان متداول به معناى او را لقب داد مى باشد.

=اللَّبق-

خوش اخلاق و مهربان و فروتن.

=اللَّبِقَة-

مؤنّث (اللَّبِق) است.

=لَبَكَ-

- لَبْكاً الأَمرَ أو الشي ءَ: آن كار يا آن چيز را در هم آميخت،- الثّريدَ: تريد را آماده كرد تا بخورد،- القومُ بَيْنَ الشَّاءِ: آن قوم ميان گوسفندان آميخته شدند.

=لَبِكَ-

- لَبَكاً الأَمرُ: آن امر آميخته و مشكوك و دگرگون شد.

=لَبَّكَ-

تَلْبِيكاً [لبك]: مُرادف (لَبَكَ) است،- هُ به: در زبان متداول به معناى كار را بر او دشوار كرد و او را در اشتباه انداخت.

=اللَّبْك-

چيز مخلوط و در هم آميخته.

=اللَّبِك-

من الأُمور: كار در هم آميخته و مشكوك.

=اللَّبْكَة-

مُرادف (اللَّبْكَ) است؛ «وَقَعَ فِى لَبكَة»: در وضع آشفته اى قرار گرفت.

=اللَّبَكَة-

يك لقمه از تريد.

=اللَّبْلَاب-

[لبلب] (ن): گياهى است كه بر درخت مى پيچد و داراى گلى زرد رنگ و برگ آن مانند لوبيا است و داراى دانه اى خوردنى است، نيلوفر صحرائى كه در خاورميانه كشت مى گردد؛ «لَبْلَابُ الْحُقُولِ» كه نام ديگر آن (العَصَب) است. گياهى است كه بين ساير گياهان رشد مى كند و براى آنها زيان آور است.

=اللَّبْلَبَة-

[لبلب] عند العامَّة: گفتار پوچ و درهم و بر هم و ممكن است تحريفى از (بَلْبَلَة) باشد.

=لَبَنَ-

- لَبْناً فلاناً بالعصا: با چوبدستى او را به سختى زد،- الرَّجُلَ: او را شير خورانيد،– لَبْناً الرَّجُلُ: آن مرد بسيار خورد.

=لَبِنَ-

- لَبَناً تِ الشاةُ: شير گوسفند زياد شد،- الرَّجُلُ: گردن او از سختى بالش درد گرفت.

=لَبَّنَ-

تَلْبِيناً [لبن]: براى ساختمان آجر ساخت،- الشَّى ءَ: چيزى را چهار گوش به شكل آجر در آورد.

=اللِّبْن-

آجر گلى چهار گوش.

=اللَّبَن-

مص، ج الْبَان: شير كه از پستان زنان يا حيوانات ماده بدست آيد؛ «لَبَنُ الشَّجرةِ»: آب و يا مايع كه از درخت بيرون آيد.

=اللَّبِن-

شير دوست، نوشنده شير، خشت و آجر چهار گوش كه براى ساختمان سازند؛ «لَبِنُ الْقَمِيصِ»: خشتك جامه.

=اللَّبِن-

مرادف (اللِّبْن) است.

=اللُّبْنَى-

(ن): درختى كه شيره آن مانند عسل است؛ «عَسَلُ اللُّبْنَى»: شيره ى درخت كه از آن چكيده مى شود.

=اللَّبْنَة-

ماست كه آب آن گرفته شده باشد.

=اللَّبَنَة-

فرآورده هاى شيرى (لَبَنِيَّات).

=اللَّبِنَة-

زن شيرده، واحد (اللَّبِن) است (يك آجر گلى).

=اللَّبْنِيَّة-

(ط): غذائى كه از شير و برنج و گوشت آماده شود.

=اللَّبْوَة-

[لبأ] (ح): مُرادف (اللَّبُؤة) است (شير ماده).

=اللِّبْوَة-

[لبأ] (ح): مُرادف (اللَّبُؤَة) است.

=اللِّبُوَة-

[لبأ] (ح): مُرادف (اللَّبُؤَة) است.

=اللَّبُوس-

پوشاك، زره، آنكه جامه بسيار دارد.

=اللُّبُوسَة-

مُرادف (اللُّبْسَة) است.

=اللَّبُوسَة-

مُرادف (اللُّبْسَة) است.

=اللَّبُون-

شير دوست، شير خوار،- ج لِبَان و لِبْنَ و لُبْن و لُبُنْ و لَبائِن: ماده حيوان شيرده؛ «حيوانٌ لَبُون»: حيوان شيرده.

=اللَّبُونَة-

ج لِبَان و لِبْن و لُبْن و لُبُن و لَبَائِن: زن شيرده يا حيوان ماده شيرده.

=لَبِيَ-

- لَبْياً [لبي] من الطعام: بسيار غذا خورد.

=اللَّبِيب-

ج أَلِبَّاء [لبّ]: خردمند؛ «رَجُلٌ لَبِيبٌ»: خردمند و استوار و پا بر جا.

=اللَّبِيبَة-

ج لَبِيبَات و لَبَائِب: مؤنث (اللَّبِيب) است.

=اللَّبِيد-

توبره، كيسه پشمى يا كيسه كه از موى ساخته شده باشد،- (ح): پرنده اى كه همواره بر روى زمين مى ماند و نمى پرد مگر با پرانيدن.

=اللَّبِيس-

مثل و مانند، پيراهن؛ «قَمِيصٌ لَبِيسٌ»: جامه كهنه كه بسيار پوشيده شده باشد.

=اللَّبِيق-

مرادف (اللَّبِق) است.

=اللَّبيقَة-

مؤنّث (اللَّبِيق) است.

=اللَّبِيك-

«أمْرٌ لَبِيكٌ»: مُرادف (لَبِكٌ) است.

=لَبَّيْكَ-

[لبّ]: تعبير (لَبَيّكَ) به معناى گوش به فرمان تو هستم يا زير فرمان توام مى باشد. تثنيه اين تعبير براى تأكيد است و نصب آن به علت مفعول مطلق بودن است.

=اللَّبِين-

ستور كه با شير تغذيه شده باشد، بسيار شير دهنده.

=اللَّبِينَة-

مؤنّث (اللَّبِين) است، پر شير.

=لَتَّ-

- لَتّاً الشي ءَ: آن چيز را كوبيد و آرد كرد، آن را بست و پيچيد،- السَّوِيقَ: آرد را با آب يا روغن مخلوط نمود،- الْمَاءُ الثّيابَ و غيرَها: آب جامه ها و جز آن را خيس كرد،- و در زبان متداول به معناى سخنان پوچ و بيهوده بسيار گفت مى باشد.

=اللت-

=الت-

=اللتات-

=لتأ-

=اللتلات-

=اللتلاتة-

=لتلت-

=اللتلتة-

=التي-

=اللتيا-

=اللتي ء-

=لث-

=اللث-

=اللثاة-

=اللثام-

=اللثة-

=لثغ-

=اللثغاء-

=اللثغة-

=لثم-

=اللثم-

=اللثمة-

=اللثوية-

=لجم-

=اللجم-

=اللجمة-

=لجن-

=اللجن-

=اللجنة-

=اللجوج-

=اللجوجة-

=اللجي-

=اللجين-

=اللجينية-

=لح-

=اللح-

=لحا-

=لحى-

=اللَّتْ-

ج اللَّاتِي و اللَّاتِ و اللَّواتِى و اللَّواتِ و اللَّوا، بحذف التاء، و اللّائِي و اللَّاءِ و اللّاءات [لتي]:

مُرادف (الَّتى) است.

=الَّتِ-

ج اللَّاتي و اللَّاتِ و اللواتِي و اللَّواتِ و اللَّوا، بحذف التاء، و اللائي و اللَّاءِ و اللَّاءات [لتي]:

مُرادف (الَّتى) است.

=اللَّتّ-

[لتّ] مص، تبر، تيشه، كلنگ.

=اللُّتَات-

[لتّ]: آنچه كه سابيده يا كوبيده شده باشد، آنچه از پوستهاى درخت كه كنده و متلاشى شده باشد.

=لَتَأَ-

- لَتْأَ [لتأ] فلاناً في صدرهِ: بر سينه او زد،- تْ بهِ امُّهُ: مادرش او را زائيد،- هُ بحَجَرٍ: با سنگ بر او نواخت،- الَيْهِ بِعَيْنِهِ: با دقت به او نگريست،- الشَّى ءَ: آن را كم كرد.

=اللَّتْلَات-

[لتلت]: آنكه به كارهاى بى ارزش و پوچ اشتغال داشته باشد.

=اللَّتْلَاتَة-

[لتلت]: مؤنث (الَّتْلات) است.

=لَتْلَتَ-

لَتْلَتَةً [لتلت]: به كارهاى بى ارزش و پوچ دست زد.

=اللَّتْلَتَة-

[لتلت]: اشتغال به كارهاى پوچ و بى ارزش،- عند العامة: سخن بى نتيجه و بى ارزش.

=الَّتِي-

اسم موصول مؤنث است و مذكر آن (الذي) مى باشد، جمع آن اللاتي و اللَّاتِ و اللَّواتِي و اللّواتِ و اللَّوا با حذف (ت) و اللّائِي و اللاء و اللاءَات؛ و تثنيه آن: اللَّتانِ و اللَّتانِّ و اللَّتا (بدون نون) در حالت رفع و (اللَّتَيْنِ) در حالت نصب و جر مى باشد.

=اللُّتَيَّا-

مصغر (الّتى) است كه تثنيه آن (اللُّتَيَّانِ) و جمع آن (اللُّتَيّات) است.

=اللَّتَيَّا-

مُرادف (اللُّتَيَّا) است كه تثنيه آن (اللَّتانِ) و جمع آن (اللَّتَيَّات) است؛ «وَقَعَ فى اللَّتَّا و الَّتِى»: دچار سختيهاى گوناگون شد؛ «بَعد اللَّتَيَّا و الَّتِى صار كذا»: بعد از ستيزگى و خصومت و گفتگوى بسيار.

=اللَّتِي ء-

[لتأ]: آنكه جاى خود را رها نكند.

=لَثَّ-

- لَثّاً [لثّ] بالمكانِ: در آن مكان اقامت نمود،- المَطَرُ: باران تا چند روز پيوسته باريد،- عليهِ: با او لجاجت كرد.

=اللَّثّ-

مص، شبنم، نم.

=اللَّثَاة-

[لثي]: زبان كوچك در بيخ حلق،- گياهى است بيابانى و زينتى كه گلهاى آن خوشه ايست.

=اللِّثَام-

ج لُثُم: نقاب كه بر چهره كشند؛ روبند كه روى بينى و اطراف آن را بپوشانند.

=اللِّثَة-

ج لِثّى و لِثَات و لُثِيّ [لثي]: لثّه، گوشت اطراف دندانها و در زبان متداول به آن (نِيرةُ الْأَسْنان) گويند.

=لَثِغَ-

- لَثَغاً: در زبان او گرفتگى و لُكنت پديد آمد.

=اللَّثْغاء-

مؤنث (الْأَلْثَغ) است.

=اللُّثغَة-

حرف (س) را با صداى (ث) و يا حرف (ر) را با صداى (غ) و يا (ى) و يا (ل) تلفظ كردن، لكنت و يا سنگينى زبان به هنگام سخن گفتن.

=لَثَمَ-

- لَثْماً الرجُلُ: نقاب بر روى بينى و يا دهان خود بست،- الفَمَ او الوَجْهَ: دهان يا صورت را بوسيد،- انْفَهُ: مشت بر بينى او زد،- تِ الْحِجَارةُ خَفَّ البعير: سنگ بر پاى شتر خورد و آن را خون آلود كرد،- البَعيرُ الحِجَارةَ بِخفِّهِ: شتر سنگ را زير پاى خود شكست.

=لَثِمَ-

- لَثْماً الفمَ أو الوجهَ: دهان يا صورت را بوسيد،- الرَّجُلُ: آن مرد نقاب بر روى بينى و يا دهان خود بست.

=اللَّثْم-

مص، بينى و اطراف آن-.

=اللَّثْمة-

اسم مرّة از (لَثَمَ) است، بوسه، يك بار بوسيدن.

=اللَّثْمَة-

چگونگى نقاب بستن يا دهان بند بستن.

=اللِّثَويَّة-

[لثى]: «الحروف اللِّثَويَّة»: حروف لثه اى و عبارت است از (ث، ذ، ظ) كه مبدأ و آغاز آن از لثه مى باشد.

=لَجَمَ-

- لَجْماً الثوبَ: جامه را دوخت

لَجَّمَ-

تَلْجِيماً [لجم] الماءُ فلاناً: آب به دهان او رسيد.

=اللُّجْم-

هوا،- حشره چلپاسه كه آنرا (سامّ أبرص) نامند،- قورباغه،- جانورى كه با آن فال بد زنند.

=اللُّجَم-

(ح): مُرادف (اللَّجَم) است.

=اللَّجَمِ-

(ح): چلپاسه،- (ح): قورباغه،- (ح): ستور كه با آن فال بد زنند،- ج الْجَام: زمين هموار و استوار.

=اللُّجْمَة-

كوه هموار و گسترده، علامت و نشانه بر روى زمين؛ «لُجْمَةُ الْوَادِي»: دهانه دره.

=اللَّجَمَة-

جاى لگام در چهره اسب يا دهان آن.

=لَجِنَ-

- لَجَناً بِهِ: به او در آويخت.

=اللَّجِن-

چركين، آلوده به چركى.

=اللَّجْنَة-

كميته اى كه براى امرى تشكيل شود، انجمن، هيأتْ.

=اللَّجُوج-

[لجّ]: مُرادف (اللاجّ) است.

=اللَّجُوجَة-

[لجّ]: مُرادف (اللاجّ) است.

=اللُّجِّيّ-

[لجّ]: منسوب به (اللُجّ) است كه به معناى آب فراوان و بسيار درياست.

=اللُّجَيْن-

نقره، سيم.

=اللَّجِين-

گياهى است كه از برگ كوبيده درخت با آرد و يا جو آميخته كنند.

=اللُّجَيْنِيَّة-

پول نقره، درهمها، منسوب به (اللُّجِين) است.

=لَحَّ-

- لَحّاً و لَحَحاً [لحّ] تِ العينُ: پلكهاى چشم در اثر قيح و چركى به هم چسبيد.

=اللَّحّ-

[لحّ]: مص، «هو ابن عمّى لحّاً»: او پسر عموى تنى من است، نصب كلمه لحّأ بعلت حال بودن است زيرا ما قبل آن معرفه است و چنانچه با نكره گفته شود: «هو ابن عمٍّ لَحٍّ»: مجرور آيد زيرا صفت براى عمّ است. اين لفظ در مؤنّث و مثنّى و جمع نيز بكار مى رود.

=لَحَا-

- لَحْواً [لحو] الشجرةَ: پوست درخت را كند،- هُ: او را دشنام داد.

=لَحَى-

لَحْياً [لحي] الشجرةَ: پوست درخت را كند،- فُلاناً: او را ملامت كرد و دشنام داد.

=اللحاء-

=اللحاتة-

=اللحاس-

=اللحاظ-

=اللحاف-

=اللحاق-

=اللحام-

=اللحان-

=اللحانة-

=لحب-

=اللحب-

=لحت-

=لحج-

=اللحج-

=اللحح-

=لحد-

=اللحد-

=لحز-

=اللحز-

=لحس-

=اللحس-

=اللحص-

=لحظ-

=اللحظ-

=اللحظة-

=لحف-

=اللحف-

=اللحفة-

=لحق-

=اللحق-

=لحلح-

=اللِّحَاء-

[لحي]: مص، پوست چوب يا درخت.

=اللُّحَاتَة-

آنچه كه پوست آن كنده شده باشد.

=اللَّحَّاس-

آنكه بسيار ليسد.

=اللَّحَاظ-

ج لُحُظ: گوشه چشم از طرف شقيقه، داغى است زير چشم.

=اللِحَاظ-

ج لُحُظ: مُرادف (اللَّحَاظ) است، داخل خانه؛ «لَحاظُ السّهِم»: بالاى تيرى كه داراى پر است؛ «لِحاظُ الرّيشةِ»: قسمت پائين پر كه سفيد رنگ است،- ج لُحُظ:

مرادف (اللَّحَاظ) است.

=اللَّحَّاظ-

بسيار ملاحظه كننده، آنكه نظر و نگاه تيز بين دارد.

=اللِّحَاف-

ج لُحُف: لحاف و پوشش و روى انداز، هر جامه كه روى جامه ها پوشند.

=اللِّحَاق-

غلاف كمان.

=اللِّحَام-

آنچه كه با آن فلزات را جوش دهند.

=اللَّحَّام-

ج لَحَّامُون: گوشت فروش، قصاب.

=اللَّحَّان-

آنكه عبارتى را به غلط بخواند و در اعراب آن خطا رود.

=اللَّحَّانَة-

مرادف (اللَّحَّان) است.

=لَحَبَ-

- لَحْباً الطريقَ: راه را پيمود، راه را آشكار نمود، هُ بالسّيف: با شمشير او را زد،- اللَّحْمَ: گوشت را به درازا بريد،- اللَّحمَ عن الْعَظْمِ: گوشت را از استخوان كند،- لُحُوباً الطّريقُ: راه روشن و پيدا شد،- ظهرُ الفَرس:

پشت اسب فرو رفته و نرم شد.

=لَحِبَ-

- لَحَباً الرجُلُ: پيرى او را ناتوان كرد،- لحمُ الرَّجُلِ: گوشت بدن او لاغر شد.

=لَحَّبَ-

تَلْحِيباً [لحب] الشي ءَ: در آن چيز اثر گذارد، آن را قطعه قطعه كرد،- فلاناً: او را خوار كرد،- هُ بالسيف: با شمشير او را زد.

=اللَّحْب-

مص، راه راست و روشن و آشكار.

=لَحَتَ-

- لَحْتاً العصا: پوست چوب را كند،- فُلاناً بِالعَصَا: با چوبدستى او را زد،- الرَّجُلَ: هر چه داشت از او گرفت و چيزى براى او نگذاشت.

=لَحَجَ-

- لَحْجاً هُ: او را زد،- هُ بِعَيْنِه: به او چشم زخم رسانيد.

=لَحِجَ-

- لَحَجاً الشي ءُ: آن چيز تنگ شد،- السّيفُ و نَحوُهُ: شمشير در غلاف گير كرد و بيرون نيامد،- بالمكان: در جاى خود ماند،- اللَّحْيُ: استخوان آرواره اش كج شد،- تْ عينهُ: چشم او چرك كرد و فرو رفت.

=لَحَّجَ-

تَلْحِيجاً [لحج] عليهِ الخَبَرَ: خبر را جز آنچه كه بود و در دل داشت اظهار كرد.

=اللَّحْج-

مص،- (ع ا): استخوان بالاى چشم كه بر روى آن ابرو مى رويد.

=اللَّحَجَ-

مص، ماده چركى سفيدى كه از چشم جارى شود.

=اللَّحِج-

«مكانٌ لَحِجٌ»: جاى تنگ.

=اللَّحِح-

[لحّ]: «مكانٌ لَحِحٌ»: جاى تنگ.

=لَحَدَ-

- لَحْداً الميتَ: مرده را دفن كرد،- اللَّحَد: گور را كند،- لِلْمَيّت: براى مرده گور كند،- فى الدّين: كافر و مُلْحد شد،- عَلَيَّ في شهادتِه: در گواهى دادن بر عليه من مرتكب گناه شد.

=اللَّحْد-

ج أَلْحَاد و لُحُود: گور، شكافى كه در كنار گور باشد.

=لَحِزَ-

- لَحَزاً: خسيس و بخيل شد.

=اللِّحْز-

بخيل و تند خوى.

=اللَّحِز-

مرادف (اللِّحز) است.

=لَحِسَ-

- لَحْساً الدودُ الصوفَ: كرم پشم را خورد،- الجَرادُ الخَضِرَ: ملخ سبزه را خورد،- لَحْساً و لَحْسَةً و لُحْسَةً و مَلْحَساً القصعةَ: ظرف غذا را با آنچه كه در آن بود با زبان يا انگشت ليسيد.

=لَحَّسَ-

تَلْحِيساً [لحس] هُ الشي ءَ: او را به ليسيدن وادار كرد.

=اللَّحْس-

مص، سرهاى تره كه تازه از خاك بر آمده و آشكار شده باشد.

=اللَّحَص-

آماس بالاى پلك چشم.

=لَحَظَ-

- لَحْظاً و لَحَظَاناً فلاناً و إلى فلانٍ بالعين: با گوشه چشم از راست و چپ به او نگاه كرد، او را زير نظر گرفت،- لَحَظاً البَعِيرَ: زير چشم شتر را علامت نهاد.

=لَحَّظَ-

تَلْحِيظاً [لحظ] البعيرُ: مرادف (لَحَظَ) است.

=اللَّحْظ-

مص، ج لِحَاظ و الْحَاظ: درون چشم.

=اللَّحْظَة-

ج لَحَظات: اسم مره از (لَحَظَ) است؛ «جَلَستُ عِنْدهُ لَحْظَةً»: يك لحظه نزد او نشستم.

=لَحَفَ-

- لَحْفاً هُ: روى او را با لحاف پوشانيد،- هُ الثوبَ: جامه را بر او پوشانيد،- النَّارَ الحَطَبَ: هيزم را در آتش انداخت،- هُ بِجُمْع كَفِّهِ: او را با مشت زد،- هُ سهماً:

تيرى به سوى او انداخت،- الشَّي ءَ: آن را ليسيد،- عنهُ اللّحمَ: گوشت را از روى آن برداشت.

=لُحِفَ-

لَحْفَةٌ الرجُلُ فى مالهِ: مقدارى از مال او از دست رفت.

=لَحَّفَ-

تَلْحِيفاً [لحف] إِزارَهُ: از روى تكبّر و خود بينى دامن كشان راه رفت.

=اللِّحْف-

پايه كوه، بن كوه.

=اللِّحْفَة-

اسم نوع از (لَحَفَ) است، حالت آنكه لحاف بر خود پيچيده باشد.

=لَحِقَ-

- لَحْقاً و لَحَاقاً فلاناً و بفلانٍ: به دنبال او رفت و به او رسيد،- الَى قَوم كَذَا: به فلان قوم پيوست،- لَحْقاً و لَحَقاً و لُحُوقاً الفرسُ: اسب لاغر شد،- لُحُوقاً الثمنُ فلاناً: پرداخت بها بر او لازم شد.

=اللَّحَق-

قومى كه در سفر به قومى ديگر ملحق شوند،- ج الْحَاق: چيزى كه به ما قبل خود پيوست شود، ميوه اى كه پس از ميوه ى اول برسد، چيز زائد، ملحق كتاب، مفرد (الألحاق) است؛ «لَحَقُ الغَنَمِ»: برّه هاى گوسفند كه بدنبال آن روند.

=لَحْلَحَ-

لَحْلَحَةً

القومُ: جاى خود را ترك نكردند، دور شدند،- عليه عند العامة:

در زبان متداول بمعناى نزد او رفت و آمد كرد و ملازم او شده است.

=لحم-

=اللحم-

=اللحمة-

=لحن-

=اللحن-

=اللحنة-

=اللحوس-

=اللحوظ-

=اللحوي-

=اللحي-

=اللحيان-

=اللحيانة-

=اللحياني-

=اللحية-

=اللحيظ-

=اللحيم-

=لخ-

=لخخ-

=اللخخة-

=لخص-

=اللخص-

=اللخصاء-

=اللخصة-

=لخن-

=اللخناء-

=لد-

=اللد-

=لدى-

=اللداء-

=اللداغ-

=اللداغة-

=اللدة-

=لدد-

=لَحَمَ-

- لَحْماً الأَمْرَ: آنرا محكم كرد،- الصّائغُ الفِضَّةَ: زرگر نقره را لحيم كرد،– لَحْماً القَصَّابُ العَظْمَ: قصاب گوشت را از استخوان جدا كرد،- هُ: به او گوشت خورانيد، به او زيان رسانيد.

=لَحِمَ-

- لَحْماً بالمكان: در آنجا ماند،- الصَّقْرُ و نحوُهُ: باز آرزوى گوشت كرد،- لَحَماً:

پر گوشت بود، بسيار ميل به گوشت داشت.

=لَحُمَ-

- لَحَامَةً: چاق و پر گوشت شد، بسيار ميل به گوشت كرد.

=لُحِمَ-

- لَحْماً: كشته شد.

=اللَّحْم-

ج لِحَام و لُحُوم و لِحْمَان و لُحْمَان و أَلْحُم من جسم الحيوان: گوشت خالص؛ «لَحْمُ كُلِّ شي ءٍ، باطن و مغز هر چيزى؛ «لَحْمُ البحرِ»:

نام كرمى است.

=اللَّحْم-

ج لِحَام و لُحُوم و لِحْمَان و لُحْمَان و أَلْحُم من جسم الحيوان: گوشت خالص؛ «لَحْمُ كُلَّ شى ءٍ، باطن و مغز هر چيزى؛ «لَحْمُ البحرِ»:

نام كرمى است.

=اللَّحَم-

ج لِحَام و لُحُوم و لِحْمَان و لُحْمَان و ألْحُم من جسم الحيوان: گوشت.

=اللَّحِم-

فربه، كسيكه بسيار ميل به گوشت دارد، و از حيوانات نام شير است؛ «بازٌ لَحِمٌ»: بازى كه گوشت مى خورد يا ميل به آن دارد.

=اللُّحْمَة-

ج لُحَم: خويش و قومي، وصله زدن به پيراهن، آنچه كه باز از شكار خود مورد خوراك قرار مى گيرد.

=اللَّحْمَة-

يك قطعه گوشت؛ «لَحْمَةُ الثوبِ»:

وصله پيراهن.

=لَحَنَ-

- لَحْناً و لَحَناً و لُحُوناً و لَحَانَةً و لَحَانِيَةً في كلامهِ أو في القراءَة: در گفتار يا خواندن دچار اشتباه در اعراب شد،- لَحْناً لفلانٍ: سخنى با او گفت كه خود بفهمد و بر ديگرى پوشيده ماند،- اليهِ: بسوى او رفت و بوى تمايل نمود،- قَوْلَهُ: سخن او را فهميد.

=لَحِنَ-

- لَحْناً الرجُلُ: دليل او را فهميد و متوجه شد،- الكلامَ: آنرا فهميد.

=لَحَّنَ-

تَلْحِيناً [لحن] هُ: اشتباه بر او گرفت،- فى القراءَة: با ذوق و خوشحالى خواند،- الأناشيدَ: براى سرودها آهنگ تصنيف كرد.

=اللَّحْن-

مصدر است،- ج الْحَان و لُحُون: در كلام و سخن بمعناى اشتباه در اعراب و بناست مانند رفع منصوب يا فتح مضموم،- من الأصوات: آهنگهاى مختلف؛ «لَحْنُ الكلامِ»: محتواى گفتار؛ «صناعةُ الأَلْحانِ»:

تصنيف آهنگهاى موسيقى-.

=اللَّحَن-

زبان، زيركى.

=اللَّحِن-

زيرك.

=اللُّحْنَة-

كسيكه مردم اشتباه او را گوشزد كنند.

=اللُّحَنَة-

كسيكه بسيار سخن بغلط گويد، كسيكه غلط ديگران را بگيرد.

=اللَّحْوُس-

حريص و آزمند.

=اللَّحُوس-

آنكه دنبال شيرينى است مانند مگس.

=اللِّحُوظ-

تنگ و باريك.

=اللِّحَوِيّ-

[لحي]: ريشو، منسوب به ريش است.

=اللَّحْي-

ج أَلْحٍ و لُحِيّ [لحي]: استخوان فك كه بر روى آن دندانهاست، جاى روئيدن موى ريش؛ «لَحْيا الغدير»: دو طرف بركه.

=اللَّحْيَانُ-

مرد ريش بلند.

=اللِّحْيَان-

[لحي]: شكافهاى روى زمين كه بر اثر سيل حادث شده است، آب جوى كم و باريك.

=اللَّحْيَانَة-

[لحي]: مؤنث (اللَّحْيَان) است.

=اللِّحْيَانَة-

[لحي]: واحد (اللِّحْيَان) است.

=اللِّحْيانيّ-

[لحي]: كسيكه داراى ريش بلند و پر پشت است.

=اللِّحْيَة-

ج لِحىً و لُحىً [لحي]: ريش؛ «لِحْيَةُ التيْسِ» (ن): نام گياهى است كه ريشه آن ماده غذائى است؛ «لِحْيَةُ الْحِمارِ»: گياهى است بنام گشنيز.

=اللَّحِيظ-

همسان و مانند.

=اللَّحِيم-

چاق و فربه، كشته.

=لَخَّ-

- لَخّاً و لَخِيخاً [لخّ] تْ عينُهُ: اشك چشم او بسيار است و پلكهاى آن كلفت شد،- في الْكَلام: گفتار خود را دو رنگ و شگفت آور بيان نمود،- لَخّاً هُ: او را سيلى زد،- هُ بالطِّيب: او را عطر آلود كرد.

=لَخِخَ-

- لَخَخاً تْ عينُهُ: اشك چشم او بسيار و پلكهاى آن كلفت شد.

=اللَّخِخَة-

«عَيْنٌ لَخِخَةٌ»: چشمى كه بسيار اشك ريزد با پلكهاى كلفت.

=لَخِصَ-

- لَخَظاً: پلك بالاى چشمش باد كرده بود،- تْ عَينُهُ: چشم او و اطراف آن ورم كرد.

=لَخَّصَ-

تَلْخِيصاً [لخص] الكلامَ: سخن را خلاصه و كوتاه كرد، بيان كرد و توضيح داد،- الشَّي ءَ: آنرا خلاصه نمود.

=اللَّخَص-

مصدر است، باد كردن و كلفت شدن چشمها از بدو خلقت.

=اللَّخِص-

«ضَرْعٌ لَخِصٌ»: پستان بزرگ و فربه كه شير با سختى از آن خارج شود؛ «رَجُلٌ لَخِصٌ»: مردى كه پلك بالاى چشم او باد كرده است.

=اللَّخْصَاء-

مؤنث (الأَلْخَص) است، «عينٌ لَخْصَاء»: چشم پُر پي.

=اللَّخَصَة-

ج لِخَاص: گوشت داخل چشم.

=لَخِنَ-

- لَخَناً: كثيف و بد بوى شد،- الرّجُلُ: به زشتى سخن گفت، زير بغل و كشاله هاى ران وى بوى بد داد.

=اللَّخْنَاء-

مؤنّث (الألْخَن) است.

=لَدَّ-

- لَدّاً [لدّ] الرجُلَ: با او دشمنى سخت نمود، با او مجادله كرد و بر او چيره شد،- هُ عن الشي ءِ: او را منع كرد،– لَدَداً:

دشمن سرسختى شد.

=اللَّدّ-

ج أَلِدَّة [لدّ]: دشمن سرسخت.

=لَدَى-

[لدي]: ظرف مكان است و مبني است بمعناى (لَدُنْ)؛ «لديَّ مالٌ»: پول دارم.

=اللَّدَّاء-

[لدّ]: مؤنث (الأَلَدّ) است.

=اللُّدَّاغ-

خار يا نوك تيز آن.

=اللُّدَّاغَة-

من الرجال: بد زبان.

=اللِّدَة-

[ولد]: مصدر است، هنگام تولد،- ج لِدَات و لدُون: همسال و همسن؛ «فلانٌ لِدَتِى»: فلانى همسال من است؛ مثنّاى اين كلمه (لِدَانِ) است.

=لَدَّدَ-

تَلْدِيداً [لدّ] هُ: او را شگفت زده كرد،- بِهِ: معايب و نواقص او را بر شمرد و اشاعه

=اللدد-

=لدغ-

=اللدغة-

=لدم-

=اللدم-

=لدن-

=اللدن-

=اللدنة-

=اللدود-

=اللديد-

=اللديغ-

=لذ-

=لذذ-

=اللذ-

=اللذاع-

=اللذة-

=لذع-

=الذي-

=اللذيا-

=اللذيذ-

=لز-

=اللز-

=اللزاز-

=اللزاب-

=اللزاق-

=اللزام-

=لزز-

=اللزز-

=لزج-

=اللزج-

=لزق-

=اللزق-

=اللزقة-

=اللزقاء-

=لزم-

=اللزم-

=اللزمة-

=اللزوجة-

=اللزوق-

=اللزوم-

=اللزومية-

=اللزيق-

داد.

=اللَّدَد-

[لدّ]: مصدر است، دشمنى شديد.

=لَدَغَ-

- لَدْغاً و تَلْدَاغاً هُ: او را گزيد.

=اللَّدْغَة-

يكبار گزيدن.

=لَدَمَ-

- لَدْماً هُ: او را سيلى زد، با چيزى سنگين او را زد بطوريكه صداى ضربه شنيده مى شد.

=اللَّدْم-

مصدر است، صداى سنگ هنگامى كه بر زمين مىفتد.

=لَدُنَ-

- لَدَانَةً و لُدُونَةً: نرم بود،- تْ اخلاقُهُ:

خوش خلق و رام شد.

=لَدَّنَ-

تَلْدِيناً [لدن] الشي ءَ: آنرا نرم كرد،- ثوبَهُ: پيراهن خود را خيس كرد،- هُ فى الأمر: او را نگهداشت.

=لُدْنُ-

مرادف لَدُنْ ظرفيه است.

=اللَّدْن-

ج لُدْنٌ ولِدَانٌ: نرم و رام.

=لَدْنِ-

مرادف لَدُن ظرفيه است.

=لُدُنُ-

مرادف لَدُن ظرفيه است.

=لَدُنْ-

ظرف زمان و مكان است بمعناى نزد كه بيشتر جنبه مكانى دارد. اين كلمه مبنى است و جايز است كه با (مِن) آنرا مجرور نمود؛ «جِئتُ مِنْ لَدُنهِ»: از نزد او آمدم.

=اللَّدُن-

من الطعام: غذائى كه خوب طبخ نشده و نامرغوب باشد.

=لَدَنْ-

مرادف لَدُنْ ظرفيه است.

=لَدِنْ-

مرادف لَدُنْ ظرفيه است.

=اللَّدْنَة-

بالشى كه به آن تكيه دهند.

=اللَّدُود-

ج أَلِدَّة [لدّ]: دشمن بسيار سر سخت.

=اللَّدِيد-

ج أَلِدَّة [لدّ]: مرادف (اللَّدُود) است.

=اللَّدِيغ-

ج لَدْغَى و لُدَغَاء، للمذكّر و المؤنَّث:

نيش خورده و گزيده شده. اين كلمه براى مذكر و مؤنّث يكسان بكار برده مى شود.

=لَذَّ-

- لَذَاذاً و لَذَاذَةً [لذّ] الشي ءُ: خوشمزه شد،- لَذّاً الشَّى ءَ و بِه: آنرا لذيذ و خوشمزه يافت.

=لَذَّذَ-

تَلْذِيذاً [لذّ] هُ: او را به لذّت در آورد.

=اللَذّ-

مصدر است، لذيذ و خوشمزه، خواب.

=اللَذَّاع-

صيغه مبالغه (اللَّاذِع) است.

=اللَذَّة-

ج لَذَّات [لذّ]: لذت و كاميابى، لذت بردن از چيزى مناسب و لذيذ.

=لَذَعَ-

- لَذْعاً تِ النارُ الشي ءَ: آنرا سوزانيد،- الحُبُّ قلبَهُ: مهرورزى دل او را آزرده ساخت، فلاناً بِلِسَانِه: زخم زبان بر او زد،- البعيرَ: علامتى بر روى شتر قرار داد،- الرجُلُ بِذَكائِهِ: چيزى را بسرعت درست دانست،- الطائرُ: پرنده بالهاى خود را كمى بحركت در آورد.

=الَّذي-

اسم موصول است و مثنّاى آن (اللَّذانِ و اللَّذَا و اللَّذانِّ»، ج الَّذِينَ و اللَّاوون و اللَّاوو.

=اللَّذَيَّا-

مثناى آن اللَّذَيَّان، ج اللَّذَيُّون: مصغر الّذى است.

=اللَّذِيذ-

ج لُذّ و لِذَاذ [لذّ]: لذيذ و اشتها آور.

=لَزَّ-

- لَزّاً و لَزَزاً و لَزَازاً [لزّ] الشي ءَ بالشي ءِ: آنرا بست و بهم چسبانيد، او را مُلزم به آن كرد،- الشي ءُ بالشي ءِ: به آن چسبيد،- هُ الى كذا:

او را به آن مجبور ساخت،- هُ بالرمح: با نيزه او را زد،- القومُ: با هم جمع شدند و در تنگنا قرار گرفتند.

=اللِّزّ-

[لزّ]: چسبيده.

=اللَّزاز-

[لزّ]: مصدر است، چوبى كه با آن درب را مى بندند، شدت دشمنى.

=اللِّزَّاب-

(ن): درخت بزرگى است از انواع چنار و چوب آن كه از بهترين انواع چوب است. اين درخت در مناطق كوهستانى لبنان و در جبل الشيخ مى رويد.

=اللِّزَاق-

مصدر است، آنچه كه با آن بچسبانند؛ «لِزاقُ الذَّهَبِ و لِزَاقُ الْحَجَرِ و لِزَاقُ الرُّخامِ»: نام داروهائى است كه از معادن ويژه بدست مىيد.

=اللِّزَام-

مصدر است، مرگ، حساب، پايان دادن امرى، فيصله دادن، ملازم بودن؛ «كانَ لِزَاماً عَلَيهِ أن»: لازم بود كه او ...

بر او بود كه ...

=لَزَّزَ-

تَلْزِيزاً [لزّ] اللّهُ فلاناً: خداوند اندام او را گرد و بهم پيوسته گردانيد.

=اللَّزَز-

[لزّ]: مصدر است، تخته اى كه با آن درب را مى بندند، شدت دشمنى و اختلاف.

=لَزِجَ-

- لَزَجاً و لُزُوجاً: كش آمد و كنده نشد و بدست چسبيد مانند عسل و امثال آن،- العَسَلُ بِاصبعِه: عسل به انگشت او چسبيد.

=اللَّزِج-

ليز و كش دار.

=لَزِقَ-

- لُزُوقاً بهِ: به آن چسبيد،- لَزَقاً تِ الرّئةُ بِالجَنْب: از شدت تشنگى ريه به پهلويش چسبيد.

=لَزَّقَ-

تَلْزِيقاً [لزق] الشي ءَ: آن چيز را چسبانيد، آنرا بدون محكم كارى انجام داد.

=اللِّزْق-

مرادف (اللِّصْق) است؛ «هو لِزْقِي او بِلِزْقِي» او نزد من است.

=اللَّزْقة-

پماد يا چسب كه بر روى زخم يا موضع درد قرار مى دهند،- و در نزد كشاورزان حدود زراعت كه بديوار آن منتهى شود مى باشد.

=اللَّزْقاء-

«أُذُنٌ لَزْقاء»: گوشى كه لبه آن به سر چسبيده باشد.

=لَزِمَ-

- لُزُوماً و لَزْماً و لَزَاماً و لِزاماً و لِزامَةً و لُزْمَةً و لُزْمَاناً الشي ءُ: ثابت ماند و پا بر جا شد،- بَيْنَهُ اوْ فِرَاشه: از خانه يا بسترش بيرون نيامد،- الصمتَ: سخن نگفت،- هُ المالُ: بر او واجب شد،- الغَريمُ و بِهِ: به او دلبسته شد و با او ماند،- الأمرُ: حكم بر او لازم شد،- كَذَا عَنْ كَذَا: از او فرا گرفت و بدست آورد،- لَزَماً الشي ءَ: آنرا جدا كرد و نشان گذاشت.

=اللَّزِم-

برنده و حكم دهنده.

=اللُّزَمَة-

آنكه چيزى بگيرد و از آن جدا نشود.

=اللُّزُوجَة-

اسم است از لَزِج (چسبان).

=اللَّزُوق-

(طب): پماد زخم.

=اللُّزُوم-

مصدر است؛ «عِنْد اللُّزُومِ»: در موقع مقتضى، هنگام نياز.

=اللُّزُومِيَّة-

اسم است از لَزِم.

=اللَّزِيق-

مرادف (اللَّصِيق) بمعناى چسبيده

=اللزيق-

=اللزيقى-

=اللزيقاء-

=لس-

=اللسابة-

=اللساس-

=اللساع-

=اللسان-

=اللسانية-

=لسب-

=لسع-

=اللسعة-

=لسن-

=اللسن-

=اللسناء-

=اللسيع-

=لص-

=اللص-

=اللصاء-

=لصب-

=اللصب-

=اللصة-

=اللصص-

=لصق-

=اللصق-

=لصلص-

=اللصوق-

=اللصيق-

است.

=اللُّزَّيْق-

(ح): حلزون دريائى.

=اللُّزَّيْقَى-

مرادف (اللُّزَيْقَاء) است.

=اللُّزَيْقَاء-

آنچه كه در كناره سنگها در روزهاى بارانى روئيده مى شود.

=لَسَّ-

- لَسّاً [لسّ] القصعةَ: ظرف غذا را ليسيد و زبان زد،- الطعامَ: غذا را خورد،- تِ الدَّابَّةُ الْكَلاء: ستور علف را به گوشه زبان خود گرفت.

=اللَّسَّابَة-

«رجُلٌ لَسَّابَةُ للناس»: كسيكه نسبت به مردم طعنه مى زند و بد زبانى مى كند.

=اللُّسَاس-

[لسّ]: دانه هاى بقولات موقعى كه ريز و خورد هستند و قابل خوردن نمى باشند،- نام گياهى است زبر.

=اللُّسَّاس-

مرادف (اللُّسَاس) است.

=اللَسَّاع-

مرادف (اللُّسَعَة) است و بمعناى كسى است كه با زبان خود بمردم نيش مى زند.

=اللِّسَان-

ج أَلْسِنَة و أَلْسُن و لُسْنٌ و لِسَانَات: زبان كه وسيله خوردن و سخن گفتن است؛ اين كلمه كار برد مذكر و مؤنث دارد ولى بيشتر مذكر است، لغت، پيام آورى،- و در علم جغرافيا بمعناى برآمدگيهائى از زمين بداخل درياست كه آنرا دماغه نيز گويند؛ «لِسَانُ الْعَرَبِ»: زبان عربى؛ «لِسَانُ الْقَومِ»:

سخنگوى مردم؛ «المتحدِّث بِلِسَانِ الْحُكُومَة»:

سخنگوى دولت؛ «لِسَانُ الْحَالِ»: زبان حال؛ «لِسَانُ الصّدقِ»: ياد و نام نيك؛ «لِسَان الميزانِ»: زبانه ترازو؛ «لِسَانُ النّار»: زبانه و شعله آتش؛ «لسانُ الحَمَل»: گياه بارتنگ كه آنرا بارهنگ نيز گويند و خواص طبى دارد؛ «لسانُ الثَّور»: گل گاو زبان كه نيز خواص طبى دارد؛ «لِسَانُ الكلبِ»: سگ زبان، گياهى است كه تخمه هاى ريز و سفيد دارد؛ «لِسان السبع»: گياهى است كه برگهاى آن زبر و تيز مانند دندانه هاى اره مى باشد و بسيار تلخ است؛ «لِسَانُ الشُّعَلِ»:

گياهى است پر شاخه و چهار گوش و داراى برگهاى دراز و زبر است؛ «لِسَانُ العَصَافِير»: ميوه درخت در دار؛ «فُلانٌ ذُو لِسَانين»: فريبكار و غيبت كننده و گول زن؛ «الْسِنَةُ النّاسِ عليه حَسَنَةً»: مردم به خوبى از او ياد مى كنند؛ «قِيل عَلَى لِسَانِهِ»: از او روايت شده است؛ «دَارَ عَلَى الْسِنَةِ الخاصِّ وَ العَامَ»: آن چيز زبان زد مردم شد.

=اللَّسَانيَّة-

«الحروف اللِّسَانيَّة»: حروف لسانى شش حرف است: (ر، ز، س، ش، ص، ض).

=لَسَبَ-

- لَسْباً تِ الحيَّةُ فلاناً: مار او را گزيد،- هُ بِالسَّوط: با شلاق او را زد،- هُ بِلِسَانِهِ: زخم زبان و حرف زشت به او زد.

=لَسَع-

- لَسْعاً هُ: او را گزيد، گفته مى شود كه (اللَّسْع) ويژه جانوران نيش زن است مانند عقرب، و (اللَّدْغ) ويژه جانوران گاز زن است مانند مار،- هُ بلسانه: سخن زشت و ناروا به او گفت،- فى الأرض: به سفر رفت.

=اللُّسَعَة-

كسيكه بسيار مردم را با زبان خود طعن و مذمت مى كند.

=لَسَن-

- لَسْناً فلاناً: از او خوشزبانتر بود، به گفته او ايراد گرفت و او را به بدى نام برد، در گفتگو بر او چيره شد،- تْهُ الْعَقْربُ: گژدم او را نيش زد،- الشَّي ءَ: نوك چيزى را مانند نوك زبان يا آنكه چيزى را بشكل زبان در آورد.

=لَسِنَ-

- لَسَناً فلانٌ: فصيح شد و در فصاحت و بلاغت پيشرفت كرد.

=لَسَّنَ-

تَلْسِيناً [لسن] الشي ءَ: چيزى را بشكل زبان در آورد.

=اللِّسْن-

زبان، لغت، گفتار.

=اللَّسَن-

فصاحت و بلاغت.

=اللَّسِن-

چيزى كه يك طرف آن بشكل زبان باشد، فصيح و بليغ.

=اللَّسْنَاء-

مؤنث (الْألْسَن) است.

=اللَّسِيع-

ج لَسْعَى و لُسَعَاء: گزيده شده.

=لَصَّ-

- لَصّاً [لصّ] الشي ءَ: آنرا دزديد، در پنهان انجام داد،- البابَ: درب را بست،-،- لَصَصاً و لَصَاصاً و لُصُوصِيَّةَ: دزد بود.

=اللُّصّ-

ج لُصُوص و أَلْصَاص و لِصَصَة و لِصَاص [لصّ]: دزد.

=اللَّصّ-

ج لُصُوص و أَلْصَاص و لِصَصَة و لِصَاص [لصّ]: دزد.

=اللَّصَّاء-

ج لُصّ [لصّ]: مؤنث (الأَلَص) است، پيشانى كوچك و تنگ، گوسفندى كه يك شاخ آن به جلو و شاخ ديگر به عقب در آمده باشد.

=لَصِبَ-

- لَصَباً الجلدُ باللحم: از لاغرى پوست و استخوان شد،- الخاتمُ فى الإصبع: انگشتر در انگشت او گير كرده و بسختى در آمد،- السيفُ فى الغِمْدِ: شمشير در غلاف گير كرد و بيرون نيامد.

=اللِّصْب-

ج لُصُوب و لِصَاب: تنگه ى دشت، جايگاه كوچك در كوهستان.

=اللَّصِب-

بخيل و بد اخلاق.

=اللُّصَّة-

ج لُصَّات و لَصَائِص [لصّ]: مؤنث (اللُّصّ) است.

=اللَّصَّة-

ج لَصَّات و لَصَائِص [لصّ]: مؤنث (اللَّصّ) است.

=اللِّصَّة-

ج لِصَّات و لَصَائِص [لصّ]: مؤنث (اللِّصّ) است.

=اللَّصَص-

[لصّ]: مصدر است، نزديكى دو كتف بهم، نزديكى و فشردگى دندانها به يكديگر كه از معايب دندان است.

=لَصِقَ-

- لَصْقاً و لُصُوقاً بالشي ءِ: به آن چسبيد.

=اللِّصْق-

كسى يا چيزى كه نزديك كسى يا چيزى باشد؛ «هو لِصْقِى و بِلِصقِي»: او نزديك و پهلوى من است.

=لَصْلَصَ-

لَصْلَصَةً [لصلص] الوتَدَ و نحوَهُ: ستون يا عمود را تكان داد تا از جا بر كند.

=اللَّصُوق-

داروئى كه بر روى زخم مى چسبانند، باند جرّاحى.

=اللَّصِيق-

مرادف (اللِّصْق) است؛ «هو لَصِيقى»: او در كنار من است.

=اللصيقة-

=لط-

=اللط-

=لطا-

=لطى-

=اللطاع-

=اللطاف-

=لطئ-

=لطخ-

=اللطخ-

=اللطخة-

=لطش-

=اللطط-

=لطع-

=اللطع-

=اللطعة-

=لطف-

=اللطف-

=لطم-

=اللطمة-

=اللطوخ-

=اللطيخ-

=اللطيف-

=اللطيفة-

=اللطيم-

=اللطيمة-

=لظي-

=اللظى-

=اللعا-

=اللعاب-

=اللَّصِيقَة-

ج لَصَائِق: برگه قيمت يا نرخ كه بر روى جعبه يا شيشه و مانند آن مى چسبانند تا محتوى و قيمت آن مشخص گردد.

=لَطَّ-

- لَطّاً [لطّ] البابَ: درب را بست،- الشَّي ءَ: آنرا پنهان كرد،- الستر: پرده را انداخت،- عَنْهُ او عَلَيْهِ الْخَبَر: موضوع را از او پنهان كرد،- تِ النَّاقَةُ بِذَنَبِها: شتر دم خود را موقع دويدن ميان دوران خود گذارد،- الشّي ءَ بِكَذَا: چيزى را به چيزى چسبانيد،- بالأمرِ: آن را گرفت،- الرجُلَ حقَّهُ او عن حقّهِ: منكر حق او شد،- لَطّاهُ بِالْعَصَا: با چوبدستى او را زد.

=اللَّطّ-

[لطّ]: مصدر است،- ج لِطَاط:

گردن بند كه از تخمه رنگ كرده حنظل سازند.

=لَطَا-

- لَطْواً [لطو]: به تخته سنگ يا غارى از خطر پناه برد.

=لَطَى-

- لَطْياً: مرادف (لَطَا) است.

=اللَّطَّاع-

كسى كه بعد از خوردن غذا انگشتان خود را مى ليسد.

=اللَّطاف-

كسى كه لطف و محبت بسيار دارد.

=لَطَأَ-

- لُطُوءاً [لطأ] بالأرض: به آن چسبيد،- هُ بالعصا: با چوبدستى بر پشت او زد.

=لَطِئَ-

- لَطْاً بالأَرض: به زمين چسبيد.

=لَطَخَ-

- لَطْخاً الشي ءَ بالمداد و نحوِهِ: چيزى را خط خطى و كثيف كرد،- هُ بِشَرٍّ: او را به دردسر انداخت.

=لَطَّخَ-

تَلْطِيخاً [لطخ]: مرادف (لَطَخَ) است.

=اللَّطْخ-

مصدر است، مقدارى كم از هر چيزى.

=اللَّطِخ-

آنكه كثيف و بد غذا مى خورد، هر چيزى كه غير از رنگ خود برنگ ديگرى در آمده باشد.

=اللُّطَخَة-

ج لُطَخَات: احمق و نابخرد.

=لَطَشَ-

- لَطْشاً هُ: با دست خود او را زد.

=لَطَّشَ-

تَلْطِيشاً [لطش] ثيابَهُ: لباسهاى خود را كثيف كرد.

=اللَّطَط-

[لطّ]: پنهان كردن چيزى، افتادن دندانها يا كرم خوردگى آنها، منع كردن حق كسى كه زيان ديده است.

=لَطَعَ-

- لَطْعاً الكلبُ أو الذئْبُ الماءَ: سگ يا گرگ آبرا خورد،- الشي ءَ بلسانِهِ: با زبان آنرا ليسيد،- تِ البِئرُ: آب چاه خشك شد،- اسْمَهُ: بدهى او واريز شد، بدهى او يادداشت شد،- فلاناً: به او اردنگى زد،- فلاناً بالعصا: با چوبدستى او را زد،- ه بالنّار: با آتش آنرا سوزانيد.

=لَطِعَ-

- لَطَعاً: دندانهايش خورده شده و ريشه هاى آن باقى مانده است،- لَطْعاً فلاناً:

با نوك پا به او اردنگى زد.

=اللَّطْع-

ج أَلْطَاع: زنخ و زير چانه.

=اللَّطَع-

مصدر است، سفيدى لب از داخل دهان.

=اللَّطْعَة-

پوشك بچه.

=لَطَفَ-

- لَطْفاً بفلانٍ أو لفلانٍ: با او محبت و ملاطفت كرد،- اللّهُ بِالْعَبْدِ أَوْ لَهُ: خداوند بنده خود را موفق گردانيد، او را محافظت كرد،- الشَّي ءُ: نزديك شد.

=لَطُفَ-

- لُطْفاً و لَطَافَةً: لاغر و باريك و كوچك شد،- كَلَامُهُ: گفتار او ملايم و مساعد بود.

=لَطَّفَ-

تَلْطِيفاً [لطف]: الشي ءَ: آنرا با لطف و صفا كرد.

=اللُّطْف-

مصدر است،- ج الْطَاف مِنْ قِبَلِ اللّهِ: لطف و توفيق و محافظت خدا.

=اللَّطَف-

ج أَلْطَاف: مقدار كمى غذا، احسان و نيكوئى، هديه و ارمغان.

=لَطَمَ-

- لَطْماً هُ: بصورت او سيلى زد،- هُ بِكَذَا: او را به چيزى بست،- تِ الْغُرّةُ الْفَرَسَ:

سپيدى صورت اسب در يك طرف چهره اش كشيده شد.

=لُطِمَ-

الرجُلُ: مورد ستم قرار گرفت،- الْفَرَسُ: در يك طرف صورت اسب سپيدى بود.

=لَطَّمَ-

تَلْطِيماً [لطم] هُ: او را سيلى بسيار زد،- الكِتَابَ: كتاب را پايان داد و آنرا مهر كرد.

=اللَّطْمَة-

ج لَطَمَات: يك سيلى.

=اللَّطُوخِ-

آنچه كه مى مالند و يا بر روى چيزى مى كشند.

=اللِّطِّيخ-

مرادف (اللُّطَخَة) است.

=اللَّطِيف-

ج لِطاف و لُطَفَاء: با لطف، با لطافت، با رفق و آرام، از اسماء الحسنى و معناى آن خداوند لطيف و نيكو منش و دانا نسبت به همه چيز؛ (يَا لَطِيف): اى پروردگار با لطف و مرحمت،- مِنَ الْكَلَام: آنچه از سخن كه معناى پوشيده داشته باشد،- مِنَ الأَجْرام: نرم و سبك اندر چيزى؛ «الجِنْسُ اللَّطِيف»: زنان.

=اللَّطِيفة-

ج لَطَائِف: مؤنث (اللطيف) است، نكته و بذله گوئى و خوشحال كننده.

=اللَّطِيم-

كسيكه سيلى خورده است، اسبى كه در يك طرف صورت آن سفيدى باشد، اين كلمه در مؤنث و مذكر يكسان بكار برده مى شود، ج لَطُمُ، مِشك، نهمين اسب مسابقه ى اسب دوانى، شتر نر، جوانى كه پدر و مادر خود را از دست داده است.

=اللَّطِيمَة-

ج لَطَائِم: مشك، نافه مشك، بازار عطر فروشان.

=لَظِيَ-

- لَظىً [لظي] تِ النارُ: آتش شعله ور شد.

=لَظَّى-

تَلْظِيَةً [لظي] النارَ: آتش را شعله ور كرد.

=اللَّظَى-

[لظي]: مصدر است، آتش يا شعله آن.

=لَظَى-

[لظي] معرفة: دوزخ و جهنم. اين كلمه ممنوع از صرف است.

=اللَّعَا-

[لعو]: گرسنه و حريص؛ «لَعاً لكَ» دعاست بمعناى خدا تو را از اشتباهى كه دارى در آورد؛ «لا لَعاً لكَ»: نفرين است يعنى خدا تو را خير ندهد.

=اللُّعَاب-

آب دهان؛ «لُعَابُ النّحل»: عسل؛ «لُعَاب الحَيّةِ و نحوِها»: زهر مار؛ «لُعَابُ الشمسِ»: چيزى بشكل تار عنكبوت كه هنگام ظهر ديده مى شود مثل اينكه از آسمان

=اللعاب-

=اللعابي-

=اللعابية-

=اللعاق-

=اللعان-

=اللعانية-

=لعب-

=اللعب-

=اللعبة-

=لعثم-

=لعج-

=اللعج-

=لعس-

=اللعساء-

=اللعسة-

=لعط-

=اللعطة-

=لعق-

=اللعقة-

=لعل-

=اللعلاع-

=لعلع-

=اللعلع-

=لعن-

=اللعن-

=اللعنة-

=اللعوب-

=لعوس-

=اللعوق-

=اللعيب-

=اللعيبة-

=اللعين-

=اللعينة-

=لغا-

بپائين مىيد، نام ديگر آن (مُخَاط الشَّيْطَان) است؛ «لُعَابُ السَّفَرْجَلِ و نحوِهِ»: داروئى است كه از لعاب به دانه تهيه مى شود.

=اللَّعَّاب-

آنكه بسيار بازى كن و يا شوخى كن است.

=اللُّعَابِيّ-

منسوب به لُعاب.

=اللُّعَابِيَّة-

مي كه از ميوه گرفته شود.

=اللُّعَاق-

باقيمانده غذا در دهان.

=اللَّعَان-

اسم است از (اللَّعْن).

=اللَّعَّان-

كسيكه بسيار لعن كند.

=اللَّعَانِيَة-

اسم است از (اللَّعْن).

=لَعَبَ-

- لَعْباً الصبيُّ: آب از دهان كودك جارى شد.

=لَعِبَ-

- لَعْباً و لِعْباً و لَعِباً و تَلْعَاباً: بازى كرد، شوخى كرد، كارى بقصد لذت يا تفريح انجام داد، كارى بيهوده انجام داد،- بِكَذَا:

آنرا بازيچه گرفت،- فِى الأَمْر: او را خوار شمرد و سبك كرد،- عَلَى الْقَانُونَ و غيرِه مِن آلاتِ الطَّرَب: موزيك نواخت،- تِ الرِّياحُ بِالدِّيارِ: باد تند بر شهرها بوزيدن در آمد؛ گاهى به اشتباه گفته مى شود: «لعِبَ دَوْراً»:

دورى بازى كرد كه صحيح آن: «مثَّلَ دَوْراً» مى باشد،- لَعباً الصبيُّ: كودك بازى كرد.

=لَعَّبَ-

تَلْعِيباً [لعب]: مرادف (لَعِبَ) است.

=اللَّعْب-

مصدر است،- ج الْعَاب: لهو و لعب؛ «لَعْبُ القِمَار»: قمار بازى.

=اللَّعِب-

مص، بازى كن.

=اللِّعِب-

مرادف (اللَّاعِب) است بمعناى بازى كن.

=اللُّعْبَة-

ج لُعَب: اسباب بازى، وقت بازى، آنچه كه با آن بازى كنند مانند شطرنج، مجسمه، احمقى كه مورد تمسخر قرار گيرد؛ «رَجُلٌ لُعْبَةٌ»: مردى كه او را به بازى گيرند.

=اللَّعْبَة-

يكبار بازى كردن، اسم مرّه.

=اللِّعْبَة-

نوع بازى، اسم نوع.

=اللُّعَبَة-

كسى كه بسيار بازى يا شوخى كند.

=لَعْثَمَ-

لَعْثَمَةً [لعثم] في الأَمر: در امر دقّت كرد، از آن امتناع ورزيد، در آن انديشيد.

=لَعَجَ-

- لَعْجاً الضربُ فلاناً: ضربه بر او دردناك بود و پوست بدنش را سوزانيد،- الشَّي ءُ فِى صَدْره: آن چيز در سينه اش تكان خورد،- الحُبُّ اوِ الْحُزْنُ فُؤادَهُ: محبت و دوستى و يا غم و اندوه در دل او ماند.

=اللُّعْج-

سوزش، هر سوزنده اى، دردى كه بر اثر ضربه پديد آيد.

=لَعَسَ-

- لَعْساً هُ: او را با دندان گاز گرفت.

=لَعِسَ-

- لَعَساً: رنگ لب او تيرگى زيبائى داشت،- تِ الشفة: لب او تيره و سياه شد.

=اللَّعْسَاء-

مؤنث (الْأَلْعَس) است.

=اللُّعسَة-

سياهى لب.

=لَعَطَ-

- لَعْطاً هُ: از پهناى گردنش او را داغ كرد،- هُ بابياتٍ: با شعر او را هجو كرد،- هُ بسهم او بعينِ: او را با تير يا چشم زد.

=اللَّعْطَة-

مرادف (اللّاطَة) است.

=لَعِقَ-

- لَعْقاً و لُعْقَةً و لَعْقةً العسلَ و نحوَهُ: عسل را لب زد و آنرا با زبان و يا انگشت خورد، «لَعِقَ فُلانٌ اصْبعَهُ»: فلانى مرد.

=لَعَّقَ-

تَلْعِيقاً [لعق] فلاناً العسلَ: او را وادار به خوردن عسل كرد.

=اللُّعْقَة-

مص، آن مقدار غذا كه در قاشق يا با انگشت مى توان خورد، مقدار كمى از آنچه با لب خورده مى شود.

=اللَّعْقَة-

مص، يكبار لب زدن و خوردن؛ «فى الأرضِ لَعْقَةٌ من ربيع»: مقدارى نم و اثر باران بر روى زمين است.

=لَعَلَّ-

از حروف مشبَّهة بالفعل است كه اسم را منصوب و خبر را مرفوع مى كند و معناى توقع و اميدوارى را مى رساند؛ «لَعَلَّ الحبيبَ قادمٌ»: باشد كه دوست بيايد؛ و معناى شفقت از ناراحتى را مى دهد مانند «لَعَلَّ الشّدةَ نازِلَةُ»: اميد است كه سختى برطرف شود، گاهى لام اول اين كلمه حذف مى شود و گفته مى شود «عَلَّ»، و گاهى بدنبال آن (ما) ى كافه مىيد و آنرا از عمل باز مى دارد مانند (لَعَلَّما اصناءَتْ لَكَ النَّارُ)، و چنانچه ياء متكلم به آن وصل شود بهر دو صورت با نون وقايه و يا بدون آن در مىيد مانند (لَعَلّي و لَعَلِّنِى).

=اللَّعْلَاع-

جبان و ترسو.

=لَعْلَعَ-

لَعْلَعَةً [لعلع] الرعدُ: رعد بصدا در آمد،- السَّرابُ: سراب درخشيد،- مِنَ الجُوع: از گرسنگى ناراحت شد،- مِنَ الشّي ءِ: از آن چيز خسته شد.

=اللَّعْلَع-

[لعلع]: سراب، درختى است كه در حجاز روئيده مى شود.

=لَعَنَ-

- لَعْناً فلاناً: او را دشنام و ناسزا گفت، او را بيرون راند،- نَفْسَهُ: بدون مقدمه گفت «عَلَىَّ لَعْنَةُ اللّهِ»: لعنت خدا بر من باد.

=لَعَّنَ-

تَلْعِيناً [لعن] هُ: او را تعذيب كرد.

=اللَّعْن-

مص، «أَبيتَ اللعنَ»: درود پادشاهان در جاهليت. و بمعناى آنست كه اى پادشاه كارى نكردى كه مستلزم لعن باشى.

=اللُّعْنَة-

كسى كه همواره مردم او را لعنت كنند، كسى كه مردم را بسيار لعنت كند.

=اللَّعْنَة-

ج لِعَانٌ و لَعَنَاتٌ: يك بار لعن گفتن، لعنت، عذاب.

=اللَّعُوب-

ج لَوَاعِب و لَعَائِب: زن خوش اندام و طنّاز؛ «جَارِيَةُ لَعُوبٌ»: كنيزكى طناز.

=لَعْوَسَ-

لَعْوَسَةً [لعوس] الطعامَ: غذا را بشكل بدى جويد، (در زبان متداول بكار مى رود).

=اللَّعُوق-

آنچه از غذا كه با ليسيدن خورده مى شود مانند عسل و دارو، كمترين توشه.

=اللِّعِّيب-

كسى كه بسيار بازى يا شوخى كند.

=اللُّعَيْبَة-

عروسك، اسباب بازى.

=اللَّعِين-

ملعون، بى بند و بار، رانده شده.

بد يُمن، مسخ شده، بى آبرو، شيطان، مجسمه اى كه در وسط مزرعه نصب كنند تا جانوران و حيوانات از آن فرار نمايند.

=اللَّعِينَة-

اسم ملعون است (مانند الرهينة كه اسم مرهون است).

=لَغَا-

- لَغْواً [لغو] بكذا: درباره آن سخن گفت،- الشَّىْ ءُ: باطل شد،- الرَّجُلُ: نوميد

=اللغا-

=اللغاب-

=اللغاة-

=اللغام-

=لغب-

=اللغب-

=اللغة-

=اللغد-

=اللغدود-

=اللغديد-

=لغز-

=اللغز-

=لغط-

=اللغط-

=لغم-

=اللغم-

=اللغو-

=اللغوى-

=اللغوب-

=لغي-

=لف-

=اللف-

=اللفة-

=اللفاء-

=اللفاح-

=اللفاحة-

=اللفاظ-

=اللفاظة-

=اللفاعة-

=اللفافة-

شد،- عَنِ الطَّرِيق: از راه جدا شد و بسوى ديگرى رفت،- فِى قَولِه: اشتباه كرد و بدون انديشيدن سخن گفت،- لَغْواً فِى قَولِهِ:

اشتباه كرد و بى انديشه سخن گفت.

=اللَّغَا-

[لغي]: مصدر است، صدا، چيز بى فايده و بدرد نخور، كلام بيهوده، گناه قسم خوردن.

=اللُّغَاب-

تيرى كه درست ساخته نشده و غير قابل استفاده است.

=اللَّغَاة-

[لغو]: صدا و آوا.

=اللُّغَام-

كف دهان شتر، لعاب دهن.

=لَغَبَ-

- لَغْباً و لَغُوباً و لُغُوباً: خسته و فرسوده شد.

=لَغِبَ-

لَغَباً: مرادف (لَغَبَ) است.

=لَغُبَ-

- لَغْباً و لَغُوباً و لُغُوباً: مرادف (لَغَب) است.

=لَغَّبَ-

تَلْغِيباً [لغب] السيرُ فلاناً: راه او را بسيار خسته كرد،- دابَّتَهُ: ستور خود را خسته كرد، ستور خود را خسته يافت.

=اللَّغْب-

ناتوان و احمق، كلام بيهوده.

=اللُّغَة-

ج لُغىً و لُغَات و لُغُون [لغو]: زبان متداول هر نژادى؛ «عِلْمُ اللغةِ»: علم شناخت مفردات كلمات، و گاهى بر تمام اقسام علوم عربي اطلاق مى شود، «كُتُبُ اللُّغَةِ»: بر فرهنگها يا قاموسها اطلاق مى شود، «اهلُ اللغَة»: مردمى كه پيرو يك زبان هستند.

=اللُّغْد-

ج أَلْغَاد: گوشت اطراف حلق در انتهاى دهان تا زير گوش.

=اللُّغْدُود-

ج لَغَادِيد: مرادف (اللُّغْد) است.

=اللِّغْدِيد-

ج لَغَادِيد: مرادف (اللُّغْد) است.

=لَغَزَ-

لَغْزاً الشي ءَ: صورت خود را از آن برگردانيد،- فِى يَمِينِه: در قسمى كه خورده بود مكر و حيله نمود،- فِى الْكَلام: مطلب و خواسته خود را بيان نكرد،- اليربُوعُ جُحْرَهُ:

موش سوراخ خود را پيچ در پيچ كند.

=اللُّغْز-

ج أَلْغَاز: سوراخ موش و سوسمار،- مِنَ الْكَلَام: معمّاى كلامى.

=اللَّغْز-

مص، مرادف (اللُّغْز) است.

=اللُّغَز-

مرادف (اللُّغْز) است.

=لَغَطَ-

- لَغْطاً و لَغِيطاً الحمامُ أو القطا: پرنده صدا كرد،- لَغْظاً و لِغَاطاً الْقَومُ: مردم صدا در آوردند.

=لَغَّط-

تَلْغِيطاً [لغط] القومُ: مردم صدا در آوردند.

=اللَّغْط-

مص،- ج الْغَاط: سر و صداى بسيار، پشت درب از داخل خانه.

=اللَّغَط-

ج أَلْغَاط: سر و صداهاى بسيار و نامفهوم.

=لَغَمَ-

- لَغْماً البعيرُ: شتر كف و لعاب از دهان بيرون انداخت،- الرّجُلُ: خبر به چيزى داد كه از روى يقين نبود،- الأرضَ او الحجرَ: در زمين و يا سنگ مين گذارى كرد.

=لَغِمَ-

- لَغْماً و لَغَماً الرجُلُ: از چيزى خبر داد كه خود يقين نداشت.

=اللُّغْم-

ج أَلْغَام: گودالى كه در زمين و يا زير ساختمان حفر كنند و در آن مواد انفجارى از قبيل باروت يا ديناميت كار گذارند تا آنچه را كه بخواهند منفجر كنند، مين ابزارى است بشكل استوانه اى يا دايره پُر شده از مواد انفجارى كه در زمين يا دريا كار مى گذارند كه با برخورد به چيزى يا با تيار برقى منفجر مى شود،- الصَّوتي: مينى است كه صداى كشتى را بخود مى گيرد و موقع نزديك شدن كشتى آنرا منفجر مى كند؛ «لُغْمُ الضَّغْطِ»: مين دريائى كه با فشار آب هنگام مرور كشتى منفجر مى شود.

=اللَّغَم-

عطرى كم، نى و رگهاى زبان.

=اللَّغُو-

[لغو]: عوعوى سگ.

=اللَّغْوَى-

[لغو]: صداى پرنده اى بنام قطا، كلام پوچ و بى ارزش.

=اللَّغُوب-

مرادف (اللَّغْب) است.

=اللُّغَوِيّ-

[لغو]: منسوب به لغت است، دانشمند زبان شناس.

=لَغِيَ-

- لَغىً [لغو] تِ الطيرُ بأصواتها: كبوتر نغمه زد،- بِالْمَاء: آب زياد نوشيد ولى سير نشد،- بالشي ءِ: از آن چيز جدا نشد،- لَغىً و لَغَايَةً و لاغِيَةً و مَلْغَاةً في قولِه: اشتباه كرد و بدون تأمل و تفكر سخن گفت.

=لَفَّ-

- لَفّاً [لفّ] الشي ءَ: آن چيز را بست و پيچيد، گرفت و جمع آورى كرد،- الميّتَ في اكْفَانِه: مرده را كفن كرد،- الشَّي ءَ بالشَّي ءِ: چيزى را به چيز ديگرى پيوست نمود،- تِ الأشْجَارُ: درختان بهم پيچيدند،- اللَّفَّةَ: عمامه بر سر گذاشت،- فِي الْأَكْل:

بى رويه و بسيار غذا خورد،- هُ حَقَّهُ: حق او را منع كرد،- لَفّاً و لَفَفاً: رانهاى او پر گوشت و فربه شد.

=اللُّفّ-

[لفّ]: «جاء القومُ و مَنْ لفَّ لُفَّهم» مردم با كسانى كه همراه آنها و يا منسوب به آنها بودند آمدند.

=اللَّفّ-

[لفّ]: مص، «روضةٌ لَفُّ»: باغى پر از درخت؛ «جاءَ القومُ و مَنْ لَفَّ لَفَّهم»: قوم آمدند با كسانى كه همراه آنها بودند.

=اللِّفّ-

ج أَلْفاف و لُفُوف [لفّ]: گروه يا دسته از مردم، مردم حاضر، آنچه كه از اينجا و آنجا جمع آورى كنند، باغى كه پر از درختان پيچيده و انبوه است؛ «رَوْضَةٌ لِفُّ» باغى پر از درختان بهم پيوسته؛ «جاءَ القومُ و مَنْ لَفَّ لِفَّهُم» قوم آمدند با همراهيان خود.

=اللِّفَّة-

[لفّ]: «روضةٌ لِفَّةٌ»: باغ پر از درخت.

=اللَّفَّاء-

[لفّ]: مؤنث (الأَلَفّ) است؛ «فَخدٌ لَفَّاءُ»: ران چاق و فربه.

=اللُّفَّاح-

(ن): نام گياهى است.

=اللُّفَّاحَة-

(ن): يك دانه لُفّاح.

=اللُّفَاظ-

آنچه كه تلفظ و يا طرح شود.

=اللِّفَاظ-

بقولات.

=اللُّفَاظَة-

ج لُفَاظ و لُفَاظَات: آنچه كه تلفظ مى شود و از دهان خارج مى گردد، سفره غذا كه گسترده شود، باقيمانده چيزى، كلام ملفوظ.

=اللِّفَاعَة-

وصله كه بر پيراهن زنند.

=اللِّفَافَة-

ج لَفَائِف [لفّ]: مچ پيچ كه بر پا

=اللفاق-

=اللفام-

=لفت-

=اللفت-

=اللفة-

=اللفتة-

=لفح-

=لفظ-

=اللفظ-

=اللفظة-

=اللفظي-

=لفع-

=لفف-

=اللفف-

=لفق-

=اللفق-

=لفلف-

=لفم-

=اللفوت-

=اللفوح-

=اللفيظ-

=اللفيعة-

=اللفيف-

=اللفيفة-

=لقا-

=لقى-

=اللقى-

=اللقاء-

=اللقاح-

=اللقاط-

=اللقاطة-

=اللقاع-

=اللقاعة-

=اللقافة-

=اللقانة-

=اللقانية-

=لقب-

=اللقب-

=لقح-

بندند، چربى كه اطراف قلب جمع شود، سيگار كه از توتون سازند.

=اللِّفَاق-

دو پيراهن كه بهم وصل شوند هر يك از آن دو را لفاق نامند.

=اللِّفَام-

نقابى كه از دو طرف بينى بر چهره زنند.

=لَفَتَ-

- لَفْتاً الشي ءَ: آنرا پيچيد و بطرف راست و يا چپ انداخت،- فُلَاناً عَنْ رَأْيِه: او را از رأى خود منصرف كرد،- رِدَاءَهُ عَلَى عُنقِه: ردا را بر دوش افكند،- الْكَلامَ:

بى محابا سخن گفت،- النَّظَرَ: جلب توجه كرد،- اللِّحَاءَ عَنِ الشَّجَر: پوست درخت را كند،- الرّاعي الْمَاشِيَةَ: چوپان دام را خود سرانه زد.

=لَفَّتَ-

تَلْفِيتاً [لفت] الشي ءَ: آنرا پيچيد و تا كرد.

=اللِّفْت-

(ن): شلغم كه به آن (السَّلْجم) نيز گويند.

=اللَّفَّة-

[لفّ] عند العامَّة: عمامه؛ «روضةٌ لَفَّةٌ»:

باغ پر از درختان انبوه.

=اللَّفْتَة-

ج لَفَتَات: اسم مرة از لَفَتَ است، حركت و كارى كه با شتاب صورت پذيرد؛ «هذه اللَّفْتَة الكريمة» اين بادره و شتاب خوب، و در زبان متداول بمعناى دو راهى مى باشد.

=لَفَحَ-

- لَفْحاً فلاناً بالسيف: با شمشير او را زد،- لَفْحاً و لَفَحَاناً تِ النَّارُ اوِ السُّمُومُ بِحَرِّهَا فُلَاناً: آتش چهره او را سوزانيد.

=لَفَظَ-

- لَفْظاً الشي ءَ و بالشي ءِ من فمهِ: چيزى را از دهان بيرون انداخت،- بالكلام: با آن سخن گفت،- فلانٌ نَفْسَهُ او عَصْبَهُ: بدرود زندگى گفت،- البَحْرُ دابَّةً: دريا حيوانى را به ساحل افكند.

=لَفِظَ-

- لَفْظاً: مرادف (لَفَظَ) است.

=اللَّفْظ-

مص،- ج الْفَاظ: آنچه از كلمات كه تلفظ شوند، گفتار؛ «لَفْظاً وَ مَعْنىً»:

عبارت و معنى.

=اللَّفْظَة-

ج لَفَظَات: اسم مره از لفظ، كلمه تلفظ شده.

=اللَّفْظيّ-

آنچه كه با لفظ ارتباط دارد.

=لَفَعَ-

- لَفْعاً تْهُ النارُ: شعله آتش او را گرفت،- الشَّيبُ رأسَهُ: موى سر او سفيد و پير شد.

=لَفَّعَ-

تَلْفِيعاً [لفع]: مرادف (لَفَعَ) است،- الْغُلامَ: او را بخود گرفت.

=لَفَّفَ-

تَلْفِيفاً [لفّ]: پيچيد و تا كرد، اين كلمه با تشديد گرفتن معناى مبالغه را مى رساند.

=اللَّفَف-

پيچ خوردن رگ دست كارگر هنگام كار كه باعث وقفه در كار او مى شود، اكثار و جورواجور غذا خوردن، آنچه كه مردم از اينجا و آنجا جمع كرده باشند.

=لَفَقَ-

- لَفْقاً الثوبَ: دو قسمت پيراهن را به هم وصل و خياطى كرد و آنرا دوخت.

=لَفَّقَ-

تَلْفِيقاً [لفق] الحديثَ: گفته را مزخرف نموده و آنرا با دروغ آميخت،- الشقَّتَين: دو قسمت از پارچه را به هم دوخت.

=اللِّفْق-

يك شقه از پيراهن دو شقه كه آن دو را لِفْقَان نامند مادامى كه بهم چسبيده باشند.

=لَفْلَفَ-

لَفْلَفَةً [لفلف]: كند زبان و دير سخن شد،- فى ثوبِهِ: پيراهن را بخود پيچيد،- القَضِيَّةَ: موضوع را سر بسته و مسكوت گذارد.

=لَفَمَ-

- لَفْماً تِ المرأَةُ: زن نقاب بر چهره افكند،- تِ الْمَرأة فَاهَا: زن بر دهان خود نقاب افكند.

=اللَّفُوت-

زنى كه چشم او بر يك موضع ثابت نمى ماند و در حركت است.

=اللَّفُوح-

«نارٌ لَفُوحٌ»: آتش سوزان.

=اللَّفِيظ-

آنچه مورد تلفظ قرار گيرد.

=اللَّفِيعَة-

مرادف (اللَّفَاعَة) است.

=اللَّفِيف-

[لفّ]: درختان بسيار كه در يك موضع گرد هم باشند، گروه بزرگى كه از افراد مختلف (بزرگوار، پست، مطيع، گناهكار، نيرومند، ناتوان) تشكيل شده باشد؛ «هو لفيفُ فُلانٍ» يعنى وى دوست اوست.

=اللَّفِيفَة-

ج لَفَائِف [لفّ]: مجموعه، سيگار، گوشت شتر.

=لَقَا-

- لَقْواً [لقو] فلاناً: او را به لقوه دچار كرد (بيمارى لقوه كج شدن صورت بسوى گردن است).

=لَقَّى-

تَلْقِيَةً [لقي] فلاناً الشي ءَ: چيزى را به او افكند.

=اللَّقَى-

ج أَلْقَاء [لقي]: چيز افتاده و طرح شده.

=اللِّقَاء-

[لقي]؛ «الى اللقاءِ»: به اميد ديدار؛ «لقاءَ كذا» در مقابل يا بدل از آن.

=اللَّقَاح-

مص، واكسن بيمارى.

=اللُّقَاط-

خوشه اى كه درو كننده آنرا مىفكند و مردم آنرا بر مى دارند، آنچه كه بر زمين افتاده شده و آنرا بر مى دارند.

=اللَّقَاط-

مرادف (اللُّقاط) است.

=اللِّقَاط-

جمع (اللُّقاط) است.

=اللَّقَّاط-

كسى كه بسيار بر چيند؛ «طَائِرٌ لَقَّاطٌ»: پرنده كه دانه بر دارد.

=اللُّقَاطَة-

ج أَلْقاط: مرادف (اللُّقاط) است، آنچه كه بر روى زمين افتاده و ارزشى ندارد.

=اللَّقَّاطَة-

كسى كه چيزى را بسيار برداشته و بر چيده باشد.

=اللُّقَاع-

(ح): مگس سبز كه مى گزد.

=اللَّقَّاع-

(ح): مرادف (اللُّقَاعَ) است.

=اللُّقَاعَة-

(ح): واحد (اللُّقَاع) است.

=اللَّقَّاعَة-

(ح): واحد (اللّقاع) است.

=اللَّقَافَة-

مهارت.

=اللَّقَانَة-

مص، سرعت فهميدن.

=اللَّقَانِيَة-

مص، مرادف (اللَّقَانَة) است.

=لَقَّبَ-

تَلْقِيباً [لقب] فلاناً بكذا: براى او لقب تعيين كرد.

=اللَّقَب-

ج أَلْقَاب: لقب كه اسم دوم شخص است، صفتى است كه معمولا بر برنده بازيهاى ورزشى اطلاق مى شود؛ «فَازَ بِلَقَبِ الْبُطُولَة»: لقب قهرمانى گرفت.

=لَقَحَ-

- لَقْحاً النحلَ: زنبور را با تلقيح پيوند زد،- هُ عَلَى الْأَرض: او را روى زمين انداخت.

=لقح-

=لقط-

=اللقط-

=اللقطة-

=لقف-

=اللقف-

=اللقلاق-

=لقلق-

=اللقلق-

=اللقلقة-

=لقم-

=اللقم-

=اللقمة-

=لقن-

=اللقن-

=اللقوة-

=اللقوح-

=لقي-

=اللقيا-

=اللقية-

=اللقيس-

=اللقيط-

=اللقيطة-

=اللقيف-

=اللقيم-

=لك-

=اللك-

=اللكاز-

=اللكاعة-

=اللكاك-

=اللكام-

=لكئ-

=لَقِحَ-

- لَقْحاً و لَقَحاً و لَقَاحاً تِ الناقةُ و نحوُها: شتر آبستن شد،- لَقْحاً تِ الْمَرأةُ اوِ النَّخْلَةُ: زن آبستن و نخل پيوند زده شد،- تِ الحَرْبُ:

جنگ پس از آرامش در گرفت.

=لَقَّحَ-

تَلْقِيحاً [لقح] النخلةَ: نخل را پيوند زد،- هُ: واكسن ضد بيمارى به او زد.

=لَقَطَ-

- لَقْطاً الشي ءَ: چيزى را بدون زحمت از روى زمين برداشت،- الْعِلْمَ مِنَ الْكُتُب:

دانش را از كتابهاى مختلف فرا گرفت،- الطّائر الحبَّ: پرنده دانه را با منقار خود گرفت،- الثوبَ: پيراهن را وصله زد.

=اللَّقَط-

آنچه كه از چيزى گرفته شده باشد، هر خرده ريزى از خوشه گندم يا خرما؛ «لَقَطُ الْمَعْدنِ»: قطعه هاى زر يا مانند آن كه در معدن مى باشد.

=اللُّقْطَة-

چيزى كه بر روى زمين افتاده است يا اينكه چيزى كه مالك آن مشخص نيست.

=اللُّقَطَة-

مرادف (اللُّقْطَة) است.

=اللَّقَطَة-

واحد (اللَّقَط) است،- ج لَقَط:

گياه سبز كه خوراك دام است.

=لَقِفَ-

- لَقْفاً و لَقَفَاناً الشي ءَ: بسرعت آنرا گرفت،- لَقَفاً الحَوضُ: ته حوض پهن شد،- الْحَائِطُ: ديوار خراب شد.

=لَقَّفَ-

تَلْقِيفاً [لقف] هُ الشي ءَ: آن چيز را بسوى او پرتاب كرد تا آنرا بگيرد،- هُ الطَّعَامَ: غذا را به خورد او داد،- الطَّعَامَ: غذا را بلعيد،- الْفَرَسُ: اسب دو دست خود را بشدت فرود آورد.

=اللَّقْف-

من الرجال: سبكبال و حاذق.

=اللَّقَف-

مص، با شتاب گرفتن،- ج الْقَاف:

كنار چاه، حوض.

=اللَّقِف-

من الرجال: مرادف (اللَّقْف) است؛ «الحوضُ اللَّقِف» حوض و يا استخر سوراخ كه از ته آن آب خارج شود.

=اللَّقْلَاق-

[لقلق] (ح): لك لك.

=لَقْلَق-

لَقْلَقَةً [لقلق] اللَقْلَاقُ: لك لك صدا در آورد،- تِ الحيَّةُ: مار زبان خود را بيرون آورد، الشي ءَ: آن چيز را بحركت در آورد.

=اللَّقْلَق-

ج لَقَالِق: زبان،- (ح): لك لك پرنده ايست با گردن و پاى دراز، بيشتر خوراك آن مار است. پرنده اى با هوش و زيركى است، كنيه او (ابُو حُدَيج) است.

=اللَّقْلَقَة-

صداى لقلق، هر صدائى كه توأم با حركت و اضطراب باشد؛ «حُرُوفُ اللَّقْلَقَةِ» عبارت است از (ب، ج، د، ط، ق).

=لَقَمَ-

- لَقْماً الطعامَ: بسرعت غذا را خورد،- الطَّرِيقَ و غَيره: جلوى راه را بست.

=لَقَّمَ-

تَلْقِيماً [لقم] الخبزَ: نان را لقمه گرفت تا بخورد،- هُ الطعَام: او را به لقمه گرفتن و خوردن وادار كرد.

=اللُّقَم-

مرادف (اللَّقَم) است.

=اللَّقَم-

بيشتر راه يا ميان آن.

=اللُّقْمَة-

ج لُقَم: يك بار لقمه گرفتن.

=اللَّقْمَة-

يك لقمه خوردن.

=لَقِنَ-

- لَقْناً و لَقَانَةً و لَقَانِيَةً الكلامَ من فلانٍ: گفته را بطور زبانى از ديگرى گرفت و فهميد.

=لَقُنَ-

- لَقَانَةً: با هوش و خردمند شد.

=لَقُنَ-

تَلْقِيناً [لقن] هُ الكلامَ: سخن را بوى تفهيم نمود.

=اللَّقْن-

جانب، جزئى از اجزاء چيزى.

=اللَّقَنَ-

لگن- فارسى است.

=اللَّقِن-

تيز هوش.

=اللَّقْوَة-

[لقو] (طبّ): نوعى بيمارى كه صورت را بطرف گردن كج مى كند،- ج لِقَاء وَ الْقَاء (ح): عقاب ماده، عقاب تيز پرواز.

=اللِّقْوَة-

ج لِقَاء و أَلْقاء [لقو] (ح): مرادف (اللَقْوَة) است.

=اللَّقُوح-

مرادف (اللّاقِح) است.

=لَقِيَ-

- لِقَاءً و لِقَاءَةً و لِقَايَةً و لَقَاءَةً وَ لُقْيَاناً و لِقْيَاناً و لِقْيَانَةً و لُقِيّاً و لِقِيّاً و لَقْيَةً و لُقْيَةً و لُقىً [لقي] فلاناً: به پيشباز وى رفت و يا او را استقبال نمود.

=لُقِيَ-

لَقْواً [لقو]: به بيمارى لقوه دچار شد.

اللَّقِيّ [لقي]: كسى كه روبرو مى شود چه در خير و چه در شر اما بيشتر در شر مى باشد.

=اللُّقْيَا-

[لقي]: اسم است از (اللَّقَاء).

=اللَّقْيَة-

[لقي]: مص،- ج لُقىً: يك بار ملاقات.

=اللَّقِيَّة-

[لقي]: مؤنث (اللَّقِيّ) است، و در زبان متداول عبارت است از ذخائر و گنج كه در باطن زمين باشد و يا اينكه چيزهائى كه در بين راهها افتاده و بى مالك باشد.

=اللَّقِّيس-

كسى كه از وقت مقرر دير بيايد.

=اللَّقِيط-

چيز افتاده بر زمين، نوزادى را كه در كنار راه و بر روى زمين رها كنند.

=اللَّقِيطَة-

ج لَقَائِط: مؤنث (اللَّقِيط) است، مرد و يا زن فاسد و پست.

=اللَّقِيف-

من الرجال: مرادف (اللَّقْف) است.

=اللَّقِيم-

آنچه كه از آن لقمه گرفته شود.

=لَكَّ-

- لكّاً [لكّ] هُ: پس گردنى به او زد، بر او فشار آورد،- الشَّى ءَ: آنرا مخلوط كرد،- الْجِلْدَ: پوست را بگونه ى سرخ رنگ كرد.

=اللُّكّ-

[لكّ]: درشت اندام و پر گوشت، چكيده يا عصاره درخت لك، آنچه از پوستهاى رنگ شده با لك كه تراشيده شود.

=اللَّكّ-

[لكّ]: مص،- ج الْكاك و لُكُوك:

گوشت، رنگ سرخى كه با آن پوستها را رنگ كنند،- گياهى است كه از آن صمغ مى گيرند، چكيده يا عصاره درخت لك، آنچه از پوستهاى رنگ شده با لك كه تراشيده شود،- و در علم حساب عبارت از ده ميليون است.

=اللِّكَاز-

نوشته اى كه به داخل صندوق با باز شدن سوراخ آن افكنند.

=اللُّكَاعَة-

ج لُكَاع (ن): نام گياهى است خاردار كه ساقه آن نرم و به اندازه يك وجب است و در بين خارها برگى است كه جمع مى شود ولى خار مى ماند.

=اللِّكَاك-

ج لُكَك و لِكَاك [لكّ]: زمام، شتر فربه و پر گوشت.

=اللَّكَّام-

«خفّ لكَّامٌ»: كف پاى شتر كه سنگ را بشكند.

=لَكِئَ-

- لَكَأً [لكأ] بالمكان: در آنجا مسكن گزيد،- بِفُلَانٍ: با او ملازمت نمود.

=اللكة-

=لكح-

=لكد-

=اللكد-

=لكز-

=لكش-

=لكع-

=اللكع-

=اللكعاء-

=اللكعة-

=لكم-

=اللكمة-

=لكن-

=اللكن-

=اللكناء-

=اللكنة-

=اللكوع-

=اللكي-

=اللكيع-

=اللكيك-

=لم-

=اللم-

=لما-

=لمى-

=اللمى-

=اللماح-

=لماذا-

=اللماز-

=اللَّكَّة-

[لكّ]: شدّت، جاى پا، وصله پيراهن.

=لَكَحَ-

- لَكْحاً هُ بلسانِه: آن را با زبان ليسيد.

=لَكِدَ-

- لَكَداً الشَّعرُ: ردا و لباده پوشيد.

=اللَّكِد-

بخيل و بد اخلاق.

=لَكَزَ-

- لَكْزاً هُ: او را مشت زد.

=لَكَشَ-

- لَكْشَا هُ بيدهِ: او را زد،- الْفَرَسَ بِالركاب: با ركاب آنرا زد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=لَكَعَ-

- لَكْعاً الولدُ: براى مكيدن شير به پستان مادر چسبيد،- تْهُ الْعَقْرَبُ: عقرب او را گزيد،- الرَّجُلَ: به زشتى با او سخن گفت.

=لَكِعَ-

- لَكَعاً و لَكَاعَةً: لئيم و پست شد، نادان شد،- لَكَعاً عَلَيْهِ الْوَسَخُ: چركى به آن چسبيد.

=اللُّكَع-

بچه كوچك، پست، احمق، برده، چرك و كثيف،- و از حيوانات بر كرّه اسب و الاغ اطلاق مى شود.

=اللَّكْعَاء-

مؤنث (الْأَلْكَع) است.

=اللُّكَعَة-

زن لئيم و پست.

=لَكَمَ-

- لَكْماً هُ: مشت بر او زد، او را افكند.

=اللَّكْمَة-

مشت زدن.

=لَكِنْ-

اصل اين كلمه (لَاكِنْ) است كه الف آن از نظر خط حذف شده ولى تلفظ مى شود؛ اين كلمه مخفف (لكِنّ) ثقيله است كه عمل نمى كند و حرف ابتداء مى شود كه بر جمله هاى فعليه و اسميه وارد مى شود. و گاهى با واو مىيد مانند: (قامَ عمرٌو و لَكِنْ زيدٌ جالسٌ)، و گاهى در اصل وضع خود خفيفه است كه در اين صورت حرف عطف مى باشد و هرگاه عطف به جمله باشد با واو مىيد و اگر عطف بر مفرد باشد بدون واو خواهد بود و در مقدمه آن بايد نفى يا نهى بيايد مانند: (مَا قَامَ زَيْدٌ لَكِنْ عَمْروٌ) و (لا تَضْرِبْ زيداً لَكِنْ عمراً).

=لَكِنَ-

- لَكَناً و لُكْنَةً و لُكُونَةً و لُكْنُونَةً الرجُلُ:

زبان او گرفت و نتوانست سخن بگويد.

=لَكِنَّ-

اصل اين كلمه (لَاكِنَّ) مى باشد كه الف آن از نظر خط حذف شده ولى تلفظ مى شود و از حروف مشبّهه بِفِعْل است كه اسم را منصوب و خبر را مرفوع مى كند و گاهى بمعناى استدراك مىيد مانند (قَامَ القومُ لكنَّ زيداً جَالسٌ)؛ و گاهى براى تأكيد مىيد مانند (لَوْ زَارَنِى زَيدٌ لَأَكْرَمْتُهُ لَكِنَّهُ لم يجئ».

=اللَّكَن-

ج أَلْكَان: لگن مسى- فارسى است.

=اللَّكْنَاء-

مؤنث (الأَلْكَن) است.

=اللُّكْنَة-

مص، گرفتگى زبان و نادرست سخن گفتن، اعتراض بر سخن گوينده كه خارج از قواعد عربى باشد.

=اللَّكُوع-

لئيم و پست.

=اللُّكَّيّ-

[لكّ]: جاى محافظت گوشت، انبار گوشت.

=اللَّكِيع-

مرادف (اللَّكُوع) است.

=اللَّكِيك-

ج لِكَاك: ارتش بهم پيوسته، گوشت ذخيره شد، آهن ذخيره شده براى لحيم كردن، قطران،- (ن): نام گياهى است.

=لَمْ-

حرف جزم است براى نفى فعل مضارع و قلب معناى آن به ماضى مانند (لَمْ يَأْكُل): نخورده است، و گاهى همزه استفهام قبل از آن مىيد و نفى بصورت مثبت مى شود و معناى تقرير و توبيخ را مى رساند مانند: «أَ لَمْ أَقُلْ لَكَ» آيا بتو نگفتم.

و گاهى بين همزه و لم حرف (ف يا واو) مىيد مانند: «أَ فَلَمْ اقُلْ لَكَ» و «أَ وَ لَمْ اقُلْ لَكَ».

=لَمَّ-

- لَمّاً [لمّ] الشي ءَ: آنرا جمع آورى كرد و بهم پيوست،- بفلان: نزد او آمد.

=لُمَّ-

[لمّ] فلانٌ: حالت جنون و ديوانگى به او دست داد.

=اللَّمّ-

[لمّ]: مص، گروهى بسيار از مردم.

=لَمَا-

- لَمْواً [لمو] الشي ءَ: همه چيز را گرفت.

=لَمَى-

- لَمْياً [لمي] الغلامُ: لب او تيره و سياه رنگ شد.

=اللُّمَى-

[لمي]: مرادف (اللَّمَى) است.

=اللَّمَى-

[لمي]: مص، تيره گى يا سياهى كه در لب ايجاد مى شود و خود زيبائى است.

=اللِّمَى-

[لمي]: مرادف (اللَّمَى) است.

=لَمَّا-

اين حرف نيز مانند (لَمْ) فعل مضارع را مجزوم و منفى و معناى آنرا قلب به ماضى مى كند ولى در پنج مورد با (لَمْ) اختلاف دارد. اول آنكه با حرف شرط نمىيد و نمى توان گفت: «انْ لَمّا تقمْ» و بلكه گفته مى شود: «انْ لَم تَقُمْ». دوم آنكه منفى لمّا تا زمان حال (زمان گفتن) مى باشد ولى منفى لم احتمال اتصال و انفصال را دارد مانند؛ «لم يَكُنْ شَيْئاً مَذْكُورا» از اينرو مى توان گفت «لَمْ يَكُنْ ثُمَّ كَانَ» ولى نمى توان گفت «لَمّا يَكُنْ ثُمّ كَانَ» و بلكه بايد گفت «لَمّا يَكُنْ وَ قَد يَكُونُ». سوم آنكه منفى لَمّا بيشتر نزديك به زمان حال است بر خلاف منفى لم كه بر گذشته اطلاق مى شود مانند «لَمْ يَكُنْ قُلانٌ فى الْعَامِ الْمَاضى» كه نمى توان گفت «لمّا يَكُنْ فُلَانٌ فِى الْعَامِ الْمَاضِى». چهارم آنكه منفى (لمّا) امكان ثبوت آن متوقع است بر خلاف منفى لم كه ثبوت آن متوقع نيست، پس اگر بگوئى «لَمّا يَذُوقُوا طعاماً» يعنى تاكنون غذا نخورده اند بمعناى آنست كه ممكن است غذا بخورند ولى در عبارت «لَمْ يَذُوقوا طَعَاماً» يعنى مطلقاً غذا نخورده اند. پنجم آنكه منفى لمّا ممكن است حذف شود مانند «اتَيْتُ الى الْبَيْتِ وَ لَمّا» ولى در منفى لم چنين كيفيتى وجود ندارد و نمى توان گفت «اتَيْتُ الَى الْبَيْتِ و لَمْ»، و هرگاه بر سر فعل ماضى بيايد معناى هنگاميكه يا موقعيكه را مى رساند مانند «لَمّا جَاءَنِي اكْرَمْتُه» يعنى موقعيكه نزد من آمد، او را نكوئى كردم.

=اللّمَّاح-

«نجمٌ أو بَرْقٌ لَمَّاحٌ»: درخشنده.

=لِماذا-

اين كلمه تركيبى است از لام تعليل و ماى استفهاميه و ذاى اشاره و بمعناى براى چه مى باشد.

=اللَّمَّاز-

مرادف (اللُّمَزَة) مى باشد.

=اللماسة-

=اللماظ-

=اللماظة-

=اللماع-

=اللماعة-

=اللمة-

=لمج-

=اللمجة-

=لمح-

=اللمح-

=اللمحة-

=لمز-

=اللمزة-

=لمس-

=اللمس-

=لمص-

=لمظ-

=اللمظ-

=اللمظة-

=لمع-

=اللمعة-

=اللمفا-

=لملم-

=اللملم-

=اللملوم-

=اللمم-

=اللموح-

=اللموس-

=اللموع-

=اللمومة-

=لمي-

=اللمياء-

=اللميس-

=لن-

=لها-

=لهى-

=اللَّمَاسَة-

حاجت و نياز.

=اللُّمَاسَة-

مرادف (اللَّمَاسَة) است.

=اللَّمَاظ-

چيز چشيدنى؛ «مالهُ لَمَاظٌ» چيز چشيدنى ندارد، «ما ذُقْتُ لَمَاظاً» چيزى نچشيدم.

=اللُّمَاظَة-

بازمانده غذا در دهان، بازمانده چيز كم، آنچه از مواد خوراكى كه با مشروب مى خورند و در زبان متداول آنرا (مَاظَة) گويند.

=اللَّمَاظَة-

فصاحت و خوشبيانى.

=اللَّمَّاع-

مبالغه (اللَّامِع) است.

=اللَّمَّاعَة-

بيابانى كه در آن سراب بچشم خورد، گيجگاه بچه مادامى كه نرم است،- (ح): عقاب.

=اللُّمَة-

ج لُمَات [لمو]: دسته و گروه، دوستان از سه الى ده نفر، همسال و همسان مرد، سر سلامتى و تسليت.

=اللُّمَّة-

[لمّ]: دوست و يا دوستان همسفر، يار و مونس (براى مفرد و جمع يكسان بكار برده مى شود).

=اللَّمَّة-

[لمّ]: اسم مرّه از (لَمَّ) است، سختى، چيز جمع شده، زمانه.

=اللِّمَّة-

ج لِمَم و لِمَام [لمّ]: موى سر تا بر فراز گوش.

=لَمَجَ-

- لَمْجاً الشي ءَ: با اطراف دهان غذا خورد.

=اللُّمْجَة-

ج لُمَج: پيش غذا كه با آن قبل از غذا خوردن، خورند، ناشتا شكن.

=لَمَحَ-

- لَمْحاً البصرُ: به چيزى چشم افتاد،- الرَّجُلُ الشَّي ءَ وَ الى الشَّى ءِ: نگاه كوتاهى به آن انداخت،- الشَّي ءَ بالْبَصَر:

چشم خود را بسوى او دوخت،- لَمْحاً و لَمَحَاناً و تَلْمَاحاً النّجمُ أو البرقُ: ستاره يا برق درخشيد.

=لَمَّحَ-

تَلْمِيحاً [لمح] إلى الشي ءِ: به چيزى اشاره كرد.

=اللَّمْح-

مصدر است؛ «لَمْحُ البَصَرِ»: يك چشم بر هم زدن؛ «كَلَمْح الْبَصر» مانند يك چشم بر هم زدن؛ «فِى اقَلّ مِنْ لَمْحِ الْبَصَر»: كمتر از يك چشم بهم زدن.

=اللَّمْحَة-

مفرد (الْمَلَامِح) است؛ «فِى فُلانٍ لَمْحَةٌ مِنْ ابِيه» فلانى شباهت به پدرش دارد، نگرشى سريع، اسم است از (اللّمح).

=لَمَزَ-

- لَمْزاً هُ: عيب بر او نهاد، او را عقب زد، او را زد، با گفتارى آهسته با چشم خود اشاره اى كرد،- هُ الشَّيبُ: پيرى در او ظاهر شد.

=اللُّمَزَة-

عيبجوى يا كسى كه عيب تو را روى در روى مى گويد.

=لَمَسَ-

- لَمْساً هُ: لمس كرد و دست كشيد،- الشَّي ءُ: توانست آنرا لمس كند، آنرا خواست.

=اللَّمْس-

مص، حس لامسه كه با آن گرمى و سردى و رطوبت و خشكى و مانند آن درك مى شود.

=لَمَصَ-

- لَمْصاً العسلَ و شبهَهُ: عسل و مانند آنرا با انگشت برداشت و آنرا ليسيد و لب زد،- فُلاناً: او را نيشگون گرفت، تقليد او را در آورد و دهانش را بر او كج كرد.

=لَمَظَ-

- لَمْظاً: پس از پايان غذا با زبان خود لبهايش را پاك كرد، با زبان خود بازمانده غذا در ميان دندانهايش را پاك كرد،- الْمَاءَ: آب را با گوشه زبان خود چشيد،- فُلاناً من حَقِّهِ: مقدار كمى از حقش را به او داد.

=اللَّمَظ-

سپيدى لب پائين اسب.

=اللُّمْظَة-

مقدار كمى روغن يا مانند آن كه با انگشت بردارند، سپيدى لب يا هر دو لب اسب، نقطه سياه در قلب.

=لَمَعَ-

- لَمْعاً و لَمَعَاناً و لُمُوعاً و لَمِيعاً و تِلِمَّاعاً البرقُ و غيرُهُ: روشن كرد،- بيدِهِ أو بثوبهِ أو بسيفِه:

اشاره كرد،- الطّائرُ بِجنَاحَيْهِ: پرنده پرواز كرد،- ضَرعُ الناقَة: پستان شتر موقعى كه شير از آن بيرون آمد رنگين شد،- فُلانٌ البَابَ: از درب خارج شد،- فلانٌ الشَّي ءِ:

فلانى آنرا برد.

=لَمَّعَ-

تَلْمِيعاً [لمع] النسجَ: بافته را به رنگهاى مختلف رنگ كرد،- الشَّى ءَ: آنرا درخشان كرد.

=اللُّمْعَة-

ج لُمَع و لِمَاع: درختى كه در جاى خشك قرار دهند، گروهى از مردم، خوشگذرانى،- مِنَ الْجَسَدِ: درخشندگى رنگ بدن.

=اللِّمْفا-

(ع ا): مايعى است بى رنگ در بدن انسان كه از خون توليد مى شود.

=لَمْلَم-

لَمْلَمَةً [لملم] الشي ءَ: آنرا جمع كرد،- الحَجَرَ: سنگ را بشكل كُرِه در آورد.

=اللَّمْلَم-

[لملم]: ارتش انبوه و گرد هم آمده.

=اللُّمْلُوم-

[لملم]: جمعيت.

=اللَّمَم-

[لمّ]: عارضه سبك ديوانگى كه در انسان پديد مىيد، گناهى كه نزديك بود واقع شود، گناهان صغيره.

=اللّمُوح-

«نجمٌ أو برقٌ لَمُوحٌ»: ستاره يا برق درخشنده.

=اللَّمُوس-

بى بته يا كسى كه در حسب و نسب او خدشه باشد.

=اللَّمُوع-

درخشنده، عقاب تيز شكار.

=اللَّمُومَة-

[لمّ]: «دارٌ لَمُومَةٌ»: خانه اى كه مردم را در خود جمع كند.

=لَمِيَ-

- لَمىً [لمي] الغلامُ: مرادف (لَمَى) است و بمعناى گندمگون يا سياهگون لب شد.

=اللَّمْيَاء-

[لمي]: مؤنث (الألْمَى) است.

=اللَّمِيس-

زن نرم پوست.

=لَنْ-

حرف نصب و نفى و استقبال است، مانند «لَنْ افْعَلَ الْمُنْكَرَ ما بَقيت»: تا زنده هستم هرگز كار بد نكنم، و نيز براى دعا مىيد مانند «لَنْ تَزَالوا ملجأ الْفَقِير».

=لَهَا-

- لَهْواً [لهو] الرجُلُ: بازى كرد،- به: با آن سرگرم شد،- لَهْواً و لُهُوّاً تِ الْمَرأَةُ إلَى حَديثِ الرَّجُل: آن زن با او انس گرفت و بر او تحسين نمود،- لُهِيّاً و لِهْيَاناً عَنِ الشَّي ءِ: آنرا فراموش كرد و غافل شد، او را از ياد برد.

=لَهَّى-

تَلْهِيَةً [لهو] هُ عن كذا: او را بازداشت و منصرف نمود،- هُ بِكَذَا: او را به آن سرگرم و مشغول نمود.

=اللهاء-

=اللهاب-

=اللهابة-

=اللهاة-

=اللهاث-

=اللهاد-

=اللهاذمة-

=اللهاز-

=اللهاس-

=اللهاسة-

=اللهام-

=لهب-

=اللهب-

=اللهبان-

=اللهبة-

=لهث-

=اللهثى-

=اللهثان-

=اللهثة-

=لهج-

=اللهج-

=اللهجة-

=لهد-

=اللهد-

=لهذم-

=اللهذم-

=لهز-

=لهزم-

=اللهزمة-

=لهس-

=اللهسة-

=لهط-

=لهف-

=اللهف-

=اللهفى-

=اللهفان-

=اللهفة-

=لهق-

=اللهق-

=اللُّهَاء-

[لهو]: مقدار و مرادف (الزُّهَاء) است.

=اللُّهَاب-

مص، تشنگى.

=اللُّهَابَة-

پارچه اى كه در آن سنگى قرار مى دهند و بر يكى از دو جانب هودج يا بار براى توازن مىويزند.

=اللَّهَاة-

ج لَهَوَات و لَهَيَات و لُهِيُّ و لِهِيُّ و لَهاً و لَهَاءٌ و لِهَاءٌ [لهو]: گوشت اطراف حلق از داخل دهان.

=اللُّهَاث-

مصدر است، سوزش تشنگى در درون انسان.

=اللُّهَاد-

مرادف (الفُوَاق) است.

=اللَّهَاذِمَة-

[لهذم]: دزدان.

=اللِّهَاز-

وصله كوچكى كه در سوراخ قرقره قرار مى دهند.

=اللُّهَاس-

غذاى كم.

=اللُّهَاسَة-

مرادف (اللُّهاس) است.

=اللُّهَام-

ارتش بزرگ و انبوه

لَهَب-

- لَهْباً و لَهَباً و لَهِيباً و لُهَاباً و لَهَبَاناً تِ النارُ:

آتش بدون دود شعله ور شد،- لَهَباً و لَهَبَاناً الرَّجُلُ: آن مرد تشنه شد.

=لَهَّبَ-

تَلْهِيباً [لهب] النارَ: آتش روشن كرد تا شعله ور شد.

=اللَّهْب-

ج أَلْهَاب و لَهُوب و لِهَاب و لِهَابَة: فاصله يا دره ميان دو كوه.

=اللِّهْب-

مصدر است، زبانه آتش، غبار و گرد بالا رفته.

=اللَّهْبان-

تشنه.

=اللّهَبَان-

مص، شدت گرما، روز گرم، تشنگى.

=اللُّهْبَة-

تشنگى، سفيدى روشن، و در زبان متداول واژه (اللَّهيب) بمعناى شعله و زبانه آتش مى باشد.

=لَهَثَ-

- لَهْثاً و لُهَاثاً الكلبُ و غيرُهُ: سگ و يا مانند آن، از شدت تشنگى يا خستگى زبان خود را از دهان بيرون آورد.

=لَهِثَ-

- لَهْثاً و لُهَاثاً الكلبُ و غيرُهُ: مرادف (لَهَثَ) مى باشد،- لَهَثاً و لَهَثَاناً و لَهَاثاً الرّجُلُ:

تشنه شد.

=اللَّهْثَى-

زن تشنه.

=اللَّهْثَان-

تشنه.

=اللُّهْثَة-

تشنگى، خستگى.

=لَهِجَ-

- لَهَجاً بالشي ءِ: همواره شيفته آن شد؛ «لَهِجَ بِذِكْرِه» در ذكر او هميشه بود، «لَهِجَ بِالثّنَاءِ عَلَيْه» ثناگوى او شد،- الفَصِيلُ امَّهُ:

گوساله پستان مادر را گرفت و آنرا مكيد،- الفصيل بِأُمِّهِ: بچه دام به شير خوردن از پستان مادر عادت كرد.

=لَهَّجَ-

تَلْهيجاً [لهج] القومَ: به آنها لُهجه (خوراك مختصرى قبل از تناول غذا) خورانيد.

=اللَّهِج-

بالشي ءِ: شيفته و علاقمند به چيزى.

=اللُّهْجَة-

خوراكى كه قبل از غذا تناول مى شود.

=اللَّهْجَة-

زبان، زبان گفتگو، نوع گفتار؛ «شَدِيدُ اللَّهْجَة» و يا «لَهْجَةٌ حَادَّة» بمعناى لهجه غليظ و سخت.

=لَهَدَ-

- لَهْداً هُ الحِمْلُ: بار سنگين بر او فشار آورد،- فلاناً: او را با فشار به عقب انداخت، بر روى پستانها يا دو كتف او زد، چشمك بر او زد،- دابَّتَهُ: ستور خود را خسته و ناتوان كرد،- الشَّي ءَ: آنرا خورد يا ليسيد.

=لَهَّدَ-

تَلْهيداً [لهد] فلاناً: بمعناى (لَهَدَهُ) است كه تشديد براى مبالغه است.

=اللَّهْد-

مص، مرد بد اخلاق و خشك، يك نوع بيمارى كه در پاى و ران مردم عارض مى شود، يك نوع بيمارى باز شدن جلوى سينه شتر كه بر اثر صدمه يا ضربه حادث مى شود.

=لَهْذَمَ-

لَهْذَمَةً [لهذم] هُ: آنرا قطع كرد و يا بريد.

=اللَّهْذَم-

ج لَهَاذِم و لَهَاذِمَة [لهذم]: چيزى تيز اعم از شمشير و يا نيزه و يا دندان.

=لَهَزَ-

- لَهْزاً الشي ءُ فلاناً: چيزى در او نمايان شد،- القَومَ: با آنها معاشرت نمود و زندگى كرد،- هُ الشيبُ: پيرى او را فرا گرفت،- فلاناً: با مشت بر گردن و بناگوش او زد،- هُ بالرُّمْح: نيزه بر سينه او زد،- الفصيلُ ضرعَ امِّهِ: بچه شتر هنگام شير خوردن با سر بر پستان مادر ضربه زد.

=لَهَّزَ-

تَلْهِيزاً [لهز] هُ: با مشت پر بر گردن و بناگوش او زد.

=لَهْزَمَ-

لَهْزَمَةً [لهزم] هُ: بنا گوش او را كند،- الشَّيْبُ خَدَّيهِ: پيرى بر چهره او ظاهر شد.

=اللَّهْزِمَة-

ج لَهَازم [لهزم]: استخوان زير گوش انسان.

=لَهَسَ-

- لَهْساً الشي ءَ: چشيد يا به لب زد و خورد،- الصَّبِيُّ ثَدْيَ امِّهِ: كودك پستان مادر را زبان زد ولى شير نخورد.

=اللُّهْسَة-

چيزى كه چشيده يا خورده مى شود.

=لَهَطَ-

- لَهْطاً الشي ءَ: با شتاب و اشتها آنرا خورد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=لَهِفَ-

- لَهَفاً على ما فاتَ: بر گذشته غم و اندوه خورد.

=لُهِفَ-

لَهْفاً: مورد ستم قرار گرفت.

=لَهَّفَ-

تَلْهِيفاً [لهف] فلانٌ نَفْسَهُ أو أُمَّهُ:

«وا لهْفَتَاه» گفت يعنى فلانى بخود يا بمادرش آه كشيد.

=اللَّهْف-

مص؛ «يا لَهْفَ فلانٍ»: با اين تعبير از گذشته حسرت مى خورند. و در همين رابطه تعبيرات «يا لَهْفِي عليك و يا لَهْفَ و يا لَهْفاً و يا لَهْفَ ارْضِي وَ سَمَائِي عَلَيْكَ وَ يَا لَهْفَاهُ» نيز گفته مى شود.

=اللّهف-

غم و اندوه و حسرت بر گذشته.

=اللَّهْفَى-

مؤنث (اللَّهْفَان) است.

=اللَّهْفَان-

ج لَهَافَى و لُهُف: حسرتكش، اندوهگين.

=اللَّهْفَة-

اسم مره از لَهِفَ؛ در حسرت بر گذشته مى گويند: «يا لَهْفَةُ و يا لَهْفَتَاهُ و يا لَهْفَتَيَاهُ».

=لَهَقَ-

- لَهْقاً و لَهَقاً الشي ءُ: بسيار سفيد شد.

=لَهِقَ-

- لَهْقاً و لَهَقاً الشي ءُ: مرادف (لَهَق) است.

=اللَهَق-

مص، مرادف (اللَّهِق) است.

=اللهق-

=اللهقة-

=لهم-

=اللهم-

=اللهمة-

=اللهموم-

=اللهميم-

=لهن-

=اللهنة-

=اللهو-

=اللهوة-

=لهوج-

=اللهوف-

=اللهوفة-

=اللهوم-

=اللهوي-

=لهي-

=اللهيب-

=اللهية-

=اللهيد-

=اللهيدة-

=اللهيف-

=اللهيم-

=لو-

=لوى-

=اللَّهِق-

گاو سفيد، هر چيز سفيدى.

=اللَّهَقَة-

ج لَهَقَات و لِهَاق: مؤنّث (اللَّهَق) است.

=اللَّهِقَة-

ج لَهِقَات و لِهَاق: مؤنّث (اللَّهِق) است.

=لَهِمَ-

- لَهْماً و لَهَماً الشي ءَ: يكدفعه آنرا بلعيد،- ألمَاءَ: يك جرعه آبرا نوشيد.

=اللَّهْم-

ج لُهُوم: سالمند از هر چيزى.

=اللُّهَم-

«رجلٌ لُهَمٌ» پر خور.

=اللَّهِم-

«رجُلٌ لَهِمٌ»: پر خور.

=اللِّهَم-

نيكو كار و پر خير، كسى كه بسيار عطا كند، پر خور، نيكو روش از اسبان و يا مردمان، درياى پهن آور؛ «رَجُلٌ لِهَمُّ»: مرد با اراده و سخاوتمند و با كفايت. اين كلمه درباره زنان وصف نمى شود.

=اللُّهْمَة-

من السَّويق: مقدارى آرد گندم.

=اللُّهْمُوم-

ج لَهَامِيم [لهمم]: نيكو روش از مردم و يا اسبها، ارتش انبوه، عدد بسيار، ابر پر از باران، شترى كه بسيار شيرده است؛ «لَهَامِيمُ النّاس»: سخاوتمندان مردم و بزرگان آنها.

=اللِّهْميم-

[لهمم]: مرد يا اسب سبقت گيرنده از مردم با اسبان ديگر.

=لَهَّنَ-

تَلْهِيناً القومَ و للقوم: غذاى پيش در آمد خوراك از قبيل سالاد و غيره به آنها خورانيد.

=اللُّهْنَة-

ج لُهَن: غذاى پيش در آمد قبل از خوراك، سوغات كه مسافرت هنگام آمدن از سفر با خود مىورد، چشم روشنى كه بعد از آمدن مسافر بوى ارمغان مى شود.

=اللَّهْو-

[لهو]: سرگرمى و خوشگذرانى؛ «دُورُ اللَّهْوِ» و «امَاكِنُ اللَّهْوِ»: اماكن لهو و لعب و سرگرمى، چيزى لذت آور براى انسان كه او را سرگرم كند، فرزند، طبل.

=اللُّهْوَة-

ج لُهىَّ [لهو]: عطا و يا بهترين ارمغان و بخشش، مشتى پول و دارانى، آنچه از دانه ها كه آسيابان با دست خود به دهانه آسياب مى ريزد.

=اللَّهْوَة-

[لهو]: اسم مره از (لَهَا) است، مرادف (اللُّهوة) است.

=لَهْوَجَ-

لَهْوَجَةً [لهوج] الشي ءَ: آنرا مخلوط كرد و در هم آميخت،- الأمرَ: امر را محكم ننمود و ناتمام گذارد،- الشِّوَاءَ: گوشت يا كباب را خوب سرخ نكرد.

=اللَّهُوف-

حسرت خور و اندوهگين.

=اللَّهُوفَة-

مؤنث (اللَّهُوف) است.

=اللَّهُوم-

(رجُلٌ لَهُومٌ»: مرد پر خور.

=اللَّهَوِيّ-

[لهو]: منسوب به (اللَّهاة) است؛ «الحرفان اللَّهويَّانِ»: دو حرف لَهَوِى و عبارتند از (قاف، كاف) -.

=لَهِيَ-

- لَهاً [لهو] عنهُ: او را فراموش كرد و از او دورى جست،- بِكذَا: آنرا دوست داشت.

=اللَّهيب-

مص، سوزش و گرمى آتش.

آتش.

=اللُّهْيَة-

[لهو]: ارمغان و يا ارزنده ترين بخششها.

=اللَّهيد-

كسيكه بارش سنگين و فشار آورنده باشد، افسوس خور و ناتوان.

=اللَّهِيدَة-

حلواى نرم و انگشت پيچ كه نه مانند سوپ آبكى و نه سفت باشد.

=اللَّهِيف-

ج لِهَافٌ: افسوس خور، بيچاره؛ «رَجُلٌ لَهِيفُ الْقَلْبِ»: مرد سوخته دل و يا داغديده.

=اللُّهَيْمِ-

ديگ فراخ،- امّ اللُّهَيْم: تب، پيش آمدى سخت، مرگ.

=لَوْ-

حرفى است بمعناى اگر، كه در جمله هائى مانند «لَوْ جَاءَنى لَأَكْرَمْتُهُ» بكار مى رود و بر سه حالت است. نخست شرطيّه و دوم تغيير شرطيه به زمان ماضى و سوم امتناع يعنى امتناع جواب بعلت امتناع شرط. مثلا در جمله «لَوْ جَاءَنِي لَأَكْرَمْتُهُ»:

اكرام و بخشش من به او چون نيامد ممتنع گرديد يعنى اگر مىمد به او مى بخشيدم و دانشمندان علم منطق آنرا از ابزار اتصال لازم مى دانند مانند «لَوْ كَانَ زَيْدٌ حَجَراً كانَ جماداً»: اگر زيد سنگ بود جماد بود؛ و گاهى حرف شرط براى آينده است ولى مجزوم نمى كند مانند «لَو نَذْهَبُ الَى الْبَيتِ بَعْدَ انْهَاءِ الدّرس» و فرق ميان اين دو كار برد آنست كه اگر شرط براى آينده (مستقبل) باشد لَوْ بمعناى إنْ (اگر) مىيد و اما چنانچه شرط در قالب فعل ماضى باشد در اين صورت حرف امتناع است. و هر گاه بعد از «لو» فعل مضارع بيايد معناى آن به ماضى تبديل مى شود مانند «لو تقومُ أقومُ» يعنى «لو قُمْتَ قُمْتُ»؛ و نيز گاهى حرف مصدرى بجاى (أَنْ) مىيد ولى منصوب نمى كند و بيشتر با فعل (وَدَّ، يَوَدُّ) مىيد مانند «وَدُّوا لَو تَأْتِيهم»: آرزو داشتند كه نزد آنها بروى، و «يَوَدُّ احَدُهم لَوْ يُعَمِّر» و هر يك از آنها دوست دارد كه عُمْر بكند ... ؛ و گاهى بمعناى آرزو و تمنى مىيد كه جواب آن با (ف) منصوب مى شود مانند «لَو تأتيني فَتُحَدِّثَني»: اى كاش پيش من بيائى و براى من سخن بگوئى، و گاهى براى بيان و چگونگى است بمعنى أَلا (آيا نه) كه در اينصورت جواب آن با (ف) نيز منصوب مىيد مانند «لَوْ تَنْزِلُ عِنْدَنَا فَتُصِيبَ خيراً»: آيا نزد ما نمىيى تا نكوئى بينى، و نيز بمعناى چيزى كم و قليل مىيد مانند:

(الْتَمِسْ وَ لَوْ بِخَاتَمٍ مِنْ حَدِيد): كه درباره مهريه زن آمده است يعنى هر مقدار چيزى كه بتوانى اگر چه انگشترى از آهن باشد فراهم كن.

=لَوَى-

- لَيّاً و لِيّاً و لَيَّاناً و لِيَّاناً [لوو] هُ دَيْنَهُ و بدَيْنِه:

پرداخت طلب او را بتأخير انداخت،- فلاناً بِحَقِّهِ: حق و طلب او را منكر شد.

=لَوَى-

- لَيّاً و لَوْياً و لُوِيّاً

الحبلَ: ريسمان را تابيد و دولا كرد،- الْغُلامُ: جوان بسن بيست سالگى رسيد،- عَن الأَمْر: از كار سست شد،- لَيّاً و لَيَّاناً امْرَهُ عَنِيّ: امر را از من پوشيده داشت،- سِرَّهُ: راز خود را پنهان نمود،- الْحُزْنُ قَلْبَه: اندوه و غم دل او را نرم و منعطف نمود،- عليهِ: نسبت به او مهربان شد يا منتظر ديدار او شد؛ «مَرَّ لا يَلْوِي على احَدٍ»: از راه گذشت و به كسى اعتنا نكرد،

=لوى-

=اللوى-

=اللواء-

=اللواب-

=اللوابن-

=اللواث-

=اللواثة-

=اللواذ-

=اللواذع-

=اللوازم-

=اللواس-

=اللواسة-

=اللواص-

=اللواف-

=اللواقح-

=اللوام-

=اللوامة-

=لوب-

=اللوب-

=اللوباء-

=اللوبيا-

=اللوبياء-

=اللوة-

=لوث-

=اللوث-

=اللوثاء-

=اللوثة-

=اللونة-

=اللوجستيك-

=لوح-

=اللوح-

=اللوحى-

=اللوحة-

=اللوذ-

=اللوذانية-

=اللوذع-

=اللوذعي-

=اللور-

- رَأسَهُ وَ بِرأْسِه: سر خود را برگردانيد و دور شد،- فُلاناً عَلى فُلانٍ: او را بر ديگرى ترجيح داد،- تِ الناقَةُ بِذَنَبِها: شتر دم خود را تكان داد.

=لَوَّى-

تَلْوِيَةً [لوي] عليهِ الأمْرَ: كار را بر او سخت كرد.

=اللُّوَى-

[لوو]: چيزهاى پوچ و بى اساس و باطل.

=اللَّوَى-

[لوو]: مص، خميدگى پشت، دردى كه در معده پديد آيد.

=اللِّوى-

ج أَلْوَاء و أَلْوِيَة [لوو]: ماسه هاى نرم و به هم پيچيده از رمل.

=اللِّوَاء-

ج أَلْويَة و أَلْوِيَات [لوو]: پرچم،- (ا ع): ارتشبد (جنرال)، ناو جنگى كه زير فرماندهى دريا سالار باشد، استان كشور، گروهى معين از لشكر و در اين رابطه گويند «امِير اللِّوَاء»: فرمانده لشكر.

=اللَّوَّاء-

[لوو] (ح): پرنده اى كه سر خود را مى گرداند و كج مى كند.

=اللُّوَاب-

[لوب]: مص، لعاب، اسم است از لابَ الرَّجُلُ أو البعير كه بمعناى تشنه و سرگردان است.

=اللَّوَابِن-

[لبن]: پستانهاى شيرده.

=اللُّوَاث-

[لوث]: آردى كه بر روى طبق بپاشند تا خمير به آن نچسبد.

=اللُّوَاثَة-

[لوث]: مرادف (اللُّوَاث) است، آنكه بهر چيزى آلوده شود، گروه و جماعت.

=اللِّوَاذ-

[لوذ]: «لِواذُ الشي ءِ»: اندازه و محدوده چيزى.

=اللَّوَاذِع-

[لذع]: «لَواذِعُ الكلامِ»: زخم زبان زدن با گفتار ناهنجار.

=اللَّوَازِم-

[لزم]: ابزار مورد نياز؛ «اللَّوَازِم الْمَدْرَسِيَّةِ»، و «لَوَازِمُ الْمَكْتَبِ»: لوازم درسى و ابزار نوشتن.

=اللَّوَّاس-

[لوس]: مرادف (اللّائس) است و بمعناى شيرينى خور افراطى است.

=اللُّوَاسَة-

لقمه.

=اللَّوَاص-

[لوص]: عسل تصفيه شده.

=اللَّوَّاف-

[لوف]: سازنده و بافنده فرش.

=اللَّوَاقِح-

[لقح]: زنان باردار و آبستن،- مِنَ الرِّيَاحِ: بادهاى حامل شبنم است كه در ابرها ذوب و در نتيجه باران مى شوند.

=اللَّوَّام-

[لوم]: بسيار سرزنش كننده.

=اللَّوَّامة-

[لوم]: مرادف (اللَوَّام) است؛ «النَّفْسُ اللَّوَّامَة»: وجود يا نفسى كه فضائلى اكتساب كرده و هر گاه دارنده و صاحب خود مرتكب گناهى شود او را نكوهش و ملامت كند.

=لَوَّبَ-

تَلْوِيباً [لوب] هُ: آنرا با عطر مخلوط كرد يا عطر آگين نمود.

=اللُّوب-

[لوب]: اسم است از (لَابَ الرَّجُلُ اوِ الْبَعِيرُ): مرد يا شتر تشنه و سرگردان براى آب.

=اللَّوْب-

[لوب]: مرادف (اللُّوب) است.

=اللُّوبَاء-

[لوب] (ن): لوبيا.

=اللُّوبِيا-

[لوب] (ن): لوبيا.

=اللُّوبِياء-

[لوب] (ن): لوبيا سفيد.

=اللُّوَة-

[لوو]: عودى كه با آن بخور كنند.

=لَوِثَ-

- لَوَثاً [لوث] في الأَمر: در آن تأخير نمود.

=لَوَّثَ-

تَلْوِيثاً [لوث] الشي ءَ: آنرا پى گيرى كرد،- التِّبنَ بِالْقَتِّ: كاه را با يونجه مخلوط نمود،- ثيابَهُ بالطِّين: لباسش را گِل آلود كرد،- الْمَاءَ: آب را كثيف و كِدر كرد،- الْأَمْرَ:

امر را مشتبه كرد،- فُلَاناً عَنْ كَذَا: او را از كارى بازداشت.

=اللَّوْث-

[لوث]: مص، دليل ناقص و بى پايه، نيرو، ماجراجوئى و كينه توزى، زخمها، بدى، كين خواهيها.

=اللَّوث-

[لوث]: سستى.

=اللَّوْثَاء-

[لوث]: مؤنث (الْأَلْوَث) است.

=اللُّوثَة-

[لوث]: سستى، كندى و آهستگى، بسيارى گوشت و چربى؛ «بِهِ لُوثَةٌ»: در او ديوانگى وجود دارد.

=اللَّوْنَة-

[لوث]: اسم مَرّة از (لَاثَ) است، حماقت.

=اللُّوجِسْتِيك-

(ا ع): سازمانى است نظامى كه در ارتشهاى نوين تشكيل يافته و وظيفه آن رسانيدن شمارى سرباز با تجهيزات كامل به محل معينى در زمانى مناسب است. اين كلمه يونانى است.

=لَوَّحَ-

تَلْوِيحاً [لوح]: از دور اشاره كرد،- بِسَيْفِهِ: شمشير خود را صيقلى و برّاق كرد،- بِثَوبِه: دامن خود را بالا زد و آنرا تكان داد تا به نظر بيننده برسد؛ «لَوَّحَ لِلْكَلْبِ بِرَغِيْفٍ فَتَبِعهُ» قرص نانى به سگ نشان داد و آن بدنبال او براه افتاد،- الشّيبُ فُلاناً: پيرى موى او را سفيد كرد،- السَّفَرُ او العَطَشُ فلاناً:

مسافرت يا تشنگى رنگ او را پرانده و چهره او را كبود كرد،- فُلَاناً بِالْعَصَا وَ السَّيْف وَ السَّوطِ وَ النَّعْل: چوب يا شمشير يا شلاق يا كفش را بالا گرفت و با آن وى را زد،- الشَّي ءَ بِالنَّار: چيزى را با آتش گرم و داغ كرد،- العِنَبُ: انگور رسيده شد، اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=اللُّوح-

[لوح]: هواى ميان آسمان و زمين، تشنگى.

=اللَّوْح-

ج أَلْواح [لوح]: صفحه يا لوحه پهن اعم از چوب و تخته و استخوان و غيره، و در زبان متداول بر صابون اطلاق مى شود؛ «لَوْحُ الجَسَدِ» جمع أَلْوَاح و جج ألاوِيح:

استخوانهاى پهن و عريض در بدن انسان؛ «نَظَرْتُ الى الْوَاحِهِ»: بشكل و ظاهر آن نگاه كردم.

=اللَّوْحَى-

[لوح]: «إِبلٌ لَوْحَى»: شتران تشنه.

=اللَّوْحَة-

[لوح]: مرادف (اللَّوح) است،- عكس و يا تصوير.

=اللَّوْذ-

[لوذ]: مصدر است،- ج أَلْوَاذ:

اطراف كوه، جانب و كنار كوه، پيچ راه، ناحيه.

=اللَّوَذَانِيَّة-

[لوذ]: مكر و فريب و گول زدن.

=اللَّوْذَع-

[لذع]: با هوش و قوى دل، خوش بيان و فصيح.

=اللَّوْذَعِيّ-

[لذع]: مرادف (اللَّوْذَع) است.

=اللُّور-

(ط): ماست كيسه كه آنرا (قَرِيشَة)

=لوز-

=اللوز-

=اللوزة-

=اللوزي-

=اللوزينج-

=اللوس-

=لوص-

=اللوص-

=لوط-

=اللوط-

=لوع-

=اللوعة-

=اللوف-

=اللوفى-

=اللوفة-

=لوق-

=اللوق-

=اللوقة-

=اللوكندة-

=لولا-

=اللولب-

=اللولبي-

=لوم-

=اللوم-

=اللومى-

=اللوماء-

=اللومة-

=لون-

=اللون-

=لوي-

=اللوي-

=اللوية-

=اللويحق-

=اللياء-

نيز نامند. اين كلمه فارسى است.

=لَوَّزَ-

تَلْوِيزاً [لوز] التمْر: ميان خرما را پر از بادام كرد.

=اللَّوْز-

[لوز] (ن): درخت بادام، بادام.

=اللَّوْزَة-

[لوز]: يك دانه بادام، قطعه گوشتى كه در بيخ حلق قرار دارد و به آن لوزه گويند كه در اصل دو لوزه مى باشد.

=اللَّوْزِيّ-

[لوز]: آنچه كه بشكل بادام باشد.

=اللَّوْزِينَج-

(ط): شيرينى لوزينه كه با روغن و مغز بادام تهيه شود. اين كلمه فارسى است.

=اللُّوس-

[لوس]: جمع (اللَّائِس) است، خوراك.

=لَوَّصَ-

تَلْوِيصاً [لوص]: عسل تصفيه شده خورد.

=اللَّوْص-

[لوص]: درد گوش يا گلو.

=لَوَّطَ-

تَلْوِيطاً [لوط] هُ بالطّيب: او را عطر آگين نمود.

=اللَّوْط-

[لوط]: مص، ردا و روپوش، آنچه كه چسبنده باشد. (وصف است براى مصدر)، مرد سبكبال، ربا و بهره.

=لَوَّعَ-

تَلْوِيعاً [لوع] هُ الحُبُّ: عشق او را بيمار كرد،- فُلاناً: در زبان متداول بمعناى او را آزار كرد مى باشد.

=اللَّوْعَة-

[لوع]: اسم مرّه از (لَاعَ)، سوزش غم و عشق و محبت؛ «فِى قَلْبِهِ لَوْعَةٌ»: در دل او عشقى سوزان است.

=اللُّوف-

[لوف] (ن): نام گياهى است از نوع بقولات از رسته لوفيات، داراى برگهاى مستطيل و گل آن را غلافى بشكل بوق مى پوشاند، و نيز نام گياه ديگرى از رسته قرعيات است كه بسيار بزرگ مى شود و گلهاى آن زيبا و زرد رنگ است و ميوه هاى مستطيل دارد.

=اللُّوفَى-

[لوف] (ن): نام گياهى است كه از آن براى درمان اسهال استفاده مى شود.

=اللُّوفَة-

[لوف] (ن): مفرد (اللُّوف) است.

=اللُّوفَة-

[لوف]: مقدارى آرد كه بر روى طبق پخش كنند تا خمير به آن نچسبد.

=لَوَقَ-

[لوق] هُ: آنرا كج كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=لَوَّقَ-

تَلْوِيقاً [لوق] الطعامَ: غذا را با كره آميخت.

=اللُّوق-

[لوق]: هر چيز نرمى از خوراك و غيره.

=اللُّوقَة-

[لوق]: كره.

=اللُّوكَنْدَة-

مسافرخانه.- اين كلمه ايتالى است-.

=لَوْلَا-

حرفى است بمعناى (اگر نه) كه بر دو جمله اسميّه و فعليّه براى ربط امتناع جمله دوم به جمله اول مىيد، مانند: «لولا زيدُ لأَكْرَمْتُكَ»: اگر زيد نبود بتو مى بخشيدم. و اسم بعد از لولا بعلت مبتدا بودن مرفوع است. و هرگاه بعد از لولا ضمير بيايد معمولا بايد ضمير رفع باشد مانند: «لَولا أَنْتُم لَكُنّا مؤمنين»: اگر شما نبوديد ما مؤمن بوديم؛ و گاهى «لَولَايَ و لَولَاكَ و لَولَاه» نيز آورده مى شود و گويند كه ضمير مجرور است به آن ولى در حال رفع است بعلت مبتدا بودن كه خبر آن محذوف مى باشد؛ اين حرف نيز براى تحضيض (برانگيختن و تشويق كردن) و عرضه نيز مىيد كه در اين صورت به فعل مضارع يا بتأويل آن اختصاص داده مى شود مانند: «لَو لا تَسْتَغْفِرُونَ اللّهَ» و «لَو لا اخَّرْتني الَى اجَلٍ قَرِيبٍ»؛ و نيز براى توبيخ مىيد كه در اين صورت به فعل ماضى اختصاص مى يابد مانند «لَولَا جَاؤُوا عَلَيْهِ بِارْبَعَة شُهَدَاء»؛ اصل لولا عبارت است از دو حرف (لَو) و (لا) كه بايد جواب داشته باشد و معمولا جواب آن با (لَ) مى باشد مگر آنكه منفى به (لم) شود كه در اينصورت لام بر سر آن نمىيد.

=اللَّوْلَب-

ج لَوَالِب [لولب]: پيچ نر و ماده فلزى يا چوبي، ميخ پيچ.

=اللَّوْلَبِيّ-

[لولب]: آنچه كه بشكل پيچ و لولا باشد؛ «دَرَجٌ لَوْلَبِيّ»: پله پيچ دار.

=لَوَّمَ-

تَلْوِيماً [لوم] هُ: او را بشدّت ملامت و سرزنش كرد.

=اللَّوْم-

[لوم]: مص، سرزنش، ترس.

=اللَّوم-

[لوم]: سرزنش بسيار.

=اللَّوْمَى-

[لوم]: سرزنش، نكوهش.

=اللَّوْمَاء-

[لوم]: سرزنش، نكوهش.

=اللُّومَة-

[لوم]: كسيكه مردم او را سرزنش كنند، مورد سرزنش قرار گرفتن.

=اللُّوَمَة-

كسيكه مردم را بسيار سرزنش كند.

=لَوَّنَ-

تَلْوِيناً [لون] الشي ءَ: چيزى را رنگ كرد،- البُسْرُ: خرماى نارس بخود رنگ گرفت تا رسيده شود؛ «لَوَّنَ الشّيبُ فيهِ»:

سپيدى در موى سر او پديد آمد.

=اللَّوْن-

ج أَلْوَان [لون]: صفت و رنگ و هيأت چيزى از سفيدى يا سياهى يا سرخى و غيره، آنچه كه ميان دو چيز را فاصله دهد، نوع و گونه؛ «عِندهُ لَوْنٌ من الثياب»: نزد او نوعي پوشاك است؛ «تناوَلَ كذا و كَذَا لَوناً مِنَ الطَّعَام» از غذاهاى گوناگون خورد؛ «اتى بِألْوَانٍ مِنَ الْحَدِيث» سخنان گوناگون گفت.

=لَوِيَ-

- لَوىً [لوو] النبتُ: گياه پژمرده و خشك شد،- القِدْحُ او الرَّمْلُ: تير يا ريگ بازى كج شد،- تِ المِعْدَةُ او الظّهرُ: معده پيچيد و پشت كج شد،- تِ الحَيَّةُ: مار چنبره زد.

=اللَّوِي-

[لوو]: پشت كج.

=اللُوَيّ-

[لوو] (ن): گياهى است كه مانند ريسمان مى رويد و بر شاخه درختان آويزان مى شود.

=اللَّوِيّ-

[لوو]: بقولات و گياهان خشك شده، يونجه و علف نيمه خشك.

=اللَّوِيَة-

[لوو]: «مِعْدةُ لَوِيَة»: معده پيچيده و بهم خورده.

=اللَّوِيَّة-

ج لَوَايَا [لوو]: غذاى كنار گذاشته براى ديگرى.

=اللُّوَيْحِق-

[لحق] (ح): پرنده اى شكارى كه پشتى تيره و سينه اى سفيد دارد و نوعى باز بشمار مىيد.

=اللِّيَاء-

[ليّ]: دانه ايست بسان نخود بسيار سفيد.

=اللياء-

=اللياح-

=اللياط-

=اللياق-

=اللياقة-

=الليان-

=الليانة-

=ليت-

=الليت-

=اللية-

=الليتورجيا-

=الليث-

=ليس-

=الليساء-

=الليسين-

=الليسينة-

=ليط-

=الليط-

=الليطة-

=الليعة-

=الليغاء-

=ليف-

=الليف-

=الليفاني-

=الليفانية-

=الليفة-

=ليق-

=الليق-

=الليقة-

=ليقن-

=اللَّيَّاء-

[لوو]: مؤنث (الألْوَى) است، زمين دور از آب.

=اللَّيَاح-

[لوح]: بامداد، سپيد از هر چيزى، گاو وحشى كه سفيد است.

=اللِّيَاح-

[لوح]: مرادف (اللَّيَاح) است.

=اللِّيَاط-

[ليط]: گچ و آهك.

=اللَّيَاق-

[ليق]: ثبات و پايدارى، چراگاه.

=اللِّيَاق-

[ليق]: شعله آتش.

=اللِّيَاقة-

[ليق]: مصدر است، شايستگى و تصرّف در كارها با ديگران در كمال ادب و بينش انسانى؛ «مُخِلٌّ بِاللِّيَاقَة»: شايستگى ندارد.

=اللَّيَان-

[لين]: مصدر است، فراخ در زندگى و خوبيهاى آن.

=اللِّيَان-

[لين]: اسم است از (لانَ).

=اللَّيَانَة-

[لين]: نرمى.

=لَيْتَ-

[ليت]: از حروف مشبهة بالفعل است بمعناى كاش، اى كاش. و براى آرزو كه اغلب مستحيل و غير ممكن است بكار برده مى شود مانند «لَيْتَ الشَّبَابَ يعودُ»:

اى كاش جوانى بر مى گشت كه هرگز بر نمى گردد. و براى ممكن مانند «ليتَ العليلَ صحيحٌ»: اى كاش بيمار خوب باشد نيز بكار مى رود. اين حرف اسم را منصوب و خبر را مرفوع مى كند. گاهى پس از (لَيْتَ) «ما» ى حرفيه در مىيد كه در اينصورت بعلت اختصاص آن به اسم جايز است عمل كند و هم به علت حمل بر حروف همسانش مى تواند عمل نكند. و اگر به ليت «ياء متكلم» وصل گردد بصورت «لَيْتَنِى» در مىيد و گاهى به ندرت گفته مى شود: «لَيْتِى».

=اللِّيت-

ج أَلْيَات [ليت]: صفحه گردن، مثناى اين كلمه «لِيتَان» است.

=اللَّيَّة-

ج لِوىً [لوي]: اسم مره از لوى.

=اللِّيَّة-

[لوو]: چوب ويژه بخور دادن، خويشى و نزديكيها.

=اللِّيتُورْجيَا-

فضا و جوّ كليسا.- اين كلمه يونانى است-.

=اللَّيْث-

ج لُيُوث و مَلْيَثَة [ليث] (ح): شير درنده، نيرومندى، سخنگوى بليغ، نوعى عنكبوت.

=اللِّيث-

[لوث]: گياهى در هم پيچيده و انبوه (اصل آن لِوْث است).

=اللَّيِّث-

[لوث]: «نباتٌ لَيِّث»: گياهى كه در هم پيچيده شده است.

=لَيْسَ-

[ليس]: كلمه ايست كه دلالت بر نفى حال مى كند و غير از حال را با قرينه نيز نفى مى كند مانند «لَيْسَ خَلْقُ اللّهِ مِثْلَهُ»:

بندگان خدا همانند او نيستند. ليس از افعال ناقصه و غير متصرف و فقط داراى وزن در فعل ماضى است و مانند كان عمل مى كند يعنى اسم را مرفوع و خبر را منصوب مى نمايد مانند: «لَيْسَ زَيْدٌ قائماً» زيد ايستاده نيست. تقديم خبر ليس بر آن جايز نيست و عباراتى از قبيل «جاءَني القومُ ليس زيداً» آن گروه آمدند بجز زيد. از موارد استثنائى است. گاهى خبر ليس با (إلَّا) مىيد مانند «لَيْسَ الطيبُ الّا المِسْكَ: بجز مشك چيز ديگرى عطر نيست»، و گاهى ليس بر سر جمله فعليه يا بر سر مبتدا و خبر كه هر دو مرفوع مى مانند در مىيد و در اين صورت اسم ليس ضمير شأن است و جمله مبتدا و خبر در محل نصب و خبر مى باشند. مثال براى جمله فعليه «لَيْسَ يَقُوم زيدٌ»: زيد ايستاده نيست. و مثال براى مبتدا و خبر «لَيْسَ زَيْدٌ قائِمٌ»: زيد ايستاده نيست كه در اينجا بعنوان نمونه آورده شد. گاهى حرف (ب) براى تأكيد نفى بر سر خبر ليس در مىيد و خبر را مجرور و محلًّا منصوب مى سازد مانند «ليس اللّهُ بِظالِمٍ»: خدا ستمكار نيست.

=لَيَّسَ-

تَلْيِيساً [ليس] الشي ءُ بالشي ءِ: چيزى به چيز ديگرى چسبيد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=اللَّيْسَاء-

[ليس]: مؤنّث (الألْيَس) است.

=اللَّيْسِين-

[ليس]: ابريشم نامرغوب. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=اللَّيْسِينَة-

[ليس]: يك قطعه ابريشم نامرغوب. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=لَيَّطَ-

تَلْيِيطاً [ليط] هُ بهِ: چيزى را به چيزى چسبانيد.

=اللِّيطَ-

[ليط]: پوست، پوسته هر چيزى رنگ، صفت و اخلاق.

=اللِّيطَة-

ج لِيط و لِيَاط و أَلْيَاط [ليط]: پوسته نى كه صاف است و ليز مى خورد، كمان، قنات.

=اللَّيْعَة-

[ليع]: اسم مره از لاعَ است؛ «لَيْعَةُ الجوع»: شدت گرسنگى.

=اللَّيْغَاء-

[ليغ]: مؤنث (الْأَلْيَغ) است.

=لَيَّفَ-

تَلْيِيفاً [ليف] تْ فسيلةُ النخل: ليف نخل رشد كرد و زياد شد،- فُلَانٌ اللِّيفَ: ليف ساخت،- المُلَيِّفُ فُلاناً: ليف بر بدن او ماليد.

=اللِّيف-

[ليف]: ليف نخل خرما و مانند آن.

=اللَّيِّف-

[لوف]: يونجه و گياه خشك شده، اصل اين كلمه (لَيْوِف) است.

=اللِّيفَانيّ-

[ليف]: چيزى كه مانند ليف است، مرد ريش دار، ريشو.

=اللِّيفانِيَّة-

[ليف]: «لِحيةٌ لِيفانيَّةٌ»: ريش انبوه و پهن.

=اللِّيفَة-

[ليف]: يك ليف.

=لَيَّقَ-

تَلْيِيقاً [ليق] الطعامَ: غذا را نرم كرد،- الثّريدَ بِالسّمن: غذا را با روغن نرم كرد و به آن ادويه اضافه كرد.

=اللِّيق-

[ليق]: ماده سياهى كه در سرمه مى ريزند.

=اللِّيَق-

[ليق]: پاره هاى ابر كوچك و پراكنده.

=اللِّيقَة-

ج لِيَقٌ [ليق]: اسم است از (لَاق)، پشمى كه در دوات ريزند و آنرا با مركب آميخته كنند، گل چسبناك كه با دست نرم كنند و بر ديوار زنند و به آن بچسبد.

=لَيْقَنَ-

لَيْقَنَةً [ليقن] الشي ءَ: ليقونه بر آن ماليد،- ليقونه ماده براق كننده است كه از

=الليل-

=الليلى-

=الليلاء-

=الليلة-

=الليم-

=الليمون-

=الليمونادا-

=الليموناضة-

=لين-

=اللين-

=اللينة-

=اللينوفر-

=الليوان-

=الليونة-

سفيد آب و روغن داغ بعمل مىيد.

=اللَّيْل-

ج لَيَالٍ، و يقال أَيضاً لَيَائِل [ليل]: شب كه از غروب آفتاب تا سپيده دم مى باشد؛ اين كلمه براى مذكر و مؤنث بكار برده مى شود، ليل مطلق شب و ليلة بمعناى يك شب است؛ «لَيْلٌ الْيَلٌ» شب دراز و تاريك؛ «ليل لَائِلٌ» شب بلند و بسيار تاريك يا تاريكترين شب در ماه.

=اللَّيْلَى-

[ليل]: «لَيْلَى الخمرِ»: آغاز مستى شراب؛ «أُمُّ لَيْلَى»: شراب سياه، «لَيْلَةٌ لَيْلَى»:

شب بلند و بسيار تاريك.

=اللَّيْلَاء-

[ليل]: «ليلةٌ لَيْلَاء»: شب بلند و بسيار تاريك.

=اللَّيْلَة-

ج لَيْلَات [ليل]: شبانگاه يا يك شب؛ «لَيْلَةُ الْقَدْر»: شب مقدس كه در آن رزق و روزى و بركت مقدر و اعطاء مى شود. اللَّيْليّ [ليل]: منسوب به ليل است، كسيكه قدم زدن و راه رفتن در شب را دوست دارد.

=اللِّيم-

[ليم]: سازش و آشتى، همسان مرد در اندازه و پيكر و آفرينش؛ «هُوَ لِيمُهُ» او شبيه و مانند وى است.

=اللَّيْمُون-

(ن): درخت ليمو كه از نوع حمضيات است. ميوه آن ليمو است كه برنگ سبز يا زرد است و طعم آن شيرين و يا ترش است. نوعى ديگر آن بنام ليمو هندى است بشكل پرتقال كه در امريكا كشت مى شود و ميوه آنرا با شكر مى خورند، نوعى ديگر بنام «لَيْمُون بُوصفَيْر» است كه در زبان متداول به آن (ترنج) گويند.

=اللَّيْمُونَادَا-

ليموناد است كه از آب ليمو و شكر ساخته مى شود.

=اللَّيْمُونَاضَة-

مرادف ليموناد است.

=لَيَّنَ-

تَلْييناً [لين] الشي ءَ: آنرا نرم كرد.

=اللَّيْن-

ج لَيْنُون [لين]: چيز نرم و لطيف.

=اللَيْن-

مص، نرمى و لطافت، همه چيز از درخت نخل بجز خرماى بهم چسبيده.

=اللَّيِّن-

ج لَيِّنُون و أَلْيِنَاء [لين]: نرم و انعطاف پذير؛ «لَيِّنُ العَرِيكَة»:

خوش اخلاق.

=اللّينَة-

[لين]: مؤنث (اللَّيْن) است، مرّه از (لَانَ)، ناز بالش نرم.

=اللِّينَة-

[لين]: مص، اسم نوع از (لانَ) است، سستى و ناتوانى.

=اللَّيْنُوْفَر-

(ن): مرادف (النَّيْلُوفَر) است. اين كلمه فارسى است.

=اللِّيوَان-

بمعناى (الإيوان) است كه همان ايوان و تراس در زبان فارسى است. اين كلمه فارسى است.

=اللُّيُونة-

[لين]: ضد سفتى و سختى است، نرمى (ضد زبرى).

م الميم

م-

=ما-

=ماء-

=الماء-

=الماءة-

=المائة-

=المائت-

=المائح-

=المائد-

=المائدة-

=المائر-

=المائرة-

=المائس-

=المائع-

=المائعة-

=المائق-

=المائل-

=المائلة-

م الميم

م-

حرف بيست و چهارم از حروف مبانى است و از حروف شفوى مى باشد. ميم در حساب جُمَّل عبارت از عدد چهل است، حرفى است كه دلالت بر جمع مذكر دارد مانند «ذَلِكُم بمَا كُنْتم تسْتكبرونَ في الأرضِ»، و گاهى حرف قسم است ويژه لفظ جلالة مانند: ما لِلّهِ لأَفعَلَنَّ، و گاهى اسم استفهام است كه بعد از حرف جرّ واقع مى شود مانند «بِمَ و عَلامَ» كه اصل آن ماى استفهاميه است.

=ما-

حرف نفى است مانند «مَا هَذَا بشراً» و حرف زائد است مانند «فَبِمَا رحمةٍ من اللّه لِنْتَ لهم» و حرف كافه از عمل است مانند «كَانَّما يُساقون الى الموتِ» و گاهى ماى مصدريه است مانند «و ضَاقَتْ عليهم الأرضُ بِمَا رحبت» يعنى (بِرُحْبها) و اين ماى مصدريه گاهى معناى زمانى بخود مى گيرد كه به آن (ماى مصدريّه ظرفيه) گويند مانند «و اوْصانى بالصّلاة و الزّكاة مادمتُ حَيّاً»: و مرا سفارش به نماز و زكاة كرد تا مدتى كه زنده ام، و گاهى اسم استفهام است از غير عاقل مانند «ما عندك» و از عاقل مانند «ما زيدٌ» كه جواب داده مى شود مثلًا «عَاقِلٌ اوْ احْمَقٌ». اين ماى استفهاميه گاهى الف آن حذف مى شود و آن موقعى است كه مجرور به حرف جر شود كه در اين صورت فتحه بر روى ميم ثابت مى ماند مانند «بِمَ و عَلَامَ»: به چه چيز و براى چه چيز؟ كه در مواردى ميم ساكن مى شود، و گاهى اسم موصول است مانند «ما عِنْدكم يَنْفَدُ و ما عِند اللَّهِ باقٍ»: آنچه كه شما داريد از بين مى رود و يا تمام مى شود ولى آنچه كه نزد خداست براى هميشه باقى است، اسم شرط است مانند «ما يَفْعَلْ افْعَلْ»: آنچه كه بكند من هم مى كنم. كه در اين صورت دو فعل را مجزوم مى كند، اسم تعجب است مانند «مَا احْسَنَ زيداً» چقدر زيد خوب است، ماى اسميه است با فعل بتأويل مصدر ميرود مانند: «بَلَغَنَى ما صَنَعْتَ» يعنى «صنِيعَكَ»: صنعت و ساخته تو را دانستم، ماى اسميه است كه گاهى نكره با صفت مىيد مانند «مروتُ بما مُعْجبٍ لَكَ»: به چيزى كه براى تو شگفت آور است مرور كردم، و گاهى اسمى است كه معناى ابهام را مى دهد مانند «اعْطِنِي كِتّاباً ما»: هر كتابى كه باشد بمن بده و «جَاءَ لأمر ما»: براى كارى از كارها آمده است و اين ما را (ابهاميّه) نامند و اما عبارت «غَسلْتُهُ غَسْلًا نِعِمَّا» به تقدير «غَسَلْتُهُ نِعَمَ الْغَسْلِ» است يعنى آنرا به بهترين وجه شستم.

=ماءَ-

- مُؤَاءاً [موأ] السنَّورُ: گربه صدا كرد.

=الماء-

[موه]: آب و اصل اين كلمه (مَوَهٌ) مى باشد؛ «مَاءُ الْوَرد و مَاءُ الزَّهْر»: گلاب؛ «مَاءُ الْوَجْهِ»: درخشانى چهره، حياء؛ «بَذَلَ ماءَ وَجهِهِ»: آبروى خود را ريخت؛ «مَاءُ الشباب» شكوفائى جوانى؛ «ماءُ السيفِ»:

درخشندگى شمشير؛ «الماءُ الأزرق»: آب سياه عارضه اى كه در وسط حدقه چشم پديد مىيد و بينائى آنرا مى گيرد؛ «الماءُ الأُكْسيجينى»: آب اكسيژن، «بَنَاتُ الْمَاء» آنچه از پرندگان كه با آب انس مى گيرند، مفرد اين تعبير (ابن الماء) است.

=الماءَة-

[موه]: آب، مرادف (الماء) است.

=المِائة-

ج مِئَات و مِئُون و مُؤُون و مِأًى بأَلف خطّاً لا لفظاً [مأي]: يكصد (ده ده تا).

=المائِت-

[موت]: كسى كه نزديك است بميرد.

=المائِح-

ج ماحَة [ميح]: كسى كه با كف دست آب مى نوشد.

=المائِد-

ج مَيْدَى [ميد]: كج، كسى كه در اثر مستى يا مسافرت دريا و مانند آن سرگيجه بگيرد؛ «غُصْنٌ مائِدٌ»: شاخه كج.

=المائِدَة-

ج مَوَائِد و مائِدَات [ميد]: مؤنث (المائِد) است، سفره كه بر آن خوراك گسترده باشند، خوراك گسترده، اطاق نهار خورى، دائره اى از زمين.

=المائِر-

[مور]: فا، مرد سبك مغز؛ «سَهْمٌ مائِرٌ» تير سبك و نافذ.

=المائِر-

ج مُيَّار و مَيَّارَة [مير]: فا.

=المائِرَة-

ج مائِرَات و مَوَائِر [مور]: مؤنث (المائِر) است.

=المائِس-

[ميس]: مرادف (الْمَيَّاس) است و بمعناى متكبر و مغرور مى باشد.

=المائِع-

[ميع]: فا، مايع، احمق.

=المائِعَة-

ج- مَوَائِع [ميع]: مؤنث «المائِع» است، پيشانى اسب موقعيكه بلند و كشيده مى شود.

=المائِق-

ج- مَوْقَى [موق]: احمق، نابود شده.

=المائِل-

ج مُيَّل و مالة [ميل]: فا.

=المائِلَة-

ج مَائِلات و مَوَائِل [ميل]: مؤنث (المائل) است.

=المائن-

=المائى-

=المائية-

=مات-

=الماتة-

=الماتع-

=ماتن-

=الماتن-

=ماثل-

=الماثل-

=الماثلة-

=ماج-

=الماج-

=ماجد-

=الماجد-

=الماجدة-

=ماجر-

=الماجريات-

=الماجل-

=الماجن-

=ماح-

=ماحض-

=الماحض-

=الماحق-

=ماحك-

=الماحك-

=ماحل-

=الماحل-

=الماخر-

=الماخرة-

=الماخض-

=الماخط-

=الماخور-

=ماد-

=مادى-

=المادة-

=مادح-

=المادي-

=الماديات-

=المادية-

=المائِن-

[مون]: كسى كه نفقه و مخارج زندگى ديگرى را بر عهده خود بگيرد.

=المائِن-

[مين] دروغگو.

=المائِىّ-

[موه]: منسوب به (الماء) است.

=المائِيَّة-

[موه] من الشجر: مايعى كه مواد غذائى را بداخل شاخه ها و اجزاى درخت مى رساند.

=ماتَ-

- مَوْتاً [موت]: بدرود زندگى گفت،- تِ الريحُ: باد آرام شد،- تِ الحُمّى: تب قطع شد،- تِ النّارُ: آتش خاموش و خاكستر آن سرد شد،- الحَرُّ او البردُ: گرما يا سرما رفت،- الثوبُ: لباس كهنه شد،- مَوْتاً و مَوَاتاً و مَوَتَاناً المكانُ:

آن جاى خالى از مردم و آبادانى شد،- مَوَاتاً و مَوَتَاناً الطريقُ: راه و روش آن بهم خورد.

=مات-

مَيْتاً [ميت]: مرادف (ماتَ يموتُ موتاً) است.

=ماتَّ-

مُمَاتَةً [متّ] فلاناً: خويشى و فاميلى را به او ياد آورى كرد.

=الماتَة-

ج مَوَاتّ [متّ]: وسيله، احترام و خويشاوندى.

الماتِح: فا.

=الماتِع-

فا، بلند و دراز از هر چيزى، خوب و بهترين هر چيزى، كسى كه به منتهى درجه خوب در كارى برسد، بلند آوازه و مقام، ريسمانهائى كه خوب تابيده شده باشد، آب مويز و يا سركه بسيار سرخ رنگ؛ «رجُلُ ماتِعُ»: مرد كامل در كارهاى نيك.

=ماتَنَ-

مُمَاتَنَةً [متن] فلاناً: او را بى نهايت دور كرد، او را سرگردان كرد، همان رفتارى را كرد كه با او كرده بودند از قبيل معطّل كردن و سرگردان نمودن،- هُ في الشِّعْر: او را در شعر معارضه كرد و بر او چيره شد.

=الماتِن-

فا، كسى كه متن كتابى را وضع مى كند (بر خلاف شارح)

الماثِد-

فا، مراقب و ديده بان.

=ماثَلَ-

مُمَاثَلَةً [مثل] هُ: با او همسان و مانند شد،- هُ بفلانٍ: او را به ديگرى تشبيه كرد.

=الماثِل-

ج مَثَلٌ: فا،- من الرّسُوم: آنچه كه اثر آن پاك و محو شده است، «ماثِلٌ للعِيَان»: ظاهر و نمايان است.

=الماثِلَة-

مؤنث (الماثل) است، تير چراغ برق، پايه چراغ.

=ماجَ-

- مَوْجاً و مَوَجَاتَا [موج] البحرُ: دريا طوفانى شد،- القومُ: اوضاع و احوال مردم بهم خورد،- عن الحقّ: از حق روى گردان شد.

=ماجَ-

- مَيْجاً [ميج] الشي ءُ: آن چيز مخلوط شد.

=الماجّ-

ج مُجَّاج و ماجُّون [مجّ]: فا، كسى كه در اثر پيرى و كهن سالى آب از دهانش روان باشد.

=ماجَدَ-

مِجَاداً و مُمَاجَدَةً [مجد] هُ: در مقام والائى و بزرگى با او معارضه نمود و بر او چيره شد.

=الماجد-

فا، بزرگوار، خوش اخلاق؛ «شي ءٌ ماجِدٌ» چيز بسيار.

=الماجِدَة-

ج- مَوَاجِد: مؤنث (الماجد) است.

=ماجَرَ-

مِجَاراً و مُمَاجَرَةً فلاناً في البيع: در امر فروش با او آسان گرفت و مدارا كرد.

=الماجَرَيَات-

[جري]: حادثه ها، پيشامدها؛ «كانَتْ بينَهم مُنَاظَرات و ماجَرَيات يَطُولُ شَرحُها»:

بين آنها گفتگوها و اتفاقاتى رخ داد كه شرح آن بدرازا مى كشد.

=الماجَرِيَات-

[جري]: مرادف (الماجَرَيات) است.

=الماجِل-

فا، آبى كه در دامنه كوه يا دشت باشد.

=الماجِن-

ج مُجَّان: مرد شوخ و پر رو و بيحيا.

=ماحَ-

- مَيْحاً و مَيْحُوحَةً [ميح]: با كف دست آب خورد،- اصحابَهُ: ياران خود را با كف دست آب داد،- الرَّجُلَ: به او سود رسانيد،- هُ عِندَ الأمير: نزد فرمانده از او شفاعت كرد،- الرّجُلُ: مانند مرغابى با تبختر راه رفت و بسايه خود نگاه مى كرد،- تِ الريحُ الشجرة:

باد درخت را كج كرد،- ميحاً و مِيَاحَةً هُ: به او داد و اعطا كرد.

=ماحَضَ-

مُمَاحَضَةً [محض] هُ الودَّ: دوستى و محبت را با وى از صميم قلب ابراز داشت.

=الماحِض-

كسيكه اشتهاى ماست خالص دارد.

=الماحِق-

فا؛ «ماحِقُ الصيفِ»: شدت گرماى تابستان، «يومٌ ماحِقٌ»: روز بسيار گرم كه همه چيز را فرا مى گيرد.

=ماحَكَ-

مُمَاحَكَةً [محك] فلاناً: با او دشمنى و لجبازى كرد.

=الماحِك-

«رَجُلٌ ماحِكٌ»: مرد لجباز.

=ماحَلَ-

مِحَالًا و مُمَاحَلَةً [محل] هُ: با او دشمنى نمود و او را فريب داد، با او مقاومت كرد تا روشن شود كداميك نيرومندترند، با او دشمنى نمود، يكديگر را راندند و با هم جدال كردند.

=الماحِل-

فا، دشمن مناقشه كن؛ «رأيتهُ ماحِلًا»: او را در حاليكه چهره اش گرفته و متغير بود ديدم؛ «أَرْضٌ ماحِلٌ»: زمين خشك و بى حاصل.

=الماخِر-

فا.

=الماخِرَة-

ج مَوَاخِر: مؤنّث (المَاخِر) است، كشتى موج شكن.

=الماخِض-

ج مُخَّض و مَوَاخِض: زن باردارى كه هنگام زائيدن وى رسيده و درد زايمان گرفته است.

=الماخِط-

«سَهْمٌ ماخِطٌ»: تيرى كه بهدف اصابت كند.

=الماخُور-

ج مَوَاخِر و مَوَاخِير: محل تجمّع اهل فسق و فجور، خانه فساد و عشرتكده، رفت و آمد كننده به عشرتكده و شيفته آن.

=مادَ-

- مَيْداً و مَيَداناً [ميد]: تكان خورد و پريشان شد و خم شد،- الْغُصْنُ: شاخه كج شد،- الرّجُلُ: با ناز و تكبر راه رفت، در اثر مستى و يا مسافرت سرگيجه گرفت و يا بيهوش شد،- الرّجُلَ: به ديدن آن مرد رفت، به او احسان و نيكى كرد.

=مادَّ-

مِدَاداً و مُمَادَّه [مدّ] هُ: باو نيكى كرد، درباره او سهل انگارى و يا امروز و فردا كرد،- هُ الثّوبَ: جامه او را كشيد.

=مادَى-

مُمَادَاةً [مدي] فلاناً: به او مهلت داد.

=المادَّة-

ج مَوَادّ و مَادَّات [مدّ]: آنچه كه از آن چيزى تركيب و يا ساخته مى شود؛ «المادَّة الأولى»: ماده يكم؛ «المَوَادّ» جمع المادة است.

=مادَحَ-

مُمَادَحَةً [مدح] هُ: او را مدح و ثنا گفت.

=المادِّيّ-

[مدّ]: منسوب به (المادة) است، آنكه بجز ماده به چيز ديگرى عقيده ندارد.

=المَادِّيَّات-

[مدّ]: منافع مادى.

=المَادِّيَّة-

[مدّ]: عقيده اى مذهبى و فلسفى مى باشد كه پيروان آن بچيزى جز ماده

=ماذا-

=الماذي-

=الماذية-

=مار-

=مارى-

=المارج-

=المارد-

=مارس-

=المارستان-

=مارط-

=داد،-

=المارغ-

=المارق-

=المارقة-

=الماركة-

=المارن-

=المارورة-

=الماري-

=المارية-

=ماز-

=مازج-

=مازح-

=مازق-

=المازن-

=المازية-

=ماس-

=الماس-

=ماسى-

=الماسة-

=ماسح-

=الماسح-

=الماسحة-

=الماسط-

=الماسورة-

=ماش-

=الماش-

=ماشى-

=الماشة-

=الماشرة-

=الماشطة-

عقيده ندارند، ماديگرى.

=ماذا-

اين كلمه مركب از ماى استفهاميه و اسم اشاره (ذا) به معناى چه چيز مى باشد.

مانند «ماذا عَمِلْتَ»: چه كردى؟

ماذَقَ-

مِذَاقاً و مُمَاذَقَةً [مذق] فلاناً في الودّ: در دوستى با او اخلاص نورزيد.

=الماذِيّ-

[مذي]: انگبين (عسل سفيد)، هر نوع اسلحه اى كه از آهن ساخته شود.

=الماذِيَّة-

[مذي]: زره نرم و يا سفيد، مي خوشمزه.

=مار-

اين كلمه سريانى است و بمعناى (آقا) مى باشد كه بر افراد مقدس مسيحى اطلاق مى شود، مؤنث اين كلمه (مُرْت) مى باشد.

=مارَ-

- مَوْراً [مور] البحرُ: دريا طوفانى شد،- الدّمُ على الأرض: خون بر روى زمين جارى و گسترده شد،- تِ الريحُ الترابَ و بالترابِ: باد گرد و خاك راه انداخت،- الدمَ: خون بر روى زمين جارى كرد،- الترابُ: گرد و خاك راه افتاد،- السنانُ في المطعون: نيزه پياپى بر هدف زده شد،- الشّي ءُ: چيزى از سوئى بسوى ديگر با سرعت حركت كرد مانند تير كه بر درخت اصابت كند،- الصوفَ عن الجسد: پشم را از تن زدود.

=مارَ-

- مَيْراً [مير] الصوفَ: پشم را پخش كرد،- الدواءَ و نَحوه: دارو را ذوب و حل كرد،- عيالَهُ: براى خانواده اش غذا و آذوقه آورد.

=مارَّ-

مِراراً و مُمَارَّةً [مرّ] على الأَرض: بر روى زمين كشيده شد،- الرَّجُلَ: بر او خم شد تا او را بر زمين زند، با او رفت.

=مارَى-

مِرَاءً و مُمَاراةً [مري]: با او جدال و نزاع و لجبازى كرد.

=المارج-

فا، شعله آتش كه زبانه دراز كشد.

=المارد-

ج مَرَدَة و مارِدُون و مُرَّاد: فا، خود بزرگ بين، متجاوز از حد خويش، مرتفع و بلند؛ «بناءٌ مارِدٌ»: ساختمان بلند.

=مارَسَ-

مِرَاساً و مُمَارَسَةً [مرس] الأَمرَ: همواره كار را ادامه داد و در آن بسى رنج برد.

=المارَسْتان-

بيمارستان.- فارسى است-

المارِسْتان-

ج مارِسْتَانَات- بيمارستان. فارسى است.

=مارَطَ-

مُمَارَطَةً [مرط] هُ: موى او را كند و خراشانيد.

=داد،- هُ بالتُراب: او را بخاك ماليد.

=المارغ-

فا، احمق و نادان.

=المَارِق-

چيزى نافذ و مستقيم كه از چيز ديگر بگذرد،- ج مارقون و مرّاق: كسى كه از دين خارج شده باشد.

=المارِقَة-

مؤنث (المارِق) است، بر دسته خوارج كه از دين خارج شده بودند اطلاق مى شود.

=المارْكَة-

نشانه و علامت كه بر روى كالاهاى ساخته شده زده مى شود؛ «ماركة تجاريّة»: علامت بازرگانى.

=المارِن-

ج مَوَارِن: فا، پرده (بينى)؛ «رُمْحٌ مارِنٌ»: نيزه محكم و نرم.

=المارُورَة-

[مرّ]: دانه تلخه و سياهرنگ كه در گندم و مانند آن بدست مىيد.

=المارِيّ-

[مري]: گوساله نرم پوست و سفيد رنگ، جامه و روى انداز كوچكى كه راه راه باشد، شكار كننده مرغ سنگخواره.

=المارِيَة-

[مري]: ماده گاوى كه گوساله اش نرم پوست و سفيد رنگ باشد.

المارِيَّة [مري]: مؤنث (المارِيّ) است.

=مازَ-

- مَيْزاً [ميز]: الشي ءَ: چيزى را از چيز ديگرى جدا كرد، او را بر ديگران ترجيح داد.

=مازَّ-

مُمَازَّةً [مزّ] بينهما: ميان آن دو را جدائى انداخت.

=مازَجَ-

مُمَازَجةً [مزج] هُ: با او معاشرت كرد، بر او فخر فروشى كرد.

=مازَحَ-

مِزَاحاً و مُمَازَحَةً [مزح] هُ: با او شوخى كرد.

=مازَقَ-

مُمَازَقَةً [مزق] هُ: در دويدن بر او سبقت گرفت.

=المازِن-

تخم مورچه.

=المازِيَة-

ج مازِيَات [مزو]: برترى و امتياز.

=ماسَ-

- موْساً [موس] الرأْسَ: موى سر را تراشيد.

=ماسَ-

- مَيْساً و مَيَسَاناً [ميس] الرجُلُ: با ناز و كرشمه راه رفت.

=ماسَّ-

مُمَاسَّةً و مِسَاساً [مسّ] هُ: آنرا دست كشيد و لمس نمود، با وى تماس گرفت و از او اطلاع بدست آورد.

=الماس-

[موس] و العامَّة تقول «أَلْماز»: الماس (سنگ معروف و قيمتى و درخشنده و سفت و سخت).

=الماسّ-

[مسّ]: اسم فاعل است.

=ماسَى-

مُمَاسَاةً [مسو] هُ: او را به بازى گرفت و مسخره كرد.

=الماسَّة-

[مسّ]: «حاجةٌ ماسَّةٌ»: نياز مبرم، نيازمندى ضرورى.

=ماسَحَ-

مُمَاسَحَةً [مسح] هُ: او را با نرمش كلامى گول زد، با او دست داد،- هُ على كذا: با او پيمان بست.

=الماسِح-

فا، دروغگو، بسيار جنگجو.

=الماسِحَة-

ج مَوَاسِح: مؤنث (الماسِح)، زن آرايشگر.

=الماسِط-

فا، آب شورى كه باعث اسهال مى شود،- (ن): گياهى است كه در تابستان رويد و هرگاه شتران از آن بخورند به بيمارى اسهال دچار مى شوند.

=الماسُورَة-

ج مَوَاسِير: هر لوله تو خالى و گرد مانند ني و از آن جمله است ماسوره خياطي.- اين كلمه سريانى است.

=مَاشَ-

- مَوْشاً [موش] الكَرْمَ: بدنبال باقيمانده خوشه هاى انگور بر درخت پس از چيدن انگور رفت.

=ماشَ-

- مَيْشاً [ميش] الشي ءَ بالشي ء: چيزى را با چيز ديگرى مخلوط كرد،- النّاقةَ: نيمى از شير شتر را كه در پستان داشت دوشيد،- الخبرَ: قسمتى از اخبار را گفت و قسمتى ديگر را كتمان كرد.

=الماش-

[موش] (ن): ماش، پارچه بى ارزش و اثاث بدرد نخور در خانه.

=ماشَى-

مُمَاشَاةً [مشي] هُ: با او راه رفت.

=الماشَة-

[موش] (ن): يك دانه ماش.

=الماشِرَة-

«أرضٌ ماشِرَةٌ»: سرزمينى كه در آن باران باريده و با سبزه پوشيده شده است.

=الماشِطَة-

زنى كه با مهارت آرايش كند و

=ماشق-

=الماشق-

=الماشل-

=الماشي-

=الماشية-

=الماصر-

=ماصع-

=الماصع-

=الماصعة-

=الماصل-

=ماض-

=الماضر-

=ماضغ-

=الماضغ-

=الماضغان-

=الماضغتان-

=الماضي-

=ماط-

=الماطخ-

=ماطل-

=ماع-

=الماعز-

=الماعض-

=ماعك-

=الماعون-

=ماغ-

=ماق-

=الماقي ء-

=ماقت-

=ماقس-

=ماقل-

=ماكر-

=الماكر-

=ماكس-

=الماكس-

=الماكن-

=الماكنة-

=مال-

=المال-

=المالة-

=مالأ-

=مالح-

=المالح-

=مالط-

=المالغ-

=المالق-

آنرا حرفه خود بگيرد.

=ماشَقَ-

مُمَاشَقَةً [مشق] هُ: او را دشنام داد و با وى دشمنى ورزيد،- هُ الشّي ءَ: آنرا بخود گرفت.

=الماشِق-

ج مُشَّقٌ: فا.

=الماشِل-

لاغر و كم گوشت.

=الماشِي-

ج مُشَاة و ماشُون [مشي]: فا، دارنده دام و مواشي.

=الماشِيَة-

ج مَوَاشٍ [مشي]: مؤنث (الماشي) است، داشتن شتر و گاو و گوسفند و مانند آن.

=الماصِر-

فا، عايق و فاصله دهنده ميان دو چيز؛ «ناقَةٌ او شاةٌ ماصِرٌ» شتر يا گوسفند كم شير كه شير آن به كندى از پستان در آيد.

=ماصَعَ-

مِصَاعاً و مُمَاصَعَةً [مصع]: جنگيد و تحمل كرد،- قِرْنَهُ: با او مبارزه كرد و او را با شمشير و يا مانند آن زد.

=الماصِع-

فا، درخشان، آنچه كه اندكى تيره باشد. آب شور، روى گردان و پشت كننده؛ «ناقةٌ ماصِعَةٌ»: ماده شترى كه شير آن كم يا خشك شده باشد.

=الماصِعَة-

مؤنث (المَاصِع) است؛ «ناقةٌ ماصِعةٌ»: ماده شترى كه شير آن كم يا خشك شده باشد.

=الماصِل-

فا، مقدار كمى شير يا عطاى كم.

=ماضَّ-

مِضَاضاً [مضّ] هُ: با او روبرو شد و ستيزه كرد.

=الماضِر-

«لبنٌ ماضِرٌ»: شير ترشيده.

=ماضَغَ-

مُمَاضَغَةً [مضغ] هُ القتالَ أو الخصومةَ: جنگ و گريز را با او ادامه داد.

=الماضِغ-

ج مُضَّغ: فا.

=الماضِغَانِ-

فك بالا و پائين و محل رويش دندانها.

=الماضِغتَانِ-

مرادف (الماضِغَانِ) است.

=الماضِي-

ج مَوَاضٍ [مضي]: فا، شمشير، زمان گذشته؛ «الشهر الماضى»: ماه گذشته،- و در علم نحو عبارت از فعلى است كه بر انجام كار يا پديد آمدن حالتى در زمان گذشته دلالت نمايد؛ «ماضى العزيمة»: كوشا و دور انديش.

=ماطَ-

- مَيْطاً و مَيَطَاناً [ميط] عن كذا: از او دور شد و فاصله گرفت،- الرّجُلُ: زنهار خواست،- فلاناً: او را زجر داد و بعقب راند،- الشي ءُ: از دست رفت،- ه ماطَ بِهِ: آنرا برد.

=الماطِخ-

فا، اسب نرم تك و سست دو.

=ماطَلَ-

مِطَالًا و مُمَاطَلَةً [مطل] هُ بحقَّهِ: در اداى حق او سر دوانيد و امروز فردا كرد،- الدَّيْنَ:

پرداخت بدهى را به آينده موكول كرد.

=ماعَ-

- مَيْعاً [ميع] الشي ءُ: آن چيز بر روى زمين پخش و روان شد،- السَّمْنُ: روغن و يا چربى آب و مايع شد،- الفَرَسُ: اسب روان شد،- تْ ناصيةُ الفَرس: موى پيشانى اسب بر صورتش سرازير شد.

=الماعِز-

فا، يك رأس بز (اين كلمه كاربرد مذكر و مؤنث دارد ولى بر مؤنث آن ماعِزة ج مَوَاعِز نيز اطلاق مى شود)، پوست بز، كوشا و جدّى در كار، «شَي ءٌ ماعِزٌ»: چيز سفت و سخت.

=الماعِض-

مرادف (المَعِض) است و بمعناى خشمناك مى باشد.

=ماعَكَ-

مُمَاعَكَةً [معك] هُ بدَينهِ: پرداخت طلب او را بتأخير انداخت.

=الماعُون-

[معن]: باران، آب، نيكى، زكات، فرمانبردارى، آنچه از اسباب و اثاث خانه كه مى شود آنرا بعاريت داد مانند تيشه و ديگ و قابلمه و جز آن، تعداد محدودى از كاغذ كه معمولا پانصد برگ باشد.

=ماغَ-

- مَوْغاً و مُوَاغاً [موغ] السَّنورُ: گربه صدا كرد.

=ماقَ-

- مَوْقاً و مُوقاً و مَوَاقَةً و مُؤُوقاً [موق] الرجُلُ: در عين نادانى احمق شد، نابود شد،- مَوْقا المبيعُ: كالا و جنس ارزان شد،- الطّعامُ: بازار خوار و بار كساد شد.

=الماقِي ء-

[مأق]: گوشه چشم از طرف بينى.

=ماقَتَ-

مُمَاقَتَةً [مقت] الرجُلَ: با او دشمنى ورزيد.

=ماقَسَ-

مُمَاقَسَةً [مقس] هُ: با هم به آب زدند و در شنا بر او چيره شد.

=ماقَلَ-

مُمَاقَلَةً [مقل] هُ: او را در آب فرو برد و در نتيجه يكديگر را در آب فرو بردند.

=ماكَرَ-

مُمَاكَرَةً [مكر] هُ: به يكديگر مكر و نيرنگ زدند.

=الماكِر-

ج مَكَرَة و ماكِرُون: حيله گر و فريبكار.

=ماكَسَ-

مِكَاساً و مُمَاكَسَةً [مكس] هُ: در خريدن چيزى با او چانه زد، با او سختگيرى و مخالفت كرد.

=الماكِس-

مأمور وصول ماليات و عوارض و نام ديگر آن «صاحب المَكْس» است.

=الماكِن-

فا.

=الماكِنَة-

ابزار و آلت، نام ديگر آن (الماكينة) است.

=مالَ-

- مَوْلًا و مُؤُولًا [مول]: مالدار يا داراى اموال بسيار شد،- مَوْلًا هُ: به او مال داد يا بخشيد.

=مالَ-

- مَيْلًا وَ تَمْيَالًا وَ مَيَلَاناً و مَيْلُولَةً و مَمَالًا و مَمِيلًا [ميل] إلى المكان: به آنجا برگشت،- الى الشّي ء او الشّخص: چيزى يا شخصى را دوست داشت،- عن الطّريق: از راه برگشت،- عليهم الدهرُ:

روزگار سختيهاى خود را بر آنان وارد كرد،- بفلانٍ: بر او چيره شد،- الحاكِمُ فى حكمِهِ:

حاكم با حكم صادره خود ستم نمود،- الحائطُ: ديوار كج شد،- الشيْ ءَ: چيزى را كج كرد، ميُولًا تِ الشمسُ: خورشيد پائين رفت و به غروب نزديك شد،- النّهارُ او اللّيلُ: پايان روز يا شب نزديك شد.

=المال-

ج أَمْوال [مول]: دارائى از هر نوعى كه باشد، و در نزد روستائيان بر دام و ستور مانند شتران و گوسفندان اطلاق مى شود. كار برد اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان است و گفته مى شود «هو المَالُ و هي المال»،- ج مالَة و مالُون: دارنده ى مال و ثروت بسيار.

=المالَة-

ج مالَة كالمفرد و مالات [مول]: زن ثروتمند.

=مالَأَ-

مُمَالَأَةً و مِلَاءً [ملأ] هُ على الأَمر: به او كمك و يارى نمود.

=مالَحَ-

مِلَاحاً و مُمَالَحَةً [ملح] هُ: با او غذا خورد.

=المالِح-

«الماءُ المالِح»: آب شور.

=مالَطَ-

مُمَالَطَةً [ملط]: نيم بيت شعر گفت و نيم ديگر را ديگرى تمام كرد،- هُ: با او معاشرت و دوستى كرد.

=المالِغ-

ج مُلَّاغ: مرادف (الْمِلْغ) است.

=المالَق-

مرادف (الْمِمِلَق) است بمعناى

=المالك-

=المالية-

=مان-

=المان-

=مانى-

=المانجا-

=المانجرو-

=مانح-

=مانع-

=المانع-

=ماه-

=الماه-

=الماهة-

=ماهر-

=الماهر-

=ماهن-

=الماهن-

=الماهنة-

=الماهي-

=الماهية-

=الماوي-

=الماوية-

=مايح-

=ماير-

=مايط-

=مايل-

=مأا-

=مأى-

=المآب-

=المؤاتي-

=المؤاساة-

=المآل-

=المؤامرة-

=المئبار-

=المؤبد-

=المئبر-

=المأبض-

=المئة-

=المأتى-

=المؤتشب-

=الماتم-

=المؤتمر-

چوب پهنى كه بوسيله گاو آنرا بر زمين مى كشند تا زمين هموار گردد، مرادف (مالج الطّيان) ماله گِل كار است.

=المالِك-

ج مُلَّك و مُلَّاك: فا، دارنده املاك؛ «ابُو مَالِك» گرسنگى يا پيرى؛ «مالِكُ الحزين»: نام پرنده اى آبى است كه به مرغ ماهيخوار معروف است.

=المالِيَّة-

[مول]: آنچه كه متعلق به دارائي و اموال است، اين كلمه گاهى بر (مال) نيز اطلاق مى شود.

=مان-

- مَوْناً وَ مَؤُونَةً [مون] هُ: مخارج او را تأمين نمود و روزى او را بر عهده گرفت،- الأَرْضَ: زمين را براى زراعت شيار داد،- على فُلانٍ في كذا ... : عهده دار شد كه رضايت او را تأمين كند. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=مانَ-

- مَيْناً [مين]: دروغ گفت،- الأرضَ:

زمين را براى كشت شخم زد.

=مانَّ-

مُمَانَّةً [منّ] هُ: در انجام يا قضاى حاجت او دو دل و مردد شد.

=المان-

[مين]: بيل گاو آهن كه با آن زمين را شخم كنند.

=مانَى-

مُمَانَاةً [مني] الرجُلَ: او را در انتظار و چشم براه گذاشت، او را پاداش داد، با او مدارا كرد،- الرفيقَ: بدنبال او سوار شد.

=المانجا-

أو المَنْعَا (ن): نام گياهى است از نوع (بُطميّات) كه در مناطق گرمسيرى مى رويد اين گياه داراى بوى خوش و ميوه اى خوش طعم است. از پوست اين درخت عصاره ترشى بدست مىيد كه در معالجه اسهال مؤثر است.

=المانجرُو-

(ن): نام گياهى است از نوع (فلقتين) كه در مناطق استوائى مى رويد.

=مانَحَ-

مِنَاحاً و مُمَانَحَةً [منح] هُ: او را با عطا و بخشش كمك كرد،- تِ العينُ: اشكهاى چشم پياپى ريخته شد و باز نايستاد،- تِ الناقةُ: ماده شتر در زمستان پس از بريده شدن شير شتران بشير افتاد و شير داد.

=مانَعَ-

مُمَانَعَةً [منع] هُ: از او حمايت كرد،- هُ الشي ءَ: درباره چيزى با او نزاع نمود و او را از آن باز داشت.

=المانِع-

ج مانِعُون و مَنَعَة: فا، بخيل و تنگ نظر،- ج مَوَانِع: عايق و باز دارنده؛ «ما رأى مانعاً»:

مانعى نديد، «لا مانِعَ مِن ذلك»: مانعى ندارد.

=ماهَ-

- مَوْهاً و ماهَةً و مُؤُوْهاً [موه] تِ البئْرُ: آب چاه زياد شد،- تِ السّفينةُ: آب به كشتى نفوذ كرد و راه يافت،- مَوْهاً الرجُلَ: آب به او نوشانيد،- الشّي ءَ بالشّي ءِ: چيزى را با چيزى آميخت.

=ماهَ-

- مَيْهاً و مَيْهَةً [ميه] تِ البئرُ: آب چاه زياد شد،- فُلاناً: وى را آب نوشانيد،- السّيفَ و غيرَهُ بماءِ الذهب: روى شمشير و يا چيز ديگرى را آب طلا داد،- مَيْهَةً و ماهَةً و مَيْهاً الركيَّةَ: آب چاه بسيار شد.

=الماه-

[موه]: آب.

=الماهَة-

[موه] (طب): آبله، «بئرٌ ماهَةٌ»: چاه پر از آب.

=الماهَة-

[ميه]: فزونى آب چاه.

=ماهَرَ-

مُمَاهَرَةً [مهر] هُ: در مهارت بر او چيره شد.

=الماهِر-

ج مَهَرَة: فا، حاذق، شناگر ماهر؛ «عاملٌ ماهرٌ»: كارگر متخصص و كار آزموده.

=ماهَنَ-

مُمَاهَنَةً [مهن] هُ: كار را ادامه و انجام داد.

=الماهِن-

ج مُهَّان و مَهَنَة و مِهَان: فا، خدمتكار و خدمتگزار.

=الماهِنَة-

ج مَوَاهِن: مؤنث (الماهِن) است.

=الماهِيّ-

[موه]: منسوب به (الماه) است.

=الماهِيَّة-

ج ماهِيَّات [موه]: مؤنث (الماهِيّ) است، و در زبان متداول بمعناى دستمزد و اجرت ماهانه است كه از زبان فارسى گرفته شده؛ «ماهيّةُ الأَمرِ أَو الشّي ءِ»: حقيقت و طبيعت هر چيزى اين تعبير از (ماهو) گرفته شده است.

=الماوِيّ-

[موه]: منسوب به (الماء) است.

=الماوِيَّة-

ج مَاويّ [موه]: آئينه،- من الشّجَر:

شيرابه درخت.

=مايَحَ-

مُمَايَحَةً [ميح] هُ: با او معاشرت كرد.

=مايَرَ-

مُمَايَرَةً [مير] هُ: غذاى ذخيره شده برايش آورد، رفتار متقابل با او كرد، با او مخالفت كرد و در برابر وى ايستادگى نمود.

=مايَطَ-

مُمَايَطَةً [ميط] بين الشيئَين: يكى از آن دو را بر ديگرى برترى داد.

=مايَلَ-

مُمَايَلَةً [ميل] هُ: هوا خواه وى شد و او را دوست داشت، او را كمك و يارى نمود،- بين الشيئين: يكى از آن دو را بر ديگرى ترجيح داد.

=مَأَا-

يَمْؤُو مُؤاءً [مأو] السنَّورُ: گربه صدا در داد.

=مَأى-

يَمْأَى مَأْياً [مأي] الجلدَ: پوست را كشيد و پهن كرد،- القومَ: تعداد قوم را با خود به يكصد نفر رسانيد.

=المَآب-

[أوب]: برگشتن از مسافرت، توبه بدرگاه خداوند.

=المُؤَاتِي-

[أتي]: مناسب.

=المُؤَاسَاة-

[أسو]: تسليت گفتن، نيكى كردن.

=المَآل-

[أول]: مرجع، نتيجه، مُفاد؛ «مَآلُ الكلام» نتيجه و مفاد گفتار.

=المُؤَامَرَة-

ج مُؤَامَرَات [أمر]: مصدر است، توطئه؛ «مُؤامَرَة لِقَلْبِ الحُكْم»: توطئه براى سرنگونى دولت.

=المِئْبَار-

[أبر]: سوزن دان، جاسوزنى.

=المُؤَبَّد-

[أبد]: بى پايان و براى هميشه؛ «سِجْنٌ مُؤَبَّدٌ»: حبس ابد.

=المِئْبَر-

[أبر]: سوزندان، شكوفه نر در گياههاى گلدار.

=المَأْبِض-

[أبض] (ع ا): باطن زانوى مردم و باطن آرنج شتر.

=المِئَة-

[مأي]: مرادف (المِائَة) و بمعناى يكصد مى باشد.

=المَأْتَى-

ج مَأتٍ [أتي]: سوئي كه از آن مىيند؛ «اتى الأمرَ من مأتاهُ» امر از راه طبيعى خود آمد، اساس و مصدر.

=المُؤْتَشِب-

[أشب] «نَسَبٌ مُؤْتَشِبٌ»: نسب غير خالص و بدون اصالت.

=المَاتَم-

ج مَآتِم [أتم]: گرد هم آئي مردم در غم و اندوه، مجتمع مردم مطلقاً.

=المُؤْتَمَر-

ج مُؤْتَمَرَات [أمر]: گرد هم آئى مردم براى اظهار نظر در امرى و مشاوره با هم؛ «مؤتَمرٌ دولِيّ» كنفرانس سازمان ملل؛ «مؤتمر ثقافِي» سمينار فرهنگى، «مؤتمر

=المؤثر-

=المأثرة-

=المؤثل-

=المؤجر-

=المأثم-

=المأثمة-

=المأثور-

=المأخذ-

=المؤخر-

=المؤخرة-

=المأخوذ-

=مأد-

=المأد-

=المؤدى-

=المؤدب-

=المأدبة-

=المأدوم-

=المئذنة-

=المأذون-

=المأذونية-

=المؤذي-

=المأرب-

=المأربة-

=المؤرخ-

=المؤرنب-

=المؤرنبة-

=المأروق-

=المئزاب-

=المئزر-

=المئزرة-

=المأزق-

=المأزم-

=المأساة-

=المأسدة-

=المؤسسة-

=المأسو-

=المأسوف-

=المأفوك-

=المأق-

=المؤق-

=المئق-

=المأقى-

=المأقة-

=المؤقي-

=المئكال-

=المؤكسد-

=المأكل-

=المأكلة-

=المئكلة-

علمي» كنگره علمى؛ «مؤتمر سِيَاسِى»:

كنفرانس سياسى.

=المُؤَثِّر-

[أثر]: تحريك كننده عاطفه و تأثير كننده در نفس، نافذ و نفوذ كننده.

=المَأْثُرَة-

ج مَآثِر [أثر]: بزرگى و كرم، كار نيكو.

=المَأْثَرَة-

ج مآثِر [أثر]: مرادف (المأثُرة) است.

=المُؤَثَّل-

[أثل]: داراى اصالت خانوادگى و بزرگوارى هميشگى.

=المُؤْجِر-

[أجر]: موجر (اجاره دهنده).

=المُؤَجِّر-

[أجر]: موجر (اجاره دهنده مسكن).

=المَأْثَم-

ج مآثِم [أثم]: گناه.

=المَأْثَمَة-

ج مَآثِم [أثم]: گناه.

=المَأْثُور-

[أثر]: مفع؛ «الحديث المَأْثُور»:

حديث روايت شده و منقول از زمانهاى دور؛ «السيف المأثور»: شمشير قديمى كه به ارث رسيده باشد.

=المَأْخَذ-

ج مَآخذ [أخذ]: روش، جا و زمان و روش گرفتن؛ «قريبُ المأخذ»: مأخذ آسان، كم بود يا عيبى كه به كسى يا به چيزى گرفته شود؛ «لَا مَأْخَذَ عَلَى ذلك»:

عيبى ندارد،- «الكَهْرَبَائيّ»: دستگاه اتصال برق، «المَآخِذ»: شكارگاه؛ «مآخذ اللُّؤْلؤ في الخليج»: محل شكار و بدست آوردن مرواريد در خليج، منابع درسى؛ «مَآخذ الكتابِ»: منابع و مصادر كتاب.

=المُؤْخِر-

ج مَآخِر [أخر]: گوشه چشم از طرف گيجگاه.

=المُؤَخَّر-

[أخر]: «مُؤَخَّرُ الشي ء»: پشت و عقب چيزى؛ «مُؤَخَّرُ السفينة»: عقب كشتى، «مُؤَخَّراً»: بتازگى، اخيراً.

=المُؤَخَّرَة-

[أخر]: «مُؤَخّرة الشي ء»: مرادف (مُؤخَّرُهُ) است.

=المَأْخُوذ-

[أخذ] بكذا: گرفتار غم آن، محو به آن؛ «مأخوذ من كذا»: از آن گرفته و اقتباس شده است.

=مَأَدَ-

- مَأْداً [مأد]: در فراخ نعمت قرار گرفت،- النَّبَاتُ او الشجرُ: گياه تكان خورد و سيراب شد.

=المَأْد-

[مأد]: مص، چيز نرم و تازه و رسيده.

=المُؤَدَّى-

[أدي]: مرادف (المعنى) است.

=المُؤَدِّب-

[أدب]: معلم و مُربِّي.

=المُؤَدَّب-

[أدب]: با فرهنگ و تعليم يافته، مرادف (المهذَّب) است.

=المَأْدُبَة-

ج مَآدِب [أدب]: ميهمانى با دعوت قبلى و يا براى عروسى؛ «اقَامَ مَأدُبَةً على شَرَفِ فلان»: به افتخار فلان ميهمانى بر پا كرد.

=المَأْدَبَة-

ج مَآدِب [أدب]: مرادف (المأدُبَة) است.

=المَأْدُوم-

[أدم]: «خبزُ مَأْدُومٌ»: نان كه با آن كنجد يا خشخاش و مانند آن مخلوط نمايند.

=المِئْذنَة-

ج مَآذِن [أذن]: جايگاه أذان، گلدسته يا منار.

=المَأْذُون-

[أذن]: كسيكه گواهينامه تحصيلى در علوم عالى بدست آورد، و در نزد مسلمانان كسيكه اجازه عقد و ازدواج دارد،- لهُ: چيزى كه براى او مُجاز و مباح است.

=المَأْذُونِيَّة-

[أذن]: اجازه، پروانه علوم عالى.

=المُؤْذِي-

[أذي]: آزار دهنده (موذى).

=المَأْرَب-

ج مَآرِب [أرب]: نيت، رغبت، نيازمندى.

=المَأْرَبَة-

ج مَآرِب [أرب]: مرادف (المَأْرَب) است.

=المُؤَرِّخ-

[أرخ]: تاريخنويس.

=المُؤَرْنَب-

[أرنب]: «نسيجٌ مُؤَرْنَبٌ»:

پارچه اى كه در بافت آن موى خرگوش بكار رفته باشد.

=المُؤَرْنَبَة-

[أرنب] من الأَراضي. زمينى كه در آن خرگوش بسيار باشد.

=المُؤَرْنِبَة-

[أرنب] من الأَراضي: مرادف (المُؤَرْنَبَة) است.

=المَأْرُوق-

[يرق] من الزَّرْع و الناس (طب): مبتلا به بيمارى يرقان.

=المِئزاب-

ج مَآزيِب [وزب]: ناودان.

=المِئْزَر-

ج مَآزر [أزر]: شلوار و دامن و لنگ؛ «شَدَّ للأمرِ مِئْزَرَهُ»: آماده كار شد.

=المِئزَرَة-

ج مَآزِر [أزر]: مرادف (المِئْزر) است.

=المَأْزِق-

ج مَآزِق [أزق]: تنگنا، ميدان جنگ؛ «مَاْزِقٌ حَرِجٌ» تنگناى سخت.

=المَأْزِم-

ج مَآزِم [أزم]: تنگنا، جاى جنگ و گريز.

=المَأْسَاة-

ج مَآسٍ [أسي]: فاجعه و مصيبت و هر حادثه جانگداز، نمايش هنرى كه در آن حادثه بزرگى كه باعث ترس و وحشت و دلسوزى باشد ارائه دهد، نام ديگر آن (تراحيدى) است، تراژيدى.

=المَأْسَدَة-

ج مَآسِد [أسد]: جائيكه در آن شيران بسيار باشند، جاى پرورش شيران.

=المُؤَسَّسة-

[أسّ]: جمعيت يا كانون يا شركت: (مُؤَسَّسَةٌ عِلْمِيّة»: كانون دانش؛ «مُؤَسّسةٌ صناعِيّة»: كانون صنعتى.

=المَأسُوّ-

[أسو]: داغدار و مصيبت رسيده، «من الجروح»: زخمهاى درمان شده.

=المَأْسُوف-

[أسف] عليهِ: كسيكه بر مرگ او تأسف مى خورند.

=المَأْفُوك-

[أفك]: سست رأى، شخص بى بو و بى خاصيت.

=المَأق-

سختى گريه،- ج آمَاق و أَمْآق و مَواقٍ و مَآقٍ (ع ا): مجراى ريزش اشك از چشم در صورت از طرف بينى.

=المُؤْق-

ج آمَاق و أَمْآق و مَوَاقٍ و مَآقٍ (ع ا):

مجراى ريزش اشك از چشم در صورت.

=المَئِق-

كسيكه زود گريه مى كند.

=المَأْقَى-

ج مآقٍ (ع ا.): مرادف (المُؤْق) است.

=المَأَقَة-

گريه، كشيدن نفسهاى تند و بلند هنگام گريه.

=المُؤْقِي-

ج مَآقٍ (ع ا): مرادف (المُؤْق) است.

=المِئْكَال-

ج مَآكِيل [أكل]: قاشق.

=المُؤَكْسَد-

(ك): ماده يا جسمى كه اكسيژن آن خارج شده باشد.

=المَأْكَل-

ج مَآكِل [أكل]: آنچه كه خوردنى است.

=المَأْكُلَة-

[أكل]: آنچه كه خورده شده باشد؛ «شاةٌ مَأْكُلَةٌ» گوسفند خورده شده.

=المِئْكَلَة-

[أكل]: ظرف غذاى كوچك.

=المأكول-

=المألج-

=المؤلف-

=المؤلم-

=المألوف-

=مأمأ-

=المأمل-

=المأمن-

=المؤمن-

=المأمور-

=المأمورية-

=المأموم-

=مأن-

=المئناث-

=المأنة-

=المؤنة-

=المؤنث-

=المأنوس-

=المؤهلات-

=المأهول-

=المأوى-

=المأواة-

=المؤوء-

=المأوزة-

=المؤونة-

=المئوي-

=المئوية-

=المئيد-

=المؤيد-

=المباح-

=المبادرة-

=المبادلة-

=المبارأة-

=المبارز-

=المباشر-

=المباشرة-

=المباغتة-

=المبالاة-

=المبالغة-

=المبالي-

=المباهاة-

=المبايعة-

=المبتدأ-

=المبتدع-

=المبتدعون-

=المبتده-

=المبتذل-

=المبتسم-

=المبتغى-

=المبتكر-

=المبتل-

=المبتلى-

=المبتور-

=المبثور-

=المبحث-

=المَأْكُول-

ج مَآكِيل [أكل]: آنچه كه خورده مى شود؛ «الْمَأْكُول و الْمَشْروُب» خوردني و نوشيدنى.

=المَأْلَج-

ج مَآلِج: ماله آهنى ويژه بنّا و گِل كار،- فارسى است- به اين كلمه در زبان متداول (مالَشْ) و يا (مَالَجْ) گفته مى شود. و فصيح عربى آن (المِسْيَعَة) است.

=المُؤَلَّف-

ج مُؤَلَّفَات [ألف]: تأليف يا كتاب، «الْمُؤَلَّف من كذا» تركيب شده از چيزى، «انَّهُ مُؤَلَّف من ثلاثة اجزاء» در سه جلد يا جزء تأليف شده است.

=المُؤَلِّف-

[ألف]: نويسنده كتاب.

=المُؤْلِم-

[ألم]: دردناك.

=المَأْلُوف-

[ألف]: معمول؛ «الحديث المَأْلوف»: گفتار معمولى.

=مَأْمَأَ-

مَأْمَأَةً [مأمأ] تِ الشاةُ أو الظبيةُ:

گوسفند يا آهو صداى (مِئْ مِئْ) در داد.

=المَأْمَل-

[أمل]: آرزو، آنچه كه مورد توقع باشد.

=المَأمَن-

[أمن]: جايگاه امن، «بِمَأْمَنٍ مِن»:

جاى امنى.

=المُؤْمِن-

[أمن]: مؤمن، با ايمان.

=المُؤَمَّن-

[أمن]: مفع؛ «مُؤَمَّنٌ عليه»:

امانت دار.

=المَأْمُور-

ج مَأْمُورون [أمر]: كسى كه از او انجام كار يا عملى خواسته شده باشد، كارمند.

=المَأْمُورِيَّة-

[أمر]: مأموريت، اوامر و تعليمات.

=المَأْمُوم-

[أمّ]: كسيكه بر فرق سر او ضربه وارد شده باشد.

=مَأَنَ-

- مَأْناً القومَ: رزق و روزى آنها را بعهده گرفت،- الرّجُلَ: از او بر حذر شد و پرهيز كرد، بر ناف او زد.

=المِئْنَاث-

[أنث]: زنيكه همواره دختر مى زايد و همچنين است همسر مرد او، متضاد اين كلمه (المِذْكار) است و آن زنى است كه همواره پسر مى زايد.

=المَأْنَة-

ج مَأَنَات و مُؤُون على غير القياس: ناف و پيرامون آن از شكم.

=المُؤْنَة-

ج مُؤَن [مأن]: مرادف (المَؤُونَة) است و بمعناى ارزاق و آذوقه مى باشد.

=المُؤْنِث-

[أنث]: زنيكه دختر مى زايد.

=المُؤنَّث-

[أنث]: مؤنث كه بر خلاف مذكر است، مرديكه از نظر نرمى و سستى اعضاء همانند زن باشد.

=المَأْنُوس-

[أنس]: مونس و همدم.

=المُؤَهِّلَات-

[أهل]: استعداد طبيعى كه شخص را شايسته امرى مى كند.

=المَأْهُول-

[أهل]: جاى آباد و مردم آن؛ «امْرأةٌ مَأْهُولة»: زن شوهر دار.

=المَأْوَى-

[أوي]: جا و مكان زندگى.

=المأْوَاة-

[أوي]: مرادف (المأوى) است.

=المَؤُوء-

[موأ]: «سِنَّورٌ مَؤُوءٌ»: گربه اى كه مدام صدا در دهد.

=المأْوَزَة-

[أوز]: جاى پر از مرغابى.

=المَؤُونَة-

ج مُؤَن [مأن]: غذا، ذخيره غذائى، سختى و سنگينى.

=المِئَوِيّ-

[مأي]: منسوب به (المِئَة) است، «عيد مِئوى»: جشن يكصد ساله.

=المِئَوِيَّة-

[مأي]: مؤنث (المِئَوِيّ) است؛ «الذكرى المِئَويّة» ياد بود سده، يادواره يكصد ساله؛ «النسبة المِئَوية» نسبت به عدد يكصد (چند صدم).

=المَئِيد-

[مأد]: نرم.

=المُؤَيَّد-

[أيد]: تأييد شده، مُثْبَت.

=المُؤَيِّد-

[أيد]: تأييد كننده، مُثْبِتْ.

=المُبَاح-

[بوح]: مجاز و جايز.

=المُبَادَرَة-

[بدر]: مص، پيشدستى و پيش قدمى در پيشنهاد امرى يا كارى،- فى الحرب: آغازگر انجام نقشه اى جنگى.

=المُبَادَلَة-

[بدل]: تبادل؛ «المُبَادَلَاتُ التّجارية»: تبادل تجارى.

=المُبَارَأَة-

[برأ]: طلاق با رضايت زن و شوهر.

=المُبَارِز-

[برز]: مزاحم، مسابقه گر.

=المُبَاشَر-

[بشر]: مفع، فورى.

=المُبَاشِر-

[بشر]: فا، كسيكه بدون واسطه كارى انجام دهد.

=المُبَاشَرَة-

[بشر]: مص، «مُبَاشَرَةً»: فوراً، بى درنگ، بدون واسطه.

=المُبَاغَتَة-

[بغت]: ناگهانى، حمله.

=المُبَالاة-

[بلي]: اهتمام، توجّه و عنايت كردن.

=المُبَالَغَة-

ج مُبَالَغَات [بلغ]: افراط، غلو كردن.

=المُبَالِي-

[بلي]: متوجه و با اعتنا؛ «غَيرُ مبالٍ بِالأَمر»: بى اعتناست.

=المُبَاهَاة-

[بهي]: افتخار، باليدن.

=المُبَايَعَة-

[بيع] بالخِلافة: بيعت كردن با خليفه و تعهد بر اطاعت از او.

=المُبْتَدَأ-

[بدأ]: نخست، آنچه بدان آغاز شود، آغازگر، و در علم نحو عبارت از اسمى است كه مسند اليه است و معمولًا در آغاز جمله قرار مى گيرد و از عوامل لفظى مجرد مى باشد مانند «اللّهُ بارِئُ العالَم» كه در اين جمله (اللّه) مبتدا و (بارئُ) خبر آن است.

=المُبْتَدِع-

[بدع]: نو آور، سازنده و پديد آورنده.

=المُبْتَدِعون-

[بدع]: نو آوران، پيروان بدعتها در جامعه و يا در مذاهب و اديان.

=المُبْتَدِه-

[بده]: بديهه گو.

=المُبْتَذَل-

[بذل]: چيز بسيار استفاده شده، معمولي، شناخته شده؛ «كلامٌ مُبْتَذَلٌ» گفتار پوچ، سخن كهنه و تكرارى.

=المُبْتَسِم-

[بسم]: گشاده رو و خندان.

=المُبْتَغَى-

[بغي]: خواسته و مراد، آرزو.

=المُبْتَكَر-

[بكر]: بدعت شده، نو، نو ساخته.

=المُبْتَكِر-

[بكر]: پديد آورنده، مخترع و سازنده.

=المُبْتَلّ-

[بلّ]: نم كشيده، خيس شده.

=المُبْتَلَى-

[بلي]: رنجور، ستم كشيده.

=المَبْتُور-

[بتر]: بريده شده، ناقص.

=المَبْثُور-

[بثر]: محسود، رشكين.

=المَبْحَث-

[بحث]: درس، بحث و تحقيق و پژوهش.

=المبحثة-

=المبخرة-

=المبخلة-

=المبخوت-

=المبدان-

=المبدأ-

=المبدل-

=المبدن-

=المبده-

=المبذال-

=المبذر-

=المبذل-

=المبذلة-

=المبراة-

=المبرة-

=المبرد-

=المبردة-

=المبرر-

=المبرز-

=المبرسم-

=المبرش-

=المبرق-

=المبرك-

=المبرم-

=المبرور-

=المبروم-

=المبرومة-

=المبري-

=المبزغ-

=المبزل-

=المبسام-

=المبسم-

=المبسور-

=المبشر-

=المبشرة-

=المبصر-

=المبصقة-

=المبضع-

=المبط-

=المبطأة-

=المبطة-

=المبطخة-

=المبطل-

=المبطن-

=المبطنة-

=المبعث-

=المبعثر-

=المبعوث-

=المبغى-

=المبغاة-

=المبقى-

=المبقلة-

=المبكى-

=المبكر-

=المبلط-

=المبلع-

=المبلغ-

=المَبْحِثَة-

[بحث]: بحث و پژوهش.

=المَبْخَرة-

ج مَبَاخِر [بخر]: مرادف (المِبْخَرة) است.

=المِبْخَرة-

ج مَبَاخِر [بخر]: بخوردان، مجمر كه در آن بخور كنند.

=المَبْخَلَة-

[بخل]: آنچه كه به بخل دعوت كند و بر آن وادار نمايد؛ «الولدُ مَبْخَلَةٌ»:

آن فرزند موجب بخل است.

=المَبْخُوت-

[بخت]: خوش شانس.

=المِبْدَان-

[بدن]: چاق و فربه.

=المَبْدَأ-

ج مَبَادِئ [بدأ]: اصل هر چيزى؛ «كُتُبُ المبادئ»: اصول دانش، سبب و علت؛ «مَبْدَئِياً» نظرى، عمومى.

=المُبْدِل-

[بدل]: «مُبْدِلُ الأُسطواناتِ»:

دستگاهى كه صفحات گرامافون را بطور اتومات پخش كند.

=المُبَدَّن-

[بدن]: مرادف (المِبْدان) بمعناى فربه است.

=المِبْدَه-

[بده]: ناگهانى، بديهه گو.

=المِبْذال-

[بذل]: كسى كه بسيار بذل و بخشش كند.

=المُبَذِّر-

[بذر]: اسراف كننده، ولخرج.

=المِبْذَل-

ج مَبَاذِل [بذل]: يك دست لباس، لباس كهنه و فرسوده، كفش؛ «جَاءَ فى مباذِلِهِ»: با لباس معمولى خود آمد، «فلانٌ فى مباذِلهِ»: فلانى در زندگى ويژه خود است.

=المِبْذَلَة-

ج مَبَاذِل [بذل]: مرادف (المِبْذل) است.

=المِبْرَاة-

[بري]: چاقو، مدادتراش.

=المَبَرَّة-

ج مَبَارّ و مَبَرّات [برّ]: عطا و نيكى، آنچه كه نيكى بدست آورد.

=المِبْرَد-

[برد]: سوهان.

=المَبْرَدَة-

[برد]: خنك كننده؛ «هذا مَبْرَدَةٌ للبدن»: اين خنك كننده بدن است.

=المُبرِّر-

[برّ]: دليل و علت؛ «لا مُبَرِّرَ لَهُ»:

دليل يا جوازى ندارد.

=المَبْرَز-

[برز]: مستراح.

=المُبَرْسَم-

[برسم]: بيمار مبتلا به ذات الجنب (درد سينه).

=المُبْرَشّ-

[برش]: كسى كه نقطه هائى خلاف رنگش بر روى پوست بدنش باشد.

=المُبْرِق-

[برق]: اسم فاعل است؛ «الْمُبرق الكاتِبُ» أو التِّلتيب: دستگاه تلكس و تلگراف (بى سيم).

=المَبْرَق-

[برق]: «مَبْرَقُ الصبْح»: سپيده دم.

=المَبْرِك-

[برك]: خوابگاه شتران؛ «ليس لِفلان مَبْرَكُ جمل»: فلانى چيزى ندارد.

=المُبْرَم-

[برم]: محكم، بدون برگشت؛ «حُكْمٌ مُبْرَمٌ»: حكم قطعى.

=المِبْرَم-

ج مَبَارم [برم]: دوك.

=المَبْرُور-

[برّ]: كار نيك و راست كه در آن شبهه يا دروغ يا خيانت نباشد.

=المَبْرُوم-

[برم]: بافته شده؛ «سِلْكٌ مَبْرُومٌ»:

سيم تافته و فلزى مانند سيم برق و غيره.

=المَبْرُوْمَة-

[برم]: دستبند طلائى، النگو.

=المَبْريّ-

[بري]: تراشيده شده.

=المِبْزَغ-

[بزغ]: نيشتر، نام ديگر آن (المِشْرَط) است.

=المِبْزَل-

[بزل]: مته (پيچ گوشتى)، شراب صاف كن.

=المِبْسَام-

[بسم]: كسى كه بسيار لبخند زند.

=المَبْسِم-

ج مَباسِم [بسم]: دندانهاى جلو كه هنگام لبخند ديده مى شوند.

=المَبْسُور-

[بسر]: كسى كه دچار بيمارى بواسير باشد.

=المُبَشِّر-

[بشر]: بشارت دهنده.

=المِبْشَرَة-

[بشر]: دستگاه خود تراش (تراش مو)، در زبان متداول آنرا (مِبْرَشَة) نامند.

=المُبْصِر-

[بصر]: فا، مراقب؛ «رَتَّبْتُ على بُسْتانى مُبْصِراً» براى باغ خود نگهبانى تعيين كردم.

=المَبْصَر-

[بصر]: دليل واضح و روشن.

=المُبَصِّر-

[بصر]: طالع بين- اين كلمه در زبان متداول رايج است-

المَبْصَرَة-

[بصر]: مرادف (الْمَبْصَر) است.

=المِبْصَقَة-

[بصق]: سرفه دان.

=المِبْضَع-

ج مَباضِع [بضع]: نيشتر، چاقوى جرّاحى.

=المِبَطّ-

ج مَبَاطُّ [بطّ]: ابزارى كه با آن زخم را باز مى كنند.

=المَبْطَأَة-

[بطأ]: آنچه كه باعث كندى و يا تأخير شود.

=المِبَطَّة-

[بطّ]: مرادف (المِبَطّ) است.

=المَبْطَخَة-

ج مَبَاطِخ [بطخ]: باغ خربوزه و هندوانه.

=المُبْطِل-

[بطل]: دروغپرداز.

=المُبَطِّن-

[بطن]: لاغر اندام، آنچه كه آسترى داشته باشد.

=المُبَطَّنة-

[بطن]: نوعى قايق.

=المَبْعَث-

ج مَبَاعِث [بعث]: سبب و علت، عنصر، زمان برانگيخته شدن.

=المُبَعْثَر-

[بعثر]: پراكنده شده.

=المَبْعُوث-

[بعث]: فرستاده، نماينده.

=المَبْغَى-

[بغي]: نوع خواستن، جاى خواستن و مطالبه.

=المَبْغَاة-

[بغى]: مرادف (المَبْغَى) است.

=المَبْقَى-

ج مَبَاقٍ [بقي]: پايدارى و بقاء.

=المَبْقُلَة-

[بقل]: «أَرْضٌ مَبْقُلَة»: زمين كشاورزى پر از گياه بقولات.

=المَبْقَلَة-

[بقل]: جاى بقولات؛ «أرْضٌ مبقله» مرادف (المَبْقُلَة) است.

=المَبْكَى-

ج مَبَاكٍ [بكي]: جاى گريه كردن.

=المُبْكِر-

[بكر]: اولين باران بهار.

=المُبَكِّر-

[بكر]: كسيكه صبح زود مىيد.

=المُبْكي-

[بكي]: باعث گريه كردن، حزن آور و گريه آور.

=المُبَلَّط-

[بلط]: جاى فرش شده با سنگ و يا موزائيك و يا اسفالت.

=المَبْلَع-

[بلع]: مجراى گلو.

=المِبْلَع-

[بلع]: پرخور.

=المَبْلَغ-

ج مَبَالِغ [بلغ]: مقدار چيزى، مقدارى پول؛ «الْمَبْلَغُ الْمُودَع»: وديعه نقدى.

=المُبَلِّغ-

[بلغ]: پيام آور، مأمور تبليغ، سخن چين.

=المبلق-

=المبلود-

=المبليات-

=المبنى-

=المبهاج-

=المبهج-

=المبهم-

=المبهور-

=المبهوظ-

=المبوب-

=المبوق-

=المبولة-

=المبيت-

=المبيدات-

=المبيض-

=المبيضة-

=المبين-

=مت-

=متا-

=متى-

=المتات-

=المتاح-

=المتاخم-

=المتار-

=المتاع-

=المتالي-

=المتان-

=المتانة-

=المتاهة-

=المتاولة-

=المتآم-

=المتآمر-

=المتأخر-

=المتأسف-

=المتألق-

=المتئيم-

=المتأمرك-

=المتأهب-

=المتأهل-

=المتبادل-

=المتبرم-

=المتبقى-

=المتبن-

=المتجانس-

=المتجر-

=المتجرة-

=المتجلي-

=المتجمد-

=المتجول-

=متح-

=المتحاربون-

=المتحدث-

=المتحدر-

=المُبَلَّق-

[بلق]: ابلق (لك و پيس).

=المَبْلُود-

[بلد]: گيج و كم عقل، شگفت زده.

=المُبَلِّيَات-

[بلي]: زنانى كه اطراف مرده بايستند و بر او شيون و زارى كنند.

=المَبْنَى-

ج مَبَانٍ [بني]: ساختمان، كاخ، اساس، تعبير و روش؛ «الْمَعْنَى و الْمَبْنَى»:

معنى و مفهوم؛ «المَبَانِي»: ساختمانها؛ «حُرُوفُ الْمَبَانِي» حروف هجائي و يا الفبائى.

=المِبْهَاج-

[بهج]: زن زيبا؛ مذكر آن (بهيج) است.

=المُبْهِج-

[بهج]: خوشحال كننده.

=المُبْهَم-

[بهم]: بسته و گنگ، نامشخص؛ «امْرٌ مُبْهَمٌ»: موضوعى بى اساس؛ «طريقٌ مُبْهَمٌ» راه نامعيّن؛ «حائطٌ مبهَم»: ديوار بدون درب؛ «العَددُ المُبْهَم»: عدد فرضى.

=المَبْهُور-

[بهر]: مرد خسته از كار و كوشش بسيار.

=المَبْهُوظ-

كسيكه به او كارى محول شود و او نتواند؛ «القِرنُ المَبْهُوظُ» شكست خورده.

=المُبَوَّب-

[بوب]: آنچه كه به بابها يا انواع و يا فصلها تقسيم شده باشد.

=المُبوَّق-

[بوق]: گفتار باطل.

=المَبْوَلَة-

[بول]: آنچه كه باعث ادرار شود.

=المِبْوَلة-

[بول]: ظرف يا جائيكه در آن ادرار مى كنند.

=المَبِيت-

[بيت]: محلّ سكونت.

=المُبِيدَات-

[بيد]: وسايل نابود كننده.

=المَبِيض-

[بيض]: تخم دان حيوانات، قسمت زيرين گل كه داراى تخم گل است.

=المُبيِّض-

[بيض]: لباسشو، سفيدگر، نويسنده و نسخه بردار از كتاب.

=المُبَيَّضة-

[بيض]: نوشته پاكنويس شده.

=المُبِين-

[بين]: واضح و روشن.

=مَتَّ-

- مَتّاً [متّ] هُ: آنرا كشيد،- الْحَبْلَ:

طناب را بدون قرقره كشيد،- الى فلانٍ بقرابةٍ: نزد فلانى رفت و تقاضاى پناهندگى كرد،- هُ: از او پيوند خويشاوندى طلب كرد.

=مَتَا-

- مَتْواً [متو] الشي ءَ: آنرا كشيد و دراز كرد،- هُ بِالْعَصَا: با چوبدستى او را زد.

=مَتَى-

اسم استفهام است بمعناى كي، اسم شرط است كه دو فعل را مجزوم مى كند مانند «متى اضَعُ الْعمامةَ تعرفوني»:

هرگاه كه عمامه ام را بردارم مرا خواهيد شناخت.

=المَتَات-

[متّ]: مرادف (الْمَاتَّة) است.

=المُتَاح-

[تيح]: كار ارزيابى شده.

=المَتَّاح-

بلند و كشيده.

=المُتاخِم-

[تخم]: مجاور و همسايه.

=المَتار-

[تير] (ف): مولّد برق.

=المَتاع-

ج أَمْتِعَة و جج أَمَاتِع و أَمَاتِيع: بر هر چيز مورد استفاده در زندگى بجز سيم و زر اطلاق مى شود، استفاده موقت از هر چيزى، آنچه كه انسان بپوشد يا بگستراند؛ «سَقَطُ المَتاع»: چيزهاى اسقاط و بدرد نخور.

=المُتالي-

[تلو]: پيرو و دنباله رو، كسيكه با خواننده با صداى بلند دم گيرد.

=المِتَان-

ج مُتُن: فاصله ميان دو ستون.

=المَتانَة-

[متن]: نيرو و زورمندى.

المَتانَة

[تين]: زمينى كه در آن درختهاى بسيارى از انجير كاشته شود و به آن «أَرْضٌ مَتَانةٌ» نيز گويند.

=المَتاهَة-

[تيه]: جاى بيراهه كه در آن گم شوند.

=المَتاوِلة-

[ولي]: شيعه و پيروان.

=المِتْآم-

[تأم]: پارچه دوبل بافته شده،- ج مَتَائِيم: زنيكه معمولا دو قلو مى زايد.

=المُتَآمِر-

[أمر]: توطئه گر با ديگران.

=المُتَأَخِّر-

[أخر]: عقب افتاده و كسيكه با زمان خود نبوده و دور از عقربه زمان خود باشد «الْمُتَأَخِّرون» محافظه كاران و مرتجعين، متضاد اين كلمه المُعَاصِر يا العَصْري يا المُتَقَدِّم است (امروزى و پيشرفته)، متخلّف، اقتصاد و آبادى ناقص و نامنظم و از اين تعبير است (البُلْدَانُ الْمُتَأَخّرة»: كشورهاى عقب افتاده.

=المُتَأَسِّف-

[أسف]: اسم فاعل است، افسوس خور؛ «مُتَأَسِّف» كلمه معذرت خواهى است.

=المُتَأَلِّق-

[ألق]: درخشنده و روشن.

=المُتْئِيم-

[تأم]: زنيكه دو قلو زائيده است.

=المُتأَمْرك-

كسيكه با اخلاق و روش امريكائيان خو گرفته باشد.

=المُتَأَهِّب-

[أهب]: آماده.

=المُتَأَهِّل-

[أهل]: كسيكه ازدواج كرده است.

=المُتَبَادَل-

[بدل]: متقابل، داد و ستد.

=المُتَبَرِّم-

[برم]: خسته و ناراحت، غمگين.

=المُتَبَقّى-

[بقي]: باقيمانده.

=المَتْبَن-

[تبن]: انبار كاه.

=المُتَجَانِس-

[جنس]: چيزى كه اجزاى آن از يك جنس واحد باشند، كسيكه با ديگرى احساسات مشترك و همسان داشته باشد.

=المَتْجَر-

[تجر]: بازرگانى، آنچه كه با آن تجارت كنند.

=المَتْجِرَة-

ج مَتَاجِر [تجر]: تجارتخانه؛ «ارْضٌ مَتْجِرَة» سرزمين تجارت و بازرگانى.

=المُتَجَلِّي-

[جلو و جلي]: واضح و روشن.

=المُتَجَمِّد-

[جمد]: يخ زده، يخ بسته، جامد شده (خون)؛ «المُحيطُ المُتَجَمِّد»:

اقيانوس منجمد شمالى.

=المُتَجَوِّل-

[جول]: فا،؛ «بائِعٌ مُتَجَوِّل»:

دست فروش.

=مَتَحَ-

- مَتْحاً الماءَ: آب را با وسيله اى در آورد،- با دلو از چاه آب كشيد،- الشَّي ءَ: آنرا كند،- الشّجرةَ: درخت را كند،- الخمسينَ: به پنجاه سالگى نزديك شد،- فلاناً: او را زد، او را بر زمين افكند.

=المُتَحَارِبُون-

[حرب]: كسانيكه در جنگ شركت كرده اند.

=المُتَحدَّث-

[حدث]: «مُتَحَدَّثُ القوم»: جاى سخن گفتن.

=المُتَحَدِّر-

[حدر]: فا؛ «الْمُتَحَدِّر منْ»:

=المتحرك-

=المتحف-

=المتحمس-

=المتحول-

=المتحيرات-

=المتحيرة-

=المتحيز-

=متخ-

=،- الشي ء: بالا رفت،- بالدلو: دلو را گرفت،- الخمسين: نزديك به پنجاه ساله شد،- فلانا: او را زد و از خود دور كرد،- ه بالسهم: با تير او را زد،-

=المتخايلة-

=المتخرج-

=المتخضد-

=المتخيلة-

=المتداخل-

=المتدارك-

=المتداول-

=المتدثر-

=المتدفق-

=متر-

=المتر-

=المترادف-

=المترادفات-

=المتراس-

=المترامي-

=المترب-

=المتربة-

=المتردم-

=المترس-

=المترف-

=المتروك-

=المترهل-

=المتزايد-

=المتزع-

=المتزلج-

=المتزلف-

=المتزمل-

=المتزوج-

=المتساهل-

=المتسبب-

=المتسع-

=المتسق-

=المتسلسل-

=المتسلسلة-

منسوب به ... ، نسل.

=المُتَحَرِّك-

[حرك]: فا، «الصوَر المُتَحرِّكَة»:

تصويرهائى كه بر روى پرده سينما يا صفحه تلويزيون نمايش داده مى شوند.

=المُتْحَف-

ج مَتَاحِف [تحف]: مرادف (المَتْحَف) است.

=المَتْحَف-

ج مَتَاحِف [تحف]: موزه آثار هنرى و ارزشمند.

=المُتَحَمِّس-

[حمس]: حماسه سرا، با غيرت، متعصب.

=المُتَحَوِّل-

[حول]: فا، «الأَعْيادُ المُتَحَوِّلة»:

اعياد تجديد شده.

=المُتَحَيِّرَات-

[حير] (فك): نام ستاره هاى سياره آسمان است.

=المُتَحَيِّرَة-

[حير] (فك): يك ستاره سيار.

=المُتَحَيِّز-

[حوز]: غرض ورز، هواخواه.

=مَتَخَ-

- مَتْخاً الشي ءَ: آن چيز را از جاى خود كند، آنرا قطع كرد، آنرا بالا برد.

=،- الشي ءُ: بالا رفت،- بِالدّلْو: دلو را گرفت،- الخمسينَ: نزديك به پنجاه ساله شد،- فلاناً: او را زد و از خود دور كرد،- هُ بالسهم: با تير او را زد،- مَتْخاً الجرادُ: ملخ دم خود را بزمين فرو كرد تا تخم بريزد.

=المُتَخَايِلَة-

[خيل]: «أَرْضٌ مُتَخَايِلَةٌ»:

مرادف (مُتَخَيِّلة) است.

=المُتَخَرِّج-

[خرج] من مدرسةٍ: كسيكه فارغ التحصيل شده؛ «المُتَخَرِّج في ... »: كسيكه تحصيلات خود را در رشته هاى پزشكى يا هندسه يا حقوق ... بپايان رسانيده باشد.

=المُتَخَضِّد-

[خضد]: خميده و دو تا شد.

=المُتَخَيِّلَة-

[دخيل]: «أَرْضٌ مُتَخَيِّلَةٌ»:

سرزمين سبز كه شكوفه هاى آن بر آمده است.

=المُتَدَاخِل-

[دخل]: فا؛ «عَدَدٌ مُتَداخِلٌ»:

عددى كه محتواى آن اعداد ديگرى باشد.

=المُتَدَارَك-

[درك]: نام بحرى از بحور شعر است، و شعر در آن به هشت فَعِلُنْ تمام مى شود.

=المُتَدَاوَل-

[دول]: رايج (پول)، متناوب، «الكلامُ الْمَتَداوَل»: سخنان روز مره. گفتار نقل شده از ديگران.

=المُتَدَثِّر-

[دثر] بالثوب: كسيكه لباس پوشيده يا در لباس خود را پيچانده است.

=المُتَدَفِّق-

[دفق]: آبريز فراوان، آب سر ريز و روان و جوشان.

=مَتَرَ-

- مَتْراً الحبلَ: ريسمان را كشيد،- الشّي ءَ: آنرا قطع كرد.

=المِتْر-

ج- أَمْتَار: اندازه مساحت گيرى در طول كه معادل يك ذرع و نيم تقريبى است- اين كلمه يونانى است-

المُتَرَاجِحَة-

[رجح] أو المتباينة العدديَّة (ع ج):

دو مجموعه عددى مختلف مانند ٤+ ٩٢٦ - ١؛ «الْمُتَرَاجِحَة ذات مَجَاهيل»: در علم جبر و عبارت است از مجموع دو عبارت جبرى است كه مجهولات آن به اعداد موافق تبديل شود كه در نتيجه عددى صحيح مى شود و اين اعداد را حلول يا جذور مُتَراجِحَه نامند.

=المُتَرَادِف-

[ردف]: مساوى است با (الْمُرادِف).

=المُتَرَادِفَات-

[ردف]: بر كلماتى كه با هم معناى مساوى دارند اطلاق مى شود.

=المِتْرَاس-

ج مَتَارِيس [ترس]: ديوار يا سنگر كه براى پنهان شدن از ديد دشمن بكار مى رود، چوبى كه پشت درب نصب مى كنند تا درب باز نشود.

=المُتَرَامِي-

[رمي]: وسيع، دور؛ «مُتَرامي الأَطراف»: بسيار دور.

=المُتْرِب-

[ترب]: پر گرد و خاك.

=المَتْرَبَة-

[ترب]: بينوائى و مستمندى؛ «مِسْكِين ذو متَرْبة»: فقير بينوا و مستمند.

=المُتَرَدَّم-

[ردم]: جائيكه وصله پينه شده است.

=المِتْرَس-

ج مَتارِس [ترس]: مرادف (المِتراس) است.

=المُتْرَف-

[ترف]: كسيكه در فراخ روزى باشد، آنكه هر كارى بخواهد بكند و كسى او را منع نكند، ستمگر و تجاوزگر.

=المُتَرَّف-

[ترف]: مرادف (المُتْرَف) است.

=المَتْرُوك-

ج مَتْرُوكَات [ترك]: ارث.

=المُتَرَهِّل-

[رهل] (طب): سست گوشت و لرزان بر خلاف پرگوشت و محكم.

=المُتَزَايِد-

[زيد]: افزايش طلب، افزايش خواه، «على نحوٍ متزايدٍ»: به گونه اى افزون.

=المُتَّزِع-

[وزع]: فا، بزرگ نفس.

=المُتَزَلِّج-

[زلج]: مرادف (المُتَزَحْلِق) است بمعناى ليزخور.

=المُتَزَلِّف-

[زلف]: چاپلوس كه با زبان اظهار دوستى مى كند بر خلاف آنچه كه در دل دارد، مترادف (المُتَمَلِّق) است.

=المُتَزَمِّل-

[زمل]: شخصى كه در لباسهاى خود پوشيده يا پيچيده شده باشد.

=المُتَزَوِّج-

[زوج]: مرد متأهل كه ازدواج نموده باشد.

=المُتَسَاهِل-

[سهل]: سهل و آسان و نرم و با گذشت، بردبار.

=المُتَسبِّب-

[سبّ]: كسيكه اندك تجارت نمايد.

=المُتَّسَع-

[وسع]: اسم مفعول است، دامنه فسيح و مجال، «لم يجد مُتَّسَعاً من الوقت لعملِ كذا»: وقت كافى براى انجام كار ...

نداشت.

=المُتَّسِق-

[وسق]: از نامهاى ماه (قمر)، و در نزد عروضيان بحرى از بحور شعر است كه به آن (الْمُتَدَارَك) نيز گفته مى شود و عبارتست از ٨ بار فَعِلُنْ.

=المُتَسَلْسِل-

[سلسل]: پى در پى، پشت سر هم؛ «الرَّقَمُ الْمُتَسَلْسِلْ»: عدد مسلسل، و از لباس و پوشاك آنچه كه بد بافت و كهنه باشد.

=المُتَسَلْسِلَة-

[سلسل] (ع ح): مجموعه اعدادى متوالى بر حسب قاعده معينى است مانند ١، ٣، ٧، ١٥، ٣١ ... كه هر يك از اين اعداد مساوى است با دو برابر عدد ما قبل خود باضافه يك، «السِّلْسِلَةُ المُتَسَلْسِلَة» عبارت از رقمى است كه عدد حدود آن نهايت

=المتشائم-

=المتشابه-

=المتشايع-

=المتشبث-

=المتشدد-

=المتشرد-

=المتشرع-

=المتشمس-

=المتصرف-

=المتصرفية-

=المتصنع-

=المتصيد-

=المتصيف-

=المتضامنون-

=المتضلع-

=المتطابقة-

=المتطبب-

=المتطرف-

=المطلب-

=المتطلبات-

=المتطوع-

=متع-

=المتعارف-

=المتعاقب-

=المتعاقدان-

=المتعامدان-

=المتعاونة-

=المتعب-

=المتعبة-

=المتعبد-

=المتعة-

=المتعدد-

=المتعذر-

=المتعسة-

=المتعفن-

=المتعلق-

=المتعمد-

=المتعنت-

=المتعهد-

=المتعوس-

=المتعيش-

=المتعيف-

=المتغرض-

=المتفائل-

=المتفال-

=المتفحة-

=المتفرنس-

ندارد و از مجموع اين حدود چنين نتيجه گيرى مى شود كه اگر مجموع آن متناهى باشد سلسله متقارب است و در غير اينصورت متباعد خواهد بود.

=المُتَشائِم-

[شأم]: بد خيال، كسيكه همواره طبيعت او دنيا را بد و سياه جلوه مى دهد.

=المُتَشَابِه-

[شبه]: فا؛ «مُثلّثان او مُضَلَّعَان مُتَشَابِهان». (ه): دو شكل مثلّث يا چند ضلعى كه داراى زاويه هاى متساوى و ضلعهاى متناسب مى باشند.

=المُتَشَايِع-

[شيع]: شريك.

=المُتَشَبِّث-

[شبث]: فا، مرد سرسخت.

=المُتَشَدِّد-

[شدّ]: فا، سختگير، بخيل.

=المُتشرِّد-

[شرد]: آواره.

=المُتَشَرِّع-

[شرع]: مردى كه به شرع و قانون گرايش داشته باشد.

=المُتَشَمِّس-

[شمس]: فا، نيرومند و محكم.

=المُتَصَرِّفِ-

[صرف]: فا، استاندار.

=المُتَصَرِّفِيَّة-

[صرف]: استاندارى، سمت استاندار.

=المُتَصَنِّع-

[صنع]: كسيكه با تكلّف كارى را انجام دهد.

=المُتَصَيِّد-

[صيد]: دام گستر.

=المُتَصَيَّف-

[صيف]: ييلاق.

=المُتَضَامِنُون-

[ضمن] من الغْرَماء: افرادى كه ضمانت يكديگر را در برابر صاحب حق بنمايند.

=المُتَضَلِّع-

[ضلع] من العلوم: كسيكه در دانش يد طولانى و خبرگى داشته باشد.

=المُتَطَابِقَة-

[طبق] (ع ج): از اصطلاحات علم جبر است و عبارت از دو مجموعه مساوى با هم است مانند (ب+ ج) ٢ - ب ٢+ ٣ ب ج+ ج ٣، (س+ ١) (س+ ٢) - س ٢+ ٣ س+ ٢.

=المُتَطَبِّب-

(طبّ): كسيكه مبادرت به درمان و معالجه كند ولى پزشك نباشد.

=المُتَطَرِّف-

[طرف]: كسيكه در طرف و سوئى باشد، دارنده و پيرو عقيده يا مذهبى بحد اكثر آن، ميانه رو.

=المُطَلِّب-

[طلب]: كسيكه راضى كردن او سخت باشد.

=المُتَطَلِّبَات-

[طلب]: مقتضيات، نيازمنديها.

=المُتَطَوِّع-

[طوع]: داوطلب كارهاى خير و نيك علاوه بر واجبات مذهبى، كسيكه داوطلب سربازى و خدمت در ارتش باشد.

=مَتَعَ-

مُتُوعاً الشي ءُ: آن چيز بدرازا كشيد،- النّهارُ:

روز بلند شد،- السّراب: سرآب در آغاز روز بر آمد،- الْحَبْلُ: ريسمان محكم شد،- النّبيذُ: سرخى مى بسيار شد،- الرَّجُلُ:

دست باز و زيرك شد،- مَتْعاً و مُتْعَةً بالشّي ء: آنرا برد،- مَتْعاً و مُتْعاً بِفُلانٍ: او را تكذيب كرد.

=مَتُعَ-

- مَتَاعَةً الرجُلُ: تيز هوش و با ظرافت شد.

=مَتَّعَ-

تَمْتِيعاً [متع] الشي ءَ: آنرا بالا برد و طولانى كرد،- هُ اللّهُ بِكَذا: خداوند او را پايدار و متنعم براى زمان بسيار بدارد،- الْمَرأَة المُطَلَّقَةَ: آنچه كه از لباس و تشك و رختخواب و ساير اثاث به زنيكه طلاق گرفته است مى دهند و آنرا (مُتْعَةُ الطّلاق) نامند.

=المُتَعَارَف-

[عرف] عليهِ: معمولى، آنچه كه عرف و عادت بر آن استناد مى كند.

=المُتَعَاقِب-

[عقب]: يكى بعد از ديگرى؛ «الْحُكُوماتُ الْمُتَعَاقِبَة»: دولتهاى پى در پى.

=المُتَعَاقِدانِ-

دو طرف عقد و يا پيمان.

=المُتَعامِدانِ-

«مُسْتقيمانِ مُتَعامِدان» (ه): دو خط مستقيم و عمودى بر يكديگر كه زاويه قائمه از آن بدست مىيد.

=المُتَعَاوِنة-

[عون]: زن پير و سالخورده.

=المَتْعَب-

ج مَتَاعِب [تعب]: مرادف (الْمَتْعَبة) است.

=المَتْعَبَة-

ج مَتَاعب [تعب]: خستگى، جاى خسته شدن، آنچه كه خستگى باعث آن مى شود، «المَتاعِب»: رنجها و سختيها.

=المُتَعَبَّد-

[عبد]: محلّ نيايش و پرستش.

=المُتْعَة-

ج مُتَع: مرادف (المِتْعَة) است؛ «مُتْعَةُ المرأةِ»: آنچه از وسائل زندگى و پوشاك كه بعد از طلاق به زن مى رسد.

=المِتْعَة-

ج مِتَع: اسم است از تمتيع، توشه كم، شكار و غذا كه از آن بهره مند شوند.

=المُتَعَدِّد-

[عدّ]: بسيار، گوناگون؛ «مُتَعَدِّدُ النّواحى»: داراى جهات مختلف و بسيار.

=المُتَعَذِّر-

[عذر]: ممتنع، غير ممكن.

=المَتْعَسَة-

[تعس]: چيزى كه باعث بد بختى باشد؛ «هَذَا الْأَمْرُ منحسةٌ مَتْعَسَة»:

اين امر بدبختى و نحسى آور است.

=المُتَعَفِّن-

[عفن]: «لحمٌ مُتَعَفِّن»: گوشت گنديده كه بوى آن تغيير كرده است.

=المُتَعَلِّق-

[علق]: فا؛ «مُتَعَلِّقٌ بِكذا»: ويژه اوست؛ «مِنْ مُتَعلِّقاتِهِ»: از ويژه گيها و اختصاصات اوست.

=المُتَعَمِّد-

[عمد]: فا، كسيكه از روى عمد و اتخاذ تصميم كارى بكند.

=المُتَعَنِّت-

[عنت]: كسى كه براى خود خوارى و بدى بخواهد؛ «ارْضَاء المتعنِّتِ صَعْبٌ»: خوشنود كردن خوار طلب سخت است.

=المُتَعَهِّد-

[عهد]: فا، كسيكه عهده دار انجام كارى بشود.

=المَتْعُوس-

ج مَتَاعِيس [تعس]: بد بخت، بد شانس.

=المُتَعَيِّش-

[عيش]: فا، كسيكه با مستمرّى و درآمدى زندگى كند ولى براى او كافى نباشد.

=المُتَعَيِّف-

[عيف]: پيشگو، كسيكه از روى حركت پرندگان فالگيرى كند.

=المُتَغَرِّض-

ج مُتَغَرِّضُون [غرض]: كسيكه داراى غرض سياسى يا مانند آن باشد و آنرا مورد هدف و تأييد قرار دهد؛ «هو مُتَغرِّضٌ عليهِ أَوْ ضِدُّهُ»: او هدف و غرضى نسبت باو يا بر ضد او دارد.

=المُتَفَائِل-

[فأل]: اسم فاعل است، كسيكه فال نيكو بزند.

=المِتْفَال-

[تفل]: مؤنّث [التَّفِل] است بمعناى بو گرفته و فاسد شده، زن بد بو.

=المَتْفَحَة-

[تفح]: باغ سيب. سيبستان.

=المُتَفَرْنِس-

ج مُتَفَرْنِسون: مردى كه فرانسوى شده يا دنباله رو و خو گرفته از

=المتفلة-

=المتفلح-

=المتفنن-

=المتقارب-

=المتقرئ-

=المتقطع-

=المتقطعة-

=المتقي-

=المتك-

=المتكادس-

=المتكأ-

=المتكلف-

=المتكلم-

=المتكمة-

=المتكمي-

=المتلاحز-

=المتلاحم-

=المتلاحمة-

=المتلاف-

=المتلبب-

=المتلبس-

=المتلعلع-

=المتلفة-

=المتلقمة-

=المتلمظ-

=المتلوم-

=المتلون-

=المتماحلة-

=المتماطر-

=المتمرض-

=المتمرغ-

=المتمطر-

=المتمكن-

=المتملح-

=المتمنيات-

=المتمهل-

=المتمور-

=متن-

=المتن-

=المتناسب-

=المتناسق-

=المتناصف-

اخلاق فرانسويان شده باشد.

=المِتْفَلَة-

ج مَتَافِل [تفل]: ظرفى كه در آن آب دهان اندازند.

=المُتَفَلِّح-

[فلح] الشفةِ أو اليدينِ أو القَدَمين:

كسيكه لب يا دست يا پاى او از شدت سرما ترك برداشته باشد.

=المُتَفَنِّن-

[فنّ]: اسم فاعل است، مرد پر هنر كه هنرهاى بسيار داشته باشد.

=المُتَقَارِب-

[قرب]: اسم فاعل است، بحرى از بحور عروضى شعر است كه وزن آن هشت بار (فَعُولُنْ) مى باشد.

=المُتَقَرِّئ-

[قرأ]: مرد زاهد و عابد و پرهيزكار.

=المُتَقَطِّع-

[قطع]: فا، كوتاه.

=المُتَقَطِّعَة-

[قطع]: مؤنث (المتقطِّع) است؛ «عُرَّةٌ مُتَقَطِّعَةُ»: سفيدى پيشانى است كه از روى دو سوراخ بينى تا به چشمها برسد و معمولا در مورد اسب گفته مى شود؛ «الحُمىَّ المتقطِّعَة» (طب) تب متناوب كه در فاصله هاى محدودى عارض شود بر خلاف تب لازم.

=المُتَّقِي-

[وقي]: پرهيزكار.

=المِتَكّ-

[تكّ]: بندكش كه با آن بند شلوار را در ليفه آن جاى دهند و در زبان متداول آنرا (مِدكّا) نامند.

=المُتَكَادِس-

[كدس]: فا،- مِنَ الشَّجر:

درخت شاخه پيچيده و انباشته شده.

=المُتَّكَأ-

ج مُتّكآت [وكأ]: پشتى و بالش.

=المُتَكَلِّف-

[كلف]: مرادف (المُكَلَّف) است، آنكه در آنچه كه باو مربوط نباشد دخالت كند يا كارى را بعهده گيرد.

=المُتَكَلِّم-

[كلم]: فا، دانا به علم كلام.

=المُتَكَلِّم-

[كلم]: جاى سخن گفتن.

=المُتَكَمِّة-

[كمه]: في الارض شخص بى پناه كه نمى داند به كجا مى رود.

=المُتَكَمِّي-

[كمي]: مرد مسلّح.

=المُتَلاحِز-

[لحز] من الشجر: درختانى كه شاخه هاى آنها در هم پيچيده شده باشد.

=المُتَلاحِم-

[لحم]: لحيم شده و بهم چسبيده.

=المُتَلاحِمَة-

[لحم]: مؤنث (المُتَلَاحِم) است، «شَجَّةٌ مُتَلاحِمَة»: زخمى كه جوش خورده و به استخوان آسيبى نرسانيده است.

=المِتْلَاف-

[تلف]: آنكه دارائى خود را تباه كند و بر باد دهد.

=المُتَلَبِّب-

[لبّ]: جاى بستن گردن بند.

=المُتَلبِّس-

[لبس]: فا؛ «وُجِدَ مُتَلَبِّسا بِالْجَرِيمَة»: در حاليكه مرتكب جرم بود ديده شد.

=المُتَلَعْلِع-

[لعلع] «عَسَلٌ مُتَلَعْلِعٌ»: عسلى كه هنگام برداشت كشيده مى شود.

=المَتْلَفَة-

ج مَتَالِف [تلف]: علت نابودى و هلاك، جاى تلف شدن، جاى بى آب و علف.

=المتَلَقِّمَة-

[لقم]: «ركيَّةٌ مُتَلَقِّمَةٌ»: چاه پُر آب.

=المُتَلَمَّظ-

[لمظ]: موضع لبخند كه گرداگرد زبان است.

=المُتَلوم-

[لوم]: فا، كسيكه با كارهاى زشت و بد مورد نكوهش قرار گيرد. كسيكه منتظر رفع نيازمندى خود مى باشد.

=المُتَلوِّن-

[لون]: فا، شخص دو رو و متلوِّن.

=المُتَمَاحِلَة-

[محل]: «فلاةٌ مُتَمَاحِلَةٌ»: سرزمين دور دست.

=المُتَمَاطِر-

[مطر]: ابرى كه ساعتى ببارد و ساعتى ديگر از باريدن باز ايستد.

=المُتَمَرض-

[مرض]: بيمار.

=المُتَمَرَّغ-

[مرغ]: جاى غلطيدن ستور.

=المُتَمَطِّر-

گردش كننده بعد از آمدن باران، اسب تيزرو، سوار بر اسب تيزرو.

=المُتَمَكِّن-

[مكن]: فا،- فى علم النّحو:

و در علم نحو اسمى است كه از شبه حرف سالم باشد يعنى مبنى نباشد؛ «المُتَمَكِّن الأَمْكَن» اسم منصرفى كه آخر آن تمام حركات اعراب و تنوين را در بر گيرد مانند (سَعْدٍ و سعيدٍ)؛ «المُتَمَكِّن غير الأَمْكَنْ»: اسم غير منصرف يا ممنوع از صرف است كه كسره و تنوين بخود نمى پذيرد مانند (ابراهيم و يوسف)؛ «غير المُتَمَكِّن فى علم النحو» اسمى است كه مشابه حرف مبنى است مانند (كيفَ و ايْنَ).

=المُتَمَلِّح-

[ملح]: نمك فروش، نمك دار.

=المُتَمَنَّيَات-

[مني]: چيزهاى مورد آرزو و تمنى.

=المُتَمَهِّل-

[مهل] من الرجال: مرد بلند اندام.

=المَتْمُور-

[تمر]: دارنده خرما و ذخيره كننده آن.

=مَتَنَ-

- مُتُوناً هُ بالسوط: او را بسختى با شلاق زد،- الشَّي ءَ: آنرا كشيد،- الرَّجُلُ:

بجائى رفت و ماند، سوگند خورد،- بِفلانٍ:

او را در تمام ساعات روز با خود برد،- بالمكان: در آنجا اقامت گزيد،- مَتْناً فلاناً: بر پشت او زد.

=مَتُنَ-

- مَتَانَةً: محكم و نيرومند شد.

=مَتَّنَ-

تَمْتِيناً [متن] الشي ءَ: آنرا محكم كرد، آنرا سفت و سخت كرد،- الْخَيْمَةَ: طنابهاى چادر را بخوبى كشيد و با ريسمانهايش بست،- الدلوَ: دلو را محكم بست،- الطّعامَ:

غذا را با ادويه خوشطعم كرد،- لِمَنْ سابَقَهُ:

باو گفت «تو از جلو تا فلان جا برو و سپس من بتو ملحق مى شوم».

=المَتْن-

مص،- ج مِتَان و مُتُون: كمر (مؤنث و مذكر است)؛ «سَافَرَ عَلَى مَتْنِ الباخرة»: با كشتى مسافرت كرد؛ «متنُ الأرض»: زمين بلند و مسطّح؛ «متنُ الطّريق»: ميانه راه و خيابان؛ «متنُ الكِتاب»: متن كتاب بدون شرح و يا حاشيه؛ «متنُ اللُّغَة»: اصول و مفردات زبان؛ «مَتْنا الظّهر»: گوشت و عصب دو طرف راست و چپ پشت انسان.

=المُتَنَاسِب-

[نسب]: برابر و همسان، «المُتَنَاسِبُ الرابع لثلاثة مقادير ب ج د» در علم جبر بمعناى عدد (ك) است باين صورت ج/ ب- ك/ د.

=المتَنَاسِق-

[نسق]: فا،- مِنَ الْكَلَام:

گفتارى كه با نظم و ترتيب بيايد.

=المُتَنَاصِف-

[نصف] من الرجال: مردى كه داراى صفات خوب و هماهنگ باشد؛ «مَكَانٌ مُتَنَاصِفٌ»: زمينى كه مسطّح و

=المتناظر-

=المتناعم-

=المتناول-

=المتنة-

=المتنجم-

=المتنزه-

=المتنصح-

=المتنعم-

=المتنفس-

=المتنفش-

=المتنوع-

=المتهارت-

=المتهتك-

=المتهجد-

=المتهدمة-

=المتهزم-

=المتهضم-

=المتهفك-

=المتهيع-

=المتوائم-

=المتوازي-

=المتواطد-

=المتوافرون-

=المتوالي-

=المتوالية-

=المتوبد-

=المتوح-

=المتوحد-

=المتوسط-

=المتوضأ-

=المتوضح-

=المتوفى-

=المتوقد-

=المتوكد-

=المتين-

=المتيوروكراف-

=مث-

هموار باشد.

=المُتَنَاظِر-

[نظر]: «شكلان مُتَنَاظِرَان بِالنّسبةِ الى مَركز و» در علم هندسه بمعناى دو شكلى است كه تقاطع آنها دو تا دو تا به نسبت (و) متناظرند و صفت اين دو شكل را (تناظر) مى نامند؛ «شكلانِ مُتَنَاظِرانِ»: بِالنّسبه الى مستقيم س (او مستوو» (ه): اين دو شكل با هم دو تا دو تا به نسبت س يا واو متناظرند و صفت آن دو را (التّناظر) نامند. همچنان كه در مركز دايره و كره و متوازى الاضلاع مى باشد.

=المُتَنَاعِم-

[نعم]: مرادف (المُتَنَعِّم) است،- مِنَ النّبَات: گياه نرم.

=المُتَنَاوَل-

[نول]: مفع، آنچه ممكن است بدست آيد؛ «في مُتَنَاوَلِ يدِهِ»: در دسترس او است؛ «في مُتَنَاوَلِ الْجَمِيع»: در دسترس همگان است.

=المَتْنَة-

ج مِتَان و مُتُون: زمين سفت و بلند؛ «مَتْنَةُ الظّهرِ»: طرف پشت.

=المُتَنَجِّم-

[نجم]: منجم و ستاره شناس.

=المُتَنَزَّه-

[نزه]: گردشگاه، پارك.

=المُتَنَصَّح-

[نصح]: مفع،؛ «ثوبٌ مُتَنَصَّحٌ»:

لباس وصله خورده.

=المُتَنَعِّم-

[نعم]: كسى كه در رفاه و نعت باشد، دارنده مال بسيار.

=المُتَنَفَّس-

[نفس]: جاى تنفس.

=المُتَنَفِّش-

[نفش]: آماسيده و نرم درون؛ «انْفٌ مُتَنَقِّش» بينى پهن و فراخ سوراخ.

=المُتَنَوِّع-

[نوع]: فا، گوناگون.

=المُتَهَارِت-

[هرت]: پر گو و ياوه گو.

=المُتَهَتِّك-

[هتك]: يقال «رجُلٌ مُتَهَتِّكٌ»:

مردى كه از رسوائى باكى ندارد.

=المُتَهَجِّد-

[هجد]: فا، كسى كه با نماز شب عبادت مى كند.

=المُتَهَدِّمَة-

[هدم]: «عجوزٌ مُتَهَدِّمَةٌ»:

پيره زن از كار افتاده و سالخورده.

=المُتَهَزِّم-

[هزم]: فا، رعد؛ «قصبٌ مُتَهَزِّمٌ»:

نى شكسته و ترك خورده، آذرخش،؛ «سقاءٌ مُتَهَزِّمٌ»: مشك خشك شده و تا خورده.

=المُتَهَضِّم-

[هضم]: «رَأَيْتُهُ مُتَهَضِّماً» او را با چهره اى كه از اندوه شكسته شده بود ديدم.

=المُتَهَفِّك-

[هفك]: فا، كسيكه لرزان و با اضطراب راه رود، شخصى كه بسيار اشتباه كند.

=المُتَهَيِّع-

[هيع]: سرگردان و آشفته، كسى كه شر بپا كند.

=المُتَوَائِم-

[وأم]: فا؛ «غناءٌ مُتَوَائِمٌ»:

ثروتى متناسب.

=المُتَوَازِي-

[وزي]: متقابل «مُتَوَازي السّطوح»: جسمى است كه شش ضلع متوازى دارد و منشور است و دو قاعده آن متوازى الأضلاع است؛ «متوازي السّطوح القائم» (ه):

ضلعهاى آن عمودى بر مستواى دو قاعده و آن دو قاعده مستطيل نيستند؛ «متوازى المستطيلات» (ه): منشورى است قائم كه دو قاعده آن مستطيل مى باشند.

=المُتَوَاطِد-

[وطد]: ثابت و دائم، شديد، چيزى كه قسمتى از آن در اثر قسمتى ديگر است.

=المُتَوَافِرُون-

[وفر]: «قومٌ مُتَوَافِرون»: بسيار.

=المُتَوَالِي-

[ولي]: فا، پيروان على (ع) و خاندان او واحد (المَتاوِلة) است.

=المُتَوَالِيَة-

[ولي]: مؤنث (المُتَوَالي) است؛ «المُتَوَالِية الحِسَابيَّة»: تصاعد عددى در علم جبر عبارت است از مجموعه اعدادى كه تفاوت ميان هر يك از آنها با ديگر يكسان است و آنرا اساس مى نامند. مثلا: ١، ٤، ٧، ١٠، ١٣، ... ؛ «المتوالية الهَنْدَسيَّة»:

تصاعد هندسى عبارت از مجموعه اعدادى است كه هر يك از آنها مساوى است با عدد ما قبل آن ضرب در عدد ثابتى كه اساس ناميده مى شوند، مانند ١، ٣، ٩، ٢٧، ٨١.

=المُتَوَبِّد-

[وبد]: سخت چشم زخم.

=المَتُوح-

دور و بعيد؛ «بِئرٌ مَتُوحٌ»: چاهى كه از آن آب كشيدن آسان باشد.

=المُتَوَحِّد-

ج مُتَوَحِّدون [وحد]: تنها و يكتا؛ «المُتَوَحِّدُون مِنَ الرُّهبان»: راهباني كه براى عبادت خدا از مردم مى برند.

=المُتَوَسِّط-

[وسط]: فا، معتدل و ميانه؛ «متوسّطُ القامة»؛ «متوسِّط الحجم»: كسى كه اندام متناسب و ميانه داشته باشد، و در علم هندسه عبارت است از خط مستقيم ميان رأس و منتصف ضلع مقابل در مثلث، ««مُتَوَسِّط عِدَّة اعْداد»: در علم حساب عبارت است از حاصل قسمت همان اعداد به عدد خود مانند:

٣/ ٨+ ١٢+ ١٦ - ١٢، «الْبَحْر الأَبْيَض المُتَوسّط»: درياى مديترانه كه ميان اروپا و افريقا و آسيا قرار گرفته است.

=المُتَوَضَّأ-

[وضأ]: جاى وضو گرفتن، توالت.

=المُتَوَضِّح-

[وضح]: فا، كسيكه ديده و ظاهر مى شود، كسيكه در ميانه خيابان راه مى رود،- مِنَ الإبِل: شتر تقريبا سفيد.

=المُتَوَفَّى-

[وفي]: مرده.

=المُتَوَقِّد-

[وقد]: فا، مرد ظريف، درخشنده و روشن؛ «مُتَوَقِّدُ الذِّهْن»: با هوش و زيرك.

=المُتَوَكِّد-

[وكد]: كسيكه براى كارى آماده است.

=المَتِين-

ج مِتَان: سفت و سخت، محكم و نيرومند؛ «حَبْلٌ متينٌ» ريسمان محكم؛ «رَأْىُ متينٌ» رأى قاطع و پر محتوى.

=المِتِيُورُوكْراف-

دستگاه هواشناسى و هواسنجى.

=مَثَّ-

- مَثّاً [مثّ] الزقُّ أو السقاءُ: مشك يا ظرف آب تراوش كرد؛- العَظْمُ: آنچه از مواد كه در ميان استخوان بود روان شد؛- الرَّجُلُ: از فرط چاقى بدن او عرق كرد،- الحديثَ: سخن را پخش و منتشر كرد،- شاربَهُ: سبيل چرب شده خود را با دست پاك كرد،- يَدَهُ: دست خود را با حوله پاك كرد،- الجرحَ: چرك زخم را زدود و آنرا پاك كرد.

=المثاب-

=المثابة-

=المثابر-

=المثار-

=المثافيد-

=المثال-

=المثالة-

=المثالي-

=المثالية-

=المثانة-

=المثاني-

=المثؤوب-

=المثبت-

=المثبنة-

=مثد-

=المثرودة-

=المثري-

=المثعلب-

=المثعلة-

=المثغر-

=المثفد-

=المثقال-

=المثقب-

=المثقف-

=المثقل-

=المثكال-

=المثكلة-

=مثل-

=المثل-

=المثلى-

=المثلب-

=المثلبة-

=المثلة-

=مثلث-

=المَثَاب-

[ثوب]: محل اجتماع مردم.

=المَثَابَة-

[ثوب]: مرادف (المَثَاب) است؛ «بِمَثَابَةِ كَذا»: همانند آن.

=المُثَابِر-

[ثبر]: مواظب و پابرجا.

=المَثار-

[ثور]: باعث و انگيزه؛ «مَثَارُ النِّزاع»:

انگيزه و موضوع اختلاف.

=المَثَافِيد-

[ثفد]: آستر لباس.

=المِثَال-

ج أَمْثِلَة و مُثُل و مُثْل: شبه و مانند، مقدار، شي ء، قصاص، رختخواب.

=المَثَالَة-

فضيلت و بزرگى، حال خوب.

=المِثَالِيّ-

منكر حقيقت اشياء (به واژه العنادى مراجعه شود)، كسى كه هدفى را براى خود عنوان مى كند و از آن هدايت مى پذيرد (ايده آلست)؛ «الشي ءُ المِثالِيّ»:

چيزى كه به عنوان سمبل يا بهترين براى راهنمائى گرفته شود.

=المِثَالِيَّة-

يكى از مذاهب فلسفى است كه حقيقت ذات اشياء را منكر است و چيزى بجز تفكر و انديشيدن را قبول ندارد.

به (العنادية مراجعه شود).

=المَثَانَة-

ج مَثَانَات: مثانه (آبدان).

=المَثَاني-

[ثني]: آيات شريفه قرآن، نيروى چيزى.

=المَثْؤُوب-

[ثأب]: كسيكه خميازه يا دهن دره مى كند.

=المُثْبَت-

[ثبت]: مفع، بسته شده، بيمارى كه از رختخواب بعلت سنگينى وزن بيرون نمىيد.

=المَثْبَنَة-

ج مَثَابِن: كيسه زن كه در آن آئينه و لوازم خود را قرار مى دهد.

=مَثَدَ-

- مَثْداً بين الحجارة: از پشت سنگچين مراقب دشمن بود.

=المَثْرُودَة-

[ثرد]: زمينهائى كه باران كم بر روى آن باريده است.

=المُثْرِي-

[ثري]: ثروتمند، پولدار.

=المُثَعْلِب-

[ثعلب] من الأَماكن: جائى كه در آن روباه بسيار باشد.

=المَثْعَلَة-

[ثعل]: «أَرْضٌ مَثْعَلَةٌ»: سرزمينى كه در آن روباه بسيار است.

=المَثْغَر-

ج- مَثَاغِر [ثغر]: منفذ و دريچه، موضع مشرف بر دشمن.

=المِثْفد-

[ثفد]: آستر لباس.

=المِثْقال-

ج مَثَاقِيل [ثقل]: مثقال (واحد وزن)؛ «مِثْقالُ الشي ء»: وزن چيزى با مثقال؛ «مِثْقَالُ ذَرَّةٍ»: مقدار ناچيزى.

=المِثْقَب-

[ثقب] (حى): مته.

=المُثَقَّب-

[ثقب]: سوراخ.

=المُثَقَّف-

[ثقف]: مرد با فرهنگ، نيزه در عرف شاعران.

=المُثْقَل-

[ثقل]: مفع،؛ «المُثْقَلُ بِكَذا»: زير بار سنگين افتاده.

=المُثْقِل-

[ثقل] من النساء: زنيكه بار حاملگى او سنگين و موقع زايمان او نزديك شده است.

=المِثْكَال-

ج مَثَاكِيل [ثكل]: زنيكه فرزندان بسيارى از دست بدهد؛ «نِسَاءُ الغُزَاةِ مثاكيل»: زنان رزمندگان كسان خود را از دست مى دهند.

=المَثْكَلَة-

[ثكل]: آنچه كه باعث از دست رفتن اولاد و دوستان بشود؛ «رُمْحهُ لِلْوَالِداتِ مَثْكَلَةٌ»: نيزه او براى مادران باعث از دست رفتن فرزندان آنهاست.

=مَثَلَ-

- مُثُولًا فلاناً: مانند او شد،- فلاناً بفلانٍ: فلان را بفلانى تشبيه كرد،- التّماثيل:

عكسها را كشيد،- القمرُ: ماه نمايان شد، پنهان شد،- الرجُلُ: از جاى خود كنار رفت، به زمين چسبيد،- بين يدى فلانٍ: در برابر فلانى ايستاد،- مَثْلًا و مُثْلَةً بالرجُلِ:

او را شكنجه و آزار داد،- بالقتيل: پس از قتل كشته را ضربه زد يا اندام او را بريد.

=مَثُلَ-

- مَثَالَةً: بزرگوار شد، در برابر ديگرى ايستاد.

=مَثَّلَ-

تَمْثِيلًا [مثل] الشي ءَ لفلانٍ: براى او چيزى را با نوشتن و مانند آن تصوير نمود گوئيا به آن نگاه مى كند،- المِثَال: مثال آورد،- التماثيل: تصاوير كشيد،- الحديثَ و بالحديث: حديث را بيان و افاده نمود،- بفلانٍ: او را آزار نمود،- بالقتيل: كشته را مضروب و مجروح نمود،- تمثيلًا و تمثالًا الشي ءَ بالشي ءِ: چيزى را به چيز ديگرى تشبيه داد و مانند آن دانست،- الروَايةَ: داستان را بر روى سن عرضه نمود،- دوراً فى الرّواية:

خود را در لباس يكى از اعضاى داستان در آورد و رفتار و كردار او را نمايش داد،- شَخْصاً فى حفلةٍ اوْ غيرها: بنمايندگى از ديگرى در جشن نمايش داد،- بلادَهُ فى بلاد اخرى: نماينده كشور خود در ساير كشورها شد.

=المِثْل-

ج أَمْثَال: همسان و مشابه، همانند.

اين كلمه در مذكر و مؤنث و مثنى و جمع يكسان بكار برده مى شود مانند (هو و هى و هما و هن مِثلُهُ)؛ «بالمِثْل» مانند آن؛ «عامَلَهُ او بادَلَهُ بالمثل»: با او مقابله يا معامله بمثل نمود.

=المَثَل-

ج أَمْثَال: حديث، درس عبرت، گفتار داير ميان مردم. در الفاظ امثال تغييرى داده نمى شود و مذكر و مؤنث و مفرد و تثنيه و جمع آن يكسان است و همواره به مورد مثل استناد مى كنند يعنى اصل آن؛ «المَثَلُ السائِر» مثل داير ميان مردم، صفت، حجت، شبيه و نظير (لغةٌ فى المِثْل)؛ «مَثَلُهُ كَمَثَل ... » مثل او مانند ... ؛ «الْمَثَلُ الأَعلى» بالاترين عنوان كامل بودن.

=المُثْلَى-

مؤنث (الأَمثل) است؛ «الطَّرِيقَةُ الْمُثْلى» راه راست و حقيقت.

=المِثْلَب-

[ثلب]: بد گو و بد زبان، دو بهم زن و غيبت كن.

=المَثْلَبة-

ج مَثَالِب [ثلب]: عيب؛ «ما عُرِفَتْ فيه مَثْلبَةٌ» در او عيب و بدى ديده نشد، دشنام؛ «مثالبُ الأمر»: معايب و بديهاى آن.

=المُثْلَة-

كيفر و شكنجه و آزار، آفت.

=المَثُلَة-

ج مَثلَات: مصيبتها و حوادث تلخ قرنهاى گذشته كه مورد عبرت قرار مى گيرد، كيفر و شكنجه.

=مَثْلَثَ-

[ثلث]: سه تا سه تا، اين كلمه. غير منصرف است و مذكر و مؤنث آن يكسان است؛ «اتوا مَثْلَثَ»: سه نفر سه نفر آمدند.

=المثلث-

=المثلجة-

=المثلوث-

=المثلوج-

=المثمل-

=المثملة-

=المثمن-

=مثمن-

=مثن-

=المثن-

=المثنى-

=مثنى-

=المثناء-

=المثناة-

=المثنة-

=المثوى-

=المثوبة-

=المثورة-

=المثيب-

=المثير-

=المثيل-

=المثين-

=مج-

=المج-

=المجابهة-

=المجاج-

=المجاجة-

=المجادلة-

=المجاراة-

=المجارير-

=المجاز-

=المِثلَث-

ج مَثَالِث [ثلث] (مو): سومين زه گيتار و يا عود، و در موسيقى آنچه بر سه زه زده شود.

=المُثَلَّث-

[ثلث]: حرفى كه داراى سه نقطه يا سه حركت باشد، و در علم هندسه عبارت از سطحى است كه سه ضلع بر آن احاطه كند،- مضلعى كه داراى سه ضلع باشد،- المُخْتَلِفُ الأضْلاع: مثلثى كه ضلعهاى آن در طول با هم متفاوت باشند،- الكُرَوِيّ: مثلثى است كه اضلاع آن بر روى كره وضع شده و هر قوسى از آن كمتر از نيم دايره مى باشد،- المُتَسَاوِي السَّاقَين اوِ الْجَانِبَين: مثلثى است كه دو ضلع آن با هم مساوى باشند،- المتساوى الأضلاع: مثلثى است كه هر سه ضلع آن با هم مساوى باشند،- القَائم الزّاوية: مثلثى است كه يك زاويه قائمه دارد،- الحادّ الزَّوايا: مثلثى است كه سه زاويه حاد داشته باشد،- المُنْفَرِجُ الزّوايا: مثلثى است كه يك زاويه منفرجه داشته باشد؛ «ارتفاع المثلث» خط عمودى است كه از نقطه بالاى مثلث تا ضلع مقابل كشيده مى شود. ارتفاعات سه گانه در مثلث در يك نقطه بهم مى رسند كه آنرا (مَركَز الارتفَاعَات) مى نامند؛ «رَأسُ المثلّث المتساوى السّاقين» نقطه بالا و مشترك بين دو ضلع متساوى است؛ «قاعدة المثلث المُتَسَاوِي السّاقين»: ضلعى است كه با دو ضلع ديگر مساوى نمى باشد، اما در ساير مثلثها قاعده آن هر يك از اضلاع سه گانه مى باشد؛ «عِلمُ المثلثات» علمى است كه با آن حساب ابعاد و زوايا در انواع مثلثها را مى رساند و فوائد بسيارى در علوم دارد.

=المَثْلَجَة-

[ثلج]: يخچال، جا يخى.

=المَثْلُوث-

[ثلث]: سه تائى، چيزى كه يك سوم آنرا گرفته باشند، ريسمانى كه با سه نخ تابيده شده باشد، سوهان يا چوب سه ضلعى، پارچه اى كه از پشم و كرك و مو بافته شده باشد.

=المَثْلُوج-

[ثلج]: چيزى كه در آن يخ قرار گرفته باشد، «ماءٌ مَثْلُوجٌ»: آبى كه با يخ سرد شده باشد.

=المُثَمَّل-

[ثمل]: زهر كشنده.

=المَثْمَلَة-

[ثمل]: فاضل آب، حوض بزرگ.

=المُثمِن-

[ثمن]: گران، پُر ارزش، با ارزش، نفيس.

=مَثْمَنَ-

[ثمن]: هشتا هشتا؛ «اتَو مَثْمَن»:

هشتا هشتا آمدند.

=المُثَمَّن-

[ثمن]: ارزيابى شده، و در علم هندسه عبارت از ٨ ضلعى است.

=مَثَنَ-

- مَثْناً الرجُلَ: بر مثانه او زد.

=مَثِنَ-

- مَثَناً: ادرار در مثانه او قرار نمى گرفت.

=مُثِنَ-

مَثْناً: از درد مثانه شكايت نمود.

=المَثِن-

كسيكه نمى تواند ادرار خود را در مثانه نگهدارد.

=المَثْنَى-

ج مَثَانٍ [ثني] (مو): زه دوم از زههاى عود (موسيقى).

=مَثْنَى-

[ثني]: دو تا دو تا، اين كلمه ممنوع از صرف است و كاربرد آن در مذكر و مؤنث يكسان است؛ «اتَوا مَثْنَى»: دو نفر دو نفر آمدند.

=المُثَنَّى-

[ثني]: اسمى است كه علامت تثنيه داشته باشد.

=المَثْنَاء-

[مثن]: مؤنث (الأَمْثَن) است.

=المَثْنَاة-

ج مَثَانِيَة [ثني]: ريسمان پشمى يا موئى و مانند آن، كجى، خميدگى و پيچ خوردگى.

=المَثِنَة-

[مثن]: مؤنث (الْمَثِن) است.

=المَثْوَى-

ج مَثَاو [ثوي]: منزل و جايگاه؛ «ابُو المَثْوَى» ميهمان؛ «ابُو مَثواه» صاحبخانه او؛ «المَثْوى الأخير»: گور.

=المَثْوَبَة-

[ثوب]: ثواب، پاداش نيكو.

=المَثُوبَة-

[ثوب]: ثواب، پاداش نيكو.

=المَثْوَرَة-

[ثور]: گاوستان، زمينيكه در آن گاو بسيار باشد.

=المُثَيَّب-

[ثيب]: زن بيوه.

=المُثِير-

[ثور]: هيجان آور، وادار كننده.

=المَثِيل-

ج مُثُل: همشكل و همسان؛ «لَا مَثِيلَ لَهُ»: بى مانند است، «لم يسبق لَهُ مثيل»:

مانند او سابقه نداشت، «ليس له مثيلٌ»: مانند او كسى نيست، فاضل و بزرگوار.

=المَثِين-

مرادف (المَمْثُون) است و بمعناى بيمار و دردمند مثانه مى باشد.

=مَجَّ-

- مَجّا [مجّ] الشرابَ أو الشي ءَ و بهِ من فمهِ:

نوشابه يا چيزى را كه در دهان داشت برگردانيد.

=المُجّ-

[مجّ]: قطره هاى عسل افتاده بر روى سنگ.

=المَجّ-

[مجّ]: دانه ماش، و در زبان متداول به آن (الْجَرْع) گويند.

=المُجَابَهَة-

[جبه]: عهده دار شدن، ملاقات كردن، مقاومت نمودن.

=المُجَاج-

[مجّ]: آب دهان كه بيرون افكنده شود، دانه ماش؛ «مُجاجُ النّحل»:

انگبين (عسل)؛ «مُجَاجُ العنبِ»: مى؛ «مُجاجُ المُزنِ»: باران.

=المَجَّاج-

[مجّ]: كسيكه نوشابه و مانند آنرا بسيار از دهان بيرون ريزد.

=المُجَاجَة-

[مجّ]: آنچه كه شخص از دهان بيرون افكند؛ «مُجَاجَةُ الشي ءِ» چكيده و عصاره چيزى.

=المَجَّاج-

خود بزرگ بين (متكبر).

=المُجَادَلَة-

ج مُجَادَلات [جدل]: جدال و مناظره و مناقشه.

=المُجَارَاة-

[جري]: موافقت، مطابقت؛ «مُجَاراةً لكذا»: مطابق و برابر آن.

=المَجَارِير-

[جرّ]: اگوهاى زيرمينى كه آب باران و زباله و چركيهاى خيابانها در آن جارى مى شود، راه آبها و جويهاى زير زمينى.

=المُجَاز-

[جوز]: كسيكه داراى اجازه و پروانه باشد؛ «مُجاز فى الحقوق»: داراى مدرك ليسانس در حقوق، «مُجاز فى الآداب»: داراى مدرك ليسانس در ادبيات.

=المَجَاز-

[جوز]: راه و روش، لفظى كه در معناى ديگرى باشد؛ «مَجازاً»: بنا بر روش

=المجازاة-

=المجازة-

=المجازف-

=المجازفة-

=المجاعة-

=المجال-

=المجالد-

=المجامعة-

=المجاملة-

=المجان-

=المجانسة-

=المجاهل-

=المجبى-

=المجبال-

=المجبر-

=المجبرة-

=المجبنة-

=المجبور-

=المجة-

=المجتر-

=المجترف-

=المجتزل-

=المجتمع-

=المجثى-

=المجثاث-

=المجثة-

=المجثم-

=مجج-

=المجج-

=مجح-

=المجحر-

=المجحف-

=المجحفة-

=المجحوف-

=مجد-

مجازى.

=المُجَازَاة-

[جزي]: پاداش بر چيزى، كيفر.

=المَجَازَة-

[جوز]: راه و روش، زمينى كه در آن درختهاى گردو بسيار است؛ «مَجَازةُ النهرِ»: پل، و در زبان متداول بر پاشنه درب اطلاق مى شود؛ «ارضٌ مَجَازة»: زمين رهگذر.

=المُجَازِف-

[جزف]: متهوّر، گزافكار.

=المُجَازَفَة-

[جزف]: تهوّر، مخاطرات و گزافكارى.

=المَجَاعَة-

[جوع]: گرسنگى؛ «عامُ مَجَاعَةٍ»: سال قحطى.

=المَجَال-

ج مَجَالات [جول]: محلّ و جولانگاه، زمين پر دامنه؛ «مَجَالٌ حَيَوِيٌّ»:

محيط زندگى، باغ و ميدان؛ «مَجَالُ الْعَمَل»: زمينه كارى؛ «مَجَال عددين» اعدادى كه در فاصله ميان دو عدد قرار مى گيرند مانند (٣ و ٧)؛ «فَسَّحَ لَهُ الْمَجَال»:

به او آزادى كار يا گفتار داد؛ «ما تَرَكَ مَجَالًا للشّكّ»: جائى براى شك كردن نگذاشت؛ «لا مَجَالَ للطعن فيهِ»: اعتراض پذير نيست؛ «فى هذا المَجَال»: در اين زمينه، در اين مورد.

=المُجَالِد-

ج مُجَالِدون [جلد]: كسى كه در زمينهاى لهو و لعب در روزگاران روم قديم با انسان يا جانورى درنده پيكار مى كرد.

=المُجَامَعَة-

[جمع]: مص؛ «مُجامَعَة»: انجام كار يا معامله براى يكهفته يعنى تا روز جمعه.

=المُجَامَلَة-

[جمل]: ملاطفت و خوش رويى؛ «قواعِدُ المَجامَلات»: آداب معاشرت و دوستى.

=المَجَّان-

كسى كه بسيار شوخى و مسخره گى كند، چيزى كه كه بدون مقابل يا عطائى بدون پول باشد؛ «اخَذَهُ او فعلهُ مَجَّاناً»: چيزى را بدون پرداخت پول آن گرفت و يا كارى را بدون دستمزد انجام داد؛ «هَذَا الشّي ءُ لك مَجَّانٌ» اين چيز بدون عوض براى تو مجّانى است؛ «ماءٌ مَجَّانٌ»: آبى بسيار.

=المُجَانَسَة-

[جنس]: مص، الفت، همنشينى و هميارى.

=المَجَاهِل-

[جهل]: سرزمينهاى ناشناخته در دنيا؛ «مَجَاهلُ افريقيا»: سرزمينهاى ناشناخته در قاره افريقا، مفرد اين كلمه (جَهْل) است؛ «انَّا لَنَصْفَحُ عَن مَجَاهِل قَومِنا»:

ما از نادانى قوم خود مى گذريم.

=المُجْبَى-

ج مَجَابٍ [جبو]: ماليات، عوارض.

=المَجْبَى-

[جبو]: خراج.

=المِجْبال-

[جبل]: شمشير كند، انبوه گِل كه روى هم انباشته شده است.

=المُجْبَر-

[جبر]: مجبور، مُلزم.

=المُجَبِّر-

[جبر]: شكسته بند.

=المُجَبَّرَة-

[جبر]: يكى از فرقه هاى اسلامى كه به آن (جبريّه) گويند و عقيده آنها بر اين است كه انسان اختيارى از خود ندارد و هر كارى كه مى كند و يا نمى كند از خداست. اينان بر خلاف فرقه (قدريّة) مى باشند.

=المَجْبَنَة-

[جبن]: جاى ساختن پنير، سبب ترس.

=المَجْبُور-

[جبر]: اسم مفعول است، مُلزم و موظف.

=المَجَّة-

[مجّ]: اسم مرّة از (مَجَّ) است.

=المُجْتَرّ-

[جرّ]: «حيوانٌ مُجْتَرٌّ»: جانور نشخوار كننده مانند شتر و گاو.

=المُجْتَرَف-

[جرف]: مستمند و تنگدست.

=المُجْتَزل-

[جزل]: كسيكه بطور خلاصه مى نويسد، مختصر نويس.

=المُجْتَمَع-

[جمع]: محلّ اجتماع، وعده گاه، و مجازاً بر گروهى از مردم اطلاق مى شود كه با يك آرمان و اخلاق مشتركى با هم زيست مى كنند؛ «المجتمع القومي»: مجمع ملّى؛ «المجتمع الإنسانى»:

جامعه انسانى جامعه بشريت.

المُجْتَمِع

[جمع]: اسم فاعل است؛ «رَجُلٌ مُجْتَمِع»: مرد بالغ و رشيد؛ «مَشى مُجْتَمِعاً»: تند و محكم راه رفت.

=المَجْثَى-

[جثو]: جاى ركوع و عبارت است از صندلى كوچكى كه در كليسا بران ركوع مى كنند.

=المِجْثَاث-

[جثّ]: مرادف (الْمِجَثَّة) است.

=المِجَثَّة-

[جثّ]: ابزارى آهنين كه با آن درخت و گياه را مى كنند.

=المَجْثَم-

ج مَجَاثِم [جثم]: مرادف (الجُثُوم) و بمعناى لانه مرغان است.

=مَجَّجَ-

تَمْجِيجاً [مجّ] العنبُ: انگور رسيده و شيرين شد.

=المُجُج-

[مجّ]: افراد مست، و از حيوانات بمعناى زنبور مى باشد.

=المَجَج-

[مجّ]: رسيدن و شيرين شدن انگور، سستى دو گوشه دهان.

=مَجَحَ-

- مَجْحاً الرجُلُ: خود بزرگ بين و فخر فروش شد،- الدّلْوَ فى البِئْر: دلو را بچاه انداخت و تكان داد.

=مَجحَ-

- مَجَحاً: مرادف (مَجَحَ) مى باشد.

=المَجْحَر-

ج مَجَاحِر [جحر]: كمين گاه، پناهگاه.

=المُجْحِف-

[جحف]: فا؛ «هذا مُجْحِف بِحَقِّهِ»: اين امر حق او را اجحاف مى كند و به وى زيان مى رساند.

=المُجْحِفَة-

[جحف]: پيشامد ناگوار، مصيبت.

=المَجْحُوف-

[جحف]: بيمار مبتلا به وبا و اسهال.

=مَجَدَ-

- مَجْداً: بزرگوار شد،- فلاناً: در عزت و بزرگى بر او غلبه كرد،- الرّاعي الإِبلَ: چوپان به شتران علوفه داد و آنها را سير نمود،- مَجْداً و مُجُوداً تِ الإِبِلُ: شتران در چراگاه بزرگ قرار گرفتند و سير شدند.

=مَجُدَ-

- مَجَادَةً: بزرگ و با شرف بود.

=مَجَّدَ-

تَمْجِيداً [مجد] فلاناً: او را بزرگداشت و ثنا گفت، او را به بزرگى منسوب نمود،،- العطاءَ: كرم و بخشش را بسيار نمود،- الرّاعي الإِبِلَ: چوپان شتران را علوفه و

=المجد-

=المجداب-

=المجداح-

=المجدار-

=المجداف-

=المجدال-

=المجدح-

=المجدد-

=المجدر-

=المجدرة-

=المجدع-

=المجدل-

=المجدوب-

=المجدور-

=المجدوف-

=المجدول-

=المجذاف-

=المجذام-

=المجذامة-

=المجذم-

=المجذوب-

=المجذور-

=المجذوم-

=مجر-

=المجر-

=المجرى-

=المجرب-

=المجرة-

=المجرد-

=المجردة-

=المجرس-

=المجرف-

آذوقه داد و سير نمود.

=المَجْد-

مص، مصدر است،- ج امْجاد:

عزت و بزرگى و شرف، زمين بلند و مرتفع مانند (النجد).

=المُجِدّ-

[جدّ]: كوشا و ساعي.

=المِجْدَاب-

ج مَجَادِب [جدب] من الأراضي:

زمين غير قابل كشت.

=المِجْدَاح-

[جدح]: كنار دريا.

=المِجْدَار-

[جدر]: آنچه كه در كشتزارها براى راندن پرندگان و جانوران نصب كنند. و در زبان متداول به آن (الفَزّاعة) گويند.

=المِجْدَاف-

ج مَجَادِيف [جدف]: پاروى قايق؛ «مِجْدَافا الطّير»: دو بال پرنده.

=المِجْدَال-

[جدل]: كسيكه بسيار جدال و مشاجره كند،- ج مَجَاديل: در زبان متداول بر آنچه كه سفت شود مانند پياز و غيره اطلاق مى شود.

=المِجْدَح-

[جدح]: ابزارى كه با آن آرد خمير كنند،- (فك): نام ستاره ايست در آسمان.

=المُجَدَّد-

[جدّ]: مبتكر، اصلاح كننده.

=المُجَدَّر-

[جدر] (طب): بيمار آبله.

=المَجْدَرَة-

[جدر]: شايسته؛ «انَّهُ مَجْدَرَةٌ لِأَنْ يَفْعَل كذا»: او شايسته چنين كارى است.

اين كلمه براى مذكر و مؤنث و مفرد و جمع يكسان بكار مى رود؛ «أرضٌ مَجْدَرَةٌ»:

جائيكه بيمارى آبله شيوع دارد.

=المُجَدَّرَة-

[جدر] (طب): مؤنث (المُجَدَّر) است،- (ط): غذائيكه از عدس و برنج و ماش تهيه مى شود و در آن دانه هاى عدس و ماش بر روى غذا آشكارند بشكل دانه هاى آبله.

=المِجْدَع-

[جدع]: ابزار بريدن عضو.

=المِجْدَل-

[جدل]: كسيكه بسيار جدال و مناقشه كند، گروهى از مردم.

=المَجْدُوب-

[جدب]: جا و سرزمين خشك و باير، و در زبان متداول بمعناى ابله است.

=المَجْدُور-

[جدر]: لاغر و كم گوشت، بيمار آبله.

=المَجْدُوف-

[جدف]: بريده شده، كوتاه؛ «رَجُلٌ مَجْدُوفُ اليدِ»: كسيكه دست او كوتاه يا بريده شده است؛ «هو مَجْدُوف الإزارِ او القميص» لباس او كوتاه است.

=المَجْدُول-

[جدل]: بافته شده محكم.

=المِجْذَاف-

[جذف]: مرادف (المِجْداف) و بمعناى پارو است.

=المِجْذَام-

[جذم]: كسى كه در كارها قاطعيت داشته باشد، كسى كه رأى بپايان رسانيدن كارى بدهد، كسى كه دوستى خود را بسرعت قطع كند.

=المِجْذَامَة-

[جذم]: مرادف (المِجْذَام) است.

=المُجَذَّم-

[جذم]: كسيكه به بيمارى جذام مبتلاست.

=المَجْذُوب-

ج مَجَاذِيب [جذب]: كسيكه اختلال عقل دارد.

=المَجْذُور-

[جذر] (ع ح): در علم حساب بمعناى عددى است كه از حاصل ضرب در خود بدست مىيد مثلا يكصد مجذور ده مى باشد.

=المَجْذُوم-

[جذم]: كسيكه به بيمارى جذام گرفتار است.

=مَجَرَ-

- مَجْراً: تشنه شد.

=مَجِرَ-

- مَجَراً من الماءِ و نحوهِ: آب زياد نوشيد ولى سيراب نشد،- تِ الشاةُ: جنين در شكم گوسفند آبستن بزرگ شد و گوسفند سنگين و لاغر شد بطوريكه قدرت برخاستن نداشت.

=المَجْر-

ارتش انبوه و بزرگ، بسيار از هر چيزى، جنين در شكم ماده شتر يا گوسفند، خريدن جنين كه در شكم ماده شتر يا گوسفند است، باقيمانده و ربا، قمار، خِرد.

=المَجَر-

مص، اسم است از (مَجِرَتِ الشّاة) يعنى جنين گوسفند بزرگ شد، مردم كشور مجارستان، نوعى سكه طلا ويژه مجارستان.

=المَجَرّ-

[جرّ]: مجراى آب، چوبى كه ميان دو ديوار نصب كنند.

=المَجْرَى-

ج مَجَارٍ [جري]: راه آب، راه چاه و فاضل آب، لوله آب؛ «الْمجرى الكهربائى»: جريان برق، حالت و چگونگى چيزى؛ «مجرى الأمور»: مجراى كار؛ «مَجْرى الحياة»: مجراى زندگى، رهگذر؛ «مجرى الشّمس»: حركت خورشيد؛ «مَجْرى البول» آلت نره مرد؛ «مجرى الهواء» جهت جريان هوا؛ «اخَذَ مَجْراهُ» به سير و حركت خود ادامه داد؛ «مَجَاري التنفس»: جهاز تنفس.

=المُجَرَّب-

[جرب]: آزمايش شده، ورزيده، تعليم ديده، خبره، امتحان شده، «دراهم مُجَرَّبَة»: پولهاى وزن شده.

=المُجَرَّب-

[جرب]: آزمايش كننده، امتحان گيرنده.

=المَجْرَة-

[مجر]: «شاةٌ مَجْرَةٌ»: گوسفندى كه در اثر آبستن بودن لاغر شده است.

=المَجَرَّة-

[جرّ] (فك): در علم فلك عبارت است از تعداد بسيارى ستاره كه در گوشه اى از آسمان با چشم ديده نمى شوند و مانند يك قطعه سفيد مى باشند كه آنها را (دَرْب التبَّانة) گويند، كهكشان.

=المِجْرَد-

ج مَجَارِد [جرد]: دستگاه پنبه پاك كنى، مسواك دندان، سيل، ابزار پوست كندن چيزى.

=المُجَرَّد-

[جرد]: اسم مفعول است، لخت، هر چيز خالص، چيز آميخته نشده، منزه، مطلق، معنوى بر خلاف محسوس،- مِنْ يا عَنْ»: آزاد شده از ... ؛ «بمجرّد كذا» تعبيرى است بمعناى فقط و تنها؛ «بمجرّد فعله»: به مجرد اينكه ...

=المُجَرَّدَة-

[جرد]: مؤنث (المُجَرَّدَ) است؛ «بِالعين المُجَرَّدة» با چشم تنها.

=المُجَرَّس-

[جرس]: كسى كه تجربه زندگى دارد.

=المَجْرَف-

ج مَجَارِف [جرف]: سيل.

=المِجْرَف-

[جرف]: بيل.

=المجرف-

=المجرفة-

=المجرم-

=المجرمة-

=المجروح-

=المجرود-

=المجرور-

=المجروش-

=المجروم-

=المجري-

=المجرية-

=المجز-

=المجزاع-

=المجزأ-

=المجزئ-

=المجزأة-

=المجزر-

=المجزرة-

=المجزع-

=المجزفة-

=مجس-

=المجس-

=المجسة-

=المجسد-

=المجسم-

=المجسمة-

=المجش-

=المجشة-

=المجشوش-

=المجعد-

=المجفال-

=المجفالة-

=المجفف-

=المجففات-

=المجفل-

=مجل-

=المجل-

=المجلى-

=المجلاد-

=المجلبة-

=المجلة-

=المجلجل-

=المجلخ-

=المجلد-

=المُجَرَّف-

[جرف]: تهيدستى كه روزگار دارائى او را از دستش گرفته است.

=المِجْرَفَة-

[جرف]: بيل، مرادف (المِجْرَف) است.

=المُجْرِم-

[جرم]: گناهكار، بزهكار، كسى كه مرتكب جرمى باشد؛ «المُجْرِمُ العائِد»:

بزهكارى كه مجدداً مرتكب جرم اوليه كه بدان محكوم شده است باشد.

=المُجَرَّمَة-

[جرم]: «سنةٌ مُجَرَّمَة»: يكسال كامل و تمام.

=المَجْروح-

ج مَجَاريح [جرح]: زخمى.

=المَجْرُود-

[جرد]: باركش آهنى كه بر روى آن زباله جمع مى كنند، دستگاه آهنى كه با آن آتش حمل مى كنند؛ «فلانٌ مجرودٌ على السّفر»: فلانى بسفر باز مى گردد.

=المَجْرُور-

[جرّ]. مفع، هر اسمى كه قبل از آن حرف جر آمده باشد،- ج مَجَارير:؟؟؟ گو، مجراى فاضل آب.

=المَجْرُوش-

[جرش]: چيز نيم كوبيده، بلغور.

=المَجْرُوم-

[جرم]: اسم مفعول است؛ «اللَّحْم المَجْروم»: يك قطعه گوشت، و در زبان متداول بمعناى لاغر است.

=المُجْرِي-

[جرو]: سگ توله.

=المُجِريَة-

[جرو]: سگ به همراه توله هايش.

=المِجَزّ-

[جزّ]: ابزار قطع و بريدن.

=المِجْزَاع-

ج مَجَازِيع [جزع]: كسيكه بسيار زارى كند.

=المُجْزَأ-

[جزأ]: مرادف (الْمَجْزَأ) است.

=المَجْزَأ-

[جزأ]: بى نيازى از چيزى.

=المُجْزِئ-

[جزأ] من الطعام: غذاى كافى و سير كننده.

=المُجْزَأَة-

[جزأ]: مرادف (الْمَجْزَأ) است.

=المَجْزَأة-

[جزأ]: مرادف (الْمَجْزَأ) است.

=المَجْزِر-

ج مَجَازِر [جزر]: كشتارگاه (سلاخ خانه).

=المَجْزَرَة-

[جزر]: جنگ و ستيز و كشتار.

=المُجَزَّع-

[جزع]: بشكل سنگ مرمر، آنچه كه در آن سياهى و سفيدى باشد،- مِنَ الأَحْواض: حوضى كه در آن آب كمى مانده باشد،- مِن الرّطب: خرمائي كه نيم آن رسيده باشد.

=المِجْزَفَة-

ج مَجَازِف [جزف]: تور ماهيگيرى.

=مَجَّسَ-

تَمْجِيساً [مجس] هُ: او را زردشتى كرد.

=المَجَسّ-

[جسّ]: موضع لمس كردن؛ «خَشِنُ الْمَجَسّ» زِبر، سينه، موضعيكه پزشك نبض بيمار را با انگشتان خود بررسى مى كند.

=المِجَسّ-

-[جسّ] (طب): در پزشكى بمعناى ابزارى است كه با آن گودى زخم را مى سنجند.

=المَجَسَّة-

- ج مَجَاسّ [جسّ]: مرادف (المَجَسّ) است، جائيكه پزشك با انگشتان خود نبض را بررسى مى كند؛ «مَجَسَّتُهُ حارَّةٌ»: نبض او داغ است.

=المِجَسَّة-

ج مَجَاسّ و مِجَسَّات [جسّ]:

دستگاه كنترل نبض.

=المِجْسَد-

[جسد]: زير پوش، عرقگير.

=المُجَسَّم-

[جسم]: آنچه كه داراى طول و عرض و عمق باشد، عدد حاصل از ضرب طول در عرض و عمق (ارتفاع)؛ «الفِلْم المُجَسَّم»: فيلمى كه در آن دو چهره بيك شكل مجسم ظاهر شود.

=المُجَسَّمَة-

[جسم]: مؤنث (المُجَسَّم) است؛ «الخريطةُ المُجَسَّمَة»: نقشه برجسته جغرافيائى.

=المِجَشّ-

[جشّ]: آسياب براى كوبيدن پوست گندم.

=المِجَشَّة-

[جشّ]: مرادف (المِجَشّ) است.

=المَجْشُوش-

[جشّ]: كوبيده گندم كه نرم نباشد.

=المُجَعَّد-

[جعد]: چين دار و پيچيده.

=المِجْفَال-

[جفل]: «رِيحٌ مِجْفالٌ»: باد تند كه ابرها را ببرد.

=المِجْفَالَة-

[جفل]: «رِيحٌ مِجْفالة»: مرادف (المِجْفَال) است.

=المُجَفَّف-

[جفّ]: خشك شده، چيزى كه آب آن گرفته شده باشد.

=المُجَفَّفات-

[جفّ]: خشكبار و سبزى خشك.

=المَجْفِل-

[جفل]: «ريحٌ مَجْفِلٌ»: مرادف (المِجْفَال) است.

=مَجَلَ-

- مَجْلًا و مُجُولًا تْ يَدُهُ: در اثر كار دست او پينه بست و تاول زد و در آن آبله پديد آمد.

=مَجِلَ-

- مَجَلًا تْ يَدُهُ: مرادف (مَجَلَ) است.

=المَجْل-

مص، بمعناى آبي است كه ميان پوست و گوشت در اثر كثرت كار پديد آيد.

=المَجْلَى-

ج مَجَالٍ [جلو]: پيشانى، دستگاه سفيد گرى ظرفهاى مسي و مانند آن.

=المِجْلَاد-

ج مَجَالِيد [جلد]: تازيانه و شلاق.

=المَجْلَبة-

[جلب]: آنچه كه موجب آوردن چيزى شود، وسيله جلب و حاضر كردن چيزى.

=المَجْلَة-

ج مِجَال و مَجْل [مجل]: تاول كه در اثر كار سخت يا آتش پديد مىيد.

=المَجَلَّة-

[جلّ]: مجلّه، دفترچه، كتابچه؛ «الْمَجَلَّة الأُسْبوعيَّة»: مجله هفتگى؛ «الْمَجَلَّة الشهريَّة»: مجله ماهانه، ماهنامه؛ «مَجَلَّةُ الأَحكام»: كتاب قانون، مجموعه قوانين.

=المُجَلْجِل-

[جلجل]: آقاى نيرومند، كسيكه داراى صداى بلند است، ابرى كه بهمراه باران رعد دارد.

=المَجْلَخ-

[جلخ]: دستگاه چاقوتيزكنى.

=المُجَلَّخ-

[جلخ]: چاقوتيزكن.

=المِجْلَد-

- ج مَجَالِد [جلد]: تازيانه، قطعه پوستى كه زن داغديده بر صورت خود مى زده است.

=المُجَلَّد-

[جلد]: يك جزو از كتابى كه داراى جزوه هاست، نوشته كتاب، كتاب جلد شده؛ ج مُجَلَّدات؛ «عَظْمٌ مُجَلّد» استخوانى كه فقط پوستى بر روى آن مانده باشد؛ «فَرَسٌ مُجَلَّدٌ»: اسبى كه از شلاق

=المجلد-

=المجلدة-

=المجلف-

=المجلل-

=المجلو-

=المجلود-

=المجلي-

=المجم-

=المجمر-

=المجمرة-

=المجمع-

=المجمم-

=المجمهرات-

=المجموع-

=المجموعة-

=مجن-

=المجن-

=المجنى-

=المجنب-

=المجنبة-

=المجنبتان-

=المجنة-

=المجنح-

=المجنوب-

=المجنون-

=المجهار-

=المجهاض-

=المجهر-

=المجهز-

=المجهض-

=المجهل-

=المجهلة-

=المجهود-

=المجهول-

=المجواب-

=المجواد-

=المجوب-

=المجور-

=المجوز-

=المجوعة-

=المجوس-

=المجوسي-

=المجوسية-

=المجوف-

خوردن نترسد.

=المُجَلَّد-

[جلد]: «مُجَلَّدُ الكُتُبِ»: صحّاف.

=المِجْلَدة-

[جلد]: تازيانه، شلاق.

المَجْلِس

ج مَجَالِس [جلس]: محلّ نشستن، مردم نشسته، جايگاه قاضى يا دادگاه، و در نزد دروزيان محل عبادت است،- النِّيابِىّ: پارلمان، مجلس شورى؛ «مَجْلِسُ الأُمَّة»: مجلس شوراى ملى؛ «الْمَجْلِسُ التأسيسى»: مجلس مؤسسان؛ «مَجْلِسُ الأَمْن»:

شوراى امنيت سازمان ملل؛ «مَجْلِسُ الحرب»: شوراى عالى دفاع؛ «مَجْلِسُ الإدارة»: شوراى ادارى؛ «الْمَجْلِس التَّأْديبيّ»: دادگاه ادارى، «فى مَجْلِسِهِ»: در حضور او.

=المُجَلَّف-

[جلف]: چيزى كه از اطراف آن گرفته شده باشد، باقيمانده چيزى.

=المُجَلَّل-

[جلّ]: فا؛ «سحابٌ مُجَلَّل»: ابرى كه بر همه جا ببارد،؛ «امْرٌ مُجَلَّل»: موضوع عمومى.

=المَجْلُوّ-

[جلو]: ديدني.

=المَجْلُود-

[جلد]: «مَكانٌ مَجْلودٌ»: يخبندان.

=المُجَلِّي-

[جلي]: كسى كه در پيشاپيش به ميدان جنگ مى رود.

=المَجَمّ-

[جمّ]: سينه.

=المُجْمَر-

[جمر] من الحوافِر: سمّ سفت، سمّ سخت.

=المُجْمِر-

[جمر]: من الحوافِر: مرادف (الْمُجْمَر).

=المِجْمَر-

ج مَجَامِر [جمر]: آتش دان، بخوردان.

=المِجْمَرَة-

ج مَجَامِر [جمر]: آنچه كه در آن آتش قرار دهند، آتشدان.

=المُجْمَع-

[جمع] من الأُمورِ: چيزى كه بر آن اتفاق نظر شده باشد، آنچه كه رأى بر آن صادر شده است. كار قطعى و حتمى.

=المُجْمِع-

[جمع] من الأُمور: كارى كه درباره آن اتفاق نظر باشد.

=المَجْمَع-

ج مَجَامِع [جمع]: محل اجتماع، سازمان، اجتماع اسقفان براى بررسى مسائل مذهبى، جعبه گِرد،- العلميّ:

فرهنگستان.

=المُجَمَّم-

[جمّ]: كسيكه داراى موى سر انبوه است.

=المُجَمْهَرَات-

[جمهر]: هفت قصيده از اشعار دوره جاهليت مربوط به طبقه دوم شاعران بعد از معلّقات است.

=المَجْمُوع-

ج مَجَامِيع [جمع]: مفع، هر مجموعه اى اعم از اشياء يا اشعار يا داستان، و در نزد نحويان بر جمع اطلاق مى شود، مبلغ و كميت، آنچه كه كليات چيزى را داشته باشد؛ «مجموع أراضي القُطْر» سرزمين كشور.

=المَجْمُوعة-

[جمع]: گروه از هر چيزى، جمع چيزهاى متجانس با هم، مجموعه.

=مَجَنَ-

مُجُوناً الشي ءُ: غليظ و سفت شد،- مُجُوناً و مُجْناً و مَجَانَةً»: شوخى و بيحيائى كرد.

=المِجَنّ-

ج مَجَانّ [جنّ]: سپر، آنچه كه شخص را از آسيب حفظ كند؛ «قَلَبَ لهُ ظَهْرَ المِجَنّ»: دوستى را به دشمنى تبديل نمود.

=المَجْنَى-

[جني]: مصدر است،- ج مَجَان: درختى كه از آن ميوه چينند، جاى چيدن و برداشت ميوه.

=المِجْنَب-

[جنب]: پوشش، سپر.

=المُجَنَّب-

[جنب]: «بعيرٌ مُجَنَّبٌ»: شتريكه شتربان آنرا در كنار خود راه برد.

=المُجَنَّبَة-

[جنب]: پيشاپيش،- (ا ع):

گروه سربازان كه به آنها مسئوليت حمايت يكى از دو جانب (ميمنه و ميسره) لشكر را بدهند.

=المُجَنَّبَتَانِ-

[جنب] من الجيش (ا ع): طرف راست و چپ لشكر (ميمنه و ميسره).

=المَجَنَّة-

[جنّ]: ديوانگى؛ «به مَجَنَّةٌ»: در او ديوانگى است، پناهگاه، زمينى كه در آن جنّ وجود داشته باشد.

=المِجَنَّة-

ج مَجَانّ [جنّ]: مرادف (المِجَنّ) است.

=المُجَنَّح-

[جنح]: بالدار.

=المَجْنُوب-

[جنب]: مفع، بيمار مبتلا به ذات الجنب؛ «بعيرٌ مَجْنُوبٌ»: شترى كه شتربانش آنرا در كنار خود مى راند.

=المَجْنُون-

ج مَجَانِين [جنّ]: ديوانه.

=المِجْهَار-

[جهر]: مرادف (الْمُجْهِر) و بمعناى (ميكروسكوپ) مى باشد، كسيكه با صداى بلند همواره تكلم مى كند.

=المِجْهَاض-

ج مجاهيض [جهض] من الإناث:

زن يا ماده اى كه بچه ناتمام بيفكند.

=المُجْهِر-

[جهر]: ميكروسكوپ،- الكهربائيّ: ميكروسكوپ برقى.

=المِجْهَر-

[جهر]: آنكه سخن گفتن با صداى بلند عادت اوست.

=المُجْهِز-

[جهز]: «موت مُجْهِزٌ»: مرگ شتابان.

=المُجْهَض-

[جهض]: بچه سِقط شده.

=المَجْهَل-

ج مَجَاهِل [جهل]: بيابان خشك و بى آب و ناشناخته.

=المَجْهَلَة-

[جهل]: آنچه كه انسان را بر جهالت وادار مى كند.

=المَجْهُود-

[جهد]: قدرت و توانائى؛ «بَذَل مَجْهُودَهُ»: توانائى خود را بكار برد.

=المَجْهُول-

[جهل]: مفع،،- من الأفعال:

فعلهاى مجهول.

=المِجْوَاب-

[جوب]: ابزار بريدن چيزى (گزن).

=المِجْوَاد-

[جود]: «كاتبٌ أو شاعرٌ مِجْوَادٌ»:

نويسنده و يا شاعرى كه بسيار شعرها و نثر خوب مىورد.

=المِجْوَب-

[جوب]: سپر.

=المُجَوَّر-

[جور]: مُقَعَّر.

=المِجْوَز-

[جوز] (مو): دستگاه موسيقى است داراى دوني سوراخ شده كه در آن مى دمند (دوناى).

=المَجْوَعَة-

ج مَجَاوِع [جوع] من الأَعوام: سال قحطى.

=المَجُوس-

[مجس]: زردشتيان.

=المَجُوسيّ-

زردشتى.

=المَجُوسِيَّة-

دين زردشت.

=المَجُوف-

[جوف]: مرد شكم گنده، «رَجُلٌ

=المجوف-

=المجول-

=المجوهرات-

=المجيد-

=المجيدي-

=المجير-

=المجيز-

=المح-

=محا-

=محى-

=المحارب-

=المحارة-

=المحارف-

=المحارفة-

=المحاسب-

=المحاسبة-

=المحاسن-

=المحاش-

=المحاشد-

=المحاص-

=المحاضر-

=المحاضرة-

=المحاط-

=المحافظ-

=المحافظة-

=المحافظون-

=المحاق-

=المحاكة-

=المحال-

=المحالة-

=المحاماة-

=المحامي-

=المحانث-

=المحاورة-

=المحاولة-

=المحاويج-

=المحايد-

=المحب-

مَجُوفٌ»: مرد ترسو و بزدل.

=المُجَوَّف-

[جوف]: مقعر، «رَجُلٌ مُجَوَّف»:

مرد ترسو و بزدل.

=المِجْوَل-

[جول]: لباس كوتاه دخترانه، سپر، بازوبند، خلخال، هلالى از نقره كه در وسط گردنبند قرار دهند.

=المُجَوْهَرَات-

[جوهر]: جواهر، ساخته هاى گرانقيمت.

=المُجِيد-

[جود]: «كاتِب او شاعر مُجِيد»:

نويسنده و يا شاعرى كه بهترين نثر و يا نظم را مىورد.

=المَجِيد-

[مجد]: بزرگمنش.

=المَجيدِيّ-

پول فلزى كه از نقره بوده و بنام سلطان عبد المجيد عثمانى ضرب مى شده است.

=المُجَيَّر-

[جير]: مقعر (توگود)، گچ مالى شده.

=المُجِيز-

[جوز]: فا، وليّ امر، قيم يتيم، برده اى كه به او اجازه تجارت داده شده.

=المُحّ-

[محّ]: خالص هر چيزى، زرده تخم مرغ.

=مَحَا-

- مَحْواً [محو] الشي ءَ: چيزى را پاك كرد و اثر آنرا از بين برد،- الشّي ءُ: اثر آن پاك شد.

=مَحَى-

- مَحْياً [محي] هُ: آنرا پاك كرد و اثرش را از بين برد.

=مَحَّى-

تَمْحِيَةً [محو] الشي ءَ: آنرا پاك كرد و اثرش را از ميان برداشت.

=المُحَارِب-

[حرب]: جنگجو.

=المَحَارَة-

[حور]: برگشتن، جاى بازگشت، صدف و گوش ماهى و مانند آنها، چانه، پيرامون پاى شتر، گودال آب، و در زبان متداول دو جعبه ايست كه بر دو طرف كجاوه يا محمل براى قرار دادن كودكان در آنها مى بندند؛ «محارة الأذنِ»: سوراخ داخل گوش؛ «المَحَارَثَان» دو مفصل ران به كمر.

=المُحَارَف-

[حرف]: بدبخت و بيچاره.

=المُحَارَفَة-

[حرف] في المعاملة: رقابت و درگيريهاى شغلى.

=المُحَاسِب-

[حسب]: حسابدار، حسابدار خبره (فنى).

=المُحَاسَبَة-

[حسب]: مص، «قسم المُحاسَبَة»:

سازمان حسابرسى.

=المَحَاسِن-

[حسن]: جمع (الحُسْن) است، قسمتهاى خوب از بدن، زيبائيها، فتنه گريها، فائده ها، صفات نيك.

=المُحَاش-

سوزان.

=المَحَاش-

اثاث و متاع (بار و بنه).

=المِحَاش-

جمعى كه از قبائل مختلف گرد هم مىيند و در برابر آتش با هم پيمان مى بندند.

=المَحَاشِد-

[حشد]: مجامع و انجمنهائيكه در آن مردم بسيار جمع مى شوند.

=المَحَّاص-

مبالغه (المَاحِص) است بمعناى فحص و آزمايش كننده؛ «بَرْقٌ مَحَّاصٌ»: برق درخشان و پر نور.

=المُحَاضِر-

[حضر]: كسى كه درباره موضوعى سخنرانى كند.

=المُحاضَرَة-

[حضر]: موضوعى است كه سخنران درباره آن بحث كند.

=المُحَاط-

[حوط] بِه: در دسترس و تير رس قرار گرفته است.

=المَحَاط-

[حوط]: زمينى كه دور آن ديوار كشيده شده باشد تا جاى امنى براى قوم و ستوران آنها باشد.

=المُحَافِظ-

[حفظ]: فا، نگهدار راز و حق دوستى، آستاندار؛ «مُحَافِظُ البلدِ»:

پاسدار و نگهبان شهر.

=المُحَافَظَة-

[حفظ]: مص،- على:

باقيماندن بر، نگهدارى براى، دفاع از،- على النفس: محافظت نفس، نگهدارى شخصيت،- مُحَافَظَات: آستانداريهاى كشور.

=المُحَافِظُون-

[حفظ]: محافظه كاران در نظام اجتماع و پيروى از سنتهاى گذشته.

=المُحَاق-

مرادف (المَحَاق) است.

=المَحَاق-

آخر ماه قمرى، و گفته مى شود كه بر سه شب آخر ماه اطلاق مى شود.

=المِحَاق-

مرادف (الْمَحَاق) است.

=المَحَاكَة-

[حوك]: كارگاه بافندگى.

=المُحَال-

[حول]: كج، باطل، نشدنى، آنچه كه از هر حيث بيهوده باشد.

=المَحَال-

[حول]: مصدر است از (حالَ حِيلَةً)؛ «لا مَحَالَ» چاره اى نيست. بدون شك و ترديد.

=المَحَال-

[محل]: قرقره بزرگ، نوعى زيورآلات.

=المِحَال-

[محل]: دشمنى، فريب، دشمنى پنهانى، كيفر، نيرومندى، نابودى، نابود كردن، منازعه، تدبير، با سياست اداره كردن.

=المَحَّال-

مناقشه گر، فريبكار، گول زن، شيطان.

=المَحَالَة-

ج مَحَال و مَحَاول [حول]: مهره هاى پشت و كمر، چرخ چاه، مهارت در انجام امور؛ «لا مَحَالَةَ مِنَ الأَمْرِ»: چاره اى نيست، ترديدى نيست.

=المَحَالَة-

ج مَحَال و جمع مَحَال مُحُل [محل]:

يك فقره استخوان از استخوانهاى كمر شتر و غيره، چرخ يا قرقره بزرگ، چوب و داربست بنائى كه بنا يا گِل كار هنگام كار بر روى آن بايستند؛ «لا مَحَالَة»:

چاره اى ندارد، ناگزير.

=المُحَامَاة-

[حمي]: وكالت دادگسترى؛ «هَيْئَةُ الْمُحَامَاة»: كانون وكلاى دادگسترى.

=المُحَامِي-

[حمي]: وكيل دادگسترى.

=المَحَانِث-

[حنث]: محلهاى وقوع جرم، جاى گناه.

=المُحَاوَرَة-

[حور]: گفتگو ميان دو كس يا بيشتر، مجادله.

=المُحَاوَلَة-

[حول]: كوشش، خواهش و اجتهاد.

=المَحَاوِيج-

[حوج]: نيازمندان.

=المُحَايد-

[حيد]: بى طرف.

=المُحَبّ-

[حبّ]: دوست داشتنى، محبوب.

=المُحِبّ-

[حبّ]: فا؛ «امْرَأةٌ مُحِبٌّ لِزَوْجِها»:

=المحبة-

=المحبرة-

=المحبس-

=المحبسة-

=المحبك-

=المحبوك-

=المحة-

=المحتاج-

=المحتال-

=المحتجز-

=المحتد-

=المحترف-

=المحترم-

=المحتسب-

=المحتضر-

=المحتفل-

=المحتفلون-

=المحتمل-

=المحتوى-

=المحتوم-

=المحج-

=المحجاج-

=المحجام-

=المحجة-

=المحجر-

=المحجل-

=المحجم-

=المحجمة-

=المحجن-

=المحجنة-

=المحجوج-

=المحجور-

=المحجول-

=المحد-

=المحدب-

=المحدة-

=المحدث-

=المحدثون-

=المحدج-

=المحدس-

=المحدق-

=المحدلة-

=المحدود-

=المحدوس-

=المحذور-

=المحذورة-

زنيكه شوهر خود را دوست دارد؛ «مُحِبٌّ للناسِ»: مردم را دوست دارد و بآنها كمك مى كند؛ «مُحِبٌّ لِذَاتِهِ»: خودپسند.

=المُحِبَّة-

[حبّ]: مؤنث (الْمُحِبّ) است؛ «امرأةٌ مُحبة لزوجها»: زنى كه شوهر خود را دوست دارد.

=المَحَبَّة-

[حبّ]: دوست داشتن، خواستن و ميل به چيزى.

=المَحْبُرَة-

[حبر]: دوات.

=المَحْبَرَة-

[حبر]: مرادف (المِحْبَرَة) است.

=المِحْبَرَة-

ج مَحَابر [حبر]: دوات.

=المَحْبَس-

[حبس]: انگشتر.

=المَحْبِس-

ج مَحَابِس [حبس]: بازداشتگاه، زندان.

=المَحْبَسَة-

ج مَحَابِس [حبس]: بازداشتگاه، زندان.

=المَحْبَك-

[حبك]: بستنگاه بند ازار و يا كمربند.

=المَحْبُوك-

[حبك]: محكم و استوار.

=المُحَّة-

[محّ]: مرادف (الْمُحّ).

=المُحْتَاج-

ج مُحْتاجون [حوج]: نيازمند، مستمند.

=المُحْتَال-

[حول]: حيله گر و فريبكار.

=المُحْتَجَز-

[حجز]: جاى بستن بند ازار و جامه.

=المَحْتِد-

[حتد]: اصل و ريشه؛ «فُلانٌ كَرِيمُ المَحْتدِ»: فلانى داراى اصالت و بزرگوارى در ريشه و نسب است.

=المُحْتَدّ-

[حدّ]: خشمگين.

=المُحْتَرَف-

[حرف]: جا و محل كار و كسب، كارگاه.

=المُحْتَرِف-

[حرف]: استادكار، پيشه ور.

=المُحْتَرَم-

[حرم]: مورد احترام، اين كلمه در نامه نگارى بكار مى رود.

=المُحْتَسِب-

[حسب]: فا؛ «مُحْتَسِبُ الْبَلَدِ»:

آنكه از طرف دادگاه عهده دار ضبط اموال و مانند آن باشد.

=المُحْتَضَر-

[حضر]: كسيكه مُشرف بر مرگ باشد.

=المُحْتَضِر-

[حضر]: شهروند، شهرى.

=المُحْتَفل-

[حفل]: انجمن، گردهم آئى؛ «مُحْتَفَلُ الأَمرِ»: عمده كار؛ «الْمُحْتَفَل بهِ»:

كسيكه بافتخار او جشن مى گيرند.

=المُحْتَفِلُون-

[حفل]: شركت كنندگان در جشن يا در مناسبات عيد.

=المُحْتَمَل-

[حمل]: جايز، ممكن، محتمل.

=المُحْتَوَى-

ج مُحْتَويَات [حوي]: محتوى، مضمون؛ «مُحْتَوَياتُ الكتاب»: فهرست كتاب.

=المَحْتُوم-

[حتم]: بناچار، حتمى، بدون برگرد.

=المَحَجّ-

[حجّ]: جايگاه حج و زيارت.

=المِحْجَاج-

[حجّ]: كسيكه دشمن بسيار دارد و بسيار ستيزه گرى كند، ميل جرّاحى كه در پزشكى از آن استفاده مى شود.

=المِحْجَام-

[حجم]: كسيكه از شدت ترس همواره عقب نشينى كند.

=المَحَجَّة-

ج مَحَاجّ [حجّ]: ميان راه و خيابان؛ «مَحَجَّةُ الصواب» راه راست.

=المَحْجَر-

[حجر]: جاهاى ممنوع براى چرا مانند باغهاى اطراف روستا، قُرق، (الْمَحْجَرُ الصِّحِّي»: قرنتينه.

=المَحْجِر-

ج مَحَاجِر [حجر]: باغچه، چشمه سار.

=المِحْجَر-

ج مَحَاجر [حجر]: مرادف (الْمَحْجِر) است.

=المُحَجَّل-

[حجل] من الخيل: اسب كه چهار پاى آن سفيد باشد.؛ «يومٌ مُحَجَّلٌ»: روز روشن و خوش.

=المَحْجَم-

ج مَحَاجم [حجم]: جاى حجامت بر بدن انسان.

=المِحْجَم-

ج مَحَاجِم [حجم]: شاخ حجامت، شيشه حجامت.

=المِحْجَمَة-

ج مَحَاجم [حجم]: مرادف (المِحْجَم) است.

=المِحْجَن-

[حجن]: عصاى سر كج، هر چيز سركجى؛ «مِحْجَنُ الطّائر»: نوك پرنده.

=المِحْجَنَة-

[حجن]: عصاى سركج، هر چيز سر كجى.

=المَحْجُوج-

[حجّ]: آنكه در حُجّت و خصومت شكست خورده باشد، جايگاه حج و زيارت، مراد و مقصود و خواسته.

=المَحْجُور-

[حجر] عليهِ: موضوعى كه زير نظر و مراقبت باشد، كسى كه از تصرّف در اموال خود ممنوع شده باشد.

=المَحْجُول-

[حجل] من الخيل: اسبى كه چهار پاى آن سفيد باشد.

=المُحِدّ-

[حدّ]: «امرأةٌ مُحِدٌّ»: زنيكه پس از مرگ شوهرش ديگر آرايش نكند.

=المُحَدَّب-

[حدب]: محدّب،- مِن الخُطُوطُ: خط برجسته.

=المُحِدَّة-

[حدّ]: «امرأةٌ مُحِدَّةٌ»: مرادف (مُحِدٌّ) است.

=المُحْدَث-

ج مُحْدَثَات [حدث]: مفع، تازه و نو، آنچه كه در هيچ كتاب يا سنت يا مردمى معروف نيست.

=المُحَدِّث-

[حدث]: سخنگو، روايت كننده و خبر دهنده، كسيكه به آسانى سخن مى گويد.

=المُحْدَثون-

[حدث]: مردم زمان.

=المِحْدَج-

[حدج]: دهان باز كردن شتر، و نشانه اى از شتر.

=المَحْدِس-

[حدس]: درخواست، مطلب، مقصود.

=المُحْدِق-

[حدق]: «خَطَرٌ مُحْدِقٌ»: خطرى نزديك، خطرى كه تهديد مى كند، خطرى كه بزودى اتفاق مىفتد.

=المِحْدَلَة-

[حدل]: غلطك، سنگ غلطك؛ «مِحْدَلةُ الطرقِ»: ماشين غلطك.

=المَحْدُود-

[حدّ]: معيّن، كسيكه در زندگى محدود باشد، نوميد.

=المَحْدُوس-

[حدس]: كسيكه او را بر زمين زده اند.

=المَحْذُور-

[حذر]: آنچه كه از آن بترسند.

=المَحْذُوْرَة-

[حذر]: ترس، جنگ، پيشامد

=المحراب-

=المحراث-

=المحراف-

=المحراك-

=المحرب-

=المحرث-

=المحرج-

=المحرر-

=المحرض-

=المحرف-

=المحرق-

=المحرقة-

=المحرك-

=المحرم-

=محرم-

=المحرمة-

=المحروب-

=المحرور-

=المحروسون-

=المحروم-

=المحز-

=المحزان-

=المحزم-

=المحزمة-

=المحزن-

=المحزنة-

=المحزون-

=محس-

=المحسان-

=المحسة-

=المحسدة-

=المحسرة-

=المحسمة-

=المحسن-

=المحسنة-

=المحسوب-

=المحسوبية-

=المحسور-

=المحسوس-

=المحسوسة-

=المحسوسات-

=محش-

=المحش-

سخت و ناگوار كه از آن برحذر باشند.

=المِحْرَاب-

ج مَحَاريب [حرب]: قهرمان، رزمنده، صدر مجلس، بهترين جاى خانه محل گردهم آئى مردم، قبله؛ «مِحْرَابُ المَسْجِدَ»: جاى پيش نماز، جاى امام جماعت.

=المِحْرَاث-

ج مَحَارِيث [حرث]: گاو آهن شخم زني، آنچه كه بوسيله آن آتش تنور را بهم زنند.

=المِحْرَاف-

[حرف]: ميل جرّاحى كه با آن عمق زخم را اندازه گيرى مى كنند و مرادف (المِحْرَف) است.

=المِحْرَاك-

آنچه كه با آن آتش را بهم زنند.

و در زبان متداول بمعناى كسى است كه عادت او فتنه انگيزى است.

=المِحْرَب-

[حرب]: جنگجو و رزمنده، قهرمان.

=المِحْرَث-

ج مَحَارث [حرث]: گاو آهن.

=المُحَرِّج-

[حرج]: كسى كه سختگيرى كند؛ «حَلفَ بالمُحرِّجَات» سوگندهاى غليظ و شديد ياد كرد.

=المُحَرِّر-

[حرّ] كسى كه آزادى دهد (آزاد كننده)، نويسنده روزنامه يا مجلّه.

=المُحَرِّض-

[حرض]: فتنه برانگيز، برانگيزنده، كسيكه منكرات را تشويق كند.

=المِحْرَف-

ميل جراحى كه با آن عمق زخم را اندازه گيرى مى كنند.

=المُحَرَّف-

[حرف]: آنكه دارائى و مالش از دست رفته باشد.

=المِحْرَق-

سوهان.

=المُحْرَقَة-

ج مُحْرَقَات [حرق]: قربانى كه براى عبادت خدا آنرا بسوزانند.

=المَحْرَك-

[حرك]: مفصل گردن كه متصل به سر است.

=المُحَرَّك-

(ج) مُحَرَّكات [حرك]: پروانه ى هواپيما و ماشين و غيره كه وسيله بنزين و يا مازوت آنها را بحركت در مىورد.

=المَحْرَم-

ج مَحَارم [حرم]: حرام؛ «مَحَارِم الليل» ترسهاى شب كه ترسو را از كار باز مى دارد.

=المُحْرِم-

[حرم]: كسيكه در حمايت ديگرى باشد، صلح طلب و با گذشت.

=مُحَرَّم-

[حرم]: اولين ماه از سال هجرى قمرى است و ٣٠ روز مى باشد.

=المُحَرَّم-

شخص محترم و مورد اعتماد؛ «اعرابيّ محرّم»: عرب بيابانى كه به شهر نرفته باشد؛ «جِلدٌ مُحَرَّم»: پوست دباغى نشده؛ «سَوْطٌ مُحَرَّم»: تازيانه نو كه هنوز بكار نرفته است.

=المَحْرُمَة-

ج مَحَارم [حرم]: چيزى كه بى حرمتى به آن جايز نباشد.

=المَحْرَمَة-

ج مَحَارم [حرم]: مرادف (الْمَحْرُمَة) است، حوله كه با آن صورت يا چيزى را خشك مى كنند.

=المَحْرُوب-

[حرب]: مرادف (الحريب) است و بمعناى آنكه مالش ربوده شده مى باشد.

=المَحْرُور-

[حرّ]: كسيكه از شدت خشم يا تب درونش داغ شده باشد.

=المَحْرُوسُون-

[حرس]: فرزندان.

=المَحْرُوم-

[حرم]: محروم از چيزى، كسيكه در جرگه مؤمنان راه ندارد، كسيكه از كسب و بدست آوردن مال درمانده باشد، بى بهره و بى نصيب.

=المَحَزّ-

[حزّ]: جاى بريدن و قطع كردن.

=المِحَزّ-

ج مَحَازّ [حزّ]: ابزار بريدن.

=المِحْزَان-

[حزن]: غمگين.

=المَحْزِم-

[حزم] من الدابَّة: جاى بستن كمر يا تنگ اسب.

=المِحْزَم-

[حزم]: كمربند.

=المِحْزَمَة-

[حزم]: كمربند.

=المُحْزَن-

[حزن]: غمگين.

=المُحْزِن-

[حزن]: غم انگيز.

=المُحْزِنة-

[حزن]: مؤنث (الْمُحْزِن) است؛ «قِصَّةٌ تمثيليَّةٌ مُحْزِنَة»: داستان تراژيدى غمناك؛ «روايةٌ مُحْزِنَة» داستان غم انگيز؛ «الْمُحْزِنات»: چيزهاى غم انگيز.

=المَحْزُون-

[حزن]: غمگين، اندوهگين.

=مَحَسَ-

- مَحْساً الجلدَ: پوست را ماليد تا نرم شد و آنرا دباغى كرد.

=المِحْسَان-

[حسن]: بسيار بخشنده.

=المِحَسَّة-

[حسّ]: ابزار حسّى در دامها.

=المَحْسَدَة-

[حسد]: آنچه كه باعث رشك و حسد مى شود.

=المِحْسَرَة-

[حسر]: جاروب.

=المَحْسَمَة-

[حسم]: انگيزه قطع؛ «هذا مَحْسَمَةٌ للداء»: اين چيز بيمارى را قطع و برطرف مى كند.

=المُحْسِن-

[حسن]: بسيار بخشنده.

=المَحْسَنَة-

[حسن]: آنچه كه باعث حسن و زيبائى مى شود؛ «هذا طعامٌ مَحْسَنَةٌ لِلْجِسمْ»:

اين غذاى خوبى براى بدن است.

=المَحْسُوب-

[حسب]: «مَحْسُوبٌ على فلانٍ»: تابع و پيرو شخص ديگرى، از خواص اوست.

=المَحْسُوبِيَّة-

[حسب]: ويژه گى دادن دوستان و ياران به مشاغل و نعمتها.

=المَحْسُور-

[حسر]: مفع،؛ «الْمَحْسُور البصر»:

چشم خيره.

=المَحْسُوس-

[حسّ]: بدفال و بد يمن.

=المَحْسُوسَة-

[حسّ]: «أرضٌ محسوسةٌ»: زمين پر ملخ و يا سرمازده.

=المَحْسُوسَات-

[حسّ]: چيزهائى كه با حواس بشرى درك مى شود.

=مَحَشَ-

- مَحْشاً الجلدَ: پوست را از گوشت جدا كرد،- الطّعامَ: غذا را بشدت خورد،- السّيلُ ما مَرَّ عليهِ: سيل همه چيز را با خود كند و برد،- مَحْشَةً وَجْهَهُ بالسيف: با شمشير پوست صورت او را كند،- الحَرُّ او النّارُ الجِلْدَ: آتش پوست را سوزانيد.

=المُحِشّ-

[حشّ]: «امرأَةٌ أَو ناقةٌ مُحِش»: زن يا ماده شترى كه بچه در شكمش خشك شود (بميرد).

=المَحَشّ-

ج مَحَاشّ [حشّ]: زمين پر از گياه و علف.

=المِحَشّ-

[حشّ]: داس، آتش گردان.

=المحشى-

=المحشة-

=المحشر-

=المحششة-

=المحشوش-

=محص-

=المحص-

=المحصاة-

=المحصبة-

=المحصد-

=المحصن-

=المحصنة-

=المحصوب-

=المحصور-

=المحصول-

=المحصي-

=محض-

=المحض-

=المحضار-

=المحضر-

=المحضير-

=محط-

=المحط-

=المحطب-

=المحطة-

=المحطمة-

=المحظور-

=المحظوظ-

=المحفار-

=المحفة-

=المَحْشَى-

[حشو]: شكم و معده.

=المُحَشَّى-

[حشي] من الكُتُب: كتابهائيكه بر آن حاشيه نوشته شده است.

=المَحَشَّة-

ج مَحَاشّ [حشّ]: جاى پر از گياه و علف.

=المِحَشَّة-

[حشّ]: آتشگردان.

=المَحْشَر-

[حشر]: جاى گرد آمدن مردم.

=المَحْشِر-

[حشر]: مرادف (الْمَحْشَر) است.

=المَحْشَشَة-

ج مَحَاشِش [حشّ]: جائيكه در آن معتادان براى كشيدن حشيش جمع شوند.

المَحْشُود

[حشد]: كسيكه مردم براى خدمت باو در پيرامونش جمع شوند.

=المَحْشُوش-

[حشّ]: بچه مرده در شكم مادر.

=المَحْشِيّ-

[حشو] (ط): دُلمه كلم يا برگ مو.

=مَحَصَ-

- مَحْصاً الظبيُ في عدوه: آهو بسرعت دويد،- المَذبوحُ برِجلهِ: مذبوح پاى خود را به زمين كشيد و دويد،- فلانٌ مِنْ فُلانٍ: از او گريخت،- السّنانَ: نيزه را جلا داد،- الشي ءَ: از هر عيبى او را مبرّى كرد،- الذّهبَ بِالنّار: طلا را با آتش گداخت تا تقلب آن گرفته شود،- اللّهُ ما بِكَ: دارائى تو را خدا برد،- البَرْقُ: برق درخشيد،- الحبلَ:

ريسمان را محكم بافت،- بفلانٍ الأَرْضَ: او را بر زمين افكند.

=مَحَّصَ-

تَمْحِيصاً [محص] الشي ءَ: آنرا كم كرد،- اللّحمَ: گوشت را پاك كرد،- الرَّجُلَ: او را آزرد و آزمايش كرد،- هُ عنهُ: او را دور كرد.

=المَحِص-

من الحبال أو الأوْتار: طناب و ريسمان نرم.

=المَحْصَاة-

[حصي]: «أَرْضٌ مَحْصَاةٌ»:

سرزمين پر از ريگ.

=المَحْصَبَة-

[حصب]: زمين پر از سنگ ريزه.

=المِحْصَد-

[حصد]: داس.

=المُحْصَن-

[حصن]: متأهل و ازدواج كرده.

=المُحْصَنَة-

[حصن]: زن شوهردار، زن باعفت.

=المَحْصُوب-

[حصب]: كسيكه سرخك در آورده باشد.

=المَحْصُور-

[حصر]: مفع؛ «مَحْصُورٌ فى كذا»:

گرفتار در چيزى يا در امرى.

=المَحْصُول-

ج مَحْصُولات و مَحَاصِيل [حصل]:

محصول، دانه ها، بدست آمده ها؛ «مَحَاصيل الأرضِ»: غلات زمين؛ «مَحْصُولُ الكلامِ»:

معنى و مفهوم كلام؛ «ما لِفُلانٍ مَحْصُولٌ وَ لَا مَعْقولٌ»: فلانى رأى و تشخيص ندارد.

=المَحْصِي-

[حصي]: كسيكه در مثانه او سنگ پديد آمده باشد.

=مَحَضَ-

- مَحْضاً فلاناً الودَّ أو النصحَ: خالصانه با او دوستى و يا نصيحت كرد،- الرَّجُلَ: به او شير خالص نوشانيد.

=مَحِضَ-

- مَحَضاً: شير خالص نوشيد.

=مَحُضَ-

- مُحُوضَةً نسبُ الرجُلِ و مَحُضَ الرجُلُ في نسبه: اصل و نسب او پاك و خالص شد.

=المَحْض-

مص،- ج مِحَاض: خالص و پاك و صريح؛ «عَرَبِيٌّ مَحْضٌ»: و «عربيٌّ مَحْضاً»:

عرب خالص در نسب اين كلمه در مذكر و مؤنث و جمع يكسان است زيرا مصدر است، و تأنيث و تثنيه و جمع در آن جايز است،- من اللّبن و نحوه: شير خالص بدون آب و يا چيز ديگرى؛ «بمحضِ اختياره»: به مجرد اختيار او، با رضايت كامل او.

=المَحِض-

مرادف (الماحض) است و بمعناى وفادار در دوستى مى باشد.

=المِحْضَار-

ج مَحَاضِير [حضر] من الخيل و غيرها:

اسب تيزرو و مانند آن.

=المَحْضَر-

ج مَحَاضِر [حضر]: جمع حاضر از مردم، حضور، جاى حاضر شدن و شهادت دادن؛ «كانَ ذلك بِمحضَرٍ من فلانٍ»: در حضور فلانى بود، ثبت؛ «مَحْضَرُ الضّبط» استشهاد و صورت جلسه با حضور مأمورين انتظامى به آنچه كه در حضور آنها گفته و يا ديده شده است.

=المِحْضِير-

ج مَحَاضِير [حضر] من الخيل و غيرها: مرادف (المِحْضَار) است.

=مَحَطَ-

- مَحْطاً الوتَر: انگشتانش را بر روى زه كمان كشيد تا آنرا اصلاح كند، تير را به هدف زد.

=مَحَّطَ-

تَمْحِيطاً [محط] الوترَ أو السهمَ: مرادف (مَحَطَ) مى باشد.

=المَحَطّ-

ج مَحَاطّ [حطّ]: منزل و جاى فرود آمدن، ايستگاه، محل وقف در جمله و نقطه اى كه در آن وضع مى شود؛ «هذا محطُّ اصْبع»: اندازه پهناى انگشت؛ «مَحَطُّ الآمال»: آنجا كه آرزوها بر آن است؛ «كان مَحَطَّ الأنظار»: مورد توجه قرار گرفت.

=المِحَطّ-

[حطّ]: قطعه آهن يا چوبى كه براى صيقل دادن و نقاشى پوست بكار مى برند.

=المَحْطَب-

[حطب]: انبار هيزم.

=المِحْطَب-

[حطب]: ابزارى مانند داس كه با آن هيزم مى بُرند.

=المَحَطَّة-

ج مَحَطَّات [حطّ]: منزل و ايستگاه؛ «مَحَطَّةُ قِطارِ السّكّة الحَديديّة»:

ايستگاه راه آهن؛ «مَحَطَّةُ القِطارِ البَرقي»:

ايستگاه ترن برقى؛ «مَحَطَّةُ الإِذاعة»:

ايستگاه راديو كه آنرا (مَحَطَّةُ الإِرسال): نيز گويند،؛ «مَحَطَّة توليد الكهرباء»: كارخانه توليد برق.

=المِحَطَّة-

[حطّ]: مرادف (المِحَطَّ) است.

=المُحَطِّمَة-

[حطم]: «المُحَطَّمة الثَّلْجِيَّة»:

كشتى يخ شكن در آبهاى دريا.

=المَحْظُور-

[حظر]: ممنوع، حرام؛ «الضَّرُورات تُبِيحُ المَحْظُورات»: نيازهاى ضرورى حرامها را مباح مى كند.

=المَحْظُوظ-

[حظّ]: خوشبخت، خوش شانس.

=المِحْفَار-

ج مَحَافِر [حفر]: دستگاه حفارى،- ج مَحَافِير عند العامة: در زبان متداول بمعناى جائيكه در آن كند و كاو كنند.

=المِحَفَّة-

[حفّ]: كجاوه اى مانند هودج كه ويژه نشستن زنان است تخت روان و

=المحفد-

=المحفر-

=المحفرة-

=المحفصة-

=المحفظة-

=المحفل-

=المحفور-

=المحفوظات-

=المحفوظة-

=محق-

=المحق-

=المحقان-

=المحقة-

=المحقرات-

=المحقرة-

=المحقق-

=المحقن-

=المحقنة-

=المحقوق-

=محك-

=المحك-

=المحكان-

=المحكم-

=المحكمة-

=المحكوم-

=محل-

=المحل-

يا برانكار.

=المَحْفَد-

ج مَحَافِد [حفد]: نقش و نگار بر روى جامه، بيخ كوهان شتر، ظرفى كه در آن به ستوران و دام علف دهند.

=المَحْفِد-

ج مَحَافِد [حفد]: اصل و نژاد و دودمان، يكسوى جامه، پيمانه وزن.

=المِحْفَد-

ج مَحَافِد [حفد]: ظرفى كه در آن به دام و ستور علف دهند.

=المِحْفَر-

ج مَحَافِر [حفر]: ابزار حفارى و كندن زمين.

=المِحْفَرَة-

ج مَحَافِر [حفر]: مرادف (الْمِحْفَر) است.

=المِحْفَصَة-

[حفص]: زنبيل و يا ساك چرمى.

=المحْفِظَة-

ج مُحْفِظَات [حفظ]: چيزى كه خشم برانگيزد؛ «الْمُحْفِظَات»: اندوهها.

=المَحْفَظَة-

[حفظ]: كيف چرمى يا پارچه اى كه در آن پول و اوراق بهادار نگهدارند.

=المَحْفِل-

ج مَحَافِل [حفل]: مجلس، گردهم آئى؛ «المَحَافِلُ الرَّسْمِيَّة» و يا (الْمَحَافِلُ السِّيَاسِيَّة): جهات و مقامات رسمى و يا سياسى.

=المَحْفُور-

[حفر]: مفع، كسى كه در دندانهايش سوراخ باشد.

=المَحْفُوظات-

[حفظ]: غذاهاى كنسرو شده، مجموعه اى از مدارك و اسناد قديمى.

=المَحْفُوظَة-

[حفظ]: «جميع الحقوق مَحْفُوظة»:

حق طبع محفوظ است، اين تعبير ويژه مؤلفين و ناشرين است كه چاپ آثار و نوشته هاى خود را منحصرا در اختيار خود داشته باشند، «المأكولَاتُ المحفوظة»:

غذاهاى كنسرو شده براى مدتى دراز.

=مَحَقَ-

- مَحْقاً الشي ءَ: آنرا پاك كرد و باطل نمود،- فلاناً: او را نابود كرد،- اللّهُ الشي ءَ: خداوند آنرا كم كرد و بركت آنرا گرفت،- الْحَرُّ الشي ءَ: گرما آنرا سوزانيد.

=مُحِقَ-

الرجُلُ: مُشرف بر مرگ شد.

=مَحَّقَ-

تَمْحِيقاً [محق] الشي ءَ: آنرا نابود كرد و باطل نمود.

=المَحْق-

مص، نخل هائيكه نزديك بهم غرس شده اند.

=المُحِقّ-

[حقّ]: حقدار، باحق.

=المِحْقان-

[حقن]: آنكه پول خود را نگه دارد، و در زبان متداول به او (المِحْقَن) گويند.

=المَحَقَة-

نابودى و هلاك.

=المُحَقَّرَات-

[حقر]: چيزهاى خرد و ريز و كوچك.

=المَحْقَرة-

[حقر]: خوارى و مذلّت.

=المُحَقَّق-

[حقّ]: بتحقيق، واضح و روشن «مِن المُحَقَّق أن»: بطور ثابت و روشن، محكم؛ «كَلامٌ مُحَقَّق»: گفتارى نافذ و منظم؛ «ثوبُ مُحَقَّق»: جامه اى كه محكم بافته شده است.

=المُحَقَّق-

[حقّ]: فا، باز پرس دادگسترى، پژوهش كننده.

=المِحْقَن-

[حقن]: سرنگ تزريق آمپول، مشك شير، جاى ذخيره آب مانند آب انبار و تانكر.

=المِحْقَنَة-

[حقن]: سرنگ تزريق آمپول.

=المَحْقُوق-

[حقّ]: اسم مفعول است، شايسته و در زبان متداول به كسيكه حق او ثابت شده است مى باشد.

=مَحَكَ-

- مَحْكاً الرجُلُ: با او جدال و ستيزه گرى بيهوده نمود.

=مَحِكَ-

- مَحَكاً الرجُلُ: مرادف (مَحَكَ) مى باشد.

=المَحِك-

من الرجال: آنكه جدال و نزاع بيمورد در سخن نمايد.

=المِحَكّ-

[حكّ]: سنگ محك؛ «المصيبةُ مِحَكُّ الصّداقة»: بهنگام سختى دوست شناخته مى شود.

=المَحْكان-

من الرجال: مرادف (الْمَحِك) است.

=المُحْكَم-

[حكم]: استوار، پابرجا، محكم.

=المُحَكَّم-

[حكم]: مفع، آزمايش شده، كارآزموده.

=المُحَكَّم-

[حكم]: فا، كار آزموده.

=المَحْكَمَة-

ج مَحَاكِم [حكم]: دادگاه؛ «محاكم الأحوال الشخصيَّة»: دادگاههاى شرع.

=المَحْكُوم-

[حكم]: «المَحْكُوم عليهِ»: كسى كه حكم بر عليه او صادر شده باشد؛ «المحكومُ عليه بالإعِدام»: محكوم به اعدام؛ «محكومٌ عليهِ بالفشل»: ناكام.

=مَحَلَ-

- مَحْلًا و مُحُولًا المكانُ: زمين خشك و بى حاصل شد،- مَحْلًا و مِحَالًا به الى الأمير:

درباره او نزد حكمران سعايت كرد،- بصاحِبه: دوست خود را در شگفتى فرو برد و گفت او چيزى را كه قبلًا نگفته است گفت.

=مَحِلَ-

- مَحْلًا و مُحُولًا المكانُ: زمين خشك و بى حاصل شد،- مُحْلًا و مِحَالًا: مرادف (مَحَلَ) است.

=مَحُلَ-

- محالةً المكانُ: زمين خشك و بى حاصل شد،- مَحْلًا و مِحَالًا: مرادف (مَحَلَ) است.

=مَحَّلَ-

تَمْحِيلًا [محل] فلاناً: او را نيرومند گردانيد؛ «مَحِّلْنى يا فُلان»: مرا تقويت كن.

=المَحْل-

ج مُحُول و أمْحَال: سختى، گرسنگى سخت، خشكى زمين و نيامدن باران، نيرنگ و فريب دادن، گردو خاك؛ «أَرْضٌ مَحْلٌ»: زمين خشك و بى بركت؛ «رَجُلٌ مَحْلٌ»: مرد بى خير و بى خاصيت.

=المَحِل-

كسيكه چندان رانده شود تا اينكه درمانده شود.

=المُحِلّ-

[حلّ]: فا، كسيكه مرتكب محرّمات شود؛ «رجُلٌ مُحِلٌّ»: كسيكه پيمان شكن است.

=المَحَلّ-

ج مَحَالّ [حلّ]: جاى درآمدن؛ «مَحَلُّ اللَّهْو» يا «مَحَلُّ الملاهى»:

اماكن لهو و لعب، كاباره؛ «الْمَحَلّ التجاريّ»: تجارتخانه، مؤسسه بازرگانى؛ «اسْمُ الْمَحَلّ»: آدرس بازرگانى؛ «كان في مَحَلِّهِ»: مناسب بود؛ «فى غَير مَحَلِّهِ»: غير

=المحل-

=المحلة-

=المحلاج-

=المحلب-

=المحلج-

=المحلجة-

=المحلحل-

=المحلف-

=المحلفة-

=المحلق-

=المحلل-

=المحلوب-

=المحلوج-

=المحلول-

=المحلي-

=المحم-

=المحمد-

=المحمدة-

=المحمص-

=المحمصة-

=المحمض-

=المحمق-

=المحمقات-

=المحمقة-

=المحمل-

=المحمول-

=المحموم-

=المحمي-

=المحمية-

=محن-

=المحن-

=المحناة-

=المحنة-

=المحنث-

=المحنك-

=المحنوة-

=المحنية-

=المحو-

=المحوال-

=المحوة-

مناسب، نامناسب؛ «صادَفَ مَحَلَّهُ»: مناسب و ملايم بود؛ «لَا مَحَلَّ له»: محلّى ندارد، مورد قبول نيست؛ «مَحَلُّ نِزَاعٍ»: مورد خلاف.

=المَحِلّ-

[حلّ]: «مَحِلُّ الدَّيْن»: مدت وام.

=المَحْلَة-

«أرْضٌ مَحْلَةُ»: زمين خشك و بى حاصل.

=المِحْلاج-

ج مَحَالِيج [حلج]: ابزار پنبه زنى، پاروى نانوا، چوبى كه با آن نان را پهن كنند.

=المَحْلَب-

[حلب] (ن): نام گياه (آلبالوى وحشى) است كه دانه هاى آن خوشمزه است،- ج مَحَالب: جاى دوشيدن شير.

=المِحْلَب-

ج مَحَالِب [حلب]: ظرف كه در آن شير مى دوشند.

=المَحَلَّة-

[حلّ]: كوى، منزلگاه مردم.

=المَحْلَج-

[حلج]: جاى پنبه زنى.

=المِحْلج-

ج مَحَالِج [حلج]: ابزار پنبه زنى.

=المِحْلَجَة-

[حلج]: آنچه كه بر روى آن پنبه زنند.

=المُحَلْحَل-

[حلحل]: بزرگ خاندان خود.

=المُحْلِف-

[حلف]: چيزى كه بر روى آن سوگند ياد كنند.

=المُحَلَّف-

[حلف]: كسيكه در برابر دادگاه سوگند ياد كند؛ «خبير مُحَلَّف»: كارشناس قسم خورده، عضو هيأت منصفه.

=المُحْلِفَة-

[حلف] من الأراضي: زمين پر از گياه (جگن) يا (دوخ).

=المِحْلَق-

[حلق]: دستگاه خودتراش مو (تيغ)، خودتراش برقى.

=المُحَلَّل-

[حلّ]: «مكانٌ مُحَلَّلٌ»: جائيكه در آن مردم بسيار وارد شوند؛ «ماءُ مُحَلَّل»: آبى كه شتران در آن وارد شده و آنرا تيره كرده باشند.

=المَحْلُوب-

[حلب]: مرادف (الْمِحْلَب) است.

=المَحْلُوج-

[حلج]: «قُطْنٌ مَحْلوجٌ»: پنبه پاك شده و زده شده (حلاجى شده).

=المَحْلُول-

[حلّ]: باز شده، مايعى كه در آن چيزى حلّ شده باشد.

=المَحَلِّيّ-

[حلّ]: موضعِيّ؛ «اخبار مَحَلِّية»:

اخبار داخلى كشور.

=المِحَمّ-

[حمّ]: آبگرمكن.

=المُحَمَّد-

[حمد]: كسيكه داراى صفات و اخلاق نيكو و پسنديده است.

=المَحْمَدَة-

ج مَحَامِد [حمد]: نكونامى، آنچه كسى را با آن مدح و ستايش كنند.

=المُحَمَّص-

[حمص]: آنچه كه سرخ و بو داده شده است.

=المِحْمَصَة-

[حمص]: ابزار بو دادن تخمه و حبوبات و مانند آن.

=المُحْمَض-

[حمض]: باغ پر از درختان مركبات.

=المَحْمَض-

[حمض]: مرادف (الْمُحْمَض) است.

=المُحْمِق-

[حمق]: زنيكه بچگان احمق زايد.

=المُحْمِقَات-

[حمق]: شبهائى كه در آن ماه از اول شب تا به صبح بتابد.

=المُحْمِقَة-

[حمق]: مرادف (الْمُحْمِق) است و بمعناى زنى كه فرزندان احمق بزايد.

=المَحْمَل-

ج مَحَامِل [حمل]: نعش؛ «اخذ شيئاً على مَحْمَلِ الجِدّ»: از ديدگاه اعتبار بدان نگاه كرد.

=المَحْمِل-

ج مَحَامِل [حمل]: كجاوه، هودج.

=المِحْمَل-

ج مَحَامِل [حمل]: حلقه دسته شمشير كه وسيله آن فرو مىويزد.

=المَحْمُول-

[حمل]: مفع؛ «المَحْمُول وَ الْمَوضُوع»: در علم منطق بمعناى مُسند و مسند اليه نزد نحويان است مثلًا در جمله (زَيْدٌ كريمٌ) زيد موضوع است و كريم محمول.

=المَحْمُوم-

[حمّ]: تب دار، مُقَدّر و حتمى.

=المَحْمِيّ-

[حمي]: موضوعي كه زير نظر و حمايت است، كسيكه به نظام حمايت گردن نهاده است؛ «المنطقة المَحْمِيَّة»:

سرزمينى كه مستعمره است و تحت قيمومت كشور ديگرى است.

=المَحْمِيَّة-

ج مَحْمِيَّات [حمي]: كشورى كه زير سلطه و حكومت كشور ديگرى است بويژه در مسائل امنيت داخلي و سياست خارجى.

=مَحَنَ-

- مَحْناً فلاناً: او را آزمايش كرد و سنجيد،- فُلاناً شيئاً: به او چيزى اعطاء كرد،- هُ عشرين سوطاً: او را بيست ضربه تازيانه زد،- الناقة: ماده شتر را با راهپيمائى زياد خسته كرد،- الفضّةَ: نقره را پاك و خالص نمود،- الأديم: پوست دباغى شده را نرم و پهن كرد،- الثّوبَ: جامه را آنقدر پوشيد تا كهنه شد،- البِئرَ: خاك و گل را از چاه بيرون آورد.

=مَحَّنَ-

تَمْحِيناً [محن] الأدِيمَ: پوست دباغى شده را نرم و پهن كرد.

=المَحْن-

مص، هر چيز نرمى، تمام روز را در راه رفتن و غيره گذراندن.

=المَحْنَاة-

ج مَحَانٍ [حنو] من الوادي: پيچ و خم درّه.

=المِحْنَة-

اسم است از مَحَنَ الفِضَّة،- ج مِحَن: آنچه از بلا و مصيبت كه بر انسان وارد آيد و او را در آزمايش قرار دهد.

=المَحْنِث-

[حنث]: مفرد (الْمَحَانِث) است و بمعنى محل ارتكاب گناه مى باشد.

=المِحْنَك-

[حنك]: رسن كه با آن دهانه اسب را مى كشند.

=المُحَنَّك-

[حنك]: شخص آزموده كه تجارب زندگى او را خبره و دانا نموده است.

=المَحْنُوَة-

ج مَحَانٍ [حنو] من الوادي: پيچ و خم درّه و يا دشت.

=المَحْنِيَة-

ج مَحانٍ [حنو] من الوادي: پيچ و خم درّه و يا دشت.

=المَحْو-

[محو]: مصدر است، لكه سياه كه در قرص ماه ديده مى شود.

=المِحْوَال-

[حول]: كسيكه بسيار سخنان نشدنى (محال) گويد.

=المَحْوَة-

[محو]: اسم مره از (مَحَا) است، ننگ، بارانى كه خشكى زمين را برطرف كند.

=المحور-

=المحورة-

=المحوض-

=المحوطة-

=المحوكة-

=المحول-

=المحولة-

=المحيا-

=المحيار-

=المحيد-

=المحيص-

=المحيط-

=المحيق-

=المحيل-

=المخ-

=المخابرة-

=المخاخة-

=المخاضة-

=المخادش-

=المخارف-

=المخارق-

=المخارم-

=المخاريق-

=المخاصر-

=المخاض-

=المخاط-

=المخاطبة-

=المخاطر-

=المخاطي-

=المخافة-

=المخافق-

=المخال-

=المخالصة-

=المخالفة-

=المخاوف-

=المخايل-

=المخباط-

=المخبأ-

=المخبآت-

=المخبة-

=المخبثة-

=المخبر-

=المخبرة-

=المخبز-

=المخبزة-

=المِحْوَر-

ج مَحَاوِر [حور]: مستندى كه چيزى بر دور آن مى چرخد، ميله اى كه قرقره بر دور آن مى چرخد، چوب نانوائى كه با آن خمير را پهن و نازك كنند؛ «مِحْورُ الكرة»:

خط مستقيم ميان دو قطب كره؛ «مِحْوَرُ الأَرضِ»: محور زمين.

=المُحَوَّر-

[حور]: چيزى كه آسترى آن سفيد و يا سرخ نرم و نازك باشد؛ «خُفٌّ مُحَوَّرٌ»:

كفشى كه آستر آن نرم و برنگ سفيد يا سرخ باشد.

=المَحْوَرَة-

[حور]: جائيكه در آن درختان بيد (حَوَر) بسيار باشد، پاسخ.

=المُحَوَّض-

[حوض]: حوضچه آب كه در اطراف درختان براى آبيارى آنها احداث كنند.

=المُحَوَّطَة-

[حوط]: حياط جلوى خانه.

=المَحْوَكَة-

[حوك]: جنگ و گريز.

=المُحْوِل-

[حول]: كودك يكساله،- و از گياهان آنچه كه بيش از يكسال و تا دو سال در زمين غرس شده باشد.

=المَحُول-

[محل]: «أَرْضٌ مَحُولٌ»: سرزمين خشك و بى حاصل.

=المَحُولَة-

[محل]: «أرْضٌ مَحُولَةٌ»: سرزمين خشك و بى حاصل.

=المَحْيَا-

ج مَحَايٍ [حيي]: جاى زندگى، زندگانى.

=المُحَيَّا-

[حيي]: چهره و صورت.

=المِحْيَار-

[حير]: بسيار سرگشته و سرگردان.

=المَحِيد-

[حيد]: اسم مكان است از حادَ و بمعناى گريزگاه مى باشد؛ (لا مَحِيدَ عنهُ»:

راه گريز و فرار ندارد.

=المَحِيص-

[حيص]: مرادف (المحيد) است و بمعناى گريزگاه مى باشد.

=المُحِيط-

[حوط]: فا، جائيكه انسان در آن اقامت دارد، و در علم هندسه بمعناى خطى است كه در اطراف دايره مى باشد؛ «البَحْرُ المُحيط»: اقيانوس و دريا كه گرداگرد خشكى زمين مى باشد؛ «المُحيطُ بكذا» آنكه احاطه و مهارت به چيزى دارد.

=المَحِيق-

[محق]: «سِنانٌ مَحِيقٌ»: سر نيزه باريك و تيز.

=المُحِيل-

[حول] من النساءِ: زنيكه يك بار پسر و ديگر بار دختر يا بر عكس بزايد؛ «الْمُدِينُ المُحِيلُ»: كسيكه ديگرى را بجاى بدهكار عهده دار پرداخت دين نموده باشد.

=المُخّ-

ج مِخَاخ و مِخَخَة [مخّ]: مغز استخوان، پىِ چشم، يك قطعه مغز، و در زبان متداول بمعناى مغز سر مى باشد.

=المُخَابَرَة-

ج مُخَابَرَات [خبر]: گفتگو درباره امرى، نامه نگارى؛ «المُخَابَرَةُ التّلفونيّة» گفتگوى تلفنى؛ «قَلَمُ المُخَابَرَات»:

دفتر محرمانه.

=المُخَاخَة-

[مخّ]: آنچه از مغز استخوان كه در دهان شخص در اثر مكيدن خارج مى شود.

=المَخَاضَة-

ج مَخَاوض و مَخَاض و مَخَاضَات [خوض]: جاى شيرجه زدن در آب.

=المُخَادِش-

[خدش] (ح): گربه.

=المُخَارَف-

[خرف] من الرجال: مرد محروم، مرد محدود.

=المَخَارِق-

[خرق] (ع ا): منافذ بدن مانند دهان و بينى.

=المَخَارِم-

[خرم]: «مَخَارِمُ الليلِ»: سر آغاز شب.

=المَخَارِيق-

[خرق]: آنچه از پارچه هاى بافته شده كه كودكان با آن نوعى بازى مى كنند.

=المَخَاصِر-

[خصر]: «مَخَاصِرُ الطريق»:

نزديكترين راه.

=المَخَاض-

[مخض]: درد زايمان.

=المُخَاط-

ج أَمْخِطَة: آب بينى؛ «مُخَاط الشيطان»: آنچه كه در شعاع خورشيد نگاه كننده آنرا بسان خانه عنكبوت بيند. نام ديگر آن: «مُخاط الشمس» و «لعابُ الشمس» مى باشد.

=المُخَاطَبَة-

[خطب]: گفتگو و مكالمه؛ «مُخَاطَبَة تلفونيَّة»: مكالمه تلفنى.

=المَخَاطِر-

[خطر]: خطرها- اين كلمه مفرد ندارد.

=المُخَاطِيّ-

آنچه كه مانند (المُخَاط) باشد.

=المَخَافَة-

[خوف]: مص؛ «مَخَافَةَ أن» براى ترس از آنكه ...

=المَخَافِق-

[خفق]: «مَخَافِقُ النجم»: غروب ستاره.

=المُخَال-

[خول]: «رجُلٌ مُخَالٌ»: مردى كه دائيهاى وى كريم و بزرگوارند.

=المُخَالَصَة-

ج مُخَالَصَات [خلص]: رسيد و يا قبض، مفاصا حساب.

=المُخَالَفَة-

[خلف]: مخالفت، اعتراض.

=المَخَاوِف-

[خوف]: چيزهاى بر حذر كننده و ترسناك، خطرات.

=المَخَايِل-

[خيل] من السحبِ: ابرى كه علايم باران دارد؛ «ظهرت فيه مَخَايِلُ النّجَابَة»: آثار بزرگى و نشانه هاى آن در او آشكار شد.

=المِخْبَاط-

ج مَخَابِيط [خبط]: چوبى كه با آن برگهاى درختان را ريزند، ابزار دستى لباسشو.

=المَخْبَأ-

ج مَخَابئ [خبأ]: جاى پنهان شدن، و در زبان متداول به گنجهاى نهفته در زمين (الْمَخَابي ء) گويند.

=المُخَبَّآت-

[خبأ]: چيزهاى پنهان گرديده، رازها.

=المَخَبَّة-

[خبّ]: دامنه دشت، درون درّه.

=المَخْبَثَة-

[خبث]: انگيزه تباهى و فساد.

=المُخْبِر-

[خبر]: خبردهنده، خبرنگار روزنامه و مجله، كارآگاه، پليس مخفى.

=المَخْبَر-

[خبر]: پى بردن بچيزى از راه آزمايش عملى نه نظرى.

=المَخْبَرَة-

[خبر]: پى بردن بچيزى از راه آزمايش عملى نه نظرى.

=المَخْبُرَة-

[خبر]: پى بردن بچيزى از راه آزمايش عملى نه نظرى.

=المَخْبَز-

ج مَخَابِز [خبز]: دكان نانوائى يا جاى فروش نان.

=المَخْبَزَة-

ج مَخَابِز [خبز]: دكان نانوائى يا جاى فروش نان.

=المخبصة-

=المخبط-

=المخبطة-

=المخبل-

=المخبوط-

=المخبول-

=المخة-

=المختار-

=المختالة-

=المختبئ-

=المختبر-

=المخترع-

=المخترق-

=المختص-

=المختصر-

=المختفي-

=المختل-

=المختلط-

=المختلف-

=المختلق-

=المختم-

=المختنق-

=المختون-

=المخجل-

=مخخ-

=المخدة-

=المخدج-

=المخدر-

=المخدش-

=المخدع-

=المخدم-

=المخدمة-

=المخدور-

=المخدوم-

=المخدومية-

=المخذول-

=مخر-

=المخر-

=المخراش-

=المخرة-

=المخرج-

=المخرز-

=المِخْبَصَة-

[خبص]: قاشقى كه با آن خرما را با روغن مخلوط كنند.

=المِخْبَط-

ج مَخَابِط [خبط]: چوبى كه با آن برگهاى درخت را قطع كنند، ابزار دستى لباسشو.

=المِخْبَطَة-

ج مَخَابِط [خبط]: مرادف (المِخْبط) است.

=المُخَبَّل-

[خبل]: ديوانه، كسيكه از شدت درد نتواند درست راه رود.

=المَخْبُوط-

[خبط]: كسيكه به زكام مبتلا شده و يا سرما خورده است.

=المَخْبُول-

[خبل]: كسيكه در اثر خوابيدن زياد سست شده باشد.

=المُخَّة-

[مخّ]: يك قطعه مغز استخوان، پاره اى مغز.

=المُخْتَار-

[خير]: جدا شده و پاك شده،- ج مَخَاتير: كدخدا، كسيكه زير نفوذ فرماندار باشد؛ «الْمُخْتَارات»: مجموعه اى از قطعه هاى ادبى، شعرى و نثر.

=المُخْتَالَة-

[خيل]: «السحابة المُخْتالة»: ابرى كه گمان مى رود باران زا باشد.

=المُخْتَبِئ-

[خبأ]: آنكه پنهان شده است.

=المُخْتَبَر-

[خبر]: آزمايشگاه پزشكى.

=المُخْتَرِع-

[خرع]: اولين كسى كه چيزى نو ظهور اختراع مى كند.

=المُخْتَرَق-

[خرق]: راه عبور، گذرگاه، محل وزش باد.

=المُخْتَصّ-

[خصّ] بكذا: ويژه او، شخص با صلاحيت، مسئول؛ «المَقاماتُ المختصَّة»:

مقامات مسئول كشور؛ «الدَّوائِر المُخْتَصة»:

اداره هاى مسئول و با صلاحيت.

=المُخْتَصَر-

[خصر]: موجز و كم و يا كوتاه.

=المُخْتَفِي-

[خفي]: فا، كفن دزد كه قبرها را مى شكافد و كفن مى دزدد.

=المُخْتَلّ-

[خلّ]: كسيكه اختلال عقل دارد.

=المُخْتَلِط-

[خلط]: فا؛ «التّعليم المُخْتلِط»:

آموزش مختلط از زن و مرد.

=المُخْتَلَف-

[خلف]: «مُخْتَلَفٌ فيهِ»: چيزى كه بر سر آن دعوى است و آنرا «مُخْتَلَفٌ عليه» نيز گويند.

=المُخْتَلِف-

[خلف]: متنوع، گوناگون.

=المُخْتَلَق-

[خلق]: مفع، نيكمنش و نيكوكار و بخشنده.

=المُخْتَلِق-

[خلق]: خوش اندام و موزون.

=المُخَتَّم-

[ختم] من الثياب: جامه اى كه پارچه آن بدون رنگ با خطوطى متقاطع و بشكل مربع بافته شده باشد،- مِنَ الْخَيْل:

اسبى كه در پاى آن نشانه اى سفيد رنگ باشد.

=المُخْتَنَق-

[خنق]: تنگه، گردنه و جاده تنگ.

=المَخْتُون-

[ختن]: كودك ختنه شده.

=المُخْجِل-

[خجل]: خجلت آور، ننگين.

=مَخَّخَ-

تَمْخِيخاً [مخّ] العَظْمَ: مغز استخوان را بيرون كشيد.

=المِخَدَّة-

ج مَخَادّ [خدّ]: ابزارى آهنين كه با آن زمين را شيار دهند، بالش رختخواب.

=المُخْدَج-

[خدج]: بچه ستور كه ناقص بدنيا آيد يا قبل از موعد زائيده شود.

=المُخْدِج-

[خدج] من الدواب: ستورى كه بچه خود را ناقص بدنيا آورد يا قبل از موعد بزايد.

=المُخَدِّر-

ج مُخَدِّرات [خدر]: مسكّن، بيهوش كننده، ماده بيهوشى، ماده مخدر.

=المُخَدِّش-

[خدش] (ح): گربه.

=المُخْدَع-

ج مَخَادِع [خدع]: خلوت خانه، حيات خلوت، گنجه.

=المَخْدَع-

ج مَخَادِع [خدع]: خلوت خانه، حيات خلوت، گنجه.

=المِخْدَع-

ج مَخَادِع [خدع]: خلوت خانه، حيات خلوت، گنجه.

=المُخَدَّع-

[خدع]: آزموده (كسيكه بارها گول خورده و فعلا با تجربه شده است).

=المُخَدَّم-

[خدم]: جاى خلخال پا، جاى بستن بند شلوار از طرف مچ پا؛ «قومٌ مُخَدَّمون»: جمعى كه خدمتكاران و پيروان زياد داشته باشند.

=المُخَدَّمَة-

[خدم]: مرادف (المُخَدَّم) است و مؤنث مى باشد.

=المَخْدُور-

[خدر] من الهوادج: هودج پوشيده.

=المَخْدُوم-

[خدم]: مفع، مولى،- من الكتب:

كتابى كه مورد عنايت و توجه مردم قرار گرفته و آنرا شرح و تعليق كرده اند.

=المَخْدُومِيَّة-

[خدم]: بمعناى حالت و چگونگى (المَخْدوم) است.

=المَخْذُول-

ج مَخَاذِيل [خذل]: مفع، كسى كه باو يارى نشده است.

=مَخَرَ-

- مَخْراً و مُخُوراً تِ السفينةُ: كشتى موج شكن براه افتاد،- الأَرْضَ: زمين را براى زراعت شخم زد و يا زمين را آبيارى كرد،- السّابحُ: شناگر با دو دست خود موج آب را شكافت و بعقب راند،- الذئبُ الشاةَ:

گرگ شكم گوسفند را دريد،– مَخْراً البَيْتَ: بهترين لوازم و متاع خانه را برگرفت.

=المَخْر-

مص.

=المِخْرَاش-

[خرش]: مرادف (المِخْرش) است و بمعناى چوب سركج مى باشد.

=المُخْرَة-

چيزى كه انتخاب و جدا مى شود.

=المَخْرَة-

اسم مرّه از (مَخَرَ) است، بوى بد دهان، مرادف (الْمُخْرة) است.

=المِخْرَة-

مرادف (الْمُخْرة) است.

=المُخْرَج-

[خرج]: مفع، جاى خروج و بيرون رفتن.

=المُخْرِج-

ج مُخْرِجون [خرج]: كارگردان فيلم سينمائى.

=المَخْرَج-

[خرج]: مص،،- ج مَخَارِج: جاى بيرون رفتن، مخرج غائط،- عِنْد القُرّاءِ و الصَّرفيين: و در نزد فاريان و علماى صرف عبارت است از جاى خروج حرف از دهان؛ «مَخْرجُ الكَسْرِ» عددى است كه بر اجزاء متساوى يك واحد دلالت مى كند، مخرج ٣ عبارت است از ٤.

=المِخْرَز-

ج مَخَارِز [خرز]: ابزار سوراخ كردن، مته، درفش كفاش.

=المُخَرَّز-

[خرز] من الطيور: پرنده اى كه بر

=المخرش-

=المخرص-

=المخرطة-

=مخرق-

=المخرق-

=المخرقة-

=المخرم-

=المخروت-

=المخروط-

=المخروطة-

=المخروفة-

=المخزاة-

=المخزم-

=المخزن-

=المخزول-

=المخزوم-

=المخزون-

=المخسوس-

=المخسوف-

=المخش-

=المخشاب-

=المخشوب-

=المخصال-

=المخصر-

=المخصرة-

=المخصص-

=المخصف-

=المخصور-

=المخصوص-

=مخض-

=المخضب-

=المخضرة-

=المخضرم-

=المخضرمة-

=المخضل-

=المخضوب-

=المخضود-

=مخط-

=المخط-

=المخطئ-

=المخطة-

روى دو بال آن نقش و نگار مانند مهره باشد، و در زبان متداول بر آفتابه سفالين كه بدون دسته و لوله باشد اطلاق مى شود.

=المِخْرَش-

[خرش]: عصا و چوب دستى كه سر كج باشد و در زبان متداول به آن (الْبَعْكُورَة) گويند.

=المِخْرَص-

ج مَخَارِص [خرص]: نيزه.

=المِخْرَطَة-

ج مَخَارِط [خرط] (حي): دستگاه تراش.

=مَخْرَقَ-

مَخْرَقَةً [مخرق]: دروغ گفت.

=المَخْرَق-

ج مَخَارِق [خرق]: دشت و بيابان.

=المَخْرَقَة-

[خرق و مخرق]: دروغ و نيرنگ، و در زبان متداول بمعناى دو بهمزني مى باشد.

=المَخْرِم-

ج مَخَارِم [خرم]: دهانه راه كوه و يا پيچ سركوه.

=المَخْرُوت-

[خرت]: مفع، كسيكه گوش يا بينى و يا لب او بريده شده باشد.

=المَخْرُوط-

[خرط]: مفع، مرد كم ريش، چهره و صورت دراز، و در علم هندسه بر شكلى كه قاعده آن دايره مانند و ارتفاع آن به يك نقطه مى رسد اطلاق مى شود.

=المَخْرُوطَة-

[خرط] من الآبار: چاه دهانه تنگ.

=المَخْرُوفَة-

[خرف]: «أَرضٌ مَخْرُوفَةٌ»:

زمينى كه باران پائيز بر آن باريده است.

=المَخْزَاة-

[خزي]: آنچه كه باعث ننگ و سرشكستگى باشد.

=المَخْزَم-

ج مَخَازِم [خزم]: راه در كوهستان.

=المَخْزَن-

ج مَخَازِن [خزن]: جاى انباشتن (انبار)؛ «مَخْزَنُ الْبَضَاعَة»: انبار كالاى تجارى.

=المَخْزُول-

[خزل]: آنكه پشت او شكسته شده باشد،- مِن الأشياء: آنچه كه بريده شده باشد.

=المَخْزُوم-

[خزم] من الشرُك: بند پاره كفش.

=المَخْزُون-

[خزن]: آنچه كه در انبار قرار دهند اعم از كالا يا مواد اوليه.

=المَخْسُوس-

[خسّ] من الأشياء: ناچيز و بىرزش.

=المَخْسُوف-

[خسف]: ناقص، كم. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=المِخَشّ-

[خشّ]: مرد قاطع و بيباك، اسب گستاخ.

=المِخْشَاب-

[خشب]: مرد كوتاه و چهار شانه (خپل و ستبر).

=المَخْشُوب-

[خشب]: كسيكه در نژاد و نسب خالص نباشد، آنكه آموزش و تربيت خوب و صحيح نداشته باشد، آنكه كار او محكم و استوار نباشد.

=المِخْصال-

[خصل]: داس بزرگ.

=المُخَصَّر-

[خصر]: آنكه كمر باريك است.

=المِخْصَرَة-

ج مَخَاصِر [خصر]: عصاى كوتاه يا چوبدستى كه پادشاه هنگام سخن در دست گيرد، چوب دستى رهبر اركستر موسيقى، چيزى بسان تازيانه.

=المُخَصَّص-

[خصّ]: آماده شده، تعيين شده؛ «المُخَصَّصَات»: اعانه، كمكها، اعتبارات؛ «مُخَصَّصَات المَلِكِ او رئيس الدّولةِ»: حقوق ويژه پادشاه يا رهبر كشور در يكسال.

=المِخْصَف-

ج مَخَاصِف [خصف]: درفش كفاش.

=المَخْصُور-

[خصر]: «رجلٌ مَخْصُورٌ»: آنكه ناراحتى درد كمر داشته باشد.

=المَخْصُوص-

[خصّ]: مفع.

=مَخَضَ-

- مَخْضاً اللَبَن: كره از شير بدست آورد،- الشّي ءَ: چيزى را بسيار جنبانيد،- البِئرَ بِالدّلوِ: با دلو از چاه زياد آب كشيد و آنرا بحركت در آورد،- بالدّلو: دلو را در ميان آب چاه جنبانيد تا پر از آب شود،- الرّأي: مغز فكرى خود را بكار انداخت تا حقيقت بر او روشن شود.

=مَخِضَ-

- مِخَاضاً و مُخَاضاً تِ الحاملُ: زايمان زن نزديك شد.

=مُخِضَ-

تِ الحاملُ: مرادف (مَخِضَتْ) مى باشد.

=مَخَّضَ-

تَمْخِيضاً [مخض] تِ الحاملُ: مرادف (مَخِضَتْ) مى باشد.

=المُخَضَّب-

[خضب]: رنگين شده با خضاب.

=المَخْضَرة-

[خضر]: جاى سبز و خرم.

=المُخَضْرَم-

[خضرم]: آنكه ختنه نشده باشد، آنكه پدرش سفيد پوست و خود سياه پوست باشد، آنكه نسب درستى نداشته باشد، آنكه زمانى از عمر خود را در جاهليت و بقيه را در اسلام گذرانيده باشد؛ «شاعرٌ مُخَضْرَمٌ» شاعرى كه جاهليت و اسلام را درك كرده باشد؛ «ماء مخضرم»:

آبى كه نه شيرين و نه شور باشد.

=المُخَضْرَمَة-

[خضرم]: «ناقةٌ مُخَضْرَمَةٌ»:

ماده شترى كه سر گوش آن بريده باشد.

=المُخْضَل-

[خضل]: مرد خوشگذران.

=المُخْضَل-

[خضل]: مرادف (الْمُخضَل) است.

=المَخْضُوب-

[خضب]: مرادف (المخَضَّب) است.

=المَخْضُود-

[خضد]: ضعيف و ناتوان، كسيكه اندام بدنش درد كند؛ «رَجُلٌ مَخْضُودٌ» مرد رنجور و شكسته بال.

=مَخَطَ-

- مَخْطاً الشي ءَ: آنرا كشيد و دراز كرد،- السّيفَ: شمشير را كشيد،- المُخاطَ:

آب بينى را بيرون ريخت،- الصبيَّ:

آب بينى آن كودك را در آورد،- هُ بيدِهِ:

او را زد،- الرَّجُلُ في الأرضِ: بسرعت راه رفت،- الجَمَلُ به: شتر بسوى او شتاب كرد،- مَخْطاً و مُخُوطاً السَّهْمُ: تير بهدف اصابت كرد.

=مَخَّطَ-

تَمْخِيطاً [مخط] الولدَ: آب بينى آن كودك را خارج و پاك كرد.

=المَخْط-

مص، خاكستر، جامه كوتاه.

=المِخَطّ-

[خطّ]: چوبى كه بافنده با آن بر روى بافته كشد.

=المُخْطِئ-

[خطأ]: اشتباه كننده.

=المَخْطَة-

اسم مره از (مَخَطَ) است، آنچه از آب بينى كه مرد يكباره بيرون اندازد.

=المخطط-

=المخطوبة-

=المخطوط-

=المخطوطة-

=المخطوف-

=المخفار-

=المخفر-

=المخففة-

=المخفقة-

=المخفور-

=المخفوض-

=المخل-

=المخلى-

=المخلاة-

=المخلاف-

=المخلب-

=المخلخل-

=المخلد-

=المخلس-

=المخلص-

=المخلع-

=المخلفات-

=المخلل-

=المخلوطة-

=المخلوقات-

=المخم-

=المخمس-

=المخمل-

=المخملي-

=المخمن-

=المخمور-

=المخناث-

=المخنث-

=المخنق-

=المخنقة-

=المخوار-

=المخوف-

=المخول-

=المخيبة-

=المخيخ-

=المخيخة-

=المخيض-

=المخيط-

=المخيف-

=المخيل-

=المخيلة-

=المخيم-

=المخيول-

=المُخَطَّط-

[خط]: آنچه كه خط دار و راه راه باشد، زيبا،- مُخطّطات: نقاشى و اخذ تصميم.

=المَخْطُوبَة-

[خطب]: دوشيزه اى كه نامزد ازدواج باشد.

=المَخْطُوط-

[خطّ]: نوشته با دست، ج مخطوطات: تأليف خطى.

=المَخْطُوطَة-

[خطّ]: مؤنث (المَخْطُوط) است،- ج مَخْطُوطات: نوشته خطى.

=المَخْطُوف-

[خطف]: مفع؛ «لونُهُ مَخْطُوف»:

رنگ چهره او زرد شده است.

=المِخْفَار-

[خفر]: «جارِيَةٌ مِخْفارٌ»: زن بسيار شرمگين (خجالتى).

=المَخْفَر-

ج مَخَافِر [خفر]: نگهبانى، پاسگاه.

=المُخَفَّفَة-

[خفّ]: «ظروفٌ مُخَفَّفَةٌ»:

پيشامدهائى كه باعث تخفيف در مجازات مى شود.

=المِخْفَقَة-

[خفق]: تازيانه، تازيانه چوبى.

=المَخْفُور-

[خفر]: كسيكه تحت نظر باشد.

=المَخْفُوض-

[خفض]: مفع؛ «عيش مَخْفُوضٌ»:

زندگى آرام و خوش.

=المُخْل-

ج أَمْخَال و مُخُول: ديلم، اهرم آهنى- اين كلمه يونانى است-

المُخَلّ-

[خلّ]: «رجُلٌ مُخَلٌّ»: مرد بينوا و مستمند.

=المُخِلّ-

[خلّ]: «مُخِلٌّ بالآدابِ»: مخالف با مبادى ء آداب.

=المِخْلَى-

[خلي]: داس كه با آن علف بر كنند.

=المِخْلَاة-

ج مَخَالٍ [خلي]: توبره دان كاه ستور، آخور.

=المِخْلَاف-

ج مَخَالِيف [خلف]: مردى كه بسيار خلف وعده داشته باشد، بخشى از كشور.

=المِخْلَب-

ج مَخَالِب [خلب]: چنگال جانواران، داس.

=المُخَلَّب-

[خلب] من الثياب: جامه پر نقش و نگار.

=المُخَلْخَل-

[خلخل]: جاى پوشيدن خلخال از ساق پا.

=المُخْلَد-

[خلد]: كسيكه دير پير شود.

=المُخْلِد-

[خلد]: مرادف (المُخْلَد) است.

=المُخَلَّد-

[خلد]: مرادف (المُخْلَد) است.

=المُخْلِس-

[خلس]: «رأْسٌ مُخْلِسٌ»: سرى كه قسمتى از موى آن سفيد شده باشد.

=المُخْلِص-

[خلص]: راستگو، وفادار.

=المُخَلِّص-

[خلص]: فا، لقب حضرت مسيح (ع).

=المُخَلِّع-

[خلع] من الرجال: مرد سست و ناتوان، كسى كه حسّ و حركت در او ضعيف شده باشد.

=المُخَلَّفات-

[خلف]: چيزهاى متروكه.

=المُخَلَّل-

[خلّ]: آنچه كه در سركه ريخته و از آن ترشى بعمل آورند.

=المَخْلُوطَة-

[خلط] (ط): غذائى كه از برنج و عدس و نخود و يا از عدس و برغول و نخود سازند.

=المَخْلُوقَات-

[خلق]: كائنات، موجودات.

=المُخِمّ-

[خمّ]؛ «لَحْمٌ مُخِمٌّ»: گوشت گنديده.

=المَخْمَس-

[خمس]: تعبيرى است از پنج تا پنج تا «جاؤوا مَخْمَس»: پنج نفر پنج نفر آمدند. اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=المُخَمَّس-

[خمس]: پنج ضلعى، آنچه كه پنج ركن داشته باشد، ابزارى آهنين كه در وزن نمودن چيزهاى بسيار سنگين بكار مى رود.

=المُخْمَل-

[خمل]: پارچه مخملى.

=المُخْمَلِيّ-

[خمل]: «جِلْدٌ مُخْمَلِيُّ»: پوست آهو.

=المُخَمِّن-

[خمن]: ارزياب كه بهاى اشياء و مقدار آنرا ارزيابى مى كند.

=المَخْمُور-

[خمر]: مست از مي.

=المِخْنَاث-

ج مَخَانِيث [خنث]: كسيكه بسيار خميده و يا شكسته شده باشد؛ «رَجُلُ مِخْناثُ و امرأةُ مِخْنَاث» مرد يا زن شكسته و خميده.

=المُخَنَّث-

[خنث]: دو تا و خميده، و در زبان متداول بمعناى فرزندى است كه خوب تربيت نشده باشد.

=المَخْنِق-

ج مَخَانِق [خنق]: جاى دار زدن و يا خفه كردن.

=المُخَنَّق-

[خنق]: مفع، گردن، جاى طناب دار بر گردن.

=المِخْنَقَة-

ج مَخَانِق و مَخَانِيق [خنق]: طناب دار، گردن بند.

=المِخْوَار-

[خور]: شخص بسيار گرسنه كه نيروى خود را از دست مى دهد.

=المَخُوف-

[خوف]: آنچه كه از آن بترسند، ترسناك.

=المُخْوَل-

[خول]: «رجُلٌ مُخْوَلٌ»: مردى كه دائيهاى او بزرگوار و بخشنده اند.

=المُخْوِل-

[خول]: «رجُلٌ مُخْوِلٌ»: مردى كه دائيهاى او بزرگوار و بخشنده اند.

=المَخْيَبَة-

[خيب]: آنچه كه باعث فشل و ناكامى مى شود.

=المَخِيخ-

[مخّ]: استخوان مغزدار.

=المَخِيخَة-

[مخّ]: «شاةٌ مَخِيخَةٌ»: ج مَخَائِخِ:

گوسفند فربه و مغزدار.

=المَخِيض-

[مخض]: «لَبَنٌ مَخِيضٌ»: شيرى كه كره آن گرفته شده است.

=المِخْيَط-

[خيط]: سوزن خياطى.

=المُخِيف-

[خوف]: خوفناك، ترسناك.

=المُخِيل-

[خيل]: كسيكه بشارت نيك بدهد؛ «كلامٌ مُخِيل»: گفتار سخت.

=المَخِيل-

[خيل]: خالدار.

=المُخِيلَة-

[خيل]: «السحابة المُخِيلَة»: ابرى كه گمان مى رود باران زا باشد.

=المَخِيلَة-

ج مَخَابل [خيل]: گمان؛ «السّحابة المَخِيلة»: ابرى كه گمان مى رود باران زاست.

=المُخَيِّلَة-

[خيل]: قوه خيالى (تخيلى)؛ «السحابة المُخَيِّلَة»: ابرى كه در آن گمان باريدن باشد.

=المُخَيَّم-

[خيم]: جاى بر پا داشتن چادرها.

=المَخْيُول-

[خيل]: خالدار.

=مد-

=المد-

=المدى-

=المدابر-

=المداخشة-

=المداخلة-

=المداد-

=المدار-

=المداس-

=المداسة-

=المدارك-

=المداعبة-

=المداعك-

=المدافعة-

=المداك-

=المداكة-

=المدام-

=المدامة-

=المدان-

=المدانس-

=المداهنة-

=المداواة-

=المداورة-

=المداولة-

=المداومة-

=المدب-

=المدبة-

=المدبج-

=المدبر-

=المدبغة-

=المدبور-

=المدة-

=مَدَّ-

- مَدّاً [مدّ] النهارُ: روز بر آمد و روشن شد،- النَّهرُ او البَحْرُ: آب رود خانه يا دريا زياد شد و بالا آمد،- النّهرَ او البحرَ: آب رودخانه و يا دريا را بسيار كرد،- الشّي ءَ و بالشّي ءِ: بر آن چيزى افزود، آنرا كشيد،- الحرفَ: حرف را كشيده نوشت و يا با صداى كشيده تلفظ كرد،- هُ في غَيَّة: او را مدتى در اشتباه و گمراهيش نگاهداشت،- اللّهُ عُمْرَهُ: خداوند او را طول عمر بدهد،- في السّير: رفت و براه خود ادامه داد،- الدّواةَ: بر آب و مركب دوات افزود، در دوات مركب ريخت،- من الدّواةِ: براى نوشتن قلم را به مركب زد،- القَلَمَ: با نوك قلم مركب برداشت،- السّراجَ بالسَّلِيطِ: چراغ را نفت كرد،- البَعيرَ: آذوقه آرد و آب به شتر داد،- الأرضَ: خاك و يا كود براى كشت بر زمين اضافه كرد،- الرّجُلَ: او را مهلت داد، به او كمك و يارى نمود،- الجُنْدَ:

لشكر را با هميارى گروهى غير از آنها يارى كرد؛ «مَدَّ نَظَرَهُ إليهِ»: چشم خود را بسوى او دوخت؛ «هذا الوادي يمدُّ في وادي كذا»: اين دشت با دشتى ديگر بهم پيوسته اند.

=المُدّ-

ج أمْدَاد و مِدَاد و مَدَدَة [مدّ]: نام نوعى پيمانه است كه معادل ١٨ ليتر تقريباً مى باشد.

=المَدّ-

[مدّ]: مص، زمان و مدت؛ «بَيْنى و بَيْنَه قَدْرُ مَدِّ الْبَصَر»: فاصله ميان من و او به اندازه يك چشم انداز است، نشانه اى كه بر روى الف ممدود (آ) كشيده مى شود، بالا گرفتن روز؛ «آتَيْتُهُ مَدَّ النّهارِ و مَدَّ الضُّحَى» موقع بالا آمدن روز (چاشت) نزد او آمدم، «مَدُّ البَحرِ»: بالا آمدن آب دريا و كشيده شدن آن به ساحل و اين بر خلاف جزر است كه بر پائين رفتن آب دريا اطلاق مى شود،- ج مُدُود: سيل.

=المَدَى-

[مدي]: انتها و پايان؛ «بَلَغ مَدَى الْحَيَاة» بپايان عمر خود رسيد؛ «مَدَى الْبَصَر»: تيررس چشم، مجال و مسافت؛ «إلى مدىً بَعِيد»: بفاصله دور؛ «عَلَى مَدَى عَشرة أَمْتار»: بفاصله ده متر؛ «المَدَى الحيويّ»:

محيط و مجال زندگى در شهر يا ناحيه يا كشورى از نظر اجتماعى و اقتصادى؛ «مَدَى»: هميشگى؛ «مَدَى الحياة»: در سرتاسر زندگى؛ «مَدَى الأَيام»: همواره.

=المُدَابَر-

[دبر]: آنچه كه روبرو شده باشد، زاده پدر و مادر كريم و بخشنده.

=المُدَاخَشَة-

معاشرت و دوستى.

=المُدَاخَلَة-

[دخل]: ميانجيگرى، وساطت.

=المِدَاد-

[مدّ]: مص، جوهر يا مركب؛ «سَجَّلَهُ بِمَدادِ الْفَخر»: با مركب طلائى آنرا نوشت، روغن و يا مانند آن كه چراغ را با آن روشن كنند، سرگين يا كود نباتات، يكسان و يكروش؛ «هم على مدادٍ واحدٍ»:

آنها بر يك منوال مى باشند يعنى مانند يكديگرند.

=المَدَّاد-

[مدّ]: قلم مركب يا جوهر.

=المَدَار-

[دور]: «مَدَارُ الشي ء»: آنچه كه بر چيزى دور مى زند؛ «مَدَارُ الأمر»: جريان امر؛ «مَدّارُ كوكب» (فك): جريان حركت ستاره در روز بطوريكه آن بطور عمودى بر محور جهان باشد.

=المَدَاس-

[دوس]: كفش.

=المَدَاسَة-

[دوس]: خرمن گاه.

=المَدَارِك-

[درك]: حواس پنجگانه؛ «مَدَارِكُ الشرع»: اسناد و احكام شرعي.

=المُدَاعَبَة-

[دعب]: مص، و در زبان متداول بمعناى مزاحمت و ملالت مى باشد.

=المُدَاعِك-

[دعك]: دشمن سرسخت.

=المُدَافَعَة-

[دفع]: مص، هميارى و حمايت كردن.

=المَدَاك-

[دوك]: سنگى كه با آن عطر سايند.

=المُدَاكَة-

[ديك]: «أرضٌ مُدَاكةٌ»: زمينى كه در آن خروس بسيار باشد (خروسناك).

=المَدَاكَة-

[ديك]: «أرضٌ مَدَاكَةٌ»: زمينى كه در آن خروس بسيار باشد (خروسناك).

=المُدَام-

[دوم]: مى.

=المُدَامَة-

[دوم]: مرادف (المُدَام) است.

=المُدَان-

[دين]: بدهكار.

=المَدَان-

[مدن]: نام بُتى از عرب در زمان جاهليت.

=المِدَّان-

[مدّ]: آب شور يا آب بسيار شور.

=المَدَانِس-

[دنس]: جاهاى ناپاك و آلوده، عيبها.

=المُدَاهَنَة-

[دهن]: فريب دادن، اظهارات خلاف بر آنچه در باطن است.

=المُدَاوَاة-

[دوي] (طب): درمان.

=المُدَاوَرَة-

[دور]: مص؛ «مُدَاوَرَةً»: يكى پس از ديگرى، نوبت.

=المُدَاوَلَة-

ج مُدَاوَلَات [دول]: گفتگو، مشاورت، مناقشه.

=المُدَاوَمَة-

[دوم]: دائم و هميشه، مواظبت.

=المَدَبّ-

[دبّ]: مجرى؛ «مِن مَدَبِّ النّيل الى مَصَبِّهِ»: از سر چشمه رودخانه نيل تا مصب آن.

=المَدَبَّة-

[دبّ]: «أرضٌ مَدَبَّةٌ»: سر زمينى كه در آن خرس بسيار باشد (خرسناك).

=المُدَبَّج-

[دبج]: آراسته شده با ابريشم، مردى كه چهره او زشت باشد، پرنده اى از مرغان آبى كه شكلى زشت و رنگى تيره دارد.

=المُدَبِّر-

[دبر]: كسيكه تدبير و تنظيم مى كند، كسيكه به ترتيب اهميت مى دهد، كسيكه كارها را انجام مى دهد،- عند الرهبان: و در نزد راهبان كسيكه با رئيس بزرگ مشورت مى نمايد.

=المَدْبُغَة-

[دبغ]: دباغ خانه، جاى دباغى پوست، مرادف (المَدْبَغَة) است.

=الْمَدْبَغَة-

[دبغ]: دباغ خانه، جاى دباغى پوست.

=المَدْبُور-

[دبر]: مجروح، مرد داراى مال بسيار.

=المُدَّة-

ج مُدَد [مدّ]: مركب، جوهر، زمان، وقت، پايان زمان و مكان؛ «مُدَّةَ ... »

خلال، فاصله زمانى؛ «فى مُدَّةِ ... » در

=المدة-

=المدثر-

=المدجان-

=المدجج-

=المدجنة-

=مدح-

=المدحة-

=المدحضة-

=المدحور-

=المدحوس-

=المدحوسة-

=المدخل-

=المدخن-

=المدخنة-

=المدخول-

=المدد-

=مدد-

=مدر-

=المدر-

=المدرى-

=المدراء-

=المدراة-

=المدرار-

=المدراس-

=المدران-

=المدراية-

=المدرأ-

=المدرب-

=المدرة-

=المدرج-

=المدرجة-

=المدرس-

=المدرسة-

=مدرسه شبانه روزى،-

=المدرع-

=المدرعة-

=المدركات-

=المدركة-

=المدرمة-

=المدرهم-

=المدروس-

اثناى ...

=المَدَّة-

[مدّ]: اسم مرة از (مَدَّ) است، قلمرا يكبار براى نوشتن بدوات زدن، علامتى است بدين شكل (آ) كه بر روى الف مقصوره در مىورند.

=المِدَّة-

[مدّ]: اسم نوع از (مَدَّ) است، چركى روى زخم.

=المُدَّثر-

[دثر]: بمعناى (المُتَدثر) است و اصل آن مُتْدَثِر بوده كه تاء در دال ادغام شده است.

=المِدْجان-

[دجن]، «ليلةٌ مِدجان»: شبى تاريك

المُدَجَّج-

[دجّ]: مرد سراپا مسلّح؛ «مُدَجَّجٌ بالسلاح»: سر تا پا مسلح است، خار پشت.

=المُدَجِّج-

[دجّ]: مرادف (المُدجَّج) است.

=المُدْجِنَة-

[دجن] من السحاب: ابر پر باران.

=مَدَحَ-

- مَدْحاً هُ: او را ثنا گفت.

=مَدَّحَ-

تَمْدِيحاً [مدح] هُ: مرادف (مَدَحَة) است.

=المِدْحَة-

ج مِدَح: اسم است از (مَدَحَ)، آنچه كه با آن مدح كنند.

=المَدْحَضَة-

[دحض]: لغزش و پرتگاه.

=المَدْحُور-

[دحر]: مفع.

=المَدْحُوس-

[دحس]: آنكه انگشت او ريشه در آورده باشد.

=المَدْحُوسة-

[دحس]: «إصبع مَدْحُوسَةٌ»:

انگشتى كه ريشه در آورده است.

=المُدْخَل-

[دخل]: مفع، مرد پست و لئيم.

=المَدْخَل-

[دخل]: دخول، جاى داخل شدن.

=المَدْخَن-

[دخن]: دودگير، جاييكه از آن دود خارج شود.

=المَدْخَنَة-

[دخن]: دود كش.

=المِدْخَنَة-

ج مَدَاخِن [دخن]: منقل، آتش دان، سوراخ ديوار كه از آن دود خارج شود.

=الْمَدْخُول-

[دخل]: مفع، كسى كه در عقل او خدشه وارد شده باشد، لاغر و ناتوان،- ج مَدَاخيل: مورد، محصول، ايراد، دانه هاى غذائى.

=المَدَد-

[مدّ]: كمك و مساعدت؛ «امددتُه بِمَددٍ» او را نيرومند كردم.

=مَدَّدَ-

تَمْدِيداً [مدّ] الشي ءَ: چيزى را پهن كرد و گسترد.

=مَدَرَ-

- مُدْراً المكانَ: مكان را گِل كارى كرد،- الحوضَ: سنگهاى حوض را با گل خالص بنائى كرد.

=مَدِرَ-

- مَدَراً: شكم او بزرگ و چاق شد.

=مَدَّرَ-

تَمْدِيراً [مدر] المكانَ: آن مكان را گل اندود كرد،- الحوض: ميان سنگهاى حوض را با گل خالص بست.

=المَدَر-

مص، گل خالص و بدون ماسه، شهرها و روستاها كه ساختمانهاى آن معمولا از گل خالص است، شهرها در برابر روستاها.

=المُدِرّ-

[درّ]: فا،؛ «الْمُدِرُّ للبول»: آنچه كه ماده بول را افزايش دهد، «مُدِرّاتُ البول» گياهان و داروهائي كه باعث افزايش ادرار مى شوند.

=المِدْرَى-

ج مَدَارٍ و مَدَارَى [دري]: شاخ، شانه.

=المَدْرَاء-

مؤنث (الأمْدَر) است،- (ح) كفتار؛ «بَنو مَدْرَاء»: شهرنشينان.

=المِدْراة-

ج مَدَارٍ و مَدَارَى [دري]: مرادف (المِدْرَى) است.

=المِدْرار-

[درّ]: بسيار ريزان خون و يا شير.

=المِدْراس-

[درس]: خانه اى كه در آن تورات مىموزند.

=المِدْران-

[درن]: جامه بسيار چرك؛ «ثِيَابٌ مِدْران»: جامه هاى چرك و كثيف.

=المِدْرايَة-

[دري]: مرادف (المِذْرى) است و بمعناى چنگال و يا شانه و يا شاخ است.

اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المِدْرأ-

[درأ]: دفع كننده و يا بر طرف كننده چيزى.

=المُدَرَّب-

[درب]: مفع، آزمايش شده و آزموده و رنج ديده، كسيكه ورزيده شده باشد،- من الإِبِل: شترى كه سوارى مى دهد و در كوچه ها راه مى پيمايد.

=المُدَرِّب-

[درب]: مربي ورزشى، مربي نظامى.

=المَدَرَة-

يك قطعه گل خالص؛ «مَدَرَةٌ الرجُلِ»: خانه شخص.

=المُدْرَج-

[درج] في كذا: داخل در چيزى، نوشته اى در چيزى،- ج مَدَارج: كاغذى كه در آن نوشته اى درج يا نامه اى مرقوم شده باشد.

=المَدْرَج-

ج مَدَارِج [درج]: كتاب بسته شده، مذهب و روش، باند هواپيما؛ «مَدْرَجَ النَّمْل»: ردپاى مورچگان بر روى زمين؛ «سارفى مدارج الرُّقِيّ»: در راه پيشرفت گام برداشت.

=المُدَرَّج-

[درج]: آمفى تئاتر، سالن سخنرانى، سالن نمايش.

=المُدْرَجَة-

ج مَدَارج [درج]: كتاب يا نوشته پيچيده.

=المَدْرَجَة-

ج مَدَارج [درج]: راه، بيشترين راه، آنچه كه انسانرا به بهترين مى رساند.

=المِدْرَس-

[درس]: كتابى كه با آن درس دهند، جاى درس و آموزش.

=المُدَرِّس-

[درس]: استاد و آموزگار؛ «المدرّسُ الْمُسَاعِد»: استاديار.

=المَدْرَسَة-

[درس]: آموزشگاه،- الابتدائية:

دبستان،- الثانويَّة: دبيرستان،- الدّاخلية.

=مدرسه شبانه روزى،- الحربية: دبيرستان نظامى.

=المُدَرَّع-

[درع]: مفع، حيوان مورچه خوار.

=المِدْرَعة-

[درع] عند اليهود: جامه كتاني كه علماى بزرگ يهود در بر مى كردند، ج مَدَارِع، جبه پشمين.

=المُدَرَّعة-

[درع] (اع): كشتى جنگى، رزمناو.

=المُدْرِكَات-

[درك]: حواس پنجگانه.

=المُدْرِكَة-

[درك]: «رجلٌ مُدْركةٌ»:

كسيكه داراى نيروى درك كننده بسيار باشد.

=المُدَرَّمَة-

[درم]: «دِرْعٌ مُدَرَّمة»: زره نرم و نازك و صاف.

=المُدَرْهَم-

[درهم]: كسيكه درهم بسيار (پول فلزى) دارد.

=المَدْرُوس-

[درس]: مفع، لباس كهنه

=المدري-

=المدرية-

=المدس-

=المدسوس-

=المدعى-

=المدعاة-

=المدعاس-

=المدعبل-

=المدعة-

=المدعس-

=المدعك-

=المدعم-

=المدعو-

=المدعوس-

=المدعوك-

=المدغل-

=المدفأة-

=المدفع-

=المدفعي-

=المدفعية-

=المدفف-

=المدفن-

=المدفوعات-

=المدفونة-

=المدقة-

=المدقع-

=المدقق-

=المدقوق-

=المدك-

=المدكوس-

=المدكوك-

=المدل-

=المدلاج-

=المدلبة-

=المدلجة-

=المدلع-

=المدلك-

=المدلكة-

=المدله-

=المدلوك-

=المدلول-

=المدمى-

=المدماك-

=المدمج-

؛ «فراشٌ مَدْروسٌ»: بستر پهن شده و پا خورده؛ «طريق مدروسٌ»: راه پر رفت و آمد كه ناهموار شده باشد.

=المَدَرِيّ-

روستائى.

=المَدْرِيّة-

ج مَدَار و مَدَارَى [دري]: شاخ و يا شانه و يا ميله اى كه با آن زنان موى سر را صاف كنند.

=المِدَسّ-

[دسّ] (طب): ابزارى كه پزشك جراح ميزان گودى زخم را مى سنجد.

=المَدْسُوس-

[دسّ]: چيزى را كه زير خاك و مانند آن پنهان كرده باشند.

=المُدَّعى-

[دعو] عليهِ: خوانده دعوى (مدّعى عليه).

=المَدْعَاة-

[دعو]: علت و سبب، دعوت به ميهمانى.

=المِدْعَاس-

ج مَدَاعِيس [دعس]: راه پر رفت و آمد، نيزه كه با آن ضربه زنند.

=المُدَعْبَل-

[دعبل]: گِرد.

=المَدْعَة-

[مدع]: نارگيل تو خالى كه با آن آب نوشند.

=المَدْعَس-

[دعس]: جاى زخم نيزه.

=المِدْعَس-

ج مَدَاعِس [دعس]: نيزه كه با آن ستيز كنند، راهى كه پر رفت و آمد است، زننده نيزه.

=المِدْعَك-

[دعك]: دشمن سرسخت.

=المُدَّعِم-

[دعم]: پناهگاه.

=المَدْعُوّ-

[دعو]: شخص دعوت شده.

=المَدْعُوس-

[دعس]: خوار و ذليل.

=المَدْعُوك-

[دعك]: مفع،؛ «ثوبٌ مدعوكٌ» جامه كهنه و فرسوده اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=المُدَّعِي-

[دعو]: خواهان دعوى (مُدّعِي)؛ «المُدَّعِي العام»: دادستان كل.

=المَدْغَل-

ج مَدَاغِل [دغل]: درون دشت و دره.

=المَدْفَأة-

[دفأ]: گلخانه شيشه اى براى پرورش گياهان مناطق گرمسيرى كه تاب سرما را ندارند؛ «ارضٌ مَدْفَأة»: سرزمين گرم.

=المِدْفَأة-

[دفأ]: بخارى، وسيله گرم كردن خانه (شوفاژ).

=المَدْفَع-

ج مَدَافِع [دفع]: مجراى آب.

=المِدْفَع-

[دفع]: دستگاه پرتاب كننده،- ج مَدَافِع: توپ و يا جنگ ابزار،- و در اصطلاح نظامى بمعناى ابزارى است كه با آن بمب مىندازند؛ «الْمِدْفَعُ الرَّشَّاش»:

خمپاره انداز خود كار كه پى در پى بهدف مى زند؛ «مِدْفَعُ الْهَاوَنِ» توپ انداز دفاعي كه معمولا از پشت سنگر بهدف مى زند؛ «المِدْفَعُ المُضَادّ للطّائرات»: توپهاى ضد هوائى كه هواپيماها را با آن هدف گيرى كنند؛ «المِدْفَعُ القاذف الصَّوارِيخ»: دستگاه پرتاب موشك؛ «المِدْفَعُ الذرّي»: دستگاهى است كه با نيروى برق بمب اتمى را به هدف مى زند؛ «مدافِعُ بَعيدَةُ المرمى»: توپخانه دور برد كه هدف هاى دور را مى زند.

=المِدْفَعِيّ-

[دفع]: منسوب به (المِدْفع) است، نظامى وابسته به ارتش زرهى و توپخانه، سرباز متخصص در توپخانه.

=المِدْفَعِيَّة-

[دفع] (اع): مجموعه اى از توپ افزار كه در يك منطقه وجود دارد مانند توپخانه زمينى، و توپخانه كوهستانى، توپخانه ساحلى.

=المُدَفَّف-

[دفّ] من الثياب: جامه اى كه در نقش و نگار آن دانه هاى درشت باشد.

=المَدْفِن-

[دفن]: جاى و محل دفن.

=المَدْفُوعات-

[دفع]: پولهاى پرداخت شده.

=المَدْفوُنَة-

[دفن] (ط): نوعى غذاست كه از باقلا و برنج آماده مى شود.

=المِدَقَّة-

[دقّ]: ابزار كوبيدن؛ قسمت ميانه گل كه معمولًا عضو تناسلى است، شيشه كوچك.

=المُدْقِع-

[دقع]: چسبيده بخاك، خوار، ناتوان، فرارى؛ «جُوعٌ مُدْقِع»: گرسنگى شديد.

=المُدَقَّق-

[دقّ]: مفع؛ «الْبَحْثُ المُدَّقق» بحث دقيق و پر محتوى.

=المُدَقَّق-

[دقّ]: كسيكه در كارها دقت بسيار كند، پژوهشگر.

=المَدْقُوق-

[دقّ]: مفع، كسيكه به تب دق گرفتار شده است.

=المِدَكّ-

[دكّ]: مرد نيرومند كه محكم راه رود. و در زبان متداول بمعناى (المِتّكّ) است.

=المَدْكُوس-

[دكس]: كسيكه از بيمارى خوب شود ولى باز بيمارى به سراغ او آيد.

=المَدْكُوك-

[دكّ] من الصوت: صداى گرفته شده.

=المُدِلّ-

[دلّ]: فا، كسيكه بخود اعتماد كامل دارد،- بالشجاعة: پر جرأت، دلير.

=المِدْلَاج-

[دلج]: كسيكه عادت به راهپيمائى در شب دارد.

=المَدْلَبة-

[دلب]: چنارستان- زمينى كه در آن درخت چنار بسيار باشد.

=المِدْلَجَة-

[دلج]: سطل، شيردان، جاى شير.

=المُدَلَّع-

[دلع]: كسيكه در جاه و جلال و فراخ زندگى تربيت شده باشد.

=المِدْلَك-

[دلك]: ابزار مالش، كيسه حمام.

=المِدْلَكَة-

[دلك]: مرادف (المِدْلَك) است.

=المُدَلَّه-

[دله]: كسيكه دل و عقل او بخاطر عشق و مانند آن گرفته شده باشد، مرد كم حافظه و فراموش كار.

=المَدْلُوك-

[دلك]: مفع، مجرب و كار آزموده، كسيكه زانوهاى او نرم و سست است؛ «البعيرُ المَدْلُوك»: شترى كه از بسيارى سفر خسته شده باشد.

=المَدْلُول-

[دلّ]: معنى و محتوى.

=المُدَمَّى-

[دمي]: اسبان بسيار سرخ رنگ و مانند آن، تير كه بر روى آن سرخي خون باشد.

=المِدْمَاك-

ج مَدَامِيك [دمك] (ب): رده سنگ و آجر در ساختمان.

=المُدْمَج-

[دمج]: تير قمار.

=المدمرة-

=المدمس-

=المدمع-

=المدمك-

=المدمن-

=المدموغ-

=مدن-

=المدنر-

=المدنف-

=المدنق-

=المدهامة-

=المدهن-

=المدهوس-

=المدهوش-

=المدود-

=المدوف-

=المدور-

=المدورة-

=المدوك-

=المدووف-

=المدون-

=المدي-

=المديان-

=المدي ء-

=المدية-

=المديح-

=المديد-

=المديدة-

=المدير-

=المديرية-

=المديكة-

=المديم-

=المدين-

=المدينة-

=المديون-

=مذ-

=مذى-

=المذاخر-

=المذاد-

=المذارع-

=المذارف-

=المذاريع-

=المذاع-

=المُدَمِّرَة-

ج مُدَمِّرات [دمر] (اع): كشتى موج شكن واژ درافكن، رزمناو.

=المُدَمَّس-

[دمس] (ط): غذائى است كه از باقلاى پوست كنده و ترشى و نمك و روغن تهيه مى شود.

=المَدْمَع-

ج مَدَامِع [دمع]: جاى اشك، مجراى اشك.

=المِدْمَك-

[دمك]: آنچه كه با آن خمير نان را پهن كنند.

=المُدْمِن-

[دمن] على: معتاد، پيوسته كار.

=المَدْمُوغ-

[دمغ]: آنكه سر او شكافته شده تا بدماغ رسيده است.

=مَدَّنَ-

تَمْدِيناً [مدن] المدائنَ: شهر سازى و آبادانى كرد.

=المُدَنَّر-

[دنر]: «الثَوْبُ المُدَنَّر»: جامه اى كه بر روى آن نقش و نگارى بسان دينار باشد.

=المُدْنِف-

[دنف]: مشرف به مرگ، كسيكه در حال جان كندن است.

=المُدَنِّق-

[دنق]: آنكه از شدت سرما مرده است.

=المُدْهامَّة-

[دهم]: «حديقةٌ مُدْهامَّةٌ»: باغ سر سبز و پر از طراوت و سبزى.

=المُدْهُن-

ج مَدَاهِن [دهن]: روغن دان، دبه روغن.

=المُدْهِن-

[دهن]: چرب، روغنى.

=المَدهُوس-

[دهس]: آنكه ماشين به او سخت زده و از روى وى گذشته است.

=المَدْهُوش-

[دهش]: سرگردان و آشفته.

=المَدُود-

[دود]: «طَعامٌ مَدُودٌ»: غذائيكه در آن كرم افتاده است.

=المَدُوف-

[دوف]: «دواءٌ مَدُوفٌ»: داروئيكه در آب ذوب و حلّ شده باشد.

=المُدَوَّر-

[دور]: آنچه كه بر شكل دايره باشد.

=المَدْوَرَة-

[دور]: پاشنه درب.

=المِدْوَك-

[دوك]: سنگى كه بر روى آن يا با آن عطر سايند.

=المَدْوُوف-

[دوف] «دواءٌ مَدْوُوفٌ»: مرادف (المَدُوف) است.

=المُدَوَّن-

[دون]: تدوين شده، ثبت شده.

=المُدْيُ-

ج أَمْداء [مدي]: پيمانه ايست در سوريه و مصر كه معادل ١٩ صاع است.

=المَدِيّ-

ج أَمْدِيَة [مدي]: حوض كه گرداگرد آن سنگ نباشد، آب كه از حوض روان شود و پليد گردد.

=المِدْيان-

ج مَدَايِين [دين]: آنكه بسيار به مردم وام دهد يا وام ستاند، اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=المُدِي ء-

[دوأ]: بيمار.

=المُدْيَة-

[مدي]: پايان و نهايت،- ج مُدىً و مِدىً و مُدْيات: كارد يا تيغ بزرگ؛ «مُدْيَةُ القَوْس»: قبضه كمان.

=المَدْيَة-

ج مُدىً و مِدىً و مُدْيَات و مُدَيَات [مدي]: تيغ بزرگ، چاقوى آشپزخانه.

=المِدْيَة-

ج مُدىً و مِدىً و مُدْيَات و مُدَيَات [مدي]: مرادف (المَدْية) است.

=المَدِيح-

ج مَدَائِح: آنچه كه با آن ستايش كنند.

=المَدِيد-

[مدّ]: علف و گياه، يكى از بحور عروضى شعر است،- ج مُدُدٌ: كشيده و دراز؛ «عُمُرٌ مَدِيدٌ»: عمر طولانى؛ «قَدٌّ مَدِيدٌ»:

قامت بلند؛ «فلانٌ مديدُ القامة»: او قد و قامت بلند دارد.

=المُدَيْدَة-

[مدّ]: زمانى كوتاه.

=المَدِيدَة-

[مدّ]: كشيده شده، بلند؛ «قَدَّةٌ مديدة»: زن بلند بالا.

=المُدِير-

[دور]: متصدى رسيدگى به چيزى، اداره كننده بخشى يا اداره يا دايره اى از كشور؛ آنكه عهده دار اداره عمومى يا خصوصى است؛ «مدير التربية»: مدير امور تربيتى؛ «مدير المؤسّسة»: رئيس مؤسسه.

=المَديِر-

[مدر]: «حائِطٌ مَديِرٌ»: ديوار گلي.

=المُدِيرِيَّة-

[دور]: بخشى از اداره دولتى كه زير نظر مدير كل مى باشد.

=المَدِيكَة-

[ديك]: «أَرْضٌ مَدِيكَةٌ»: زمين پر از خروس.

=المُدِيم-

[دوم]: آنكه از بينى او خون جارى مى شود.

=المُدِين-

[دين]: وام دهنده، طلبكار.

=المَدِين-

[دين]: وام گيرنده، بنده، بدهكار؛ «كانَ مَدِيناً لِفُلان»: فلانى حقى بر او داشت و او مديون لطف او بود.

=المَدِينَة-

[دين]: مؤنث (المَدِين) است.

=المَدِينَة-

ج مُدْن و مُدُن و مَدَائِن [مدن]:

شهرستان، شهر (يثرب) در كشور عربستان؛؛ «مَدِينَة السّلام»: بغداد.

=المَدْيُون-

[دين]: بدهكار، كسيكه تعهدى را بايد بپردازد.

=مُذْ-

از آن گاه، از آن هنگام. اين كلمه از حروف جاره است و هر گاه براى زمان گذشته بيايد بمعناى (مِنْ) مى باشد مانند:

«ما رأيْتُهُ مُذْ يوم الأحد»: او را از روز يكشنبه تا كنون نديده ام، و هر گاه براى زمان حال بيايد بمعناى (في) مى باشد مانند: «رأيتُهُ مُذْ شهرنا»: در اين ماه او را ديدم، و گاهى بمعناى (مِنْ) و (الى) مىيد مانند (ما رأيتُهُ مُذْ ثلاثة أيّام»: او را از سه روز قبل يا تا سه روز قبل نديده ام، اين كلمه مخفف است از (مُنْذُ) بدليل آنكه (ذال) مُذْ را در التقاء ساكنين خبر مى دهند مانند: «مُذُ اليومِ»: از امروز.

=مِذْ-

مرادف (مُذْ) است.

=مَذَى-

- مَذْياً [مذي] الفرسَ: اسب را براى چرا روانه كرد.

=مَذَّى-

تَمْذِيَةً [مذي] الفرسَ: مرادف (مذى) است.

=المَذَاخِر-

[ذخر]: روده ها، جاهاى تو خالى، قسمت هاى پائين شكم، رگها.

=المَذَاد-

[ذود]: چراگاه.

=المَذَارِع-

[ذرع]: آباديهاى ميان روستا و بيابان، پاى ستوران.

=المَذَارِف-

[ذرف]: مجراى اشكها.

=المَذَارِيع-

[ذرع]: مرادف (المَذَارِع) است.

=المَذَّاع-

[مذع]: كسيكه راز را پنهان نمى كند، بيوفا، دروغگو، بى ثبات؛ «ظِلٌّ مَذّاع»: سايه كوتاه و زود گذر.

=المذاق-

=المذاكرة-

=المذال-

=المذأبة-

=المذب-

=المذبة-

=المذبح-

=المذبحة-

=المذبذب-

=مذح-

=المذح-

=المذخر-

=مذر-

=المذر-

=المذرى-

=المذراة-

=المذراع-

=المذرب-

=المذرة-

=المذرح-

=المذرع-

=المذرف-

=المذروف-

=مذع-

=المذعان-

=المذعور-

=مذق-

=المذق-

=المذقة-

=المذكار-

=المذكر-

=المذكرة-

=المذكور-

=المذكي-

=مذل-

=المذل-

=المذلق-

=المذلل-

=المذللة-

=المذم-

=المذمة-

=المذمم-

=المذموم-

=المذنب-

=المذنبة-

=المذهب-

=المَذَاق-

[ذوق]: طعم چيزى، مزه.

=المَذَّاق-

[مذق]: آنكه دوستى او ناپايدار است.

=المُذَاكَرَة-

[ذكر]: گفتگو و مشاورت.

=المُذَال-

[ذيل]: «ثوبٌ مُذَالٌ»: جامه بلند، دامن بلند.

=المَذْأَبَة-

[ذأب]: «أرضٌ مَذْأَبَةٌ»: زمين پر از گرگ.

=المِذَبّ-

[ذبّ]: مرادف (الذَّبَّاب) است بمعناى بسيار حمايت كننده.

=المِذَبَّة-

ج مِذَبَّات و مَذَابّ [ذبّ]:

مگس پران.

=المَذْبَح-

ج مَذَابِح [ذبح]: جاى ذبح و قربانى؛ «مذابح الكنائس»: قربانگاه كليسا.

=المِذْبَح-

ج مَذَابح [ذبح]: كارد يا ابزارى كه با آن ذبح كنند.

=المَذْبَحَة-

ج مَذَابح [ذبح]: كشتار مردم بيشمار كه از خود نتوانند دفاع كنند.

=المُذَبْذِب-

[ذبذب]: دودل، متردد.

=مَذِحَ-

مَذَحاً: دو ران يا دو بيضه يا دو لمبر او بهم سائيده شد و يا عرق كردند و در نتيجه سوزش و التهاب در آنها ايجاد شد.

=المَذَح-

مصدر است، عسلى است در گل انار دشتى.

=المُذْخِر-

[ذخر] (ا ع): كسيكه ابزار جنگى را در ارتش توزيع مى كند.

=المَذْخَر-

ج مَذَاخِر [ذخر]: جاى اندوختن و پس انداز.

=مَذِرَ-

- مَذَراً تِ البيضةُ: تخم مرغ فاسد شد،- تْ نفسُهُ او مِعْدَتُهُ: حال او يا معده او بهم خورد،- الرَّجُلُ: به آبريزگاه بسيار رفت و آمد كرد.

=مَذَّرَ-

تَمْذِيراً [مذر] الشي ءَ: آن چيز را پراكنده و پخش كرد.

=المَذَر-

مص؛ «تفرّقَ القومُ شَذَرَ مَذَرَ»: آن قوم بهر سو متفرق شدند.

=المَذِر-

گنديده و پليد، فاسد.

=المِذْرَى-

ج مَذَارِ [ذرو]: چنگال، دو شاخه كه با آن گندم را از كاه جدا مى كنند.

=المِذْرَاة-

ج مَذارٍ [ذرو]: مرادف (المِذرَى) است.

=المِذْراع-

[ذرع]: واحد (المَذَارِع) و (المَذَاريع) است.

=المِذْرَب-

[ذرب]: زبان.

=المَذِرَة-

مؤنث (المَذِر) است؛ «بيضةٌ مُذِرَةٌ»:

تخم مرغ فاسد.

=المِذَرَّة-

[ذرّ]: ابزار بذر افشاني و مانند آن.

=المُذَرَّح-

[ذرح]: «لبنٌ أو عسلٌ مُذَرَّح»: شير و يا عسل كه آب در آن بسيار باشد.

=المُذَرَّع-

[ذرع]: مفع،- من النّاس: مردى كه مادرش بزرگوارتر از پدرش باشد.

=المَذْرَف-

[ذرف]: واحد (المَذَارف) است.

=المَذْرُوف-

[ذرف]: اشك سرازير شده.

=مَذَعَ-

- مَذْعاً و مَذْعَةً لفلانٍ: برخى از خبرها را باو گفت و برخى ديگر را مورد كتمان قرار داد،- الضَّرعَ: نيمى از شير پستان را دوشيد،- يميناً: سوگند خورد،- تِ المياهُ:

آبها از بالاى كوهستان جارى شدند.

=المِذْعَان-

[ذعن]: رام و مطيع.

=المَذْعُور-

[ذعر]: ترسو.

=مَذَقَ-

- مَذْقاً اللبنَ: شير را با آب مخلوط نمود،- فلاناً او لفُلانٍ: او را شير مخلوط با آب نوشانيد،- الودَّ: دوستى را به كدورت تبديل نمود.

=المَذْق-

مص، شير مخلوط با آب.

=المَذِق-

آنچه كه با آب مخلوط باشد؛ «رَجُلٌ مَذِقٌ»: دلتنگ.

=المَذْقَة-

شير مخلوط به آب.

=المِذْكار-

[ذكر]: زنيكه معمولًا فرزند پسر مىورد و همچنين مردى كه داراى فرزند پسر مى باشد؛ «ارْضٌ مِذْكارٌ»: زمينى كه در آن بقولات خشن و غير قابل خوردن مى رويد.

=المُذْكِر-

[ذكر]: زنيكه پسر مى زايد؛ «طريقٌ مُذْكِرٌ»: راه ترسناك؛ «داهيةٌ مُذكر»: بلاى سخت؛ «يومُ مذكِرٌ»: روز هولناك.

=المُذَكَّر-

[ذكر]: جنس نر،- من السّيوف:

شمشير آبديده؛ «طريق مُذَكَّر» راه ترسناك؛ «يومٌ مُذَكَّرٌ»: روز هولناك. اين كلمه ضدّ (المؤنث) است.

=المُذَكَّرَة-

ج مُذَكَّرات [ذكر]: دفتر يادداشت روزانه در يكسال؛ «مُذَكَّرَة الاتهام»: اعلام جرم عليه متهم از سوى دادستانى كل؛ «مُذَكَّرَةُ شفاهيَّة»: تذكّر كتبى بدون امضاء كه نماينده سياسى دولتى به يك دولت بيگانه تحويل مى دهد.

=المَذكُور-

[ذكر]: نامبرده، مشار اليه.

=المُذْكِي-

[ذكو]: من الخيل، ج مَذَاكِ: اسبى كه رشد آن كامل و نيرومند شده است،- من السّحاب: ابر پر باران.

=المُذَكِّي-

[ذكو] من الخيل، ج مُذَكَّيَات:

مرادف (المُذْكِي) است،- من السّحاب:

مرادف (الْمُذكى).

=مَذِلَ-

- مَذَلًا تْ رِجْلُهُ: پاى او خواب رفت، پايش سِر شد.

=المَذْل-

سِر شدن و بيحالى.

=المُذَلَّق-

[ذلق]: چيز نوك تيز يا لبه تيز، شير مخلوط با آب.

=المُذَلَّل-

[ذلّ]: مفع؛ «طريقٌ مُذَلَّلُ»: راه اسفالت شده و هموار.

=المُذَلَّلَة-

[ذلّ]: «شجرةٌ مُذَلَّلَة»: درختى كه در دسترس همه مردم است.

=المُذِمّ-

[ذمّ]: ساكن و بيحركت؛ «امْرٌ مُذِمٌّ»: كار معيوب، امر نامطلوب.

=المَذَمَّة-

[ذمّ]: مص، نكوهش، حق و حُرمت.

=المُذَمَّم-

[ذمّ]: نكوهيده.

=المَذْمُوم-

[ذمّ]: مفع، معيوب، مورد مؤاخذه.

=المُذْنِب-

[ذنب]: گناهكار.

=المِذْنَب-

[ذنب]: دمُ بلند، آبراه و جويبار باريك، چمچه.

=المُذَنَّب-

[ذنب]: آنچه كه دُم دارد؛ «نجمٌ مُذَنَّبٌ»: ستاره دنباله دار.

=المِذْنَبَة-

[ذنب]: چمچه.

=المُذْهَب-

[ذهب]: مُطلا، زراندود.

=المذهب-

=المذهبات-

=المذهل-

=المذوب-

=المذوبة-

=المذود-

=المذي-

=المذياع-

=المذية-

=المذيع-

=المذيق-

=المذيل-

=المذيم-

=المذيوم-

=مر-

=المر-

=مرى-

=المراء-

=المرائي-

=المرابطة-

=المرابيع-

=المراج-

=المراجع-

=المراجعة ج مراجعات-

=المراجم-

=المراح-

=المراحل-

=المراد-

=المرادف-

=المرادي-

=المرار-

=المرارة-

=المراز-

=المرازة-

=المراس-

=المراسة-

=المراسل-

=المراسلة-

=المراسم-

=المَذْهَب-

[ذهب]: مص،- ج مذاهب:

عقيده، اصل، راه و روش؛ «مذاهب الإسلامِ»:

مذاهب اسلامى.

=المُذَهَّب-

[ذهب]: زراندود، نوشته با حروف طلائى.

=المُذَهَّبَات-

[ذهب]: هفت قصيده شعرى است از دوران جاهليت كه پس از معلقات در مرتبه دوم قرار دارد.

=المَذْهَل-

ج مَذَاهِل [ذهل]: جايى كه در آن سرگردان و گمراه شوند.

=المِذْوَب-

[ذوب]: آنچه كه چيزى در آن ذوب شود.

=المِذْوَبَة-

ج مَذَاوِب [ذوب]: قاشق، چمچه.

=المِذْوَد-

[ذود]: آنچه كه با آن دفاع كنند، شاخ گاو، زبان، آخور.

=المَذْيُ-

[مذي]: آبى كه از دهانه حوض بيرون آيد.

=المَذِيّ-

[مذي]: راه آب حوض.

=المِذْيَاع-

ج مَذايِيع [ذيع]: بلندگو، راديو، آنكه رازدار نباشد.

=المَذْيَة-

ج مِذَاء [مذي]: آئينه صيقلى شده و درخشان.

=المَذِيَّة-

ج مَذِيَّات [مذي]: مرادف (المَذْيَة) است.

=المُذِيع-

[ذيع]: گوينده اخبار در راديو و تلويزيون.

=المَذِيق-

[مذق]: «لَبَنٌ مَذِيقٌ»: شير مخلوط با آب.

=المُذَيَّل-

[ذيل]: «ثَوْبٌ مُذَيَّل»: جامه بلند، دامن بلند.

=المَذِيم-

[ذيم]: كسيكه مورد نكوهش و مذمت قرار گرفته است.

=المَذْيُوم-

[ذيم]: مرادف (المَذِيم) است.

=مَرَّ-

- مَرّاً و مُرُوراً و مَمَرّاً [مرّ]: گذشت و رفت؛ «مَرَّ ذكرهُ»: از نامبرده ياد شد؛ «مَرَّ بسلام»: بسلامت رفت؛ «كما مَرَّ بنا»:

همچنانكه از سوى ما گذشت،- هُ و- به أو عليه: از آن گذشت،- مَرّاً البعيرَ: تنگ را بر شتر سخت بست،– مرارةً: تلخ شد.

=مُرَّ-

مَرّاً و مِرَّةً [مرّ] بفلانٍ: صفرا و زرد آب و يا بلغم بر او غلبه كرد و بهيجان در آمد.

=المُرّ-

[مرّ]: تلخ، داروئي گياهى است خوشبو و تلخ مزه كه در اتيوپى و جنوب عربستان بدست مىيد و به (مُرمكى) معروف است، «مُرُّ الصحارى»: حنظل.

=المَرّ-

[مرّ]: مص، بيل، ريسمان.

=مَرَى-

- مَرْياً [مري] الناقةَ: پستان شتر را دست ماليد تا شير از آن بدوشد،- الدَّم و نحوه: خون و يا مانند آنرا جارى كرد،- الشّي ءَ: آنرا استخراج كرد،- الفرسَ:

اسب را تا آنجا كه مى توانست بدود با زدن تازيانه و مانند آن دوانيد،- تِ الرّيحُ السّحابَ: باد ابر را حركت داد تا ببارد،- فُلاناً مائةَ سوطٍ: او را يكصد ضربه شلاق زد،- حقّهُ: حق او را انكار كرد،- الفرسُ:

اسب بر روى سه پاى خود ايستاد در حاليكه پاى چهارم را بر زمين مى كشيد.

=المِرَاء-

[مري]: مص؛ «لا مِرَاءَ فيهِ»: شكى در آن نيست.

=المُرَائِي-

[رأي]: آنكه خود را بيش از آنچه كه هست نشان دهد.

=المُرَابِطَة-

ج مُرَابِطات [ربط]: گروهى كه با هم همبستگى و پيوستگى داشته باشند.

=المَرَابِيع-

[ربع]: بارانهاى اول فصل بهار.

=المَرَّاج-

گزافه گو و دروغگو.

=المُرَاجع-

[رجع] من النساء: زنيكه پس از فوت شوهرش به خانواده اش بر مى گردد.

=المُرَاجَعَة ج مُرَاجَعَات-

[رجع]: مص، مشورت كردن، تجديد نظر، پژوهش و مراقبت؛ «مُرَاجَعَة الحسابِ»: حسابرسى؛ «بدون مُراجَعَة» بدون رسيدگى، نيازى به ديدن و يا مراجعه ندارد، «المُرَاجَعات»:

كوششها.

=المَرَاجِم-

[رجم]: گفتار زشت و خلاف ادب؛ «تراموا بِالْمَراجِم»: به يكديگر سخنان زشت و ناروا گفتند.

=المُرَاح-

[روح]: آغل شتر و گاو و گوسفند و بز.

=المَرَاح-

[روح]: جائيكه مردم به آن رفت و آمد كنند.

=المِرَاح-

[مرح]: خوشحالى و خورسندى و نشاط و فرح و انبساط.

=المَرَاحِل-

[رحل]: جمع (مَرْحَلَة) است؛ «في مراحِلِ حياته»: در مدت زندگيش؛ «على مراحِل»: بطور تدريجى.

=المُرَاد-

[رود]: مطلوب، خواسته، مقصد و نيت.

=المَرَاد-

[رود]: جاى رفت و آمد شتران.

=المَرَاد-

[مرد]: گردن.

=المَرَّاد-

ج مَرَاريد [مرد]: گردن.

=المُرَادِف-

[ردف]: كلمه اى كه از نظر معنى با كلمه ديگرى يكسان است، همسان.

=المَرادِي-

[ردي]: چهار پاى اسب يا شتر، اسبان كه در آمد و شد باشند.

=المُرَار-

[مرّ] (ن): نام گياهى است كه در زبان متداول به (المُرَّير) معروف است.

چنانچه شتر اين گياه را بخورد لبهاى آن فرو رفته و دندانهايش نمايان مى شود.

=المَرَارَة-

[مرّ]: مص، ج مَرَائِر و مَرَارَات:

كيسه صفرا در بدن انسان.

=المَرَاز-

[روز]: وزن و مقدار.

=المَرَازَة-

[روز]: مرادف (المَرَاز) است.

=المِرَاس-

شدت و نيرومندى؛ «سَهِلُ المِرَاس»: كسيكه به آسانى فرا گيرد و يا درمان شود؛ «صَعْبُ المِراس» كسيكه به سختى قرار گيرد و يا درمان شود.

=المَرَّاس-

پر توان و نيرومند.

=المَرَاسَة-

سختى و نيرومندى.

=المُرَاسِل-

[رسل]: نويسنده نامه، روزنامه نگار يا خبرنگار.

=المُرَاسَلَة-

[رسل]: نويسندگى و مكاتبه.

=المَرَاسِم-

[رسم]: آداب و رسوم در جشنهاى مذهبى و يا سياسى ... ، آداب و رسوم هيئتهاى سياسى و ديپلوماسى دولتها ...

؛ «مَرَاسِمُ التشريفات»: مراسم استقبال يا پذيرائى.

=المراسيم-

=المراش-

=المراشد-

=المراشف-

=المراض-

=المراط-

=المراطة-

=المراع-

=المراعاة-

=المراعف-

=المراغ-

=المراغة-

=المرافع-

=المرافغ-

=المرافق-

=المراق-

=المراقب-

=المراقبة-

=المراقة-

=المراكد-

=المرام-

=المرامق-

=المران-

=المرانة-

=المراهق-

=المراويد-

=المرايا-

=مرأ-

=مرئ-

=مرؤ-

=المرء-

=المرأى-

=المرآب-

=المرآة-

=المرؤوس-

=المرئي-

=المرئيات-

=المرب-

=المربى-

=المرباع-

=المربب-

=المربد-

=المربض-

=المربط-

=المَرَاسِيم-

مرادف (المَرَاسِم) است؛ «مديرُ المَرَاسِيم»: رئيس تشريفات.

=المَرَّاش-

[مرش]: مال جمع كن و پول بدست آور،- و در زبان متداول كسى است كه خانه ها را با آب آهك سفيد مى كند و به او (الطرَّاش) نيز گويند.

=المَرَاشِد-

[رشد]: جهت هاى راهها و مستقيم آنها، اين كلمه مفرد ندارد مانند مَحَاسِن و مَلَايح.

=المَرَاشِف-

[رشف]: لبها.

=المَرَاض-

ج مَرَايِض و مَرَاضات [روض]: زمين سخت و سفت در انتهاى دره كه در آن آب جمع شود و فرو نرود.

=المِرَاط-

«سَهْمٌ مِراطٌ»: تير بى پر.

=المُرَاطَة-

مويى كه در اثر شانه زدن يا چيدن بريزد.

=المِرَاع-

پيه.

=المُرَاعَاة-

[رعي]: مص، عبرت گرفتن، توجّه نمودن؛ «مُراعاةً لَهُ»: رعايت بر او؛ «مع مراعاة هذا»: با رعايت و توجه باين امر.

=المَرَاعِف-

[رعف]: بينى و اطراف آن.

=المَرَاغ-

زمين و يا جائيكه ستور و چهار پا در آن غلت مى زند.

=المَرَاغَة-

مرادف (المَرَاغ) است.

=المَرَافِع-

[رفع]: مرادف (الْمَرْفَع) نزد مسيحيان است.

=المَرَافِغ-

[رفغ] (ع ا): بيخ دستها و رانهاست. اين كلمه مفرد ندارد.

=المُرَافِق-

[رفق]: مرادف (الرّفيق) و بمعناى دوست است.

=المَرَافِق-

[رفق]: قسمتهاى وابسته به خانه بزرگ از قبيل آشپزخانه و گاراژ و آخور ...

؛ «مرافِقُ الدار»: منافع خانه از قبيل سر چشمه آب و يا چاه و مانند آنها؛ «المرافِقُ العامة»:

منافع عمومى؛ «مرافِقُ البلاد»: آنچه كه مورد انتفاع مردم يك كشور است.

=المَرَاقّ-

[رقّ]: «مَرَاقُّ البطن»: قسمتهاى نرم شكم.

=المُرَاقِب-

[رقب]: مراقب و ديده بان.

=المُرَاقَبَة-

[رقب]: مصدر است، آزمايش و بازرسى و كشف، سانسور كه از طرف دولت بر مطبوعات و فيلمها قبل از نشر و پخش انجام مى شود.

=المُرَاقَة-

[مرق]: پشم بر كنده و مانند آن.

=المَرَاكِد-

[ركد]: جاى و مواضع ايستادن انسان و غيره.

=المَرَام-

ج مَرَامَات [روم]: مطلب و مقصد.

=المُرَامِق-

[رمق]: بد اخلاق، كسيكه از دوستى با تو جز اندكى در قلب او باقى نمانده است.

=المُرَّان-

درختى كه از چوب آن نيزه سازند، نيزه هاى محكم.

=المُرَّانَة-

واحد (المُرّان) است.

=المُرَاهِق-

[رهق]: نوجوانى كه در آستانه بلوغ است؛ «صلَّى الصلاةَ مراهقاً» نماز را نزديك به آخر وقت خواند.

=المَرَاوِيد-

[رود]: شتر يا ستورى كه به طويله آمد و شد كند.

=المَرَايَا-

جمع (المِرْآة) است و بمعناى آئينه ها مى باشد؛ جمع (المَرِيّ) است و بمعناى ماده شتران پر شير مى باشد.

=مَرَأَ-

- مَرْءاً [مرأ] الرجُلُ: غذا را چشيد،- الطّعامُ فلاناً: غذا بدهن او خوشطعم شد و براى او مفيد بود،- مَرَاءَةً الطعامُ: غذا گوارا شد.

=مَرِئَ-

- مَرَاءةً الطعامُ: غذا گوارا شد،- مَرّاً:

مانند زن در آمد يا سخن گفت.

=مَرُؤَ-

- مُرُوءَةً: با مروّت شد،- مَرَاءَةً الطّعامُ: مرادف (مَرِئَ) مى باشد،- المكانُ:

آن جاى خوش هوا شد.

=مَرَّأ-

تَمْرِيئاً [مرأ] هُ: به او تعبير (هنيئاً و مريئاً) گفت يعنى گوارا و نوش جان باشد.

=المَرْء-

ج رِجال من غير لفظهِ، و سُمِع مَرْؤون [مرأ]: انسان، مرد. جمع اين كلمه (رجال) غير از لفظ خود است و نيز (مَرؤَون) گفته اند.

=المَرْأى-

[رأي]: ديدگاه.

=المِرْآب-

[رأب]: كسيكه ماشين خود را تعمير و يا پارك مى كند.

=المَرْآة-

[رأي]: مرادف (المَرْأَى) است؛ «تُخْبِر عن مجهولِه مَرْآتُهُ»: ظاهر او بر باطنش دلالت مى كند.

=المِرْآة-

ج مَرَاءٍ و مَرَايَا [رأي]: آئينه، و ترى كه روى دهانه مسطح عود قرار دارد.

=المَرْأَب-

ج مَرَائِب [رأب]: جايگاه تعمير يا پاركينگ اتومبيلها و دوچرخه ها.

=المِرْأَب-

ج مَرَائِب [رأب]: مرادف (المَرْأب) است.

=المَرْأَة-

[مرأ]: اسم مرة از مَرَأَ، گوارائى غذا،- ج نِسَاء و نِسْوَة: زن.

=المَرْؤوس-

[رأس]: كسيكه بر سر او ضربه يا صدمه وارد شده باشد، زير دست رئيس، كسيكه داراى سرى بزرگ باشد.

=المَرْئِيّ-

[رأي]: منظور، ديده شده.

=المَرْئِيّ-

[مرأ]: منسوب به (المَرْء) است.

=المَرْئيات-

[رأي]: ديده شده ها، ديدنيها.

=المَرَبّ-

[ربّ]: جاى اقامت، جاى جمع شدن، مردى كه مردم را جمع كند.

=المُرَبَّى-

[ربو] (ط): حلوا، مربّا.

=المِرْبَاع-

[ربع]: يك چهارم غنيمت جنگى كه سهم رهبر در زمان جاهليت بود، مرد ميان اندام، جائيكه اولين كشت بهار در آن برويد، ماده شترى كه معمولًا در بهار مى زايد.

=المُرَبَّب-

[ربّ]: كسيكه به او انعام و احسان شده است.

=المِرْبَد-

[ربد]: آغل شتران و چهار پايان، فضاى خالى پشت خانه ها كه مورد استفاده ساكنين قرار گيرد،- للتّمر: دستگاه خرما خشك كنى.

=المَرْبَض-

[ربض]: جاى گرد آمدن روده ها در شكم.

=المَرْبِض-

ج مَرَابِض [ربض]: آغل گوسفندان و طويله ستوران، مرادف (المَرْبَضَ) است.

=المَرْبَط-

ج مَرَابِط [ربط]: جاى بستن ستوران.

=المربط-

=المربطة-

=المربع-

=المربعة-

=المربوب-

=المربوع-

=المربوعة-

=المربي-

=المربيات-

=مرت-

=المرت-

=المرة-

=المرتاج-

=المرتاح-

=المرتب-

=المرتبة-

=المرتبط-

=المرتبع-

=المرتج-

=المرتحل-

=المرتزق-

=المرتزقة-

=المرتع-

=المرتفع-

=المرتفق-

=المرتقى-

=المرتقع-

=المرتهن-

=مرث-

=المرثاة-

=المرثم-

=المرثو-

=المرثوم-

=المرثية-

=مرج-

=المرج-

=المرجاس-

=المرجام-

=المرجان-

=المَرْبِط-

ج مَرَابِط [ربط]: مرادف (المَرْبَط) است.

=المِرْبَط-

ج مَرَابِط [ربط]: رسن و زنجير و مانند آن كه ستور را با آن بندند.

=المِرْبَطَة-

ج مَرَابِط [ربط]: مرادف (المِرْبَط) است.

=المُرْبَع-

مبتلا به تب رِبْع.

=المَرْبَع-

[ربع]: باران بهارى، جائى كه فصل بهار را در آن بگذارنند.

=المِرْبَع-

[ربع]: چوبى كه با آن بار را از زمين برداشته و بر ستور قرار دهند.

=المُرَبَّع-

[ربع] (ه): چيزى كه داراى چهار ضلع يا چهار گوشه باشد، و در علم حساب عبارت از حاصل ضرب عددى در خود آن عدد مى باشد مثلًا نه مربع سه است.

=المِرْبَعَة-

[ربع]: مرادف (المِرْبَع) است.

=المَرْبُوب-

[ربّ]: تربيت شده، بنده و برده.

=المَرْبُوع-

[ربع]: متوسط اندام.

=المَرْبُوعَة-

[ربع]: «أرض مَرْبُوعة»: زمينى كه در آن باران بهارى باريده است.

=المُرَبِّي-

[ربو]: مُربّي، تربيت كننده.

=المُرَبَّيَات-

[ربّ]: چيزهائى كه معمولًا با شيره خرما و مانند آن پخته و يا آماده مى شود.

=مَرَتَ-

- مَرْتاً الشي ءَ: آنرا نرم كرد.

=المَرْت-

مص،- ج أُمْرات و مُرُوت و أمارِيت:

بيابان بى گياه؛ «رجُلٌ مَرْتٌ»: مردى كه ابروانش بى موى باشد، «مَرْتُ الجَسَد»: بدن بى مو، «غلامٌ مَرْتُ العذار»: نوجوانى كه هنوز بر چهره او موى در نيامده است.

=المُرَّة-

ج مَرَائِر [مرّ]: مؤنث (المُرّ) است، تلخ،- ج مُرٌّ وَ امْرَار (ن): نوعى بقولات خوردنى، بخيل و نظر تنگ؛ «ابو مُرَّة»: كنيه شيطان است.

=المَرَّة-

ج مَرّ و مِرَار و مِرَر و مُرُور و مَرَّات [مرّ]:

يكبار انجام دادن كارى؛ «لَقَيتُهُ مَرَّةً و ذاتَ مَرَّةٍ»: يكبار او را ديدم.

=المِرَّة-

[مرّ]: مص، لا و تاي ريسمان،- ج مِرَر و جج امْرار: قدرت طناب، نيرو و سختى، استوارى خرد، حالت استمرارى در چيزى،- ج مِرار (ع ا): صفرا و بلغم.

=المِرْتَاج-

[رتج]: قفل و كلون درب.

=المُرْتَاح-

[روح]: فا، خوشنود، «مُرْتاح البالِ» آسوده خاطر، مطمئن، «مُرتَاحُ الضمير» خوشقلب.

=المُرَتَّب-

ج مُرَتَّبَات [رتب]: حقوق ماهانه دريافتى كارمند و يا خدمتگزار.

=المَرْتَبَة-

ج مَرَاتِب [رتب]: موقعيت، مقام عالي.

=المُرْتَبِط-

[ربط]: بِه: همبسته و مرتبط به ديگرى، متوقف بر او.

=المُرْتَبَع-

[ربع]: اقامتگاه در فصل بهار.

=المُرْتَبِع-

[ربع]: مرد چهار شانه، ميان اندام.

=المُرْتج-

[رنج]: «مكانٌ مُرْتَجٌ»: جاى پر از گياه و درخت.

=المُرْتَحَل-

[رحل]: «مُرْتَحَلُ البعير»: جاى پالان بر پشت شتر.

=المُرْتَزَق-

[رزق]: مفع، رزق و روزى.

=المُرْتَزِقَة-

[رزق]: جيره خواران، سربازان مزدور براى جنگ با كشورى غير از كشور خودشان.

=المُرْتِع-

[رتع]: شخص پر رو كه بهر چه بخواهد دست زند.

=المَرْتَع-

[رتع]: چراگاه.

=المُرْتَفَع-

ج مُرْتَفَعات [رفع]: تپه، جاى بلند و عالى.

=المُرْتَفِق-

[رفق]: دارنده چيزهاى بسيار.

=المُرْتَقَى-

[رقي]: جاى بالا رفتن؛ «مكانٌ صَعْبُ المُرتَقَى»: جائيكه بالا رفتن بر آن سخت باشد.

=المُرْتَقَع-

[رقع]: جاى وصله زدن بر جامه.

=المُرْتَهَن-

[رهن]. مفع، آنچه كه در مقابل چيزى نگهداشته شود،- بِالأمرِ: مقيد و متعهد به چيزى يا امرى.

=مَرَثَ-

- مَرْثاً الشي ءَ: چيزى را نرم كرد،- الدواءَ في الماءِ: دارو را با آب حل كرد،- التَّمْرَ بيدهِ في الماء: خرما را با دست در آب نرم و له كرد،- الصبِيّ اصبَعَهُ: كودك انگشت خود را مكيد، ثَديَ أُمِّهِ.

كودك پستان مادرش را مكيد.

=مَرَّثَ-

تَمْرِيثاً [مرث] الثَّريدَ: تريد را خرد كرد.

=المَرْثَاة-

ج مَرَاث [رثو]: مرثيه و نوحه سرائي بر مرده؛ «المَرَاثي السَّبْع»: هفت قصيده برگزيده از اشعار عرب.

=المَرْثِم-

ج مَرَاثِم [رثم]: بينى.

=المِرْثَم-

ج مَرَاثِم [رثم]: بينى.

=المَرْثُوْ-

[رثو]: «رجُلٌ مَرْثُوٌّ»: مرد كم هوش و سست خرد.

=المَرْثُوم-

[رثم]: «الأَنْف المَرْثُوم»: بينى شكسته كه از آن خون بيايد.

=المَرْثِيَة-

ج مَرَاثٍ [رثو]: مرادف (المَرْثاة) است.

=مَرَجَ-

- مَرْجاً تِ الدابَّةُ: ستور براى چريدن به چراگاه رفت،- الدّابَّةَ: ستور را به چراگاه روانه كرد،- الكذبَ: زبان به دروغ گشاد،- لسانَهُ في اعْراضِ النّاس: زبان خود را در بد گوئى و غيبت مردم آزاد گذاشت،- السّلطانُ رعيّتَهُ: سلطان ملت خود را در تباهى و فساد آزاد گذاشت،- الأَمْرَ: امر را نابسامان و در هم بر هم كرد،- الشي ءَ بِالشي ءِ:

چيزى را با چيز ديگرى مخلوط نمود.

=مَرِجَ-

- مَرَجاً الخاتمُ في الإصْبع: انگشتر در انگشت تكان خورد،- الأَمْرُ او العَهدُ او الأمانة او الدِّينُ: امر يا پيمان يا امانت يا دين نابسامان شد.

=المَرْج-

مص،- (ج) مُرُوج: چراگاه، مرتع.

=المِرْجَاس-

[رجس]: سنگ يا مانند آن كه بر ريسمانى بسته و در ميان چاه فرو كنند تا بوسيله آن گودى چاه شناخته شود.

=المِرْجَام-

[رجم]: فلاخن،- من الإبل: شترى كه سريع و شتابان رود.

=المَرْجَان-

[مرج]: دانه هاى ريز مرواريد، ريشه هاى سرخ رنگ مانند انگشتان دست كه از دريا رويد (مرجان)، نوعى گياه است از رسته (القاتيّات) داراى برگهاى تخم مرغى و مستطيل و گلهاى ريزى كه در بهار باز مى شود نام ديگر آن (قَلَنسُوة الراهب) است،- اليابانيّ (ن): گونه اى ديگر از رسته

=المرجانة-

=المرجب-

=المرجح-

=المرجس-

=المرجع-

=المرجفة-

=المرجل-

=المرجم-

=المرجوحة-

=المرجوع-

=المرجوعة-

=مرح-

=المرح-

=المرحى-

=مرحى-

=المرحاض-

=المرحاضة-

=مرحب-

=المرحب-

=المرحة-

=المرحضة-

=المرحل-

=المرحلة-

=المرحم-

=المرحمة-

=المرحوم-

=مرخ-

=المرخ-

=المرخاء-

=المرخرخ-

=المرخم-

=المرخمة-

(القاتيّات) است كه برگهاى آن هميشه سبز و در باغچه ها گسترده است. اين گياه در اروپا و آسياى غربى بويژه شمال سوريه موجود است ولى برگهاى آن دوام ندارد.

=المَرْجَانَة-

يك دانه مرجان.

=المُرَجَّب-

[رجب]: مفع، مردى كه از او بترسند، بزرگوار.

=المُرَجَّح-

[رجح]: مفع، مُحْتَمل؛ «مِنَ المُرَجَّح أن»: ترجيح داده مى شود كه ...

=المِرْجَس-

[رجس]: «بعيرٌ مِرْجَسٌ»: شترى كه بسيار از حنجره خود صدا در آورد.

=المَرْجِع-

[رجع]: جاى برگشتن، پائين كتف،- و در علم شيمى بمعناى جسمى است كه اوكسيژن را از جسم ديگر گرفته و به آن چيزهاى ديگرى افزوده مى شود، هيئتى ويژه از دولت، مصدر؛ «مراجِعُ البَحْثِ او الكتاب»: مصادر و منابع بحث و با كتاب؛ «كان مَرْجِعُ هذا الشي ءُ الى»: بازگشت آن چيز به ... بود.

=المِرْجَفَة-

[رجف]: دستگاه زلزله سنج.

=المِرْجَل-

ج مَرَاجِل [رجل]: ديگ، تانكر آب، شانه.

=المُرَجَّل-

[رجل]: مشك پر از مى،- من النَّسِيج و نحوه: پارچه و مانند آن كه بر روى آن نقوش و تصاوير باشد.

=المِرْجَم-

[رجم] من الرجال: مرد نيرومند؛ «فَرَسٌ مِرْجَمٌ»: اسبى كه گامهاى محكم بردارد. و سمهايش را بر زمين كوبد.

=المَرْجُوحَة-

ج مَرَاجِيح [رجح]: تابِ بازى كودكان،- عند العامة: و در زبان متداول بمعناى گهواره كودك است.

=المَرْجُوعِ-

ج مَرَاجِيع [رجع]: پاسخ نامه، خالى كه دوباره بر روى آن خال كوبى شده باشد؛ «ليسَ لِهذا الْبَيْع مَرْجُوعٌ»: اين معامله قطعى است.

=المَرْجُوعَة-

ج مَرَاجِيعٍ [رجع]: پاسخ نامه، خالى كه دوباره بر روى آن خال كوبيده باشند.

=مَرَحَ-

- مَرْحاً تِ المرْأَةُ البيتَ: زن زمين خانه را جاروب كرد و آن را با روغن مالى جلا داد.

=مَرِحَ-

- مَرَحاً الرجُلُ: شادمانى و خورسندى او بسيار شد و ناز كرد،- مَرَحَاناً السِّحابُ: ابر باريد،- الزَّرْعُ: زمين سبز و پر از گياه شد و خوشه گياه بيرون آمد،- تْ عَيْنُهُ: چشم او ناراحت شد و بسيار اشك ريخت،- تِ العينُ بمائها و قذاها: چشم آب و چركى خود را بيرون ريخت.

=مَرَّحَ-

تَمْرِيحاً [مرح] الرجُلُ: بسوى جنگ رفت،- المزادة الجديدةَ: توشه دان نو را پر از آب كرد تا در زهاى آن بسته شود و آب از آن تراوش نكند،- البُرَّ: گندم را پاك كرد،- المُهرَ: كره اسب را رام كرد،- الجِلْدَ:

پوست را روغن مالى كرد.

=المَرْح-

نظافت زمين خانه با پودر و آب.

=المَرَح-

خوشحالى و نشاط بيش از حد، تكبر و خود بزرگ بينى، ريخت و پاش و بى خيالى در زندگى.

=المَرِح-

ج مَرْحَى و مَرَاحَى: آنكه خوشحال و با نشاط و با ناز و تكبر باشد.

=المَرْحَى-

[رحو]: قسمت عمده و بيشتر جنگ.

=مَرْحَى-

[مرح]: كلمه تعجب است كه به تيرانداز هنگام زدن بهدف گويند.

=المِرْحَاض-

ج مَرَاحِيض [رحض]: دستشوئى، مستراح، چوبى كه با آن جامه را هنگام شستشو بكوبند و در زبان متداول به آن (المِخْباط) گويند.

=المِرْحَاضَة-

[رحض]: مرادف (المِرْحَضَة) است و بمعناى لگن دستشوئى يا وضوء مى باشد.

=مَرْحَبَ-

مَرْحَبَةً [رحب و مرحب] فلاناً و بِه: به او مرحبا گفت يعنى خوش آمدى،- هُ: او را به نعمت فرا خواند،- اللّهُ فلاناً: خداوند به او فراخى و فراوانى داد.

=المَرْحَب-

[رحب]: فراخ در زندگى، و در خوش آمد گوئى «مرحباً بك» گويند؛ «اهْلًا و مرحباً»: نزد قومى آمدى و بفراخ رسيدى پس خوشباش؛ «لا مرحباً بكَ» در نفرين بكار برده مى شود يعنى بتو خوش نگذرد.

=المِرْحَة-

[مرح]: اسم نوع است از مَرِحَ، انبار كشمش و مانند آن.

=المِرْحَضَة-

[رحض]: ظرف يا لگن وضوء.

=المُرَحَّل-

من الإبل: شترى كه بر پشت آن رحل (جهاز) بسته اند،- من الثّياب: جامه اى كه نقش روى آن بسان جهاز شتر باشد.

=المَرْحَلَة-

ج مَرَاحِل [رحل]: مسافتى كه مسافر در يك روز مى پيمايد، فترت و فاصله.

=المُرَحَّم-

[رحم]: مرادف (المرحوم) است كسى كه برحمت خدا رفته است.

=المَرْحَمَة-

ج مَرَاحِم [رحم]: مرادف (الرَّحْمَة) است بمعناى بخشش و آمرزش.

=المَرْحُوم-

[رحم]: مرده، كسى كه فوت شده است.

=المُرَحِّي-

[رحو]: آسيا ساز.

=مَرَخَ-

- مَرْخاً جسدَهُ بالدهن: بدن خود را روغن مالى كرد.

=مَرِخَ-

- مَرَخاً العُرْفَجُ: چوب و برگ بارهنگ آبى رشد كرد و سبز و خرم شد.

=مَرَّخَ-

تَمْرِيخاً [مرخ] هُ: او را روغن مالى كرد،- العجينَ: آب خمير را زياد كرد تا اينكه نرم شد.

=المَرْخ-

مص، درختى است نرم و نازك و قابل اشتعال.

=المَرِخ-

آنكه بر تن خود روغن بسيار مالد، احمق،- من الشّجر: درخت نرم و نازك.

=المَرْخَاء-

[مرخ]: ماده شترى كه تند و تيز راه رود.

=المُرَخْرَخ-

[رخرخ]: چيزى نرم و تازه.

=المُرْخِم-

[رخم]: «دَجاجةٌ مُرْخِم»: مرغ تخم گذار كه بر روى تخم خود نشسته باشد.

=المُرَخَّم-

[رخم]: مفع، و در زبان متداول بر كسى كه سبيلهايش آويزان است اطلاق شود.

=المُرْخِمَة-

[رخم]: «دَجَاجَةٌ مُرْخِمةٌ»:

مرغ تخم گذار كه بر روى تخم خود نشسته

=المرخمة-

=مرد-

=المرد-

=المردى-

=المرداء-

=المرداة-

=المردام-

=المردة-

=المردد-

=المردع-

=المردقوش-

=المردن-

=المردود-

=المردودة-

=المردون-

=المرذى-

=المرذل-

=مرر-

=مرز-

=المرزاح-

=المرزأ-

=المرزئة-

=المرزبان-

=المرزة-

=المرزتان-

=المرزح-

=المرزحة-

=المرزز-

=المرزم-

=المرزمان-

=المرزنجوش-

=المرزوق-

=مرس-

باشد.

=المُرَخَّمَة-

[رخم]: مؤنث (المُرَخَّم) است؛ «الدار المُرَخَّمَة»: خانه اى كه با سنگ مرمر فرش شده باشد.

=مَرَدَ-

- مَرْداً الغصنَ: پوست شاخه درخت را كند، شاخه را كند،- الشي ءَ: چيزى را نرم نمود و جلا داد،- الشي ءَ فى الماءِ:

چيزى را در آب گردانيد تا محو شد،- الدابَّةَ: ستور را بشدت راند،- فلاناً:

آبروى او را برد،- الملّاحُ السفينةَ: كشتيبان با چوب (پارو) كشتى را براه انداخت،- مُرُوداً: نا فرمانى و گردنكشى كرد، از حدود خود تجاوز كرد،- على النفاق و نحوِه:

حالت نفاق و مانند آن بخود گرفت.

=مَرِدَ-

- مَرَداً و مُرُودَةً الغلامُ: نوجوان تا مدتى چهره او بى مو بود و سپس ريش در آورد،- الرجُلُ: همواره غذاى شير و خرما خورد.

=مَرُدَ-

- مَرَادَةً و مُرُودَةً: نافرمانى و گردنكشى كرد، از حد خود تجاوز كرد.

=مَرَّدَ-

- تَمْرِيداً و تَمْرَاداً [مرد] الغصنَ: شاخه درخت را از برگ تهى كرد،- البناءَ:

ساختمان را ساخت و آراسته كرد، ساختمان را بلند ساخت،،- للحَمَام: براى پرنده لانه و آشيانه ساخت.

=المُرِدّ-

ج مَرَادّ [ردّ]: فا، خشمناك، مردى كه مسافرت يا مجرد بودن او طولانى شده است، شترى كه بسيار آب آشامد.

=المَرَدّ-

[ردّ]: منسوب به ... آنچه كه بدان قصد شود؛ «مردُّهُ الى كذا» برگشتن او به ...

؛ «لا مَرَدَّ لهُ»: مقاومت نمى كند.

=المِرَدّ-

[ردّ] من الرجال: مرد پر حركت و كوشا.

=المِرْدَى-

ج مَرَادٍ [ردي]: صخره اى كه با آن سنگ را شكنند، روپوش و ملافه.

=المَرْدَاء-

[مرد]: مؤنث (الأَمْرَد) است،- ج مَرَادٍ: درخت بى برگ، سر زمين باير و بى گياه، شن زارى كه در آن گياهى نباشد.

=المِرْدَاة-

ج مَرَادٍ [ردي]: صخره اى كه با آن سنگ را بشكنند، دايره جنگ بسان آسيا، ملافه و پوشش.

=المِرْدَام-

[ردم]: آنچه كه در آن خير و يا سودى نباشد.

=المَرَدَّة-

[ردّ]: فائدة.

=المُرَدَّد-

[ردّ]: سرگردان و سرگشته.

=المِرْدَع-

[ردع]: آنكه از كارى نااميد برگردد، تنبل، كوتاه قامت، آنكه اثرى از بوى خوش در او باشد.

=المَرْدَقُوش-

(ن): نام گياهى است كه بفارسى آنرا (مرزنگوش) خوانند كه خاصيت پزشكى دارد، و بمعناى زعفران نيز مى باشد.

=المِرْدَن-

[ردن]: دوك.

=المَرْدُود-

[ردّ]: مفع، متضاد كلمه (المقبول) است؛ «رأيٌ مَرْدُود»: غير قابل قبول، آنكه مسافرت يا دوره مجرّد بودنش طولانى شده باشد؛ «مَرْدُودُ او عائدُ آلةٍ ما»: در علم فيزيك بمعناى نسبت نيروى حاصل از ابزارى به نيروى مستهلك آن است كه همواره كمتر از يك مى باشد.

=المَرْدُودَة-

[ردّ]: مؤنث (المَرْدُود) است، تيغ سلمانى كه در ميان دسته خود برگردانيده مى شود.

=المَرْدُون-

(ردن): «خيطٌ مَرْدُون»: جاى گره زدن ريسمان.

=المُرْدِيّ-

ج مَرادِيّ [ردي و مرد]: چوب يا پارو كه با آن كشتيبان كشتى خود را راه مى برد.

=المُرْذَى-

[ردي]: بچه سر راهى، بچه نامشروع.

=المُرْذِل-

[رذل]: كسى كه دوست و يا ستور او فرو مايه و پست باشد.

=مَرَّرَ-

- تَمْرِيراً [مرّ] الشي ءَ: چيز را بر روى زمين گسترانيد، آن چيز را تلخ كرد.

=مَرَزَ-

- مَرْزاً هُ: با نوك انگشتان او را نيشگون نرم گرفت،- الشي ءَ: آنرا بريد و قطع كرد.

=المِرْزَاح-

ج مَرازِيح [رزح] من الإبل: شتر بسيار لاغر كه توان حركت ندارد.

=المُرَزَّأ-

ج مُرَزَّؤُون [رزأ]: بخشنده و نيكوكار، «الْمُرَزَّؤُون»: مردمى كه نيكوترين افراد آنها مرده باشند.

=المَرْزِئَة-

[رزأ]: پيشامد سخت و ناگوار.

=المَرْزُبَان-

ج مَرَازِبَة عند الفُرْس: پيشوا و رئيس نزد ايرانيان (مرزبان) - اين كلمه فارسى است-

المَرْزَبَة-

عند الفُرْس: رياست و پيشوائى.

=المُرْزَة-

(ح): نام پرنده اى شكارى كه موش و خرگوش را شكار مى كند. نام ديگر آن (العُقَّيْب) است.

=المَرَزَّة-

[رزّ]: شاليزار، جاى پر برنج، انبار برنج.

=المَرْزَتَانِ-

دو برآمدگى روى نرمه هر دو گوش.

=المِرْزَح-

ج مَرَازِح [رزح]: چوب دو شاخه كه زير درخت انگور نهند و آن را از زمين بلند كنند.

=المِرْزَحَة-

ج مَرَازِح [رزح]: مرادف (المِرْزَح) است.

=المُرَزَّز-

[رزّ] من الطعام: غذائيكه با برنج تهيه شده باشد.

=المُرْزِم-

[رزم]: شير كه بر روى شكار خود قرار گرفته باشد.

=المِرْزَم-

[رزم]: آنچه كه چيزى را با آن بندند مانند ريسمان.

=المِرْزَمَانِ-

[رزم] (فك): دو ستاره اند از ستاره هاى باران.

=المَرْزَنْجُوش-

(ن): مرادف (المَردقوش) و گياه مرزنگوش است. (فارسى) است.

=المَرْزُوق-

[رزق]: مفع، خوش شانس.

=مَرَسَ-

- مَرْساً الدواءَ: دارو را به آب ريخت و با دست آنرا ماليد تا ذوب شد،- الصَّبِيُّ اصبَعَهُ: كودك انگشت خود را در دهان برد و آنرا ليسيد و يا مكيد،- يَدَهُ بالمنديل: دست خود را با دستمال پاك كرد،- حَبْلُ البَكَرةِ:

ريسمان چرخ چاه از مجراى خود در آمده و بر يكى از دو طرف چرخ چاه افتاد.

=مرس-

=المرس-

=المرسى-

=المرساة-

=المرسال-

=المرسة-

=المرسح-

=المرسل-

=المرسلات-

=المرسلة-

=المرسم-

=المرسن-

=المرسنك-

=المرسوم-

=مرش-

=المرش-

=المرشاء-

=المرشة-

=المرشح-

=المرشحة-

=المرشد-

=المرشدة-

=المرشف-

=المرصاد-

=المرصافة-

=المرصد-

=المرصع-

=المرصن-

=المرصود-

=المرصوص-

=مرض-

=المرض-

=المرضاح-

=المرضاخ-

=المرضافة-

=المرضة-

=المرضخة-

=المرضع-

=المرضعة-

=المرضو-

=المرضوض-

=المرضوف-

=المرضوفة-

=مَرِسَ-

- مَرَساً الرجُلُ: كارهاى سخت را پيگيرى و چاره جوئى كرد،- تِ الْبَكرةُ:

ريسمان چرخ چاه از مجراى خود بيرون مىمد و بر روى يكى از دو طرف چرخ مىفتاد.

=المَرِس-

ج أَمْرَاس: مرد پيگير و چاره جو در كارها، آزموده جنگى، ريسمان چرخ كه از مجراى خود بيرون آيد.

=المَرْسَى-

ج مَرَاسٍ [رسو]: بندر و لنگرگاه كشتى.

=المِرْسَاة-

ج مَرَاسٍ [رسو]: لنگر كشتى؛ «الْقَى مراسِيَهُ»: اقامت كرد، ماند.

=المِرْسَال-

ج مَرَاسِيل: تير كوچك، فرستاده و پيك؛ «نَاقَةٌ مِرْسالٌ»: ماده شترى كه نرم راه رود.

=المَرَسَة-

ج مَرَس و جج أَمْراس: ريسمان؛ «امْراسُ المركب»: طنابهاى كشتى، و در زبان متداول بمعناى ريسمان باريك است.

=المَرْسَح-

ج مَرَاسِح [رسح]: جايگاه ويژه نمايش و يا رقص و بازى.

=المُرْسَل-

ج مُرْسَلُون [رسل]: فرستاده شده، برانگيخته و پيامبر، قابل توجيه؛ «الكتابُ المُرْسَلُ اليه»: نامه فرستاده شده به او.

=المُرْسَلَات-

[رسل]: بادها و يا فرشتگان و يا اسبان.

=المُرْسَلة-

ج مُرْسَلَات [رسل]: مؤنث (المُرْسَل) است، گردن بند بلند كه بر روى سينه قرار گيرد.

=المَرْسَم-

[رسم]: دست آورده هنرمند.

=المَرْسِن-

ج مَرَاسِن [رسن] من الدابَّة: جاى بستن رسن بر ستور.

=المِرْسَن-

ج مَرَاسِن [رسن]: مرادف (المَرْسِن) است.

=المَرسَنْك-

سرب سوزان كه وزن آن بسيار سنگين است و در زبان متداول با آن ضرب المثل مى زنند و مى گويند؛ «فلان أَثْقَلُ من المَرْسَنك». فلانى از مرسنگ سنگين تر است- اين كلمه فارسى است.

=المَرْسُوم-

ج مراسيم و مَرَاسِم [رسم]: مفع، نامه، نامه رسمى، دستور كتبى از قوه اجرائيه؛ «مَرْسُوم جُمْهورى»: دستور رياست جمهور.

=مَرَش-

- مَرْشاً وجهَهُ: صورت او را چنگ زد يا گاز گرفت، صورت او را با انگشتان خود بسان نيشگون گرفت،- هُ: با گفتار خود او را آزار داد،- الماءُ: آب جارى شد،- الحائطَ: ديوار را گچ كارى كرد.

=المَرْش-

مص، و در زبان متداول اسم است از مَرَش الحَائطَ،- ج مُرُوش و امْراش:

زمينى كه بر روى آن باران آمده است، زمينى كه آب باران در آن بسرعت روان مى شود.

=المَرْشاء-

مؤنث (الأَمْرَش) است، هر جانور گزنده، زمين پر از انواع گياه.

=المِرَشَّة-

[رشّ]: آب پاش.

=المِرْشَح-

[رشح]: نمد زين، پارچه عرق گير ستور.

=المُرَشَّح-

[رشح]: نامزد نمايندگى مجلس يا هر سمت و منصب ديگرى؛ «مُرَشَّح «الضَّابِط»: درجه اى نظامى است.

=المِرْشَحَة-

[رشح]: مرادف (المِرْشَح) است.

=المُرْشِد-

[رشد]: راهنماى مذهبى، راهنماى نظامى، مرشد و هدايت كننده و آموزش دهنده، اندرزگو.

=المُرْشِدَة-

ج مُرْشِدَات [رشد]: مؤنث (المُرْشِد) است.

=المِرْشَف-

ج مَرَاشِف [رشف]: دستگاه مكيدن يا كشيدن آب.

=المِرْصَاد-

ج مَرَاصيد [رصد]: رصد خانه، راه؛ «وَقَفَ بِالْمِرْصَاد»: براى مراقبت چيزى ايستاد، «وَقَفَ له بِالْمِرصَاد»: مراقب او شد تا بوى آسيب رساند.

=المِرْصَافَة-

[رصف]: پُتك، چكش بزرگ.

=المَرْصَد-

ج مَرَاصِد [رصد]: رصد خانه، مكان مراقبت؛ «المَرْصَدُ الجَوِّي»: ايستگاه هواشناسى؛ «مراصدُ الحَيّات»: كمينگاه مار.

=المُرَصَّع-

[رصع]: مفع، «تاجٌ مُرَصَّعٌ بالجواهِر»: تاج جواهر نشان.

=المِرْصَن-

[رصن]: آهنى كه با آن ستور را داغ كنند.

=المَرْصُود-

[رصد]: مفع؛ «مكانٌ مَرْصُودٌ»:

زمينى كه در آن يكبار باران آمده است.

=المَرْصُوص-

[رصّ] من البنيان: ساختمان محكم و استوار.

=مَرِضَ-

- مَرَضاً و مَرْضاً: بيمار شد.

=مَرَّضَ-

تَمْرِيضاً [مرض] هُ: او را درمان و از وى پرستارى نمود، او را بيمار كرد،- البُرّ: گندم را پخش كرد،- فى الأَمْرِ:

تنبلى و ناتوانى كرد و كار را انجام نداد.

=المَرْض-

ج أَمْراض: بيمارى.

=المَرَض-

ج أَمْراض: مرادف (المَرْض) است.

=المَرِض-

ج مِرَاض: بيمار.

=المِرْضَاح-

[رضح]: سنگى كه با آن چيزى را بكوبند و يا خرد كنند.

=المِرْضَاخ-

ج مَرَاضِيخ [رضخ]: مرادف (المِرْضاح) است.

=المِرْضَافة-

[رضف]: ابزارى كه با آن داغ كنند.

=المَرْضَة-

بيمارى؛ «به مَرْضَةٌ شديدةٌ»:

بيمارى سختى دارد.

=المُرِضَّة-

[رضّ] (ط): خرماى هسته گرفته كه در شير خيسانيده باشند.

=المِرَضَّة-

[رضّ]: مرادف (المُرِضّة) است، ابزار كوبيدن و خرد كردن.

=المِرْضَخَة-

[رضخ]: مرادف (المِرْضَاخ) است.

=المُرْضِع-

[رضع]: زنيكه كودك شيرخواره داشته باشد.

=المُرْضِعَة-

ج مُرْضِعَات و مَرَاضِع [رضع]: زنيكه پستان خود را بدهان كودك گذارد.

=المَرْضُوّ-

[رضو]: «شي ءٌ مَرْضُوٌّ»:

رضايتبخش.

=المَرْضُوض-

[رضّ]: مفع كوفته شده، لِه شده.

=المَرْضُوف-

[رضَف] (ط): گوشت كه بر روى سنگ داغ بريان شود.

=المَرْضُوفَة-

[رضف]: نوعى غذا كه از

=المرضوم-

=المرضي-

=مرط-

=المرط-

=المرطى-

=المرطاء-

=المرطاب-

=المرطبات-

=المرطبان-

=مرع-

=المرع-

=المرعى-

=المرعاة-

=المرعبب-

=المرعة-

=المرعز-

=المرعزى-

=المرعزاء-

=المرعش-

=المرعوي-

=مرغ-

=المرغ-

=المرغاء-

=المرغاة-

=المرغة-

=المرغف-

=المرغم-

=المرغمة-

=المرغوب-

=المرفاع-

=المرفال-

=المرفأ-

=المرفخ-

=المرفد-

=المرفشة-

=المرفض-

=المرفع-

=المرفعة-

=المرفق-

=المرفقة-

گوشت سرخ شده در شكنبه آماده كنند.

=المَرْضُوم-

«بَيْتٌ مَرْضُومٌ»: خانه ساخته شده از سنگ.

=المُرْضِي-

[رضو]: قناعت پيشه، مستحب، كافى.

=المَرْضِيّ-

[رضو]: «شي ءٌ مَرْضِيّ»: چيز رضايتبخش، مورد رضايت.

=مَرَطَ-

- مَرْطاً الشَّعْرَ أو الرِّيشَ: موى يا پر را كند،- هُ: آنرا پاره كرد،- مَرْطاً و مُرُوطاً الرّجُلُ: شتاب كرد،- فلاناً: او را جا و مكان داد.

=مَرِطَ-

- مَرَطاً: كم مو شد.

=مَرَّطَ-

تَمْرِيطاً [مرط] الشعْرَ أو الرِّيشَ: موى يا پر را كند،- الثوبَ: آستينهاى جامه را كوتاه كرد و آنرا بصورت نيم تنه در آورد.

=المِرْط-

ج مُرُوط: جامه ندوخته، عباى پشمى و روپوش.

=المَرْطَى-

«فرسٌ مَرْطَى»: اسب تندرو.

=المَرْطَاء-

مؤنث (الأَمْرطَ) است؛ «شجرةٌ مَرْطَاء»: درخت بى برگ.

=المِرْطَاب-

[رطب]: دستگاه رطوبت سنج و نام ديگر آن (ميزان الرطوبة) يا هيگرومتر است.

=المُرَطَّبَات-

[رطب]: آب ميوه و مانند آن از نوشيدنيها.

=المَرْطَبَان-

ظرفى كه براى نگهدارى دارو و يا رُب و مانند آن استفاده كنند.

=مَرَعَ-

- مَرْعاً رأْسَهُ بالدهن: سر خود را روغن مالى كرد،- شَعْرَهُ: موى خود را افشان كرد.،– مَرَاعَةً المكانُ: زمين سر سبز و پر بار شد.

=مَرِعَ-

- مَرَعاً الرجُلُ: در ناز و نعمت افتاد، برخوردار شد،- المكانُ: جاى سبز و بارور شد.

=مَرُعَ-

- مَرَاعَةً الرجُلُ: متنعّم و برخوردار شد.

=المَرْع-

ج أَمْرُع و أَمْرَاع: علف و گياه.

=المَرِع-

«رجُلٌ مَرِعٌ»: شخصى كه بدنبال گياه و علف باشد.

=المَرْعَى-

[رعي]: مص،- ج مَرَاعٍ: گياه و علف، چراگاه.

=المَرْعَاة-

[رعي]: چراگاه، مرتع.

=المُرَعْبَب-

[رعب]: روغنى كه از آن چربى تراوش شود.

=المُرْعَة-

پيه و چربى،- ج مُرَع و مِرْعان:

(ح): پرنده اى بسان كبك است (آبچليك).

=المُرَعَة-

ج مُرَع و مِرْعان (ح): مرادف (المُرْعَة) است.

=المِرْعِزُّ-

[مرعز]: كرك بز، پشم نرم.

=المَرْعِزَّى-

[مرعز]: مرادف (المِرْعِزّ) است.

=المِرْعِزَّى-

[مرعز]: مرادف (المِرْعِزّ) است.

=المَرْعِزَاء-

[مرعز]: مرادف (المِرْعِزّ) است.

=المُرْعَش-

[مرعش] (ح): كبوتر سفيد رنگ كه در هوا مى چرخد.

=المَرْعَش-

[رعش] (ح): مرادف (المُرْعش) است.

=المُرْعَوِي-

[رعو]: كسيكه از جهل و نادانى باز ايستد.

=المَرْعِيّ-

[رعي]: آنچه كه چريده شده و يا چريده مى شود؛ «مَرْعِيُّ الإِجراء» مورد اقدام قرار گرفته، باجراء در آمده.

=مَرَغَ-

- مَرْغاً البعيرُ: شتر بزاق دهان خود را بيرون ريخت،- الحيوانُ العشبَ: ستور گياه را خورد،- فى العشبِ: ستور در ميان علفها ماند تا بچرد.

=مَرِغَ-

- مَرَغاً عِرْضُهُ: آبرويش لكه دار شد.

=مَرَّغَ-

تَمْرِيغاً و تَمْرَاغاً [مرغ] هُ في التراب: آنرا بخاك ماليد،- العِرْضَ: آبرويش را لكه دار كرد،- رأسَهُ: سر خود را روغن بسيار ماليد.

=المَرْغ-

مص، آب دهان.

=المَرِغ-

من الشَّعْر: موى بسيار روغن پذير.

=المَرْغَاء-

مؤنث (الأمْرَغ) است.

=المِرْغاة-

[رغو]: كفگير.

=المَرْغَة-

اسم مرة از (مَرَغَ) است، باغچه، گلستان.

=المُرَغَّف-

[رغف]: «وجهٌ مُرَغَّف»: چهره و صورت كلفت.

=المَرْغَم-

ج مَرَاغِم [رغم]: بينى مرادف (المَرْغَم) است.

=المَرْغَمَة-

ج مَرَاغِم [رغم]: ناپسندى، اكراه و ناچارى.

=المَرْغُوب-

[رغب]: مفع؛ «غيرُ مَرغُوبٍ فيه» نامرغوب، «شخصٌ غيرُ مرغوب فيه»: كسيكه حضور او در شهرى مورد قبول نيست، نامطلوب.

=المِرْفَاع-

[رفع] (اع): دستگاه مسافت سنج پرش اسلحه گرم، جرثقيل.

=المِرْفَال-

[رفل] من الرجال: مردى كه با ناز و تكبر راه رود و همين كلمه براى زن نيز بكار مى رود.

=المُرْفَأ-

ج مَرَافِئ [رفأ] من البحر: بندر.

=المَرْفَأ-

ج مَرَافئ [رفأ] من البحر: بندر و لنگرگاه كشتى.

=المُرْفِخ-

[رفخ]: «رغيفٌ مُرْفِخٌ»: نان ناخنى.

=المُرْفَد-

ج مَرَافِد [رفد]: كمك و يارى.

=المَرْفَد-

ج مَرَافِد [رفد]: مرادف (المُرْفَد) است.

=المِرْفَد-

ج مَرَافِد [رفد]: قدح بزرگ.

=المِرْفَشَة-

[رفش]: بيل.

=المَرْفِض-

ج مَرَافِض [رفض] من الوادي:

مجراى آب در ميان دره.

=المَرْفَع-

[رفع] عند المسيحيِّين: عيد روزه مسيحيان.

=المِرْفَع-

[رفع]: آنچه بوسيله آن چيزى را بردارند و بلند كنند، جرثقيل.

=المِرْفَعَة-

ج مَرَافِع [رفع]: دستگاه بالا بر، ديلم.

=المُرْفَق-

[رفق]: مفع؛ «مُرْفَقٌ به»: پيوست آن.

=المُرْفِق-

[رفق]: آنكه كفايت هر كارى را داشته باشد.

=المَرْفَق-

ج مَرَافِق [رفق]: آنچه كه با آن بالا روند،- (ع ا): آرنج انسان.

=المَرْفِق-

ج مَرَافِق [رفق]: آنچه كه از آن بهره مند شوند.

=المِرْفَق-

ج مَرافِق [رفق] (ع ا): مرادف (المَرفَق) و بمعناى آرنج است، آنچه كه بوسيله آن بالا روى، بالش.

=المِرْفَقَة-

[رفق]: بالش.

=المرفو-

=المرفوض-

=مرق-

=المرق-

=المرقى-

=المرقاة-

=المرقاق-

=المرقب-

=المرقبة-

=المرقة-

=المرقد-

=المرقعان-

=المرقق-

=المرقم-

=المرقوق-

=المرقوم-

=المرقومة-

=مرك-

=المركاض-

=المركب-

=المركبات-

=المركبة-

=المركز-

=المركزي-

=المركزية-

=المركض-

=المركضة-

=المركل-

=المركم-

=المركن-

=المركوب-

=المركوض-

=المركوم-

=المركومة-

=المركيز-

=المرمى-

=المَرْفُوّ-

[رفو]: «ثَوْبٌ مَرْفُوٌّ»: پيراهن اصلاح شده كه دوباره دوخته شود.

=المَرْفُوض-

[رفض]: متروك، دور انداخته.

المَرْفُوع

[رفع]: مفع، گونه اى دويدن،- مِنَ الْكَلَام: گفتار با صداى بلند؛ «الحديث المَرْفُوع»: در نزد محدثين حديثى است كه به پيامبر مى رسد.

=مَرَقَ-

– مَرْقاً القِدْرَ: آب خورش را در ديگ زياد كرد،- الجلدَ: پشم پوست را كند،- الطائرُ: پرنده فضله انداخت،- هُ بالرمح: با نيزه او را زد،– مُرُوقاً السّهمُ من الرميَّة: تير به هدف خورد و از آن خارج شد،- من الدّينِ:

گمراه و از دين خارج شد،- فلانٌ در زبان متداول بمعناى از يكسو بسوى ديگر عبور كرد مى باشد.

=مَرِقَ-

- مَرَقاً تِ البيضةُ: تخم مرغ فاسد شد و داخل آن بصورت آب در آمد،- تِ النخلةُ: بار درخت خرما پس از بزرگ شدن فرو ريخت.

=مَرَّقَ-

تَمْرِيقاً [مرق] القِدْرَ: آب خورش ديگ را زياد كرد.

=المَرْق-

مص،- ج امْرَاق، پشم از هم گسسته، پشم يا پوست فاسد و بد بو، خار خوشه گياهان.

=المِرْق-

پشم يا پوست فاسد و بد بو.

=المَرَق-

(ط): آبگوشت، سوپ، خورش.

=المَرْقَى-

ج مَرَاقٍ [رقي]: درجه و مرتبه.

=المَرْقَاة-

ج مَرَاقٍ [رقي]: نردبان، پلّه.

=المِرْقَاة-

ج مَرَاقٍ [رقي]: نردبان، آسانسور كه نام ديگران (المِصْعَد) است.

=المِرْقَاق-

[رقّ]: آنچه كه با آن نان را هنگام پخت نازك كنند.

=المَرْقَأَة-

[رقأ]: مرادف (المِرْقَأَة) است.

=المِرْقَأَة-

[رقأ]: نردبان، پله.

=المَرْقَب-

ج مَرَاقِب [رقب]: برج ديده بانى.

=المِرْقَب-

[رقب]: دوربين قوى، تلسكوب.

=المَرْقَبَة-

ج مَرَاقِب [رقب]: مرادف (المَرْقب) است.

=المَرَقَة-

(ط): مرادف (المَرَق) است.

=المُرْقِد-

[رقد] (طب): داروى خواب آور مانند مورفين، راه روشن و هويدا.

=المَرْقَد-

ج مَرَاقِد [رقد]: خوابگاه،- الأخير:

گور، قبر.

=المَرْقَعَانِ-

[رقع]: احمق و بى شرم.

=المُرَقَّق-

[رقّ]: نان پهن و نازك.

=المِرْقَم-

ج مَرَاقِم [رقم]: قلم، اتو، هر ابزار نوشتن و يا نقاشى.

=المَرْقُوق-

[رقّ]: نان نرم، نان لواش.

=المَرْقُوم-

[رقم]: مفع؛ «المبلغُ المَرْقُوم اعْلاه»: مبلغ نوشته بالا با عدد؛ «كتابٌ مرقومٌ»: كتاب نوشته شده و خوشخط و خوانا؛ «ثورٌ مَرْقُومُ القوائِم»: گاوى كه روى پاهاى آن خطوط سياهرنگ باشد.

=المَرْقُومَة-

[رقم]: مؤنّث (المرقوم) است؛ «ارْضٌ مَرْقُومَةٌ»: زمين كم گياه.

=مَرَّكَ-

تَمْرِيكاً [مرك] هُ: علامت بر آن زد.

=المِرْكَاض-

[ركض]: بسيار دونده.

=المَرْكَب-

[ركب]: مص، وسيله اى كه در خشكى يا دريا بر آن سوار شوند.

=المُركَّب-

[ركب]: مفع، تأليف شده و آماده شده؛ «مُرَكَّبٌ من عدّة أجزاء» از چند جزو تشكيل شده است، اصل و نژاد؛ «مُرَكَّبُ النقص»: عقده حقارت، خود كم بينى؛ «مُرَكّبُ التّفوّق»: خود بزرگ بينى؛ «الجهل المُرَكَّب»: آنست كه شخص نادان نداند كه نادان است.

=المَرْكَبَات-

[ركب]: وسايل چرخدار كه با آن بار حمل مى كنند، برخى از اين وسايل با اسب و استر و برخى با نيروى بخار يا برق مورد استفاده قرار مى گيرد.

=المَرْكَبَة-

[ركب]: يك مركب.

=المَرْكَز-

ج مَرَاكِز [ركز]: جايگاه و يا موقعيت شخص يا فرماندار، وسط دايره، وسط؛ «المركز التجاريّ و الصناعيّ»: مركز بازرگانى و يا صنايع، مَقَر؛ «مركز الشركة، و مركز الإدارة»: جاى اصلى شركت و يا اداره، ايستگاه؛ «مركز التوليد الكهربائى»:

ايستگاه توليد برق؛ «مَرْكَزُ الشرطةِ او البوليسِ»: قرار گاه پليس، كلانترى؛ «مراكِزُ الأسنانِ»:

جاى بر آمدن دندان.

=المَرْكَزِيّ-

[ركز]: منسوب به (المركز) است، «السُّلْطة المَرْكَزِيَّة»: تمركز اختيارات و قوا كه مشرف بر كليه امور كشور باشد.

=المَرْكَزِيَّة-

[ركز]: قرار دادن قدرت در دست يك شخص يا يك هيأت براى اداره امور كشور.

=المِرْكَض-

ج مَرَاكِض [ركض]: ابزارى كه با آن آتش را بر هم زنند و روشن كنند،- من الْقَوس: لبه و اطراف كمان؛ «مَرَاكِضُ الحوضِ»: لبه و اطراف حوض.

=المُرْكِضَة-

[ركض]: «قوسٌ مُرْكِضَةٌ»:

كمانى كه تير بسرعت از آن خارج شود.

=المِرْكَضَة-

[ركض]: كناره ى كمان، اسبى كه با پاى خود زمين را بكند.

=المَرْكَل-

ج مَرَاكِل [ركل]: راه، آن قسمت از دو طرف ستور كه پاى سوار با آن برخورد كند.

=المِرْكَل-

ج مَرَاكِل [ركل]: پاى شخص سوار.

=المِرْكَم-

(ف):! دستگاه مولّد نيروى برق، باطرى ماشين.

=المِرْكَن-

ج مَرَاكِن [ركن]: لگن رختشوئى و مانند آن.

=المُركَّن-

[ركن]: متين و محكم؛ «رَجُلٌ مُرَكَّن»: مرد درشت اندام. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=المَرْكُوب-

ج مَرَاكِيب [ركب]: مفع، آنچه بر آن سوار شوند.

=المَرْكُوض-

[ركض]: «فرس مَرْكُوضٌ»:

اسبى كه وادار به شتاب رفتن شده است.

=المَرْكُوم-

[ركم]: «سحابٌ مَرْكُومٌ»: ابر متراكم و بر هم نشسته.

=المَرْكُومة-

[ركم]: «ناقَةٌ مَرْكُومة»: ماده شتر فربه.

=المَرْكِيز-

لقبى است اشرافى از كنت بالاتر و از دوك پائين تر- اين كلمه ايتاليائى است-.

=المَرْمَى-

[رمي]: مص،- ج مَرَام: جاى تيراندازى،- فى لعب كرة القَدَم: جاى

=المرمى-

=المرماة-

=المرماش-

=المرمة-

=المرمد-

=مرمر-

=المرمر-

=المرمرة-

=المرمريس-

=المرمس-

=المرمش-

=المرمنة-

=المرمود-

=المرمورة-

=المرموس-

=المرموق-

=المرميس-

=مرن-

=المرن-

=المرنان-

=المرنب-

=المرنبة-

=المرنة-

=المرنح-

=المرنحة-

=مره-

=المره-

=المرهاء-

=المرهة-

=المرهف-

=المرهق-

=مرهم-

=المرهم-

=المرهوب-

=المرهوم-

=المرهون-

=المرهي-

=المرو-

=المروى-

=المروءة-

=المروب-

=المروة-

=المروتة-

=المروح-

فرستادن و انداختن توپ در بازى فوتبال.

؛ «حارِسُ المرمى»: دروازه بان؛ «مَرْمَى النظر» ديد چشم؛ «كلامٌ بعيدُ المَرامِي»: گفتارى كه اغراض دور و درازى دارد.

=المِرْمَى-

ج مَرَامٍ [رمي]: ابزار تيراندازى.

=المِرْمَاة-

[رمي]: تير كوچك و باريك.

=المِرْمَاش-

ج مَرَامِيش [رمش]: كسى كه هنگام نگاه كردن چشم خود را بسيار حركت دهد.

=المَرَمَّة-

[رمّ]: لب هر جانور شكافته سم.

=المَرِمَّة-

[رمّ]: مرادف (المَرَمَّة) است.

=المُرْمَد-

[رمد]: كسى كه چشم درد داشته باشد.

=المُرْمَدّ-

[رمد]: مرادف (المَرْمَد) است.

=المُرَمَّد-

[رمد]: بريانى كه در آتش بريان شده باشد.

=مَرْمَرَ-

مَرْمَرَةً [مرمر]: خشمگين شد،- الماءَ: آب را بر روى زمين روان كرد،- الشي ءَ: تلخ شد.

=المَرْمَر-

[مرمر]: سنگ مرمر، انار پر آب، مرمر سفيد رنگ.

=المَرْمَرَة-

[مرمر]: باران بسيار، يك قطعه مرمر.

=المَرْمَريس-

نرم، سفت، بلاى سخت، گردن بلند.

=المَرْمَس-

[رمس]: جاى قبر، گور.

=المُرَمَّش-

[رمش]: كسيكه چشمان او تباه شده است.

=المَرْمَنَة-

[رمن]: انارستان- باغ انار.

=المَرْمُود-

[رمد]: «زَيْتُونٌ مَرْمُودٌ»: زيتونى كه براى شيرين شدن در خاكستر نهاده شده باشد.

=المَرْمُورَة-

[مرمر]: زن نرم و نازك اندام.

=المَرْمُوس-

[رمس]: شخصى كه بر او سنگ پرتاب شده باشد.

=المَرْمُوق-

[رمق]: مفع، با شخصيت، مرد نمونه.

=المِرْمِيس-

(ح): كركدن.

=مَرَنَ-

- مُرُونَةً و مُرُوناً و مَرَانَةً: در عين سختى نرم شد،- تْ يدُهُ على الْعَمَل وَ وَجْهُهُ عَلى الأَمر: در كار ماهر و سخت شد،- مُرُوناً و مَرَانَةً على الشي ءِ: به آن چيز عادت كرد و آنرا ادامه داد،- مَرْناً الجِلْدَ: پوست را نرم كرد،- به الأرض: او را بر زمين زد،- من عدوّه: از دشمن خود گريخت.

=مَرَّنَ-

تَمْرِيناً [مرن] الشي ءَ: آنرا نرم كرد،- فلاناً على الأَمر: او را عادت و آموزش داد،- به الأرضَ: او را بزمين زد،- الشي ءَ: براى اولين بار آنرا بكار گرفت.

=المَرْن-

مص،- ج أَمْرَان: نوعى پوشاك نرم، پوست يا چرم نرم، پوستين، عبا، عطا، كنار و طرف؛ «مَرْنا الأَنْف»: دو كناره بينى.

=المَرِن-

نرم و لطيف، عادت، اخلاق، جنگ و گريز.

=المِرْنَان-

[رنّ]: «قَوْسٌ مِرْنان»: كمان پر اهتزاز و صدا.

=المُرْنَب-

[رنب]: «نَسِيجٌ مُرْنَبٌ»: پارچه اى كه در بافت آن موى خرگوش بكار برده باشند.

=المُرْنَبَة-

[رنب]: «أَرْضٌ مُرْنَبِةٌ»: زمين پر از خرگوش.

=المُرِنَّة-

[رنّ]: «قوسٌ مُرِنَّة»: كمان پر اهتزاز و صدا.

=المُرَنَّح-

[رنح]: كسيكه در اثر خستگى و ناتوانى براست و چپ تكان خورد.

=المُرْنَحَة-

[رنح]: جلوى كشتى.

=مَرِهَ-

- مَرَهاً تْ عينُهُ: چشم او در اثر نكشيدن سرمه فاسد و سفيد شد.

=المَرِه-

آنكه به چشمان خود چندان سرمه نكشد تا درون پلكها سفيد شود.

=المَرْهاء-

ج مُرْهٌ: مؤنث (الأَمْره) است؛ «شاةٌ مَرْهاء»: گوسفند سفيد، «أرْضٌ مَرْهاء»:

سرزمين كم درخت.

=المُرْهَة-

سفيدى خالص، گودالى كه در آن آب باران جمع شود.

=المُرْهَف-

[رهف]: مفع؛ «مُرْهَفُ الجسم»:

باريك و لاغر اندام؛ «مُرْهَفُ الحِسِّ»:

كسيكه داراى احساسات رقيق است «سيفُ مُرهف» شمشير تيز؛ «خَصْرٌ مُرْهَفٌ»: كمر باريك؛ «فَرسٌ مُرْهَفٌ»: اسب كمر باريك كه دنده هايش بهم پيوسته باشد.

=المُرْهَق-

[رهق]: مفع، آنكه بر او تنگ گرفته باشند.

=المُرَهَّق-

[رهق]: مفع، مرد فاسدى كه در دين خود متهم باشد، شخصى كه به نادانى و كم عقلى معروف شده باشد.

=مَرْهَمَ-

مَرْهَمَةً [مرهم] الجرحَ: بر روى زخم مرهم گذاشت.

=المَرْهَم-

ج مَرَاهِم [مرهم]: پمادى كه بر روى زخم بگذارند.

=المَرْهُوب-

[رهب]: ترسناك.

=المَرْهُوم-

[رهم]: «مكانٌ مَرْهُومٌ»: جائيكه بر آن باران بسيار آمده باشد.

=المَرْهُون-

[رهن]: مفع؛ «المَرْهون بِكَذا»:

چيزى كه متوقف يا مقيّد بچيزى ديگر باشد؛ «الأُمُور مَرْهُونَةٌ بأوقاتها»: كارها در گرو زمان آنهاست يعنى وقت معين دارد.

=المُرْهِي-

ج المَرَاهِي [رهو] من الخيل: اسب تندروى كه سريع بنظر نرسد ولى اگر آنرا دنبال كنند بدان نرسند.

=المَرْو-

[مرو] (ط ا): دُرّ كوهى كه سنگى سخت و به (الصوَّان) معروف است.

=المِرْوَى-

ج مَرَاوٍ و مَرَاوَى [روي]: ريسمانى كه با آن بار بر روى ستور بندند.

=المُرُوءَة-

[مرأ]: مروّت و جوانمردى، مردانگى. گاهى اين كلمه را (المُرُوَّة) خوانند.

=المِرْوَب-

[روب]: ظرفى كه در آن ماست بسازند.

=المُرَوَّب-

[روب]: «سقاءٌ مُرَوَّبٌ»: مشك كه در آن شير ماست شده باشد.

=المَرْوَة-

[مرو] (ط ا): واحد (المرو) است.

=المُرُوتَة-

بى موئي سر و تن.

=المِرْوَح-

ج مَرَاوِح [روح]: باد زن، پنكه.

=المَرُوح-

[روح]: باد خورده؛ «يومٌ مَرُوحٌ»: روز خوش هوا.

=المَرُوح-

[مرح]: مي، اسب چابك؛ «قوسٌ

=المروح-

=المروحة-

=المروخ-

=المرود-

=المرور-

=المروس-

=المروض-

=المروضة-

=المروط-

=المروع-

=المروق-

=المرون-

=المري-

=المري ء-

=المريئة-

=المرياع-

=المريب-

=المرية-

=المريث-

=المريج-

=المريح-

=المريخ-

=المريد-

=المرير-

=المريراء-

=المريرة-

=المريس-

=المريش-

=المريض-

=المريضة-

=المريط-

=المريع-

=المريعة-

=المريق-

=المريلة-

=مريم-

=المرينون-

=مز-

=المز-

مَرُوحٌ»: كمانى كه در تيراندازى روان باشد.

=المُرَوَّح-

[روح]: مفع، «دهنٌ مُرَوَّح»: روغن خوشبو.

=المَرْوَحَة-

ج مَرَاوِح [روح]: بيابان كه بادها در آن مى وزند.

=المِرْوَحَة-

ج مَراوِح [روح]: باد زن،- الكهربائيَّة: پنكه، باد زن برقى، نام ديگر آن (المِهواية) است.

=المَرُوخ-

روغن و مانند آن كه بر بدن مالند.

=المِرْوَد-

ج مَرَاوِد [رود]: محور چرخ، آهن حلقه لگام كه در آن مى گردد، ميخ. ميل سرمه دان.

=المُرُور-

[مرّ]: مص، «مُرُورُ الزمنِ» في القانون:

مرور زمان در قانون عبارت از گذشت مدتى معين براى باطل شدن يا بدست آوردن حقي است.

=المَرُوس-

[مرس]: چرخى كه در آن رسن از مجراى خود خارج شده باشد.

=المَرُوض-

[روض]: «مُهْرُ مَرُوضٌ»: كره اسبى كه راه رفتن را تربيت يافته باشد.

=المَرُوضَة-

[روض]: مؤنث (المَرُوض) است.

=المُرُوط-

شتاب در راه رفتن و دويدن.

=المُرَوَّع-

[روع]: بيمناك، ترسو.

=المُرَوَّق-

[روق]: تصفيه شده؛ «بيتٌ مُرَوَّق»:

خانه رواق دار.

=المَرُون-

[رون]: «مَرُونٌ به»: شكست خورده و مغلوب.

=المَرِيّ-

ج مَرَايَا [مري]: شتر بسيار شيرده، رگ پستان كه پر از شير شده و روان مى شود.

=المُرِّيّ-

[مرّ]: آنچه كه غذا را خوشمزه كند، نوعى داروى قديمى است.

=المَرِي ء-

[مرأ]: صاحب مروّت،- ج مُرُوء و امْرِئَة: سرخناى، مجراى غذا از گلو تا معده؛ «طعامٌ مَرِي ءٌ»: غذاى گوارا؛ «هنيئاً و مريئاً»:

نوش جان باشد.

=المَرِيئَة-

[مرأ]: مؤنث (المَرِي ء) است «ارْضٌ مَرِيئَةٌ»: جاى خوش هوا.

=المِرْياع-

[ريع]: «ناقةٌ مِرْياع»: ماده شتر پر شير و شيرده.

=المُرِيب-

[ريب]: با شك و شبهه.

=المُرْيَة-

[مري]: مجادله، شكّ.

=المِرْيَة-

[مري]: جدل؛ «ما فيهِ مِريةٌ» بدون مناقشه، شك، آنچه از شير كه با مالش پستان شتر بدست آيد.

=المَرِيَّة-

[مري]: ماده شتر پر شير.

=المُرَيَّث-

[ريث]: «رجُلٌ مُرَيَّثُ العينين»:

مردى كه ديد چشمان وى ضعيف باشد.

=المَرِيج-

ج أَمْرِجَة: استخوان سفيد رنگى كه در ميان شاخ ديده مى شود؛ «غصنٌ مَريج»:

شاخه انبوه و بهم پيچيده درخت؛ «سَهْمٌ مَريجٌ»: تير سست و ناپايدار.

=المَرِيح-

[روح]: باد خورده، آنچه كه بر آن باد وزيده است.

=المِرِّيح-

ج مِرِّيحُون [مرح]: خورسند.

=المِرِّيخ-

[مرخ]: احمق، كسيكه بسيار خود را چرب كند، و در علم ستاره شناسى بمعناى يكى از سيارات منظومه شمسى است،- من الشجر: درخت نرم و نازك.

=المَرِيد-

[مرد]: خرما كه در شير خيس و نرم شود،- ج مُرَدَاء:،- گردنكش و ماجراجو، نافرمان و سركش.

=المِرِّيد-

[مرد]: بسيار نافرمان و گردنكش.

=المَرِير-

ج مَرَائِر [مرّ]: اراده و تصميم؛ «رجُلٌ مَرِيرٌ»: مرد نيرومند و با اراده؛ «استمرَّ مَرِيرهُ»:

پس از ناتوانى محكم و استوار شد،- من الحبال: ريسمان محكم؛ «امْرٌ مرِير»: كار محكم و استوار.

=المُرَيْرَاء-

[مرّ]: دانه اى سياهرنگ در ميان دانه هاى گندم كه بدور ريخته مى شود.

=المَرِيرَة-

ج مَرَائِر [مرّ]: مرادف (المَرِير) است، عزت نفس و بزرگى، نخهاى ريسمان.

=المَرِيس-

[مرس]: آنچه كه در آب خيسانده شود مانند خرما و غيره.

=المَرِيش-

[ريش] من السهام: تيرى كه بر آن پر چسبانيده باشند تا آنرا به هوا برد.

=المُرَيَّش-

[ريش]: پُر مو، لاغر و كم گوشت، لاغر و سفت،- من السّهام:

مرادف (المَرِيش) است،- من الرّجال: مردى كه به او از سوى سلطان نشانى از پر داده شود تا آنرا بعلامت شرف و افتخار بر سر خود نهد؛ «البُرْدُ المُريَّش»: پارچه اى كه بر روى آن شكل پر نقش شده باشد.

=المَرِيض-

ج مَرْضَى: بيمار؛ «رأيٌ مريضُ»:

رأى نادرست و انديشه غلط؛ «قلبٌ مريضٌ»:

آنكه در امر دين سست باشد.

=المَرِيضَة-

ج مِرَاض و مَرْضَى: مؤنث (المريض) است؛ «عينُ مَرِيضَةٌ»: چشم سست و خسته، «ريحٌ مريضةٌ»: باد سست و كم؛ «شمسٌ مريضة»: آفتاب كم رنگ؛ «ليلةٌ مريضة»: شبى كه در آن ستاره ها ديده نشوند،؛ «ارضُ مريضة»: زمين پر فتنه و نا امن.

=المَرِيط-

«سهمٌ مَريطٌ»: تير بدون پر.

=المُرِيع-

[روع]: هولناك و ترسناك؛ «مَطَرٌ مُرِيعٌ»: باران پر بركت.

=المَرِيع-

[مرع]: «مكانٌ مَرِيعٌ» ج أَمْراع و أَمْرُع:

جاى حاصلخيز و پر بركت.

=المَرِيعَة-

[مرع]: «مكانٌ مَرِيعٌ» ج أَمْراع و أَمْرُع:

جاى حاصلخيز و پر بركت.

=المَرِيعَة-

[مرع] «أرضٌ مَرِيعَةٌ»: سرزمين حاصلخيز و پر نعمت.

=المُرَّيْق-

(ن): گل كاجيره به رنگ زرد.

=المُرِّيق-

(ن): مرادف (المُرَّيق) است.

=المَرْيَلَة-

[ريل]: سينه بند بچه.

=مَرْيَم-

ج مَرْيَمات: بلند و بالا- نام زن است و اين كلمه سريانى است.

=المُرِينُون-

[رين]: مردمى كه دام و ستور خود را از دست داده اند.

=مَزَّ-

- مَزَازَةً و مُزُوزَةً [مزّ] الطعمُ: مزه آن ترش و شيرين شد،– مزّاً الشي ءَ: آنرا مكيد.

=المُزّ-

[مزّ]: آنچه ترش و شيرين باشد، مي خوش طعم.

=المَزّ-

[مزّ]: سخت و دشوار.

=المِزّ-

[مزّ]: اندازه و اضافه، بسيارى؛ «شي ءٌ مِزٌّ»: چيزى برتر و يا فزون تر.

=المزاء-

=المزابنة-

=المزاج-

=المزاح-

=المزاحة-

=المزاحمة-

=المزاد-

=المزادة-

=المزار-

=المزارع-

=المزاع-

=المزاعة-

=المزاعم-

=المزامنة-

=المزاولة-

=المزايدة-

=المزئر-

=المزبد-

=المزبدة-

=المزبرة-

=المزبلة-

=المزة-

=مزج-

=المزج-

=المزجى-

=المزجاة-

=المزجال-

=المزجة-

=المزجر-

=المزجرة-

=المزجل-

=مزح-

=المزح-

=المزحاف-

=المزحف-

=المزحل-

=المزحم-

=المزخرف-

=المزداء-

=المزداة-

=المزدبد-

=المزدرع-

=المُزَّاء-

[مزّ]: مى خوش طعم.

=المَزَّاء-

[مزّ]: مؤنث (الأَمَزَّ) است.

=المُزَابَنَة-

[زبن]: فروش چيزى ظاهر بدون عدد يا وزن يا پيمانه.

=المِزَاج-

مص،- ج أَمزِجَة: آنچه كه با چيزى ديگر مزج شود مانند آب در شير، حال و طبيعت جسم از نظر سلامتى و يا بيمارى؛ «مُنْحَرِفُ المزاجِ»: ناخوش؛ «هذا لا يوافِق مزاجى»: اين چيز بمن نمى سازد.

=المَزَّاج-

«رجُلٌ مَزَّاجٌ»: مرد دو رنگ و دروغگو.

=المُزَاح-

شوخي و سرگرمى.

=المَزَاح-

[زيح]: جا و مكانى كه به آن شتافته باشند.

=المَزَّاح-

[مزح] من الناس: كسيكه بسيار شوخى كند.

=المُزَاحَة-

مرادف (المُزَاح) است.

=المُزَاحَمة-

ج مُزَاحَمَات [زحم]: مزاحمت، سختگيرى؛ «لَا يَقْبَلُ المُزَاحَمة»:

مزاحمت بردار نيست.

=المَزَاد-

ج مَزَاوِد [زود]: مرادف (المِزْوَد) است.

=المَزَاد-

[زيد]: «البَيْعُ بالمَزَاد العَلَنيّ»: مرادف (المزايدة) است و بمعناى حراج مى باشد.

=المَزَادَة-

ج مَزَاود [زود]: ظرف توشه و غذا.

=المَزَادَة-

ج مَزَاد و مَزَايد [زيد]: پوست يا مشك كه در آن آب نهند.

=المَزَار-

[زور]: مص،،- ج مَزَارَات: زيارتگاه اماكن مقدسه، زيارت، حرم و جاى زيارت.

=المُزَارع-

[زرع]: كشاورز، كسيكه زمينى را براى كشاورزى اجاره كند.

=المَزَّاع-

آنكه با سرعت پنبه را با انگشتان باز كند، خار پشت.

=المُزَاعَة-

من الشي ءِ: ريزه هاى چيزى كه هنگام پراكندن بر زمين افتد.

=المَزَاعِم-

[زعم]: ادّعاها، فرضيه ها.

=المُزَامَنَة-

[زمن]: مص؛ «عاملهُ مُزَامَنَةً»: با زمان با او معامله و مقايسه كرد مانند شهريه (ماهانه) كه از شهر (ماه) گرفته شده است.

=المُزَاوَلَة-

[زول]: مص، مواظبت، ممارست در كار.

=المُزَايَدَة-

[زيد]، أو البيع بالمَزاد العلنيّ (ت):

مزايده، حراج.

=المُزْئِر-

[زأر]: «أَسدٌ مُزْئِرٌ»: شيرى كه از سينه صدا در آورد.

=المُزْبِد-

[زبد]: فا، آبى كه بر كناره يا ساحل كف اندازد؛ «بَحْرٌ مُزْبِد»: درياى پر تلاطم و پر موج.

=المِزْبَد-

ج مَزَابِد [زبد]: آنچه كه با آن كره استخراج كنند.

=المُزْبِدَة-

[زبد] (ح): نوعى از حشرات نيم بالى كه از خود لعاب خارج مى كنند.

=المَزْبَرَة-

[زبر]: «أَرضٌ مَزْبَرَةٌ»: زنبورستان.

=المَزْبُلَة-

ج مَزَابِل [زبل]: زباله دان، اشغال دان.

=المَزْبَلَة-

ج مَزَابِل [زبل]: جائيكه در آن زباله ريزند.

=المُزَّة-

[مزّ]: مؤنث (المُزّ) است، ملس (ترش و شيرين).

=المَزَّة-

مى خوش طعم؛ «ما بَقي فى الإِنَاءِ إلّا مَزَّةٌ»: در ظرف مقدار كمى باقى مانده است.

=مَزَجَ-

- مَزْجاً و مِزَاجاً الشرابَ بالماءِ: مى را با آب مخلوط نمود.

=مَزَّجَ-

تَمْزِيجاً [مزج] السنبلُ: خوشه گندم پس از سبزى به رنگ زرد در آمد.

=المَزْج-

انگبين، عسل، آبى كه به مى افزوده مى شود.

=المِزْج-

مرادف (المَزْج) است.

=المُزَجّ-

[زجّ]: «رمُحٌ مُزَجّ»: نيزه كه يك طرف آن آهن باشد.

=المِزَجّ-

[زجّ]: نيزه كوتاه.

=المُزْجَى-

[زجو]: چيز كم و يا نامرغوب.

=المُزَجَّى-

[زجو]: مرد سست و ناتوان كه به راهنمائى ديگران نيازمند باشد.

=المُزْجَاة-

[زجو]: مؤنث (المُزْجَى) است.

=المِزْجَال-

[زجل]: نيزه كوتاه قبل از آماده شدن.

=المِزَجَّة-

[زجّ]: موچين، ابزارى كه با آن زير ابرو را بر مى دارند.

=المَزْجَر-

[زجر]: جاى رانده شده و يا بازداشت شده، مترسك در كشتزارها.

=المَزْجَرَة-

[زجر]: چيزيكه دور كند يا فرارى دهد؛ «ذِكرُ اللّهِ مَزْجَرَةٌ للشيطان»: ذكر خدا باعث دور كردن شيطان است.

=المَزْجَل-

[زجل]: جائيكه كبوتر نامه بر را از آن رها كنند.

=المِزْجَل-

[زجل]: نيزه كوتاه يا تير قمار قبل از تراشيدن و آماده شدن.

=مَزَحَ-

- مَزْحاً: شوخى و مداعبه كرد.

=مَزَّحَ-

تَمْزِيحاً [مزح] السنبلُ أو العنبُ: خوشه گندم يا انگور بخود رنگ گرفت و زرد شد.

=المَزْح-

مص، خوشه.

=المِزْحَاف-

[زحف]: «بعيرٌ مِزْحَافٌ»: ج مَزَاحِف و مَزَاحِيف: شتر خسته و مانده شده.

=المَزْحَف-

ج مَزَاحِف [زحف]: جاى خزيدن؛ «مَزَاحِفُ الحَيّات»: جاى خزيدن مارها؛ «مزاحِفُ السحابِ»: جاى فرو افتادن قطرات باران.

=المِزْحَف-

[زحف]: جاى سرازيرى و آماده شدن در هواپيماى جنگى براى فرو ريختن بمب.

=المَزْحَل-

[زحل]: مصدر ميمى از (زَحَلَ)، است، مقصد و يا جائيكه به آن روند.

=المِزْحَم-

[زحم]: كسيكه مردم را با فشار از سر راه خود كنار زند.

=المُزَخْرَف-

[زخرف]: آراسته و آرايش يافته، آنچه كه درخشندگى ساختگى داشته باشد.

=المِزْدَاء-

[زدو]: مرادف (المِزدَاة) است.

=المِزْدَاة-

[زدو]: گودالى كوچك كه كودكان هنگام گردو بازى، گردوها را در آن ريزند.

=المُزْدَبِد-

[زبد]: كره فروش و يا كره ساز.

=المُزْدَرَع-

[زرع]: جاى كشت.

=المزدهى-

=المزدوج-

=مزر-

=المزر-

=المزراب-

=المزراق-

=المزرة-

=المزرج-

=المزرد-

=المزرعة-

=المزركش-

=مزز-

=المزز-

=مزع-

=المزع-

=المزعة-

=المزعج-

=المزعف-

=المزعم-

=المزعوم-

=المزعي-

=المزغول-

=المزفة-

=المزفت-

=المزفتة-

=مزق-

=المزق-

=المزقة-

=المزكوم-

=المزلاج-

=المزلة-

=المزلج-

=المزلفة-

=المزلق-

=المزلقة-

=المزمار-

=مزمز-

=المزمع-

=المزمل-

=المزملة-

=المزمن-

=المزمهر-

=المزمور-

=مزن-

=المُزْدَهَى-

[زهو]: متكبر و يا خود بزرگ بين.

=المُزْدَوِج-

[زوج]: چيزى كه جفت ساخته شده باشد.

=مَزَرَ-

- مَزْراً هُ: بر او خشم گرفت، آهسته او را نيشگون گرفت،- اللّبنَ: شير را چشيد،- من اللّبن: مقدارى كم از شير را نوشيد،- القِرْيَةَ: مشك را پر كرد.

=مَزُرَ-

- مَزَارَةً: قوى دل شد.

=مَزَّرَ-

تَمْزِيراً [مزر] القِرْبَةَ: مشك را پر كرد.

=المَزْر-

مص، مرد زيرك.

=المِزْر-

شراب جو يا گندم، احمق، اصل و نژاد.

=المِزَرّ-

[زرّ]: «حمارٌ مِزَرٌّ»: الاغى كه با دندان گاز مى گيرد.

=المِزْرَاب-

ج مَزَارِيب [زرب]: ناودان.

=المِزْرَاق-

ج مَزَارِيق [زرق]: نيزه كوتاه،- من الأباعِر: شترى كه بار خود را از پشت سر عقب مى زند.

=المَزْرَة-

[مزر]: مكيدن.

=المُزَرَّج-

[زرج]: مرد مست.

=المَزْرَد-

[زرد]: گلو و حلق.

=المِزْرَد-

[زرد]: ريسمانى كه گلوى شتر را با آن فشار دهند تا نشخوار خود را بيرون از دهان نيندازد.

=المَزْرُعة-

ج مَزَارع [زرع]: محل كشت و زرع.

=المَزْرَعَة-

ج مَزَارع [زرع]: كشتزار، و در زبان متداول بمعناى روستاى كوچك مى باشد.

=المُزَرْكَش-

[زركش]: رنگارنگ.

=مَزَّزَ-

تَمْزِيزاً [مزّ] هُ: در او فضيلت و برترى ديد،- هُ بكذا: او را برترى داد.

=المَزَز-

[مزّ]: فراوانى؛ «فَعَلَهُ على مَزَزٍ»: به آرامى كار را انجام داد.

=مَزَعَ-

- مَزْعاً الظبيُ و نحوُهُ: آهو با شتاب دويد،- القُطْنَ: پنبه را با انگشتان خود از هم باز كرد.

=مَزَّعَ-

تَمْزِيعاً [مزع] الشي ءَ: آنرا پراكنده كرد،- القُطْنَ: پنبه را با انگشتان خود از هم باز كرد.

=المِزْع-

ج مِزَعٌ من لحمٍ أو شحمٍ: يك قطعه گوشت يا دنبه.

=المُزْعَة-

ج مُزَع من لحمٍ أو شحمٍ: يك قطعه گوشت يا دنبه،- مِنَ الْمَاءِ: يك جرعه آب.

=المِزْعَة-

ج مِزَع: پاره اى پنبه و يا مانند آن،- مِنَ الْماءِ: جرعه اى آب.

=المُزْعِج-

[زعج]: سختگيرنده، ناراحت كننده.

=المُزْعِف-

[زعف]: «موتٌ مُزْعِفٌ»: مرگ ناگهانى.

=المَزْعَم-

مص، و- ج مَزَاعِم: گمان، مورد طمع.

=المَزْعُوم-

[زعم]: فرضيه، بنا بر گفته.

=المَزْعِيّ-

[مزع]: سخن چين.

=المَزْغُول-

[زغل]: مغشوش، ناخالص.

=المِزَفَّة-

[زفّ]: وسيله اى كه با آن عروس را بخانه داماد برند.

=المُزَفَّت-

[زفت]: قير اندود.

=المِزْفَتَة-

ج مَزَافِت [زفت]: ابزارى كه با آن زمين را پس از ريختن قير يا اسفالت بمالند و هموار كنند.

=مَزَقَ-

- مَزْقاً و مَزْقَةً الثوب: جامه را دريد،- عِرْضَهم: آبروى آنها را برد،- الطائرُ بسِلْحهِ: پرنده فضله انداخت.

=مَزَّقَ-

تَمْزِيقاً [مزق] الثوبَ: جامه را پاره كرد.

=المَزِق-

ج مَزِقُون في العِرْض: آنكه آبروى مردم را لكه دار كند.

=المِزْقَة-

ج مِزَق: پاره اى از پارچه لباس و مانند آن.

=المَزْكُوم-

[زكم]: كسيكه سرما خورده است.

=المِزْلَاج-

[زلج]: چفت يا قفل درب.

=المَزَلَّة-

ج مَزَالّ [زلّ]: جاى لغزش.

=المَزِلَّة-

ج مَزَالّ [زلّ]: مرادف (المَزَلَّة) است.

=المَزْلَج-

ج مَزَالِج [زلج]: سورتمه، وسيله اى كه بدون چرخ روى يخ كشيده مى شود.

=المُزَلَّج-

[زلج]: كم، بخيل، كسيكه خود را بمردمى نسبت دهد ولى از آنها نباشد، پست از هر چيزى، بى مروت.

=المَزْلَفَة-

ج مَزَالِف [زلف]: دهى كه ميان حومه شهر و بيابان قرار گرفته باشد؛ «المَزَالف»: مراحل.

=المَزْلَق-

[زلق]: جاى ليز.

=المَزْلَقَة-

[زلق]: مرادف (المَزْلق) است.

=المِزْمَار-

ج مَزَامِير [زمر] (مو): قره ني، نغمه و آهنگ.

=مَزْمَزَ-

مَزْمَزَةً [مزمز]: الكأْسَ: جام مى را چشيد و يا به لب زد.

=المُزْمَع-

[زمع] عليهِ: مقرر؛ «المؤتمر المُزمَع عَقده»: كنفرانسى كه قرار است برگزار شود.

=المُزْمِع-

[زمع]: فا، ثابت و استوار در كار.

=المُزَمَّل-

[زمل]: كسيكه خود را در لباس پوشانيده باشد و كنايه از تقصير كار نيز مى باشد.

=المُزَمَّلَة-

[زمل]: مؤنث (المُزَمَّل) است، كوزه يا مشكى كه براى سرد كردن آب بكار مى رود.

=المُزْمِن-

[زمن]: فا، گذشته دور، قديم؛ «مَرَضٌ مُزْمِنٌ»: بيمارى مزمن كه مدتى بر آن گذشته است.

=المُزْمَهِرّ-

[زمهر]: خشمگين، مردى كه هنگام خنديدن دندانهايش نمايان شود.

=المُزْمُور-

ج مَزَامِير [زمر]: مرادف (المَزْمُور) است.

=المَزْمُور-

ج مَزَامِير [زمر]: نغمه و آهنگ و سرود.

=مَزَنَ-

- مَزْناً و مُزُوناً: در پى كار خود رفت،- وَجْهُهُ: چهره اش روشن شد،- من العَدُوّ:

از دشمن گريخت،- مَزْناً فلاناً: او را ستايش كرد، در غياب وى او را نزد صاحب قدرتى ستود،- القِرْبَةَ: مشك را پر كرد.

=مَزَّن-

تَمْزِيناً [مزن] فلاناً: مرادف (مَزَنَهُ)

=المزن-

=المزنة-

=المزند-

=المزنم-

=المزهر-

=المزهرية-

=المزهو-

=المزهود-

=المزو-

=المزود-

=المزور-

=المزولة-

=المزية-

=المزيت-

=المزيتة-

=المزيج-

=المزيد-

=المزير-

=المزيز-

=المزين-

=المزيوت-

=مس-

=المس-

=مسى-

=المساء-

=المساءة-

=المساح-

=المساحة-

=المساد-

=المساري-

=المساجلة-

=مساس-

=المساس-

=المساعدة-

=المساعر-

=المساف-

=المسافة-

=المسافر-

=المساعد-

=المساك-

=المساكات-

=المساكة-

=المسالة-

=المسام-

=المسامة-

=المساندة-

مى باشد،- القِرْبَةَ: مشك را پر كرد.

=المُزْن-

ابر باران زا؛ «حَبُّ الْمُزْنِ»: تگرگ.

=المَزَن-

عادت، روش، حالت و چگونگى.

=المُزْنَة-

پاره اى ابر، باران.

=المُزَنَّد-

[زند]: حرامزاده، تنگ، بخيل، پارچه كم پهنا؛ «عطاءٌ مَزنَّد»: عطاى كم، بخشش اندك.

=المُزَنَّم-

[زنم]: دنباله رو مردمى كه از آنها نيست و به او احتياج ندارند.

=المُزْهِر-

[زهر]: كسى كه براى ميهمان آتش روشن كند.

=المِزْهَر-

ج مَزَاهِر [زهر] (مو): بربط، عود.

=المَزْهَرِيَّة-

[زهر]: گلدان شيشه اى.

=المَزْهُوّ-

[زهو]: خود بزرگ بين.

=المَزْهُود-

[زهد] فيهِ أو عنهُ: كنار انداخته يا متروك.

=المَزْو-

ج مَزَايا [مزو]: برترى، امتياز.

=المِزْوَد-

ج مَزَاود [زود]: توشه دان؛ «نُفَاضَة المَزَاوِدِ»: مانده غذا كه در توشه دان باشد.

=المُزَوَّر-

[زور]: مغشوش، قلابي، ساختگى.

=المِزْوَلَة-

ج مَزَاول [زول]: ساعت آفتابى.

=المَزِيَّة-

ج مَزَايا [مزو]: برترى، امتياز، شايستگى در هر چيزى.

=المَزِيت-

[زيت]: آنچه كه در آن روغن ريزند.

=المِزْيَتَة-

[زيت]: روغندان.

=المَزِيج-

[مزج]: در هم آميخته، بادام تلخ.

=المَزِيد-

[زيد]: مص، مفع، بسيارى؛ «بِمَزِيد الشُّكْرِ»: با سپاس فراوان؛ «بِمَزيد الأَسَف»: با افسوس بسيار؛ «بِمَزِيد الارتياح»: در منتهاى خوشى؛ «لَيْسَ له من مَزِيد»: بيش از آن چيزى ندارد.

=المَزِير-

ج أَمَازر [مزر]: خوش طبع، سخت دل.

=المَزِيز-

[مزّ]: با فضيلت، بسيار، كم، سخت.

=المُزَيِّن-

[زين]: فا، سلمانى، آرايشگر، حجامت گر.

=المَزْيُوت-

[زيت]: مرادف (المَزِيت) است و بمعناى روغنى شده مى باشد.

=مَسَّ-

- مَسّاً و مَسِيساً و مِسِّيسَى [مسّ] الشي ءَ:

با دست خود چيزى را لمس نمود، دست ماليد،- المرضُ او الكِبَرُ فلاناً: بيمارى و يا پيرى او را فرا گرفت،- تِ الحَاجَةُ الى كذا:

نيازمندى او را وا داشت كه ... ،- هُ بأذًى او بسوءٍ: او را آزار داد و به او بد كرد،- هُ الشَّيطانُ بنصبٍ او عذابٍ: شيطان او را آزار داد.

=مُسَّ-

مَسّاً [مسّ]: ديوانه شد.

=المَسّ-

[مسّ]: مص، ديوانگى؛ «اصابهُ مَسٌّ من الْجُنون»: به گونه اى ديوانه شد.

=المِسّ-

[مسّ]: مِس.

=مَسَّى-

تَمْسِيَةً [مسو] هُ: به او شب بخير گفت، به او (چگونه شامگاه خود را گذرانيده اى) گفت.

=المَسَاء-

ج أَمْسِيَة [مسو]: فاصله زمانى بين ظهر (نيمه روز) تا غروب آفتاب است؛ «يأتينا صباحَ مساءَ»: صبح و عصر نزد ما مىيد.

=المَسَاءَة-

ج مَسَاوئ [سوأ]: هر كار بد يا گفتار زشت.

=المَسَّاح-

كسيكه چيزى را بسيار پاك كند، كسيكه مساحت زمين را اندازه گيرى مى كند (مهندس).

=المِسَاحَة-

مصدر و اسم است از «مَسَحَ الأَرضَ»، و در علم هندسه مقايسه سطحى محدود است؛ «علم المِسَاحَة»: علمى است كه از اندازه هاى خطوط و سطوح و اجسام بحث مى كند.

=المَسَّاحَة-

برف پاك كن شيشه ماشين (اتومبيل).

=المِسَاد-

خيك يا ظرف عسل، استوارى.

=المُسَاري-

[سري] (ح): شير درنده.

=المُسَاجَلَة-

[سجل]: مص، براى يكديگر نگاشتن.

=مَسَاسِ-

[مسّ]: اسم فعل امر است بمعناى (مُسَّ)؛ «لا مَسَاسِ»: لا تَمُسَّ: لمس نكن، دست نكش.

=المِسَاس-

[مسّ]: مص؛ «لهُ مِسَاسٌ بِكذا»: به چيزى علاقمند است.

=المَسَّاس-

[مسّ]: كسيكه بسيار لمس كند؛ «مَسَّاس الفدَّان»: در نزد شخم زن بمعناى مهميز و ابزارى است كه موقع شخم زدن بكار مى برد.

=المُسَاعَدَة-

ج مُسَاعَدَات [سعد]: كمك و يارى، مدد كارى؛ «مُسَاعَدة ماليَّة»:

كمكهاى مالى.

=المَسَاعِر-

[سعر]: «مَسَاعِرُ البعير»: بَغل و شانه هاى شتر.

=المُساف-

[سوف]: فرزند از دست رفته، مرده.

=المَسَاف-

[سوف]: بينى، مسافت.

=المَسَافَة-

ج مَسَاوِف و مَسَافَات [سوف]:

دورى، فاصله؛ «على مَسَافَة مِيلين»: بفاصله دو ميل.

=المُسَافِر-

[سفر]: مسافر.

=المَسَافِر-

[سفر]: «مَسَافِرُ الوجه»: آنچه از صورت كه پيدا و نمايان باشد.

=المُسَاعِد-

[سعد]: معاون، دستيار.

=المَسَاك-

جائى كه آب در آن جمع شود، بخيلى، خسيسى.

=المِسَاك-

بخل، آنچه كه چيزى با آن گرفته شود، دسته كارد و يا چاقو و مانند آن.

=المَسَّاك-

بخيل.

=المَسَّاكَات-

انبارهاى آب، آب انبار.

=المَسَاكَة-

بخل.

=المِسَاكَة-

مرادف (المَسَاكَة) است.

=المَسَالَة-

[مسل]: «مَسَالَةُ الوجهِ»: كشيدگى صورت و زيبائى آن.

=المَسَام-

[سوم]: گذر سريع و با شتاب.

=المَسَامّ-

[سمّ] من الجلد (ع ا): سوراخهاى ريز و منافذ پوست بدن و جاى روئيدن موى.

=المَسَامَة-

[سوم]: عتبه درب.

=المُسَانَدَة-

[سند]: مص، نيروى پشتيبانى در جنگ.

=المساهم-

=المساهمة-

=المساواة-

=المساوي-

=المساومة-

=المسألة-

=المسؤود-

=المسؤول-

=المسؤولية-

=المسب-

=المسبار-

=المسبأ-

=المسبة-

=المسبت-

=المسبح-

=المسبحة-

=المسبر-

=المسبرة-

=المسبع-

=المسبعة-

=المسبق-

=المسبك-

=المسبل-

=المسبوت-

=المسبوع-

=المسبوعة-

=المسبوه-

=المستاف-

=المستأجر-

=المستأنف-

=المستبد-

=المستثنى-

=المستثمر-

=المستحالة-

=المستحدث-

=المستحسن-

=المستحضر-

=المستحق-

=المستحلب-

=المستحم-

=المستحمض-

=المستحية-

=المستحير-

=المُسَاهِم-

[سهم]: فا، سهامدار.

=المُسَاهَمَة-

[سهم]: تعاون، مشاركت.

=المُسَاهِمَة-

[سهم]: مؤنث (المُسَاهِم) است؛ «شركة مُسَاهِمة»: شركت سهامى كه در آن سهام شركت قابل واگذارى بديگران باشد.

=المُسَاوَاة-

[سوي]: چگونگى دو چيز متساوى با هم، معادل، استفاده از حقوق يكسان براى همه در يك كشور.

=المَسَاوِي-

[سوأ]: عيبها و نقيصه ها.

=المُسَاوَمَة-

[سوم]: معامله و چانه زدن براى خريد با مبلغى كمتر.

=المَسْأَلَة-

ج مَسَائل [سأل]: حاجت، نياز، مطلب.

=المَسْؤُود-

[سود]: كسيكه به بيمارى سياهى دندان يا سبزى ناخن دچار شده باشد.

=المَسْؤُول-

[سأل]: مسئول، كسيكه امرى را عهده دار شده باشد.

=المَسْؤُولِيَّة-

[سأل]: مسئوليت.

=المِسَبّ-

[سبّ]: بسيار دشنام دهنده.

=المِسْبَار-

ج مَسَابِير [سبر]: ميله جراحى كه با آن گودى زخم را اندازه گيرى كنند، جرّاح و اندازه گير زخم.

=المَسْبَأ-

[سبأ]: راه در كوهستان يا راه عمومى.

=المَسَبَّة-

[سبّ]: بسيار دشنام دهنده.

=المِسَبَّة-

[سبّ]: انگشت سبابه.

=المُسْبِت-

[سبت]: فا، كسيكه بعلت بيمارى و غيره حركت نكند و چشم خود را همانند خوابيده باز نكند.

=المُسَبَّح-

[سبح]: «ثوبٌ مُسَبَّحٌ»: جامه محكم و سفت.

=المِسْبَحَة-

[سبح]: تسبيح كه براى عبادت يا سرگرمى بكار رود،- الوَرْدِيَّة: تسبيح بزرگى است كه ١٥ دانه دارد و در كليسا بكار مى رود.

=المُسَبِّحَة-

[سبح]: انگشت سبابه.

=المَسْبَر-

[سبر]: آنچه كه از شكل و هيأت شناخته شود.

=المِسْبَر-

ج مَسَابِر [سبر]: ميلى كه با آن.

عمق جراحت را معلوم كنند.

=المَسْبُرَة-

[سبر]: «مَسْبُرَةُ الجرحِ»: گودى و عمق جراحت.

=المِسْبَرَة-

[سبر]: باطن، نهاد.

=المُسْبَع-

[سبع]: نوزادى كه هفت ماهه متولد شده باشد، كودكى كه مادرش مى ميرد و ديگرى او را شير مى دهد، حرامزاده.

=المُسَبَّع-

[سبع]: (ه): سطحى است كه هفت ضلع متساوى دارد، و هر گاه ضلعهاى آن متساوى نباشد بر آن (ذُو سَبْعَةِ اضْلاع) اطلاق كنند.

=المَسْبَعَة-

[سبع]: «أرضٌ مَسْبَعَةٌ»: زمين پر از جانوران درنده.

=المُسَبَّق-

[سبق] من الخيل: اسب برنده در مسابقه، پيش پرداخت دستمزد و مانند آن؛ «مُسَبَّقاً»: مقدماً، قبلًا.

=المَسْبَك-

ج مَسَابِك [سبك]: كارگاه ريخته گرى؛ «مَسْبك الحُروفِ»: كارگاه حروف سازى؛ «مَسْبك الحديد»: كارخانه ذوب آهن؛ «مَسْبَكُ الزّجاج»: كارخانه شيشه سازى.

=المِسْبَك-

[سبك] (حى): قالب، ابزار حروف سازى.

=المُسْبَل-

[سبل] من الرجال: مرادف (الْمُسْبِل) است.

=المُسْبل-

[سبل] من الرجال: سبيل دراز.

=المُسَبِّل-

[سبل] من الرجال: مرد سبيل دار.

=المُسَبَّه-

[سبه]: مرد زبان آور، پير مردى كه عقل او از دست رفته است.

=المَسْبُوت-

[سبت]: مفع، مرده يا كسى كه در حال بيهوشى باشد.

=المَسْبُوع-

[سبع]: كسيكه جانور درنده او را ترسانده است.

=المَسْبُوعَة-

[سبع]: جانورى كه حيوان درنده بچه اش را خورده باشد.

=المَسْبُوه-

[سبه]: كسيكه خرد او بعلت پيرى از دست رفته باشد.

=المُسْتَاف-

[سوف]: كسيكه راههاى زيادى پيموده است، موضع بويائى.

=المُسْتَأْجِر-

[أجر]: اجاره نشين، مستأجر.

=المُسْتَأْنَف-

[أنف]: آنچه كه قبلًا انجام نشده باشد.

=المُسْتَبِدّ-

[بدّ]: آنكه كارى را شروع كند و بپايان رساند، خودكامه، مستبد.

=المُسْتَثْنَى-

[ثني]: جدا شده، سوا شده.

=المُسْتَثْمِر-

[ثمر]: بارآور و سودآور، استفاده كننده.

=المُسْتَحَالَة-

[حول] من الأَرض (ز): زمينى كه يكسال يا چند سال مورد استفاده قرار نگرفته باشد،- مِن القِسِيّ: نيزه هاى كج.

=المُسْتَحْدَث-

ج مُسْتَحْدثَات [حدث]: پديده نو، محصول تازه،- من الكَلَام: تعبيرات و اصطلاحات جديد.

=المُسْتَحْسَن-

[حسن]: مورد توافق، شايسته، مستحب.

=المُسْتَحْضَر-

ج مُسْتَحضَرات [حضر]: مفع،- في الصّيدلة: داروى تركيبى، و در علم شيمى بمعناى مخلوطى از مواد كه در آزمايشگاه بدست مىيد.

=المُسْتَحِقّ-

[حقّ]: فا؛ «المُسْتَحِقُّ الدَّفْعِ»:

آنچه بايد پرداخت شود.

=المُسْتَحْلَب-

[حلب]: «مُسْتَحْلَبُ اللَّوْزِ»:

نوشيدنى است كه از شير و بادام كوبيده تهيه مى شود.

=المُسْتَحَمّ-

[حمّ]: حمام، گرمابه.

=المُسَبَّل-

[سبل] من الرجال: مرد سبيل دار.

=المُسْتَحْمِض-

[حمض] من اللبن: شيرى كه دير ماست بندد.

المُسْتَحِي

[حيي]: فا، شرمنده.

=المُسْتَحِيَة-

[حيي]: مؤنث (المُسْتَحِي) است،- نام گياهى است كه اگر به آن دست بزنى برگ آن تا مى شود.

=المُسْتَحِير-

[حير]: راهى در وسط بيابان كه انتهاى آن معلوم نباشد، ابر سنگينى كه آمد و شد كند و بادى نباشد كه آنرا حركت

=المستحيل-

=المستخدم-

=المستخلص-

=المستخمر-

=المستدعي-

=المستدير-

=المستديرة-

=المستديم-

=المستر-

=المستراح-

=المستراد-

=المسترة-

=المسترق-

=المستروض-

=المستروضة-

=المستري-

=المستشار-

=المستشرف-

=المستشرق-

=المستشفى-

=المستشيط-

=المستطاع-

=المستطير-

=المستعار-

=المستعجل-

=المستعجلة-

=المستعصي-

=المستعلية-

=المستعمر-

=المستعمرة-

=المستعمل-

=المستعير-

=المستغلات-

=المستفاض-

=المستفز-

=المستفيض-

=المستقبل-

=المستقة-

=المستقر-

=المستقرضات-

=المستقل-

=المستقيم-

=المستقيمات-

=المستكف-

=المستكفات-

=المستكنة-

=المستلحم-

=المستلزمات-

دهد.

=المُسْتَحِيل-

[حول]: محال و غير ممكن، كلام پوچ؛ «المُسْتَحِيلات»: چيزهاى غير ممكن كه نمى تواند باشد.

=المُسْتَخْدَم-

[خدم]: خدمتگزار، كارمند، كسيكه در برخى از كارهاى تجارى يا صناعى اشتغال مى ورزد.

=المُسْتَخْدِم-

[خدم]: كسى كه ديگرى را بكار مى گمارد و به او مزد مى دهد.

=المُسْتَخْلَص-

ج مُسْتَخْلَصات [خلص]:

انتخاب شده، بدست آمده.

=المُسْتَخْمِر-

[خمر]: بسيار شرابخوار.

=المُسْتَدْعِي-

[دعو]: متقاضى، شاكى.

=المُسْتَديِر-

[دور]: آنچه كه بشكل دايره باشد.

=المُسْتَدِيرَة-

[دور]: مؤنث (المُسْتَدير) است، دايره اى كه چند راه به آن مى خورد؛ «مُؤْتَمَرُ المائدة المستديرَة»: كنفرانس ميزگرد.

=المُسْتَدِيم-

[دوم]: ثابت و بادوام، مستمر، غير منقطع.

=المِسْتَر-

[ستر]: آنچه كه با آن خود را بپوشانند، پوشش.

=المُسْتَرَاح-

[روح]: توالت، بيت الخلاء.

=المُسْتَرَاد-

[رود]: جاى برگشت؛ «مُسْتَرَادُ الرجُلِ»: جولانگاه مرد.

=المُسَتَّرَة-

[ستر]: «جاريةٌ مُسَتَّرَة»: كنيزك پوشيده و با حجاب.

=المُسْتَرِق-

[سرق]: فا، ناتوان، ناقص؛ «مُسْتَرِقُ العُنُق»: مرد گردن كوتاه.

=المُسْتَرَقّ-

[رقّ]: هر چيز رقيق و نازك.

=المُستَرْوِض-

[روض]: «نباتٌ مُسْتَرْوِضٌ»:

درخت بزرگ و بلند.

=المُسْتَرْوِضَة-

[روض]: «أَرْضٌ مُسْتَرْوِضَةٌ»:

زمينى حاصلخيز كه در آن گياهان بخوبى رويند.

=المُسْتَرِي-

[سري] (ح): شير درنده.

=المُسْتَشَار-

[شور]: كسيكه مورد مشورت قرار گيرد، نخست وزير در بعضى از كشورها.

=المُسْتَشرِف-

[شرف]: بلند و مرتفع.

=المُسْتَشْرِق-

[شرق]: شرقشناس، خاورشناس.

=المُسْتَشْفَى-

ج مُسْتَشْفَيَات-[شفي]:

بيمارستان.

=المُسْتَشِيط-

[شيط]: فا، كسيكه بسيار مى خندد، شتر فربه.

=المُسْتَطَاع-

[طوع]: امكان پذير؛ «قَدْر المستطاع، على قدر المستطاع»: به اندازه توانائى.

=المُسْتَطِير-

[طير]: پخش و آشكار.

=المُسْتَعَار-

[عور]: مفع، چيزى كه بعنوان چيزى ديگر بكار برده مى شود؛ «اسمٌ مستعار»: اسمى است غير حقيقى كه شخص آنرا وسيله اى براى پنهان كردن نام حقيقى خود بكار مى برد.

=المُسْتَعْجَل-

[عجل]: مفع، شتابزده، ضرورت فورى.

=المُسْتَعْجَلَة-

[عجل]: مؤنث (المُسْتَعْجَل) است؛ «قاضي الأمورِ المُسْتَعْجَلَة»: رسيدگى خارج از نوبت به دعوائى از طرف رئيس دادگاه؛ «طريقٌ مُسْتَعْجَلَة»: راه كوتاه و نزديك.

=المُسْتَعْصِي-

[عصي]: فا، آنچه كه درمان آن علاج ناپذير باشد.

=المُسْتَعْلِيَة-

[علو]: «الحروف المُسْتَعْلِيَة»:

اين حروف را مستعليه نامند: خ. ص.

ض. ط. ظ. غ. ق؛ و معناى استعلاء آنست كه صداى اين حروف بسمت بالا كشيده مى شود.

=المُسْتَعْمِر-

ج مُسْتَعْمِرُون [عمر]: استعمارگر؛ «دولةٌ مُسْتَعْمِرة»: دولت استعمارى.

=المُسْتَعْمَرَة-

ج مُسْتَعْمَرَات [عمر]: آنچه را كه دولتى از كشورى ديگر در اختيار داشته باشد، گروهى از جانوران كه با هم زندگى مى كنند؛ «مستعمرةُ النَّحلِ»: خانه زنبور.

=المُسْتَعْمَل-

[عمل]: مفع، آنچه كه مورد استفاده قرار گرفته است؛ «حَبلٌ مُسْتَعْمَلٌ»:

ريسمان كار كرده و مستعمل.

=المُسْتَعِير-

[عير]: آنچه مانند ستور باشد، اسب فربه.

=المُسْتَغَلَّات-

[غلّ]: در آمدها و عايدات املاك و مزرعه ها.

=المُسْتَفَاض-

[فيض]: «حديثٌ مُسْتَفَاضٌ فيهِ»: گفتار پخش شده.

=المُسْتَفِزّ-

[فزّ]: يقال «قعد مُسْتَفِزّاً» ناراحت و يا ناآرام نشست.

=المُسْتفِيض-

[فيض]: «حديثٌ مُسْتَفِيضٌ»:

حديث منتشر و پخش شده.

=المُسْتَقْبَل-

[قبل] من الزمان: آينده.

=المُسْتَقْبِل-

[قبل]: فا،- مِنَ الزّمان: زمان آينده.

=المُسْتُقَة-

[ستق]: پوستين آستين دراز، و در موسيقى ابزارى است كه با آن زنگ مى زنند- اين كلمه فارسى است-

المُسْتقَة-

[ستق] (مو): مرادف (المُسْتُقَة) است.

=المُسْتَقَرّ-

[قرّ]: جاى استقرار، مكان.

=المُسْتَقْرَضَات-

[قرض]: هي «أَيَّامُ العَجُوز»:

به كلمه (العَجُوز) مراجعه شود.

=المُسْتَقِلّ-

[قلّ]: فا؛ «هو مُسْتَقِلٌّ بنفسِه»:

امور خود را در اختيار دارد،؛ «بلادٌ مستقلّة»:

كشورى مستقل و حاكم بر امور خود.

=المُسْتَقِيم-

[قوم]: فا، خط مستقيم؛ «مُستقيمانِ متوازيانِ»: دو خط مستقيم كه موازى هم بوده و به هم نمى رسند.

=المُسْتَقِيمَات-

[قوم]: «مُسْتَقِيماتُ الأَجْنحةِ» (ح): نوعى از حشرات كه دو بال آنها در موقع استراحت بهم نزديك مى شوند و دو پاى نيرومند دارند كه براى پريدن آنها را كمك مى كند مانند ملخ.

=المُسْتَكِفّ-

[كفّ]: هر چيز گرد مانند كفّه ترازو.

=المُسْتَكِفَّات-

[كفّ]: چشمه ها كه در گودالها مى باشند.

=المُسْتَكِنَّة-

[كنّ]: حقد و كينه.

=المُسْتَلْحِم-

[لحم]: فا، شير درنده.

=المُسْتَلْزَمَات-

[لزم]: مقتضيات،

=المستمطر-

=المستمعز-

=المستميت-

=المستن-

=المستنام-

=المستنجع-

=المستند-

=المستنفر-

=المستنقع-

=المستهاض-

=المستهام-

=المستهتر-

=المستهتك-

=المستهج-

=المستهدج-

=المستهل-

=المستهلك-

=المستوى-

=المستوبد-

=المستودع-

=المستور-

=المستورات-

=المستوزي-

=المستوصف-

=المستوصلة-

=المستوعل-

=المستوقد-

=المستولغ-

=المسجة-

=المسجد-

=المسجدان-

=المسجدة-

=المسجر-

=المسجع-

=المسجل-

=المسجور-

=المسجورة-

=المسجوم-

=مسح-

خواسته ها، چيزهاى مورد لزوم.

=المُسْتَمْطَر-

[مطر]: مفع، جاى باز و باران گير.

=المُسْتَمْطِر-

[مطر]: فا، نيازمند باران.

=المُسْتَمْعِز-

[معز]: كوشا و جِدّى در كار.

=المُسْتَمِيت-

[موت]: فا، جنگجوئى كه از مرگ باكى ندارد، آنكه ديوانه نيست ولى خود را بديوانگى زند.

=المُسْتَنّ-

[سنّ]: «مُسْتَنُّ الطريق»: جائيكه راه هويداست.

=المُسْتَنَام-

[نوم]: جاى مطمئن كه آب در آن متوقف مى شود.

=المُسْتَنْجَع-

[نجع]: جائيكه مردم براى بدست آوردن علوفه و گياه بدان روند.

=المُسْتَند-

[سند]: سند، قباله، آنچه كه بدان استناد شود.

=المُسْتَنْفَر-

[نفر]: مفع، سر گشته، بيمناك.

=المُسْتَنْفِر-

[نفر]: بيزار، بسيار متنفر.

=المُسْتَنْقَع-

ج مُسْتَنْقَعَات-[نقع]: جائي كه در آن آب جمع مى شود، آبگير كه در آن شستشو كنند؛ «حُمَّى المستنقعات»:

بيمارى مالاريا.

=المُسْتَهَاض-

[هيض]: ستورى كه استخوانش شكسته بوده و قبل از بهبودى كامل بر روى آن بار نهند يا از آن سوارى گيرند و دوباره موضع شكسته بشكند، بيمارى كه بهبودى يافته ولى بعلت كار سخت و يا با خوردن و نوشيدن غذاى نامناسب دوباره بيمار شود.

=المُسْتَهَام-

[هيم]: «مُسْتَهَامُ الفؤادِ»:

كسيكه دل و عقل او در اثر عشق از دست رفته باشد، بيدل؛ «قَلبٌ مُسْتَهَام»: دل شيفته و سرگشته از عشق.

=المُسْتَهْتَر-

[هتر]: كسيكه كارهاى زشت او بسيار باشد،- بالشّي ءِ: كسيكه بسيار بچيزى شيفته و دل بسته باشد.

=المُسْتَهْتِك-

[هتك]: مرد بى پروا، كسيكه از رسوائى باكى نداشته باشد.

=المُسْتَهِجّ-

[هجّ]: كسيكه در هر حال چه حق و چه باطل سخن مى گويد.

=المُسْتَهْدَج-

[هدج]: مفع، شتاب و عجله.

=المُسْتَهْدِج-

[هدج]: فا، شتاب كننده.

=المُسْتَهلّ-

[هلّ]: مفع، مطلع قصيده و شعر؛ «ما احْسَنَ مستهلَّ قصيدتِهِ»: مطلع شعر او چه زيباست.

=المُسْتَهْلِك-

ج مُسْتَهْلِكُون [هلك]: فا، مصرف كننده كالا و نيازمنديها.

=المُسْتَوى-

[سوي]: سطح، تراز، يكسان بودن در رتبه و يا استحقاق با ديگرى.

=المُسْتَوْبِد-

[وبد]: بد حال، كسيكه در وضع بدى قرار داشته باشد.

=المُسْتَوْدَع-

[ودع]: انبار، جاى نگهدارى و حفاظت از چيزى.

=المَسْتُور-

ج مَسْتُورُون و مَسَاتِير [ستر]: مفع، پاكدامن، با عفت، و در زبان متداول بمعناى كسى است كه بيش از نياز خود چيزى ندارد.

=المسْتُورَات-

[ستر]: «مَسْتُورات الزهْرِ»: نهان زادان گياه؛ «مستوراتُ البزُور»: گياهانى كه تخم آن در پوششى قرار دارد و نام ديگر آن (وِعَائِيَّاتِ البزُور) است.

=المُسْتَوْزِي-

[وزي]: فا، عاليرتبه، خودكامه و مستبد.

=المُسْتَوْصَف-

[وصف]: درمانگاه و كلينيك.

=المُسْتَوْصِلَة-

[وصل] من النساء: زني كه خواهان رسيدن موى سر خود به موى سر زن ديگرى مى باشد.

=المُسْتَوْعَل-

ج مُسْتَوْعَلَات [وعل]: پناهگاه بز كوهى در قلّه هاى كوه.

=المُسْتَوْقَد-

[وقد]: آتشدان، منقل.

=المُسْتَوْلِغ-

[ولغ] من الناس: كسيكه از مذمت و بدگوئى باكى ندارد.

=المِسَجَّة-

[سجّ]: ماله بنائي.

=المَسْجَد-

ج مَسَاجد [سجد]: جاى نيايش، پيشانى كه در اثر سجده نشان برمى دارد.

=المَسْجِد-

ج مَسَاجِد [سجد]: مسجد، سجده گاه، هر جاى عبادت و نيايش.

=المَسْجِدَانِ-

مسجد مكه و مسجد مدينه.

=المِسْجَدَة-

[سجد]: جانماز، سجاده.

=المِسْجَر-

[سجر]: آنچه كه با آن آتش تنور را به هم زنند.

=المُسَجَّر-

[سجر]: جائيكه آب در آن فرو رفته باشد؛ «شَعْرٌ مُسَجَّرُ»: گيسوى افشان.

=المَسْجَع-

[سجع]: هدف، مقصد.

=المُسْجَل-

[سجل]: مفع، چيز مباح و حلال و آزاد.

=المُسَجَّل-

[سجل]: نامه ثبت شده، نگارش شده، مضمون (كتاب، نامه).

=المُسَجِّل-

[سجل]: نويسنده؛ «آلة مُسَجِّلَة»:

دستگاه ضبط صوت.

=المَسْجُور-

[سجر]: مفع، ساكن، آرام، پر، تهى، شيرى كه بيش از اندازه با آن آب آميخته باشند؛ «اللُّؤلؤ المَسْجُور»: مرواريد به رشته كشيده، مرواريد درخشان.

=المَسْجُورَة-

[سجر]: مؤنث (المسجُور) است؛ «لُؤْلُؤَةُ مَسْجُورَةٌ»: مرواريد آبدار.

=المَسْجُوم-

[سجم]: «مكانٌ مَسْجُومٌ»: جائيكه در آن باران آمده است.

=مَسَحَ-

- مَسْحاً الشي ءَ: چيزى را برطرف و پاك كرد؛ «مَسَحَ اللّهُ ما بِكَ من عِلَّةٍ»:

خداوند بيمارى تو را برطرف كند،- هُ بالدهن: با دست بر روى آن روغن ماليد،- ذوائبَ المرأةِ: گيسوى زن را شانه زد،- الإِبلَ: شتر را خسته و لاغر كرد،- فلاناً:

او را زد،- سيفَهُ: شمشير را از غلاف كشيد،- هُ بالسّيف: با شمشير آن را جدا كرد،- عُنُقَهُ: گردن او را زد،- مَسْحاً و تمساحاً:

دروغ گفت،- مسحاً و مساحة الأرض: زمين را اندازه گيرى كرد،– مُسُوحاً فى الأرض:

رفت، سياحت كرد.

=مَسِحَ-

- مَسَحاً: زير كاسه زانوى او بعلت زبرى و كلفتى جامه عرق سوز شد.

=مُسِحَ-

بالعِتْق أو الكَرَم: اثر بخشش و آزاد كردن در او مى باشد.

=مَسَّحَ-

تَمْسِيحاً [مسح] الشي ءَ: اثر را از روى چيزى برطرف كرد،- هُ بالدهن: او را روغن

=المسح-

=المسحاء-

=المسحاة-

=المسحب-

=المسحة-

=المسحر-

=المسحف-

=المسحفة-

=المسحق-

=المسحل-

=المسحنة-

=المسحور-

=المسحورة-

=المسحوف-

=المسحوق-

=مسخ-

=المسخى-

=المسخرة-

=المسخط-

=المسخطة-

=المسخفة-

=المسخم-

=المسخنة-

=المسخوط-

=مسد-

=المسد-

=المسداء-

=المسداة-

=المسدس-

=المسدل-

=المسدوح-

=المسدود-

=المسدوف-

=المسرى-

=المسراع-

=المسرب-

=المسربة-

=المسرة-

=المسرجة-

=المسرح-

مالى كرد،- الإِبلَ: شتر را خسته و لاغر كرد،- فلاناً: با زبان نرم و سخن فريبنده او را فريب داد.

=المِسْح-

ج أَمْساح و مُسُوح: عبا و يا رداى ساخته شده از موى، پيراهن بافته شده از موى، پلاس بافته از موى كه بران نشينند، جاده و خيابان.

=المَسَح-

مصدر است، سوزش و التهاب زير زانو كه بر اثر لباس خشن پديد آيد.

=المِسَحّ-

[سحّ]: «فَرَسٌ مِسَحٌّ»: اسب تيزرو.

=المَسْحَاء-

[مسح]: مؤنث (الأَمْسح) است، زنيكه پستانهايش بسيار كوچك باشد،- ج مِسَاح و مَسَاحٍ: زمين هموار و پر از سنگريزه كه در آن گياهى نباشد، زمين سرخ رنگ.

=المِسْحَاة-

ج مَسَاحٍ [سحو]: بيل، بيلچه.

=المَسْحَب-

[سحب]: «مَسْحَبُ الهَواءِ»:

بادگير، دهليز.

=المَسْحَة-

اسم مرّه از مَسَحَ، اثر اندكى از لمس كردن؛ «عليهِ مَسْحَةٌ من جَمالٍ او هَزَالٍ»:

اثرى از زيبائى يا لاغرى در او پيداست؛ «مَسْحَةُ المرضى»: يكى از مراسم پيش از مرگ در مسيحيان كه كشيش بر جسم بيمار روغن مقدس مى مالد.

=المُسَحَّر-

[سحر]: كسيكه سحر شده باشد، كسيكه ترسيده باشد.

=المَسْحَف-

[سحف]: «مَسْحَفُ الحيَّةِ»: اثرى از خزش مار بر روى زمين.

=المُسْحَفَة-

[سحف]: «أَرْضٌ مُسْحَفَةٌ»:

زمين كم گياه.

=المِسْحَفَة-

[سحف]: ابزارى كه با آن گوشت را از استخوان جدا كنند.

=المِسْحَق-

[سحق]: ابزار كوبيدن و نرم كردن.

=المِسْحَل-

ج مَسَاحِل [سحل]: سوهان، الك و غربيل.

=المِسْحَنَة-

ج مَسَاحِن [سحن]: سنگ شكن.

=المَسْحُور-

[سحر]: مفع، غذاى فاسد يا جائى كه از بسيارى باران ويران شده باشد، آنكه ريه اش درد گيرد.

=المَسْحُورَة-

[سحر]: مؤنث (المَسْحُور).

است؛ «ارْضُ مَسْحُورَةٌ»: زمينى كه بيحاصل است و سبز نشود؛ «عنزةٌ مَسْحُورَةٌ»: بز كم شيرده.

=المَسْحُوف-

[سحف]: مفع؛ «رَجُلٌ مسحوفٌ»:

مردى كه به بيمارى سل دچار است.

=المَسْحُوق-

ج مَسَاحِيق [سحق]: مفع، پودر، گرد؛ «مَسْحوقُ الْغَسِيل»: پودر صابون كه بيشتر براى رختشوئى استفاده مى شود.

=مَسَخَ-

- مَسْخاً هُ: چهره او را بصورت زشتى در آورد، او را مسخ كرد،- طعمَ اللَّحم: بوى گوشت را از بين برد،- النَّاقة: ماده شتر را لاغر و رنجور كرد،- الكاتبُ: نويسنده در نوشته خود اشتباه بسيار داشت.

=المَسْخَى-

[سخو]: «مَسْخَى النار»: جاى باز شده در زير ديگ براى بهتر سوختن هيزم.

=المَسْخَرَة-

ج مَسَاخِر [سخر]: دلقك و مسخره، حاجى فيروز در ايام عيد.

=المَسْخَط-

ج مَسَاخِط [سخط]: آنچه كه باعث خشم شود.

=المَسْخَطَة-

ج مَسَاخِط [سخط]: مرادف (المَسْخَط) است.

=المُسْخِفَة-

[سخف]: «أَرضٌ مُسْخِفَةٌ»: زمين كم گياه.

=المُسَخَّم-

[سخم]: مفع، كينه توز.

=المِسْخَنَة-

ج مَسَاخِن [سخن]: ديگ، وسيله پختن غذا.

=المَسْخُوط-

[سخط]: مفع، مكروه.

=مَسَدَ-

- مَسْداً الحبلَ: ريسمان را محكم بافت،- فى السّير: از راه رفتن خسته شد.

=مُسِدَ-

البطنُ: شكم نرم و طبيعى شد.

=مَسَّدَ-

تَمْسِيداً [مسد] الشي ءَ و على الشي ءِ:

دست خود را با شدت بر روى چيزى كشيد.

=المَسَد-

ج مِسَاد و أَمْسَاد: ريسمانى كه از ليف خرما بافته شده باشد، محور آهنين.

=المَسَدّ-

[سدّ]: جاى بستن و سد كردن؛ «سدَّ مَسَدَّهُ» جايگزين او شد.

=المَسْدَاء-

«ساقٌ مَسْداءُ»: ساق پاى صاف و زيبا.

=المِسْدَاة-

[سدي] (حي): ابزار كشيدن و محكم ساختن تار پارچه هنگام بافندگى.

=المُسَدَّس-

[سدس] (ه): سطح شش ضلعى، اسلحه كمرى (شش تير يا هفت تير)، كولت يا پارابلوم.

=المُسَدَّل-

[سدل]: «شَعْرٌ مُسَدَّل»: موى بسيار بلند.

=المَسْدُوح-

[سدح]: كسيكه از پشت بر زمين افتاده باشد.

=المَسْدُود-

[سدّ]: بسته شده، آنچه كه سوراخ آن بسته باشد، آنچه كه با پوشش يا عايق بسته شده باشد.

=المَسْدُوف-

[سدف]: «حِجابٌ مَسْدُوفٌ»:

پرده آويخته.

=المَسْرَى-

[سري] أو اللَّاحب (ف): نام مشتركى است ميان جاى بالا و پائين.

=المِسْرَاع-

ج مَسَاريع [سرع]: مرادف (المِسْرَع) است و بمعناى شتابان مى باشد.

=المَسْرَب-

ج مَسَارِب [سرب]: گذرگاه؛ «مَسْرَبُ الْماءِ»: مسيل آب.

=المَسْرُبَة-

ج مَسَارِب [سرب]: مرادف (المَسْرَبة) است.

=المَسْرَبَة-

ج مَسَارِب [سرب]: مجراى اشك و مانند آن، چراگاه، موى ميان سينه تا روى شكم.

=المَسَرَّة-

[سرّ]: مص،- ج مَسَارّ: خوشحالى و خورسندى، شادي، پيرامون گلها و شكوفه ها.

=المِسَرَّة-

[سرّ]: ابزارى كه دو نفر با هم بطور پنهانى مذاكره كنند، تلفن.

=المَسْرَجَة-

ج مَسَارِج [سرج]: ميز يا چهار پايه كه بر روى آن چراغ نهند.

=المِسْرَجَة-

ج مَسَارج [سرج]: چراغ، لاله.

=المَسْرَح-

ج مَسَارح [سرح]: چراگاه، جايگاه نمايش داستان و بازى و رقص و يا تئاتر، تماشاخانه.

=المِسْرَح-

ج مَسَارِح [سرح]: شانه و سشوار كه با آن موى را صاف و نرم و گسترده كنند.

=المسرحة-

=المسرحي-

=المسرحية-

=المسرد-

=المسرط-

=المسرع-

=المسرف-

=المسروءة-

=المسروب-

=المسرود-

=المسرودة-

=المسرور-

=المسرورة-

=المسروق-

=المسرول-

=مسط-

=المسطاح-

=المسطار-

=المسطارة-

=المسطبة-

=المسطح-

=المسطرة-

=المسطول-

=المسعى-

=المسعاة-

=المسعار-

=المسعر-

=المسعط-

=المسعل-

=المسعود-

=المسعوف-

=المسفار-

=المسفر-

=المسفرة-

=المسفع-

=المسفهة-

=المسفور-

=المسقى-

=المسقاة-

=المسقام-

=المسقط-

=المِسْرَحَة-

[سرح]: مرادف (المِسْرح) است.

=المَسْرَحِيّ-

[سرح]: هر چه كه ويژه تماشاخانه باشد؛ «الفنُّ المَسَرحيّ»: هنر نمايش يا تئاتر، «المُؤَلِّفُ المَسْرَحِي»:

مؤلف و يا نويسنده نمايشنامه.

=المَسْرَحِيَّة-

[سرح]: نمايشنامه نثرى يا شعرى يا نثر و شعر با هم كه نمايش داده شود.

=المِسْرَد-

[سرد]: ابزارى كه با آن سوراخ كنند، زبان، كفش دوخته، و در زبان متداول بمعناى غربيل درشت سوراخ است.

=المُسَرَّد-

[سرد]: زره.

=المَسْرَط-

[سرط]: بلعوم، حنجره.

=المِسْرَط-

[سرط]: بلعوم، حنجره، كسيكه با شتاب غذا خورد.

=المِسْرَع-

[سرع]: شتابان بسوى خير يا شرّ.

=المُسْرِف-

[سرف]: اسراف كننده، مفرط، كسيكه از حدود چيزى تجاوز كند، اشتباه كننده، غافل، نادان.

=المَسْرُوءَة-

[سرأ]: «أَرْضٌ مَسْرُوءَة»:

سرزمين پر از ملخ.

=المَسْرُوب-

[سرب]: كسيكه در اثر استنشاق دود نقره گداخته سرگيجه مى گيرد.

=المَسْرُود-

[سرد]: زره.

=المَسْرُودَة-

[سرد]: زره.

=المَسْرور-

[سرّ]: خوشحال و خورسند و شاد.

=المَسْرُورَة-

[سرّ]: مؤنث (المَسْرُور) است.

=المَسْرُوق-

[سرق]: مفع، «رجُلٌ مَسْرُوقُ الصوتِ»: كسيكه صدا و سينه اش گرفته باشد.

=المُسَرْوَل-

[سرول] «فَرَسٌ مُسَرْوَلٌ»: اسبى كه سفيدى دست و پايش تا بازو و ران گذشته باشد.

=مَسَطَ-

- مَسْطاً المِعَى: آنچه را كه در روده بود با انگشت در آورد،- السّقاءَ: شير دلمه شده را از مشك با انگشت بيرون كشيد،- الثّوبَ: جامه را خيس كرد سپس آنرا با دست فشرد تا آب آن ريخته شود،- فلاناً بالسّياط: او را با تازيانه زد.

=المِسْطَاح-

[سطح]: فرش كه از برگهاى نخل خرما ساخته شده باشد كه معمولًا بر آن (حصير) اطلاق مى شود، جائيكه در آن خرما و انجير و انگور را خشك مى كنند.

=المُسْطَار-

[سطر]: شراب نارس (مي خام)، مي مرد افكن، گرد و خاك برخاسته از زمين.

=المِسْطار-

[سطر]: مرادف (المُسْطار) است، قلم رسم و پرگار.

=المُسْطَارَة-

[سطر]: مرادف (المُسْطار) است.

=المِسْطَارَة-

[سطر]: مرادف (المُسْطار) است.

=المَسْطَبَة-

ج مَسَاطِب [سطب] (و الصاد فيها أبلغ): سكّو كه معمولًا براى نشستن بر روى آن مورد استفاده قرار مى گيرد، سندان آهنگرى، جائيكه در آن مستمندان و بينوايان جمع مى شوند، جائيكه در آن افراد غريب و بيخانمان زندگى مى كنند، و در علم ستاره شناسى بمعناى كهكشان مى باشد.

=المِسْطَبَة-

ج مَسَاطِب [سطب]: مرادف (المَسْطَبَة) است.

=المِسْطَح-

[سطح]: ابزار صاف كردن و پهن كردن، چوب نانوائى كه با آن نان را پهن كنند، ستون خيمه و چادر، چراگاه، مرادف (المِسْطاح) است.

=المُسَطَّح-

[سطح] (ه): شكلى كه مستواى آن در يك سطح باشد؛ «انْفٌ مُسَطَّح»:

بينى صاف و پهن.

=المَسْطَرَة-

ج مَسَاطِر [سطر]: خط كش، و در زبان متداول بمعناى نمونه بردارى از متاعى است كه صفت و مرغوبيت آن شناخته شود.

=المِسْطَرَة-

ج مَسَاطر [سطر]: مرادف (المَسْطَرة) است.

=المَسْطُول-

[سطل]: مفع، و در زبان متداول بمعناى خِنگ و ابله مى باشد.

=المَسْعَى-

ج مَسَاعٍ [سعي]: كوشش و روش و بكار بردن چيزى.

=المَسْعَاة-

ج مَسَاعٍ [سعي]: صفات نيكو.

=المِسْعَار-

[سعر]: آنچه كه بوسيله آن آتش برافروزند.

=المِسْعَر-

[سعر]: شديد، منقل آتش، گردن بلند، ابزارى است كه با آن درجه حرارت را مىزمايند؛ «كَلْبٌ مِسْعَرٌ»: سگ هار.

=المُسْعُط-

[سعط]: قطره چكان بينى.

=المِسْعَط-

[سعط]: مرادف (المُسْعُط) است.

=المَسْعَل-

[سعل]: محلّ سرفه كردن يا حلق.

=المَسْعُود-

ج مَسَاعِيد [سعد]: سعادتمند.

=المَسْعُوف-

[سعف]: كسيكه به بيمارى طاسى سر دچار باشد.

=المِسْفَار-

[سفر]: مرادف (المِسْفَر) است.

=المِسْفَر-

[سفر]: كسيكه بسيار مسافرت كند، كه آماده و مسلّط بر مسافرتها باشد.

=المِسْفَرَة-

ج مَسَافِر [سفر]: مؤنث (المِسْفر) است، جاروب.

=المُسَفَّع-

[سفع]: «توتر مُسَفَّع»: در صورت او نقطه هاى سياه وجود دارد؛ «كَمِيٌّ مُسَفَّع»:

از زنگ خوردگى آهن سياه شد.

=المَسْفَهَة-

[سفه]: غذائى كه باعث تشنگى و آب خوردن بسيار شود.

=المَسْفُور-

[سفر]: كسيكه سختيهاى مسافرت او را خسته كرده باشد.

=المَسْقَى-

[سقي]: وقت آبيارى و يا آب دادن.

=المَسْقَاة-

[سقي]: جاى آبيارى يا آب نوشيدن.

=المِسْقَاة-

[سقي]: مرادف (المَسْقاة) است.

=المِسْقام-

[سقم]: كسيكه بسيار بيمار مى شود.

=المَسْقَط-

ج مَسَاقِط [سقط]: جاى افتادن و فرو ريختن.

=المَسْقِط-

ج مَسَاقِط [سقط]: مرادف

=المسقطة-

=المسقف-

=المسقمة-

=المسقوي-

=مسك-

=المسك-

=المسكان-

=المسكبة-

=المسكة-

=المسكت-

=المسكعة-

=المسكن-

=المسكنة-

=المسكوت-

=المسكون-

=المسكونة-

=المسكية-

=المسكير-

=المسكين-

=المسكينة-

=مسل-

=المسل-

=المسلاة-

=المسلاخ-

=المسلاط-

=المسلاق-

=المسلة-

=المسلحة-

=المسلخ-

=المسلسل-

=المسلفة-

=المسلق-

=المسلك-

=المسلكة-

=المسلم-

=المسلمة-

=المسلوس-

(المَسْقَط) است، بال پرنده «مَسْقُط رأسِ الرجُلِ»: جاى تولد شخص، زادگاه.

=المَسْقَطَة-

[سقط]: آنچه كه باعث سقوط و فرو ريختن مى شود.

=المُسَقَّف-

[سقف]: مفع، بلند و مرتفع.

=المَسْقَمَة-

[سقم]: «أَرضُ مَسْقَمَةٌ»: سرزمين پر از بيمارى.

=المُسْقَوِيّ-

[سقي]: كشت آبيارى شده از آب رودخانه. اما كشت آبيارى شده از باران را (المَظْمَاءِيّ) گويند.

=مَسَكَ-

- مَسْكاً بهِ: به آن در آويخت و چسبيد،- بِالنّار: براى آتش افروختن زمين را كند و روى آنرا با خاكستر پوشانيد،– مَسَاكَةً السّقاءُ: مشك براى پر كردن آب جادار بود.

=مَسَّك-

تَمْسِيكاً [مسك] بهِ: متعلق به او شد،- هُ: او را با مشك خوشبو كرد.

=المُسْك-

آنچه از طعام و نوشيدنى كه بدن را سالم و بر پا نگهدارد، خرد بسيار.

=المَسْك-

مص، «مَسْكُ الدفاتِر»: حسابدارى و حسابرسى در مؤسسات و يا شركتها، و المَسْك ج مُسُك و مُسُوك: پوست.

=المِسْك-

عطرى است معروف بنام (مُشك)؛ «مِسْكُ الرُّوم»: نام گياه (گل مريم) است كه بسيار خوشبو است؛ «مِسْكُ البَرِّ و مِسْكُ الجنِّ»: نام دو گياه است؛ «مِسْكُ الخِتام»: بهترين تعبير در پايان كار است.

=المُسُك-

بخيل و خسيس.

=المَسَك-

آبگير، طبقات زمين، دستبند و خلخال.

=المُسْكَان-

ج مَسَاكِين [مسك]: بيعانه، پيش پرداخت.

=المَسْكَبَة-

ج مَسَاكِب [سكب]: جاى ريختن آب يا ريخته شدن آن، و در زبان متداول جائى است كه در آن بذر افشانى كنند.

=المُسْكَة-

ج مُسَك: آنچه بدان روى آورند، بخل، آنچه از غذا و آشاميدنى كه بدن را پا بر جا نگهدارد، چاه سفت و سختى كه نيازى بساختن بدنه آن نباشد، خرد و انديشه استوار.

=المَسْكَة-

آنچه كه با آن چيزى گرفته و يا وصل شود، يك قطعه پوست.

=المِسْكَة-

ج مِسَك: اندكى مشك.

=المُسُكَة-

بخل و خسِت.

=المُسَكَة-

ج مُسَك: بخيل، آنكه چون چيزى را در دست بگيرد كسى نتواند آنرا از دست او درآورد.

=المَسَكَة-

واحد (المَسَك) است.

=المُسَكَّت-

[سكت]: آخرين تير بازى در قمار.

=المَسْكَعَة-

[سكع]: آنچه كه انسان را گمراه كند و رهنمون نباشد.

=المُسَكِّعَة-

[سكع]: «أَرضٌ مُسَكِّعَةٌ»:

زمينى كه انسان را گمراه كند و مسافر در آن راه به جائى نبرد.

=المِسْكَن-

ج مَسَاكِن [سكن]: مرادف (المَسْكِن) است.

=المَسْكِن-

خانه و مسكن.

=المَسْكَنَة-

[سكن]: بينوائى و بيچارگى و ناتوانى.

=المَسْكُوت-

[سكت]: كسيكه به بيمارى سكته دچار است.

=المَسْكون-

[سكن]: مفع، خسته و ديوانه؛ «بيتٌ مَسْكُونٌ»: خانه اى كه بعقيده برخى اجنه در آن سكونت دارند.

=المَسْكُونَة-

[سكن]: جهان، كون.

=المِسْكِيَّة-

(ن): نام درخت گلى است.

=المِسْكِير-

[سكر]: كسيكه بسيار مست مى شود.

=المِسْكِين-

ج مِسْكِينُون و مَسَاكِين [سكن]:

كسيكه چيزى ندارد، كسيكه نتواند مخارج عيال خود را تأمين كند، بيچاره و رانده شده.

=المِسْكِينَة-

[سكن]: مؤنث (المِسْكين) است.

=مَسَلَ-

- مَسْلًا الماءُ: آب روان شد.

=المَسَل-

ج أَمْسِلَة و مُسُل و مُسْلَان و مَسَائِل: راه آب، مجرى و مسيل.

=المَسْلَاة-

[سلو]: آنچه كه باعث خورسندى شود، جائيكه در آن خوشى و تفريح بسيار باشد.

=المِسْلَاخ-

[سلخ]: پوست مار هنگاميكه از آن جدا شود، پوست پيراسته نشده،- من النخل: خرماى نارس و سبز كه از نخل فرو ريزد.

=المِسْلَاط-

ج مَسَالِيط [سلط]: دندانه و يا زبانه كليد.

=المِسْلَاق-

[سلق]: «خَطِيبٌ مِسْلَاق»: سخنور بليغ و فصيح.

=المِسَلَّة-

ج مِسَلَّات و مَسَالّ [سلّ]: جوالدوز، ستون سنگى بلند و چهار گوش كه نوك آن باريك و بشكل هرم است و از آثار تاريخى فراعنه مصر مى باشد.

=المَسْلَحَة-

ج مَسَالِح [سلح]: جاى نگهدارى اسلحه، برج ديده بانى، مركز صف اول سربازان، افراد مسلّح.

=المَسْلَخ-

[سلخ]: كشتارگاه، سلاخ خانه.

=المُسَلْسَل-

[سلسل]: مفع،- من الثّياب: جامه بد بافت يا كهنه، جامه اى كه بر روى آن نقش زده باشند؛ «شَعْرٌ مُسَلْسَلٌ»: موى فرفرى، «سَيْفٌ مُسَلْسَل»: شمشيرى كه زيور آن مى درخشد.

=المِسْلَفَة-

[سلف] (ز): ابزارى كه كشاورزان براى صاف و هموار كردن زمين از آن استفاده مى كنند، شانه زمين صاف كن.

=المِسْلَق-

[سلق]: «خطيبٌ مِسْلَقٌ»: سخنگوى بليغ، سخنور.

=المَسْلَك-

ج مَسَالِك [سلك]: راه.

=المَسْلَكَة-

[سلك]: نقشى كه از لبه جامه بريده شده باشد.

=المِسْلَكَة-

[سلك]: چرخ نخ ريسى.

=المُسْلِم-

ج مُسْلِمُون [سلم]: مسلمان.

=المُسْلِمَة-

ج مُسْلِمَات: مؤنث (المُسْلِم) است.

=المَسْلُوس-

[سلس]: كسيكه عقل از او بدر

=المسلوط-

=المسلوك-

=المسلول-

=المسلى-

=المسم-

=المسمى-

=المسماة-

=المسماح-

=المسمار-

=المسماك-

=المسمح-

=المسمسم-

=المسمط-

=المسمع-

=المسمعة-

=المسمن-

=المسمنة-

=المسمور-

=المسموع-

=المسموم-

=المسن-

=المسناة-

=المسند-

=المسنم-

=المسنوة-

=المسنون-

=المسنية-

=المسهار-

=المسهب-

=المسهبة-

=المسهد-

=المسهم-

=المسهمة-

=المسهوم-

=المسواك-

=المسوة-

=المسوج-

=المسودة-

=المسور-

شده باشد.

=المَسْلُوط-

[سلط]: «رجُلٌ مَسْلُوطٌ اللّحيةِ»:

كسيكه گونه هايش كم گوشت و لاغر باشد.

=المَسْلُوك-

[سلك]: مفع،- من الطُّرُق:

راهيكه در آن مردم رفت و آمد مى كنند.

=المَسْلُول-

[سلّ]: مفع، كسيكه به بيمارى سلّ دچار است.

=المُسَلِّى-

[سلو]: فا، اسب سوم در مسابقه اسب دوانى.

=المُسِمّ-

[سمّ]: «يَوْمٌ مُسِمٌّ»: روزيكه در آن بادهاى گرم و سوزان مى وزد.

=المُسَمَّى-

[سمو]: مفع، هر چيز معلوم و معينى.

=المِسْمَاة-

[سمو]: جوراب پشمى كه شكارچى مى پوشد و براى شكار آهو در نيمه روز به شكارگاه مى رود.

=المِسْمَاح-

ج مَسَامِيح [سمح]: سخاوتمند و رادمرد.

=المِسْمَار-

ج مَسَامير [سمر]: ميخ، ميخچه پا كه بعلت تنگى كفش ايجاد مى شود.

=المِسْمَاك-

[سمك]: ستون خيمه يا چادر، چوب دو شاخه كه زير چادر يا شاخه انگور گذارند و آنرا از زمين بلند كنند.

=المِسْمَح-

[سمح]: مرادف (المِسْمَاح) است.

=المُسَمْسَم-

[سمسم]: «رجُلٌ مُسَمْسَمُ الوجهِ»:

مردى كه بر صورتش نقطه هائى بشكل كنجد وجود داشته باشد.

=المُسَمَّط-

[سمط]: مفع،- من الشعر: شعرى كه با اجزاء عروضى خود بدون رعايت قافيه تنظيم شود. نام ديگر آن (المخمّس) است.

=المَسْمَع-

[سمع]: جائيكه صدا از آن شنيده مى شود؛ «هو مِنّى بِمَرأى و مَسْمَع» يعنى در جائى قرار دارد كه او را مى بينيم و صدايش را مى شنوم.

=المِسْمَع-

ج مَسَامِع [سمع]: گوش.

=المُسْمِعَة-

[سمع]: كنيزك آواز خوان.

=المِسْمَعَة-

ج مَسَامِع [سمع]: مرادف (المِسْمَع) است.

=المُسْمِن-

[سمن]: چاق و فربه.

=المَسْمَنَة-

ج مَسَامِن [سمن] عند العامَّة: كوزه روغن؛ «طعامٌ مَسْمَنَةٌ»: غذاى چرب.

=المَسْمُور-

[سمر]: كم گوشت و سخت استخوان، زندگى آشفته و پريشان.

=المَسْمُوع-

[سمع]: آنچه كه با گوش شنيده مى شود؛ «مسموعُ الكلمة»: شخص محترم كه گفته او بمورد اطاعت و اجراء در مىيد.

=المَسْمُوم-

[سمّ]: مفع؛ «يومٌ مسمُوم»: روزى با هواى مسموم و خفه كننده؛ «نَباتٌ مَسْمُوم»: گياهى كه برگهاى آن سوخته و خشك شده است.

=المُسِنّ-

ج مَسَانّ [سنّ] من الدوابّ: دام و ستور كهنسال.

=المِسَنّ-

[سنّ]: ابزار چاقو تيزكنى، چاقو تيزكن.

=المُسَنَّاة-

ج مُسَنَّوات و مُسَنَّيَات [سنو]:

آبگير، سيل گير.

=المُسْنَد-

[سند]: مفع، پسر خوانده، حرامزاده، روزگار، خطى كه بنو حِمْيَر (يكى از عشاير عرب) آنرا بكار مى برند،- ج مَسَانِد و مَسَانِيد مَن الْحَديث: آنچه از حديث كه به گوينده اش اسناد شود.

=المَسْنَد-

ج مَسَانِد [سند]: آنچه كه بدان تكيه كنند، بالش، تكيه گاه.

=المِسْنَد-

ج مَسَانِد [سند]: مرادف (المَسْنَد) است.

=المُسَنَّم-

[سنم]: مفع،- من الجِمال: شترى كه سوار آن نشوند.

=المَسْنُوَّة-

[سنو] من الأَراضي: زمينى كه با آب چاه آبيارى شود.

=المَسْنُون-

[سنّ]: مفع؛ «مَرْمَرٌ مَسْنُونٌ»:

سنگ مرمر صاف و نرم؛ «رَجُلٌ مَسْنُونُ الوجهِ» مردى كه داراى چهره دراز و نرم و يا بينى دراز و كشيده باشد؛ «حَمَأُ مَسْنُون»:

گل و لاى بد بو و گنديده.

=المَسْنِيَّة-

[سنو] من الأَراضي: زمين آبيارى شده از آب چاه.

=المِسْهَار-

[سهر]: شب زنده دار، كسى كه توان بيخوابى شب را دارد.

=المُسْهِب-

[سهب] في الكلام: كسيكه سخن بدرازا گويد.

=المُسْهَبَة-

[سهب]: «بئرٌ مُسْهَبَةٌ»: چاهى كه بعلت گودى زياد آب از آن بدست نيايد يا آب آن بته كشيده باشد.

=المُسَهَّد-

[سهد]: مرد كم خواب.

=المُسْهَم-

[سهم]: مرادف (المُسْهَب) است، اسب غير اصيل و سست نژاد.

=المُسْهِم-

[سهم]: فا، مرادف (المُسْهِب) است.

=المُسَهَّم-

[سهم] من الإِبل: شترى كه به بيمارى (سُهام) ناتوانى و ضعف دچار شود.

=المُسَهَّمَة-

[سهم] من الثياب: جامه اى كه بر روى آن نقش و نگار بشكل تير داشته باشد.

=المَسْهُوم-

[سهم] من الإِبل: مرادف (المُسَهّم) است.

=المِسْوَاك-

ج مَسَاويك [سوك]: خلال دندان.

=المَسْوَة-

[مسو]: ماده زرد رنگى كه از شكم بزغاله شيرخواره در مىورند و با موى آن خيسانده و سپس آب آنرا با فشار در شير مى چكانند تا از آن پنير بدست آيد. اين كلمه سريانى است و عربى فصيح آن:

(الْبَنْفَحَة و المِنْفَحَة و الإِنْفَحَة) است.

=المُسَوَّج-

[سوج]: مفع؛ «كِسَاءٌ مُسَوَّجٌ»:

رداىِ گرد و دائره اى.

=المُسَوَّدَة-

[سود] عند الكتَّاب و الطَّباعين:

چركنويس و يا پيشنويس نوشته اى كه سپس پاكنويس شود،- و در زبان متداول بر شيشه سياهرنگ اطلاق مى شود.

=المِسْوَر-

ج مَسَاوِر [سور]: تكيه گاهى از پوست، بالش چرمين.

=المَسُور-

؛ «طريقٌ مَسُورٌ»: راه كوبيده و هموار شده.

=المُسَوَّر-

[سور]: مفع، جاى دستبند و يا النگو در دست؛ «مَلِكٌ مُسَوَّرٌ»: سلطان پر قدرت.

=المسورة-

=المسوط-

=المسوس-

=المسوف-

=المسوقة-

=المسوم-

=المسومة-

=المسي-

=المسياح-

=المسياط-

=المسياف-

=المسيح-

=المسيحة-

=المسيحي-

=المسيحية-

=المسيخ-

=المسير-

=المسيرة-

=المسيس-

=المسيسة-

=المسيط-

=المسيطة-

=المسيعة-

=المسيف-

=المسيك-

=المسيكة-

=المسيل-

=مش-

=المش-

=مشى-

=المشاء-

=المِسْوَرَة-

ج مَسَاوِر [سور]: بالش ساخته شده از چرم.

=المِسْوَط-

[سوط]: مرادف (المِسْوَاط) است.

=المَسُوس-

[مسّ] من الماءِ: آبى كه در دسترس باشد، آب صاف و گوارا، آنچه كه تشنگى را رفع كند، آب ملس (نه شور نه شيرين)؛ «كَلَأٌ مَسُوس»: علف و گياهى كه در چراگاه سبز شده باشد.

=المُسَوِّف-

[سوف]: فا، شكيبا، كسيكه هر كارى كه بخواهد بكند و ديگرى او را باز ندارد.

=المَسُوقَة-

[سوق]: «الماشية المَسُوقة»: دامى كه آنرا ادامه سير دهند.

=المُسَوَّم-

[سوم]: كسيكه نشانه ويژه اى در او باشد، مرد خوش اخلاق.

=المُسَوَّمَة-

[سوم]: مؤنث (المُسَوَّم) است؛ «الخَيْل المُسَوَّمَة»: گروه اسبان با سواران آنها كه در حركت باشند. يا در چراگاه مى چرند

المُسْي-

[مسو]: مرادف (المَسَاء) و بمعناى نيمه دوم روز است.

=المِسْي-

[مسو]: مرادف (المَسَاء) و بمعناى نيمه دوم روز است.

=المِسْيَاح-

ج مَسَايِيح [سيح]: دروغپرداز و سخن چين.

=المِسْيَاط-

[سوط]: آب ته حوض.

=المِسْياف-

[سوف]: كسيكه فرزندش مرده باشد.

=المَسِيح-

ج مُسَحَاء و مَسْحَى [مسح]: كسيكه بخود روغن ماليده باشد، لقب يسوع (خداى مجسم شده) در مذهب مسيحيان، كسيكه صورت خود را پاك كرده است، عرق بدن، دوست، زيبا، خوش صورت، دروغگو، يك قطعه از نقره، كسيكه بسيار سياحت كند، مرد كور از يك چشم،- من الدّراهم: پولى كه ارزش نداشته باشد.

=المِسِّيح-

[مسح]: كسيكه بسيار جهانگردى كند.

=المُسَيَّح-

[سيح] من الثياب: جامه راه راه.

=المَسِيحَة-

ج مَسَائِح [مسح]: موى دو طرف سر، گيسو، دو فاصله بين گيجگاه و صورت، كمان، يك قطعه سيم (نقره).

=المَسِيحِيّ-

[مسح]: پيرو دين حضرت عيسى مسيح، منسوب به حضرت مسيح.

=المَسِيحِيَّة-

[مسح]: دين مسيحي، نصرانيت.

=المَسِيخ-

احمق، بد اخلاق،- من الطَّعَام:

غذاى بى مزه يا غذاى بى نمك.

=المُسَيَّر-

[سير]: مفع،- من الثياب: جامه خط دار (راه راه)؛ «الإِنْسان مُسَيَّرٌ لا مُخَيرٌّ»:

يعنى انسان در زندگى بگونه اى است كه خدا براى او هر چه بخواهد همان است و از خود اختيارى ندارد.

=المَسِيرَة-

مص، مسافت؛ «بينها مَسِيرةُ يوم»:

مسافت يك روز راه، تظاهرات ملي و آرام براى بيان احساسات يا مسائل سياسى است.

=المُسَيَّرَة-

[سير]: مؤنث (الْمُسَيَّر) است؛ «الصّواريخ المُسَيَّرَة»: موشكهاى دور برد (كه بسوى نقاط يا مكانهاى دور دست پرتاب مى شود).

=المُسِيس-

[سوس]: «شاةٌ مُسِيسٌ»: گوسفند پر از شپش.

=المَسِيس-

[مسّ]: مص؛ «مَسِيسُ الحاجةِ»:

نيازمندى ضرورى؛ «هو فى مَسِيسِ الحاجةِ الى المُسَاعدة»: او به كمك نياز مبرم و ضرورى دارد.

=المَسِيسَة-

[مسّ] (ط): نوعى شيرينى كه از آرد و شيره تهيه مى شود.

=المَسِيط-

گِل، آب كثيف ته حوض.

=المَسِيطَة-

دره اى كه در آن آب كمى روان باشد، آب تيره و كدر.

=المِسْيَعة-

[سيع] (ب): ماله بنائي و گچ كارى.

=المُسِيف-

[سيف]: كسيكه شمشير حمايل داشته باشد، دلير، بينوا، كسيكه فرزندش مرده باشد.

=المُسَيَّف-

[سيف] من البُرُود: پارچه كه بر روى آن خطهائي بشكل شمشير نگاشته شده باشد،- من الدّراهم: درهمى كه نقش لبه آن سائيده شده باشد.

=المَسِيك-

ج مُسْك: بخيل؛ «ما فيه مَسِيكٌ»:

خيرى ندارد كه باو مراجعه شود؛ «سِقاءٌ مَسِيكٌ»: مشكى كه آب را در خود مى گيرد و ترشح نمى كند.

=المِسِّيك-

مرادف (المَسِيك) است.

=المَسِيكَة-

زنيكه در خانه مردى بدون عقد شرعى زندگى كند،- نام گياهى است از نوع گلها؛ «الأرض المَسِيكَةُ»: زمينى سفت كه آب در آن نفوذ نكند.

=المَسِيل-

[سيل]: مص؛ «مَسِيلُ الماءِ»: گذر سيل، آبراهه سيل. ج- مَسَايل و مُسُل و امْسِلَة و مُسْلَان.

=المَسِيل-

ج مُسُل و أَمْسِلَة [مسل]: آب كه از بينى خارج شود، مصل (مايع رقيق در خون)، شاخه درخت خرما كه هنوز خشك نشده باشد.

=مَشَّ-

- مَشاًّ [مشّ] الناقةَ: شتر ماده را دوشيد و مقدارى شير در پستان آن نگهداشت،- مالَ فلانٍ: دارائى او را بتدريج گرفت،- العَظْمَ: اطراف استخوان را مكيد و خورد،- يَدَه: دست خود را براى زدودن از چربى پاك كرد،- الشي ءَ: چيزى در آب انداخت تا ذوب شود،- فلاناً: با او دشمنى و خصومت كرد.

=المَشّ-

[مشّ]: مص؛ «اطْعَمَهُ هَشّاً مَشّاً»:

غذاى خوب و عالى بوى خورانيد.

=مَشَى-

- مَشْياً و تِمْشَاءً [مشي]: راه رفت، دام و ستور او بسيار شد،- زيدٌ: هدايت شد،- مِشَاءً المرأة او الماشية: زن يا ستور بچه دار شد،- بَطْنَهُ: شكمش كار كرد،- بالنميمَةِ:

غيبت ديگران كرد.

=مَشَّى-

تَمْشِيَةً [مشي]: مرادف (مَشَى) است،- الرّجُلَ: او را راه برد.

=المَشَاء-

[مشو]: داروئى است مسهل.

=المَشَّاء-

[مشّ]: مؤنث (الأمَشَّ) است.

=المَشَّاء-

[مشي]: كسيكه بسيار راه رود، سخن چين.

=المشابر-

=المشاة-

=المشاحة-

=المشاحن-

=المشاحنة-

=المشار-

=المشارة-

=المشاش-

=المشاشة-

=المشاط-

=المشاطة-

=المشاع-

=المشاعر-

=المشاغب-

=المشاق-

=المشاقة-

=المشان-

=المشانب-

=المشاهة-

=المشاهد-

=المشاهدة-

=المشاهرة-

=المشاين-

=المشؤوف-

=المشؤوفة-

=المشؤوم-

=المشب-

=المشبحة-

=المشبر-

=المشبرة-

=المشبك-

=المشبل-

=المشبم-

=المشبه-

=المشبهة-

=المشبوب-

=المشبوبة-

=المشبول-

=المشبوه-

=المشتى-

=المشتاة-

=المشتاع-

=المشتبه-

=المشترك-

=المشتري-

=المَشَابِر-

[شبر]: رودخانه هاى گودى كه از اطراف آبهاى جارى در آن ريخته شود.

=المُشَاة-

[مشي]: سخن چينان،- من العسكر: لشكر پياده، پياده نظام.

=المُشَاحَّة-

[شحّ]: مصدر است؛ «لا مُشَاحَّةَ في الأمرِ»: بحث و مناقشه در اين كار نيست، «لا مُشَاحَّةَ أن»: بحث و خلافى نيست كه ....

=المُشَاحِن-

[شحن]: فا؛ «عدوٌّ مُشَاحِنٌ»:

دشمن سر سخت.

=المُشَاحَنَة-

[شحن]: مص؛ «المُشَاحَنَة الحزبِيَّة»: درگيرى حزبي.

=المَشَار-

[شور]: كندوى زنبور عسل.

=المَشَارَة-

ج مَشَاوِر و مَشَائِر [شور]: زمينى كه در آن كشت مى شود.

=المُشَاش-

[مشّ]: جمع (المُشَاشَة) است، زمين نرم، اصل، نژاد، نفس يا طبيعت؛ «مُشَاش الرجُلِ»: خدمتگزاران او چه در سفر و چه در حضر.

=المُشَاشَة-

ج مُشَاش [مشّ]: سر نرم استخوان، راهى كه در آن سنگ ريزه و خاك نرم باشد و آب در آن راكد شود؛ «مُشَاشَةُ القومِ»: بهترين از قوم و مردم.

=المَشَّاط-

شانه ساز.

=المُشَاطَة-

آنچه از موى كه هنگام شانه زدن فرو ريزد.

=المِشَاطَة-

حرفه زن آرايشگر (آرايش).

=المَشَّاطَة-

زن آرايشگر.

=المُشَاع-

[شيع]: شايع و منتشر، ملك مشترك و تقسيم نشده، «مشاعُ القرى»:

دهكده مشترك و مشاع بين اهالى آن.

=المَشَاع-

[شيع]: مرادف (المُشَاع) است.

=المَشَاعِر-

[شعر]: حواس.

=المُشَاغِب-

[شغب]: فا، فتنه انگيز.

=المَشَّاق-

[مشق]: «قلمٌ مَشَّاقٌ»: قلم روان و تند نويس.

=المُشَاقَة-

ج مِشَقٌ: پس مانده الياف كتان و مانند آن پس از ريسيدن و شانه زدن آن.

=المُشَان-

[مشن]: مرادف (المِشَان) است.

=المِشَان-

نوعى رطب يا از بهترين نوع خرما.

=المَشَانِب-

[شنب]: دهنهاى خوشبو.

=المَشَاهَة-

[شوه]: «أَرضٌ مَشَاهَةٌ»: زمين پر از گوسفند.

=المُشَاهِد-

ج مُشَاهِدون [شهد]: حاضر، بيننده، ناظر، ديدار كننده.

=المُشَاهَدَة-

[شهد]: معاينه و باز بينى.

=المُشَاهَرَة-

[شهر]: مص؛ «مُشَاهَرَةٌ»: ماهانه، همه ماهه.

=المَشَاين-

[شين]: معايب، عيبها.

=المِشْآة-

ج مَشَاءٍ [شأو]: خاك كه از چاه بيرون آورند، كود حيواني.

=المَشْؤُوف-

[شأف]: آنكه سراسيمه و ترسيده از چيزى باشد.

=المَشْؤُوفَة-

[شأف]: مؤنث (المَشْؤُوف) است؛ «رِجْلٌ مشْؤوفَة» پاى كه در زير آن زخم در آيد.

=المَشْؤُوم-

ج مَشَائِيم [شأم]: آنچه كه بديُمنى و بدبختى بياورد.

=المُشَبّ-

[شبّ]: «ثَوْرٌ مُشَبٌّ»: گاو نر سالخورده.

=المُشِبّ-

[شبّ]: «ثَوْرٌ مُشِبٌّ»: مرادف (مُشَبّ) است.

=المِشَبّ-

[شبّ]: «ثَوْرٌ مِشَبٌّ»: مرادف (مُشَبّ) است.

=المُشَبَّحَة-

[شبح]: «الصُّوَرُ المُشَبَّحَةُ»:

عكسها و چهره ها كه بر روى پرده سينما نمايش داده مى شود.

=المَشْبَر-

[شبر]: واحد (المَشَابر) است براى مذكر.

=المَشْبَرَة-

[شبر]: واحد (المَشَابِر) است براى مؤنث.

=المِشْبَك-

ج مَشَابك [شبك]: گيره لباس، گيره زينتى از سيم يا زر كه زنان بر سر يا سينه خود نصب مى كنند و بنام سنجاق سر يا سينه معروف است.

=المُشَبَّك-

[شبك] (ط): نوعى شيرينى كه از آرد و شكر تهيه مى كنند، نان پنجره اى.

=المُشْبِل-

[شبل]: «لَبُؤَة مُشْبِلٌ»: ماده شير همراه با بچه هايش.

=المُشَبَّم-

[شبم]: جانورى كه چوبى در دهانش قرار دهند تا نتواند از مادر خود شير خورد، گرسنه.

=المُشَبَّه-

[شبه] من الأُمور: امر مشكل و سخت؛ «ايَّاك و المُشَبَّهَات»: از امور مشكله و مشكوك اجتناب كن.

=المُشَبَّهَة-

[شبه]: گروهى از فرقه هاى اسلامى كه خداوند را بشكل مخلوقات تشبيه كرده و او را حادث خوانده اند.

=المَشْبُوب-

[شبّ] من الرجال: راد مرد تيز هوش.

=المَشْبُوبَة-

[شبّ]: «نارٌ مَشْبُوبة»: آتش روشن و بر افروخته.

=المَشْبُول-

[شبل]: «مكانٌ مَشْبُولٌ»: جائيكه در آن بچه هاى شير بسيار باشند.

=المَشْبُوه-

[شبه]: شخص مظنون، مشكوك، متهم.

=المَشْتَى-

ج مَشَاتٍ [شتو]: هنگام زمستان، جاى سكونت در زمستان (قشلاق)؛ «هذه مَشَاتِينا و مَصَايفنا»: ييلاق و قشلاق ما.

=المَشْتَاة-

ج مَشَاتٍ: مرادف (المشتَى) است.

=المُشْتَاع-

[شيع]: شريك و انباز.

=المُشْتَبه-

[شبه] من الأُمور: مُشكِل، مورد اشتباه.

=المُشْتَرك-

[شرك]: چيزى كه چند نفر در آن سهيم باشند؛ «طريقٌ مشترك»: راه همگانى؛ «رأي مُشْترك»: تصميم مشترك؛ «امْرٌ مُشْتَرَكٌ»: موضوع مشترك؛ «بَلَاغٌ مُشْتَرَكٌ»: اعلاميه مشترك ميان نمايندگان دو كشور يا بيشتر؛ «لَفْظٌ مُشْتَرَكٌ»: كلمه اى كه داراى معانى عديده باشد مانند (العَيْن)؛ «رَجُلٌ مُشْتَركٌ»: مردى كه مانند ديوانگان با خود سخن گويد.

=المُشْتَري-

[شري]: فا، (فك) نام يكى از ستاره هاى سياره از مجموعه شمسى، نام پرنده ايست.

=المشتق-

=المشتكى-

=المشتل-

=المشتملات-

=المشتهى-

=مشج-

=المشج-

=المشجب-

=المشجج-

=المشجر-

=المشجرة-

=المشجوج-

=مشح-

=المشحاذ-

=المشحة-

=المشحج-

=المشحذ-

=المشحذة-

=المشحرة-

=المشحط-

=المشحم-

=المشحوم-

=المشد-

=المشدخ-

=المشدن-

=المشذب-

=مشر-

=المشر-

=المشراط-

=المشراق-

=المشرب-

=المشربة-

=المشرة-

=المشرسة-

=المشرط-

=المشرطة-

=المشرع-

=المُشْتَقّ-

ج مُشْتَقَّات [شقّ] من الكلمات:

كلمه اى كه از كلمه ديگرى ساخته شود مانند اسم فاعل و اسم مفعول ...

=المُشْتَكَى-

[شكو]: «المُشْتَكَى عليه»:

مُدّعى عليه، خوانده دعوا.

=المُشْتَكِي-

[شكو]: فا، شاكى، مُدّعِى.

=المَشْتِل-

[شتل] (ز): قلمستان، پرورشگاه گياهان، گلخانه.

=المُشْتَمَلات-

[شمل]: محتويات.

=المُشْتَهَى-

[شهو]: خواسته ها، تمايلات.

المَشْتُول

[شتل]: مفع، و در زبان متداول بمعناى كسى است كه جامه هاى نا مرتب پوشيده باشد.

=مَشَجَ-

- مَشْجاً هُ بكذا: آنرا با چيزى مخلوط نمود.

=المَشْج-

ج أَمْشَاج: آنچه كه مخلوط شده باشد.

=المِشْج-

ج أَمْشَاج: مرادف (المَشْج) است.

=المَشَج-

ج أَمْشَاج: مرادف (المَشْج) است.

=المِشْجَب-

ج مَشَاجب [شجب]: جاى لباسى، گيره ديوارى لباس، آويز لباس.

=المُشَجَّج-

[شجّ]: كسيكه در سر او اثر شكستگى باشد يا شكسته شده باشد.

=المُشْجِر-

[شجر]: «مكان مُشْجِرٌ»: جاى پر از درخت.

=المَشْجَر-

ج مَشَاجِر [شجر]: نهالستان، هودج بى سقف و كوچك.

=المِشْجَر-

ج مَشَاجِر [شجر]: مرادف (المَشْجَر) است، مرادف (المِشْجَبَ) است.

=المُشَجَّر-

[شجر] من الأَمكنة: درختستان؛ «ثوبٌ مُشَجَّر»: جامه اى كه بر روى آن تصاوير درخت كشيده شده باشد، و نيز بر خط اهل چين كه بشكل درخت درهم پيچيده است اطلاق مى شود.

=المُشْجِرَة-

[شجر]: مؤنث (المُشْجِر) است.

=المَشْجُوج-

[شجّ]: كسيكه در سرش شكستگى يا اثر شكستگى باشد.

=مَشَحَ-

- مَشْحاً المريضَ: بر بيمار دست ماليد، او را لمس كرد. اين واژه سريانى است.

=المِشْحَاذ-

ج مَشَاحِيذ [شحذ]: قله كوه.

=المَشْحَة-

عند المسيحيِّين: در نزد مسيحيان بمعناى روغن مقدس ماليدن بر بيمار مى باشد كه آنرا «مَشْحَةُ المَرْضَى» گويند.

=المِشْحَج-

[شحج]: گورخر، الاغ وحشى.

=المِشْحَذ-

[شحذ]: سنگ چاقو تيز كن، راننده بد روش.

=المَشْحَذَة-

[شحذ]: آنچه كه باعث سماجت در تقاضا مى شود؛ «هَذَا الْكَلامُ مشحذة للفهم»: سخنى كه در آن شحذ و سماجت باشد.

=المَشْحَرَة-

[شحر]: جاى تهيه و بدست آوردن زغال. اين كلمه در زبان متداول رايج است ولى عربى فصيح آن (المَفْحَمَة) است.

=المِشْحَط-

[شحط]: چوبى كه زير شاخه درخت انگور قرار دهند. اين كلمه در زبان متداول به (المَسمُوك) معروف است.

=المُشْحِم-

[شحم]: كسيكه در منزل خود گوشت بسيار ذخيره دارد.

=المُشَحَّم-

[شحم]: چيزى كه با روغن ساخته شده باشد، كسيكه روغن يا دنبه بسيار در خانه خود داشته باشد و در زبان متداول بر كسيكه در خانه خود ميوه خشك از قبيل مغز گردو و بادام بسيار داشته باشد اطلاق مى شود.

=المَشْحُوم-

[شحم]: ساخته شده از پيه يا دنبه يا روغن.

=المِشَدّ-

[شدّ]: دامن زنانه.

=المُشَدَّخ-

[شدخ]: مفع، جاى بريدن گردن.

=المُشْدِن-

ج مَشَادِن [شدن] من الظباء:

آهوئيكه بچه اش بزرگ و از وى جدا شده است.

=المِشْذَب-

[شذب]: ابزار شاخه زدن درخت، ابزار هرس، داس.

=المُشَذَّب-

[شذب] مفع، تنه درخت كه خارهاى آنرا زده و صاف كرده باشند، «فَرَسٌ مُشَذَّب»: اسب بلند بالا و كم گوشت.

=مَشَرَ-

- مَشَراً: بى خيال و در فراخ زندگى قرار گرفت.

=مَشِرَ-

- مَشَراً الشجرُ: درخت شاخ و برگ نو در آورد.

=مَشَّرَ-

تَمْشِيراً [مشر] الشي ءَ: چيزى را تقسيم كرد،- الشجرُ: درخت شاخه و برگ نو در آورد،- هُ: آن را پوشانيد.

=المِشْر-

من الرجال: مرد بسيار سرخ رنگ.

=المَشَر-

اثر.

=المِشْرَاط-

ج مَشَارِيط [شرط]: نيشتر.

=المِشْرَاق-

[شرق]: كسيكه انسانرا با گفته خود خورسند كند، جاى آفتاب گرفتن در زمستان.

=المَشْرَب-

ج مَشَارب [شرب]: آب، سقاخانه، هوى و هوس؛ «وافق الأمرُ مَشْرَبَهُ»: امر موافق طبع و ميل شد.

=المَشْرُبَة-

[شرب]: مرادف (المشرَبَة) است.

=المَشْرَبَة-

ج مَشَارِب [شرب]: جاى آشاميدن آب، آبشخور، اطاق آبخورى، زمين نرم و هميشه سر سبز.

=المَشْرَة-

شاخه هاى سبز و نرم درخت، برگهاى سبز درخت كه چوپان با چوبدستى خود آنرا فرو ريزد، برگ سبزى كه تازه مى رويد، علفهاى كوتاه كه بلند نشده باشد، جامه.

=المَشَرَة-

«مَشْرَةُ الأَرض»: نخستين گياه كه از زمين درآيد و جوانه زند.

=المُشْرِسَة-

[شرس]: «أَرْضٌ مُشْرِسَةٌ»: زمين پر از خار.

=المِشْرَط-

ج مَشَارِط [شرط]: نيشتر.

=المِشْرَطَة-

ج مَشَارِط [شرط]: مرادف (المِشْرَط) است.

=المَشْرَع-

ج مَشَارِع [شرع]: آبشخور.

=المِشْرَع-

[شرع]: (مو): آبزارى كه با آن سرعت حركت امواج موسيقى را در درجات مختلف مى سنجند.

=المشرع-

=المشرعة-

=المشرف-

=المشرفي-

=المشرق-

=المشرقة-

=المشروب-

=المشروع-

=المشروف-

=المشريق-

=مشش-

=المشش-

=مشط-

=المشط-

=المشطب-

=المشطة-

=المشطوب-

=مشع-

=المشع-

=المشعال-

=المشعب-

=المشعة-

=المشعر-

=المشعل-

=المشعلة-

=المشعوذ-

=المشعور-

=المشغب-

=المشغل-

=المُشَرَّع-

[شرع]: مفع،- من البيوت:

خانه هاى بلند.

=المَشْرُعَة-

ج مَشَارع [شرع]: مرادف (المَشْرَع) است.

=المَشْرَعَة-

ج مَشَارع [شرع]: مرادف (المَشْرَع) است.

=المُشْرَف-

ج مَشَارف [شرف]: جاى بلند؛ «مَشَارِفُ الأَرْضِ»: بلنديهاى زمين.

=المُشْرِف-

[شرف] من الأَماكِن: جاى بسيار بلند.

=المَشْرَفِيّ-

[شرف]: شمشيرى كه منسوب به (مَشارف شام) است، «السّيوف المَشْرفِيّة» شمشيرهاى مشرفى و گفته مى شود كه مشارف در يمن است نه در شام.

=المَشْرُق-

ج مَشَارق [شرق]: خاور، مشرق.

=المَشْرَق-

ج مَشَارِق [شرق]: خاور، شرق.

=المَشْرق-

ج مَشَارِق [شرق]: خاور، شرق.

=المَشْرق-

ج مَشَارِق [شرق]: جاى بر آمدن خورشيد؛ «المَشْرِقَانِ»: مشرق تابستان و زمستان؛ «المَشَارِق و المغارب»: اختلاف در جاى بر آمدن خورشيد و فرو رفتن آن است زيرا در عرض سال هر روز از جائى بر مىيد و در جائى فرو مى رود.

=المُشَرَّق-

[شرق]: مفع، جاى ساخته شده با آهك.

=المَشْرُقَة-

[شرق]: مرادف (المَشْرِقَة) است.

=المَشْرَقَة-

[شرق]: مرادف (المَشْرِقَة) است.

=المَشْرِقَة-

[شرق]: جاى نشستن در آفتاب در فصل زمستان.

=المَشْرُوب-

[شرب]: مفع،- ج مَشْرُوبات: هر نوشيدنى و آشاميدنى، «المَشْرُوبات الرُّوحِيَّة»: نوشابه هاى الكلى.

=المَشْرُوع-

[شرع]: مفع، آنچه كه شرع تصويب كند، موفق، آنچه را از كار كه آغاز كرده اى،- مَشَاريع و مَشْرُوعات: امورى كه مورد مطالعه قرار مى گيرد تا تصويب و اجراء شود، «مَشْرُوعُ قانون» لايحه دولت كه براى تصويب به مجلس عرضه مى شود.

=المَشْرُوف-

[شرف]: كسى كه آبرويش ريخته شده است.

=المِشْرِيق-

[شرق]: مرادف (المَشْرِقَة) است.

=مَشَّشَ-

تَمْشِيشاً [مشّ] العَظْمَ: استخوان را مكيد و مغز آنرا در آورد.

=المَشَش-

[مشّ]: سفيدى كه در چشمان شتر پديد مىيد.

=مَشَطَ-

- مَشْطاً الشَّعْرَ: موى سر را شانه زد،- الشي ء: چيزى را مخلوط نمود،- البعيرَ:

شتر را با ابزارى بشكل شانه داغ كرد.

=مَشِطَ-

- مَشَطاً تِ الناقةُ: دو پهلوى شتر از بسيارى پيه بشكل شانه ها شد،- تُ يَدُهُ:

دست او از كار زبر شد يا خار به آن چسبيد.

=مَشَّطَ-

تَمْشِيطاً [مشط] الشَّعْرَ: موى سر را شانه زد،- تِ النّاقةُ: دو پهلوى شتر از پيه مانند شانه ها شد.

=المُشْط-

مرادف (المِشْط) است، ابزار بافتن كه همانند شانه است، نشانى بر روى شتر بشكل شانه، استخوانهاى نرم پشت پا، و نيز بر تمامى (پا) اطلاق مى شود، ماهى رودخانه كه آنرا (البُلْطِيّ) نيز گويند.

=المَشْط-

ج أَمْشَاط و مِشَاط: مرادف (المِشْط) است.

=المِشْط-

ج أَمْشَاط و مِشَاط: شانه.

=المُشْط-

ج أَمْشَاط و مِشَاط: مرادف (المِشْط) است.

=المَشِط-

ج أَمْشَاط و مِشَاط: مرادف (المِشْط) است.

=المُشُط-

ج أَمْشَاط و مِشّاط: مرادف (المِشْط) است.

=المُشَطَّب-

[شطب]: مفع؛ «سيفٌ مُشَطَّبٌ»:

شمشيرى كه بر روى آن خطوطى باشد؛ «رَجُلٌ مُشَطَّب» مردى كه بر چهره او اثر شمشير خوردگى و مانند آن باشد.

=المِشْطَة-

اسم نوع از (مَشَطَ) است.

=المَشْطُوب-

[شطب]: مفع؛ «سيفٌ مشطوبٌ»: شمشيرى كه بر روى آن خط خوردگى باشد.

=مَشَعَ-

- مَشْعاً الشي ءَ: آنرا بدست آورد، آنرا دزديد،- الغَنَم: شير گوسفند را دوشيد،- فلاناً بالحبل و غيرهِ: با ريسمان او را زد،- القطنَ: پنبه را زد،- الرجُلُ: به آرامى به راه خود ادامه داد.

=مَشَّعَ-

تَمْشِيعاً [مشع] القصعةَ: همه غذاى در ظرف را خورد،- الشي ء: آنرا پاك كرد.

=المُشِعّ-

ج مُشِعَّات [شعّ] (ف): آنچه كه در آن درخشندگى و نورافشانى باشد مانند راديوم و اورانيوم كه داراى شعاعهاى مؤثر فيزيكى يا فيزيولوژى باشد (راديو اكتيو).

=المِشْعَال-

ج مَشَاعِيل [شعل]: مرادف (المِشْعَل) است.

=المَشْعَب-

ج مَشَاعِب [شعب]: راه؛ «هذا مَشْعَبُ الحقِّ»: راه حق و حقيقت.

=المِشْعَب-

ج مَشَاعِب [شعب]: مته، سوراخ كن.

=المُشَعَّب-

[شعب]: اصلاح شده.

=المِشْعَة-

يك قطعه پنبه زده شده.

=المَشْعَر-

ج مَشَاعِر [شعر]: نشان و علامت، سايه درخت كه از آن استفاده شود، جاى انجام دادن مناسك حج در مكه.

=المَشْعَل-

ج مَشَاعِل [شعل]: شعله آتش كه براى روشنائى از آن استفاده شود، قنديل، مشعل آتش كه در دست گيرند.

=المِشْعَل-

ج مَشَاعِل [شعل]: صافى، دستگاه صافى.

=المَشْعَلَة-

ج مَشَاعِل [شعل]: جائيكه در آن آتش افروزند، قنديل.

=المُشَعْوَذ-

[شعوذ]: مرادف (المُشَعْوِذ) است.

=المُشَعْوِذ-

[شعوذ]: شعبده باز، حقه باز.

=المَشْعُور-

[شعر]: مفع؛ «اناءٌ مَشْعُورٌ»: جام شكاف برداشته؛ «رَجُلٌ مَشْعُور»: مرد ديوانه.

=المِشْغَب-

[شغب]: فتنه برانگيز در ميان مردم.

=المَشْغَل-

ج مَشَاغِل [شغل]: جاى كار،

=المشغلة-

=المشغوف-

=المشغول-

=المشغولة-

=المشفتر-

=المشفر-

=المشفع-

=المشفوف-

=المشفوه-

=مشق-

=المشق-

=المشقاء-

=المشقأ-

=المشقأة-

=المشقة-

=المشك-

=المشكاة-

=المشكاك-

=المشكرة-

=المشكل-

=المشكلة-

=المشكو-

=المشكوك-

=المشكول-

=المشكي-

=مشل-

=المشل-

=المشلح-

=المشلشل-

=المشلوز-

=المشمال-

=المشمر-

=المشمش-

=المشمشة-

كارگاه مشاغل دستى يا صنايع كوچك.

=المَشْغَلَة-

[شغل]: كار، آنچه بدان مشغول باشند، درباره زره گفته شده كه «مَشْغَلَةٌ لِلْفَارِس و مَتْعَبَةٌ للرّاجِل» زره سرگرمى براى سواره و خستگى براى پياده است.

=المَشْغُوف-

[شغف]: مفع، عاشق بى قرار، دلباخته.

=المَشْغُول-

[شغل]: مفع، سرگرم كار؛ «مكانٌ مشغولٌ»: جاى پُر؛ «مَشْغُولُ البال»: ناراحت، مضطرب؛ «مالٌ مشغولٌ»: مالى كه ويژه تجارت است.

=المَشْغُولَة-

[شغل]: مؤنث (المَشْغُول) است؛ «دارٌ مَشْغُولَةٌ»: خانه مسكونى؛ «جاريةٌ مَشْغُولَةٌ»: زن شوهردار.

=المُشَفْتِر-

[شفتر]: كسيكه از فرط غضب لبهاى خود را كلفت كرده و بيرون در آورد.

=المِشْفَر-

ج مَشَافِر [شفر]: لب، بكار بردن اين كلمه ويژه شتر است، يك قطعه زمين و يا ريگزار، سختى و نيرومندى.

=المُشَفَّع-

[شفع]: كسيكه شفاعت او مورد قبول باشد.

=المُشَفِّع-

[شفع]: كسيكه شفاعت را قبول مى كند.

=المَشفُوف-

[شفّ]: كسيكه بر پوست بدنش جوشهاى كوچكى در آمده باشد.

=المَشْفُوه-

[شفه]: مفع؛ «طَعامٌ مَشْفُوهٌ»:

غذائيكه مردم بسيارى از آن استفاده كرده و بخورند؛ «ماء مَشْفُوهٌ»: آبى كه مردم بسيارى از آن بنوشند.

=مَشَقَ-

- مَشْقاً: به او نيزه يا ضربه زد،- الثوبَ: جامه را پاره كرد،- الشَّعْرَ: موى را شانه زد،- الشي ءَ: آنرا گرفت تا كشيده شود،- النّاقةَ: شير ماده شتر را كمى دوشيد،- الكتَّانَ و نحوه: كتان و مانند آنرا شانه زد تا خالص و از نامرغوبى پيراسته گردد،- هُ بالسوط: با تازيانه او را زد،- فِى الكتابَة:

حروف نوشته را درشت و كشيده نوشت، در نوشتن سرعت بخرج داد.

=مَشِقَ-

- مَشَقاً: رانهاى او به يكديگر ساييده شد و سوزش در آن ايجاد كرد.

=مُشِقَ-

مَشْقاً: مرد لاغر و بلند اندام شد، كم گوشت و لاغر بود،- تِ الجاريةُ: كنيزك بلند اندام و نازك شد و يا زيبا شد.

=مَشَّقَ-

تَمْشِيقاً [مشق] الإِبلَ الكَلأَ: شتران را علف و گياه خورانيد.

=المَشْق-

مص، گِل سرخ.

=المِشْق-

كسيكه لاغر و كم گوشت است.

=المَشِق-

كسيكه رانهايش با يكديگر اصطكاك و سائيده شده و در نتيجه سوزشى در آنها ايجاد گردد.

=المِشَق-

«ثوبٌ مِشَقٌ»: جامه اى كه با گِل سرخ رنگ شده باشد.

=المِشْقَاء-

[شقأ]: مرادف (المِشْقَأ) است.

=المَشْقَأ-

[شقأ]: فرق سر.

=المِشْقَأ-

[شقأ]: شانه.

=المِشْقَأَة-

[شقأ]: مرادف (المِشْقَأ) است.

=المُشْقَة-

اسم است از (مَشِق)، يك قطعه از پارچه جامه نو.

=المَشْقَة-

اسم مرة از (مَشَق) است، اثر ريسمان بر پاى ستور.

=المِشْقَة-

ج مِشَقٌ: مقدارى پنبه و مانند آن، ريزه هاى كتان و مانند آن پس از شانه زدن.

=المَشَقَّة-

ج مَشَاقّ و مَشَقَّات [شقّ]: سختى و رنج و مشقت.

=المِشَقَّة-

ج مَشَاقّ و مَشَقَّات [شقّ]: مرادف (المَشَقَّة).

=المِشَكّ-

ج مَشَاك [شكّ]: آنچه كه مورد شك قرار گيرد، زره.

=المِشْكَاة-

[شكو]: چراغ، جائيكه در آن يا بر آن چراغ نصب كنند، هر دريچه و يا پنجره بسته.

=المِشْكَاك-

[شكّ]: «مِشْكاكُ العصافيرِ أو التبغ»: جايگاهى آماده براى گنجشكها.

=المَشْكَرَة-

[شكر]: «نباتٌ مَشْكَرَةٌ»:

جايگاه سر سبز كه باعث افزايش شير دام مى شود.

=المُشْكِل-

ج مَشَاكِل و مُشْكِلَات [شكل]:

كار سخت و دشوار.

=المُشَكَّل-

[شكل]: مفع. آنچه كه داراى هيأت و شكل است، گوناگون، مخلوط.

=المُشْكِلَة-

ج مَشَاكِل و مُشْكِلَات [شكل]:

مرادف (المُشْكِل) است.

=المُشَكَّلَة-

[شكل]: مؤنث (المُشكَّل) است؛ «المرأة المُشَكَّلة»: در زبان متداول بمعناى زنى كه گُل بر سر خود قرار مى دهد.

=المَشْكُوّ-

[شكو]: كسى كه بدى كارهايش باو گوشزد شود.

=المَشْكُوك-

[شكّ] فيهِ: كسيكه در شك و ترديد قرار گيرد؛ «مشكُوكٌ فى امرِه»: مورد شك قرار گرفته است.

=المَشْكُول-

[شكل]: آنكه دست و پايش بسته و مقيد باشد،- من الخيل: اسبى كه سه پاى آن سفيد و يكى به رنگ ديگر و يا بر عكس باشد.

=المَشْكِيّ-

[شكو]: مرادف (الْمَشْكُوّ) است.

=مَشَلَ-

– مُشُولًا لحمُهُ: گوشتش كم شد،- مَشْلًا اللّبنَ: مقدار كمى شير دوشيد،،- السّيفَ: شمشير را كشيد.

=المَشَل-

شير دوشيده كم.

=المَشْلَح-

[شلح]: عباى گشاد و بدون آستين. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المُشَلَّح-

[شلح]: رختكن حمام، سربينه.

=المُشَلْشَل-

[شلشل]: «دَمٌ مُشَلْشَلٌ»: خونى كه شمشير آنرا ريخته باشد.

=المُشَلْشِل-

[شلشل]: «دَمٌ مُشَلْشِلٌ»: مرادف (مُشَلْشَل) است و بمعناى خون ريخته از دم شمشير مى باشد.

=المِشْلَوْز-

زرد آلوى هسته شيرين.

=المِشْمال-

[شمل]: جامه وسيع كه آنرا بر خود پيچند.

=المُشَمِّر-

[شمر]: فا، كوشا، آزموده در كارها.

=المِشْمِش-

[مشمش] (ن): زردآلو.

=المِشْمِشَة-

[مشمش] (ن): يك دانه زردآلو.

=المشمع-

=المشمعة-

=المشمل-

=المشملة-

=المشمول-

=المشمولة-

=المشموم-

=المشناق-

=المشنأ-

=المشنب-

=المشنع-

=المشنقة-

=المشنوء-

=المشهد-

=المشهدة-

=المشهود-

=المشهور-

=المشهورة-

=المشو-

=المشواة-

=المشوار-

=المشوب-

=المشوبة-

=المشور-

=المشورة-

=المشوش-

=المشوشط-

=المشوق-

=المشوكة-

=المشوم-

=المشوه-

=المشوك-

=المشوي-

=المشي-

=المشياع-

=المشي ء-

=المشيئة-

=المشيب-

=المشية-

=المشيج-

=المشيخة-

=المشيد-

=المشير-

=المشيرة-

=المشيرية-

=المشيط-

=المشيع-

=المشيعه-

=المُشَمَّع-

لباس بارانى كه در زمستان معمولًا مى پوشند.

=المَشْمَعَة-

[شمع]: جاى ساختن شمع يا فروش آن.

=المِشْمَل-

[شمل]: شمشير كوتاه، خنجر، ملافه، جامه وسيع كه بر خود پيچند.

=المِشْمَلَة-

[شمل]: جامه پهن كه با آن خود را مى پيچند.

=المَشْمُول-

[شمل]: مفع، كسيكه باد شمال بر او وزيده باشد، خوش اخلاق.

=المَشْمُولَة-

[شمل]: مؤنث (المَشْمول) است مي يا مي سرد؛ «لَيلةٌ مَشْمُولَةٌ»: شب سرد؛ «اخلاقٌ مشمولةٌ»: اخلاقي بد و مذموم.

=المَشْمُوم-

[شمّ]: مفع، آنچه با حس شامه درك مى شود، مُشك.

=المِشْنَاق-

[شنق]: بلند همت.

=المَشْنَأ-

[شنأ]: كار ناپسنديده كه مردم را بشوراند (اين كلمه در مذكر و مؤنث و مفرد و جمع كاربرد يكسان دارد).

=المِشنَب-

[شنب]: مرد سپيد دندان و زيبا.

=المُشَنَّع-

[شنع]: كار ناپسند، كسيكه خبرهاى دروغ پخش كند.

=المَشْنَقَة-

[شنق]: چوبه دار، جائيكه در آن گناهكاران را بدار مىويزند و اعدام مى كنند.

=المَشْنُوء-

[شنأ]: مرد بد اخلاق كه مورد تنفر ديگران باشد.

=المُشْهَد-

[شهد]: مفع، كسيكه در راه خدا كشته مى شود.

=المَشْهَد-

ج مَشَاهِد [شهد]: ديدگاه، مجتمع مردم، محضر مردم، جاى شهادت شهيد، فصلى از نمايش؛ «مسرحيَّة ذات ثلاثة مَشَاهِد»: نمايش در سه پرده نمايشى.

=المَشْهُدَة-

[شهد]: مرادف (المَشْهَدة) است.

=المَشْهَدَة-

[شهد]: محضر و ديدگاه مردم.

=المَشْهُود-

[شهد]: مفع، روز قيامت، روز جمعه؛ «الجُرْمُ المَشْهُود»: بزه كه در حين ارتكاب از طرف مردم ديده شود، «وُجِدَ فى حالة الجُرم المشهود»: در حين ارتكاب جرم ديده شد.

=المَشْهُور-

[شهر]: بلند آوازه، معروف.

=المَشْهُورَة-

[شهر]: مؤنث (المَشْهُور) است.

=المَشْو-

[مشو]: داروئى است مُسْهل.

=المَشُّوّ-

[مشو]: مرادف (المَشْو) است.

=المِشْوَاة-

ج مَشَاوٍ [شوي]: كباب پز، گوشت كباب كن.

=المِشْوَار-

ج مَشَاوِير [شور]: چوبى كه با آن عسل گيرند، ظاهر و باطن، جاى فروش ستوران و چهار پايان، زه كمان ندافى.

=المَشُوب-

[شوب]: درهم آميخته، مخلوط.

=المُشَوِّب-

[شوب]: گرما زده. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=المُشَوِّبَة-

[شوب]: مؤنث (المُشَوِّب) است.

=المِشْوَر-

ج مَشَاور [شور]: چوبى كه با آن عسل گيرند يا چينند.

=المَشُور-

[شور]: مفع، موى تراشيده شده، آرايش شده،- من العسل: عسل بدست آورده و آماده شده.

=المَشْوَرَة-

[شور]: مرادف (المَشُورة) است.

=المَشُورَة-

ج مَشُورَات [شور]: پند و اندرز و نصيحت.

=المَشُوش-

[مشّ]: دستمال و مانند آن.

=المُشَوْشِط-

[شوشط] من الطعام: غذاى سوخته در ديگ و دود زده. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المَشُوق-

[شوق]: آنكه عشق او را مشتاق كرده باشد.

=المُشَوِّق-

[شوق]: فا، تشويق كننده.

=المُشْوِكَة-

[شوك]: «شجرةٌ مُشْوِكَة»: درخت خاردار يا درختى كه خار بسيار دارد.

=المَشُوم-

[شأم]: آنچه كه باعث بدبختى باشد و در زبان متداول (مَيْشُوم) گفته مى شود.

=المُشَوَّه-

[شوه]: بد قيافه، زشت، نامتناسب؛ «مُشَوَّهُ الحربِ» كسيكه در اثر جنگ عضوى يا بيشتر از اعضاى خود را از دست داده باشد.

=المَشُوك-

[شوك]: «جسدٌ مَشُوكٌ»: جسدى كه بر روى آن خار باشد.

=المَشْوِيّ-

[شوي]: «لَحْمٌ مَشْوِيٌّ»: گوشتى كه بر روى آتش پخته شده باشد.

=المَشِيّ-

[مشو]: مرادف (المَشْو) است.

=المِشْيَاع-

[شيع]: ميله مخصوص بهم زدن آتش تنور؛ «رَجُلُ مِشْياعٌ»: مرديكه نتواند راز نگاهدارد و آنرا فاش كند.

=المَشِي ء-

[شيأ] من الأَشياء: چيز خواسته و مراد.

=المَشِيئَة-

[شيأ]: اراده؛ «كلُّ شي ءٍ بِمَشِيئَةِ اللّه» هر چيزى به خواسته و اراده خداست.

=المَشِيب-

[شوب]: مخلوط و آميخته بهم.

=المَشِيب-

[شيب]: مصدر است، پيرى و سالمندى.

=المِشْيَة-

[مشي]: نحوه راه رفتن، اسم است از (مَشَى الرَّجُلُ) يعنى هدايت شد.

=المَشِيَّة-

[شيأ]: مشيت، خواسته.

=المَشِيج-

ج أَمْشاج [مشج]: دو چيز كه با دو رنگ بهم آميخته شده باشد.

=المَشْيَخَة-

[شيخ]: مقام يا رتبه شخص بزرگ يا رئيس قبيله.

=المَشِيد-

[شيد]: مفع، بلند، آنچه كه بر آن گچ يا رنگ سفيد ماليده باشند.

=المُشَيَّد-

[شيد]: بلند.

=المُشِير-

[شور]: فا، و در سياست بمعناى كسى است كه مقام او بالاتر از وزير باشد، بالاترين درجه نظامى (مارشال)، ارتشبد.

=المُشِيرَة-

[شور]: انگشت سبابه.

=المُشِيريَّة-

[شور]: رتبه و مقام (المُشير)، ارتشبد.

=المَشِيط-

[مشط]: شانه شده.

=المُشَيَّط-

[شيط]: گوشت بريانى شده.

=المَشِيع-

[شيع]: كينه توز، ظرف پُر.

=المُشَيَّع-

[شيع]: مفع، شتابگر، قهرمان.

=المَشِيعَه-

[مشع]: مرادف (المِشْعَة) است.

=المِشْيَعَة-

[شيع]: سبدى كه زنان در آن پنبه و مانند آن گذارند.

=المشيق-

=المشين-

=مص-

=المص-

=المصاب-

=المصابة-

=المصاحات-

=المصاحب-

=المصاد-

=المصادرة-

=المصادفة-

=المصار-

=المصارحة-

=المصارع-

=المصارعة-

=المصاريف-

=المصاص-

=المصاصة-

=المصاعب-

=المصاغ-

=المصاف-

=المصالة-

=المصالتة-

=المصالحة-

=المصان-

=المصاهرة-

=المصب-

=المصباح-

=المصبح-

=المصبغة-

=المصبنة-

=المصبوب-

=المصة-

=مصح-

=المصح-

=المصحاة-

=المصحة-

=المصحح-

=المصحف-

=المصخر-

=المصداح-

=المصداق-

=المصدح-

=المصدر-

=المَشِيق-

لباس كهنه،- مِنَ الْخَيل: اسب لاغر ميان.

=المُشِين-

[شين]: معيوب و رسوا كننده؛ «سُلوكٌ مُشِين»: رفتار رسوا كننده.

=مَصَّ-

- مَصّاً [مصّ] الشي ءَ: آنرا مكيد.

=المَصّ-

مص؛ «قَصَبُ المَصِّ»: نيشكر.

=المُصَاب-

[صوب]: مفع، ضربه، بلا و شَرّ، كسيكه دچار بلا شده، كسيكه بنوعى ديوانه باشد.

=المُصَابَة-

[صوب]: مؤنث (المُصاب) است، مصيبت.

=المُصَاحَات-

[مصح]: پوست شتر بچه گان كه پر از كاه كنند و در برابر ماده شتر گذارند تا خيال كند بچه هاى آن مى باشند.

=المُصَاحِب-

[صحب]: فا، همراه، همدم.

=المَصَاد-

[صيد]: شكارگاه.

=المُصَادَرَة-

[صدر]: مصادره دولتى، مصادره اموال.

=المُصَادَفَة-

[صدف]: برخورد، كارى بوقت خود انجام يافتن، عَرَض و اتفاق.

=المَصَارّ-

[صرّ]: روده ها.

=المُصَارَحَة-

[صرح]: مص؛ «شَتَمَهُ مُصَارَحَةً»: در رو باو دشنام داد.

=المُصَارِع-

[صرع]: كُشتى گير.

=المُصَارعَة-

[صرع]: كشتى؛ «المُصَارَعَة الحُرَّة»: كشتى آزاد.

=المَصَارِيف-

[صرف]: مخارج؛ «خالِصُ المَصَاريفِ»: خرج در رفته.

=المُصَاص-

[مصّ]: مرادف (المُصَّة) است.

=المَصَّاص-

[مصّ]: كسيكه بسيار مى مكد، حجامتگر.

=المُصَّاص-

[مصّ]: كسيكه بسيار مى مكد، حجامتگر.

=المُصَاصَة-

[مصّ]: چيز مكيدني.

=المَصَاعِب-

[صعب]: رنجها و سختيها.

=المَصَاغ-

[صوغ]: زيور آلات ساخته شده.

=المُصَافِّ-

[صفّ]:؛ «هو مُصَافَي»: او در صف من است.

المُصَاقَبَة:

[صقب] موافقت و قبول، اين واژه را گاهى با سين تلفظ مى كنند.

=المُصَالَة-

قطراتى كه از كوزه يا مشك خارج مى شود.

=المَصَالَة-

[مصل]: مرادف (الْمَصْل) است.

=المُصَالَتَة-

[صلت]: شاعرى كه در شعر خود از ديگران ابيات شعرى را مى دزدد.

=المُصَالَحَة-

[صلح]: مص،- بين اشخاصٍ:

صلح و آشتى دادن ميان دو گروه.

=المُصَّان-

[مصّ] (ن): نيشكر.

=المَصَّان-

[مصّ]: حجامتگر، لئيم، كسيكه با دهان شير از گوسفند بمكد.

=المُصَاهَرَة-

[صهر]: قوم و خويشى كه در نتيجه ازدواج بدست مىيد.

=المَصَبّ-

ج مَصَابّ [صبب]: جاى فرو ريختن آب.

=المِصَبّ-

[صبب]: دستگاه حروف چينى.

=المِصْبَاح-

ج مَصَابيح [صبح]: چراغ روشنائى، نيزه پهن؛ «مَصَابِيحُ النّجوم»:

ستارگان آسمان، قدح بزرگى كه از آن آب نوشند.

=المُصْبَح-

[صبح]: آغاز روشن شدن روز، جاى بر آمدن روشنائى صبح، هنگام بامداد.

=المِصْبَح-

[صبح]: چراغ روشنائى، قدحي بزرگ.

=المُصَبَّح-

[صبح]: مفع، تور يا پنجره آهنى كه بر روى آن گوشت بريان كنند.

=المَصْبَغَة-

[صبغ]: رنگرزى، كارگاه رنگرزى.

=المَصْبَنَة-

[صبن]: كارگاه صابون سازى.

=المَصْبُوب-

[صبب]. مفع،- على الشّي ءِ:

وادار شده و يا تأكيد شده بر چيزى.

=المُصَّة-

[مصّ] من الشي ءِ: خالص هر چيزى.

=مَصَحَ-

- مَصْحاً و مُصُوحاً الشي ءُ: گذشت و سپرى شد،- الثّوبُ: جامه كهنه شد،- تِ الدّار: خانه ويران شد و اثرى از آن نماند،- النّبات: رنگ شكوفه گياه پريد،- الكتابُ: كتاب كهنه و فرسوده شد،- لبنُ الناقةِ: شير شتر خشك شد و بند آمد،- اللّهُ مَرَضَك: خداوند تو را شفا داد،- بالشّي ءِ: آن چيز را برد،- مَصَحاً الظلُّ: سايه كم شد يا كمرنگ شد.

=مَصِحَ-

- مَصَحاً الظلُّ: مرادف (مَصَحَ) است.

=المَصَحّ-

ج مَصَاحّ و مَصَحَّات [صحّ]:

درمانگاه، بيمارستان مسلولين.

=المَصْحَاة-

[صحو]: آنچه كه باعث هشيارى و بيدارى شود.

=المِصْحَاة-

[صحو]: جام آب كه معمولًا از سيم (نقره) باشد.

=المَصَحَّة-

[صحّ]: آنچه كه باعث بهبودى و تندرستى شود؛- من الأَمْكِنَة: درمانگاه.

=المَصِحَّة-

[صحّ]: مرادف (المَصَحَّة) است.

=المُصَحِّح-

[صحّ]: فا، مصحح اغلاط، غلط گير.

=المُصْحَف-

ج مَصَاحِف [صحف]: قرآن كريم، كتاب پر حجم.

=المَصْحَف-

ج مَصَاحِف [صحف]: مرادف (المُصْحَف) است.

=المِصْحَف-

ج مَصَاحِف [صحف]: مرادف (المُصْحَف) است.

=المُصَحَّف-

[صحف]: مفع؛ «هذا اللّفظ مُصَحَّفٌ عَنْ كَذا»: اين لفظ مغاير و گرفته شده از چيزى است.

=المُصَحِّف-

[صحف]: كسيكه بخطا و غلط نوشته را مى خواند.

=المُصْخِر-

[صخر]: سنگلاخ- جاي پر از سنگ.

=المِصْدَاح-

[صدح]: آواز خوان، ترانه سرا، خواننده.

=المِصْدَاق-

[صدق]: آنچه يا آنكه گواه راستى و راستگوئى باشد.

=المِصْدَح-

[صدح]: مرادف (الصَّادح) است.

=المُصْدِر-

[صدر]: فا؛ «رجُلٌ مُصْدِرٌ»: مرد كارگشا.

=المصدر-

=المصدع-

=المصدغة-

=المصدم-

=المصدور-

=المصدوع-

=المصدوف-

=مصر-

=المصر-

=المصراد-

=المصراع-

=المصران-

=المصرح-

=المصرد-

=المصرع-

=المصرف-

=المصرم-

=المصرور-

=المصروع-

=المصروف-

=المصري-

=المصرية-

=المصطاد-

=المصطاف-

=المصطب-

=المصطبة-

=المصطح-

=المصطفى-

=مصطك-

=المصطكى-

=المصطكاء-

=مصع-

=المصع-

=المصعاد-

=المصعب-

=المصعة-

=المصعد-

=المَصْدَر-

ج مَصَادِر [صدر]: جاى صدور؛ «مصادر الأفعال»: مصدرهاى فعل كه اصل كلمات مشتق مى باشد، ريشه هر خبرى؛ «مَصْدَرُ ثِقَةٍ»: مصدر و منبع موثق، «مِنْ مَصْدَرٍ رسميّ»: از سوى كسيكه عنوان و سمت رسمى دارد.

=المُصَدَّر-

[صدر]: مفع، صادرات بخارج از كشور، اسبهاى جلودار يا پيش قراول، مرديكه كه سينه ستبر داشته باشد، مرد سخت سينه،- و از حيوانات بمعناى شير و گرگ مى باشد.

=المَصْدَع-

ج مَصَادِع [صدع]: راه هموار و آسان در سرزمينى سخت و ناهموار.

=المِصْدَغَة-

[صدغ]: بالش و يا متكا.

=المِصْدَم-

[صدم]: «رجُلٌ مِصْدَمٌ»: مرد جنگجو و دلير.

=المَصْدُور-

[صدر] (طب): كسيكه به بيمارى سل دچار شده باشد.

=المَصْدُوع-

[صدع]: كسيكه به بيمارى سر درد مبتلا شده باشد.

=المَصْدُوف-

[صدف]: مفع، پوشيده.

=مَصَرَ-

- مَصْراً الناقةَ: با انگشتان خود پستان شتر را دوشيد.

=مَصَّرَ-

تَمْصِيراً [مصر] العطيَّةَ: عطا را بتدريج پرداخت،- القومُ المكانَ: مردم آن سرزمين را آباد و در آن سكونت نمودند،- الثوبَ: جامه را برنگ سرخ در آورد.

=المِصْر-

ج أَمْصار و مُصُور: فاصله ميان دو چيز، مرز ميان دو زمين، شهرستان، سرما و يخبندان، خاكى است به رنگ سرخ.

=المِصَرّ-

[صرّ]: كيسه پول.

=المِصْرَاد-

[صرد]: نيرومند يا ناتوان در برابر سرما، سرزمين بى گياه و بى درخت؛ «سَهْمٌ مِصْرَاد»: تيرى كه به هدف اصابت كند.

=المِصْرَاع-

ج مصَاريع [صرع] من الباب: پاشنه درب،- من الشّعر: نيم بيت از شعر.

=المِصْرَان-

دو شهر كوفه و بصره.

=المُصَرَّح-

[صرح]: مفع؛ «يومٌ مُصَرَّح»: روز روشن و آشكار.

=المُصَرِّح-

[صرح]: فا؛ «يومٌ مُصَرِّحٌ»: روز آفتابى و بدون ابر.

=المُصَرِّد-

[صرد]: فا؛ «سَهْمٌ مُصَرِّدٌ»: تيرى كه بهدف مى خورد.

=المَصْرَع-

[صرع]: مص، جاى كشتى، كشتن و ترور.

=المَصْرِف-

ج مَصَارِف [صرف]: بانك،- «مَصْرفٌ الإصدار»: بانك ناشر اسكناس و پول.

=المُصْرِم-

[صرم]: مستمند و عيالمند، بينواى عائله دار.

=المَصْرُور-

[صرّ]: مفع، اسيرى كه دستهايش را بسته باشند.

=المَصْرُوع-

[صرع]: مفع، و در زبان متداول بمعناى بيخيال و بى بند و بار است.

=المَصْرُوف-

[صرف]: مفع،- ج مصاريف:

مخارج و هزينه، هر چيز خالص، شاخه يا هر قسمتى از درخت كه خشك شده باشد.

=المِصْرِيُّ-

منسوب به مصر است.

=المِصْرِيَّة-

مؤنث (المِصْرِى) است، پول خرد تركى (٤٠/ ١ قرش).

=المُصْطَاد-

[صيد]: شكار گرفته شده، صيد شده.

=المُصْطَاف-

[صيف]: ييلاق،- ج مُصْطَافون: كسانى كه در تابستان به ييلاق مى روند.

=المِصْطَب-

[صطب]: سندان آهنگر.

=المِصْطَبَة-

[صطب]: سكّو، دكّه نشستن.

=المِصْطَبَّة-

[صطب]: مرادف (المِصْطَبَة) است.

=المِصْطَح-

ج مَصَاطِح [صطح]: بيابان بى آب و علف، خرمنگاه.

=المُصْطَفَى-

[صفو]: پاك و انتخاب شده؛ «الإِناء المُصْطَفَى»: لقب يكى از مبلّغان مسيحيت است.

=مَصْطَكَ-

مَصْطَكَةً [مصطك] الدواءَ: دارو را با مستكى مخلوط نمود.

=المُصْطَكى-

[مصطك]: مرادف. (المصطَكَى) است.

=المَصْطَكَى-

[مصطك] (ن): درختى است كه از آن صمغ مستكى بدست مىيد (آدامس)، آدامس رومي- اين كلمه- يونانى است.

=المُصْطَكَاءَ-

[مصطكي]: مرادف (المَصْطَكَى) است.

=مَصَعَ-

- مَصْعاً البرقُ: برق درخشيد،- تِ الدابَّةُ بِذَنَبِها: ستور دم خود را تكان داد،- الفرسُ: اسب آهسته عبور كرد،- الطائرُ بذرقهِ: پرنده فضله افكند،- هُ: با او زد و خورد كرد،- فلاناً: بر او تازيانه يا مانند آن زد،- فؤادُ فلانٍ: دل او از ترس يا شتاب از جا كنده شد،- مُصُوعاً الرجُلُ فى الأَرضِ: در زمين به سياحت پرداخت،- لبنُ الناقةِ: شير شتر خشك يا كم شد،- ماءُ الحوضِ: آب حوض كم شد.

=مَصَّعَ-

تَمْصِيعاً [مصع] القضيبَ: پوست شاخه بريده شده را دست نزد تا خشك شود.

=المَصْع-

مص، بيرون انداختن، اخراج.

=المَصِع-

شمشير زن، كودكى كه ترنا بازى كند.

=المِصْعَاد-

[صعد]: طنابى كه با آن از درخت خرما بالا روند.

=المَصْعَب-

ج مَصَاعِب: اسبى كه بر آن سوار نشده باشند، ستور نر.

=المُصْعَة-

ج مُصْع: تمشك، پرنده اى كوچك.

=المُصَعَة-

ج مُصَع: مرادف (المُصْعَة) است.

=المَصْعَد-

[صعد] (ف): قطب مثبت در دستگاههاى برقى.

=المِصْعَد-

ج مَصَاعِد [صعد]: آسانسور، پله برقى.

=المُصَعَّد-

[صعد] من الأَشربة: نوشابه گرم شده كه تغيير طعم و رنگ بدهد.

=المُصَعِّد-

[صعد]: فا؛ «جَبَلٌ مُصَعِّدٌ»: كوه بلند.

=المصعوق-

=المصف-

=المصفاة-

=المصفح-

=المصفحة-

=المصفر-

=المصفور-

=مصقار-

=المصقع-

=المصقل-

=المصقلة-

=المصقول-

=المصكوكات-

=مصل-

=المصل-

=المصلى-

=المصلاة-

=المصلاد-

=المصلب-

=المصلة-

=المصلحة-

=المصلوب-

=المصمت-

=مصمص-

=المصمصم-

=المصمم-

=المصنع-

=المصنعة-

=المصنف-

=المصنوع-

=المصهب-

=المصوب-

=المَصْعُوق-

[صعق]: كسيكه ناگهان بميرد، كسيكه صاعقه بر او وارد شده باشد، حيرت زده، بيهوش.

=المَصَفّ-

ج مَصَافّ [صفّ]: صف و رديف، صف جنگ، دستگاه حروف چينى چاپ؛ «مَصَفُّ الكلامِ»: سياق عبارت و كلام.

=المِصْفَاة-

ج مَصَافٍ [صفو]: صافى و پالانه.

=المُصْفَح-

[صفح]: پهن، برگردانيده شده و كج شده،- مِنَ الرُّؤُس: سرى كه بر روى گردن فشار آورده باشد،- مِن الوجُوه: چهره زيبا،- من الأنوف: بينى صاف و متناسب،- مِن الناس: مرد دو رو، منافق،- مِن الْقُلوب: دلى كه در آن ايمان و نفاق باشد.

=المُصَفَّح-

[صفح]: پهن، چيزى كه روكش شده باشد؛ «انفٌ مُصَفَّحٌ»: بينى صاف و متناسب كه استخوان آن راست باشد.

=المُصَفَّحَة-

ج مُصَفَّحَات [صفح] (اع):

ماشين جنگى بنام زره پوش، شمشير.

=المُصَفِّحَة-

ج مُصَفِّحَات [صفح]: شمشير.

=المُصَفَّر-

[صفر]: مفع، گرسنه.

=المَصْفُور-

[صفر]: گرسنه، كسيكه صفرا بر او غلبه كرده باشد.

=مِصْقَار-

[صفر]: «أبو مِصْقار» (ح): نوعي ماهى كه در زبان متداول به آن (مِسْقار) گويند.

=المِصْقَع-

ج مَصَاقِع [صقع]: كسى كه صداى رسا دارد، بليغ و خوش سخن، سخنورى كه پياپى نطق كند؛ «خطيبٌ مِصْقَعٌ»: سخنران بى وقفه.

=المِصْقَل-

[صقل] من الخطباء: بليغ و خوش بيان.

=المِصْقَلَة-

[صقل]: ابزار سائيدن و صيقل زدن.

=المَصْقُول-

[صقل]: مفع؛ «شي ءُ مَصْقُول»:

صيقلى شده و نرم گشته.

=المَصْكُوكات-

[صكّ]: آنچه از پول زر و سيم كه ضرب شود و بهتر است گفته شود (مَسْكوكات).

=مَصَلَ-

- مَصْلًا اللبنَ: ماست را در پارچه اى ريخت تا آب آنرا بگيرد،- مالَهُ:

دارائى خود را در چيزى كه برايش نفع ندارد صرف كرد،- الجَرْحُ: كمى آب از روى زخم در آمد،- مَصْلًا و مُصُولًا الجبنُ و نحوُهُ: پنير و مانند آن چكه كرد.

=المَصْل-

مص،- من اللّبن و نحوه: آب ماست و مانند آن، و در زمينه پزشكى بر انواعى از داروهاى مايع كه براى تزريق در بدن از آن استفاده مى شود اطلاق مى گردد.

=المِصْلَى-

ج مَصَالٍ [صلي]: مرادف (المِصْلاة) است.

=المُصَلّى-

[صلو]: محل نماز خواندن، مصلّى.

=المِصْلَاة-

ج مَصَالٍ [صلي]: دامى كه جهت شكار كردن نصب مى شود؛ «انّ للشّيطان فخاخاً و مَصَاليَ»: شيطان دامهاى بسيارى دارد.

=المِصْلَاد-

[صلد]: «عودٌ مِصْلَادٌ»: چوب سفت و محكم.

=المُصَلَّب-

[صلب]: «بعيرُ مُصَلَّبٌ»: شترى كه علامت صليب داشته باشد؛ «شي ءٌ مُصَلَّبٌ عليهِ» چيزى كه بر آن شكل صليب نقش بسته باشد؛ «ثوبٌ مُصَلَّبٌ»: جامه اى كه بر آن نقش صليب باشد؛ «سَنانٌ مُصَلَّبٌ»: تير سه شعبه؛ «مُصَلَّبُ الطّريق»: در زبان متداول بمعناى سه راهى مى باشد.

=المِصَلَّة-

[صلّ]: ظرفى كه در آن چيزى را صاف كنند.

المُصْلِح

[صلح]: فا، كسيكه مردم را با هم صلح دهد، آنكه مقررات و قوانين را تعديل و اصلاح كند.

=المَصْلَحَة-

ج مَصَالِح [صلح]: آنچه كه باعث صلاح و مصلحت است، كارهاى خير و سودمند كه شخص براى خود يا بستگانش انجام دهد، سازمان و اداره مانند (مَصْلَحَةُ الكَهْرباءِ): اداره برق.

=المَصْلُوب-

[صلب]: آنكه بدار آويخته شده باشد، چوبه دار كه حضرت عيسى را بر آن دار زدند،- عليه: كسيكه تب سخت بر او ادامه يابد.

=المَصْلِيّ-

[صلي] من اللحوم: گوشت بريان شده، پخته شده.

=المُصْمَت-

[صمت]: مفع، چيزى كه ميان تهى باشد؛ «بابٌ مُصْمَتٌ»: درب بسته و ناجور؛ «حائطٌ مُصْمَتٌ»: ديوار بى روزنه؛ «فَرَسٌ مُصْمَتٌ»: اسب يك رنگ؛ «اناءٌ مُصْمَتٌ»: ظرف شكسته و يا ترك برداشته؛ «الْفٌ مُصْمَتٌ»: هزار تاى كامل.

=المُصَمَّت-

[صمت]: مفع، «الْفٌ مُصَمَّتٌ»:

هزار تاى كامل.

=مَصْمَصَ-

مَصَمَصةً [مصمص] الماءَ: آب را با نوك زبان در دهان چرخانيد.

=المُصَمْصِم-

[صمصم]: بخيلى كه ثروت خود را خرج نكند- اين كلمه در زبان متداول معمول است.

=المُصَمِّم-

[صمّ]: فا، در كارها قاطع و تصميم گيرنده؛ «السّيفُ المُصَمِّم»: شمشير در هم شكننده يا برنده.

=المَصْنَع-

ج مَصَانِع: كارخانه، جائيكه در آن آب باران جمع شود مانند حوض؛ (المَصَانِع» روستاها و قلعه ها و كاخها.

=المَصْنَعَة-

[صنع]: جائيكه براى پرورش زنبور عسل دور از خانه ها آماده كنند، دعوت بميهماني؛ «كُنّا فى مصنعةٍ فلانٍ»: در ميهماني فلان شركت كرديم، مرادف (المَصْنُعَة) است.

=المَصْنُعَة-

ج مَصَانِع: جائيكه در آن آب باران جمع شود مانند حوض.

=المُصَنَّف-

ج مُصَنَّفات [صنف]: كتاب تأليف شده.

=المُصَنِّف-

[صنف]: مؤلف كتاب، نويسنده كتاب.

=المَصْنُوع-

[صنع]: صنعتى، جعلى و تقليدى،- ج مصنوعات: آنچه كه ساخته شده باشد.

=المُصَهَّب-

[صهب]: گوشت نيم پز، گوشتى كه با چربى آميخته شده باشد.

=المِصْوَب-

[صوب]: ملاقه و يا چمچه.

=المصوبة-

=المصوت-

=المصور-

=المصوص-

=المصول-

=المصولة-

=المصون-

=المصياف-

=المصيب-

=المصيبة-

=المصيد-

=المصيدة-

=المصير-

=المصيص-

=المصيصة-

=المصيف-

=المصيوف-

=مض-

=المض-

=مضى-

=المضاء-

=المضاد-

=المضادة-

=المضاربة-

=المضارة-

=المضارع-

=المضاض-

=المضاعف-

=المضاعفات-

=المَصُوبَة-

[صوب]: مصيبت، بلا.

=المُصَوِّبَة-

[صوب]: مرادف (الرَّائِية) است و بمعناى لِنز دوربين عكاسى مى باشد.

=المُصَوِّت-

[صوت]: فا، رأى دهنده در انتخابات مجلس.

=المَصُور-

ج مِصَارٌ و مَصَائِر [مصر]: من الإبل أو الشاءِ: دامى كه به كندى شير از پستانش خارج مى شود؛ «عَطَاءٌ مَصُورٌ»: عطاى كم.

=المُصَوَّر-

[صور]: عكاسى و نقش و نگار شده؛ «المُصَوَّر الجغرافي»: نقشه جغرافيائى؛ «نُسْخَةٌ مُصَوَّرة»: نسخه عكسبردارى شده، فتوكپى.

=المُصَوِّر-

[صور]: فا؛ «مُصَوِّرُ الكائنات»:

آفريدگار (خدا).

=المَصُوص-

ج مَصَائِص [مصّ]: گوشت پخته و آميخته با سركه.

=المِصْوَل-

ج مَصَاوِل [صول]: ظرفى كه در آن آهك و مانند آن را خمير كنند و بسازند، طشتك.

=المِصْوَلَة-

جاروبى كه با آن خرمن گاه را جاورب كنند.

=المَصُون-

[صون]: محفوظ، نگهدارى شده.

=المِصْيَاف-

[صيف]: «أَرْضٌ مِصْيَافٌ» ج مَصَاييف: زمين كشتزار كه در آن باران تابستانى بسيار ببارد، «المَصَايِيف»: كشت تابستانى.

=المُصِيب-

[صوب]: درست كار.

=المُصِيبَة-

ج مَصَائِب و مَصَاوِب و مُصِيبات [صوب]: بلا و سختى و هر پيشامد بدى.

=المَصْيَد-

[صيد]: آنچه كه شكار شده باشد.

=المِصْيَد-

ج مَصائِد [صيد]: مرادف (المِصْيَدَة) است.

=المَصْيَدَة-

ج مَصَائِد [صيد]: مرادف (المِصْيَدَة) است.

=المَصِيدَة-

ج مَصَائِد [صيد]: مرادف (المِصْيَدَة) است.

=المِصْيَدَة-

ج مَصَائِد [صيد]: آنچه كه با آن شكار كنند.

=المَصِير-

[صير]: مص،- ج مَصَاير: پايان امرى، جائيكه بسوى آن آبها روان باشند؛ «حَق الشّعُوبِ فى تقرير مصيرها»: حق مردم در انتخاب نظام و حكومت خود.

=المَصِير-

ج أَمْصِرَة و مُصْرَان و جج مَصَارين [مصر] (ع ا): روده انسان.

=المَصِّيص-

[مصّ]: نوعى ريسمان محكم.

=المَصِيصَة-

[مصّ]: ظرف غذا خورى.

=المَصِيف-

[صيف]: ييلاق، جائيكه در تابستان در آن اقامت مى كنند؛ «مكانٌ او رَجُلٌ مَصِيف»: جائيكه يا كسيكه باران تابستان بر آن باريده است.

=المَصْيُوف-

[صيف]: «مكانٌ أَوْ رَجُلٌ مَصْيُوفٌ»: جائيكه يا كسيكه باران تابستان بر آن باريده است.

=مَضَّ-

- مَضّاً و مَضِيضاً [مضّ] الجرحُ فلاناً:

زخم بدن او را بدرد آورد و آزار داد،- الكحلُ العينَ بحدَّته: سرمه يا دارو كه بچشم كشيده شده در آن ايجاد سوزش و درد نمود،- الخلُّ فاه: سركه لب او را سوزانيد،- مَضّاً الشي ءُ فلاناً: بر دل او غم و اندوه راه يافت بحدى كه از طاقت بدر شد،- الشّي ءَ: آنرا مكيد،– مَضَضاً من الشَّي ءِ:

اندوهگين شد،- مَضَضاً و مَضَاضَةً و مَضِيضاً: از شدت مصيبت وارده متألّم و اندوهناك شد.

=المَضّ-

[مضّ]: مصدر است؛ «كُحْلٌ مَضُّ»: سرمه تيز و دردناك، «رجُلٌ مَضُّ الضرْبِ»: مردى كه ضربه بر او سخت باشد.

=مِضُّ-

[مضّ] مبنيَّةً: اين كلمه بمعناى (لا) بكار برده مى شود، و با اينحال بسوى (ايجاب) كشيده مى شود.

=مِضٌّ-

[مضّ] مُنَوَّنَةً: مرادف (مِضُّ) است.

=مِضَّ-

[مضّ] مَبْنِيَّةً: مرادف (مِضُّ) است.

=مِضِّ-

[مضّ] مَبْنِيَّةً: مرادف (مِضُّ) است.

=مَضَى-

يَمْضِي و يَمْضُو مُضِيّاً و مُضُوّاً [مضي] الشي ءُ: رفت و گذشت،- مُضُوّاً سبيله و لِسَبيلِهِ: مُرد و بدرود زندگى گفت،- مَضَاءً و مُضُوّاً على الأمر: موضوعرا ادامه داد، باجرا در آورد و آنرا تمام نمود،- على البيع: اجازه فروش داد،– مَضَاءً السيفُ: شمشير بريد.

=مَضَّى-

تَمْضِيَةً [مضي] الأَمرَ: امر را به اجرا در آورد.

=المَضَّاء-

[مضي]: بسيار با عزم و اراده.

=المُضَادّ-

[ضدّ]: مخالف، مناقض؛ «المُضادّ للطائراتِ»: ضد هوائى.

=المُضَادَّة-

[ضدّ]: تناقض و تعارض.

=المُضَارَبَة-

[ضرب]: مزاحمت، نوعى تجارت و بازرگانى براى بدست آوردن سود است.

=المُضَارَة-

[مضر] من اللبن: آنچه از شير كه هنگام ترش شدن روان شود.

=المُضَارع-

[ضرع]: همسان و مشابه، فعلى است كه دلالت بر حال و يا آينده كند و يكى از حروف (أنَيْتُ) در اول آن مىيد، بحرى است از بحرهاى شعرى.

=المُضَاض-

[مضّ]: آبى كه از بسيارى شورى آشاميده نشود، دردى كه در چشم انسان يا عضوى ديگر پديد آيد، خالص.

=المَضَاض-

[مضّ]: سوختن، آتش گرفتن.

=المَضَّاض-

[مضّ]: سوزان.

=المُضَاعَف-

[ضعف]: مفع؛ «مُضَاعَف عددٍ صحيح ن»: در علم حساب عبارت است از حاصل ضرب ن در عدد صحيح؛ «المُضَاعَفُ الأصغر للعدد ن»: عبارت است از كوچكترين مضاعفات آن؛ «المُضَاعَفُ المُشْتَرَك بين عدَّةِ اعدادٍ صحيحة»: عددى است كه مضاعف همه آنهاست.

=المُضَاعَفَات-

[ضعف] (طب): به واژه (الاشتراكات) مراجعه شود،- فى السّياسة:

مسائل پيچيده.

=المضاعفة-

=المضاغ-

=المضاغة-

=المضاف-

=المضايقة-

=المضبة-

=المضبطة-

=المضبوط-

=المضة-

=المضجر-

=المضجع-

=المضجوع-

=مضح-

=المضحاة-

=المضحاك-

=المضحك-

=المضحل-

=المضخة-

=المضخم-

=مضر-

=المضر-

=المضراب-

=المضرب-

=المضربة-

=المضرة-

=المضرج-

=المضرس-

=مضض-

=المضض-

=المضطجع-

=المضطر-

=المضطرب-

=مضغ-

=المضغة-

=المضغط-

=المضل-

=المضلة-

=المُضَاعَفَة-

[ضعف]: مص،- من الدروع:

زره كه حلقه هاى آن را دو برابر معمول ساخته باشند.

=المَضَاغ-

[مضغ]: جويدن غذا، آنچه از غذا كه جويده مى شود.

=المُضَاغة-

[مضغ]: آنچه كه جويده مى شود، آنچه كه در دهان از غذا مى ماند.

=المَضَّاغة-

[مضغ]: احمق، كسيكه بسيار غذا را مى جود.

=المُضَاف-

[ضيف]: مفع، كسيكه خود را وابسته به كسانى بداند كه از آنها نيست،- فى الحرب: و در جنگ بر كسيكه اطراف او گرفته شده اطلاق مى شود.

=المُضَايَقَة-

ج مُضَايَقَات [ضيق]: بخشم در آوردن و ناراحت كردن ديگران.

=المَضبَّة-

[ضبّ]: «أَرضٌ مَضَبَّةٌ»: ج مَضَابّ:

زمين پر از سوسمار.

=المَضْبَطَة-

[ضبط]: گرفتن و نگهداشتن چيزى.

=المَضْبُوط-

صحيح و درست.

=المَضَّة-

[مضّ]: مؤنث (المَضّ) است، اسم مرة از (مَضَّ) است؛ «البانٌ مَضَّة»:

شيرهاى ترش شده.

=المُضْجِر-

ج مَضَاجِر و مَضَاجِير [ضجر]:

آنچه كه باعث خستگى و ناراحتى شود.

=المَضْجَع-

ج مَضَاجِع [ضجع]: خوابگاه؛ «اقَضَّ مضاجِعَهُ»: راحتى را از او سلب كرد، «مَضَاجِعُ الغيثِ»: جاى ريزش باران.

=المَضْجُوع-

[ضجع]: سست رأي.

=مَضَحَ-

- مَضْحاً عِرْضَهُ: آبروى او را ريخت،- تِ الشمسُ: نور خورشيد بر زمين پرتو افكند،- تِ الإبلُ: شتران پراكنده شدند،- تِ المزادة: توشه دان ترشح كرد،- عنهُ: از او دفاع كرد.

=المَضْحَاة-

[ضحو]: «أرضٌ مَضْحَاةٌ»:

سرزمينى كه همواره بر آن آفتاب بتابد.

=المِضْحاك-

[ضحك]: بسيار خندان.

=المُضحِك-

[ضحك]: خنده آور؛ «قصة تمثيليَّة مُضْحِكة» كمدى (نمايش فكاهى).

=المَضْحَل-

[ضحل]: جائيكه آب در آن كاهش پيدا كند.

=المِضَخَّة-

[ضخّ]: تلمبه آب، پمپ آب، ابزارى كه با آن آب از چاه بيرون مى كشند.

=المِضْخَم-

[ضخم]: مرد بزرگوار و ارزشمند، مرد با ابهت و يكه بزن.

=مَضَرَ-

- مَضْراً و مَضَراً و مُضُوراً النبيذُ أو اللبنُ:

مى يا شير ترشيد.

=مَضِرَ-

- مَضْراً و مَضَراً و مُضُوراً النبيذُ أو اللبنُ:

مى يا شير ترشيد.

=مَضُرَ-

- مَضْراً و مَضَراً و مُضُوراً النبيذُ أو اللبنُ:

مى يا شير ترشيد.

=مَضَّرَ-

تَمْضِيراً [مضر] هُ: او را به قبيله مُضَر منسوب كرد.

=المَضِر-

«لبنٌ مَضِرٌ»: شير ترش؛ «عيشٌ مَضِرٌ»: زندگى آرام.

=المُضِرّ-

[ضرّ]: زيان آور.

=المِضْرَاب-

ج مَضَارِيب [ضرب]: مرد بسيار زننده، ابزار زدن و نواختن در موسيقى (موزيك).

=المُضْرِب-

[ضرب]: كسيكه براى خواسته اى دست از كار مى كشد، اعتصاب كننده.

=المَضْرَب-

ج مَضَارِب [ضرب]: شمشير يا لبه آن، استخوانى كه در آن مغز باشد.

=المَضْرِب-

ج مَضَارِب [ضرب]: مكان و يا زمان زدن، اصل و نژاد، شمشير يا لبه آن، استخوانى كه در آن مغز باشد؛ «كان مَضْرِبَ المَثل او الأمثالِ»: او ضرب المثل بود.

=المِضْرَب-

ج مَضَارِب [ضرب]: مرادف (المِضْراب) است؛ «مِضْربُ الكرة»: چوب بازى توپ دستى يا تنيس، چادر بزرگ و پر حجم.

=المُضَرَّب-

[ضرب]: اسم مفعول است؛ «بسَاطٌ مُضَرَّبٌ»: گليم بافته و آماده شده.

=المُضْرِبَة-

[ضرب]: مؤنث (المُضْرِب) است.

=المَضْرَبَة-

[ضرب]: «مَضْرَبَةُ السيفِ»: لبه شمشير.

=المَضْرِبَة-

[ضرب]: «مَضْرِبَةُ السيفِ»: لبه شمشير.

=المِضْرَبَة-

[ضرب]: ابزار زدن، چوب بازى.

=المُضَرَّبَة-

[ضرب]: رداى دو لايه كه در ميان آن پنبه باشد.

=المَضَرَّة-

ج مَضَارّ [ضرّ]: ضرر و زيان.

=المِضْرَج-

ج مَضَارِج [ضرج]: جامه كهنه و فرسوده؛ «المَضَارج»: سختيها.

=المُضَرَّج-

[ضرج] بالدماءِ: خون آلود.

=المُضَرَّس-

[ضرس]: مفع، بلا خورده، مصيبت زده،- من الوشي: نقش و نگار روى جامه كه بشكل دندان باشد.

=مَضَّضَ-

تَمْضِيضاً [مضّ]: آب شور نوشيد، شير ترشيده آشاميد.

=المَضَض-

[مضّ]: مصدر است، درد و رنج و مصيبت، شير ترش شده؛ «على مَضَضٍ»:

به زور و اكراه.

=المُضْطَجَع-

[ضجع]: محل آسايش، تخت خواب.

=المُضْطَرّ-

[ضرّ]: «مُضْطَرٌّ إلى»: نيازمند به ...

=المُضطَرِب-

[ضرب]: فا، ناراحت و دلواپس و نگران.

=مَضَغَ-

- مَضْغاً الطعامَ: غذا را جويد.

=مَضَّغَ-

تَمْضِيغاً [مضغ] هُ الشي ءَ: او را وادار به جويدن كرد.

=المُضْغَة-

ج مُضَغ: لقمه اى كه جويده مى شود؛ «مُضَغُ الأُمورِ و الجراحاتِ»:

مشكلات كوچك و زخمهاى جزئي.

=المِضْغَط-

[ضغط]: هواسنج- دستگاه شناخت فشار هوا.

=المُضِلّ-

[ضلّ]: فا، سراب.

=المَضَلّ-

[ضلّ]: آنچه كه باعث گمراهى مردم شود.

=المَضَلَّة-

[ضلّ]: گمراهى؛ «ارْضٌ مَضَلَّة»: زمينى كه در آن راه را گم كنند و

=المضلة-

=المضلع-

=المضلل-

=المضمار-

=المضماض-

=المضمر-

=مضمض-

=المضمضة-

=المضمن-

=المضموم-

=المضمون-

=المضنة-

=المضهب-

=المضي-

=المضياع-

=المضياف-

=المضي ء-

=المضير-

=المضيرة-

=المضيعة-

=المضيغة-

=المضيف-

=المضيفة-

=المضيق-

=مط-

=مطا-

=المطا-

=المطابق-

=المطابقة-

=المطاحة-

=المطاخ-

=المطار-

=المطارب-

=المطارة-

=المطاط-

=المطاف-

=المطال-

=المطالبة-

در جمع اين تعبير گفته مى شود (ارَضُون مَضَلَّات).

=المَضِلَّة-

[ضلّ]: مرادف (المَضَلّة) است.

=المُضَلَّع-

[ضلع]: مفع، چند ضلعى؛ «المُضَلّع المنتظم»: چند ضلعى منتظم و متساوى با هم، «المُضَلَع من الثياب»: پارچه راه راه،- أو ذو الأضلاع (ه): خط منكسر بسته كه قطعه هاى آن را «اضلاع» نامند و گوشه هاى اضلاع را «رُؤُوس» نامند،- الرباعي او الشكل الرباعي او الرّباعي (ه):

مضلع چهار ضلعى،- الخماسي او الخُماسى او المُخَمَّس (ه): مضلّع پنج ضلعى،- السداسِي او السّداسي او المسدّس (ه): شش ضلعى؛ «رسم دائرة فى مُضَلَّع» (ه): مضلعى كه دايره اى در آن كشيده شده و ضلعهاى آن مماس با دايره باشد؛ «رسم دائرة على مضلّع» (ه) مضلعى كه داخل دايره كشيده و اضلاع آن مماس با دايره باشد.

=المُضَلَّل-

[ضلّ]: گمراه شده، كسيكه دنبال گمراهى باشد، ناموفق.

=المِضْمَار-

[ضمر]: جاى پرورش اسب، زمان پرورش اسب، زمين وسيع براى مسابقه اسب دوانى، خط پايانى مسابقه اسب دوانى؛ «في هذا المضمار»: در اين زمينه، در اين مجال.

=المِضْماض-

[مضمض]: سوزش و التهاب، مرد تندرو و چالاك، خواب.

=المُضْمَر-

[ضمر]: مخفى و پنهان.

=مَضْمَضَ-

مَضْمَضَةً و مَضْمَاضاً و مِضْمَاضاً [مضمض] الماءَ في فيهِ: آب را در دهان خود مضمضه كرد،- النعاسُ في عَيْنَيْه: خواب چشمانش را فرا گرفت.

=المَضْمَضَة-

[مضمض]: مص، صداى مار و مانند آن و گفته مى شود كه بحركت در آوردن مار زبان خود را.

=المُضَمَّن-

[ضمن]: مفع،- مِنَ الأَصْوَات:

صدائى كه بدرستى نتوان آنرا تشخيص داد.

=المَضْمُوم-

[ضمّ] إلى كذا: پيوست به آن، منضم به آن.

=المَضْمُون-

مفع، مكفول؛ «كتابٌ مَضْمُونٌ»:

پست سفارشى؛ «المضمون من الجملة ج مَضامِين»: معنى و مفهوم جمله و عبارت.

=المَضَنَّة-

ج مَضَانّ [ضنّ]: آنچه كه بدان بخيلى شود.

=المَضِنَّة-

ج مَضَانّ [ضنّ]: مرادف (المَضَنَّة) است.

=المُضَهَّب-

[ضهب]: «لحمٌ مُضَهَّبٌ»:

گوشت بريده و خرد شد.

=المُضِيّ-

[مضي]: مصدر است،- في كذا:

ادامه و استمرار؛ «المُضِيُّ فى الحرب»:

همواره در جنگ.

=المِضْياع-

[ضيع]: مرد بسيار تباه و ضايع كننده.

=المِضْيَاف-

[ضيف]: مرد مهمان نواز.

=المُضِي ء-

[ضوأ]: روشن و نورانى.

=المَضِير-

[مضر] «لَبَنٌ مَضِيرٌ»: شير ترشيده.

=المَضِيرَة-

[مضر] (ط): غذائى كه با شير ترش طبخ و آماده مى شود.

=المَضْيَعَة-

[ضيع]: آنچه كه باعث ضايع شدن و تباهى شود.

=المَضِيعَة-

[ضيع]: مرادف (المَضْيَعَة) است.

=المَضِيغَة-

ج مَضِيغٌ و مَضَائِغٌ: گوشت كه بر روى استخوان باشد، استخوان بر آمده زير بنا گوش، عضله.

=المَضِيف-

[ضيف]: مهمانخانه، جاى ضيافت و پذيرائى از ميهمان.

=المُضِيفَة-

ج مُضِيفات [ضيف]: خانم ميهماندار هواپيما.

=المَضْيَفَة-

[ضيف]: جاى ضيافت و ميهمانى.

=المَضِيق-

ج مَضايِق [ضيق]: جاى تنگ و كار دشوار، تنگه دريائى.

=مَطَّ-

- مَطّاً [مطّ] الشي ءَ: آنرا كشيد و دراز كرد،- خطَّهُ او خَطْوَهُ: گامهاى بلند و فراخ برداشت،- الدّلوَ: دلو را از چاه بالا كشيد،- خَدَّه: تكبّر ورزيد،- الطائرُ جناحيهِ: پرنده دو بال خود را گشود.

=مَطَا-

- مَطْواً [مطو]: در راه رفتن شتاب نمود،- بالقومِ: همراه با قوم حركت كرد.

=المَطَا-

[مطو]: مصدر (مَطِىَ) است،- مثناى اين كلمه مَطَوَانِ، ج أمطاء است و بمعناي پشت و يا كمر مى باشد.

=المُطَابِق-

[طبق] لكذا: برابر با آنست.

=المُطَابَقَة-

[طبق]: برابرى و توافق.

=المَطَاحَة-

[طوح]: واحد (المَطَاوح) است و بمعناى مهلكه مى باشد.

=المَطَاخ-

احمق، خود پسند، بد زبان، دروغگو.

=المُطَار-

[طير] من الخيل: اسب نيرومند و تيزرو.

=المَطَار-

[طير]: فرودگاه.

=المَطَار-

[مطر] من الآبار: چاهى كه دهانه آن فراخ باشد.

=المَطَّار-

[مطر] من الخيل: اسب تندرو و شتابان.

=المَطَارب-

[طرب]: راههاى متفرقه.

=المَطَارة-

[طير]: «أَرْضٌ مَطَارَةٌ»: سرزمين پر از پرندگان.

=المَطَارَة-

[مطر] من الآبار: مرادف (المَطَار) است.

=المَطَاط-

[مطط]: شير شتر ترش و غليظ.

=المَطَّاط-

[مطّ]: لاستيك كه از چكيده برخى درختان كه در مناطق گرمسيرى روئيده مى شود و به آن (كائوچو) گفته مى شود بدست مىيد؛ «شجر المطّاط» (ن):

درختى كه از آن لاستيك بدست مىيد.

=المَطَاف-

[طوف]: جاى طواف، گردش و مسافرت؛ «انتهى بهِ المَطَاف الى»: گردش كرد تا رسيد به ... ؛ «خاتمةُ المطافِ»: پايان و برگشت.

=المَطَّال-

كارگر آهنگرى- آهنگر، كسيكه بسيار امروز و فردا كند و كارى را بتأخير اندازد، سهل انگار.

=المُطَالَبَة-

[طلب]: مطالبه.

=المطالة-

=المطالعة-

=المطاوح-

=المطاوي-

=المطبخ-

=المطبع-

=المطبعة-

=المطبعي-

=المطبق-

=المطبقات-

=المطبقة-

=المطبوع-

=المطبوعات-

=المطجن-

=المطحان-

=المطحلب-

=المطحنة-

=المطحول-

=مطخ-

=مطر-

=المطر-

=المطراب-

=المطرابة-

=المطران-

=المطرانية-

=المطرب-

=المطربة-

=المطرة-

=المطرح-

=المطرحة-

=المطرد-

=المطرز-

=المطرف-

=المطرق-

=المطرقة-

=المطروف-

=المطروفة-

=المطروق-

=مطط-

=المِطَالَة-

حرفه آهنگر، آهنگرى.

=المُطَالَعَة-

[طلع]: مص، مطالعه كتاب؛ «قَاعَةُ المُطَالَعَة»: سالن مطالعه كتاب، «مُطَالَعَةُ النّيَابِة العامَّة»: تحت پيگرد قرار گرفتن دادستانى كل.

=المَطَاوِح-

[طوح]: مهلكه ها.

=المَطَاوِي-

[طوي] من الأَمْعاء أو الحيَّة أو الثوب: باطن روده ها و يا مار و يا جامه.

=المَطْبَخ-

ج مَطَابخ [طبخ]: آشپز خانه.

=المِطْبَخ-

ج مَطَابِخ [طبخ]: ابزار پختن.

=المَطْبَع-

ج مَطابِع [طبع]: چاپخانه.

=المَطْبَعَة-

ج مَطَابِع [طبع]: چاپخانه.

=المِطْبَعَة-

ج مَطَابِع [طبع]: دستگاه چاپ.

=المَطْبَعِيّ-

[طبع]: كارگر چاپخانه؛ «خَطَأٌ مَطْبَعِي»: اشتباه چاپى، «غَلْطَة مَطْبَعِيّة»: غلط چاپى، «تصحيحَات مَطْبَعيَّةٌ»: غلط گيرى چاپي.

=المُطْبِق-

[طبق]: فا، زندان زير زمينى؛ «الجنون المُطْبِق»: جنونى كه باعث بيهوشى شود.

=المُطَبِّق-

[طبق]: فا، كسيكه كارها را با رأى خود انجام دهد.

=المُطْبِقَات-

[طبق]: بلاها و سختيها.

=المُطْبِقَة-

[طبق]: «الحروف المُطْبِقَة»:

حروف مطبقه عبارتند از ص ض ط ظ؛ «سَنَة مُطْبِقه»: سالى سخت.

=المُطَبِّقَة-

[طبق]: مؤنث (المُطَبِّق) است؛ «سحابَةٌ مُطَبِّقَةٌ»: ابرى كه بارانش همه جا را فرا گرفته باشد.

=المَطْبُوع-

[طبع]: مفع، چاپ شده،- مِن الشّعراء: كسيكه بطور طبيعى و بدون تكلّف شعر مى گويد.

=المَطْبُوعات-

[طبع]: انتشارات؛ «قانونُ المَطْبُوعات»: قانون مطبوعات،- الدوريَّة:

انتشاراتى كه در فاصله هاى معينى از زمان صادر مى شود.

=المُطَجَّن-

[طجن] (ط): غذاى سرخ كرده در ماهيتابه.

=المِطْحَان-

[طحن]: افعى و يا مار چنبر زده.

=المُطَحْلَب-

[طحلب]: «ماءٌ مُطَحْلَبٌ»: آب كه بر روى آن خزه باشد.

=المُطَحْلِب-

[طحلب]: «ماءٌ مُطَحْلِب»:

مرادف (مُطَحْلب) است.

=المَطْحَنَة-

ج مَطَاحِن [طحن]: سنگ آسياب.

=المَطْحُول-

[طحل]: آنكه مبتلا به بيمارى (اسپرز) است.

=مَطَخَ-

- مَطْخاً العسلَ: عسل را ليسيد،- الرَّجُلَ بِيَده: او را زد،،- عِرْضَهُ: آبروى او را ريخت.

=مَطَرَ-

- مَطْراً و مَطَراً تِ السماءُ: آسمان باريد،- تِ السّماءُ القومَ: آسمان بر آنها باريد،- مُطُوراً فى الأرض: سفر كرد و رفت،- العبدُ: بنده گريخت،- الشي ءُ: بلند شد و بر آمد،- مُطُوراً و مَطْراً القربةَ: مشك را پر از آب كرد،- الفرسُ: اسب شتاب كرد،- تِ الطيرُ: پرنده در پرواز خود شتاب كرد.

=المَطَر-

ج أَمْطَار: باران.

=المَطِر-

: بارانى؛ «يَومٌ مَطِرٌ»: روز بارانى.

=المِطْرَاب-

[طرب]: مرد بسيار طرب.

=المِطْرابَة-

[طرب]: مرادف (المِطْراب) است.

=المَطْران-

ج مَطَارِنة و مَطَارِين: مرادف (المِطْران) است.

=المِطْران-

ج مَطَارِنة و مَطَارِين: رئيس كاهنان نصارى كه مقام او بالاتر از اسقف و پائين تر از (بطريرك) است.

=المِطْرانيَّة-

خليفه گرى، جايگاه و اقامتگاه (مطران).

=المُطْرِب-

[طرب]: آواز خوان خوش صدا كه ديگران را به طرب بر مىنگيزد.

=المَطْرَب-

ج مَطَارِب [طرب]: راه فرعى يا كوچه باريك.

=المَطْرَبَة-

ج مَطَارب [طرب]: مرادف (المَطْرَب) است.

=المُطْرَة-

عادت.

=المَطَرَة-

مرادف (المُطْرَة) است، مشك، وسط حوض.

=المَطِرَة-

مؤنث (المَطِر) است، مرادف (المُطْرة) است.

=المَطْرَح-

ج مَطَارح [طرح]: جا و مكان، جائيكه در آن چيزى ريخته مى شود، جاى فرش.

=المِطْرَحَة-

[طرح]: ابزارى كه با آن نان را بداخل تنور قرار مى دهند.

=المِطْرَد-

ج مَطَارِد [طرد]: نيزه كوتاه.

=المُطَّرِد-

[طرد]: فا؛ «حُكمُ مُطَّرِدٌ»: دستور همگاني؛ «القاعدةُ المُطَّرِدة»: روش و دستورى همگانى و بدون خدشه.

=المُطَرِّز-

[طرز]: مرد نگارگر بر روى جامه، گلدوز، مليله دوز.

=المُطْرَف-

ج مَطَارِف [طرف]: مرادف (المِطْرَف) است.

=المُطْرِف-

[طرف] من المال: دارائى تازه بدست آمده.

=المِطْرَف-

ج مَطَارِف [طرف]: ردائى كه از خز دوخته شده و روى آن نقش و نگار باشد.

=المِطْرَق-

ج مَطَارِق [طرق]: چكش، چوب پنبه زنى.

=المِطْرَقَة-

ج مُطَارِق [طرق]: مرادف (المِطْرَق) است.

=المَطْرُوف-

[طرف]: مفع، دستگاه روغن كشى كه با آب مى چرخد.

=المَطْرُوفَة-

[طرف]: مؤنث (المَطْرُوف) است؛ «عَيْنٌ مَطْروُفة»: چشمى كه در اثر برخورد با چيزى اشك بريزد.

=المَطْرُوق-

[طرق]: مفع، مرد سست و بيحال، مرد بى عقل و ديوانه؛ «بيتٌ مَطْرُوقٌ»:

خانه اى كه مردم بدان رفت و آمد مى كنند؛ «مَوضوعُ مَطْرُوقٌ»: موضوعيكه قبلًا مورد مطالعه و اتخاذ تصميم قرار گرفته؛ «ماءٌ مَطْرُوقٌ»: آبى كه در آن شتران رفته و آنرا تيره كرده باشند.

=مَطَّطَ-

تَمْطِيطاً [مطّ] الرجُلَ: به او ناسزا

=المطعام-

=المطعان-

=المطعم-

=المطعمة-

=المطعن-

=المطعنة-

=المطعوم-

=المطفأ-

=المطفئ-

=المطفأة-

=المطفئة-

=المطفحة-

=المطفل-

=المطقة-

=مطل-

=المطل-

=المطلاق-

=المطلب-

=المطلة-

=المطلع-

=المطلق-

=المطلل-

=المطلوب-

=المطلول-

=المطليق-

=المطمار-

=المطماع-

=المطمئن-

=المطمح-

=المطمر-

=مطمط-

=المطمع-

=المطمعة-

=المطمورة-

=المطناب-

=المطنب-

=المطنف-

=المطهر-

=المطهرة-

=المطهم-

گفت،- الشّي ءَ: آنرا كشيد.

=المِطْعَام-

[طعم]: آنكه بسيار ميهمانى دهد.

=المِطْعَان-

ج مَطَاعِين [طعن]: مرادف (المِطْعَن) است.

=المُطْعَم-

[طعم]: مفع، مرد روزى يافته.

=المَطْعَم-

ج مَطَاعِم [طعم]: رستوران، جاى غذا خوردن.

=المِطْعَم-

[طعم]: پُرخور.

=المُطَعَّم-

[طعم]: شاخه هاى درختان پيوند شده، كسيكه واكسن بيمارى مسرى زده باشد.

=المِطْعَمَة-

[طعم]: مؤنث (المِطْعَم) است.

=المِطْعَن-

ج مَطَاعِن [طعن]: كسيكه بر دشمن طعنه بسيار زند؛ «المَطَاعِن»:

ناسزاها.

=المَطْعَنَة-

[طعن]: طعنه زدن با نيزه ها.

=المَطْعُوم-

[طعم]: مفع، آنچه كه خورده يا چشيده مى شود،- و در زبان متداول شاخه پيوند شده درخت است و نيز بر كسيكه واكسن آبله مى زند اطلاق مى شود.

=المُطْفَأ-

[طفأ]: آتشى كه شعله آن خاموش شده باشد، ناروشن، تار.

=المُطْفِئ-

[طفأ]: فا؛ «مُطْفِئُ الجَمْرِ»:

چهارمين يا پنجمين روز از سرماى پير زن؛ «مُطْفِئُ الرَّضْفِ»: بلا و سختى.

=المِطفَأَة-

ج مَطَافِئ [طفأ]: ابزار خاموش كننده، «رجالُ الإِطفاءِ»: آتش نشانى.

=المُطْفِئَة-

[طفأ]: «مُطْفِئَةُ الرَّضْفِ»:

چربى كه هر گاه بر روى سنگ تافته نهند آتش آن سرد شود.

=المِطْفَحَة-

كفگير.

=المُطْفِل-

ج مَطَافِل [طفل]: زن يا ماده حيوان بچه دار.

=المَطْقَة-

[مطق]: شيرينى.

=مَطَلَ-

- مَطْلًا هُ حَقَّهُ و بحقَّهِ: پرداخت حق او را بتأخير انداخت،- الحبلَ: ريسمان را كشيد،- الحديدَ: آهن را دراز كرد، آهن را پهن و بشكل ورق در آورد.

=المُطَلّ-

[طلّ]: جاى بلند كه از بالاى آن، پائين را بنگرند.

=المِطْلاق-

[طلق]: مرد بسيار طلاق دهنده.

=المَطْلَب-

ج مَطَالِب [طلب]: طلب، مقصد، خواهش، موضوع علمى، موضوع فنى و هنرى.

=المُطْلَة-

آب باقيمانده ته حوض، مقدار كمى مى كه از مشك شراب ريزند.

=المَطَلَة-

آب باقيمانده ته حوض.

=المَطْلَع-

[طلع]: مص،- ج مَطَالِع: جاى بر آمدن ستاره ها، نرده و پلكان، آنچه كه بر آن آگاهى يابند، پيش درآمد موزيك، و در اصطلاح كبوتر بازان يك نوع بازى است كه آنرا (المُعَنّى) نامند؛ «مَطْلَعُ الأمرِ»:

مركز و مصدر امر؛ «مَطْلَعُ القصيدةٍ»: اولين بيت از قصيده شعرى.

=المَطْلِع-

[طلع]: مص،- ج مَطَالِعِ (فك): در علم ستاره شناسى بمعناى محل بر آمدن ستاره هاست، نردبان و پله، آنچه كه بر آن در آيند.

=المُطَلِّع-

[طلع]: فا، نيرومند و بزرگوار.

=المُطَّلَع-

[طلع]: مفع، جهت و جانب كار، جاى كسب اطلاع از بلندى به گودى، چشم انداز.

=المُطَّلِع-

[طلع] على الشي ءِ: آگاه، هر كسى كه از موضوعى اطلاع دارد؛ «الأوساط المُطَّلِعة»: محافل اطلاعاتى.

=المُطْلَق-

[طلق]: آزاد و مطلق،- من الخيل:

اسبى كه يكى از چهار دست و پايش سفيد نباشد؛ «مُطْلَقاً»: بطور عموم و بدون استثنا؛ «الدّولُ ذاتُ الحُكْمِ المُطْلَق»: دولتهائى كه از نظر قوه اجرائي بيشترين اختيارات را دارند؛ «السُّلْطات المطلقة»: اختياراتى كه از سوى مجلس بدولت واگذار مى شود.

=المُطَلِّل-

[طلّ]: مِه، شبنم.

=المَطْلُوب-

ج مَطَالِيب [طلب]: آنچه كه خواسته شود،- من فُلانٍ: خواسته از ديگرى.

=المَطْلُول-

[طلّ]: مفع، خون كه به هدر رفته باشد،- من الأَمَاكن: جائيكه شبنم بر آن نشسته باشد.

=المِطْلِيق-

[طلق]: مرادف (المِطْلاق) است.

=المِطْمَار-

[طمر]: مرادف (المِطْمَر) است.

=المِطْمَاع-

[طمع]: طمعكار.

=المُطْمَئِنّ-

[طمن]: آرام و مطمئن،- الى:

مطمئن به،- مِنَ الأَرض: دره گود و مطمئن.

=المَطْمَح-

ج مَطَامِح [طمح]: آنچه كه بدان چشم دوخته شود و دل آنرا بخواهد.

=المِطْمَر-

[طمر] (ب): نخ و يا ريسمان بنا.

=مَطْمَطَ-

مَطْمَطَةً [مطمط]: آهسته سخن گفت و يا نوشت.

=المَطْمَع-

ج مَطَامِع [طمع]: آنچه كه بدان طمع ورزند.

=المَطْمَعَة-

[طمع]: طمع انگيز، علت طمع.

=المَطْمُورَة-

ج مَطَامِير [طمر]: زندان، انبار زير زمينى براى نگهدارى گندم و دانه ها.

=المِطْنَاب-

[طنب]: «جيشٌ مِطْنَابٌ»:

لشكرى انبوه.

=المُطْنِب-

[طنب]: آنكه هر كسى را مدح كند، مديحه سراى همه.

=المُطْنِف-

[طنف]: كسيكه داراى جاى بلند و سردرى است، كسيكه روى سردرى باشد.

=المَطْهَر-

[طهر]: عالم برزخ مسيحيان است.

=المُطَهِّر-

[طهر]: فا،- ج مُطَهِّرات: داروى پاك كننده، ضد عفونى كننده، كشنده ميكروب زخم و مانند آن.

=المَطْهَرَة-

ج مَطَاهِر [طهر]: ظرفى كه با آب آن خود را مى شويند، محل شست و شو و طهارت.

=المِطْهَرَة-

ج مَطَاهِر [طهر]: مرادف (المَطْهَرَة) است.

=المُطَهِّرَة-

[طهر]: مؤنث (المُطَهِّر) است، دستگاه ضد عفونى كردن لباسهاى بيمار.

=المُطَهَّم-

[طهم]: چاق، لاغر اندام، اندام زيبا و كامل؛ «جَوَادٌ مُطَهَّمُ»: اسب بسيار زيبا.

=المطو-

=المطوى-

=المطواء-

=المطواة-

=المطواع-

=المطواعة-

=المطوة-

=المطوع-

=المطوعة-

=المطوقة-

=المطول-

=مطي-

=المطية-

=المطير-

=المطيع-

=المطيلة-

=المظاهرة-

=المظبأة-

=المظفار-

=المظفر-

=المظفور-

=المظل-

=المظلة-

=المظلم-

=المظلمة-

=المظلي-

=المظليون-

=المظنة-

=المظهر-

=مع-

=معا-

=معى-

=المعاء-

=المعاب-

=المعابة-

=المعاج-

=المعاد-

=المعادلة-

=المَطْو-

ج مِطَاء و أَمْطَاء و مَطِيّ [مطو]:

شاخه اى كه آنرا دو شقه كرده و با آن دسته گياه و سبزى ببندند.

=المِطْو-

ج مِطَاء و أَمْطَاء و مَطِيّ: مرادف (المَطْو) است،- ج مِطَاء: خوشه خرما. خوشه ذرت، يار و همسان.

=المَطْوَى-

[طوي]: مفرد مَطَاوي است (روده هاى پيچيده و يا مار چنبره زده و جامه پرچين)،- ج مَطَاوٍ: چاقوى جيبى؛ «في مَطَاويه»: در داخل آن، در باطن آن.

=المُطَوَاء-

[مطو]: درازا و بلندى، دراز كشيدن و استراحت گرفتن.

=المِطْوَاة-

[طوي]: چاقوى كوچك يك لبه يا بيشتر كه تا مى شود.

=المِطْواع-

[طوع]: فرمانبردار، مطيع.

=المِطْوَاعة-

[طوع]: فرمانبردار، مطيع.

=المَطْوَة-

[مطو]: اسم مرّه از (مَطَا) است.

=المُطَّوِّع-

[طوع]: مرادف (المتَطوِّع) است و بمعناى داوطلب مى باشد.

=المُطَّوِّعَة-

[طوع]: كسانيكه داوطلبانه به جهاد مى روند.

=المُطَوَّقَة-

[طوق]: كبوتر طوق دار، شيشه بزرگ كه بر گردن آن دسته اى بشكل طوق باشد.

=المِطْوَل-

ج مَطَاوِل [طول]: ريسمان و افسار.

=المَطُول-

[مطل]: سست كار و آهسته كار.

=مَطِيَ-

- مَطاً [مطو]: كشيده و بلند شد.

=المَطِيَّة-

ج مَطَايَا و مَطِيّ [مطو]: ستور، اين كلمه در كاربرد مذكر و مؤنث يكسان است.

=المَطِير-

[مطر]: باراني، آنچه كه بر آن باران آمده است.

=المُطَيَّر-

[طير]: مفع، شكسته و شكاف برداشته، نوعى پارچه.

=المُطِيع-

[طوع]: فرمانبردار، مطيع.

=المَطِيلَة-

[مطل]: آهن گداخته و كوبيده كه از آن ورق آهنى سازند.

=المُظَاهَرَة-

ج مُظَاهَرَات [ظهر]: تَظاهرات، راهپيمائى.

=المَظْبَأَة-

[ظبي]: «أرضٌ مَظْبَأَةٌ»:

سرزمينى پر از آهو.

=المِظْفَار-

[ظفر]: مرادف (المُظَفَّر) است.

=المُظَفَّر-

[ظفر]: ظفرمند، كامياب، كامروا.

=المَظفُور-

[ظفر]: كسيكه در چشم او ناخنك در آمده باشد.

=المُظِلّ-

[ظلّ]: فا؛ «يومٌ مُظِلٌّ»: روزى كه مدام سايه داشته باشد.

=المَظَلَّة-

- ج مَظَالّ: چتر، چادر.

=المِظَلَّة-

ج مَظَالّ: چتر، چادر بزرگ، سايبان، چتر نجات كه آنرا (مِظَلَّة واقِيَة و مِظلَّة هَابطة) نيز گويند؛ «جُنُودُ المِظَلّات»:

گروه چتر بازان نيروى هوائى؛ «عيدُ المَظَالّ»: عيد سايبان بندى نزد يهوديان است كه از برگ درختان سايبانها بندند و مدت ٧ روز در آنها بياد بود رهائى از بندگى مصر اقامت كنند.

=المُظْلِم-

[ظلم]: تاريك، سياه.

=المَظْلِمَة-

ج مَظَالِم [ظلم]: دادخواهى، شكايت.

=المِظَلِّيّ-

[ظلّ] (اع): چتر باز.

=المِظَلِّيُّون-

[ظلّ] (اع): گروه چترباز كه از داخل هواپيما خود را بزير مىفكنند.

=المَظِنَّة-

ج مَظَانّ [ظنّ]: «مَظِنَّةُ الشي ء»:

مكان ويژه چيزى كه احتمال مى رود در آن باشد.

=المُظْهَر-

[ظهر]: مفع،- عند النحاة: و در اصطلاح علم نحو بمعناى اسم ظاهر است بر خلاف ضمير.

=المَظْهَر-

ج مَظَاهِر [ظهر]: جاى آشكار شدن،- من الشَّخْصِ و سواه: آنچه كه از شخص يا چيزى پيداست، سطح خارجى هر چيزى؛ «حَسَنُ المَظْهَر»: زيبا و خوش اندام.

=مَعْ-

مرادف (مَعَ) است، صداى بز و مانند آن.

=مَعَ-

با، همراه؛ «اللّه معكم»: خدا با شماست، «افْعَلْ هذا مَعَ هذا»: اين كار را با آن كار انجام ده كه در مثالهاى فوق مضاف و ظرف است و بر مكان دلالت دارد و گاهى بر زمان اجتماع دلالت دارد مانند: جِئْتُكَ مَعَ الْعَصْر: هنگام واپسين روز نزد تو آمدم، و گاهى بمعناى (عِند) مىيد مانند (جِئتُ مِن مَعَ الْقَوم): از نزد آنها آمدم، و گاهى غير مضاف است كه در اينصورت تنوين بخود مى گيرد و (حال) مى شود و براى مثنى و جمع يكسان بكار مى رود مانند (جاءَ زيدٌ و عمرٌو معاً) زيد و عمرو با هم آمدند و (جِئنا معاً): با هم آمديم.

=مَعَّ-

- مَعّاً [معّ] الشحمُ: چربى آب شد.

=مَعَا-

- مُعَاءً [معو] السنَّورُ: گربه صدا كرد.

=مَعَّى-

تَمْعِيَةً [معو] الخروفُ: گوسفند صدا كرد.

=المِعَاء-

ج أَمْعِيَة [معو]: روده.

=المَعَاب-

ج مَعَايِب [عيب]: عيب، پيرايه.

=المَعَابَة-

ج مَعَايِب [عيب]: مرادف (المَعَاب) است.

=المَعَاج-

[عوج]: مص، جا و محلى كه در آن اقامت كنند، جا و محلّى كه بطرف آن مى روند.

=المَعَّاج-

[معج]: صيغه مبالغه است؛ «حمارٌ مَعَّاجٌ»: الاغى كه هنگام دويدن بطرف چپ و راست خود لنگر مىندازد.

=المُعَاد-

[معد] (طب): بيمارى معده.

=المَعَاد-

[عود]: مص، برگشتن و مصير، آخرت، بهشت، حجّ.

=المُعَادَلَة-

ج مُعَادَلَات [عدل]: مص،- فى الشهادات: گواهينامه و يا دانشنامه اى كه با دانشنامه ديگر از نظر ارزش علمى يكسان باشد،- (ع ج): و در علم جبر مجموعه دو عبارت غير مساوى است كه با انجام عمليات جبرى مجهولات آن ظاهر مى شود و آنرا (جذور المعادلة) يا جواب آن يا حلّ آن مى نامند و هر يك از اين دو عبارت را طرف معادله يا اندام آن نامند مانند س+ ٤ - س- ١.

=المعاذ-

=المعارة-

=المعارضة-

=المعارف-

=المعارك-

=المعاري-

=المعاز-

=المعاش-

=المعاصر-

=المعافى-

=المعاقب-

=المعاقبة-

=المعاقم-

=المعاكس-

=المعالي-

=المعاملة-

=المعان-

=المعانة-

=المعاهدة-

=المعاود-

=المعاون-

=المعاوية-

=المعايدة-

=المعاير-

=المعاينة-

=المعبد-

=المعبر-

=المعبرة-

=المعبود-

=المعتاد-

=المعتام-

=المعتبة-

=المعتدل-

=المعتدي-

=المعتذلات-

=المعتر-

=المعترضة-

=المعترف-

=المعترك-

=المعتزلة-

=المعتصم-

=المعتقة-

=المعتقد-

=المعتمد-

=المعتمر-

=المعته-

=المعتوب-

=المعتوه-

=معج-

=المعج-

=المعجال-

=المعجب-

=المعجة-

=المَعَاذ-

[عوذ]: مص، پناهگاه، حرز؛ «مَعَاذ اللّهِ»: پناه مى برم بخدا.

=المَعَارَة-

[معر]: تند خوئى و گرفتگى از شدت خشم.

=المُعَارَضَة-

[عرض]: مص، احزاب و يا دسته جات مخالف دولت.

=المَعَارِف-

[عرف]: جمع معرفه است، امور تربيت و پرورش؛ «وزيرُ المعارف»: وزير آموزش و پرورش، زيبائيهاى چهره؛ «مَعَارفُ الرجُلِ»: دوستان و ياران شخص.

=المُعَارِك-

[عرك]: فا، رزمنده، رزمجو.

=المَعَارِي-

[عري]: فرش، محلهائى كه چيزى در آن نرويد.

=المِعَاز-

[معز]: بز.

=المَعَّاز-

دارنده بز، چوپان بز.

=المَعَاش-

ج مَعَايش [عيش]: رزق و روزى، وسيله زندگى، زمان يا مكان بدست آوردن روزى،- ج مَعَاشاة: حقوق ماهانه بازنشستگى؛ «احيل الى أو على المَعَاش»:

باز نشسته شد.

=المُعَاصِر-

ج مُعَاصِرون [عصر]: معاصر، هم زمان.

=المُعَافَى-

[عفو]: تندرست و سالم.

=المُعَاقِب-

[عقب]: فا، انتقام گيرنده، انتقامجو.

=المُعَاقَبَة-

[عقب]: كيفر، جزا.

=المَعَاقِم-

[عقم]: مفصلهاى استخوان؛ «مَعَاقِمُ الخيل» مفاصل اسب.

=المُعَاكِس-

[عكس]: فا؛ «الهُجُوم المُعَاكِس»:

حمله ناگهانى از حالت دفاع به يورش.

=المَعَالي-

[علو]: جمع (مَعْلَاة) است، عنوانى است كه به وزير مى دهند مانند «معالي الوزير».

=المُعَامَلَة-

ج مُعَامَلات: مص، روش تصرّف؛ «حُسْنُ أَوْ سوءُ المعَامَلة» روش خوب يا بد در معاملات. معامله بمثل و تبادل (المُعاملة بالمثل)،- التجاريَّة: آنچه كه مربوط به تجارت و خريد و فروش باشد؛ «المُعَامَلات»: احكام معاملات شرعي از قبيل فروش و خريد و يا مانند آن.

=المَعَان-

[معن]: منزل، جايگاه.

=المَعَانَة-

[عون]: كمك و مساعدت.

=المُعَاهَدَة-

[عهد]: پيمان ميان دو دولت يا بيشتر در مسائل سياسى يا بازرگانى.

=المُعَاوِد-

[عود]: فا، مُواظب، ماهر، قهرمان.

=المُعَاوِن-

[عون]: معاون، كمك و يارى دهنده.

=المُعَاوِيَة-

[عوي] (ح): سگ،- بچه روباه.

=المُعَايَدَة-

ج مُعَايَدات [عود]: تبريك عيد.

=المَعَايِر-

[عير]: معايب، نواقص.

=المُعَايَنَة-

[عين]: مص، برادرى از يك پدر و مادر.

=المَعْبَد-

ج مَعَابِد [عبد]: جاى عبادت، مسجد.

=المُعَبَّد-

[عبد]: مفع، مورد احترام و تعظيم، راه كوفته و تسطيح شده.

=المَعْبَر-

[عبر]: آماده براى عبور.

=المِعْبَر-

[عبر]: آنچه كه با آن از يكسوى رودخانه بسوى ديگر روند مانند كشتى و پل.

=المِعْبَرَة-

[عبر]: مرادف (المِعْبَر) است.

=المَعْبُود-

[عبد]: مفع، بُت.

=المُعْتَاد-

[عود]: فا، مألوف و معمولى؛ «كَالْمُعْتَاد»: طبق معمول.

=المِعْتَام-

[عتم]: دير كننده.

=المَعْتَبَة-

[عتب]: مص، عتاب، خشم.

=المَعْتِبَة-

[عتب]: مرادف (الْمَعْتَبَة) است.

=المُعْتَدِل-

[عدل]: فا، ميانه رو؛ «بَلَدٌ مُعْتَدِلُ المناخِ»: سرزمين معتدل كه هواى آن نه بسيار سرد و نه بسيار گرم است.

=المُعْتَدِي-

ج مُعْتَدُون [عدو]: فا، آغازگر حمله.

=المُعْتِذلَات-

[عذل]: «أيّامٌ مُعْتَذِلَات»:

روزهاى بسيار گرم.

=المُعَتَّر-

[عتر]: ناكام و بدشانس.

=المُعْتَرِضَة-

[عرض]: «جُمْلَةٌ مُعْتَرِضَةٌ»:

جمله كوتاهى كه داراى معناى كامل است و در ميان جمله ديگر مىيد.

=المُعْتَرف-

[عرف]: فا، در مسيحيت بمعناى كسى است كه در برابر دشمن اعتراف به مسيحيت كند.

=المُعْتَرَف-

[عرف] بهِ: مورد اعتراف.

=المُعْتَرَك-

[عرك]: زد و خورد؛ «مُعْتَرَكُ المنايا»: ميان سالهاى شصت و هفتاد از عمر انسان.

=المُعْتَزِلَة-

[عزل]: گروهى از پيروان مذهب قَدَريّه كه خود را از ديگر فرق اسلامى جدا گرفتند.

=المُعْتَصَم-

[عصم]: پناهگاه.

=المُعَتَّقَة-

[عتق]: مى كهنه خوب، نوعى عطر.

=المُعْتَقَد-

[عقد]: عقيده، اعتقاد.

=المُعْتَمَد-

[عمد]: مفع، وكيل و يا نماينده.

=المُعْتَمِر-

[عمر] فا؛ «جاءَ فلانٌ مُعْتَمِراً»: از زيارت حج برگشت.

=المُعَتَّه-

[عته]: مرادف (المعتُوه) است.

=المَعْتُوب-

[عتب]: مفع، مورد عتاب.

=المَعْتُوه-

[عته]: سخيف و كم عقل بدون اينكه ديوانه شده باشد.

=مَعَجَ-

- مَعْجاً الفرسُ: اسب تندرو و رام شد،- البحرُ: دريا طوفانى شد،- السيلُ: سيل شتابان آمد،- الفصيلُ ضرعَ أمِّهِ: بچه شتر بر پستان مادر فشار آورد و دهانش را برگردانيد تا بتواند به آسانى شير بمكد،- بِالْقَلَم فِى الدّواة: قلم را در دوات چرخانيد تا مركب به آن چسبد.

=المَعْج-

مص، اضطراب، قتال، غرور جوانى، وزش ملايم باد.

=المِعْجَال-

ج مَعَاجِيل [عجل]: اصرار كننده؛ «معاجيلُ الطرقِ»: راههاى كوتاه.

=المُعْجَب-

[عجب] بكذا: كسيكه از چيزى در شگفت باشد؛ «مُعْجَبٌ بِنَفْسِه»: خود بزرگ بين، مستكبر.

=المَعْجَة-

اسم مره از (مَعَجَ) است.

=المعجزة-

=المعجل-

=المعجم-

=المعجن-

=المعجنة-

=المعجون-

=معد-

=المعد-

=المعدى-

=المعدات-

=المعدة-

=المعدل-

=المعدلات-

=المعدم-

=المعدن-

=المعدني-

=المعدور-

=المعدوس-

=المعدوم-

=المعذار-

=المعذرة-

=المعذل-

=معر-

=المعر-

=المعرى-

=المعراء-

=المعراة-

=المعراج-

=المعرب-

=المعربد-

=المعرة-

=المعرج-

=المعرض-

=المُعْجِزَة-

ج مُعْجِزات [عجز]: كار ناممكن و غير طبيعى كه انسان نتواند مانند آن بياورد.

=المِعْجَل-

[عجل]: سرعت سنج.

=المُعَجَّل-

[عجل]: مفع، كار لازم و ضرورى و فورى.

=المُعْجَم-

[عجم]: مفع، فرهنگنامه، قاموس، لغتنامه؛ «حروف المُعْجَمِ»: حروف هجاء، حروف الفبائى؛ «باب مُعْجَمٌ»: درب بسته و قفل شده.

=المِعْجَن-

[عجن]: طغار خمير.

=المِعْجَنَة-

[عجن]: مرادف (المِعْجَن) است.

=المَعْجُون-

[عجن]: مفع؛ «مَعْجُون الأسْنَانِ»:

خمير دندان.

=مَعَدَ-

- مَعْداً الشي ءَ: آنرا دزديد، به آن دستبرد زد و برد، قاپيد،- الرمحَ: نيزه را از جا كند،- السيفَ: شمشير را كشيد،- لَحْمَهُ: گوشت او را پاره كرد،- الرَّجُلَ:

معده او درد گرفت،- فِى الأرض: رفت و دور شد،،- الشي ءُ: فاسد شد،- معداً و مُعُوداً بالشي ءِ: آن را برد،- الدّلوَ وَ بِها: دلو را از چاه بيرون كشيد.

=مُعِدَ-

معده او درد گرفت.

=المَعْد-

مص، سفت و غليظ، شتران تندرو، سبزى و دانه هاى نرم، ميوه تازه.

=المُعِدّ-

[عدّ]: فا، داراى ساز و برگ كامل.

=المَعَدّ-

[معد]: شكم، هر يك از دو پهلوى انسان و غيره كه آنرا (المَعَدَّان) نامند.

=المَعْدَى-

[عدو]: «لا مَعْدَى عنهُ»: راه گُريز ندارد.

=المُعَدَّات-

[عدّ]: اسلحه، ساز و برگ جنگى؛ «مُعَدَّات حربيَّة»: تجهيزات جنگى.

=المَعْدَة-

[معد]: اسم مرّه از (مَعَدَ) است، مؤنث (المَعْد) است.

=المِعْدَة-

ج مِعَد (ع إ): معده.

=المَعِدَة-

ج مَعِد (ع إ): معده.

=المُعَدَّل-

[عدل]: مفع، ميانگين؛ «مُعَدَّلُ السّرعة»: ميانگين سرعت؛ «بِمُعَدِّلٍ كذا»: معدل فلان،- فى العلامات المدرسيَّة: معدل نمره هاى درسى و امتحانى.

=المُعَدَّلَات-

[عدل]: «مُعَدَّلاتُ البيتِ»:

گوشه هاى خانه.

=المُعْدِم-

[عدم]: بينوا و مستمند.

=المَعْدِن-

ج مَعَادن [عدن]: معدن، جاى اصلى و مركزى هر چيزى؛ «فلان مَعْدِن الخير و الكَرَم»: فلانى منبع نيكوكارى و بخشش است؛ «امتحنَ مَعْدنَهُ»: باطن او را آزمايش كرد.

=المِعْدَن-

[عدن]: كلنگ.

=المُعَدِّن-

[عدن]: فا، معدنچى، كارگر معدن.

=المَعْدِنيّ-

منسوب به معدن؛ «مياهُ مَعْدِنِيَّة»: آبهاى معدنى.

=المَعْدُور-

[عدر]: كلنگ، تيشه.

=المَعْدُوس-

[عدس]: كسيكه به دانه هاى چركى بر روى پوست يا چهره اش مبتلا شود.

=المَعْدُوم-

[عدم]: مفع، معدوم و از بين رفته، و در علم حساب معادل صفر است.

=المُعْدِي-

[عدو]: مُسرى، واگيردار؛ «أمراض مُعْدِيَة»: بيماريهاى واگيردار.

=المِعْذَار-

ج مَعَاذِير [عذر]: عذرخواهى، پوزش.

=المَعْذُرَة-

ج مَعَاذِر [عذر]: عذرخواهى، پوزش.

=المَعْذَرَة-

ج مَعَاذِر [عذر]: استدلالى كه براى آن معذرت و پوزش خواهند.

=المَعْذِرَة-

ج مَعَاذِر [عذر]: مرادف (المَعْذَرة) است.

=المُعَذَّل-

[عذل]: مفع، كسيكه بر اثر افراط در بذل و بخشش نكوهش شود.

=مَعِرَ-

- مَعَراً الريشُ أو الشَّعْرُ: پر يا موى كم شد،- تِ الناصيةُ: موى پيشانى او ريخت،- الظّفرُ: ناخن از ضربه اى شكسته شد.

=مَعَّرَ-

تَمْعِيراً [معر]: بى چيز و بينوا شد،- وَجْهَهُ: چهره خود را در اثر خشم دگرگون كرد.

=المَعِر-

كم موى و كم پر و مانند آنها، ناخنى كه در اثر ضربه شكسته شده، مرد بخيل و بى خير و بى فائده، كم گوشت.

=المَعْرَى-

ج مَعَار [عري]: لُختى، آنچه از بدن كه بدون پوشش است مانند صورت و دستها.

=المَعْراء-

[معر]: مؤنث (الأَمْعَر) است؛ «ناصيةٌ معراءُ»: پيشانى كه همه موى آن ريخته شده است.

=المَعْرَاة-

ج مَعَارٍ [عربي]: مرادف (المَعْرى) است.

=المِعْرَاج-

ج مَعَارِيج [عرج]: مرادف (المِعْرج) است.

=المُعَرَّب-

[عرب]: تعريب شده، ترجمه شده به زبان عربى؛ «الاسْمُ المَعَرَّب»:

اسمهاى غير عربى كه بزبان عربى راه يافته است مانند (ابريسم) كه عربى شده (ابريشم) از زبان فارسى است.

=المُعَرْبِد-

[عربد]: بد اخلاق.

=المَعِرَة-

«أَرضٌ مَعِرَة»: سرزمين خشك و كم گياه.

=المَعَرَّة-

[عرّ]: بدى و گناه و آزار، غرامت دادن، جنايت، عيب، كار بد، دشنام، رنگ پريده از خشم، و در علم ستاره شناسى بمعناى ستاره ايست كه به چشم ديده نمى شود و در موقعيتى پر از ستاره قرار دارد بصورت هاله اى از نور؛ «مَعَرَّةُ الجَيْشِ»: بمعناى آنست كه سربازان به سرزمين قومى فرود آيند و از كِشت و زرع آن بدون اطلاع آنها تغذيه كنند.

=المَعْرَج-

ج مَعَارِج [عرج]: مرادف (المِعْرَج) است.

=المِعْرَج-

ج مَعَارج [عرج]: نردبان و پلّه و يا آسانسور.

=المَعْرِض-

ج مَعَارض [عرض]: نمايشگاه همه چيزى اعم از صنايع و يا اختراعات؛ «ذَكَرْتُهُ فى معرضِ كذا»: در موقع عرضه چيزى او را ياد كردم؛ «لَسْنا فى معرض الكلام

=المعرض-

=المعرف-

=المعرفة-

=المعرق-

=المعرك-

=المعركة-

=المعرم-

=المعروض-

=المعروف-

=المعروفة-

=المعروق-

=المعروك-

=المعروكة-

=معز-

=المعز-

=المعزى-

=المعزاء-

=المعزاة-

=المعزال-

=المعزف-

=المعزفة-

=المعزق-

=المعزقة-

=المعزل-

=المعزم-

=المعزوفة-

=معس-

=المعسر-

=المعسرة-

=المعسف-

=المعسفة-

=المعسكر-

=المعسلة-

=المعسور-

=المعسول-

=المعشاب-

=المعشار-

=المعشب-

=المعشبة-

=المعشر-

=المعشش-

=معص-

عن ذلك»: از آن سخنى نخواهيم گفت، مجالى براى گفتن نيست.

=المُعَرَّض-

[عرض]: «الكلام المُعَرَّض» ج مَعَارض و مَعَاريض: گفتار عَرَضى و جنبى.

=المَعْرَف-

[عرف]: واحد (المَعَارف) است و عبارت است از تمامى قرص صورت انسان زيرا با آن شناخته مى شود.

=المَعْرِف-

[عرف]: مرادف (المَعْرَف) است.

=المَعْرَفَة-

ج مَعَارف [عرف]: جاى كاكل اسب.

=المَعْرِفَة-

[عرف]: مصدر است، شناخت و فراگيرى چيزى بهمان صورتى كه هست؛ «بمعرفةِ فلان»: با علم و اطلاع او؛ «المَعَارِف»: در جاى خود باين واژه مراجعه كنيد.

=المُعْرِق-

[عرق]: فا، كسيكه ريشه و نژادى در خوبى و يا بدى و مانند آنها داشته باشد.

=المُعَرَّق-

[عرق]: مفع؛ «رجُلٌ مُعَرَّقُ العظامِ»:

مرد لاغر اندام.

=المَعْرَك-

ج مَعَارك [عرك]: مرادف (المَعْرَكة) است.

=المَعْرَكَة-

ج مَعَارِك [عرك]: مرادف (المَعْرَكة) است.

=المَعْرَكَة-

ج مَعَارِك [عرك]: جاى زد و خورد، جنگيدن.

=المُعَرِّم-

[عرم]: كسيكه در اثر خود بزرگ بينى باد در گلو و قبقب انداخته باشد. اين واژه سريانى است.

=المَعْرُوض-

[عرض]: مفع، عريضه، عرضحال.

=المَعْرُوف-

[عرف]: مفع، مشهور، شناخته شده؛ «المعرُوف او من المعروف أن»: كار نيك است، از كار نيك است كه ... ، رزق و روزى، خير، بذل و بخشش، كسيكه در كف دست او زخمى پديد آمده باشد.

=المَعْرُوفَة-

[عرف]: مؤنث (المعروف) است؛ «ارْضٌ مَعْرُوفةٌ»: سرزمين خوش هوا و عطر آگين.

=المَعْرُوق-

[عرق]: «رَجُلٌ مَعْروقُ العظامِ»:

مرد لاغر اندام.

=المَعْرُوك-

[عرك]: «ماءٌ مَعْرُوكٌ»: آبى كه در اطراف آن ازدحام و جمعيت باشد؛ «رملٌ معروكٌ»: ريگ و شنهائى كه در هم ريخته شده باشند.

=المَعْرُوكَة-

[عرك]: «أَرضٌ مَعْرُوكَةٌ»: زمينى كه دام و ستور بر آن چريده اند و از استفاده افتاده است.

=مَعَزَ-

- مَعْزاً الراعي المِعْزى عن الضأْن:

چوپان بز را از گوسفند جدا كرد.

=مَعِزَ-

- مَعَزاً الرجُلُ: بزهاى او زياد شدند، در كار خود كوشش كرد،- الشي ءُ: سفت و سخت شد.

=المَعْز-

ج أَمْعُز و مَعِيز (ح): بُز، اين كلمه اسم جنس است.

=المَعَز-

سفتى و سختى زمين،- (ح):

مرادف (المَعْز) است.

=المَعِز-

آنكه در كار خود كوشش كند؛ «شي ءٌ مَعِزٌ»: چيز سفت و سخت.

=المِعْزَى-

(ح): مرادف (الْمَعْز) است.

=المَعْزَاء-

مؤنَّث (الأَمْعَز) است.

=المِعْزَاة-

مؤنث (الماعِز) است.

=المِعْزال-

ج مَعَازِيل [عزل]: چوپانى كه به تنهائى و دور از مردم گله را چراند، آنكهِ دور از مردم مسافرت كند، شخص بى اسلحه، مرد خودخواه، ناتوان و احمق.

=المِعْزَف-

ج مَعَازِف [عزف] (مو): پيانو، مرادف (المِعْزَفَة) است.

=المِعْزَفَة-

[عزف] (مو): مفرد (المَعَازِف) است كه عبارت از ابزار و دستگاههاى موسيقى از قبيل تار و تنبور و بربط و گيتار است.

=المِعْزَق-

[عزق]: سوراخ كن، مته.

=المِعْزَقَة-

[عزق]: مرادف (المِعْزَق) است.

=المَعْزَل-

[عزل]: «هو عن الحقّ بمَعْزَلِ»: او از راه حق و حقيقت بدور است.

=المُعَزَّم-

[عزم]: فا، بلند مرتبه، والا مقام.

=المَعْزُوفَة-

ج مَعْزُوفَات [عزف] (مو): نغمه موزيك بدون آواز.

=المَعْزِيّ-

[معز]: بخيلى كه ثروت اندوزد و به مستمند ندهد.

=مَعَسَ-

- مَعْساً الشي ءَ: بشدت چيزى را سابيد،- الرجُلَ: به او توهين كرد، با نيزه او را زد،- هُ: در زبان متداول بمعناى آنرا بشدت كوبيد مى باشد.

=المِعْسَر-

[عسر]: آنكه بر بدهكار خود سخت گيرى كند.

=المَعْسُرَة-

[عسر]: تنگدستى و سختى.

=المَعْسَرَة-

[عسر]: مرادف (المَعْسُرَة) است.

=المِعْسَف-

[عسف]: بسيار ستمكار.

=المِعْسَفَة-

ج مَعَاسِف [عسف]: ابزارى كه با آن سقف و ديوار را پاك كنند.

=المُعَسْكَر-

[عسكر]: مفع، جاى گرد آمدن مردم، لشكرگاه؛ «مُعَسْكَرُ الاعتقالِ»:

بازداشتگاه در ايام جنگ است كه در آن اتباع دشمن، يا افراد سياسى بازداشت مى شوند.؛ «شي ءُ مُعَسْكَرٌ»: چيزى جمع شده و گرد آمده.

=المَعْسُلَة-

[عسل]: مرادف (الْمَعْسَلَة) است.

=المَعْسَلَة-

[عسل]: كندوى عسل.

=المَعْسُور-

[عسر]: تنگدست و مستمند.

=المَعْسُول-

[عسل]: مفع؛ «رَجُلٌ مَعْسُولُ الكلامِ»: مرد خوش بيان و خوش سخن؛ «رجُلٌ مَعْسُولُ المواعيد»: مرد راستگو.

=المِعْشاب-

[عشب]: گياه دار و علف دار؛ «ارْضٌ مِعْشابٌ»: زمين پر از گياه و علف.

=المِعْشَار-

[عشر]: يك دهم؛ «ناقةٌ مِعْشَارٌ»:

ماده شتر بسيار شيرده.

=المُعْشِب-

[عشب]: علف دار.

=المُعْشِبَة-

[عشب]: «أَرْضٌ مُعْشِبَةٌ»: زمين پر از گياه.

=المَعْشَر-

ج مَعَاشِر [عشر]: جماعت و گروه، خانواده مرد، جنّ، انس.

=المُعَشَّش-

[عشّ]: مفع، جائيكه در آن پرنده لانه سازد.

=مَعِصَ-

- مَعَصاً الرجُلُ: پاى او پيچ خورد يا

=المعص-

=المعصار-

=المعصال-

=المعصب-

=المعصر-

=المعصرات-

=المعصرة-

=المعصف-

=المعصفة-

=المعصم-

=المعصوب-

=المعصوم-

=المعصية-

=المعصيل-

=معض-

=المعض-

=المعضاد-

=المعضد-

=المعضدة-

=المعضل-

=المعضلة-

=معط-

=المعط-

=المعطاء-

=المعطار-

=المعطاش-

=المعطال-

=المعطب-

=المعطس-

=المعطش-

=المعطشة-

=المعطف-

=المعطل-

=المعطلة-

=المعطن-

=المعطيات-

=المعطير-

=المعظم-

=المعظمة-

=المعفن-

=المعفور-

=المعفون-

=المعقاد-

=المعقار-

=المعقبات-

=المعقد-

از كثرت راه رفتن درد گرفت.

=المَعِص-

كسيكه پاى او پيچ خورده يا از بسيارى راه رفتن درد گرفته است.

=المِعْصَار-

[عصر]: دستگاه افشره گيرى، آبميوه گيرى.

=المِعْصَال-

ج مَعَاصِيل [عصل]: چوگان، عصاى سر كج كه با آن شاخه هاى درخت را فرو كشند.

=المُعَصَّب-

[عصب]: مفع، تاجدار، بزرگوارى كه بر سر تاج دارد، گرسنه، بينوا.

=المُعْصِر-

[عصر]: «امرأَةٌ مُعْصِرٌ» ج مَعَاصِر و مَعَاصِير: دخترى كه بحد بلوغ و جوانى رسيده است.

=المَعْصَر-

ج مَعَاصِر [عصر]: مرادف (الْمَعْصَرة) است.

=المِعْصَر-

ج مَعَاصِر [عصر]: مرادف (المِعْصَرة) است.

=المُعَصَّر-

[عصر]: مفع، پناهگاه.

=المُعْصِرات-

[عصر]: ابرهاى باران زا.

=المَعْصَرَة-

ج مَعَاصِر [عصر]: جاى فشردن.

=المِعْصَرَة-

ج مَعَاصِر [عصر]: آب ميوه گيرى.

=المُعْصِف-

[عصف]: «ريحٌ مُعْصِفٌ» ج مَعَاصِف: بادهاى سخت و تند.

=المُعْصِفَة-

[عصف]: «ريحٌ مُعْصِفَة» ج مَعَاصِف: باد تند و سخت.

=المِعْصَم-

ج مَعَاصِم [عصم] (ع ا): مچ دست؛ «احاطَ به احاطةَ السّوار بالمِعْصَم»: بسان حلقه يا دستبند او را احاطه كرد.

=المَعْصُوب-

[عصب]: مفع، بسيار گرسنه، شمشير نازك.

=المَعْصُوم-

[عصم]: مفع، پاك و منزه؛ «مَعْصُوم من الضَّلال و مِنَ الزَّلَل»: پاك و منزه از هر گمراهى و اشتباه.

=المَعْصِيَة-

[عصى]: مص،- ج مَعَاصٍ:

گناه.

=المِعْصِيل-

ج مَعَاصِيل [عصل]: مرادف (المِعْصال) است.

=مَعِضَ-

- مَعَضاً من الأمر: در خشم شد و بر او ناگوار آمد.

=مَعَّضَ-

تَمْعِيضاً [معض] هُ: او را بخشم آورد، باو آسيب زد.

=المَعِض-

آنكه از چيزى در خشم و بر او ناگوار باشد.

=المِعْضَاد-

[عضد]: مرادف (المِعْضد) است، بازو بند، كارد قصابى.

=المِعْضَد-

ج مَعَاضِد [عضد]: داس كه با او درخت مى برند.

=المِعْضَدَة-

[عضد]: كيسه پول.

=المُعْضِل-

[عضل]: «داءٌ مُعْضِلٌ»: درد بى درمان.

=المُعْضِلَة-

ج مُعْضِلَات [عضل]: مؤنث (المُعْضِل) است، مسأله مشكل و پيچيده، كار مشكل كه خروج از آن سخت باشد؛ «المُعْضِلَات»: سختيها، بلاها.

=مَعَطَ-

- مَعْطاً الشي ءَ: چيزى را كشيد و گسترانيد،- بحقِّ فلانٍ: كار او را بتأخير انداخت،- السّيفَ: شمشير را كشيد،- الريشَ: پر را كند.

=مَعِطَ-

- مَعَطاً الذئبُ: موى گرگ ريخت.

=المَعِط-

شخص بى مو، كسيكه بر روى تن او موى نباشد.

=المَعْطَاء-

مؤنث (الأَمْعَط) است؛ «ارْضٌ مَعْطاءُ»: سرزمين خشك و بى آب و علف.

=المِعْطَاء-

ج مَعَاطٍ و مَعَاطِيّ [عطو]: بسيار بخشش كننده (اين كلمه براى مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=المِعْطَار-

[عطر]: شخص بسيار خوشبو (اين كلمه براى مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=المِعْطَاش-

[عطش]: شخص بسيار تشنه (اين كلمه براى مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=المِعْطَال-

[عطل] من النساء: زن بى زيور آلات كه با اين روش خو گرفته باشد.

=المُعْطَب-

ج مَعَاطِب [عطب]: جاى هلاك شدن و از ميان رفتن.

=المَعْطَس-

ج مَعَاطِس [عطس]: بينى.

=المَعْطِس-

ج مَعَاطِس [عطس]: مرادف (المَعْطَس) است.

=المَعْطَش-

ج مَعَاطِش [عطش]: هنگام تشنگى.

=المَعْطَشَة-

ج مَعَاطِش [عطش]: زمينى كه در آن آب نباشد.

=المَعْطِف-

ج مَعَاطِف [عطف]: گردن، پالتو، روپوش لباس، بارانى.

=المِعْطَف-

ج مَعَاطِف [عطف]: شمشير.

=المُعَطَّل-

[عطل]: اسم مفعول است، سرگردان، بلا تكليف.

=المُعَطَّلَة-

[عطل]: مؤنث (المُعَطَّل) است، پيروان مذهب تعطيل.

=المَعْطَن-

ج مَعَاطِن [عطن]: خوابگاه شتران و آغل گوسفندان نزديك آب.

=المَعْطِن-

ج مَعَاطِن [عطن]: مرادف (المَعْطَن) است.

=المُعْطَيَات-

[عطو]: مسائل اساسى و ريشه اى، مذاكرات مقدماتى پيرامون بحث و پژوهش.

=المِعْطِير-

[عطر]: شخص عطر آگين، كسيكه بر خود بسيار عطر زند (اين كلمه براى مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=المُعْظَم-

[عظم]: «مُعْظَمُ الشي ءِ» ج مَعَاظِم: بيشترين چيزى.

=المُعْظَمَة-

[عظم]: بلاى سخت و مصيبت شديد.

=المُعَفَّن-

[عفن]: «لحمٌ مُعَفَّنٌ»: گوشت گنديده و بد بو.

=المَعْفُور-

[عفر]: خاك آلود.

=المَعْفُون-

[عفن]: «لَحْمٌ مَعْفُونٌ»: مرادف (المُعَفَّنُ) است.

=المِعْقَاد-

[عقد]: گردن بند، مهره كه بر گردن كودك آويزند.

=المِعْقَار-

[عقر] من السروج: زينى كه پشت ستور را زخم كند.

=المُعَقِّبَات-

[عقب]: فرشته هاى شب و روز، تسبيحات پى در پى گويندگان.

=المَعْقِد-

ج مَعَاقِد [عقد]: جاى گره زدن،

=المعقر-

=المعقرب-

=المعقربة-

=المعقص-

=المعقل-

=المعقوم-

=المعقود-

=المعقوف-

=المعقول-

=المعقيلة-

=معك-

=المعك-

=المعكرون-

=المعكرونة-

=المعكف-

=المعكوس-

=المعكوف-

=معل-

=المعل-

=المعلى-

=المعلات-

=المعلاق-

=المعلف-

=المعلق-

=المعلقة-

=المعلل-

=المعلم-

=المعلن-

=المعلوفة-

=المعلوق-

=المعلول-

=المعلوم-

=المعلومات-

=المعلومية-

=المعم-

=المعمى-

=المعماري-

=المعمر-

مفصل استخوان «مَعْقِدُ الآمال»: محطّ آمال و آرزوها.

=المِعْقَر-

[عقر]: كسيكه ستور را بر اثر خسته شدن مى زند،- من السُّروج: زينى كه پشت ستور را زخم كند.

=المُعَقَّر-

[عقر] من السروج: زينى كه پشت ستور از آن زخم شود.

=المُعَقْرَب-

[عقرب]: مرد خميده، كج و معوج، كوچك اندام، ياريگر نيرومند.

=المُعَقْرَبة-

[عقرب]: مؤنث (المُعَقْرَب) است؛ «ارْضٌ مُعَقْرَبة»: زمين پر از عقرب.

=المِعْقَص-

ج مَعَاقِص [عقص]: تير كج.

=المَعْقِل-

ج مَعَاقِل [عقل]: پناهگاه، كوه بلند، خوابگاه شتران.

=المَعْقوم-

[عقم]: واحد (المَعَاقم) است.

=المَعْقُود-

[عقد]: مفع؛ «كان الأَمَلُ مَعْقُوداً عليه»: بر او اعتماد بود.

=المَعْقُوف-

[عقف]: آنچه كه به بيمارى كجى پا دچار است و معمولًا در گوسفندان پديد مىيد؛ «عودٌ معقوفٌ»: چوب كج؛ «شيخٌ مَعْقُوفٌ»: پير مرد خميده.

=المَعْقُول-

ج مَعْقُولات [عقل]: خردمندانه، خرد؛ «مالَه حَوْلٌ و لا معقُولٌ» او توان و خردى ندارد، درست؛ «ليس من المَعْقُول أن»: درست نيست كه؛ «غير معقول»: نادرست؛ «عِلْمُ المعقولاتِ»: علوم معقول يا معارفى كه با عقل ادراك شود.

=المَعْقُوم-

[عقم] من الرجال: مردى كه بچه دار نمى شود.

=المِعْقَيْلَة-

[عقل]: عصا يا چوب سر كجى كه با آن شاخه هاى درخت را بگيرند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=مَعَكَ-

- مَعْكاً الشي ءَ: چيزى را ماليد،- الرجُلَ: او را خوار و زبون كرد،- فلاناً فى الخصومة: در مخالفت و دشمنى بر او چيره شد،- هُ دَيْنَهُ و بدَيْنِهِ: در پرداخت بدهى خود تأخير نمود.

=مَعُكَ-

- مَعَاكَةً: احمق و نادان شد.

=مَعَّكَ-

تَمْعِيكاً [معك] هُ: آبرويش را برد.

=المَعِك-

دشمن سر سخت، كسيكه بدهى خود را بكندى بپردازد، احمق و نادان.

=المَعْكَرُون-

نوعى شيرينى كه از خمير سرخ كرده با روغن بدست مىيد و آنرا با شيره مى خورند.

=المَعْكَروُنة-

(ط): ماكارونى. اين واژه ايتاليائى است.

=المُعَكَّف-

[عكف]: مفع، كج و معوج.

=المَعْكُوس-

[عكس]: مفع، معكوس يا مقلوب عدد در علم جبر است «مَعْكوسُ اجزاءِ الوحدات الشهيرة كالْمِتر و اليَرْد»:

مقياسهاى يعنى از متر يا يارد است؛ «معكُوسُ الشكلِ» در علم هندسه عكس نقاط شكل هندسى است.

=المَعْكُوفَ-

[عكف]: مفع؛ «شَعْرٌ مَعْكُوفٌ»:

موى شانه كرده.

=مَعَلَ-

- مَعْلًا الرجُلُ: در راه رفتن شتاب كرد،- الشي ءَ: چيزى را دزديد، بچيزى دستبرد زد،- امْرَهُ: كار خود را زودتر از ياران و يا همكارانش بپايان رسانيد،- هُ عن الشي ء: او را ناراحت نمود و وادار به شتاب كرد،- الخَشَبَة: چوب را دو نيم كرد و يا بُريد.

=المَعِل-

من الناس: شخص چست و چالاك.

=المُعَلّ-

[علّ]: عليل و ناتوان.

=المُعَلَّى-

[علو]: مفع، هفتمين تير قمار.

=المَعْلَات-

ج مَعَالٍ [علو]: بزرگى و بلند مرتبه اى.

=المِعْلَاق-

ج مَعَاليق [علق]: زبان، آنچه كه بآن چيزى بياويزند، به كلمه (الزَّنْد) مراجعه شود. و در زبان متداول به معناى دل و جگر و قلوه گوسفند و مانند آن است و فصيح آن (السحَارة) است؛ «رَجُلٌ مِعْلاق»:

مرد ستيزه جو در دشمنى با ديگران.

=المَعْلَف-

ج مَعَالِف [علف]: آخور.

=المِعْلَف-

ج مَعَالِف [علف]: مرادف (المَعْلَف) است.

=المُعَلَّق-

[علق]: مفع؛ «مُعَلَّقٌ به أو عَليه»: منوط به آنست، گرو آنست؛ «مسائل مُعَلَّقَة»: مسائلى كه هنوز حلّ نشده است، مسائلى كه هنوز در آن اظهار نظر نشده است.

=المُعَلَّقَة-

[علق]: مؤنث (المُعَلَّق) است، زنيكه شوهر خود را گم كرده باشد كه نه شوهر دارد و نه مطلّقه است.

=المُعَلَّل-

[علّ] (ط): نوعى شيرينى براى كودكان است كه از شكر ساخته مى شود.

=المَعْلَم-

ج مَعَالِم [علم]: علامت راه؛ «خَفِيَتْ مَعَالِمُ الطريق»: علامت و نشان راه افتاده و گم گشته است؛ «مَعْلَمُ الشي ء»:

جاى چيزى.

=المُعْلِن-

[علن]: فا، آگهى كننده.

=المَعْلُوفَة-

[علف]: دام و ستور كه به آن علف خورانيده باشند.

=المَعْلُوق-

آنكه زالو به گلوى او چسبد.

=المَعْلُول-

[علّ]: مفع، ناتوان و رنجور، نتيجه؛ «العِلّةُ و المَعْلُول»: سبب و نتيجه.

=المَعْلُوم-

[علم]: مفع، معروف؛ «مِنَ الْمَعْلُوم أن»: بطوريكه معلوم است،- ج مَعَالِيم و مَعلومَات: اجرت و يا حقوقي كه به كاهن داده مى شود.

=المَعْلُومات-

[علم]: اطلاعات، معلومات، دانستنيها.

=المَعْلُومِيَّة-

[علم]: منسوب به (المعلُوم) است.

=المُعَمّ-

[عمّ]: مرادف (المُعِمّ) است.

=المُعِمّ-

[عمّ]: كسيكه داراى عمويان كريم و بخشنده باشد.

=المِعَمّ-

[عمّ]: نيك روش.

=المُعَمَّى-

[عمي]: مفع،،- من الكلام:

مُعَمّا، سخن سر بسته.

=المِعْمارِيّ-

[عمر]: كارشناس فن بنّائى؛ «مهندس مِعْماريّ»: مهندس ساختمان،- ج مِعْمَارِيَّة: بنّا.

=المَعْمَر-

[عمر]: منزلگاه پر از مردم و آب و گياه.

=المُعَمِّر-

[عمر]: فا؛ «نباتٌ مُعَمِّر»: درختى

=معمع-

=المعمعان-

=المعمعاني-

=المعمعة-

=المعمل-

=المعمم-

=المعمودية-

=المعمور-

=المعمورة-

=المعمول-

=المعمولة-

=المعمية-

=معن-

=المعن-

=المعنى-

=المعناة-

=المعنة-

=المعنسة-

=المعنفة-

=المعنفص-

=المعنق-

=المعنقة-

=المعنوي-

=المعنويات-

=المعنية-

=المعهد-

=المعهود-

=المعو-

=المعوان-

=المعوج-

=المعود-

=المعوذ-

=المعوز-

=المعوضة-

=المعول-

=المعون-

=المعونة-

=المعوه-

=المعوي-

كه سالها عمر مى كند يا اينكه چندين بار ميوه مى دهد.

=مَعْمَعَ-

مَعْمَعَةً [معمع]: با شتاب كار كرد،- القومُ: جنگ سختى كردند، در گرماى طاقت فرسا براه افتادند،- الشي ءُ المحرّقُ:

چيزى كه در شعله آتش مى سوخت صدا كرد،- تِ السماءُ المطرَ على الأرضِ: آسمان يكباره باريد و در سطح زمين اثر گذاشت،- الرجُلُ: كلمه مَعْ را در سخن خود بسيار بكار برد.

=المَعْمَعَانُ-

[معمع]: گرما يا سرماى سخت،- من الأَيّام: روزهاى بسيار گرم.

=المَعْمَعَانيّ-

[معمع] من الأَيّام: روزهاى بسيار گرم.

=المَعْمَعَة-

[معمع]: مص،- ج مَعَامِع: صداى سوختن نيزار و مانند آن، صداى قهرمانان در جنگ، شدت گرما؛ «المَعَامِع» جنگها و فتنه ها.

=المَعْمَل-

ج مَعَامِل [عمل]: كارگاه، كارخانه.

=المُعَمَّم-

[عمّ]: مرد بزرگوار و مهتر قوم.

=المَعْمُودِيَّة-

[عمد]: مراسم غسل تعميد كودك در مذهب مسيحيان. اين كلمه سريانى است و يا اينكه از كلمه (العَمَد) بمعنى خيس كردن گرفته شده است.

=المَعْمُور-

[عمر]: جاى پر از جمعيت و آباد، جهان؛ «فى كلِّ أنحاء المَعْمُورِ»: در همه جاى جهان.

=المَعْمُورَة-

[عمر]: مؤنث (المَعْمُور) است، جهان.

=المَعْمُول-

[عمل]: مفع،- بهِ: روال كار، كار معمولى، كلوچه.

=المَعْمُولَة-

[عمل]: مؤنث (المعمول) است، يك دانه كلوچه.

=المَعْمِيَة-

[عمي]: مفرد (المَعَامي) است و بمعناى زمينهاى ناشناخته كره زمين است.

=مَعَنَ-

- معناً الماءُ: آب روان شد،- المطرُ الأرضَ: باران پياپى باريد و زمين را سيراب كرد،- الفرسُ: اسب در دويدن خود گامهاى بلند برداشت،– مَعْناً النّعمة:

كفران نعمت كرد.،- بالحقِّ: حق را مُنكر شد، به حق اقرار كرد.

=مَعِنَ-

- مَعَناً المكانُ أو النبتُ: آن مكان يا گياه سيراب شد.

=مَعُنَ-

- مُعُوناً الماءُ: آب به آرامى روان شد،- المَطَرُ الأرضَ: باران زمين را سيراب كرد،- الفَرَسُ: اسب هنگام حركت شتاب كرد.

=المَعْن-

مص، هر چه كه از آن استفاده شود، آب راكد بر روى زمين، كار آسان، خوارى، بسيار، كم، دارنده مال، كم مال، بلند، كوتاه، چرم سرخ رنگ.

=المِعَنّ-

[عنّ]: كسى كه در كارى كه باو ربط نداشته باشد دخالت كند، سخنور.

سخنران.

=المَعْنى-

ج مَعَانٍ [عني]: مقصود از چيزى؛ «مَعْنى الكلمةِ»: مدلول كلمه؛ «معنى الكلامِ»: مضمون كلام.

=المُعَنَّى-

[عني]: آنكه باو تكليفى شاق بشود، گونه اى شعر ناموزون.

=المَعْناة-

[عني]: «مَعْناةُ الكلام»: معناى كلام.

=المِعَنَّة-

[عنّ]: مؤنث (المِعَنّ) است.

=المُعَنَّسَة-

ج مُعَنَّسَات و مَعَانِس [عنس]:

دخترى كه خانواده اش او را از ازدواج منع كنند.

=المَعْنَفَة-

[عنف]: آنچه كه باعث عنف و آزار شود.

=المُعَنْفِص-

[عنفص]: آنكه مُدعى چيزى باشد كه ندارد، مرد خود پسند. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=المُعْنِق-

ج مَعَانِيق [عنق]: شتاب كننده، آنچه كه سفت و بر آمده از زمين باشد.

؛ «رجُلٌ مُعْنِقٌ»: مرد گردن دراز.

=المِعْنَقَة-

[عنق]: گردن بند.

=المَعْنَوِيّ-

[عني]: منسوب به معنى، خلاف مادى.

=المَعْنَوِيَّات-

[عني]: آنچه كه خلاف ماديات است، حالت نفس و باطن؛ «معنوِيّات الجُنُودِ»: حالت درونى سربازان.

=المَعْنِيّ-

[عني]: «مَعْنيُّ الكلامِ»: معناى كلام.

=المَعْنِيّ-

[معن]: بسيار دارنده مال، كم در آمد و كم مال.

=المَعْنِيَّة-

[عني]: «مَعْنِيَّةُ الكلام»: معنا و مفهوم كلام.

=المَعْهَد-

ج مَعَاهِد [عهد]: جاى ويژه و معروف چيزى، جاى بازگشت مردم.

كانون تعليماتى.

=المَعْهُود-

[عهد]: مفع معروف، شناخته شده.

=المَعْو-

[معو]: رطب خشك شده.

=المِعْوَان-

ج مَعَاوِين [عون]: كمك كننده خوب، كسيكه بمردم كمك بسيار كند.

=المَعُوج-

[معج]: «فَرَسٌ مَعُوجٌ»: اسب تندرو و منظّم؛ «ريحٌ مَعُوجُ»: باد تند گذر.

=المُعْوَجّ-

[عوج]: كج شده.

=المُعَوَّج-

[عوج]: مفع، آنچه كه بر روى آن عاج نصب شده باشد.

=المَعُود-

[عود]: اسم مفعول است از (عادَ المريضَ): از بيمار عيادت كرد.

=المُعَوَّذ-

[عوذ]: مفع، جاى گردن بند، چراگاه شتران.

=المُعْوَز-

[عوز]: مرادف (المُعْوِز) است.

=المُعْوِز-

[عوز]: بينوا و مستمند كه بى چيز شده باشد.

=المَعُوضَة-

[عوض]: مرادف (العِوَض) است بمعناى بدل و جايگزين.

=المُعْوِل-

[عول]: آزمند و حريص.

=المِعْوَل-

ج مَعَاوِل [عول]: تيشه، كلنگ.

=المَعُول-

[عول]: بى چيز و مستمند.

=المُعَوَّل-

[عول]: مورد يارى و اطمينان و اعتماد.

=المَعُون-

[عون]: مرادف (المَعُونة) است.

=المَعُونَة-

[عون]: يارى و كمك كردن.

=المَعُوه-

[عوه] من المواشي و غيرها: مرادف (المَعْيُوه) است.

=المِعَوِيّ-

[معو]: منسوب به المِعَى است

=المعي-

=المعية-

=المعيار-

=المعيان-

=المعيب-

=المعيد-

=المعيز-

=المعيشة-

=المعيص-

=المعيف-

=المعيل-

=المعيلة-

=المعين-

=المعيوب-

=المعيون-

=المعيونة-

=المعيوه-

=المعيي-

=مغا-

=المغاء-

=المغابنة-

=المغاث-

=المغار-

=المغارة-

=المغازي-

=المغاص-

=المغالة-

=المغامر-

=المغامرة-

=المغاور-

=المغبة-

=المغبن-

=المغبوط-

=المغبون-

=المغتسل-

=المغتل-

=المغتمر-

=مغث-

=المغث-

=المغد-

=المغدى-

=المغداة-

=مغر-

=المغر-

=المغراة-

=المغراية-

=المغرب-

؛ «الحُمىَّ المِعَوِيَّة»: تب روده.

=المَعْي-

ج أَمْعَاء [معو] (ع ا): روده شكم (اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود).

=المَعِيّ-

منسوب به (مَعَ) است.

=المَعِيَّة-

دوستى و همنشينى و رفاقت؛ «بِمَعِيَّةِ أو فى مَعِيَّةِ فلانٍ»: با او؛ «واوُ المَعِيَّةِ»:

در اصطلاح نحويان: واو است كه بمعناى مع (با) مىيد مانند «سِرْتُ وَ الْجَبَل»: با كوه ادامه راه دادم.

=المِعْيَار-

ج مَعَايير [عير]: محك و مقياس؛ «مِعْيَارُ الذهبِ»: عيار طلا.

=المِعْيَان-

[عين]: كسيكه بسيار چشم زخم مى زند.

=المَعِيب-

[عيب]: چيز عيب دار.

=المُعَيِّب-

[عيب]: سازنده ساك دستى و زنبيل.

=المُعِيد-

[عود]: فا، حاذق و ماهر، تجربه ديده، كسيكه پياپى جنگ و حمله كند.

=المَعِيز-

[معز]: بُز.

=المَعِيشَة-

ج مَعَايش [عيش]: زندگانى، رزق و روزى و وسايل زندگى.

=المَعِيص-

-[معص]: مرادف (المَعِص) است.

=المَعِيف-

[عيف]: مكروه، بد.

=المُعِيل-

[عول]: عيالمند، آزمند.

=المُعْيِل-

[عيل]: كسيكه افراد تحت تكفل او بسيار شده باشند.

=المُعَيَّل-

[عيل]: «رجُلٌ مُعَيَّلٌ»: مرد صاحب عائله.

=المُعْيِلَة-

[عول]: مؤنث (المُعْيِل) است.

=المَعِين-

[عين]: آب آشكار و روان بر روى زمين، چشم زخم خورده.

=المَعِين-

ج مُعُنَات و مُعُن [معن]: آب جارى.

=المُعَيَّن-

[عين]: مفع، هر چيز محدودى، گاو نر، پارچه اى كه بر روى آن نقشهائى بشكل چشم حيوانات وحشى باشد، و در علم هندسه بر شكل لوزى اطلاق مى شود؛ «نِيَّةٌ مُعَيَّنَة»: نيت آشكار.

=المَعِيه-

[عوه] من المواشي و غيرها: مرادف (المَعْيُوه) است.

=المَعْيُوب-

[عيب]: مرادف (المَعِيب) است و بمعناى عيبدار مى باشد.

=المَعْيُون-

[عين]: شكل نمايان آب چشمه كه روان باشد.

=المَعْيُونَة-

[عين]: «عَيْنٌ مَعْيُونَةٌ»: چشمه پُر آب.

=المَعْيُوه-

[عوه] من المواشي و غيرها: دام و حيوانات بيمار.

=المُعْيي-

[عيّ]: خسته، ناتوان.

=مَغَا-

- مَغْواً [مغو] السنَّورُ: گربه صدا در آورد.

=المُغَاء-

[مغو]: صداى گربه.

=المُغَابَنَة-

[غبن]: زيان در فروش.

=المُغَاث-

[مغث] (ن): درختى است داراى برگهاى پهن و گلهاى سفيد.

=المُغَار-

[غور]: جاى چپاول،- ج مَغَاوِر و مَغَارَات: غار.

=المَغَار-

ج مَغَاور و مَغَارات [غور]: مرادف (المَغارَة) است.

=المُغَارّ-

ج مَغَارّ [غرّ]: ماده شتر كم شير.

=المُغَارَة-

[غور]: مرادف (المَغَارة) است.

=المَغَارَة-

ج مَغَاوِر و مَغارَات [غور]: غار.

=المَغَازِي-

[غزو]: صفات و كارهاى جنگ آوران؛ «كتاب المَغَازي»: كتاب صفات جنگ آوران و حمله كنندگان.

=المَغَاص-

[غوص]: مص،- ج مَغَاوِص:

جاى فرو رفتن در آب، بالاى ساق پا.

=المَغَالَة-

[غوِل]: جاى نابودى و يا هلاكت، مهلكه.

=المُغَامِر-

[غمر]: كسيكه خود را بكارهاى سخت و هولناك وارد كند، كسيكه دست بكارهاى سخت و خطرناك زند.

=المُغَامَرَة-

[غمر]: مص،- ج مُغَامَرَات: كار پُر خطر، پديده اى حيرت آور و گيج كننده؛ «رواية مَلأى بالمُغامرات»: نمايشى پر از كارهاى خطرناك.

=المُغَاوِر-

[غور] من الرجال: آنكه بسيار حمله و چپاول كند.

=المَغَبَّة-

[غبّ]: پايان هر چيزى.

=المَغْبِن-

ج مَغَابِن [غبن]: هر قسمت تا خورده از بدن مانند كشاله ران و پشت گوش، زير بغل.

=المغْبُوط-

[غبط]: اسم مفعول است از (غَبَطَهُ).

=المَغْبُون-

[غبن]: كسيكه در بهاى خريد و يا فروش گول خورده باشد، مغبون، سست رأى و بى اراده.

=المُغْتَسل-

[غسل]: آبى كه در آن غسل كنند،- مُغْتَسَلات: جاى شستشو، دستشوئى.

=المُغْتَلّ-

[غلّ]: تشنه؛ «انا مُغْتَلٌّ اليه»:

مشتاق او هستم.

=المُغْتَمِر-

[غمر]: مست؛ «طَعَامٌ مُغْتَمِرٌ»:

غذائى كه از گندم با پوست تهيه مى شود.

=مَغَثَ-

- مَغْثاً الدواءَ في الماءِ: دارو را در آب حلّ كرد،- الرّجُلَ: او را ضربه اى آهسته و سست زد، او را بر زمين انداخت،- هُ فى الماء: او را در آب فرو برد.

=مُغِثَ-

الرجُلُ: تب كرد.

=المَغْث-

مص، ماليدن و سابيدن با انگشتان،- ج مِغَاث: آشوب و زد و خورد.

=المُغِدّ-

[غدّ]: كسيكه غُدّه چركى يا چربى در آورده باشد.

=المَغْدَى-

[غدو]: جائيكه در پگاه از آن رهسپار مى شوند.

=المَغْدَاة-

[غدو]: مرادف (المَغْدَى) است.

=مَغَرَ-

- مَغْراً في البلاد: با شتاب رهسپار شد،- بهِ بعيرُهُ: شترش او را با شتاب برد.

=مَغَّرَ-

تَمْغِيراً [مغر] الثوبَ: جامه را به رنگ سرخ تيره در آورد.

=المَغَر-

رنگ سرخ تند و تيره.

=المِغْرَاة-

[غرو]: دستگاهى كه با آن سريشم و چسب تهيه مى كنند.

=المِغْرَايَة-

[غرو]: مرادف (المِغراة) است كه در اصطلاح درود گران متداول است.

=المَغْرِب-

ج مَغَارِب [غرب]: جاى فرو رفتن آفتاب، كشور مراكش كه در شمال

=المغربان-

=المغربل-

=المغربي-

=المغربية-

=المغرة-

=المغرز-

=المغرس-

=المغرض-

=المغرفة-

=المغرم-

=المغرور-

=المغري-

=المغزى-

=المغزار-

=المغزل-

=المغسل-

=المغسلة-

=المغشم-

=المغشوش-

=المغشي-

=مغص-

=المغص-

=المغضة-

=المغضر-

=المغضوب-

=المغضور-

=مغط-

=المغطس-

=المغفر-

=المغفرة-

=المغفل-

=مغل-

=المغل-

=المغلى-

=المغلاة-

=المغلات-

=المغلاط-

=المغلاق-

=المغلال-

=المغلب-

=المغلبة-

=المغلة-

=المغلطة-

=المغلغلة-

افريقاست؛ «مَشَارِقُ الأرضِ و مَغَارِبُها»:

جهان. گيتى.

=المَغْرِبَانُ-

[غرب]: «مَغْرِبانُ الشمسِ»: آنجا كه خورشيد غروب مى كند.

=المُغَرْبَل-

[غربل]: مفع، فرومايه و خسيس، كشته اى كه جسدش باد كرده باشد، ملك و دارائى از دست رفته.

=المَغْرِبيّ-

ج مَغَارِبَة [غرب]: منسوب به كشور مراكش.

=المُغْرَبِيَّة-

(ط): غذائيكه با رشته و روغن و گوشت و نخود و پياز تهيه مى شود.

=المُغْرَة-

مرادف (المَغَر) است.

=المَغْرَة-

گِل سرخ كه با آن رنگ آميزى كنند.

=المَغَرَة-

مرادف (المَغْرَة) است.

=المَغْرِز-

ج مَغَارِز [غرز]: جاى فرو كردن چيزى.

=المَغْرِس-

ج مَغَارِس [غرس]: جاى نهال كاشتن.

=المُغْرِض-

ج مُغْرِضون [غرض]: كسيكه غرض و يا هدفى سياسى و مانند آن دارد.

=المِغْرَفَة-

ج مَغَارِف [غرف]: ملاقه، چمچه.

=المُغْرَم-

[غرم]: بالشي ءِ: علاقمند به چيزى.

=المَغْرَم-

ج مَغَارِم [غرم]: غرامت، تاوان.

=المَغْرُور-

[غرّ]: مفع، آنكه بيهوده طمع كند، فريب خورده.

=المُغْرِي-

[غرو]: فا، اغرا كننده، جلب و جذب كننده.

=المَغْزَى-

ج مَغَازٍ [غزو]: حمله و جنگ، جاى حمله و هجوم؛ «مَغْزَى الكلامِ»: نتيجه سخن، حاصل گفتار.

=المِغْزَار-

[غزر] من الإبلٍ: ماده شترى كه بسيار شيرده است.

=المُغْزَل-

ج مَغَازِل [غزل]: مرادف (المِغْزل) است.

=المَغْزَل-

ج مَغَازِل [غزل]: مرادف (المِغْزل) است.

=المِغْزَل-

ج مَغَازِل [غزل]: دوك ريسبافى.

=المَغْسَل-

ج مَغَاسِل [غسل]: جاى شستن.

=المَغْسِل-

ج مَغَاسِل [غسل]: مرادف، (المَغْسَل) است.

=المِغْسَل-

ج مَغَاسِل [غسل]: آنچه كه بوسيله آن بشويند.

=المَغْسَلَة-

ظرفى كه در آن لباس بشويند مانند طشت و تغار.

=المِغْسَلَة-

ج مَغَاسِل [غسل]: ماشين لباسشوئى؛ «المِغْسَلَة الكهربائية»: ماشين لباسشوئى برقى.

=المَغْشَم-

[غشم]: ستمگر، شجاع و قهرمان سر برافراشته بر آنچه كه مى خواهد.

=المَغْشُوش-

[غشّ]: مفع، ناخالص؛ «لَبَنٌ مَغْشُوشٌ»: شيرى كه با آب مخلوط شده باشد.

=المَغْشِيّ-

[غشي]: عليهِ: بيهوش كه حس و حركت از او بدر رفته باشد.

=مَغِصَ-

- مَغَصاً: بدرد روده گرفتار شد.

=مُغِصَ-

مَغْصاً: بدرد روده گرفتار شد.

=المَغْص-

مصدر است، دردى كه در روده پديد آيد.

=المَغَضَّة-

ج مَغَاضّ [غضّ]: خوارى و زبوني.

=المُغْضِر-

ج مُغْضِرون [غضر]: متنعم و فراخ روزى.

=المَغْضُوب-

[غضب] عليهِ: آنكه مورد خشم و انتقام قرار گرفته باشد.

=المَغْضُور-

ج مَغْضُورون و مَغَاضِير [غضر]:

مرادف (المُغْضِر) است.

=مَغَطَ-

- مَغْطاً الشي ءَ: چيزى را كشيد تا دراز شود.

=مَغَّطَ-

تَمْغِيطاً [مغط] الشي ءَ: مرادف (مَغَطَ) است.

=المَغْطِس-

[غطس]: جاى فرو رفتن در آب.

=المِغْطَس-

ج مَغَاطِس [غطس]: وان حمام، لگن كه در آن شست و شو كند.

=المِغْفَر-

ج مَغَافِر [غفر]: كلاه خُود.

=المِغْفَرَة-

ج مَغَافِر [غفر]: مرادف (المِغْفَر) است.

=المُغْفَل-

[غفل]: مفع، بى نام و نشان: «شركه مُغْفَلَةٌ»: شركتى كه داراى سهام بى نام است.

=المُغَفَّل-

[غفل]: مفع، غافل و نادان.

=مَغَلَ-

- مَغْلًا تِ الدابَّةُ: ستور دانه هاى خاك آلود را خورد و بدرد دل دچار شد،- مَغْلًا و مَغَالةً بالرَّجُلِ:

از او بدگوئى كرد.

=مَغِلَ-

- مَغْلًا تِ الدابَّةُ: ستور دانه هاى خاك آلود خورد و بدرد دل دچار شد،- تْ عينُهُ: چشم او بهم خورد و فاسد شد،- تِ الحامِلُ بولدها: مادر آبستن بفرزند خود شير داد.

=المُغْل-

ج مُغُول: نژادى از مردم، مُغُل.

=المَغْل-

ج أَمْغَال: شير پستان زنيكه آبستن باشد.

=المَغل-

ج أَمْغَال: قيح چشم، شير پستان زن آبستن.

=المِغْلَى-

ج مَغالٍ [غلي]: تيرى كه با آن به نقاط دور دست تير اندازى كنند.

=المِغْلَاة-

ج مَغَالٍ [غلي]: ديگ بخار، ديگ بخار برقى، مرادف (المِغْلى) است.

=المُغَلَّات-

[غلّ]: سود و استفاده از زمينهاى كشاورزى.

=المِغْلاط-

[غلط]: پُر از غلط.

=المِغْلَاق-

ج مَغَالِيق [غلق]: كلون درب، قفل درب،- من الأَسْلِحَةِ النَّارية الْحَدِيثة:

گلنگدن تفنگ.

=المِغْلَال-

[غلّ]: آنكه درآمد بسيار داشته باشد.

=المُغَلَّب-

[غلب]: مفع، آنكه در پيروزى بر حريف حكم بنفع او صادر شده باشد، آنكه پياپى شكست خورده باشد.

=المَغْلَبة-

[غلب]: مصدر است، پيروزى، جاى پيروزى.

=المَغْلَة-

اسم است از (مَغَلتِ الدّابَّة)،- ج مِغَال: اسم مرّه از (مَغَلَ) است، فساد و تباهى، ميش يا بزى كه در سال دو بار مى زايد.

=المَغِلَة-

«دابَّةٌ مَغِلَةٌ»: ستورى كه خاك و دانه خورده و به درد دل دچار شده است.

=المَغْلَطَة-

ج مَغَالِط [غلط]: آنچه كه در آن اغلاط بسيار باشد، غلط انداز.

=المُغَلْغَلَة-

[غلغل]: «رسالةٌ مُغَلْغَلَةٌ»:

=المغلف-

=المغلق-

=المغلوب-

=المغلوق-

=المغلول-

=المغمى-

=المغمة-

=المغمد-

=المغمدة-

=المغمر-

=المغمز-

=المغمض-

=المغمضات-

=مغمغ-

=المغمم-

=المغمور-

=المغموز-

=المغموص-

=المغنى-

=المغناة-

=المغناج-

=المغناطيس-

=المغناطيسي-

=مغنط-

=المغنطيس-

=المغنطيسي-

=المغنم-

=المغنوليا-

=المغنية-

=المغنيسيا-

=المغو-

=المغواة-

=المغوار-

=المغول-

=المغيار-

=المغيال-

=المغيب-

=المغيبة-

=المغيث-

=المغيثة-

=المغير-

=المغيض-

=المغيط-

=المغيظ-

=المغيل-

=المغيوثة-

=المغيوم-

نامه اى كه از شهرى به شهر ديگر فرستاده شده باشد.

=المُغَلَّف-

[غلف]: مفع، جلد كتاب؛ «كتابٌ مُغَلَّف»: كتاب جلد شده.

=المُغْلَق-

[غلق]: مفع،؛ «كلامٌ مُغْلَقٌ»: سخن سر بسته و نامفهوم.

=المِغْلَق-

ج مَغَالِق [غلق]: كلون درب، آنچه كه با آن درب را بندند، تير برنده در قمار.

=المَغْلُوب-

[غلب]: مفع؛ «مَغْلُوبٌ على امرهِ»:

عاجز و ناتوان، كسيكه خوار شده باشد.

=المُغْلُوق-

ج مَغَالِيق [غلق]: ابزارى كه با آن درب را ببندند، قفل درب.

=المَغْلُول-

[غلّ]: تشنه.

=المُغْمَى-

[غمي]: عليهِ: غش كرده و بيهوش.

=المَغْمِيّ-

[غمي]: عليهِ: بيمارى كه حسّ و توانائى از او سلب شده باشد.

=المُغِمَّة-

[غمّ]: «أَرْضٌ مُغِمَّةٌ»: زمين پر از درخت و گياه.

=المَغْمَد-

[غمد]: «مَغْمَدُ السيفِ»: غلاف شمشير.

=المُغْمَدَة-

[غمد]: «مُغْمَدَةُ الأَجْنِحَةِ» (ح):

نام نوعى از حشرات است كه دو بال بالاى آن هر گاه سخت و غير قابل استفاده براى پرواز شود يك پوشش ايمنى براى آن در مىيد برخى از اين حشرات زيان آورند.

=المُغَمِّر-

[غمر]: مرادف (المُغَامِر) است.

=المَغْمَز-

ج مَغَامِز [غمز]: جاى بدگوئى و عيب؛ «ما فيهِ مَغْمَزٌ»: عيب و يا نقصى در او نيست، آنچه كه چشم طمع بسوى آن باشد.

=المَغْمَض-

ج مَغَامِض [غمض]: زمين هموار.

=المُغْمِضَات-

[غمض]: گناهانى كه شخص دانسته مرتكب آن شود؛ «مُغْمِضَاتُ اللّيل»: تاريكيهاى شب.

=مَغْمَغَ-

مَغْمَغَة [مغمغ]: سخن مبهم و نامفهوم گفت.

=المُغَمِّم-

[غمّ]: «غَيْمٌ مُغَمِّمٌ»: ابر پر باران.

=المَغْمُور-

[غمر]: مفع، گمنام و ناشناخته، مرد شكست خورده.

=المَغْمُوز-

[غمز]: مفع، آنكه مورد تهمت قرار گرفته باشد.

=المَغْمُوص-

[غمص]: «رجُلٌ مَغْمُوصٌ عليهِ»:

آنكه در اصل و تبار و يا دين مورد طعن قرار گرفته باشد.

=المَغْنَى-

ج مَغَانٍ (غني): جاى و محل سكونت؛ «ماله عنهُ مَغْنى»: از آن چاره اى ندارد.

=المُغَنَّاة-

[غني]: نمايشنامه اى كه با آواز و موسيقى همراه باشد، اپرا.

=المِغْنَاج-

[غنج]: «امرأةٌ مِغْناجٌ»: زنِ با ناز و كرشمه؛ «رَجُلٌ مغناج»: مرد نازنين.

=المَغْنَاطِيس-

مغناطيس، نيروى كشش، آهن ربا. اين واژه يوناني است.

=المَغْنَاطِيسِيّ-

[منسوب به (المَغْنَاطيس) است؛ «حَقْلٌ مَغْنَاطِيسِي»: باغ جالب و ديدنى.

=مَغْنَطَ-

مَغْنَطَةً [مغنط] الحديدَ: آهن را نيروى جاذبه داد.

=المَغْنَطِيس-

(ف): آهن ربا. اين واژه يونانى است.

=المَغْنَطِيسِيّ-

منسوب به (المغنطيس).

=المَغْنَم-

ج مَغَانِم [غنم]: غنيمت جنگى.

=المَغْنُوليا-

(ن): درخت گل ماگنوليا.

اصل آن در خاور دور و امريكاى شمالى است كه در پاركها و گلزارها براى تزيين كِشت مى شود.

=المُغَنِّي-

ج مُغَنُّون [غني]: آواز خوان، كسيكه حرفه او خواندن آواز باشد.

=المُغَنِّية-

[غني]: مؤنّث (المُغَنِّى) است.

=المَغْنِيسيا-

فلز منيزيوم.- اين كلمه يونانى است.

=المُغُوّ-

[مغو]: صداى گربه.

=المَغْوَاة-

ج مَغَاوٍ [غوي]: محل و يا جاى گمراه شدن.

=المُغَوَّاة-

ج مُغَوَّيَات [غوي]: مرادف (المَغْواة) است.

=المِغْوَار-

[غور] من الرجال: مرد بسيار حمله و يورش كننده؛ «فرسٌ مِغْوارٌ»: اسب تندرو.

=المِغْوَل-

[غول]: آنچه كه باعث هلاك و نابودى چيزى شود، سر نيزه دراز، تازيانه اى كه در ميان شمشيرى نازك تعبيه شده باشد.

=المِغْيَار-

ج مَغَايير [غير]: اسم فاعل است از (غارَ الرَّجُلُ على امرأته و هي عليهِ) مردى كه نسبت به زن خود بر مرد ديگر و يا زنيكه نسبت بشوهر خود بر زن ديگر رشك و حسد ورزد.

=المِغْيَال-

[غيل]: درخت انبوه از شاخه ها و سايه گستر.

=المُغِيب-

[غيب] من النساء: زنيكه شوهرش از او دور باشد.

=المُغِيبَة-

[غيب] من النساءِ: مرادف (المُغِيب) است.

=المَغِيث-

[مغث]: گياهى كه بر اثر بارندگى روى زمين خم شده باشد، مرد ماجراجو و شرور.

=المَغِيثَة-

[غيث]: «أرضٌ مَغِيثَةٌ»: زمينيكه در آن باران آمده باشد.

=المَغِير-

[مغر]: «لبنٌ مَغِيرٌ»: شير آميخته بخون كه رنگ آن سرخ شده باشد.

=المَغِيض-

ج مَغَايِض [غيض]: جاى گرد آمدن آب و فرو رفتن آن بداخل زمين.

=المَغِيط-

[مغط]: ماده صمغى و لاستيكى كه با ريسمانهاى پنبه اى يا ابريشمى پارچه كشدار مى بافند- «اين كلمه در زبان متداول رايج است و فصيح آن (المطّاط) است».

=المَغْيِظ-

[غيظ]: آنكه او را به خشم در آورده باشند.

=المُغِيل-

[غيل] من النساء: زنيكه كودك خود را در حاليكه آبستن است شير دهد.

=المَغْيُوثَة-

[غيث]: «أرضٌ مَغْيُوثَةٌ»: زمينى كه در آن باران باريده است.

=المَغْيُوم-

[غيم]: «بَعيرٌ مَغْيُومٌ»: شتر تشنه و گرمازده.

=المفائل-

=المفاجأة-

=المفاد-

=المفاداة-

=المفارط-

=المفازة-

=المفازع-

=المفاصل-

=المفاض-

=المفاضة-

=المفاقر-

=المفاقسة-

=المفاوضة-

=المفأدة-

=المفأرة-

=المفؤود-

=المفتاح-

=المفتأد-

=المفتح-

=المفترق-

=المفتش-

=المفتعل-

=المفتق-

=المفتل-

=المفتوق-

=المفتول-

=المفتون-

=المفتي-

=المفج-

=المفجرة-

=المفجوع-

=المفحص-

=المفحم-

=المفحمة-

=المفخرة-

=المفدغ-

=المفدي-

=المفر-

=المفراح-

=المفراص-

=المفراض-

=المفرج-

=المفرخ-

=المُفَائِل-

[فأل]: آنكه با فال گرفتن سر گرم مى شود.

=المُفَاجَأَة-

[فجأ]: مص، «حَرْفُ المُفَاجَأَة»:

در زبان عربى به (اذا) اطلاق مى شود مانند «خَرَجْتُ فإذا الأسدُ بِالباب»: از درب بيرون شدم و ناگهان شيرى را پشت درب ديدم؛ به اين كلمه نيز (الفُجَائِيَّة) گفته مى شود.

اسم بعد از اين كلمه مرفوع است و مُبتدا، و خبر آن محذوف است بنا بر تقدير (موجودٌ).

=المُفَاد-

[فيد]: مضمون و فحوى؛ «اشاعةٌ مُفَادُها انَّ»: شايعه اى كه مصمون آن چنين است.

=المُفَادَاة-

[فدي]: تبادل اسير ميان دو طرف جنگ.

=المَفَارِط-

[فرط]: «مَفَارِطُ البلادِ»: اطراف و گرداگرد كشور.

=المَفَازَة-

ج مَفَازَات و مَفَاوز [فوز]: بيابان خشك و بى آب، آنچه كه باعث رستگارى شود، جاى هلاك و نابودى، جاى رستگارى.

=المُفَازِع-

[فزع]: ترسو، يارى خواه.

=المَفَاصِل-

[فصل]: سنگهاى چيده شده، دره شنى ميان دو كوه كه داراى آب روان و گوارا باشد؛ «داءُ المَفَاصِل»: درد مفاصل.

المُفَاصَلَة

[فصل]: مص، و در زبان متداول بمعناى تفاوت قيمت است.

=المُفَاض-

[فيض]: «حديثٌ مُفَاضٌ»: حديث نشر شده.

=المُفَاضَة-

[فيض]: «درعٌ مُفَاضَة»: زره گشاد و بزرگ.

=المَفَاقِر-

[فقر]: جهات فقر. و اين كلمه مفرد ندارد و گفته شده كه جمع (فَقْر) بر خلاف قياس است مانند حُسْن و محاسن و نيز گفته مى شود كه جمع (مَفْقَرَة) است بمعناى فقر و بينوائى.

=المُفَاقَسَة-

[فقس]: اسم است از (تفاقس الولدانِ) و اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المُفَاوَضةَ-

[فوض]: مص؛ «شركةٌ مُفَاوَضَةٌ و شركةُ مُفَاوَضَةٍ»: شركتى كه در آن شركاء از نظر سرمايه و حقوق و اختيارات با هم يكسانند بر خلاف (شركة العِنان)؛ «مُفَاوضَةُ العُلَماءِ»: گرد هم آئى و مذاكره با دانشمندان و تبادل علم و دانش با يكديگر.

=المِفْآد-

ج مَفَائِيد [فأد]: مرادف (الْمِفْأد) است.

=المِفْأَد-

ج مَفَائِد [فأد]: چوب يا آهنى كه با آن آتش را بهم زنند، سيخ كباب.

=المِفْأَدَة-

[فأد]: مرادف (المِفْأد) است.

=المَفْأرَة-

[فأر]: «أَرْض مَفْأَرَةٌ»: سرزمينى كه موش بسيار دارد.

=المَفْؤُود-

[فأد]: آنكه ناراحتى قلبى دارد، كسيكه دل ندارد، جبان و ترسو.

=المِفْتاح-

ج مَفَاتِيح [فتح]: كليد.

=المُفْتَأد-

-[فأد]: اجاق، آتش دان.

=المِفْتَح-

ج مَفَاتح [فتح]: كليد، قنات آب، انبار، خزانه، گنج.

=المُفْتَرَق-

[فرق] من الطرُق: سر دو راهى.

=المُفتِّش-

ج مُفَتِّشُون [فتش]: بازرس دولتى.

=المُفْتَعَل-

[فعل]: مفع، چيزى كه قبلًا مانند آن ساخته نشده باشد؛ «شِعْرٌ مُفْتَعلٌ»:

شعر نو و تازه.

=المَفْتَق-

[فتق]: «مَفْتَقُ القميصِ»: چاك پيراهن.

=المِفْتَل-

[فتل]: دوك نخ ريسى.

=المَفْتَوق-

[فتق]: مفع، آنكه به بيمارى فتق دچار است.

=المَفْتُول-

[فتل]: مفع؛ «مَفْتُولُ الخَلْقِ»:

آنكه اندامى محكم داشته باشد؛ «مَفْتُولُ السَّاعِد»: كسيكه داراى بازوى نيرومند است.

=المَفْتُون-

[فتن]: مفع، ديوانه.

=المُفْتِي-

[فتي]: فا، مُفْتِى، فتوا دهنده.

=المُفِجّ-

[فجّ]: آنكه ميان دو پاى خود را باز كند و فاصله دهد.

=المَفْجَرَة-

[فجر]: محل بيرون آمدن آب.

=المَفْجُوع-

[فجع]: آنكه بسيار گرسنه شده باشد (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=المَفْحَص-

ج مَفَاحِص [فحص]: جاى تخم گذارى مرغ قطا (سنگخواره).

=المُفْحَم-

[فحم]: مفع، درمانده در سخن گفتن، كسى كه نتواند شعر بگويد.

=المُفْحِم-

[فحم]: فا؛ «جوابٌ مُفْحِمٌ»: پاسخ ساكت كننده.

=المِفْحَم-

[فحم]: اگزوز ماشين.

=المَفْحَمَة-

[فحم]: ذغالدان، جاى تهيه ذغال.

=المَفْخُرَة-

ج مَفَاخِر [فخر]: مرادف (المَفْخَرَة) است.

=المَفْخَرَة-

ج مَفَاخِر [فخر]: مايه افتخار، آنچه كه بدان فخر و ناز كنند.

=المِفْدَغ-

ج مَفَادِغ [فدغ]: دستگاه پياز خورد كنى و مانند آن.

=المَفْدِيّ-

[فدي]: آنكه خود را در برابر مال يا چيزى از اسارت نجات دهد.

=المَفَرّ-

[فرّ]: گريزگاه.

=المِفَرّ-

[فرّ] من الخيل: اسب تيزتك، اسبى كه قادر باشد با سوار خود فرار كند.

=المِفْرَاح-

[فرح]: شخص بسيار شاد. (اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=المِفْرَاص-

ج مَفَارِيص [فرص]: مرادف (المِفْرَص) است.

=المِفْراض-

[فرض]: پاره آهنى كه با آن چيزى را بريده يا قطع كنند.

=المُفْرَج-

[فرج]: كشته اى كه در بيابان ديده شود و معلوم نباشد چه كسى او را كشته است، كسيكه نه مالى و يا نه فرزند و يا نه خانواده دارد.

=المُفْرِج-

[فرج]: «دَجاجةً مُفْرجٌ»: مرغى كه چند جوجه دارد.

=المُفَرَّج-

[فرج]: شانه، كسيكه مچ دست با زير بغل او فاصله زياد دارد.

=المَفْرَخ-

ج مَفَارِخ [فرخ]: جاى

=المفرخ-

=المفرد-

=المفردات-

=المفرزة-

=المفرش-

=المفرشة-

=المفرص-

=المفرض-

=المفرطح-

=المفرع-

=المفرغ-

=المفرغة-

=المفرفح-

=المفرعن-

=المفرق-

=المفرقعات-

=المفركة-

=المفروض-

=المفروكة-

=المفزع-

=المفزعة-

=المفزور-

=المفسدة-

=المفصال-

=المفصح-

=المفصد-

=المفصل-

=المفصلة-

=المفض-

=المفضاض-

=المفضال-

=المفضالة-

=المفضة-

=المفضل-

=المفضلة-

=المفضحة-

=المفطح-

=المفطر-

=المفعاة-

=المفعم-

=المفعول-

=المفغرة-

=المفقاس-

=المفقور-

=المفلحة-

=المفلجة-

=المفلس-

=المفلفل-

جوجه كشى.

=المُفَرِّخ-

[فرخ]: «طائرةٌ مُفَرِّخٌ»: پرنده اى كه جوجه دارد.

=المُفْرَد-

[فرد]: مفع، يكى، يك فرد؛ «بمفرده»: به تنهائى، جداگانه؛ «الأرقام المُفْردة»: رقمهاى فرد (طاق) مانند يك، سه، پنج.

=المُفَرَّد-

[فرد] من الذهب: مهره اى كه ميان دانه هاى طلا يا برليان در گردن بند قرار مى گيرد.

=المُفْرَدات-

[فرد]: الفاظ و عبارات،- الخَاصَّة: اصطلاحات.

=المَفْرَزَة-

ج مَفَارِز [فرز] (ا ع): رسته و گروهان سرباز.

=المِفْرَش-

[فرش]: رختخواب.

=المِفْرَشَة-

ج مَفَارِش [فرش]: گليم يا فرش كوچك كه بر روى آن مى نشينند.

=المِفْرَص-

ج مَفَارِص [فرص]: ابزار برش آهن يا نقره.

=المِفْرَض-

[فرض]: آهنى كه با آن چيزى را مى بُرند.

=المُفَرْطَح-

[فرطح]: «رأْس مُفَرْطَحٌ»: سر پهن.

=المُفْرِع-

[فرع]: هر چيز بلند و دراز.

=المُفْرَغ-

[فرغ]: «درهمٌ مُفْرَغٌ»: درهم يا سكّه اى كه در قالب ريخته شده ولى ضرب نشده باشد.

=المُفَرَّغ-

[فرغ]: «دِرْهمٌ مُفَرَّغٌ»: مرادف (المُفْرَغ) است.

=المُفْرَغَة-

[فرغ]: «حَلْقةٌ مُفْرَغَةٌ»: به واژه (حَلْقة) رجوع شود.

=المُفَرْفِح-

[فرفح]: خوشحال و سر مست.

اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المُفَرْعِن-

[فرعن]: خوشحال و بيخيال.

اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المَفْرَق-

ج مَفَارق [فرق] من الطريق: دو راهى،- منّ الشّعر: فاصله شعرى ميان بيتهاى شعر.

=المَفْرِق-

ج مَفَارِق [فرق]: مرادف (المَفْرَق) است.

=المُفَرَّق-

[فرق]: مفع؛ «البيع بالمُفَرَّق»:

خورده فروشى، فروش كم.

=المُفَرْقِعَات-

[فرقع]: مواد انفجارى.

=المُفَرَّكَة-

[فرك] (ط): غذائيكه بشكلهاى گوناگون تهيه مى شود مانند خوراك تخم مرغ.

=المَفْرُوض-

[فرض]: اسم مفعول است، فريضه و يا واجبات الهى، مقطوع، محدود.

=المَفْرُوكَة-

[فرك] (ط): نوعى شيرينى كه از نان سفيد و روغن و شكر مى سازند و بر روى آن پسته و بادام بو داده مى ريزند؛ «القملَةُ المَفْرُوكة»: اين اصطلاح در زبان متداول ضرب المثلى است درباره سستى و سرعت انعطاف و انقياد.

=المَفْزَع-

[فزع]: پناهگاه.

=المَفْزَعَة-

[فزع]: مرادف (المَفْزَع) است.

=المَفْزُور-

[فزر]: مفع، كسيكه شكاف بر پشت يا سينه دارد، شخص خميده پشت.

=المَفْسَدَة-

ج مَفَاسِد [فسد]: ريشه فساد يا علت فساد.

=المِفْصَال-

[فصل]: مرد قاطع و يا جدا كننده.

=المُفْصِح-

[فصح]: واضح و روشن؛ «يومٌ مُفْصِحٌ»: روز روشن و بدون ابر.

=المَفْصَد-

[فصد]: نيشتر.

=المَفْصِل-

ج مَفَاصِل [فصل]: مفصل ميان دو استخوان بدن.

=المِفْصَل-

[فصل]: زبان.

=المُفَصَّل-

[فصل]: مفع، شامل تمام قسمتها از مجموعه اى؛ «مُفَصَّلًا» و «بيانٌ مُفَصّل»: تفصيل كلام.

=المُفَصَّلَة-

[فصل] في اصطلاح النجّارين:

لولاى درب.

=المِفَضّ-

[فضّ]: مرادف (المِفْضَاض) است.

=المِفْضَاض-

[فضّ]: كلوخ كوب.

=المِفْضَال-

[فضل]: آنكه با فضيلت بسيار باشد؛ «هو مِفْضَالٌ على قومِه»: مرد با فضل و نيكخواه بر قوم خود.

=المِفْضَالَة-

[فضل]: مؤنث (المِفْضال) است.

=المِفضَّة-

[فضّ]: مرادف (المِفْضَاض) است.

=المِفْضَل-

ج مَفَاضِل [فضل]: آنكه بسيار با فضل است، مرادف (المِفْضَلَة) است.

=المُفَضَّل-

[فضل]: آنكه داراى فضل بسيار است، كسيكه بر ديگرى فضيلت دارد.

=المِفْضَلَة-

ج مَفَاضِل [فضل]: لباس كار و يا لباس خواب.

=المَفْضَحَة-

ج مَفَاضِح [فضح]: آنچه كه باعث بدنامى و افتضاح شود.

=المُفَطَّح-

[فطح]: «رأسٌ مُفَطَّح»: سر پهن.

=المُفْطِر-

ج مَفَاطِير [فطر]: فا، افطار كننده.

=المَفْعَاة-

[فعي]: «أَرْضٌ مَفْعاةٌ»: زمين پر از مار و افعى.

=المُفْعَم-

[فعم]: «سَيْلٌ مُفْعَمٌ»: سيل پر دامنه.

=المَفْعُول-

ج مَفَاعِيل [فعل]: مفع، اثر؛ «سارِي الْمَفْعُول»: مؤثر، معمولى؛ «مفعولٌ رَجْعِيّ»:

شامل ما قبل خود است.

=المَفْغَرَة-

[فغر]: شكاف يا سوراخ در كوه (غير از غار)، سرزمين پهناور.

=المِفْقَاس-

[فقس]: چوب داخل دام كه بر روى پرنده بر مى گردد و آنرا بدام مىندازد.

=المَفْقُور-

[فقر]: آنكه مهره هاى ستون فقرات وى درد كند.

=المَفْلَحَة-

[فلح]: آنچه كه باعث تشويق و پيشرفت كشاورز شود.

=المُفَلَّجَة-

[فلج] من الأَسنان: دندانهائيكه فاصله ميان آنها زياد است.

=المُفْلِس-

ج مُفْلِسون و مَفَالِيس [فلس]: آنكه ثروت او از دست رفته باشد.

=المُفَلَّس-

[فلس]: مفع، آنكه يا آنچه كه بر روى آن نشانه هائى مانند پولك ماهى باشد.

=المُفَلْفَل-

[فلفل]: «شرابٌ مُفَلْفَلٌ»: مى تند و تيز بسان فلفل، غذائيكه با فلفل آماده شده

=المفلق-

=المفلوج-

=المفلوش-

=المفن-

=المفنة-

=المفهوم-

=المفوى-

=المفواة-

=المفوض-

=المفوضية-

=المفوه-

=مق-

=المقاء-

=المقابل-

=المقابلة-

=المقاتل-

=المقاتلة-

=المقاحم-

=المقاذر-

=المقاذف-

=المقارب-

=المقاصة-

=المقاصر-

=المقاط-

=المقاطعة-

=المقاظ-

=المقاق-

=المقالة-

=المقاليد-

=المقام-

=المقامة-

=المقانق-

=المقاول-

=المقاولة-

=المقاومة-

=المقايضة-

=المقباس-

=المقبب-

=المقبر-

=المقبرة-

باشد؛ «شَعْرٌ مَفَلْفل»: موى فرفرى (مُجَعّد).

=المُفْلِق-

[فلق]: «شاعرٌ مُفْلِقٌ»: شاعرى كه شعر نيكو گويد و ابداع نمايد.

=المُفَلَّق-

[فلق]: ميوه خشك كه از هسته جدا شده باشد.

=المَفْلُوج-

ج مَفَالِيج [فلج]: آنكه به بيمارى فَلَج دچار باشد.

=المَفْلُوش-

[فلش]: آنكه نتواند امور زندگى خود را منظّم كند- اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المِفَنّ-

[فنّ]: آنكه كارهاى شگفت آور انجام دهد.

=المِفَنَّة-

[فنّ]: مؤنث (المِفَنّ) است.

=المَفْهُوم-

ج مَفَاهِيم [فهم]: مفع، معنى و مدلول.

=المُفَوَّى-

[فوه]: رنگ شده با روناس.

=المُفَوَّاة-

[فوو]: «أرضٌ مُفَوَّاة»: زمين پر از روناس.

=المُفَوَّض-

[فوض]: كسى كه از طرف دولت اداره امور بعضى از سرزمينهاى تحت تصرف آن را عهده دار باشد، كسيكه بخشى از كارهاى دولتى به او سپرده شده باشد مانند (مُفَوَّضُ الشّرطة): افسر پليس، آنكه نماينده تام الاختيار دولت در كنفرانسهاى بين المللى باشد.

=المُفَوَّضِيَّة-

[فوض]: سمت (المُفَوَّض) است، اداره اى كه زير نظر و مديريت (المُفَوّض) است، وزير مختار.

=المُفَوَّه-

[فوه]: آنچه كه با روناس رنگ شده باشد، مرد سخنور؛ «خطيبٌ مُفَوَّهٌ» سخنران بليغ؛ «شرابٌ مُفَوَّهٌ»: مى خوشبو.

=مَقَّ-

- مَقّاً [مقّ] الشي ءَ: گشود، باز كرد، شكافت،- اللّهُ عينَه: خدا چشم او را بركَنَد،- العِنَبُ: انگور نرم شد (اين كلمه در زبان متداول رايج است)،- الولدُ مِنَ الإِبريق: آن پسر از لوله آفتابه آب خورد (اين كلمه نيز در زبان متداول رايج است).

=المَقَّاء-

[مقّ]: «فخذٌ مَقَّاء»: رانى كه بى گوشت باشد.

=المُقَابَل-

[قبل]: مفع؛ «الرّجُلُ المُقَابَل»: شخص گرامى و اصيل از پدر و مادر.

=المُقَابِل-

[قبل]: فا، روبرو، در برابر، عوض از چيزى.

=المُقَابَلَة-

[قبل]: مص؛ «مُقَابَلَةَ ذَلِكَ او فِى مُقَابَلَةٍ»: بدل از چيزى، بجاى چيزى.

=المُقَاتِل-

[قتل]: جنگجو.

=المُقَاتِلَة-

[قتل]: جنگجويان (تاء در آخر كلمه تأنيث است بتأويل گروه و جمعيت).

=المَقَاحِم-

[قحم]: اماكن هلاك و نابودى.

=المَقَاذِر-

[قذر]: پليديها و چركيها.

=المَقَاذِف-

[قذف]: مرادف (المَهَالِك) است.

=المُقَارِب-

[قرب]: فا، ميانه (بين خوب و بد)، كسيكه امور زندگى او در حدى متوسط باشد،- المنحني (ه) و در علم هندسه بر خط منحنى اطلاق مى شود مانند منحنى (ن) در شكل زير:

المَقَارِي-

[قري]: ديگها، قابلمه ها.

=المُقَاصَّة-

[قصّ] في القانون: روشى كه بمقتضاى قانون تعادل انجام مى پذيرد؛ «مُقَاصَّة بين دَيْنين»: تسويه ميان دو حساب بدهى.

=المَقَاصِر-

[قصر]: ريشه هاى درخت.

=المِقَاط-

ج مُقُط [مقط]: ريسمان محكم بافته و كوچك.

=المُقَاطَعَة-

[قطع]: مص، تحريم اقتصادى،- و در نزد رؤساى ايلها بمعناى سهم هر يك از زمين است.

=المَقَاظ-

[قيظ]: ييلاق.

=المَقَّاق-

[مقّ]: «عِنَبٌ مَقَّاقٌ»: حبه انگور بسيار رسيده (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=المَقَالَة-

[قول]: مقاله، نشريه.

=المَقَالِيد-

[قلد]: جمع (مِقْلاد و مِقْلَد) است؛ «مَقَاليدُ الحكم»: زمام امور مملكت.

=المُقَام-

[قوم]: اقامت و جا و زمان آن.

=المَقَام-

ج مَقَامَات [قوم]: جاى دو قدم، مقام و منزلت، و در علم حساب بمعناى عددى است كه بر اجزاى متساوى يك واحد تقسيم شده اطلاق مى شود مانند ٤/ ٣ كه مقام آن ٤ است.

=المُقَامَة-

[قوم]: اقامت گزيدن، جاى اقامت گروهى از مردم.

=المَقَامَة-

ج مَقَامَات [قوم]: سيادت و بزرگى، مجلس، گروهى از مردم، سخنرانى يا پند و يا موعظه و يا نمايشى كه در حضور مردم انجام مى شود؛ و از اين قبيل است (مقامات حريرى).

=المَقَانِق-

(ط): نوعى غذاى دولمه كه با سيرابى تهيه مى شود.

=المُقَاوِل-

[قول]: فا، كسى كه دفتر معاملاتى دارد، واسطه يا دلّال.

=المُقَاوَلَة-

[قول] مص، قولنامه خريد و فروش و يا انجام كارى مانند امور تجارى و يا بنائى و غيره.

=المُقَاوَمَة-

[قوم]: مص، گروه مقاومت مسلّح بر عليه دولت وقت و يا دشمنى كه بر مناطقى از كشور حمله كرده و يا اشغال نموده است.

=المُقَايَضَة-

[قيض]: مص؛ «بيع المُقايضة»:

فروش پاياپاى يا تبادل دو چيز با هم كه از نظر بها و ارزش همسانند.

=المِقْبَاس-

[قبس]: شعله آتش، آنچه كه با آن آتش شعله ور شود.

=المُقَبَّب-

[قبّ]: آنچه كه گنبدى شكل باشد، اسب لاغر ميان.

=المَقْبَر-

ج مَقَابِر [قبر]: گورستان.

=المَقْبُرَة-

ج مَقَابِر [قبر]: مرادف (المَقْبَر) است.

=المَقْبَرَة-

ج مَقَابِر [قبر]: مرادف (المَقْبَر) است.

=المقبرة-

=المقبري-

=المقبس-

=المقبض-

=المقبضة-

=المقبل-

=المقبلات-

=المقبلة-

=المقبوب-

=المقبوح-

=مقت-

=المقتبس-

=المقتبل-

=المقتتل-

=المقتدر-

=المقتر-

=المقتضى-

=المقتضب-

=المقتل-

=المقتم-

=المقتي-

=المقثأة-

=المقثؤة-

=المقحام-

=المقحطة-

=المقحفة-

=المقحوط-

=المقد-

=المقداح-

=المقدار-

=المقدام-

=المقدامة-

=المقدة-

=المقدح-

=المقدر-

=المقدرة-

=المقدس-

=المقدسة-

=المَقْبِرَة-

ج مَقَابِر [قبر]: مرادف (المَقْبَر) است.

=المِقْبَرَة-

ج مَقَابِر [قبر]: مرادف (المَقْبَر) است.

=المَقْبُرِيّ-

[قبر]: منسوب به (المَقْبُرَة) است.

=المَقْبَرِيّ-

منسوب به (الْمَقْبَرَة) است.

=المَقْبِس-

ج مَقَابِس [قبس]: جاى هيزم افروخته به آتش.

=المِقْبَس-

[قبس]: آنچه كه با آن آتش افروخته مى شود، فندك.

=المَقْبَض-

ج مَقَابِض [قبض]: قبضه و يا دسته شمشير و مانند آن.

=المَقْبِض-

ج مَقَابِض [قبض]: مرادف (المَقْبَض) است.

=المِقْبَض-

ج مَقَابِض [قبض]: مرادف (المَقْبَض) است.

=المَقْبَضَة-

ج مَقَابِض [قبض]: مرادف (المَقْبَض) است.

=المَقْبِضَة-

ج مَقَابِض [قبض]: مرادف (المَقْبَضّ) است.

=المِقْبَضَة-

ج مَقَابِض [قبض]: مرادف (المَقْبَض) است.

=المُقْبِل-

[قبل]: فا، و در زبان متداول بمعناى كشت و غله زياد است.

=المُقَبَّل-

[قبل]: مفع، مورد قبول،- من الثّياب: لباس وصله دار.

=المُقَبِّلات-

[قبل]: خوراكهاى اشتهاآور از قبيل سالاد و سوپ و غيره.

=المُقْبِلَة-

[قبل] من الزرُوع: مؤنث (المُقْبِل) است.

=المَقْبُوب-

[قبّ]: بناى سقف دار.

=المَقْبُوح-

[قبح]: آنكه از خير خدا بدور است.

=مَقَتَ-

- مَقْتا الرجُلَ: با او كينه فراوان دارد.

=مَقُتَ-

- مَقَاتَةُ فلانٌ إليَّ: او از ديد من شخص خوبى نيست، او مورد انتقاد من است.

=مَقَّت-

تَمْقِيتاً [مقت] هُ: او را به سختى دشمن داشت،- هُ اليَّ قُبْحُ فِعلهِ: مرا كينه دار نمود.

=المُقْتَبس-

[قبس]: گُل آتش.

=المُقْتَبَل-

[قبل]: «رجُلٌ مُقْتَبَلُ الشباب»:

مردى كه آثار پيرى در او ظاهر نشده باشد.

=المُقْتَتَل-

[قتل]: ميدان جنگ و گريز.

=المُقْتَدِر-

[قدر]: كسيكه در ديگ غذا مى پزد، همكار، ميان هر چيزى.

=المُقْتِر-

[قتر]: فا؛ «سَرْجٌ مُقْتِر»: زين اندازه پشت اسب.

=المُقْتَضَى-

ج مُقْتَضَيَات [قضي]: مفع، نيازمندى و ضرورت؛ «بمُقْتَضَى كذا»:

بموجب آن، به مقتضاى آن.

=المُقْتَضَب-

[قضب]: مفع، موجز و مختصر، بحرى از اوزان شعرى: «فاغلاتُ مُفْتَعِلُن» با دو بار تكرار، شخصى كه كارى باو محول شده و نتواند از عهده كار بر آيد،- من الشِّعْرِ و الكلامِ: شعر و گفتار مرتجل كه بالبداهه گفته شود.

=المَقْتَل-

ج مَقَاتِل [قتل]: هر عضوى از بدن كه در اثر صدمه باعث كشته شدن شود مانند گيجگاه، جاى كشتن، كشتن.

=المُقَتَّل-

[قتل]: مرد كار آزموده، مرد با تجربه.

=المُقْتَمّ-

[قمّ]: آنكه هر چه بر سر سفره از غذا باشد بخورد.

=المِقْتِي-

(ن): خيار (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=المَقْثَأة-

ج مَقَاثِئ [قثأ]: كشتزار خيار، خيارستان.

=المَقْثُؤَة-

ج مَقَاثِئ [قثأ]: مرادف (المَقْثَأة) است.

=المِقْحَام-

ج مَقَاحِيم [قحم]: بسيار ماجراجو، كسيكه خود را بكارهاى پر خطر مىندازد.

=المِقْحَطَة-

[قحط]: ابزار جمع آورى مواد غذائى. (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=المِقْحَفَة-

ج مَقَاحِف [قحف]: چوبى كه با آن گندمها را باد دهند، شانه.

=المَقْحُوط-

[قحط]: «عامٌ مَقْحُوطٌ»:

سال خشك و بيحاصل.

=المُقُدّ-

[قدّ]: آهنى كه با آن چرم و مانند آنرا نازك كنند، گرزن.

=المَقَدّ-

[قدّ]: راه، جاى هموار.

=المِقَدّ-

[قدّ]: مرادف (المُقُدّ) است.

=المِقْداح-

[قدح]: سنگ چخماق، زناد،- و در زبان متداول بمعناى كسى است كه ميان مردم فتنه انگيزى و دو بهمزنى كند.

=المِقْدار-

ج مَقَادِير [قدر]: توانائى، مقدار و مبلغ چيزى، ميزان و اندازه، آنچه بوسيله آن اندازه و مقدار چيزى معلوم شود.

=المِقْدَام-

ج مَقَادِيم: بسيار اقدام كننده، دلير و بى باك.

=المِقْدامَة-

ج مَقَادِيم [قدم]: مرادف (المِقْدام) است و (تاء) براى مبالغه است.

=المِقَدَّة-

[قدّ]: مرادف (المُقُدّ) است.

=المِقْدَح-

[قدح]: آهنى كه با آن آتش روشن كنند،- عند العامة: و در اصطلاح درود گران بمعناى مته كه با آن تخته را سوراخ كنند مى باشد.

=المُقَدَّر-

[قدر]: مفع، و در زبان متداول بمعناى پيشانى بند زنان است كه براى زينت بر سر مى پيچند.

=المُقَدِّر-

[قدر]: فا،- و در زبان متداول بمعناى ارزياب غلّه درختان و زراعت است.

=المَقْدُرَة-

[قدر]: مرادف (المَقْدَرَة) است.

=المَقْدَرَة-

[قدر]: نيرو، ثروت و دارائى.

=المَقْدِرَة-

[قدر]: مرادف (الْمقدَرة) است.

=المَقْدِس-

[قدس]: جاى مقدّس؛ «بَيْتُ الْمَقْدِس»: حرم قدس شريف.

=المُقَدَّس-

[قدس]: مفع؛ «البيتُ المُقَدَّس» حرم قدس شريف و مرادف (بيت المَقْدِس) است.

=المُقَدِّس-

[قدس]: فا، حَبر، راهب.

=المُقَدَّسَة-

[قدس]: مؤنث (المُقَدَّس) است

=المقدسي-

=المقدم-

=المقدمة-

=المقدود-

=المقدور-

=المقذاف-

=المقذر-

=المقذعات-

=المقذف-

=المقذية-

=مقر-

=المقر-

=المقرى-

=المقراء-

=المقراة-

=المقراص-

=المقراض-

=المقراع-

=المقرأ-

=المقرب-

=المقربة-

=المقرة-

=المقرح-

=المقرر-

=المقررات-

=المقرص-

=المقرطمة-

=المقرعة-

=المقرف-

=المقرن-

=المقرنة-

=المقرو-

=المقروء-

؛ «الأَرضُ المُقَدَّسةُ»: سرزمين فلسطين، «أرْضٌ مُقَدَّسةُ»: سرزمين مقدس.

=المَقْدِسيّ-

[قدس]: منسوب به (بيت المَقْدِس) است.

=المُقَدَّسيّ-

[قدس]: منسوب به (بيت المَقْدِس) است.

=المُقْدِم-

ج مَقَادِيم [قدم]: فا،- من الرَّحْلِ:

قسمت جلو هودج و كجاوه،- من الوجهِ:

آنچه كه رو بروى تو در آيد.،- من العين:

گوشه چشم كه نزديك بينى است.

=المَقْدَم-

[قدم]: زمان آمدن.

=المُقَدَّم-

[قدم]: مفع،- (ا ع): سرگرد، و در زبان متداول مردم لبنان بمعناى بزرگ ايل است،- ج مَقاديم من الرَّحل: جلوى هودج،- من الوجه: آنچه كه با آن روبرو شوند،،- من العين: گوشه چشم كه نزديك بينى است.

=المُقَدَّمَة-

[قدم] من الجيش: پيش قراول لشكر،- من الكتاب: ديباچه كتاب؛ «مُقَدَّمَةُ الرَّحْل»: قسمت پيشين هودج و يا كجاوه.

=المُقَدِّمَة-

[قدم]: پيشاني، جبهه، آنچه كه متوقف بر چيزى باشد،- من كلِّ شي ءٍ: و از هر چيز آغاز آن است،- من الجيش:

پيش قراول لشكر،- من الكتاب: ديباچه و يا پيشگفتار كتاب.

=المَقْدُود-

[قدّ]: مفع، و در زبان متداول بمعناى لاغر و ناتوان است.

=المَقْدُور-

[قدر]: مفع، امر حتمى، نيرو و قدرت؛ «فى مَقدورِه ان يَفْعَلَ كذا»: مى تواند آن كار را بكند.

=المِقْذاف-

ج مَقَاذِيف [قذف]: پا روى كشتى.

=المَقْذَر-

[قذر]: «رجُلٌ مَقْذَرٌ» ج مَقَاذِر:

مردى كه مردم از او دورى كنند.

=المُقَذِّر-

ج مُقَذِّرون [قذر]: آنكه بكارهاى پست و پليد دست بزند.

=المُقْذِعَات-

[قذع]: «رماه بالمُقْذِعَات»:

او را به زشتى و پليدى ياد كرد، او را متهم به فاحشه گرى كرد.

=المُقَذِّعات-

[قذع]: مرادف (المُقْذِعَات) است.

=المِقْذَف-

ج مَقَاذِف [قذف]: پا روى قايق و يا كشتى.

=المُقَذَّف-

[قذف]: نفرين شده، فربه و گوشت آلود.

=المَقْذِيَّة-

[قذي]: «عَيْنٌ مَقْذِيَّة»: چشمى كه در آن خاشاك بيفتد.

=مَقَرَ-

- مَقْراً عُنقَهُ: گردن او را با چوب طورى زد كه استخوانش شكست،،- السّمكةَ المالحةَ: ماهى نمك سود را در سركه انداخت.

=مَقِرَ-

- مَقَراً الشي ءُ: آن چيز تلخ يا ترش شد.

=المَقْر-

مصدر است، (ن): گياه صبر.

=المَقِر-

چيز تلخ يا ترش، (ن): گياه صبر.

=المَقَرّ-

ج مَقَارّ [قرّ]: قرارگاه، محل اقامت؛ «مَقَرُّ القِيَادة»: جايگاه رهبرى و فرماندهى؛ «مَقَرُّ العمل»: كارگاه، «مَقَرُّ البِئر»: گودال ته چاه كه آب هنگام كمبود در آن جمع شود.

=المِقْرَى-

ج مَقَارِ [قري]: ميهمان دوست، ظرف غذا كه جلوى ميهمان مى گذارند.

=المِقْرَاء-

[قري] (للمذكَّر و المؤنَّث): آنكه بسيار ميهمانى دهد، ميهمان نواز.

=المِقْراة-

ج مَقَار [قري]: مؤنث (المِقْرَى و المِقْراء) است، ظرف غذا كه به ميهمان تقديم مى شود.

=المِقْراص-

[قرص]: كارد سر كج، چاقوى پيوندزنى.

=المِقْراض-

ج مَقَارِيض [قرض]: قيچى.

=المِقْرَاع-

[قرع]: تبرى كه با آن سنگ شكنند.

=المِقْرَأ-

[قرأ]: آنچه كه بر آن هنگام خواندن كتاب قرار دهند، رحله.

=المُقْرَب-

[قرب]: مفع،- من الخيل: اسبى كه مورد توجه باشد.

=المُقْرِب-

[قرب]: فا،- ج مَقَارِب و مَقَارِيب من الحوامل: زن آبستن كه زايمان او نزديك باشد.

=المَقْرَب-

[قرب]: راه كوتاه و نزديك، راهپيمائى در شب.

=المُقْرَبَة-

[قرب] من الخيل: مؤنث (المُقْرَب) است.

=المَقْرُبَة-

[قرب]: خويشاوندى؛ «على مَقْرُبَةٍ من»: نزديك به ...

=المَقْرَبة-

[قرب]: خويشاوندى، راه نزديك، «على مَقْرَبَةٍ من»: نزديك به ...

=المَقْرِبَة-

[قرب]: خويشاوندى.

=المَقَرَّة-

[قرّ]: حوض آب، كوزه.

=المُقَرَّح-

[قرح]: آنكه زخم چركى بر بدن دارد.

=المُقَرِّر-

[قرّ]: فا، عضو گروه يا جمعيتى كه بنمايندگى آن اتخاذ تصميم مى نمايد.

=المُقَرَّرَات-

[قرّ]: مقررات.

=المُقرَّص-

[قرص]: مفع،- من الحلى و غيرها:

از ابزار زينت آلات آنچه كه بشكل قرص (دايره) باشد.

=المُقَرْطَمَة-

[قرطم]: «أصابع مقرطمة»:

انگشتان كوتاه (اين اصطلاح در زبان متداول رايج است).

=المِقْرَعَة-

ج مَقَارِع [قرع]: تازيانه و مانند آن.

=المُقْرِف-

[قرف]: آنكه در چهره اش سرخى باشد، مرد پست؛ «وجهٌ مُقْرِفٌ»: چهره زشت.

=المِقْرَن-

[قرن]: يوغ (چوبى كه بر سر دو گاو بندند).

=المُقَرَّن-

[قرن]: آنچه كه براى آن شاخ مانند درست كرده باشند، آنچه كه چهار گوشه داشته باشد، آنچه كه گوشه داشته باشد.

=المُقَرَّنَة-

[قرن]: مؤنث (المُقَرَّن) است، تپه هاى نزديك بهم.

=المَقْرُوّ-

[قرأ]: آنچه كه خوانده شده است.

=المَقْرُوء-

[قرأ]: آنچه كه خوانده شده است.

=المقروب-

=المقروح-

=المقرور-

=المقروق-

=المقري-

=مقس-

=المقساة-

=المقساس-

=المقساسي-

=المقسط-

=المقسم-

=المقشب-

=المقشة-

=المقشر-

=المقششة-

=المقشط-

=المقشطة-

=المقشعر-

=المقشورة-

=المقص-

=المقصب-

=المقصبة-

=المقصد-

=المقصر-

=المقصرة-

=المقصف-

=المقصل-

=المقصلة-

=المقصور-

=المقصورة-

=المقصول-

=المقضاب-

=المقضب-

=المقضبة-

=مقط-

=المقط-

=المقطار-

=المقطاع-

=المَقْرُوب-

[قرب]: شمشيرى كه براى آن غلاف ساخته باشند.

=المَقْرُوح-

[قرح]: مفع، آنكه داراى دانه زخم چركى است،- مِنَ الطُّرُق: راهى كه بر روى آن جاى پا و رد پا نقش گيرد.

=المَقْرُور-

[قرّ]: سرد، كسيكه سرما خورده است.

=المَقْرُوق-

[قرق]: آنكه به بيمارى باد فتق دچار است (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=المَقْرِيّ-

[قرأ]: مرادف (الْمقرُوء) است.

=مَقَسَ-

- مَقْساً الماءُ: آب روان شد،- الشّي ءَ فى الماءِ: چيزى را زير آب فرو برد.

=مَقِسَ-

- مَقَساً تْ نفسُهُ: دل او آشوب شد، حالت تهوّع بخود گرفت.

=مَقَّسَ-

تَمْقِيساً [مقس] الماءَ: آب را بسيار ريخت.

=المَقْسَاة-

[قسو]: آنچه باعث سنگدلى و قساوت مى شود.

=المِقْسَاس-

[مقسس] (ن): درخت مويزك عسلى كه از آن چسب شكار پرنده و مگس و مانند آنها مى سازند.

=المِقْسَاسِيّ-

[مقسس]: «العِنَبُ المِقْسَاسيُّ»:

انگور دانه سياه مويزى.

=المُقْسِط-

[قسط]: از نامهاى پروردگار است بمعناى دادگر.

=المُقْسَم-

[قسم]: سوگند.

=المَقْسَم-

[قسم]: جائيكه آب از آن براى قسمتهاى مختلف شهر توزيع مى شود. (اين كلمه در زبان متداول رايج است)، منبع آب شهر.

=المُقَسَّم-

[قسم]: مفع، اندوهگين، زيبا؛ «رَجُلٌ مُقَسَّمٌ»: مرد زيبا؛ «رَجُلٌ مُقَسَّمُ الوجه»: مرد زيبا روى، «المُقَسَّمُ الهاتفيّ»:

تابلويى كه براى دريافت تماسهاى تلفنى و توزيع آنها بر روى خطوط تلفنى وسيله تلفنخانه نصب مى شود.

=المُقَشَّب-

[قشب]: ناخالص؛ «حَسَبٌ مُقَشَّبٌ و رَجُلٌ مُقَشَّبٌ الحَسَب»: آميخته با پستى و بدخواهى.

=المِقَشَّة-

[قشّ]: جاروب.

=المُقَشَّر-

[قشر]: مفع.

=المُقَشَّشَة-

[قشّ]: شيشه بزرگى كه دور آن از چوبهاى باريك و بهم آميخته پوشش يافته و همچنين در زير آن كاه قرار گرفته تا از شكسته شدن آن جلوگيرى شود.

=المِقْشَط-

ج مَقَاشِط [قشط]: ابزارى كه با آن پوست چيزى را بكنند.

=المُقَشِّط-

[قشط]: آنكه چيزى را بزور بستاند (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=المِقْشَطَة-

[قشط] عند العقَّادين: ابزارى كه با آن گره هاى رشته هاى ابريشم را باز و بر طرف كنند.

=المُقْشَعِّر-

ج قَشَاعِر (بحذف الزوائد) [قشعر] فا.

=المَقْشُورَة-

[قشر]: غذائيكه از گندم پوست كنده آماده مى شود.

=المُقِصّ-

ج مَقَاصّ [قصّ]: «شاةٌ مُقِصٌّ»:

باردارى گوسفند آشكار شد.

=المِقَصّ-

ج مَقَاصّ [قصّ]: قيچى.

=المُقَصَّب-

[قصب]: مفع،- من الثّياب: جامه چيده و تا شده؛ «شَعْرٌ مُقَصَّبٌ»: موى مُجعّد (فرفرى).

=المُقَصِّب-

[قصب]: فا، كسيكه از ني هاى مسابقه در ميدان اسب دوانى نگهبانى كند.

=المَقْصَبَة-

[قصب]: نيزار.

=المُقَصَّبة-

[قصب]: مؤنث (المُقَصَّب) است؛ «ثِيَابٌ مُقَصَّبة»: جامه هائى كه با نوارهاى سيم و يا زر تزيين شده باشند.

=المَقْصِد-

ج مَقَاصِد [قصد]: مكان قصد و آهنگ، نيّت و غرض.

=المِقْصَر-

[قصر]: چوب گازر يا جامه شوى.

=المِقْصَرَة-

[قصر]: چوب گازر و يا جامه شوى.

=المَقْصَف-

ج مَقَاصِف [قصف]: كافه رستوران دانسينگ.

=المِقْصَل-

[قصل]: «سيفٌ مِقْصلٌ»: شمشير برنده؛ «لِسَانٌ مِقْصَلٌ»: زبان تيز.

=المِقْصَلَة-

[قصل]: گيوتين.

=المَقْصُور-

[قصر]: واحد (المَقَاصِر) است، پارچه سفيد و نازك پنبه اى.

=المَقْصُورَة-

ج مَقَاصِير [قصر]: حجله عروس، خانه بزرگى كه اطراف آن ديوار كشيده باشند، اطاق كوچك و بلند؛ «مقصورةُ الدّارِ»: اطاق خلوت؛ «ناقةٌ مقصورة»: ماده شترى را كه براى نوشيدن شير از پستانش گرفته باشند.

=المَقْصُول-

[قصل]: «شي ءٌ مَقْصُولٌ»: چيز بريده.

=المِقْضاب-

[قضب]: داس، مرد بسيار برنده.

=المِقْضَب-

[قضب]: داس؛ «سيفٌ مِقْضَبٌ»:

شمشير تيز و بُرنده.

=المِقْضَبَة-

ج مَقاضِب و مَقَاضِيب [قضب]:

علف زار.

=مَقَطَ-

- مَقْطاً الشي ءَ: آن چيز را بست، آن چيز را نوشيد، او را با ريسمان بست،- هُ:

او را بخشم در آورد،- هُ بالأَيمَان: او را سوگند داد،- هُ بِالعَصَا: با چوب او را زد،- بِالقِرْنِ و مَقَطَهُ: او را بر زمين زد،- عُنُقَهُ:

گردن او را شكست،- الكُرَةَ: توپ را بر زمين زد و سپس آنرا با دست گرفت،- الحبلَ: ريسمان را بافت.

=مَقَّطَ-

تَمْقِيطاً [مقط] هُ: او را بر زمين زد،- الإِبلَ: شتر را با ريسمان كوتاه بست.

=المُقْط-

ج أَمْقَاط: ريسمانى كه با آن پرندگان را شكار كنند.

=المَقِط-

نوزادى كه شش ماهه بدنيا آيد.

=المِقَطّ-

[قطّ]: قط زن قلم.

=المِقْطَار-

[قطر]: ابر انبوه و بسيار.

=المِقْطَاع-

[قطع]: آنكه در دوستى پايدار نباشد؛ «مِقْطاعُ الكلام»: كسى كه سخنان ديگرى را حين سخن قطع كند؛ «بِئرٌ

=المقطة-

=المقطر-

=المقطرة-

=المقطع-

=المقطعات-

=المقطعة-

=المقطف-

=المقطنة-

=المقطور-

=المقطورة-

=المقطوع-

=المقطوعة-

=المقطوعية-

=المقع-

=المقعد-

=المقعدات-

=المقعدة-

=المقعر-

=المقفى-

=المقفار-

=المقفص-

=المقفع-

=المقفعة-

=مقق-

=المقق-

=المققة-

=مقل-

=المقل-

=المقلى-

=المقلاء-

=المقلاة-

=المقلاد-

=المقلاع-

=المقلاق-

=المقلام-

=المقلب-

=المقلة-

مِقْطَاع»: چاهى كه آب آن زود ته مى كشد.

=المِقَطَّة-

[قطّ]: مرادف (المقَطّ) است.

=المِقْطَر-

ج مَقَاطِر [قطر]: بخوردان.

=المِقطَرَة-

ج مَقَاطِر [قطر]: مرادف (المِقْطر) است.

=المُقْطَع-

[قطع]: غريب و بيكس، از همه جا رانده شده؛ «مُقْطَعُ النَّهر»: جاى تقاطع رودخانه.

=المَقْطَع-

ج مَقَاطِع [قطع]: جاى قطع كردن يا بريدن، حرف با حركت يا دو حرفى كه دوم آن ساكن باشد؛ «مَقْطَعُ الحَقّ»: آنچه كه باطل را بزدايد؛ «مَقْطَعُ الحرفِ» مخرج حرف از حلق و يا زبان و يا دو لب؛ «مقاطِعُ الأنهار»: گذرگاههاى آب رودخانه؛ «مَقَاطِعُ الكلامِ»: جاى وقف كلمات.

=المِقْطَع-

ج مَقَاطِع [قطع]: الگو يا نمونه اى كه از روى آن چرم و مانند آنرا ببرند،- آنچه كه با آن چيزى را ببرند مانند (مِقْطَعُ الورِق)، «سيفٌ مِقْطَعٌ»: شمشير برّنده.

=المُقَطَّعَات-

[قطع]: جامه هاى كوتاه،- مِنَ الشِّعر: شعرهاى كوتاه و رجز خوانى؛ «مُقَطَّعَاتُ الشّي ءِ»: اجزاء تركيبى هر چيزى.

=المَقْطَعَة-

[قطع]: جاى قطع، علت قطع؛ «الْهَجْرُ مقطعة للودّ»: دورى باعث قطع محبت مى شود.

=المُقَطَّعَة-

[قطع]: جامه هاى كوتاه؛ «الثيابُ المُقَطَّعَة» در زبان متداول بمعناى جامه هاى پاره و شكافته.

=المَقْطَف-

ج مَقَاطِف [قطف]: سبد يا مانند آن كه ميوه چيده شده از درخت را در آن قرار دهند.

=المِقْطَف-

ج مَقَاطِف [قطف]: داس كه با آن ميوه را از درخت قطع كنند، سر خوشه انگور، الك ابريشمى كه با آن آرد را پودر كنند.

=المَقْطَنَة-

[قطن]: كشتزار پنبه.

=المَقْطُور-

[قطر]: مفع، آنچه كه با قطران روغن مالى شده باشد.

=المَقْطُورَة-

[قطر]: مؤنث (الْمقطُور) است؛ «ارضٌ مَقْطُورة» زمينى كه در آن باران آمده است.

=المَقْطُوع-

[قطع]: مفع؛ «المقْطُوع بهِ»: آنكه ميان او و خواسته اش جدائى افكنده باشند.

=المَقْطُوعة-

[قطع]: مؤنث (المقطوع) است؛ «مَقْطُوعَةٌ مُوسِيقِيَّةٌ» يك قطعه آهنگ موسيقى ساخته شده.

=المَقْطُوعِيَّة-

[قطع]: استهلاك، مصرف.

=المَقْع-

مص،- ج أَمْقُع: آب را كدو گنديده.

=المُقْعَد-

[قعد]: آنكه به بيمارى فلج دچار شده باشد.

=المَقْعَد-

ج مَقَاعِد [قعد]: جاى نشستن، صندلى. و در زبان متداول (بمعناى اطاق مهمانخانه است، و نيز بمعناى بالشى است بزرگ كه بر آن مى نشينند.

=المُقْعَدات-

[قعد] (ح): جوجه هاى مرغ سنگخواره قبل از آنكه جنب و جوش كنند، وزغها.

=المَقْعَدَة-

[قعد]: نشيمنگاه، مقعد، شخص پست.

=المُقَعَّر-

[قعر]: چيز گود، عميق،- من الخُطوط: خط ژرف.

=المُقْفَى-

[قفو]: «رجُلٌ مُقْفَى بهِ»: مرد گرامى و مورد احترام.

=المُقَفَّى-

[قفو]: مفع؛ «الكلام المُقَفَّى»:

گفتار و سخن قافيه دار؛ «رجُلٌ مُقَفَّى بهِ»:

مرد گرامى و مورد احترام.

=المِقْفَار-

[قفر]: «أَرضٌ مِقْفَارٌ»: بيابان خالى و بى آب و گياه.

=المُقَفَّص-

[قفص]: مفع؛ «ثوبٌ مُقَفَّصٌ»:

پارچه خطدار بگونه قفس.

=المُقَفَّع-

مرد سر افكنده؛ «رجُلٌ مُقَفَّعُ اليدينِ»: آنكه دستش از بيمارى يا صدمه بى حس و حركت شده باشد.

=المِقْفَعَة-

چوبى كه با آن بر دست و يا انگشتان زنند.

=مَقَّقَ-

تَمْقِيقاً [مقّ] على عيالِه: بر خانواده و عيال خود در اثر فقر يا بخيلى از نظر نفقه تنگ گرفت،- الطائرُ فرخَهُ: مرغ جوجه خود را با منقار غذا داد.

=المَقَق-

[مقّ]: هر فاصله بين دو چيزى، فاصله زياد ميان دو ضربه.

=المَقَقَة-

[مقّ]: مردم نادان، بزغاله هاى شيرخواره، شراب خوارانى كه مى را اندك اندك نوشند.

=مَقَلَ-

- مَقْلًا في الماءِ: خود را در آب فرو برد،- هُ: آنرا در آب فرو برد، به او نگاه كرد،- المَقْلَةَ: سنگريزه ها را در ظرف انداخت و بر روى آن آب ريخت باندازه اى كه آب روى آنرا پوشانيد.

=المُقْل-

(ن): درخت مقل، بلسان، ميوه درخت مقل، شيره درختى كه با آن درمان مى كنند.

=المَقْل-

مص، ته چاه، ريگ و خاك، جاى شيرجه زدن در دريا.

=المُقِلّ-

[قلّ]: كم درآمد و بينوا و مستمند.

=المِقْلَى-

[قلو]: مرادف (المِقْلَاء).

=المِقْلَى-

ج مَقالٍ [قلي]: ماهى تابه.

=المِقْلَاء-

[قلو]: دو چوب كه كودكان با آنها بازى مى كنند.

=المَقْلَاة-

[قلي]: محل ساخت ماهى تابه.

=المِقْلَاة-

ج مَقَالٍ [قلي]: ماهى تابه.

=المِقْلَاد-

ج مَقَالِيد [قلد]: كليد؛ «القى اليه مقاليد الأمورِ»: اختيارات كارها و امور را بوى سپرد.

=المِقْلاع-

ج مَقَالِيع [قلع]: فلاخن، تيركمان.

=المِقْلَاق-

[قلق]: نگران و مضطرب (اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود).

=المِقْلام-

[قلم]: قيچى، مرادف (المقراض) است.

=المِقْلَب-

[قلب]: آهنى كه زمين را با آن براى كشاورزى زير و رو كنند.

=المُقْلَة-

ج مُقَل: پيه چشم يا سياهى و سفيدى آن، چشم.

=المَقْلَة-

اسم مرّه از (مَقَلَ) است، سنگريزه كه هنگام كمبود آب در مسافرت در ظرف آب اندازند بطوريكه روى آن بايستد و به هر مسافرى سهمى از آب بدهند.

=المقلد-

=المقلدات-

=المقلع-

=المقلعط-

=المقلمة-

=المقلو-

=المقلي-

=المقم-

=المقمة-

=المقمر-

=المقمرة-

=المقمش-

=المقمعة-

=المقمور-

=المقموع-

=المقناب-

=المقنب-

=المقند-

=المقنطرة-

=المقنع-

=المقنعة-

=المقنود-

=المقني-

=المقهى-

=مقه-

=المقه-

=المقهاء-

=المقوى-

=المقوال-

=المقوالة-

=المقود-

=المقور-

=المقوس-

=المقوفع-

=المقول-

=المقولة-

=المقوم-

=المقومات-

=المقوول-

=المقياس-

=المقيئ-

=المقيت-

=المقيد-

=المقيظ-

=المقيظة-

=المقيل-

=المِقْلَد-

ج مَقَالِد [قلد]: كليد، عصاى سر كج، ظرف، توبره كاه بزرگ، پيمانه.

=المُقَلَّد-

[قلد]: مفع، آنكه امور قوم را عهده دار باشد، جاى گردن بند، جاى بند شمشير بر روى دوشها، اسب برنده مسابقه كه مورد نظر قرار گرفته باشد.

=المُقَلَّدات-

[قلد]: «مُقَلَّدات الشعْر»:

شعرهاى نفيس و خوب كه همواره در روزگار نگهدارى مى شود.

=المَقْلَع-

ج مَقَالِع [قلع]: جائى كه از آن سنگ بر كنند؛ «مَقْلَعُ الحُمَّى»: برطرف شدن تب.

=المُقَلْعَط-

مرد كثيف و بخيل (اين كلمه سريانى است).

=المَقْلَمَة-

ج مَقَالِم [قلم]: جاى قلمى كه در آن قلمهاى نوشتن را قرار دهند.

=المَقْلُوّ-

[قلو]: غذاى سرخ كرده شده.

=المَقْلِيّ-

[قلي]: غذاى سرخ كرده شده، شخص مورد بغض و كينه.

=المِقَمّ-

[قمّ]: آنكه هر چه در سفره از غذا باشد بخورد.

=المَقَمَّة-

[قمّ]: لب چار پايان سُم دار.

=المِقَمَّة-

ج مَقَامّ [قمّ]: جاروب، مرادف (المَقَمَّة) است.

=المُقْمِر-

[قمر]: «ليلةٌ مُقْمِرٌ»: شبى كه در آن ماه نمايان باشد.

=المُقْمِرَة-

[قمر]: «لَيْلَةٌ مُقْمِرَةٌ»: شب مهتابى.

=المُقَمَّش-

[قمش]: «ثوبٌ مُقَمَّشٌ»:

جامه اى كه بافت محكم دارد.

=المِقْمَعَة-

ج مَقَامِع [قمع]: چوب يا ميله آهنى كه با آن شخص را بزنند تا تسليم شود.

=المَقْمُور-

[قمر]: مفع، شرّ و بدى و نابسامانى.

=المَقْمُوع-

[قمع]: مفع، مغلوب و شكست خورده،- مِنَ المال: آنچه از مال كه بهترين آنرا گرفته باشند.

=المِقْنَاب-

[قنب]: چنگال شير.

=المِقْنَب-

[قنب]: ظرفى كه شكارچى در آن شكار خود را قرار مى دهد، پنجه شير، چنگال شير، گروهى اسب كه براى غارت و يورش آماده شده باشند.

=المُقَنَّد-

[قند]: «سَويقٌ مُقَنَّدٌ»: شيرينى كه از قند ساخته شده باشد؛ «كلامٌ مُقَنَّد»:

گفتارى شيرين و نغز.

=المُقَنْطَرَة-

[قنطر]: «قَنَاطيرٌ مُقَنْطَرة»:

پل بزرگى كه داراى اطاقهاى بسيار باشد.

=المُقْنَع-

[قنع]: مفع، آنكه همواره سر خود را بالا نگهدارد؛ «فَمٌ مُقْنَع»: دهانى كه دندانهايش به داخل كج شده باشد.

=المَقْنَع-

[قنع]: «شاهدٌ مَقْنَعٌ» ج مَقَانِع: آنكه گواهى و شهادت او مورد قبول باشد.

=المِقْنَع-

[قنع]: مرادف (المِقْنَعَة) است.

=المُقَنَّع-

[قنع]: مفع، آنكه كلاه خود بر سر داشته باشد، آنكه سر خود را پوشانيده باشد، كسيكه با جامه خود را پوشانيده باشد.

=المِقْنَعَة-

[قنع]: مقنعه، روسرى زنان.

=المَقْنُود-

[قند]: «سَوِيقٌ مَقْنُودٌ»: آردى كه با قند آميخته شده باشد.

=المُقْنِيّ-

[قنو]: مرد نيزه دار.

=المَقْهَى-

ج مَقَاهِ [قهو]: قهوه خانه.

=مَقِهَ-

- مَقَهاً: پلكهاى چشم او سرخ بود.

=المَقَه-

سفيدى همراه با كبودى كه مذموم است.

=المَقْهَاء-

مؤنّث (الأَمْقَه) است.

=المُقَوَّى-

[قوي]: مقوّى، كارتن.

=المِقْوَال-

ج مَقَاوِل و مَقَاوِلَة [قول]: خوش بيان و نغز زبان؛ «امرأَةٌ مِقْوالٌ»: زن خوش بيان و صحبت.

=المِقْوَالَة-

[قول]: «امرأَةٌ مِقْوالةٌ»: مرادف (مِقْوال) است.

=المِقْوَد-

ج مَقَاوِد [قود]: رسن كه با آن ستوران را راه برند، افسار، فرمان ماشين.

=المَقُود-

[قود]: مفع؛ گاهى اين كلمه را (مَقْوُود) تلفظ كنند.

=المُقَوَّد-

[قود]: كوه بلند.

=المُقَوَّر-

[قور]: اسبان لاغر اندام، آنچه كه بر آن ماده قير پاشيده باشند.

=المِقْوَس-

ج مَقَاوِس [قوس]: ميدان، رسنى كه با آن اسبان را هنگام مسابقه در يك صف قرار دهند. جاى حركت اسبان، ظرفى كه در آن كمان را قرار مى دهند.

=المُقَوْفِع-

[قفع]: «رَجُلٌ مُقَوْفِعُ اليَدَيْن»:

مردى كه دو دستش بيحسّ و حركت باشد (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=المِقْوَل-

ج مَقَاول و مَقَاولَة [قول]: زبان، مرد فصيح و خوش زبان؛ «امْرأةٌ مِقْوَلٌ»: زن خوش زبان و سخنور.

=المَقُول-

[قول]: مفع.

=المُقَوَّلَة-

[قول]: «كلمةٌ مُقَوَّلَةٌ»: كلمه اى كه پى در پى تكرار شود.

=المِقْوَم-

[قوم]: چوب شخم زنى.

=المُقَوِّمَات-

[قوم]: عوامل و عناصر اساسى؛ «مُقَوِّمات الحياةِ»: عناصر زندگى؛ «مُقَوِّماتُ العمرانِ»: ابزار و وسائل آبادى.

=المَقْوُول-

[قول]: مفع.

=المُقْوِي-

[قوي]: فا؛ «الفرسُ المُقْوِي»: اسب نيرومند.

=المِقْيَاس-

ج مَقَايِيس [قيس]: مقدار، اندازه، آنچه كه با آن اندازه گيرى كنند.

=المُقَيِّئ-

[قيأ]: داروى قي آور.

=المُقِيت-

[قوت]: فا، توانا، نگهدار و گواه چيزى.

=المَقِيت-

[مقت]: بدنام و مردود.

=المُقَيَّد-

ج مَقَاييد [قيد]: مفع، شتر دست و پا بسته و مانند آن، جاى خلخال (پا بند) در پاى زن، جاى بستن پاى اسب،- من الشّعْر:

شعر مقيد بر خلاف مطلق؛ «كتابٌ مُقَيَّدٌ»:

نامه كوتاه و شكل يافته.

=المَقْيَظ-

[قيظ]: ييلاق.

=المَقِيظ-

[قيظ]: مرادف (المَقْيَظ) است.

=المَقِيظَة-

[قيظ] (ن): گياهى كه همواره سبز و خرم است حتى در تابستان.

=المَقِيل-

[قيل]: مص، جاى خواب نيمروزى، خواب يا استراحت قبل از ظهر.

=المقين-

=المقينة-

=مك-

=مكا-

=المكى-

=المكاء-

=المكابر-

=المكابيس-

=المكاتب-

=المكار-

=المكاري-

=المكاس-

=المكاسر-

=المكافاة-

=المكافة-

=المكافحة-

=المكاك-

=المكاكة-

=المكالب-

=المكالمة-

=المكان-

=المكانة-

=المكانس-

=المكب-

=المكباس-

=المكبح-

=المكبر-

=المكبرة-

=المكبس-

=المكبود-

=المكبوس-

=المكبون-

=المكبونة-

=المكتاف-

=المكتئب-

=المكتب-

=المكتبة-

=المكتفئ-

=المكتنز-

=المكتوب-

=مكث-

=المكث-

=المكثار-

=المكثر-

=المكثف-

=المكثير-

=المكحال-

=المكحل-

=المكحلة-

=المكد-

=المكدم-

=المُقَيِّن-

[قين]: آرايشگر؛ «مُقَيِّنُ العَبِيد» آنكه بردگان را تربيت و تأديب مى نمايد.

=المُقَيِّنَة-

[قين]: مؤنث (المُقَيِّن) است، زن آرايشگر.

=مَكَّ-

- مَكّاً [مكّ] العَظْمَ: مغز استخوان را مكيد،- الشي ءَ: آن چيز را نابود كرد،،- غَرِيمَهُ: بر بدهكار خود سخت گرفت.

=مَكَا-

- مُكَاءً و مَكْواً [مكو]: با دهان خود سوت زد.

=المَكَى-

ج أَمْكَاء [مكو]: لانه خرگوش و مانند آن.

=المَكَّاء-

- ج مَكَاكِيّ [مكو] (ح): نام پرنده ايست سفيد رنگ كه در فضا اوج مى گيرد و صداى زيبائى دارد.

=المُكَابَر-

[كبر]: مفع؛ «المُكَابَرُ عليهِ» آنكه دارائى او را بزور گرفته باشند.

=المَكَابِيس-

[كبس]: كسانى كه بر خانه هاى مردم هجوم مىورند و گرد آنها جمع مى شوند.

=المُكَاتِب-

[كتب]: فا، خبرنگار روزنامه از خارج كشور.

=المَكَّار-

فريب دهنده و حيله گر.

=المُكَارِي-

ج مُكَارُون [كري]: كرايه دهنده ستوران بويژه خر و قاطر.

=المَكَّاس-

كسيكه در معاملات چانه زند.

=المُكَاسِر-

[كسر]: فا،- من الجيران: همسايه ديوار بديوار.

=المُكَافَاة-

[كفي]: مف، نكوئى در برابر نكوئى يا بيشتر با مردم، پاداش نيكى.

=المُكَافَّة-

[كفّ]: خواستن ترك منازعه.

=المُكَافَحة-

[كفح]: مص، مبارزه و مقاومت؛ «مُكافَحَةُ الغَلاءِ»: مبارزه با گرانفروشى.

=المُكَاك-

[مكّ]: ماده اى كه فراغ استخوانهاى دراز را پر مى كند.

=المُكَاكَة-

[مكّ]: مرادف (المُكَاك) است.

=المُكَالِب-

[كلب]: فا، دلير، پر جرأت.

=المُكَالَمَة-

[كلم]: مص، گفتگو و بحث؛ «المُكالَمَة التّلفُونيَّة»: مخابره تلفنى.

=المَكَان-

ج أَمْكِنَة و أَمْكُن و جج أَمَاكِن [كون]: جاى «هو مَن العِلْم بِمكان»: او در.

دانش مقام و جايگاهى دارد؛ «هذا مكانُ هذا»: اين بجاى آن است.

=المَكَانَة-

[مكن]: مص،- ج مَكَانَات: منزلت و مقام و بزرگى، محبت و مهر.

=المُكَانِس-

[كنس]: آهوئى كه از لانه خود بيرون نيايد.

=المُكِبّ-

[كبّ]: آنكه بسيار بطرف زمين نگاه كند.

=المِكَبّ-

ج مِكَبَّات و مَكَابّ [كبّ]: قرقره، ماسوره.

=المِكْبَاس-

ج مَكَابِيس [كبس]: دستگاه پرس.

=المِكْبَح-

[كبح]: دستگاه ترمز ماشين.

=المَكْبِر-

[كبر]: تقدّم در سنّ.

=المُكَبِّر-

[كبر]: فا؛ «مُكَبِّر الصَّوت»:

بلندگوى برقى.

=المَكْبُرَة-

[كبر]: مرادف (الْمَكْبِر) است.

=المَكْبَرَة-

[كبر]: مرادف (المَكْبِر) است.

=المُكَبِّرَة-

[كبر]: (ف): ذرّه بين.

=المِكْبَس-

ج مَكَابس [كبس]: ابزار و دستگاه پرس پشم و كاغذ و مانند آن، دستگاه روغن زيتون گيرى.

=المُكَبِّس-

[كبس]: فا، آنكه بسوى مردم حمله ور مى شود، كسى كه چيزى را مى كوبد.

=المَكْبُود-

[كبد]: آنكه از درد كبد شكايت كند.

=المَكْبُوس-

ج مَكَابِيس [كبس]: چيز پرس شده (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=المَكْبُون-

ج مَكَابِين [كبن] من الخيل: اسب كوتاه پاى.

=المَكْبُونة-

[كبن] من الخيل: اسب كوتاه پاى.

=المِكْتَاف-

[كتف]: ستورى كه زين كتف آنرا زخمى كرده باشد.

=المُكْتَئِب-

[كأب]: افسرده و اندوهگين.

=المَكْتَب-

ج مَكَاتِب [كتب]: دفتر كار و نويسندگى، محل آموزش علم، دفتر كار و اداره كارمندان و كارگران؛ «مَكْتَبُ الاسْتِعْلَامَات» اداره اطلاعات؛ «مَكْتَبُ البَريد»: دفتر اداره پست.

=المُكَتِّب-

[كتب]: فا، معلّم خط و نويسندگى.

=المَكْتَبَة-

ج مَكَاتِب [كتب]: كتابخانه، كتابفروشى.

=المُكْتَفِئ-

[كفأ]: «مُكْتَفِئُ اللونِ»: آنكه چهره اش گرفته و متغير باشد.

=المُكْتَنِز-

[كنز]: فا؛ «رجُلٌ مُكْتَنِزُ اللَّحم»:

مرد فربه و پر گوشت؛ «كتابٌ مُكْتَنِز بِالْفْوائد»:

كتاب سودمند و پر از فائده.

=المَكْتُوب-

ج مَكَاتِيب [كتب]: مفع، نامه.

=مَكَثَ-

- مَكْثاً و مَكَثاً و مُكُوثاً و مُكْثَاناً و مِكِّيثى و مِكِّيثَاء بِالمكان: در جاى آن اقامت كرد و ماند.

=مَكُثَ-

- مَكَاثَةً: ماند و به آرامى انتظار كشيد.

=المُكْث-

اسم است از (مَكَثَ بالمكان).

=المِكْث-

مرادف (المُكْث) است.

=المِكْثَار-

[كثر]: آنكه بسيار سخن گويد (اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=المُكْثِر-

[كثر]: دارنده، ثروتمند.

=المُكَثِّف-

[كثف] (ن): دينام برقى راديو و تلفن.

=المِكْثِير-

[كثر]: مرادف (المِكثار) است.

=المِكْحَال-

[كحل]: مرادف (المِكْحَل) است.

=المِكْحَل-

[كحل]: ميله سرمه دان.

=المُكْحُلَة-

[كحل]: سرمه دان.

=المُكَحَّلَة-

[كحل] (ن): گياهى زيبا از رسته (زنبقيّات) است كه داراى گلى خوشبو است بويژه در لبنان و هلند كشت مى شود.

=المِكَدّ-

[كدّ]: شانه.

=المُكْدَم-

[كدم]: من الحبال و الأَكسية:

ريسمان يا پارچه محكم بافت؛ «اسِيرٌ مُكْدَمٌ»: اسير دست و پا بسته؛ «قَدَحٌ مُكْدَمُ» جامى كه شيشه اش غليظ باشد.

=المكدم-

=المكدود-

=المكدودة-

=المكذبان-

=المكذبانة-

=المكذبة-

=المكذوب-

=المكذوبة-

=مكر-

=المكر-

=المكرب-

=المكرة-

=المكردس-

=المكرس-

=المكرشة-

=المكرع-

=المكرعة-

=المكرم-

=المكرمة-

=المكرهة-

=المكروب-

=المكروسكوب-

=المكروه-

=المكروهة-

=المكزوز-

=مكس-

=المكس-

=المكسال-

=المكسب-

=المكسبة-

=المكسحة-

=المكسر-

=المكسلة-

=المكسور-

=المكشكش-

=المكشوح-

=المكشوف-

=المكظة-

=المَكْدَم-

[كدم]: جاى نشان و اثر.

=المُكَدَّم-

[كدم]: بسيار گزيده شده؛ «رجلٌ مُكَدَّمٌ»: مردى كه ناخدا گاه به جنگ افتد و زخمى شود.

=المَكْدُود-

[كدّ]: مفع، مغلوب.

=المَكْدُودَة-

[كدّ]: «أَرضٌ مَكْدُودَةٌ»: زمين سُم كوب شده.

=المَكْذَبان-

[كذب]: بسيار دروغگو.

=المَكْذَبَانَة-

[كذب]: بسيار دروغگو.

=المَكْذُبَة-

ج مَكَاذِب [كذب]: مرادف (المَكْذَبَة) است.

=المَكْذَبَة-

ج مَكَاذِب [كذب]: دروغ.

(المَكْذَبَة) است.

=المَكْذَبَة-

ج مَكَاذِب [كذب]: دروغ.

=المَكْذُوب-

ج مَكَاذِيب [كذب]: دروغ.

=المَكْذُوبَة-

ج مَكَاذِيب [كذب]: دروغ.

=مَكَرَ-

- مَكْراً الرجُلَ أو بهِ: او را فريب داد،- اللّهُ فلاناً: خداوند او را با مكرى كه داشت كيفر داد،- الثّوبَ: جامه را رنگين كرد،- هُ: او را خضاب كرد،- الأَرضَ:

زمين را آبيارى كرد.

=مَكِرَ-

- مَكْراً: سرخ شد.

=مَكَّرَ-

تَمْكِيراً [مكر]: دانه و غلات را جمع آورى و احتكار كرد.

=المَكْر-

مصدر است، فريب، كيفرِ خدعه و فريب دادن.

=المَكَرّ-

[كرّ]: جاى حمله در جنگ.

=المِكَرّ-

[كرّ]: آنكه در جنگ بسيار حمله كند؛ «فرسٌ مِكَرٌّ مِفَرٌّ»: اسب مطيع و منقاد كه هر گاه سواره اش بخواهد حمله كند حمله كند و اگر بخواهد فرار كند او را فرارى دهد.

=المُكْرَب-

[كرب]: ريسمان محكم، بناى استوار،- مِنَ الْمَفَاصِل: مفصل سخت و محكم؛ «حافِرٌ مُكْرَبٌ»: سم سخت و استوار.

=المَكْرَة-

ج مَكْر و مُكُور: اسم مره از (مَكَرَ) است، تدبير و چاره جوئى در جنگ، آبيارى كشت، گياهى كه داراى برگ است ولى گل نمى دهد.

=المُكَرْدَس-

[كردس]: مرد ترنجيده اندام.

=المُكْرَس-

[كرس]: مفع،- من الْقَلائِد:

گردن بندى كه مرواريد و مهره هاى آن در دو ريسمان از هم جدا باشد.

=المُكَرَّس-

[كرس]: مفع،- من القلائد:

مرادف (المُكْرَس) است.

=المُكَرَّشَة-

[كرش]: غذائيكه از گوشت و غيره در شكنبه تهيه مى شود.

=المُكْرَع-

[كرع]: «فرسٌ مُكْرَعُ القوائِم»:

اسبى كه داراى پاى استوار است.

=المَكْرَع-

ج مَكَارع [كرع]: آبشخور ستوران.

=المُكْرَعَة-

[كرع]: من النخيل و غيرِه: درخت خرما و جز آن كه در آب كاشته شده باشد.

=المَكْرُم-

[كرم]: مرد كريم و بزرگوار.

=المَكْرَم-

ج مكارم [كرم]: مرد كريم و بزرگوار.

=المَكْرَمَة-

ج مَكارِم [كرم]: مرد بزرگوار و كريم؛ «ارضٌ مَكْرَمَةٌ لِلنبَات»: زمين خوب و قابل كشت.

=المُكَرَّم-

[كرم]: مفع، مرد كريم و بخشنده براى همه مردم.

=المَكْرُمَة-

[كرم]: مرد كريم و بزرگوار، كرم و بخشش؛ «فعل الخير مَكْرُمَةٌ»: كار خير باعث كرم و تجليل و بزرگوارى است.

=المَكْرَهُ-

ج مَكَارِه [كره]: مكروه و بد.

=المَكْرُهَة-

ج مَكَارِه [كره]: مرادف (المَكْرَهَة) است.

=المَكْرَهَة-

ج مَكَارِه [كره]: آنچه كه انسان از آن كراهت دارد و بر او سخت باشد.

=المَكْرُوب-

[كرب]: اندوهگين.

=المِكْرُوب-

(طب): ميكرب كه باعث انتقال بيمارى از بيماران بديگران مى شود.

=المِكْرُوسْكوب-

مكروسكوپ.- (اين كلمه يونانى است و عربى آن (الْمُجْهِر) است.

=المَكْرُوه-

[كره]: مفع، شر، ناپسنديده.

=المَكْرُوهَة-

[كره]: سختى و بلا.

=المَكْزُوز-

[كزّ]: آنكه خدا او را به بيمارى گزاز دچار كند.

=مَكَسَ-

- مَكْساً: حق گمركى را گرفت،- فِى الْبَيْع: در معامله چانه زد و بها را كم نمود،- هُ: باو ستم كرد.

=مُكِسَ-

الرجُلُ: در فروش و معامله بهايش كم شد.

=المَكْس-

مص،- ج مُكُوس: ماليات بر درآمد، حقوق گمركى و يا عوارض فروش و يا وارد كردن كالا.

=المِكْسَال-

[كسل]: تنبل (اين كلمه براى مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=المَكْسَب-

ج مَكَاسِب [كسب]: در آمد، عايدات فروش.

=المَكْسِب-

ج مَكَاسِب [كسب]: مرادف (المَكْسَب) است.

=المَكْسِبَة-

ج مَكَاسِب [كسب]: مرادف (المَكْسَب) است.

=المِكْسَحَة-

[كسح]: جاروب.

=المَكْسِر-

ج مَكَاسِر [كسر]: جاى شكستن چيزى، باطن و نهاد؛ «مَكْسِرُ الشجرةِ»: بيخ درخت يا تنه درخت كه شاخه ها را از آن مى برند.

=المُكَسَّر-

[كسر]: مفع، دره اى كه در پيچ و خم آن آب روان باشد؛ «الجمع المُكَسَّر»:

جمعى است كه بناى مفرد آن شكسته مى شود مانند (رَجُلٌ) كه جمع آن (رِجَال) است.

=المَكْسَلَة-

[كسل]: آنچه كه باعث كسالت و تنبلى شود.

=المَكْسُور-

[كسر]: مفع؛ «صوتٌ مَكْسُور»:

صداى نرم و نازك.

=المُكَشْكَش-

[كشكش]: «ثوبٌ مُكَشْكَشٌ»:

جامه كش دار و پر زرق و برق. (اين كلمه فارسى است).

=المَكْشُوح-

[كشح]: آنكه عضوى از بدنش را داغ كرده باشند.

=المَكْشُوف-

[كشف]: اسم مفعول است؛ «عَلَى الْمَكْشُوف»: با صراحت، آشكارا؛ «مَكْشُوفُ الرأس»: سر برهنه. سر بى كلاه.

=المَكَظَّة-

[كَظَّ]: «طعامٌ مَكَظَّةٌ»: غذائى كه باعث امتلاء معده و سوء هاضمه شود.

=المكظظ-

=المكظوظ-

=المكظوم-

=المكعب-

=المكفأ-

=المكفت-

=المكفر-

=المكفهر-

=المكفوف-

=مكك-

=المكلئ-

=المكلأ-

=المكلأة-

=المكلئة-

=المكلب-

=المكلبة-

=المكلف-

=المكلي-

=المكمأة-

=المكمؤة-

=المكمة-

=المكمركة-

=المكمل-

=المكمن-

=المكمود-

=المكموم-

=مكن-

=المكن-

=المكنة-

=المكنز-

=المكنس-

=المكنسة-

=المكنوز-

=المكني-

=المكو-

=المكواة-

=المكور-

=المكوز-

=المكوك-

=المكوكب-

=المكون-

=المُكَظَّظ-

[كظّ]: آنكه كارها بر او سخت شود و نتواند انجام دهد، كسيكه بسيار خشمگين است.

=المَكْظُوظ-

[كظّ]: مرد پرخور، مرادف (المُكَظَّظ) است.

=المَكْظُوم-

[كظم]: بلا كشيده، رنج ديده.

=المُكَعَّب-

[كعب] (ه): مكعّب، آنچه كه بشكل مكعب مى باشد؛ «مُكَعبُّ العدد»: حاصل ضرب عددى در مربع آن مانند ٨ كه مكعب ٢ است.

=المُكْفَأ-

[كفأ]: مفع؛ «مُكْفَأُ اللَّونِ»:

كسيكه رنگ چهره او گرفته و متغير باشد.

=المُكْفِت-

[كفت]: آنكه دو زره پوشد و در ميان آنها جامه اى بر تن كرده باشد.

=المُكَفَّر-

[كفر]: مفع، نيكوكارى كه از وى سپاسگزارى نشود؛ «طائرٌ مُكَفَّرٌ»: پرنده اى پوشيده از پر، آنچه كه با آهن استوار شده باشد.

=المُكْفَهِرّ-

[كفهر]: فا، آنچه كه بر هم و متراكم باشد، ريسمان محكم و سفت، چهره لاغر و سفت كه در آن شرمى نباشد؛ «فلانٌ مُكْفَهِرُّ اللّونِ» مردى كه رنگ چهره او تيره و گرفته باشد؛ «فلانٌ مُكْفَهِرٌّ»: مرد گرفته كه در چهره او اثرى از خورسندى و مهربانى نباشد.

=المَكْفُوف-

ج مَكَافِيف [كفّ]: كور.

=مَكَّكَ-

تَمْكِيكاً [مكّ]: على غريمِهِ: بر بدهكار خود سخت گرفت و اصرار ورزيد.

=المُكْلِئ-

[كلا]: «مكانٌ مُكْلِىُّ»: سرزمين پر از گياه.

=المُكَلّأ-

[كلأ]: لنگرگاه كشتى، كنار رودخانه، هر جائى كه در آن از وزش باد خود را بپوشانند.

=المَكْلأَة-

[كلأ]: أَرضٌ مَكْلأَةٌ»: زمين پر گياه.

=المُكْلِئَة-

[كلأ]: «أَرْضٌ مُكْلِئَةٌ»: مرادف (المَكْلأة) است.

=المُكَلَّب-

[كلب]: مفع، اسير دست بسته.

=المُكَلِّب-

[كلب]: مربىّ سگان شكارى و مانند آن.

=المَكْلَبَة-

[كلب]: «أَرْضٌ مَكْلَبَةٌ»: زمين پر از سگ، سگستان.

=المُكَلَّبَة-

[كلب]: مؤنث (المُكَلَّب) است؛ «كِلابٌ مُكَلَّبة»: سگان پر توان بر گرفتن شكار.

=المُكَلَّف-

[كلف]: اسم مفعول است، آنكه در كارى كه باو ربطى ندارد دخالت كند، آنكه مشمول احكام شرع و قانون باشد مانند پرداخت ماليات و عوارض.

=المَكْلِيّ-

[كلي]: آنكه بدرد كليه دچار است.

=المَكْمَأَة-

[كمأ]: جاى روئيدن قارچ كه آنرا در زبان متداول كِمَة يا چمه گويند.

=المَكْمُؤَة-

[كمأ]: مرادف (المَكْمَأَة) است.

=المِكَمَّة-

[كمّ]: توبره ستور.

=المُكَمْرَكَة-

[كمرك]: «بِضاعةٌ مُكَمْرَكَةٌ»:

كالائى كه حقوق و عوارض گمركى آن پرداخت شده باشد (اين كلمه فارسى است).

=المِكْمَل-

[كمل]: مرد كامل و استوار در نيكى و بدى.

=المَكْمَن-

ج مَكَامِن [كمن]: كمينگاه؛ «هنا مَكْمَنُ السِّرِّ»: اينجا مخزن اسرار است.

=المُكَمَّه-

[كمه]: «مُكَمَّهُ العينين»: آنكه دو چشمانش باز نشده است.

=المَكْمُود-

[كمد]: «العُضْوُ المَكْمُود»:

عضوى از بدن كه پارچه داغ بر آن نهند.

=المَكْمُوم-

[كمّ]: مفع؛- من النخل: نخلى كه شكوفه هاى آن باز شده باشد؛ «بعيرٌ مَكْمُومٌ»: شترى كه حجامت شده باشد.

=مَكِنَ-

- مَكْناً تِ الجرادةُ و نحوُها: ملخ تخم پاشيد يا تخم در جوف آن گرد آمد.

=مَكُنَ-

- مَكَانَةً عند الأَمير: نزد امير مقام و منزلتى يافت،- الشّي ءُ: نيرومند و محكم و راسخ شد.

=مَكَّنَ-

تَمْكِيناً [مكن] هُ من الشي ءِ: او را بر چيزى قدرت و توانائى بخشيد،- الشّي ءَ:

آنرا توانائى بخشيد.

=المَكْن-

مص، تخم ملخ و مانند آن.

=المَكِن-

تخم ملخ و مانند آن.

=المُكْنَة-

نيرومندى و سختى.

=المَكْنَة-

ج مَكْنات: واحد (المَكْن) است.

=المَكِنَة-

توانائى، واحد (المكِن) است، آلت و ابزار.

=المَكْنَز-

ج مَكَانِز [كنز]: گنجينه.

=المَكْنَس-

[كنس]: زمين يا جائيكه آهوان و گاوها از گرما بدان پناه مى برند.

=المِكْنَسَة-

ج مَكَانِس [كنس]: جاروب.

=المَكْنُوز-

[كنز]: مفع؛ «رجُلٌ مَكْنُوزُ اللَّحْم»:

مرد چاق و فربه.

=المَكْنِيّ-

[كني]: «شي ء مَكْنِيٌّ به عن غيره»: كنايه از چيزى است كه بر چيزى ديگر دلالت نمايد.

=المَكْو-

ج أَمْكَاء [مكو]: مرادف (المكَى) است و بمعناى لانه يا سوراخ روباه و خرگوش و مانند آنهاست.

=المِكْواة-

ج مَكَاو [كوي]: اطوى آهنى كه با آن جامه را صاف و اطو كنند.

=المَكْوَر-

[كور]: رحل شتر يا هودج كه بر روى شتر قرار دهند.

=المَكُور-

[مكر]: بسيار فريب دهنده.

=المُكَوَّز-

[كوز]: «مُكَوَّزُ الرأْس»: كوزه سر بلند.

=المَكُّوك-

ج مَكَاكِيك [مكّ]: جامى كه در آن مى نوشند، يمانه اى به اندازه يك صاع و نيم و مانند آن، ابزارى در دستگاه بافندگى.

=المُكَوْكَب-

[كوكب]: آنكه در چشمش نقطه اى سپيد باشد

المَكُون-

[كون]:؛ «مَكُونٌ فيه»: در آن موجود است.

=المَكُون-

[مكن]: «جَرادةٌ مَكُونٌ» ج مِكَان:

ملخي كه تخم گذارده و يا تخم در جوف آن پديد آمده و جمع شده باشد.

=مكي-

=المكيال-

=المكيدة-

=المكيف-

=المكيل-

=المكيلة-

=المكين-

=المكينة-

=المكيول-

=مل-

=المل-

=ملى-

=الملا-

=الملى-

=الملاء-

=الملاءة-

=الملائم-

=الملاءمة-

=الملاب-

=الملابسة-

=الملاة-

=الملاث-

=الملاح-

=الملاحة-

=الملاحج-

=الملاحدة-

=الملاحظة-

=الملاحم-

=الملاحي-

=الملاحية-

=الملاحيج-

=الملاذ-

=الملاريا-

=الملاز-

=الملازة-

=الملازم-

=الملاسة-

=الملاط-

=الملاع-

=الملاعب-

=الملاق-

=الملاقس-

=الملاك-

=مَكِيَ-

يَمْكَى مَكّا [مكو] تْ يدُهُ: در اثر كار زياد زير پوست دست او آب افتاد.

=المِكْيَال-

ج مَكَاييل [كيل]: پيمانه كه با آن كيل كنند.

=المَكِيدَة-

ج مَكَايد [كيد]: اسم است از (كاد)، خباثت و مكر و فريب، گول زدن.

=المُكَيِّف-

[كيف]: فا؛ «مُكَيِّفُ الهواءِ»:

دستگاه تهويه.

=المَكِيل-

[كيل]: آنچه كه پيمانه شده است.

=المِكْيَل-

ج مَكَايِل [كيل]: مرادف (المِكْيَال) است، آنچه كه با آن پيمانه كنند.

=المِكْيَلَة-

ج مَكَايل [كيل]: مرادف (المِكْيل) است، آنچه كه با آن پيمانه كنند.

=المَكِين-

[كون]: آنكه داراى مقام و منزلت بزرگ است.

=المَكِين-

ج مُكَنَاء [مكن]: عاليمقام و مرتبت.

=المَكِينَة-

[مكن]: آرامى و آهستگى.

=المَكْيُول-

[كيل]: آنچه كه پيمانه شده باشد، و در زبان متداول بمعناى پيمانه است.

=مَلَّ-

- مَلًّا [ملّ] عليهِ السفرُ: مسافرت او دراز و طولانى شد،- الشّي ءَ فى الجمر: چيزى را در آتش انداخت،- اللَّحْمَ و الخبزَ: گوشت يا نان را در خاكستر گداخته انداخت،- السَّهْمَ بالنّار: تير را با آتش راست و درست كرد،- في الشي ءِ: در چيزى شتاب كرد،- الثوبَ: جامه را كوك و بخيه زد،- مَلَلًا و مَلالًا و مَلَّةً و مَلَالَةً الشي ءَ و من الشي ءِ: از آن چيز خسته و دلتنگ شد- مَلًّا: دلتنگى و بيقرارى او را فرا گرفت، از فرط بيمارى يا اندوه متغير شد و مثل اينكه دلتنگ است،- المحمومُ: مرد تب دار خسته شد،- الشي ءَ: آنرا زير و رو كرد.

=المَلّ-

[ملّ]: مص؛ «رَجُلٌ مَلٌّ»: مرد خسته و دلتنگ.

=مَلَّى-

تَمْلِيَةً [ملو] هُ اللّهُ عُمْرَهُ: خداوند عمر او را دراز كند.

=المَلَا-

[ملو]: واحد (المَلَوَان) است،- ج امْلاءِ: بيابان، زمين پهناور، زمانى از گيتى، خاكستر داغ.

=المُلَّى-

[ملّ]: نانى كه در خاكستر گرم پخته شده باشد.

=المُلَاء-

[ملأ]: زكام و سرماخوردگى كه منشأ آن امتلاى معده باشد.

=المُلَاءَة-

مرادف (المُلَاء) است،- ج مُلَاء: جامه اى كه از دو تكه بهم دوخته باشند. دامن، جامه اى كه به دور رانها پيچند و آنرا بپوشانند.

=المُلَائِم-

[لأم]: مناسب و موافق،- للشي ءِ: متناسب با چيزى.

=المُلَاءَمَة-

[لأم]: مص، تناسب، توافق.

=المَلَاب-

[لوب]: عِطرى كه بسان زعفران است.

=المُلَابَسَة-

ج مُلَابَسَات [لبس]: مص؛ «المُلَابَسَات»: ظروف و هنگامها.

=المَلَاة-

ج مَلًا [ملو]: بيابان گرم.

=المَلَاث-

[لوث]: موضعى كه چيزى با آن مى چرخد،- ج مَلَاوِث و مَلَاوِثَة و مَلَاوِيثَ: مرد بزرگوارى كه مردم بسوى او گرايش نمايند؛ «هم مَلَاوِثُ» آنان بزرگان و بزرگوارانند.

=المُلَاح-

ج مُلَاحُون: مرد با نمك، شخص دوست داشتنى.

=المِلَاح-

بادى كه كشتى ها را بحركت در مىورد، سر نيزه، كت، توبره كاه ستور.

=المُلَّاح-

(ن): نام گياهى از نوع مركبات است؛ «رجُلٌ مُلّاحٌ» ج مُلَّاحون: مرد بسيار ظريف و بذله گو.

=المَلَّاح-

مرادف (المُلَاح) است، نمك فروش يا نمكدار، ملوان؛- و در زبان متداول بمعناى يخ و تگرگى است كه در شب مى بارد؛ «مَلّاحُو الجَوّ»: خلبانان.

=المَلَاحَة-

نمك بودن چيزى، زيبا و ظريف شدن چيزى.

=المِلَاحة-

حرفه ملوان، فن دريانوردى و هوانوردى؛ «مِلَاحة نهرِيَّة و مِلاحَةٌ جويه»:

آب پيمائي و هواپيمائى.

=المُلَّاحَة-

(ن): واحد (المُلّاح) است.

=المَلَّاحَة-

معدن نمك، جايگاه فروش نمك.

=المَلَاحِج-

[لحج]: تنگناها.

=المَلَاحِدَة-

[لحد]: گروهى از كافران كه به دهريان يا دهريه معروف مى باشند.

=المُلَاحَظَة-

ج مُلَاحَظَات [لحظ]: مص، ملاحظه، اظهار نظر.

=المُلَاحَم-

[لحم]: من الحبال: ريسمان محكم بافت.

=المُلَاحِيّ-

[ملح]: نوعى انگور سفيد و دراز، نوعى انجير.

=المُلَّاحِيّ-

مرادف (المُلَاحِى) است.

=المُلَّاحِيَّة-

شغل و حرفه ملاح.

=المَلَاحِيج-

[لحج]: راههاى باريك كوهستانى.

=المَلَاذ-

[لوذ]: پناهگاه و دژ.

=المَلَارْيا-

بيمارى مالاريا.

=المَلَاز-

[لوز]: پناهگاه.

=المَلَازَة-

[لوز]: «أَرْضٌ مَلَازَةٌ»: زمين پر از درخت بادام- بادامستان.

=المُلَازِم-

[لزم] (ا ع): درجه ايست نظامى معادل ستوان است.

=المَلَّاسَة-

ماله و چوب زمين صاف كنى.

=المِلَاط-

ج مُلُط: گِل ساختمان.

=المَلَاع-

[ملع]: بيابانى كه در آن گياه و يا درختى نباشد.

=المُلَاعِب-

[لعب]: فا؛ «مَلَاعِبُ ظِلِّهِ»:

(ح) پرنده ايست داراى بالهاى دراز و گردنى كوتاه.

=المَلَّاق-

آنكه بسيار چابلوسى نمايد.

=المُلَاقِس-

[لقس]: آنكه بُردبار است.

=المَلَاك-

ج مَلَئِكَة و مَلَائِكَة و مَلَائِك [ملك]: اين كلمه مخفف (مَلْأَك) است و بمعناى فرشته آسمانى مى باشد.

=المِلَاك-

گِل، دست و پاى ستور و ستوران پيشرو ستوران ديگر، و در اصطلاح متداول دولتى بمعناى پايه و اساس كار و يا قوام كار است،؛ «مِلاكُ الأمر»: قوام امر.

=الملاكة-

=الملال-

=الملالة-

=الملام-

=الملامة-

=الملامح-

=الملامظ-

=الملاوة-

=الملاوذ-

=الملاوص-

=الملاوي-

=ملأ-

=ملئ-

=ملؤ-

=المل ء-

=الملأ-

=الملأى-

=الملآن-

=الملآنة-

=الملأة-

=الملأك-

=الملئم-

=الملبئ-

=الملبد-

=الملبس-

=الملبن-

=الملبنة-

=الملبنون-

=الملبوط-

=الملبون-

=الملة-

=الملتاح-

=الملتحج-

=الملتخ-

=الملتزم-

=الملتصب-

=المَلَاكَة-

مرادف (المُلك) است.

=المِلَاكَة-

مرادف (المَلَاكَة) است.

=المُلَال-

[ملّ]: كسيكه در بيمارى يا رنج بسر برد، درد كمر، حرارت و گرمى كه در استخوان پديد آيد، عرق تب، كمان قوس، چوب قبضه شمشير.

=المَلَال-

[ملّ]: خستگى و نوميدى.

=المَلَّال-

[ملّ]: «شي ءٌ مَلَّالٌ»: آنچه كه در آتش فرو برند.

=المَلَّالَة-

[ملّ]: مرادف (المَلُول) است.

(اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=المُلَام-

[لوم]: اسم مفعول است از (أَلَامَ).

=المَلَامَة-

ج مَلاوِم [لوم]: اسم است از (الَامَ).

=المَلَامِح-

[لمح] جَمْع لَمْحَة على غير لفظها:

آنچه از خوب يا بد كه در ظاهر شخص ديده شود، مشابه و مانند؛ «في فلانٍ مَلَامِحُ من ابيه»: در فلانى آثار و شباهتى از پدرش است.

=المَلَامِظ-

[لمظ]: «مَلَامِظُ الإنسانِ»: آنچه كه اطراف دو لب انسان باشد.

=المُلَاوَة-

[ملو]: مرادف (المَلاوة) است.

=المَلَاوَة-

[ملو]: پاره اى از روزگار و جهان.

=المِلَاوَة-

[ملو]: مرادف (الْمَلَاوَة) است.

=المَلَاوِذ-

[لوذ]: پارچه هائيكه با آن خود را مى پوشانند.

=المُلَاوِص-

[لوص]: آنكه چابلوس و فريبكار است.

=المَلَاوِي-

[لوي]: راههاى پر پيچ و خم.

=مَلأَ-

- مَلْأً و مَلأَةً و مِلأَةً [ملأ] الإناءَ ماءً و بالماءِ و من الماءِ: ظرف يا جام را پر از آب كرد،- هُ: آن ظرف را پر و لبريز كرد.،- هُ على الأَمر: او را كمك و هميارى نمود؛ «نظرتُ إليهِ فملأْتُ منهُ عيني»: زيبائى او مرا گرفت.

=مَلِئَ-

- مَلْأً [ملأ]: پُر شد، مرادف (امْتَلأ) است.

=مَلُؤَ-

- مَلَاءً و مَلَاءَةً [ملأ]: پُر شد،- مَلَاءَةً:

سرما خوردگى پيدا كرد.

=مُلِئَ-

مَلاءَةً [ملأ]: دچار سرما خوردگى شد.

=مَلَّأَ-

تَمْلِئَةً [ملأ] هُ: آنرا بسيار پُر و لب ريز كرد،- فى قَوْسِهِ: بسيار تير اندازى كرد.

=المِلْ ء-

ج أَمْلَاء [ملأ]: ظرفيت جام هر گاه پر از آب شود؛ «انَّهُ ينامُ مِلْ ءَ جَفْنِهِ»: با خيال راحت مى خوابد؛ «دلي مِلْ ءُ الحُرّية»:

من آزادى كامل دارم، «مِلْ ءُ الْيَدِ»: مشت پُر.

=المَلَأ-

ج أَمْلَاء [ملأ]: طمع، گمان، بزرگان و بزرگواران، گروه مردم، تبادل نظر؛ «ما كانَ هَذا الأَمرُ عن مَلَاءٍ مِنَّا»: اين كار با تبادل نظر يا مشاوره با ما صورت نگرفته است؛ «المَلَاءُ الأَعْلَى»: عالم ارواح مجرّدة؛ «عَلَى الْمَلإِ»: آشكارا.

=المَلأَى-

[ملأ]: مؤنث (الْمَلْآن) است.

=الْمَلْآن-

ج مِلآء [ملأ]: پُر، مزكوم و سرما خورده.

=الْمَلْآنَة-

[ملأ]: مؤنث (المَلآن) است.

=المُلْأَة-

[ملأ]: بيمارى زكام كه ناشى از امتلاء معده باشد.

=المِلْأَة-

[ملأ]: مص، چگونگى امتلاء، مقدارى غذا.

=المَلَأُك-

[لأك]: پيامبرى،- ج مَلَائِكة و مَلَائِك و امْلَاك: فرشتگان الهى و گاهى بصورت مفرد (مَلَاك) نوشته مى شود.

=المَلْأَكَة-

[لأك]: رسالت و پيامبرى.

=المُلْئِم-

[لأم]: مرد لئيم و بد جنس، كسيكه با بدان مى نشيند.

=المُلَّام-

[لأم]: كسيكه زره پوشيده است؛ «رَجُلٌ مُلَّامٌ»: منسوب به لئامت و كينه توزى.

=المُلَبِّئ-

[لبأ]: «شاةٌ مُلَبِّئٌ»: گوسفندى كه شير در پستان آن پديد آمده باشد.

=المُلْبِد-

[لبد]: فا، كسيكه زمين گير است، دفاع كننده، شير درنده.

=المَلْبَس-

ج مَلَابِس [لبس]: جامه و لباس.

=المِلْبَس-

ج مَلَابِس [لبس]: جامه و لباس.

=المُلَبّس-

[لبس]: مفع، نُقل بادامى.

=المَلْبَن-

[لبن] (ط): فرنى كه از نشاسته و گلاب و شكر تهيه مى شود.

=المِلْبَن-

[لبن]: دستگاه صافى شير، شيردان، آجر، وسيله اى كه با آن آجر حمل كنند.

=المُلَبِّن-

[لبن]: كارگر لبنيات، كارگر آجرسازى.

=المَلْبَنَة-

[لبن]: «عشبٌ مَلْبَنَةٌ»: گياهى كه بر روى آن شير ستوران و دام ريخته شده باشد.

=المِلْبَنَة-

[لبن]: قاشق.

=المُلْبِنُون-

[لبن]: «قَوْمٌ مُلْبِنُون»: مردمى كه شير بسيار دارند.

=المَلْبُوط-

[لبط]: مفع؛ «رَجُلٌ مَلْبُوطٌ به»:

آنكه در كار خود دو دل و سر گردان است.

=المَلْبُون-

[لبن]: آنكه با شير غذا خورد، كسيكه در اثر نوشيدن شير حالتى مانند سكر و مستى برايش پديد آيد.

=المُلَّة-

ج مُلَل [ملّ]: لباس يا جامه كوك زده قبل از دوختن.

=المَلَّة-

[ملّ]: اسم مرّه از (مَلَّ) است، خستگى و افسردگى، گُل آتش، خاكستر داغ، عرق تب؛ «خُبزُ المَلّة»: نان كه در خاكستر يا آتش داغ پخته شود.

=المِلَّة-

ج مِلَل [ملّ]: ديه، راه و روش شريعت در دين.

=المُلْتَاح-

[لوح]: كسيكه در اثر آفتاب زدگى يا مسافرت چهره او دگرگون شده باشد.

=المُلْتَحَج-

[لحج]: پناهگاه.

=المُلْتَخّ-

[لخّ]: «وادٍ مُلْتَخٌ»: دشت پر از درختان انبوه و پيچيده درهم؛ «سَكْرانٌ مُلْتَخّ»: مست لا يعقل كه از خود بيخود شده باشد.

=المُلْتَزِم-

[لزم]: فا، كسيكه متعهد و ملزم بانجام كارى در برابر پولى شده باشد.

=المُلْتصِب-

[لصب]: «طريقٌ مُلْتصِبٌ»: راه تنگ.

=الملتقى-

=الملتك-

=الملتوى-

=ملج-

=الملج-

=الملجأ-

=الملجاج-

=الملجم-

=ملح-

=الملح-

=الملحى-

=الملحاء-

=الملحاح-

=الملحاق-

=الملحة-

=الملحب-

=الملحج-

=الملحد-

=الملحز-

=الملحس-

=الملحظ-

=الملحف-

=الملحفة-

=الملحق-

=الملحلح-

=الملحم-

=الملحمة-

=الملحن-

=الملحوب-

=الملحود-

=ملخ-

=المُلْتَقَى-

[لقي]: جاى ملاقات.

=المُلْتَكّ-

[لكّ]: «سكرانُ مُلْتَكٌّ»: مست بيحس و حركت.

=المُلْتَوَى-

[لوي]: «مُلْتَوَى الوادي»: پيچ و خم دره.

=مَلَجَ-

- مَلْجاً الصبيُّ أمَّهُ: كودك پستان مادر را ميان دو لب گرفت و شير مكيد.

=مَلِجَ-

- مَلْجاً الصبيُّ أُمَّهُ: مرادف (مَلَجَ) است.

=المُلْج-

ج أَمْلَاج: هسته مقل (بلسان).

=المُلُج-

بزهاى شيرخواره، بره هاى نوزاد.

=المَلْجَأ-

[لجأ]: پناه بردن،- ج مَلاجِئ:

پناه و سور و ديوار، پناهگاه كه در اثر حمله هاى هوائى مردم بدان روى آورند.

=المِلْجَاج-

[لجّ]: لجباز، لجوج.

=المُلَجَّم-

[لجم]: جاى لگام بر روى ستور.

=مَلَحَ-

- مَلْحاً الطعامَ: در غذا نمك ريخت،- الماشِيَةَ: ستوران را شوره گياه نمك خورانيد،،- الرَّجُلَ: از او بدگوئى و غيبت كرد،- الطائرُ: پرنده به تندى بال زد، «مَلَح اللّهُ فيه»: خداوند به او بركت دهد،– مَلُوحَةً و مَلَاحَةً و مُلُوحاً الماءُ: آب به نمك تبديل شد.

=مَلِحَ-

- مَلَحاً: كبودى آن چيز زياد شد.

=مَلُحَ-

- مَلَاحَةً و مُلُوحَةً: زيبا و خوشگل شد،– مُلُوحَةً و مَلَاحَةً و مُلُوحاً الماءُ: آب تبديل به نمك شد.

=مَلَّحَ-

تَمْلِيحاً [ملح] الشي ءَ: بر آن نمك پاشيد،- الطّعامَ: نمك غذا را زياد كرد،،- السمكَ و نحوه: بر روى ماهى و مانند آن نمك پاشيد و آنرا خشك كرد،- الدّابَّةَ:

بر گردن ستور نمك پاشيد،- الماشيةَ:

چهار پايان را گياه شوريده خورانيد،- المُتكلِّمُ: سخن مليح و نغز گفت.

=المَلْح-

مص، سخنان شيرين و نغز.

=المِلْح-

ج مِلَح و مِلْحَة و مِلَاح و أَمْلَاح:

خوشگلى و با نمكى، چاقى، چربى، شيرخوارگى، احترام عهد و پيمان؛ «بينهما مِلْحٌ»: بين آن دو پيمانى است، دانش، دانشمندان،- ج مِلَاح: در علم شيمى.

بمعناى جسمى است كه از تبديل (اسيد كلوردريك) بمعدن بدست مىيد مانند نمك آشپزخانه (اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود) «ماء مِلْحٌ»:

آب شور كه به آن (مالح) نيز گفته مى شود.

=المَلَح-

سفيدى كه داخل آن سياهى باشد، كبودى زياد.

=المِلْحَى-

[لحو]: ابزارى كه با آن پوست چوب را بكنند.

=المَلْحَاء-

ج مَلْحَاوَات [ملح]: مؤنث (الاملح) است، لشكر بزرگ، درختى كه برگهايش ريخته باشد.

=المِلْحَاح-

[لحّ]: بسيار اصرار كننده، پالانى كه پشت ستور را زخم كند؛ «سَحَابٌ مِلْحَاحٌ»: ابرى كه هميشه ببارد.

=المِلْحَاق-

[لحق]: ماده شترى كه بر شتران سبقت گيرد، كمانى كه بسرعت تير را رها كند.

=المُلْحَة-

مهابت، واحد (المُلَح) از گفتارهاى نغز و شيرين.

=المَلْحَة-

اسم مرة از (مَلَحَ) است، دامنه دريا.

=المِلْحَة-

نمكين، پيمان و حرمت دوستى؛ «بينهما مِلْحَةٌ»: ميان آنها حرمتى است.

=المُلَحَة-

گفتار مليح و نغز.

=المِلْحَب-

دشنام دهنده و بد زبان، آنچه كه با آن قطع كنند و يا چيزى را با آن پوست بكنند.

=المُلَحَّب-

[لحب]: مفع؛ «طريقٌ مُلَحَّبٌ»:

راه روشن.

=المُلْحَج-

[لحج]: پناهگاه؛ «قُفلٌ مُلْحَجٌ»:

قفل بسته كه باز نشده است.

=المُلْحَد-

[لحد]: گور، لَحْد.

=المُلْحِد-

ج مَلَاحِدَة و مُلْحِدُون [لحد]: فا، كافِر.

=المَلْحَز-

ج مَلَاحِز [لحز]: تنگنا.

=المُلْحِس-

[لحس]: آزمندى كه هر چه بتواند براى خود بگيرد.

=المِلْحَس-

[لحس]: آزمند كه هر چه بيابد براى خود بگيرد، دلير و قهرمان.

=المَلْحَظ-

ج مَلَاحِظ [لحظ]: با گوشه چشم نگاه كردن، جاى نگريستن.

=المِلْحَف-

ج مَلَاحِف [لحف]: لحاف.

=المِلْحَفَة-

ج مَلَاحِف [لحف]: آنچه كه بجاى لحاف از آن استفاده شود، روپوش لباس، ملافه كه بر روى لحاف و پتو براى جلوگيرى از چرك شدن مى گسترانند.

=المُلْحَق-

[لحق]: مفع،- ج مُلْحَقَات و مَلَاحِق: چيز زائد، آنچه كه پس از اتمام كتاب نوشته و بدان ملحق كنند؛ «مُلْحَقُ الجَريدة»: ملحق روزنامه،- ج مُلْحَقُون:

كارمند سفارتخانه كه مأموريت خاصى را متعهد مى شود مانند: «مُلْحَقٌ تجاريّ»: وابسته بازرگانى؛ «مُلْحَقٌ عَسْكَرِيّ»: وابسته نظامى؛ «مُلْحَق صحفيّ»: وابسته مطبوعاتى، «المُلْحَقَات»: كليه مناطق كشور بجز پايتخت.

=المُلَحْلَح-

[لحلح]: بزرگ قبيله و عشيره.

=المُلْحَم-

[لحم]: مفع، كسيكه باو گوشت خورانند، همراه با مردم، آنكه اسير شده باشد، پارچه اى كه رويه آن از ابريشم و پشت آن نخ باشد.

=المُلْحِم-

[لحم] فا، خوراننده گوشت، آنكه گوشت بسيار دارد.

=المَلْحَمَة-

ج مَلَاحِم [لحم]: كشتارگاه، كشتار سخت در جنگ، حماسه سرائى شعرى.

=المُلَحِّن-

[لحن]: آنكه آهنگ سرودها و آوازها را مى سازد، آهنگساز.

=المَلْحُوب-

[لحب]: «رجُلٌ مَلْحُوبٌ»: مرد كم گوشت؛ «طريقٌ مَلْحُوبٌ»: راه روشن.

=المَلْحُود-

[لحد]: گور، لَحْد.

=المَلْحِيّ-

[لحي]: اسم مفعول از (لَحَى فلاناً) است.

=مَلَخَ-

- مَلْخاً الشي ءَ: با چنگ و دندان چيزى را گرفت،- الفرسُ: اسب بحركت درآمد،- الطَّعامُ: غذا فاسد شد،- الرّجُلُ:

=ملخ-

=الملخص-

=ملد-

=الملد-

=الملداء-

=الملدان-

=الملدغ-

=الملذ-

=الملذة-

=الملز-

=الملزة-

=الملزق-

=الملزم-

=الملزمة-

=ملس-

=الملس-

=الملساء-

=الملسن-

=الملسون-

=ملش-

=ملص-

=الملص-

=الملصاب-

=الملصة-

=الملصق-

=الملصقة-

=ملط-

=الملط-

=الملطاس-

=الملطاط-

=الملطأ-

=الملطأة-

=الملطس-

بسختى راه خود را ادامه داد، فرار كرد، گريخت.

=مَلُخَ-

- مَلَاخَةً الطعامُ: غذا فاسد شد.

=المُلَخَّص-

[لخص]: مفع، مختصر و موجز،- ج مُلَخَّصَات: خلاصه؛ «هذا مُلَخَّصُ ما قالوهُ»: اين ما حصل آنچه كه گفته اند مى باشد.

=مَلِدَ-

- مَلَداً الغصنُ: شاخه درخت نرم شد و تكان خورد.

=مَلَّدَ-

تَمْلِيداً [ملد] الأَديمَ: چرم را نرم كرد،- الريُّ الغُصْنَ: شاخه درخت در اثر آبيارى نرم و نازك شد.

=المَلْد-

مرد نازك اندام و ظريف و يا شاخه نرم و نازك.

=المَلَد-

ج أَمْلَاد: جوانى، نعمت، تكان خوردن و حركت.

=المَلْداء-

ج مُلْدٌ: مؤنث (الأَمْلَد) است.

=المَلَدَان-

حركت و تكان خوردن شاخه درخت با ميوه خود.

=المِلْدَغ-

[لدغ]: كسيكه مردم را در گفتار خود زخم زبان زند.

=المَلَذّ-

ج مَلَاذّ [لذّ]: جاى لذّت بردن و خوشى.

=المَلَذَّة-

ج مَلَذَّات [لذّ]: شهوت.

=المِلَزّ-

[لزّ]: كينه توز. (اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=المِلَزَّة-

قطعه گردى از پوست يا آهن كه وسط آن سوراخ است و آنرا زير سوراخ لولاى درب قرار مى دهند.

=المُلْزَق-

[لزق]: پسر خوانده، فرزند نامشروع.

=المُلَزَّق-

[لزق]: پسر خوانده، چيزى كه نه استوار و نه محكم باشد.

=المِلْزَم-

ج مَلَازم [لزم]: منگنه، گيره.

=المَلْزَمَة-

[لزم] من الكتاب: در اصطلاح چاپ عبارت است از صفحاتى كه يكجا چاپ مى شود كه معمولًا هشت يا شانزده يا سى و دو صفحه مى شود.

=المِلْزَمة-

[لزم]: مرادف (المِلْزَم) است.

=مَلَسَ-

- مَلْساً الشي ءَ: آن چيز را از اصل و يا ريشه كند،- الرَّجُلَ بِلِسانِهِ: از او با زبان چاپلوسى كرد،- الإبلَ: شتران را با شدت براه انداخت،- الظَّلَامُ: تاريكى گرگ و ميش شد يا با روشنى توأم گرديد.

=مَلِسَ-

- مُلُوسةً و مَلَاسَةً: آن چيز نرم و نازك شد.

=مَلُسَ-

- مُلُوسَةً و مَلَاسَةً: مرادف (مَلِسَ) است.

=مَلَّسَ-

تَمْلِيساً [ملس] هُ من الأَمرِ: او را رهائى داد،- الشّي ءَ: آنرا نرم و نازك كرد،- الأرضَ: زمين را هموار كرد.

=المَلَس-

ج مُلُوس و أَمْلَاس و جج أَمَالِيس: زمين هموار؛ «مَلَسُ الظّلام»: تاريكى همراه با روشنى.

=المَلْسَاء-

مؤنث (الأَمْلَس) است، شراب نرم و گوارا؛ «الأَلِفُ المَلْساء»: الف لينه مانند الِف كتاب؛ «سَنَةٌ مَلْسَاء ج أَمَالِس و امالِيس»: سال خشك و بى آب و علف.

=المُلْسِن-

[لسن]: فا، مرد فصيح، كسيكه بسيار سخن گويد.

=المِلْسَن-

[لسن]: سنگى كه بر بالاى درب (لانه) حيوانات وحشى قرار دهند و زير آن پاره اى گوشت گذارند تا هر گاه جانور براى خوردن گوشت وارد شود آن سنگ بر درب خانه فرو افتد و آنرا ببندد.

=المُلَسَّن-

[لسن]: مفع، آنچه كه نوك آن مانند نوك زبان باشد.

=المُلَسِّن-

[لسن]: فا، آنكه از شدت شگفتى زبان خود را با دندان گاز بگيرد.

=المَلْسُون-

[لسن]: دروغگو، چاپلوس و خوش زبان و بدخصال كه به گفته هاى خود عمل نكند.

=مَلَشَ-

- مَلْشاً الشي ءَ: چيزى را با دست خود كاوش نمود، و در زبان متداول پر را كند.

=مَلِصَ-

- مَلَصاً الشي ءُ من يدهِ: آن چيز بعلت لغزندگى و ليزى در دست بند نشد؛ «مَلِصَتِ السمَكَةُ من يَدى»: ماهى از دستم ليز خورد و در رفت، الرّجُلُ: فرار كرد و گريخت.

=مَلَّصَ-

تَمْلِيصاً [ملص] اللَّوْلَبُ: لولا از درب كنده شد.

=المَلْص-

لخت، عريان.

=المَلَص-

مص، ليز خوردن.

=المَلِص-

من الحبال و نحوها: ريسمان و رسن كه ليز و لغزان باشد و در دست گرفته نشود.

=المِلْصَاب-

[لصب]: نقول [سيفٌ مِلْصَابٌ» شمشيرى كه بسيار در غلاف مانده باشد.

=المَلِصَة-

«سمكةٌ مَلِصَةٌ»: ماهى كه بخاطر ليزى از دست بگريزد.

=المَلَصَّة-

[لصّ]: سرزمينى كه دزد بسيار دارد.

=المُلْصَق-

[لصق]: مفع، پسر خوانده.

=المُلْصَقَة-

[لصق]: مؤنّث (المُلْصَق) است.

=مَلَطَ-

- مَلْطاً الحائطَ: ديوار را گِل اندود كرد،- الشَّعْرَ: موى را تراشيد،- مُلُوطاً الغلامُ: پسر بچه بى اصل و نسب بود.

=مَلِطَ-

- مَلَطاً و مُلْطَةً: بى موى شد.

=مَلُطَ-

- مُلُوطاً الغلامُ: مرادف (كان مِلْطاً) است.

=مَلَّطَ-

تَمْلِيطاً [ملط] الحائطَ: ديوار را گِل اندود كرد،- الشّاعرُ: شاعر نيم بيت شعر گفت و نيم ديگر را شاعرى ديگر بپايان رسانيد.

=المِلْط-

ج أَمْلَاط و مُلُوط: مرد خبيث و پليد كه مورد اعتماد نباشد، داراى اصل و نسب صحيحى نباشد.

=المُلِطّ-

[لطّ]: فتنه انگيز.

=المِلْطَاس-

ج مَلَاطِيس [لطس]: مرادف (المِلْطَس) است.

=المِلْطَاط-

[لطّ]: ماله گِلكار، چوبه نانوا، لبه دره، ساحل دريا، جاى پا، رد پا، حياط خانه، برآمدگى تيزى در ميان سر.

=المِلْطَأ-

[لطأ]: پوسته نازكى ميان استخوان سر و گوشت آن.

=المِلْطَأَة-

[لطأ]: مرادف (المِلْطَأ) است.

=المِلْطَس-

ج مَلَاطِس [لطس]: سنگى كه با

=الملطم-

=ملع-

=الملعب-

=الملعبة-

=الملعقة-

=الملعون-

=الملغ-

=الملغاء-

=الملغز-

=الملغم-

=الملف-

=الملفان-

=الملفعة-

=الملفنة-

=الملفوف-

=الملفوفة-

=ملق-

=الملق-

=الملقى-

=الملقاط-

=الملقة-

=الملقط-

=الملقلق-

=الملقو-

=الملقوط-

=ملك-

=الملك-

=الملكة-

آن هسته خرما كوبند، كلنگ يا تيشه سنگتراشى، ابزارى كه با آن سنگها و سنگ آسياب را سوراخ كنند، كف پاى شتر.

=المَلْطَم-

[لطم]: صورت و گونه.

=المَلْطِم-

[لطم]: موج شكن دريا.

=مَلَعَ-

- مَلْعاً الشاةَ: پوست گوسفند را كند،- الفصيلُ أُمَّهُ: بچه حيوان از مادرش شير خورد،- تِ الناقةُ: شتر رفت، و در زبان متداول بمعناى آنرا دو پاره كرد مى باشد.

=المَلْعَب-

ج مَلَاعِب [لعب]: زمين بازى؛ «مَلَاعِبُ الرِّياح»: جاى وزش باد و رفت و برگشت آن.

=المُلْعِبَة-

[لعب]: مرادف (المِلْعَبَة) است.

=المِلْعَبَة-

[لعب]: پيراهن بىستين كه مورد بازى كودكان قرار مى گيرد.

=المِلْعَقَة-

ج مَلَاعِق [لعق]: قاشق.

=المَلْعُون-

ج مَلَاعِين [لعن]: مفع، دل درد شديدى كه در اسب پديد آيد و باعث هلاك آن مى شود.

=المِلْغ-

ج أَمْلَاغ: احمق پُررو و دشنام دهنده.

=المَلْغَاء-

مؤنّث (الأَمْلَغ) است.

=المُلْغَز-

[لغز] من الكلام: سخن و گفتار مشكل و پيچيده.

=المُلْغَم-

[لغم] من الذهب و ما شابههُ من كل جوهرٍ مذابٍ: زر يا گوهرى و مانند آنها كه با جيوه مخلوط شده باشد.

=المَلْغَم-

ج مَلَاغِم- بينى و دهان و پيرامون آنها.

=المَلَفّ-

[لفّ]: مصدر ميمى است،- ج مَلَفَّات: پوشه اوراق؛ «مَلَفُّ اوراقِ الدَّعوى»: در اصطلاح دادگاه: پرونده دادرسى.

=المِلَفّ-

[لفّ]: مرادف (المَلَفّ) است، لحاف و روانداز، و در اصطلاح برق ابزارى است بشكل حلزون و مركب از سيمى است كه اطراف لوله كوچكى پيچيده شده و مورد استفاده قرار مى گيرد و آنرا (سيم پيچ) نامند.

=المِلْفَان-

ج مَلَافِنَة: دكتر در فلسفه. (اين كلمه سريانى است).

=المِلْفَعَة-

[لفع]: ردا و مانند آن كه به دور خود پيچند.

=المَلْفَنَة-

درجه دكترى در فلسفه.

=المَلْفُوف-

[لفّ]: مفع،- (ن): و در كشاورزى بمعناى كلم مى باشد.

=المَلْفُوفَة-

[لفّ]: مؤنث (المَلْفُوف)، واحد (المَلْفُوف) است يعنى يكدانه كلم.

=مَلَقَ-

- مَلْقاً الشي ءَ: آن چيز را نرم كرد، نابود كرد،- الثّوبَ: جامه را شست،- الرَّجُلُ: آن مرد با شتاب روان شد،- هُ بالعصا: او را با چوبدستى زد.

=مَلِقَ-

- مَلَقاً هُ و لهُ: نسبت باو اظهار دوستى و محبت و تواضع كرد و با زبان خود آنچه كه در دلش نبود مهربانى و ملاطفت نمود.

=مَلَّق-

تَمْلِيقاً [ملق] الأرضَ أو الحائطَ: زمين يا ديوار را با ماله هموار كرد،- الخاتمُ فى الإِصْبع: انگشتر كه گشادتر از انگشت بود در آن چرخيد و قرار نگرفت.

=المَلَق-

مص، دوستى و مهربانى، لطف بسيار، دعا، زمين هموار، نرم و تند دويدن.

=المَلِق-

ناتوان- بسيار چاپلوس؛ «فرسٌ مَلِقٌ»: اسبى كه بدويدن آن اعتماد نباشد.

=المِلَقّ-

[لقّ]: تخته اى كه با آن توپ بازى كنند.

=المُلْقَى-

[لقي]: جاى دور ريختن و انداختن چيزى، برخورد در خير يا شر كه در شَرّ بيشتر مصداق دارد.

=المَلْقَى-

ج مَلَاقٍ [لقي]: جاى ملاقات؛ «مَلَاقي الأَجفانِ»: جاى بهم رسيدن دو پلك چشم.

=المُلَقَّى-

[لقي]: كسيكه همواره مواجه با خير يا شر مى شود و بيشتر در شر.

=المِلْقَاط-

ج مَلَاقِيط [لقط]: قلم، موچين، عنكبوت.

=المَلَقَة-

سنگ صاف و نرم.

=المَلِقَة-

«فَرَسٌ مَلِقةٌ»: اسبى كه بدويدن آن اعتماد نباشد.

=المَلْقَط-

[لقط]: مطلب، معدن.

=المِلْقَط-

ج مَلَاقِط [لقط]: انبر.

=المُلَقْلَق-

[لقلق]: «طَرْفٌ مُلَقْلَقٌ»: چيز نوك تيز كه در يكجا استقرار نمى يابد.

=المَلْقُوّ-

[لقو]: آنكه به بيمارى لقوه دچار است.

=المَلْقُوط-

ج مَلَاقِيط [لقط]: مفع، بچه سر راهى، و در زبان متداول بر گناهكارى اطلاق مى شود كه او را دستگير نمايند.

=المَلْقِيّ-

[لقي]: مرادف (الْمُلَقَّى) است.

=مَلَك-

- مَلْكاً و مُلْكاً و مِلْكاً و مَلَكَةً و مَمْلَكَةً و مَمْلِكَةً و مَمْلُكَةً الشي ءَ: آنرا مالك شد،- على القوم: بر آن قوم تسلّط يافت،- على فلانٍ امْرَهُ: بر او چيره شد،- نَفْسَهُ:

خويشتن دار شد،- مَلْكاً العَجين: خمير را خوب عجين كرد.

=مَلَّكَ-

تَمْلِيكاً [ملك] هُ الشي ءَ: آنرا مِلك خود نمود،- القومُ فلاناً عليهم: مردم او را پادشاه كردند،- فلاناً امْرَهُ: او را بحال خود واگذار نمود،- العَجِينَ: خمير را خوب عجين كرد.

=مُلِّكَ-

[ملك]: تِ المرأَةُ أَمْرَها: زن حق طلاق را بدست خود گرفت.

=المُلْك-

مص،- ج امْلاك و مُلُوك: مالكيت انسان كه حق تصرف در آن را داشته باشد، بزرگى و قدرت، آب كم، دانه گياه جلبان.

=المَلْك-

مص،- ج مُلُوك و امْلاك:

حكمران، پادشاه.

=المِلْك-

مص،- ج امْلاك: مالكيت، مالك بودن.

=المُلُك-

«مُلُك الدابَّةِ»: پاى ستوران.

=المَلَك-

فرشته آسمانى، دارائى انسان.

=المَلِك-

ج مُلُوك و أَمْلَاك: خداوند متعال، دارنده ملك، فرمانرواى كشور يا مردمى يا قبيله اى.

=المُلْكَة-

مرادف (المُلْك) است.

=المَلْكَة-

مرادف (المُلْك) است.

=الملكة-

=الملكد-

=الملكك-

=الملكم-

=الملكوت-

=الملكوم-

=الملكي-

=الملكية-

=الملل-

=ملل-

=الملم-

=الملمة-

=الملمس-

=الملمع-

=الملمعة-

=ململ-

=الململة-

=الململم-

=الململمة-

=الملموسات-

=الملمول-

=الملموم-

=الملمومة-

=الملنخوليا-

=الملهى-

=الملهب-

=الملهج-

=الملهد-

=الملهق-

=الملهم-

=الملهوج-

=الملهود-

=الملهوز-

=الملهوف-

=الملواح-

=الملوان-

=الملوب-

=الملوة-

=الملوث-

=الملوح-

=الملوحة-

=المَلَكَة-

مرادف (المُلْك) است، صفتى راسخ در نفس انسان.

=المَلِكَة-

مؤنث (المَلِك) است؛ «مَلِكَة النَّحْلِ»: ملكه زنبور.

=المِلْكَد-

[لكد]: چكش كوچك.

=المُلَكَّك-

[لكّ]: مرد محكم و استوار اندام.

=المِلْكَم-

[لكم]: «رجُلٌ مِلْكَمٌ»: مرد بسيار مشت زن؛ «خُفٌّ مِلْكَمٌ»: كف پاى سخت و سفت كه سنگ مى شكند.

=المُلَكَّم-

[لكم]: كفش وصله پينه دار؛ «خُفٌّ مُلَكَّمٌ»: كف پاى سخت و سفت كه سنگ مى شكند.

=المَلَكُوت-

[ملك]: ملك بسيار بزرگ، عزت و سلطنت،- السّماوى: جايگاه قدسيان در آسمان. (اين كلمه سريانى است).

=المَلْكُوم-

[لكم]: مفع، ستمديده.

=المَلِكِيّ-

منسوب به (المَلِك) است.

=المِلْكِيَّة-

ج مِلْكِيَّات: مالكيّت، آنچه كه انسان دارد و در آن تصرف مى كند.

=المَلَكِيَّة-

مؤنث (المَلَكِىّ) است.

=المَلَل-

[ملّ]: خستگى و ناراحتى.

=مَلَّلَ-

تَمْلِيلًا [ملّ] الشي ءَ: آن چيز را برگردانيد.

=المُلِمّ-

[لمّ]: فا، اوان سنّ بلوغ و جوانى،- بِالأَمر: كسيكه بدون تأمل و انديشيدن از مطلبى آگاه است؛ «مُلِمٌّ بالْقراءَةِ و الكتابةِ»:

آنكه نوشتن و خواندن را بداند.

=المِلَمَّ-

[لمّ]: سخت از هر چيزى.

=المُلِمَّة-

[لمّ]: حادثه و بلاى روزگار، نخلى كه نزديك به بارور شدن باشد.

=المَلْمَس-

[لمس]: دست ماليدن، لمس كردن، جاى لمس.

=المُلْمَع-

[لمع]: «خَدٌّ» مُلْمَعٌ»: چهره اى روشن و صاف.

=المُلْمِع-

[لمع] «شاةٌ مُلْمِعٌ»: گوسفند خوش رنگ و زيبا.

=المِلْمَع-

[لمع]: «مِلْمعَا الطائِر»: دو بال پرنده.

=المُلَمَّع-

[لمع]: مفع،- مِن الْخَيل وَ غَيرها: اسبان و يا ستورانى كه بر روى پوست آنها نقطه هائى مخالف رنگ آنها وجود دارد.

=المُلْمِعَة-

[لمع]: «شاةٌ مُلْمِعَةٌ»:

گوسفندى كه دنبه آنرا بالا زنند تا مطمئن شوند كه تلقيح شده است؛ «ارْضٌ مُلْمِعَةٌ»:

سرزمينى كه سراب در آن مى درخشد.

=المُلَمَّعَة-

[لمع]: «أرضٌ مُلَمَّعَةٌ»: مرادف (مُلَمِّعَة) است.

=المُلَمِّعَة-

[لمع]: «أَرضٌ مُلَمِّعَةٌ»: سرزمينى كه سراب در آن مى درخشد.

=مَلْمَلَ-

مَلْمَلَةً [ململ]: شتاب كرد،- هُ المرضُ: بيمارى او را بحركت و چرخيدن بدور خود در آورد.

=المَلْمَلَة-

[ململ]: مص، خرطوم فيل.

=المُلَمْلَم-

[لملم]: مفع؛ «رجُلٌ مُلَمْلَمٌ و جَمَلٌ مُلَمْلَمٌ»: مرد يا شتر گرد شده و بهم پيوسته؛ «شَعْرٌ مُلَمْلَمٌ»: موى روغن مالى شده.

=المُلَمْلَمَة-

[لملم]: مؤنث (المُلَمْلَم) است، خرطوم فيل.

=المَلْمُوسات-

[لمس]: چيزهاى محسوس و لمس شده.

=المَلْمُول-

[ململ]: ميل سرمه، سوراخ بينى.

=المَلْمُوم-

[لمّ]: ديوانه، گرد آمده و فراهم شده.

=المَلْمُومَة-

[لمّ]: مؤنث (المَلْمُوم)؛ «كتيبةٌ مَلْمُومَةٌ»: لشكرى انبوه در يك مجموعه با هم؛ «صخرةٌ مَلْمُو مَةٌ»: سنگ گرد و سخت.

=المَلَنْخُولِيَا-

ماليخوليا، نوعى جنون و ديوانگى.

=المَلْهَى-

ج مَلَاهٍ [لهو]: تفريح، زمان تفريح، جاى تفريح، جاى بازى؛ «هذا مَلْهَى القومِ»: اقامتگاه مردم.

=المِلْهَى-

ج مَلَاهٍ [لهو]: ابزار لهو و لعب؛ «آلاتُ المَلَاهى»: ابزار موسيقى.

=المُلْهِب-

[لهب]: اسب تندرو كه گرد و خاك بر انگيزد.

=المِلْهَب-

[لهب]: خوب روى و زيبا و پر موى از مردان.

=المُلَهَّب-

[لهب]: مفع،- من الثّياب: جامه سرخ و كم رنگ.

=المُلَهَّج-

[لهج]: مفع، كسيكه همواره مى خوابد و از انجام كار ناتوان است.

=المُلَهَّد-

[لهد]: مفع؛ «رَجُلٌ مُلَهَّدٌ»: مرد مستضعف و خوار و رانده شده.

=المُلَهَّق-

[لهق]: «مُلَهَّقُ اللَّون»: سفيد رنگ.

=المُلْهَم-

[لهم]: مفع،- من الرّجَال: مرد پُر خور.

=المِلْهَم-

[لهم]: من الرجال: مرد پُر خور.

=المَلْهُوج-

[لهج]: «شِواءٌ مَلْهُوجٌ»: بريانى كه خوب پخته نشده باشد.

=المَلْهُود-

[لهد]: مفع، كسيكه بار سنگين بر او سخت و با فشار باشد.

=المَلْهُوز-

[لهز]: مفع، مردى كه موهايش سياه و سفيد باشد، مرد استوار ندام و فربه، چارپائى كه بنا گوش آن داغ شده باشد.

=المَلْهُوف-

[لهف]: اندوهگين كه مال يا عزيزش را از دست داده باشد، ستمديده كه يارى طلبد؛ «رجُلٌ مَلْهُوفُ القلبِ»: مرد دل سوخته و اندوهگين.

=المِلْوَاح-

ج مَلَاويح [لوح]: زنى كه بسرعت لاغر شود، لاغر، جغدى كه پاى آنرا ببندند تا بوسيله آن باز شكار كنند، دراز و بلند، لوحه هاى بزرگ و نيكو، كسيكه زود تشنه شود.

=المَلَوَانِ-

[ملو]: شب و روز.

=المُلَوَّب-

[لوب]: مفع، آهن پيچ خورده.

=المُلْوَة-

[ملو]: مرادف (الْمَلْوَة) است.

=المَلْوَة-

[ملو]: دوره اى از روزگار.

=المِلْوَة-

[ملو]: مرادف (الْمَلْوَة) است.

=المِلْوَث-

ج مَلاوِث و مَلَاوثَة و مَلَاويث [لوث]: مرد بزرگوارى كه همواره مردم گرد اويند و از وى استمداد مى كنند.

=المِلْوَح-

[لوح]: آنكه زود تشنه شود.

=المُلَوَّح-

[لوح]: «قِدْحٌ مُلَوَّحٌ»: تيرى كه در برخورد با آتش دگرگون شده باشد.

=المُلُوحَة-

مص، طعم نمك.

=الملوخية-

=الملوذ-

=الملوذة-

=الملوز-

=الملوع-

=الملوغة-

=الملوق-

=الملوكة-

=الملول-

=الملولة-

=الملوم-

=ملي-

=الملي-

=الملياح-

=المليار-

=الملى ء-

=المليج-

=المليح-

=المليحة-

=المليخ-

=المليس-

=المليساء-

=المليص-

=المليط-

=المليع-

=المليف-

=المليق-

=المليقة-

=المليك-

=المليكة-

=المليل-

=المليلة-

=المليم-

=الملين-

=الملينة-

=المليون-

=المماءاة-

=الممات-

=المماتن-

=المماتنة-

=الممادح-

=المماريع-

=المماس-

=الممانح-

=الممتاد-

=الممتحك-

=الممتد-

=الممتلخ-

=الممتلكات-

=المُلُوخِيَّة-

(ن): گل خبازى بوستاني.

=المِلْوَذ-

[لوذ]: مفرد (المَلَاوِذ) است.

=المِلْوَذَة-

[لوذ]: مرادف (الْمَلاذ) است و بمعناى دژ و پناهگاه است.

=المُلَوَّز-

[لوز]: خرما كه در ميان آن مغز بادام قرار دهند؛ «وجهٌ مُلَوَّزٌ»: چهره خوشگل و با نمك.

=المَلُوع-

«جَمَلٌ مَلُوعٌ»: سريع؛ «عُقابٌ مَلُوعٌ»: عقابى كه با شتاب شكار كند.

=المُلُوغَة-

اظهار پستى و حماقت و دشنام در گفتار.

=المِلْوَق-

[لوق]: قاشق داروساز.

=المُلُوكَة-

مالكيت.

=المَلُول-

[ملّ]: ملول و دلتنگ. (اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود).

=المَلُّول-

[ملّ] (ن): نوعى از درخت بلوط كه از ميوه آن در دبّاغِى استفاده مى شود.

=المَلُولَة-

[ملّ]: مرادف (المَلُول) است و تاء براى مبالغه است.

=المَلُّولَة-

[ملّ] (ن): واحد (المَلُّول) است.

=المَلُوم-

[لوم]: مفع.

=مُلِّيَ-

[ملو] عمرهُ: عمر او طولانى شد و از آن بهره مند بود.

=المَلِيّ-

ج مِلَاء و أَمْلِئَاء و مُلأَاء [ملأ]: مرد پولدار و توانگر.

=المَلِيّ-

[ملو]: زمان زندگى، زمانى دراز؛ «انتظرتهُ مَلِيّاً»: مدت زيادى در انتظار او بودم.

=المِلْيَاح-

ج مَلَاوِيح [لوح]: آنكه زود تشنه شود.

=المِلْيَار-

(ع ح): مليارد (يكهزار مليون) - اين كلمه فرانسوى است.

=المَلِىْ ء-

ج مِلَاء و أَمْلِئَاء و مُلَااء [ملأ]:

ثروتمند و توانگر.

=المَلِيج-

شيرخواره، مرد بزرگوار.

=المُلَيْح-

(ك): اسم مصغّر از (المِلْح) است؛ «ابو مُلَيْح»: نوعى غذا كه از نان و خيار و پياز و گوجه فرنگى و سبزيجات و سماق و روغن زيتون تهيه مى شود، و در زبان متداول به آن (الفَتُّوش) گويند.

=المَلِيح-

ج مِلَاح و أَمْلَاح: مرد با نمك و ظريف،- من الماء: آب شور؛ «سَمَكٌ مليحٌ»:

ماهى شوريده.

=المَلِيحَة-

مؤنث (المَلِيح) است.

=المَلِيخ-

ناتوان، غذاى فاسد و مانند آن، بى مزه.

=المَلِيس-

مرادف (الأَمْلَس) است و بمعناى نرم و صاف مى باشد.

=المُلَيْسَاء-

نيمروز، فاصله غروب تا تاريكى شب.

=المَلِيص-

مرادف (المَلِص) است و بمعناى جنين سقط شده مى باشد.

=المَلِيط-

آنكه بر روى جسم او موى نباشد، جنين قبل از آنكه موى در آورد؛ «سهمٌ مَلِيطٌ»: تير بى پر.

=المَلِيع-

بيابان بى آب و علف.

=المُلَيِّف-

[ليف]: كارگر حمام.

=المَلِيق-

[ملق]: سريع و تند.

=المَلِيقَة-

[ليق]: «دواةٌ مَلِيقَةٌ»: دواتى كه در آن ليقه و مركب ريخته باشند.

=المَلِيك-

ج مُلَكَاء [ملك]: ملك دار، پادشاه.

=المُلَيْكَة-

نامه و نوشته.

=المَلِيل-

[ملّ]: غذائيكه در خاكستر داغ پخته شود، چوبى كه با آن آتش را بهم زنند،- من الطرُق: راه صاف شده و هموار؛ «رجُلٌ مليلٌ»: مردى كه شعاع آفتاب چهره او را سوزانده باشد.

=المُلَيَّل-

[ليل]: «لَيْلٌ مُلَيَّلُ»: شب دراز و تاريك.

=المَلِيلَة-

[ملّ]: مؤنث (المَلِيل) است، تب غير آشكار، تشنگى شديد.

=المُلِيم-

[لوم]: اسم فاعل از (أَلامَ) است.

=المَلِيم-

[لوم]: اسم مفعول از (لامَ) است.

=المُلَيِّن-

[لين]: فا،- من الأدْوية: مُلَيّن و مُسهل از داروها.

=المَلْيَنَة-

[لين]: نرم خوئى.

=المَلْيُون-

ج مَلَايين (ع ح): مليون (هزار هزار) - اين كلمه فرانسوى است-

مِمَّ-

اين كلمه مركب است از (مِنْ) و (ما) ى استفهامى و بمعناى: از چه چيز مى باشد.

=المُمَاءَاة-

[مأي]: شرط بستن بر روى يكصد؛ «شَارَطَهُ مُمَاءاةً»: بر صد با او شرط بست؛ «شارَطهُ مُؤَالَفة»: بر يكهزار با او شرط بست.

=المُمَات-

[موت]: مِنَ اللّفظ، لفظ يا كلمه اى كه بكار بردن آن متروك شده باشد.

=المَمَات-

[موت]: مرگ يا زمان آن.

=المُمَاتِن-

[متن]: «سَيْرٌ مُمَاتِنٌ»: راهى دُور.

=المُمَاتَنَة-

[متن]: مص؛ «بينهما مُمَاتَنَة»:

ميان آن دو نفر رقابت و اعتراض و مسابقه در كارها است.

=المَمَادِح-

نيكيها و ستودگيها.

=المَمَارِيع-

[مرع]: «مَمَارِيعُ الأَرض»:

خوبيهاى زمين- اين كلمه مفرد ندارد.

=المُمَاسّ-

[مسّ]: «مُمَاسُّ المُنْحَني في ن» (ه): انتهاى خط قطع كننده ايست كه ن و نقطه م را بصورت منحنى قطع مى كند و (م) به (ن) نزديك مى شود و در اينصورت به نقطه (ن) نقطه تماس و به منحنى و مستقيم مُمَاسَّيْن گفته مى شود.

=المُمَانِح-

[منح]: شتر ماده كه همواره شير داشته باشد؛ «مطرٌ مُمَانِحٌ»: باران دائم و بدون انقطاع؛ «ريحٌ مُمَانِح»: بادهاى پيوسته با باران.

=المُمْتَاد-

[ميد]: عطاخواه، بخشش خواه.

=المُمْتَحِك-

مرد لجباز و بد اخلاق.

=المُمْتَدّ-

[مدّ]: يكى از بحور شعر است كه متأخرين آنرا بكار برده اند و وزن آن (فَاعِلُنْ فاعِلَاتُن) چهار بار است.

=المُمْتَلَخَ-

[ملخ]: «مُمْتَلَخ العقل»: كسيكه خرد خود را از دست داده است.

=المُمْتَلَكَات-

[ملك]: املاك مردم،

=الممثل-

=الممثون-

=الممحاة-

=الممحال-

=الممحقة-

=الممحل-

=الممحلة-

=الممحو-

=الممحوض-

=الممحوضة-

=الممحي-

=الممخض-

=الممخضة-

=الممخوض-

=الممد-

=الممدرة-

=الممدود-

=الممدور-

=الممذوق-

=الممر-

=الممراح-

=الممراض-

=الممراع-

=الممرح-

=الممرد-

=الممرض-

=الممرضة-

=الممرغة-

=الممرق-

=الممروتة-

=الممرور-

=الممرورة-

=الممروض-

=الممرية-

=الممزع-

=الممسح-

=الممسحة-

=الممسى-

=الممسك-

=الممسوخ-

=الممسود-

=الممسوس-

=الممشى-

=الممشط-

=الممشق-

=الممشقة-

=الممشل-

=الممشوق-

=الممشوقة-

=الممص-

=الممصر-

=الممصرة-

خانه هاى مسكونى مردم؛ «الْحَقَ اضراراً بالأرواح و المُمْتَلَكات»: به جان و مال و املاك مردم زيان و ضرر رسانيد.

=المُمَثِّل-

[مثل]: اسم فاعل است، هنر پيشه اى كه نقشى را در نمايشنامه ايفا كند، وكيل؛ «مُمَثِّل تجاري»: نماينده بازرگانى،- الدّبلوماسي: نماينده ديپلوماسى دولتى در كشورى ديگر، سفير؛ «مُمَثِّلُو الأُمّة»: نمايندگان مجلس.

=المَمْثُون-

[مثن]: آنكه از درد مثانه شكايت كند.

=المِمْحَاة-

[محو]: پارچه اى كه با آن چيزى را پاك و تميز كنند، مداد پاك كن كه در زبان متداول به آن (مِحَّايَة) گويند.

=المِمْحَال-

[محل]: «أَرْضٌ مِمْحَالٌ»: زمين خشك و بى آب و علف.

=المَمْحَقَة-

[محق]: آنچه كه موجب نابودى شود.

=المُمْحِل-

[محل]: «مكانٌ مُمْحِلٌ»: جاى خشك؛ «ارْضٌ مُمْحِلٌ»: سرزمين خشك و بى آب.

=المُمْحِلَة-

[محل]: «ارْضٌ مُمْحِلَة»: زمين خشك و بى آب.

=المَمْحَلَة-

[محل]: ظرف شير، شيردان.

=المَمْحُوّ-

[محو]: اسم مفعول است از مَحَا الشّي ءَ).

=المَمْحُوض-

[محض]: خالص و آشكار.

=المَمْحُوضَة-

[محض]: مؤنث (الْمَمْحوض) است.

=المَمْحِيّ-

[محو]: اسم مفعول است از (مَحَا الشّي ءَ).

=المِمْخَض-

ج مَمَاحِض [مخض]: مشك آب، ظرفى كه شير را در آن ريخته و بهم زنند تا كره آن گرفته شود.

=المِمْخَضَة-

[مخض]: مرادف (المِمْخَض) است.

=المَمْخُوض-

[مخض]: «لَبَنٌ مَمْخُوضٌ»:

شيرى كه كره آن گرفته شده باشد.

=المَمَدّ-

[مدّ]: مصدر ميمي است، جاى پهن كردن و يا كشيدن چيزى.

=المَمْدَرَة-

[مدر]: جائيكه از آن گِل بردارند و خانه و كاشانه را گِل كارى كنند.

=المِمْدَرَة-

[مدر]: مرادف (المَمْدَرة) است.

=المُمَدَّرَة-

[مدر]: «إبلٌ مُمَدَّرَةٌ»: شتران چاق و فربه.

=المَمْدُود-

[مدّ]: مفع و در علم صرف به اسم معربى گويند كه در آخر آن همزه اى بعد از الف زائده باشد مانند (صَحْراء)؛ «مَالٌ ممدودٌ» دارائى بسيار.

=المَمْدُور-

[مدر]: «حائطٌ مَمْدُورٌ»: ديوار گِلى.

=المَمْذُوق-

[مذق]: «لَبَنٌ مَمْذُوقٌ»: شيرى كه با آب آميخته شده باشد.

=المُمَرّ-

[مرّ]: مفع، ريسمان تافته و محكم.

=المَمَرّ-

[مرّ]: مص، جاى گذر، گذرگاه؛ «على مَمَرِّ العُصُورِ»: در تمام ازمنه و عصور.

=المِمْرَاح-

[مرح]: بانشاط، چشمى كه بسيار اشك ريزد، زمين حاصلخيز و بارور.

=المِمْرَاض-

[مرض]: آنكه بسيار بيمار شود.

=المِمْرَاع-

[مرع]: زمين حاصلخيز، بارور.

=المِمْرَح-

[مرح]: بانشاط.

=المُمَرَّح-

[مرح]: مفع؛ «كَرْمٌ مُمَرَّحٌ»: درخت انگور با شاخه هاى خميده.

=المُمَرَّد-

[مرد]: مفع؛ «بناءٌ مُمرَّدٌ»: ساختمان صاف و هموار، ساختمان بلند و مسطّح.

=المُمَرِّض-

[مرض]: فا.

=المُمَرِّضَة-

ج مُمَرِّضَات [مرض]: مؤنث (المُمَرِّض) است، پرستار زن در بيمارستان و غيره.

=المِمْرَغَة-

[مرغ]: روده كور.

=المَمْرَق-

[مرق]: محل خروج، دريچه اى كه باد از آن خارج شود.

=المَمْرُوتَة-

[مرت]: «أَرْضٌ مَمْرُوتَةٌ»: زمين خشك و بى گياه.

=المَمْرُور-

[مرّ]: آنكه ماده صفرا در بدن او بر وى چيره و غالب آيد.

=المَمْرُورَة-

[مرّ]: «قِرْبَةٌ مَمْرُورَة»: مشكى پُر.

=المَمْرُوض-

[مرض]: بيمار.

=المُمْرِيَة-

[مري]: گوساله سپيد رنگ و نرم.

=المِمْزَع-

[مزع]: «فرسٌ مِمْزَعٌ»: اسب تيزتك.

=المِمْسَح-

[مسح]: كهنه يا دستمال كه چيزى را با آن پاك و تميز كنند.

=المِمْسَحَة-

[مسح]: مرادف (المِمْسَح) است.

=المُمْسَى-

[مسو]: مص، جائيكه در آن شب را بسر برند.

=المُمْسِك-

[مسك]: بخيل.

=المَمْسُوخ-

[مسخ]: مفع، و در زبان متداول بمعنى مرد بدقيافه و بد قواره مى باشد؛ «فَرسٌ مَمْسُوخٌ»: اسبى كه كفل آن كم گوشت و لاغر باشد.

=المَمْسُود-

[مسد]: مفع؛ «رجُلٌ مَمْسُودٌ»: مرد درشت اندام.

=المَمْسُوس-

[مسّ]: آنكه ديوانه شده باشد.

=المَمْشَى-

ج مَمَاشٍ [مشي]: پياده رو، جاى قدم زدن.

=المِمْشَط-

[مشط]: مرادف (المِشْط) است و بمعناى شانه مى باشد.

=المُمَشَّق-

[مشق]: «ثَوْبٌ مُمَشَّقٌ»: جامه اى كه با رنگ سرخ رنگ شده باشد.

=المِمْشَقَة-

ج مَمَاشِق [مشق]: شانه اى كه با آن كتان را شانه زنند و آنرا بزدايند.

=المِمْشَل-

[مشل]: شير دوشنده نرم و آرام.

=المَمْشُوق-

[مشق]: مفع، مرد لاغر و كم گوشت،- من الخيل: اسب لاغر ميان،- من القِضْبان: شاخه هاى دراز و نازك؛ «قَدٌّ ممشوق»: اندام كشيده و باريك.

=المَمْشُوقَة-

[مشق]: مؤنث (المَمْشُوق) است.

=المِمَصّ-

[مصّ]: سيفون، لوله فاضل آب.

=المُمَصَّر-

[مصر]: رنگ آميزى شده با سرخي.

=المُمَصَّرَة-

[مصر]: مؤنّث (المُمَصَّر) است، گُلّه نخ.

=الممطار-

=الممطر-

=الممطرة-

=الممطل-

=الممعج-

=الممعز-

=الممعك-

=الممعود-

=الممعون-

=الممغر-

=الممغرة-

=الممغوص-

=الممغولة-

=الممكن-

=الممل-

=المملاق-

=المملحة-

=المملسة-

=المملق-

=المملقة-

=المملكة-

=المملوء-

=المملوك-

=المملول-

=الممنح-

=الممنو-

=الممنون-

=الممهد-

=المموث-

=الممودرة-

=المموم-

=لمموهة-

=المميت-

=المميتة-

=المميزة-

=من-

=المِمْطَار-

[مطر]: «سحابٌ مِمْطَارٌ»: ابرى كه بسيار ببارد.

=المِمْطَر-

[مطر]: لباس بارانى.

=المِمْطَرَة-

[مطر]: مرادف (المِمْطَر) است.

=المِمْطَل-

[مطل]: چكش آهنگر، دزد.

=المِمْعَج-

[معج]: «فرسٌ مِمْعَجٌ»: اسب تيز تك و روان.

=المُمَعَّز-

«رجُلٌ مُمَعَّزٌ»: مرد محكم و سفت اندام.

=المِمْعَك-

[معك]: آنكه بدهى خود را با تأخير بپردازد.

=المَمْعُود-

[معد]: آنكه از درد معده رنج برد.

=المَمْعُون-

[معن]: «كَلأٌ مَمْعُونٌ»: گياهى كه گرد آن آب روان باشد.

=المُمْغِر-

[مغر]: «ناقةٌ مُمْغِرٌ»: ماده شترى كه شير آن از دردى كه دارد سرخ رنگ است.

=المَمْغَرَة-

[مغر]: زمينى كه از آن گِل سرخ بيرون آورند.

=المَمْغُوص-

[مغص]: آنكه بدرد قولنج دچار شده باشد.

=المَمْغُولَة-

[مغل]: «دابَّةٌ مَمْغُولَةٌ»: ستورى كه گياه را با خاك خورده و دل درد گرفته باشد.

=المُمْكِن-

[مكن]: فا، قابل احتمال، شدني؛ «من المُمْكِن أن»: ممكن است كه «غيرُ مُمْكِنٍ»: نشدني.

=المُمَلّ-

[ملّ] من الطرق: راه هموار و لگد كوب شده.

=المِمْلَاق-

[ملق]: بسيار مستمند و بينوا، بسيار چاپلوس و متملّق.

=المَمْلَحَة-

[ملح]: نمكزار.

=المِمْلحَة-

[ملح]: نمكدان.

=المِمْلَسَة-

[ملس]: ماله بزرگ كه با آن زمين را هموار كنند.

=المِمْلَق-

[ملق]: چوب پهنى كه بوسيله گاو بر روى زمين بكشند تا با آن زمين را هموار كنند.

=المِمْلَقَة-

[ملق]: مرادف (المِمْلَق) است.

=المَمْلُكَة-

ج مَمَالِك [ملك]: مرادف (الْمَمْلَكَة) است.

=المَمْلَكَة-

ج مَمَالِك [ملك]: عزت و توانائى سلطان و خدمتگزاران او، آنچه از كشور و مردم آن كه تحت امر پادشاه باشند.

=المَمْلُوء-

[ملأ]: «إناءٌ مَمْلُوءٌ»: ظرف پر از آب.

=المَمْلوك-

ج مَمَالِيك [ملك]: مفع، غلام، برده.

=المَمْلُول-

[ملّ]: آنچه كه در خاكستر داغ پخته شده باشد؛ «الشي ءُ المَمْلُول»: آنچه كه باعث خستگى و ناراحتى باشد.

=المُمْنِح-

[منح]: «ناقةٌ مُمْنِحٌ»: ماده شترى كه وضع حمل آن نزديك شده باشد.

=المَمْنُوّ-

[منو] بكذا: آنچه كه مورد آزمايش قرار گرفته باشد.

=المَمْنُون-

[منّ]: مفع، نيرومند، ناتوان، بريده شده، بيشترين چيزى كه مرد داشته باشد؛ «أنا مَمْنون لكَ»: من خوبيهاى تو را فراموش نمى كنم.

=المُمَهَّد-

[مهد]: مفع؛ «ماءٌ مُمَهَّدٌ»: آب ولرم كه نه سرد و نه گرم باشد.

=المَمُوث-

(ح): فيل باستانى با هيكل درشت و موى بسيار و دو ناب بزرگ سر كج كه در دوران يخبندان در اروپا مى زيسته است.

=المُمَوْدِرَة-

«بَيْضَةٌ مُمَوْدِرَة»: تخم مرغ فاسد و گنديده. اين واژه در زبان متداول رايج است.

=المَمُوم-

[موم]: مبتلا به بيمارى دردهاى باطنى.

=لمُمَوَّهَة-

[موه]: مفع، چشمى كه در آن ناخنك در آمده باشد.

=المُمِيت-

[موت]: كُشنده و نابود كننده،- ج مَمَاوِيت من النّوق او النّساء: ماده شتر يا زنى كه فرزند خود را از دست داده باشد.

=المُمِيتَة-

[موت]: مؤنث (المُميت) است،- من النوق او النساء ج مَمَاوِيت: بمعناى المُميت است؛ «خطيئةٌ مُمِيتةٌ»: گناهى بزرگ كه همه چيز را از دست انسان مى گيرد.

=المُمَيِّزة-

[ميز]: علامت و نشان.

=مَنْ-

اسمى است كه سه حالت دارد:

(١) اسم شرط جازم مانند «مَنْ يَعْمَلْ خيراً يُجْزَ بِه» (٢) اسم استفهام مانند «مَنْ أتى»:

چه كسى آمد. (٣) اسم موصول است كه بيشتر براى عاقل بكار مى رود مانند «يَسْجَدُ لِلّهِ مَن في السّموات و مَنْ فى الأرض» و «جَاءَ مَنْ عَلَّمَنِي»: كسيكه مرا آموزش داد آمد.

=مِنْ-

حرف جرّ است و از معانى آن: (١) ابتدا و آغاز در زمان يا مكان است مانند «مَرِضَ مِنْ يوم الجمعة» از روز جمعه بيمار شد؛ «سار مِنْ بَيْروت»: از بيروت خارج شد.

(٢) تبعيض است مانند «مِنْهُم مَنْ احْسَنَ و منهم مَنْ اساءَ» و از آنها كسانى بودند كه نيكى كردند و كسانى بودند كه بدى كردند.

(٣) تعليل است مانند «مِمَّا خَطِيئاتهم أَغْرِقوا»: بعلت گناهان خود غرق شدند.

(٤) بدل است مانند «أَ تَرْضُونَ بِالْحَيَاةِ الدُّنيا من الآخرة» آيا بزندگى در دنيا بجاى آخرت بسنده مى كنيد. (٥) گاهى مرادف با باء مىيد مانند «يَنْظُرُون من طَرْف خَفِي» با گوشه چشم نگاه مى كنند. (٦) فصل است مانند «و اللّه يعلم المُفْسِدَ من المصلح» خداوند بد كاره را از نيكو كار تشخيص مى دهد.

(٧) و گاهى زائد مىيد و سه شرط دارد اول آنكه قبل از آن نفى يا نهي يا استفهام بيايد و دوم آنكه مجرور آن نكره باشد. و سوم آنكه مجرور فاعل يا مفعول به يا مبتدا باشد مانند «ما جاءَنى من رَجُل» هيچ مردى نزد من نيامد. و معانى ديگرى نيز دارد كه از قرينه استنباط مى شود.

=مَنَّ-

- مَنّاً و مِنِّيْنَى [منّ] عليهِ بكذا: بدون رنج به او انعام و بخشش نمود،- مَنّاً و مِنَّةً عليه بما صَنَعَ: نكوئيهائى را كه براى او انجام داده بود بر او بر شمرد،- مَنّاً الرَّجُلَ: او را ضعيف كرد و توان او را گرفت،- الحَبْلَ:

=المن-

=منا-

=منى-

=المنا-

=المنى-

=المناب-

=المناة-

=مناة-

=المناتن-

=المناجذ-

=المناح-

=المناحة-

=المناحس-

=المناخ-

=المناخلي-

=المنادح-

=المنار-

=المنارة-

=المنازعة-

=المنازيا-

=المنازيح-

=المناسب-

=المناسبة-

=المناسك-

=المناص-

=المناصع-

=المناط-

=المناطل-

=المناظر-

=المناع-

=المناعة-

=المناعم-

=المنافد-

=المنافق-

=المنافقة-

=المناقب-

=المناقصة-

ريسمان را بريد،،- الناقةَ: ماده شتر را از بسيارى سفر لاغر كرد،- الشي ءُ: آن چيز كم شد.

=المَنّ-

[منّ]: مص، آنچه كه مورد تنعم و بهره مندى قرار گيرد، عسل گياهى كه آنرا شهد نيز مى نامند؛ «مَنُّ بنى اسرائيل»: آنچه از غذا كه خداوند در بيابان بر قوم بنى اسرائيل فرو فرستاد تا از آن استفاده كنند،،- ج امْنان: پيمانه وزن كردن است و شرعاً عبارت از ١٨٠ مثقال است ولى در عرف ٢٨٠ مثقال مى باشد، و در زبان متداول حشره ايست در حجم پشه كه براى درختان آفت آور است.

=مَنَا-

- مَنْواً [منو] الرجُلَ بكذا: او را با آن آزمايش و امتحان كرد.

=مَنَى-

- مَنْياً [مني] اللّهُ الخيرَ لفلانٍ: خداوند براى او خير و خوبى را مقدّر كرد،- هُ: او را آزمايش كرد؛ «مَنَاهُ اللّهُ»: خدا او را بدان چيز دچار نمود.

=مَنَّى-

تَمْنِيَةً [مني] الرجُلَ الشي ءَ و بالشي ءِ: او را آرزومند كرد.

=المَنَا-

ج أَمْنَاء و أَمْنٍ و مُنِيّ [منو]: پيمانه و ميزانى است معادل دو رطل. مثنّاى اين كلمه مَنَوَانِ و مَنَيان است.

=المَنَى-

[مني]: قصد، مرگ، قضا و قدر الهى.

=المَنَاب-

[نوب]: مص، راهى كه به آب منتهى مى شود؛ «نابَ منابَ القاضي»: بجاى قاضى و بنمايندگى او در آمد، قائم مقام قاضى يا عضو على البدل شد.

=المَنَاة-

[منو]: مرادف (المَنَا) است.

=مَنَاة-

نام بتى از عرب بين مكه و مدينه كه ويژه قبيله هُذيل و خزاعه قبل از اسلام بود.

=المَنَاتِن-

[نتن]: جاهاى بد بو.

=المَنَاجِذ-

جَمْع «جُلْذ و خُلْد» من غير لفظهما، موش كور.

=المَنَّاح-

بسيار بخشنده، سخاوتمند و پُر عطا.

=المَنَاحَة-

ج مَنَاحات و مَنَاوح [نوح]: جاى و مجلس عزادارى، زنانى كه براى سوگوارى گرد هم آيند.

=المَنَاحِس-

[نحس]: كارها و امور نحس و بديمن كه باعث بدبختى شوند.

=المُنَاخ-

[نوخ]: خوابگاه شتران، جاى اقامت،- ج مُنَاخات: مرادف المَنَاخ است، دفترچه اى كه در آن روزها و ماههاى سال با ذكر زمان طلوع خورشيد و ماه و غروب آنها و همچنين مناسبات از قبيل اعياد و مانند آن در آن نوشته شده باشد و نام ديگر آن (التقويم) است.

=المَنَاخ-

ج مَناخَات [نوخ]: وضع هواى يك شهر يا كشور از نظر معتدل بودن هوا و موافق بودن آن با موازين بهداشتى؛ «مناخُ هذا المكان طَيِّبٌ او خَبِيثٌ»: هواى اين جا خوب يا بد است.

=المَنَاخِليّ-

ج مَنَاخِلِيُّون [نخل]: سازنده الَكْ.

=المَنَادِح-

[ندح]: سرزمينهاى وسيع و پهناور و دور دست.

=المَنَار-

[نور]: جاى روشنائى، پرچم كه در مرز كشور برافراشته است و براى نشانه دو مرز مى باشد.

=المَنَارَة-

ج مَنَاوِر و مَنَائِر [نور]: جاى روشنائى و نور، و از اين جمله است مناره كشتى و فانوس دريائى و مناره هاى مساجد.

=المُنَازَعَة-

[نزع]: مص، دشمنى، حالت بيمار مشرف بر مرگ.

=المَنَازِيا-

پودر سفيدى است بدون طعم و بوى كه در درمان بكار مى رود (اين كلمه يونانى است).

=المَنازِيح-

[نزح]: «قومٌ مَنَازِيحُ»:

كوچ نشينان كه از آباديهاى خود بدورند.

=المُنَاسِب-

[نسب]: موافق و ملائم، غريب، همسان؛ «المُنَاسِبُ الرابع لثلاثة اعداد ب ج د»: طرف نسبت چهارم سه عدد ب ج د عبارت است از (ع ج): عدد س كه مساوى است با ج/ ب- س/ د.

=المُنَاسَبَة-

[نسب]: مص،- ج مُنَاسَبَات:

فرصت و زمان مناسب؛ «لِمُناسَبةِ أو بمُناسبةِ»:

به مناسبت ...

=المَنَاسِك-

[نسك]: «مَنَاسِكُ الحجِّ»: عبادت و فرايض حج.

=المَنَاص-

[نوص]: مص، پناهگاه و گريزگاه؛ «مالَكَ مِن مَنَاص»: راه گريز ندارى.

=المَنَاصِع-

[نصع]: مُستراحها.

=المَنَاط-

[نوط]: جاى آويختن، جا آويزى.

=المَنَاطِل-

[نطل]: دستگاههاى فشار كه در آن انگور و مانند آنرا فشرده و از آن عصاره بگيرند.

=المُنَاظِر-

[نظر]: فا، مانند و بسان و همسان.

=المَنَاظِر-

[نظر]: زمينهاى بلند و مرتفع؛ «عِلْمُ المَناظِر»: دانشى كه بوسيله آن كيفيت مقدار اشياء از لحاظ نزديكى و دورى از نظر شناخته شود.

=المَنَّاع-

آنكه بسيار يا بشدت منع كند، بخيل تنگ نظر.

=المَنَاعَة-

(طبّ): نيروى باز دارنده جسم از بيماريها، مصونيت انسان از بيمارى.

=المُنَاعَم-

[نعم]: مرد آسوده حال، دارنده مال و ثروتمند.

=المُنَاعِم-

[نعم] من النبات: گياه بلند و هموار.

=المُنَافِد-

[نفد]: فا؛ «خصمٌ مُنَافِد»: آنكه با دشمن خود اتمام حجت نمايد.

=المُنَافِق-

[نفق]: آنكه كفر خود را پنهان و ايمان آشكار نمايد.

=المُنَافَقَة-

[نفق]: مص، نفاق و دورويى.

=المَنَاقِب-

[نقب]: «مَنَاقِبُ الإنسانِ»: آنچه از اخلاق پسنديده و صفات حسنه كه انسان بدان شناخته شده باشد.

=المُنَاقَصَة-

در زمينه مشاغل و تجارت عبارت است از پروژه اى كه هزينه آن مبلغى تعيين مى شود و از طرف پيمانكاران

=المناقل-

=المناقلة-

=المناقيش-

=المناكب-

=المناكير-

=المنال-

=المنام-

=المنامة-

=المنامس-

=المنان-

=المنانة-

=المناهدة-

=المناهزة-

=المناهي-

=المناورات-

=المناورة-

=المناولة-

=المنايرة-

=المنأى-

=المنبات-

=المنبت-

=المنبج-

=المنبذة-

=المنبر-

=المنبرة-

=المنبسط-

=المنبض-

=المنبع-

=المنبه-

=المنبهة-

=المنبوت-

=المنبوح-

=المنبوذ-

=المنبورة-

=المنبوه-

=المنة-

=المنتاخ-

=المنتاش-

=المنتاف-

=المنتاق-

=المنتأى-

=المنتج-

=المنتجات-

=المنتجة-

=المنتجع-

=المنتح-

=المنتحر-

=المنتخبات-

=المنتدى-

=المنتدح-

=المنتزح-

=المنتزي-

=المنتصى-

=المنتصف-

يكى پس از ديگرى مبلغ را پائين آورند تا با كمترين نرخ مورد اجرا و اقدام قرار گيرد و عكس اين عمل را مزايده نامند.

=المُنَاقِل-

[نقل]: «فرسٌ مُنَاقِلٌ»: اسبى كه تيزتك باشد.

=المُنَاقَلَة-

[نقل]: مص، رجوع و نقل احاديث و نوشته ها.

=المَنَاقِيش-

[نقش]: خميرى كه بر آن نقش و نگار كنند و با روغن و ادويه آنرا بپزند.

=المَنَاكِب-

[نكب] في ريش الطائر: چهار پر از پرهاى پرنده كه پس از قوادم آن قرار دارد (مفرد ندارد).

=المَنَاكِير-

[نكر]: مرادف (المُنْكَرات) است.

=المَنَال-

[نيل]: نائل شدن؛ «صَعْبُ المَنالِ»:

چيزى كه سخت بدست مىيد. متضاد اين تعبير «قريبُ او سَهْل المَنالِ»: آسان بدست مىيد؛ «لا ينالُ منهُ مَنَالًا»: در آن اثر ندارد.

=المَنَام-

ج مَنَامَات-[نوم]: خواب، خوابگاه، رؤيا، جاى هموار كه آب در آن متوقف شود.

=المَنَامَة-

[نوم]: خوابگاه، لباس خواب، گور.

=المُنَامِس-

[نمس]: شكارچى كه در كمين باشد، كسيكه محرمانه يا در گوشى با ديگرى سخن گويد.

=المَنَّان-

[منّ]: آنكه بسيار بخشش و احسان كند، از اسماء اللّه تعالى است، آنكه چيزى ندهد مگر آنكه منت گذارد.

=المَنَّانَة-

[منّ]: مؤنث (المَنّان) است.

=المُنَاهَدَة-

[نهد]: مص، دشمنى و مخاصمت.

=المُنَاهَزَة-

[نهز]: مص، مسابقه.

=المَنَاهِي-

[نهي]: «مَنَاهي الشرْعِ»: آنچه كه شرع آنرا منع كرده باشد.

=المُنَاوَرَات-

[نور] (ا ع): مانورهاى نظامى، چاره جوئيهاى سياسى.

=المُنَاوَرَة-

[نور]: مص، وسيله اى براى رسيدن بهدف معينى؛ «مُنَاوَرة دبلوماسِيَّة»: كوششهاى ديپلماتيك، مانور نظامى.

=المُنَاوَلَة-

[نول]: مص، و در نزد مسيحيان نوعى مراسم دينى و مذهبى است.

=المُنَايَرَة-

[نير]: شرّ؛ «بينهم مُنَايَرَةٌ»: ميان آنها شرّى است.

=المَنْأَى-

[نأي]: جاى دور؛ «كان بمَنْأى عن»: او از ... دور بود، دخالتى در آن نداشت.

=المِنْبَات-

[نبت]: زمين پر از گياه.

=المَنْبِت-

بكسر الباء شذوذاً و القِيَاس أن تُفْتَح الباء، ج مَنَابِت [نبت]: كشتزار.

=المِنْبَج-

[نبج]: آنكه هر چه وعده دهد وفا نكند.

=المِنْبَذَة-

ج مَنَابِذ [نبذ]: بالش.

=المِنْبَر-

ج مَنَابِر [نبر]: منبر، جايگاه بلندى كه بر آن سخنران يا واعظ با مردم سخن گويد.

=المُنَبَّرة-

[نبر]: «قصائِدٌ مُنَبَّرَةٌ»: شعرهائى كه قافيه آن همزه باشد.

=المُنْبَسِط-

[بسط]: پخش شده، كشيده شده، خوشحال.

=المَنْبِض-

ج مَنَابِض [نبض] (طب): موضعى از بدن كه پزشك براى تشخيص ضربان قلب آنرا با دست مى گيرد.

=المِنْبَض-

ج مَنَابِض [نبض]: كمان پنبه زنى.

=المَنْبَع-

ج مَنَابع [نبع]: چشمه آب،؛ «مَنْبَع بترول»: چاه نفت.

=المُنَبِّه-

[نبه]: فا،- ج مُنَبِّهات: ساعت زنگ دار، و در علم پزشكى بمعناى ماده ايست نشاط آور براى اعضاى بدن.

=المَنْبَهَة-

[نبه]: آنچه كه باعث توجه و آگاهى بر چيزى شود.

=المَنْبُوت-

[نبت]: «بَقْلٌ مَنْبُوتٌ»: دانه هاى روئيده شده از زمين.

=المَنْبُوح-

[نبح]: آنكه مورد دشنام و ناسزاگوئى قرار گرفته باشد.

=المَنْبُوذ-

[نبذ]: مفع، زنا زاده يا بچه سر راهى كه مادرش او را رها كند.

=المَنْبُورَة-

[نبر]: «قصائد مَنْبُورَة»: مرادف (مُنَبَّرة) است.

=المَنْبُوه-

[نبه]: «رجُلٌ مَنْبُوهُ الاسم»: مرد معروف و بلند آوازه.

=المُنَّة-

ج مُنَن [منّ]: ناتوانى، نيرو و توانائى.

=المِنَّة-

[منّ]: مص،- ج مِنَن: احسان و بخشش، اسم است از (مَنَّ عليهِ) يعنى با او نيكى و احسان نمود.

=المِنْتَاخ-

[نتخ]: موچين، موكن.

=المِنْتَاش-

[نتش]: موچين، قيچى جرّاحى.

=المِنْتَاف-

[نتف]: موچين.

=المِنْتَاق-

[نتق]: من النساءِ أو من النوق: زن يا ماده شترى كه بچه هاى زياد داشته باشد.

=المُنْتَأَى-

[نأي]: جاى دور.

=المَنْتِج-

[نتج]: هنگام زايش حيوانات و بهائم.

=المُنْتَجَات-

[نتج]: محصولات و غلات؛ «مُنْتَجاتُ زراعيّة»: فرآوردهاى كشاورزى.

=المِنْتَجَة-

[نتج]: دُبُر و تهيگاه.

=المُنْتَجَع-

[نجع]: جاى آباد و خرّم كه مردم بدان آهنگ كنند.

=المَنْتِح-

ج مَنَاتِح [نتح]: جاى بيرون آمدن عرق از پوست بدن.

=المُنْتَحَر-

[نحر]: راه آشكار و هموار.

=المُنْتَخَبَات-

[نخب]: برگزيده ها.

=المُنْتَدَى-

[ندو]: باشگاه، انجمن.

=المُنْتَدَح-

[ندح]: فراخ و فسيح؛ «لَكَ عَنْ هذا الأمر مُنْتَدَحٌ» در اين باره مجال كافى دارى و مى توانى از آن صرفنظر كنى؛ «لَكَ مُنْتَدَحٌ في البلادِ»: راه فراخ و پهناور در هر كجاى كشور كه بخواهى دارى.

=المُنْتَزَح-

[نزح]: دورى، فاصله گرفتن.

=المُنْتَزِي-

[نزو]: آنكه بسيار پرش كند.

=المُنْتَصَى-

[نصو]: جاى نزديك شدن و بهم پيوستن دو درّه، بالاترين موضع دو دره متصل بيكديگر.

=المُنْتَصَف-

[نصف]: «مُنْتَصَفُ الشي ءِ»:

=المنتطق-

=المنتعت-

=المنتفج-

=المنتفذ-

=المنتفش-

=المنتقد-

=المنتن-

=المنتهى-

=المنتهب-

=المنتوجة-

=المنتين-

=المنث-

=المنثار-

=المنثة-

=المنثر-

=المنثلة-

=المنثلم-

=المنثور-

=المنثورة-

=المنجى-

=المنجاب-

=المنجاة-

=المنجاد-

=المنجاش-

=المنجب-

=المنجبة-

=المنجح-

=المنجد-

=المنجدة-

=المنجر-

=المنجرة-

=المنجرد-

=المنجش-

=المنجع-

=المنجف-

=المنجل-

=المنجليق-

=المنجم-

=المنجنيق-

=المنجود-

=المنجور-

=المنجوش-

=المنجوف-

=المنجيرة-

=منح-

=المنحاة-

ميان هر چيزى؛ «مُنْتَصَفُ الطّريق» نيمه راه، «مُنْتَصَفُ النّهار»: ظهر، نيم روز.

=المُنْتَطِق-

[نطق]: مرد عاليقدر و گرامى.

=المُنْتَعِت-

[نعت] من الخيل: اسبى كه برنده شده و همواره نام آن بر سر زبانها باشد.

=المُنْتَفِج-

[نفج]: اسم فاعل است؛ «بَعِيرٌ مُنْتَفِجٌ»: شترى كه دو پهلويش بر آمده باشد.

=المُنْتَفَذ-

[نفذ]: فراخى و گشايش.

=المُنْتَفِش-

[نفش]: اسم فاعل است، زخم آماسيده و نرم؛ «انْفٌ مُنْتَفِش»: بينى كوتاه و گرد و سوراخ درشت.

=المُنْتَقَد-

[نقد]: مصدر ميمى است بمعناى انتقاد.

=المَنْتَن-

[نتن]: واحد (المَنَاتِن) است و بمعناى جاى بد بو مى باشد.

=المُنْتِن-

[نتن]: آنچه كه بد بو باشد.

=المِنْتِن-

[نتن]: مرادف (المُنْتِن) است.

=المُنْتَهَى-

[نهي]: پايان؛ «بمُنْتَهى الشدَّةِ»:

در نهايت سختى؛ «في مُنْتَهى الدِّقَّةِ»: در نهايت دقت.

=المُنْتَهَب-

[نهب]: مصدر ميمى است بمعناى چپاول و غارت، جاى چپاول.

=المَنْتُوجَة-

[نتج]: «بَهِيمَةٌ مَنْتُوجَة»: به ستور توجه داشت تا وضع حمل كرد.

=المِنْتِين-

ج مَنَاتِين [نتن]: مرادف (المُنتِن) است بمعناى بد بو.

=المِنَثّ-

[نثّ]: آنكه بسيار سخن و راز را افشا كند.

=المِنْثار-

[نثر]: درخت نخلى كه خرماى نارس آن پراكنده شود.

=المِنَثَّة-

ج مَنَاثّ و مِنَثَّات [نثّ]: پارچه اى پشمى كه زخم را با آن روغن مالى كنند.

=المِنْثَر-

[نثر]: آنكه رازها را بسيار اشاعه دهد.

=المُنَثَّر-

[نثر]: مفع، ناتوانى كه در او خيرى نباشد، و در زبان متداول بمعناى پارچه اى كه داراى نقش رنگارنگى است و اغلب ثاء را تاء مى خوانند و مى گويند (المُنَتَّر).

=المِنْثَلَة-

[نثل]: زنبيل، ساك دستى.

=المُنْثَلِم-

[ثلم]: فا: «مُنْثَلِمُ الصّيتِ»: مرد بدنام و مُفْتَضَح.

=المَنْثُور-

[نثر]: مفع،- ن: نام گياهى است كه داراى گلهاى خوشبو است،،- مِنَ الْكَلَام: نثر است بر خلاف شعر و نظم.

=المَنْثُورَة-

[نثر] (ن): واحد (المَنْثُور) است.

=المَنْجَى-

ج مَنَاجٍ [نجو]: جاى رهائى، زمين مرتفع و بلند.

=المِنْجَاب-

ج منَاجِيب [نجب]: آنكه فرزندان خوب و نجيب تربيت كند (اين كلمه در مذكر و مؤنّث يكسان بكار برده مى شود).

=المَنْجَاة-

ج مَنَاجٍ [نجو]: وسيله نجات و رهائى.

=المِنْجَاد-

[نجد]: «رجُلٌ مِنْجَادٌ»: آنكه بمردم بسيار يارى دهد.

=المِنْجَاش-

[نجش]: آنكه شكار را بر انگيزد تا از برابر شكارچى بگذرد.

=المُنْجِب-

ج مَنَاجِب [نجب]: مرادف (المِنْجَاب) است.

=المُنْجِبَة-

[نجب]: مؤنث (المُنْجب) است.

=المُنْجِح-

ج مَنَاجِح و مَنَاجِيح: آنكه حاجت و نياز او برآورده شده باشد.

=المِنْجَد-

ج مَنَاجِد [نجد]: تپه، زينت آلاتى كه زنان از گردن تا زير پستان بر خود بياويزند.

=المِنْجَدَة-

ج مَنَاجِد [نجد]: چوبدستى كه با آن ستور را راه برند، چوب يا ابزارى كه با آن پشم و مانند آن را زنند و پاك نمايند.

=المَنْجَر-

[نجر]: مقصدى كه به راه آن هدايت شوند.

=المِنْجَر-

[نجر]: آنكه شتران را بسرعت راه برد، ابزار نجارى.

=المِنْجَرَة-

[نجر]: سنگ گداخته اى كه با آن آب را گرم كنند.

=المُنْجَرِد-

[جرد]: شخص بى موى.

=المِنْجَش-

[نجش]: عيبجوى مردم و آشكار كننده عيبهاى آنان؛ «رَجُلٌ مِنْجَشٌ»: آنكه شكار را بر انگيزد تا از جلوى شكارچى بگذرد و شكار شود.

=المَنْجَع-

[نجع]: جاى پر آب و علفى كه مردم رو بسوى آن كنند.

=المِنْجَف-

[نجف]: زنبيل.

=المِنْجَل-

[نجل]: داس كشاورزى، مردى كه فرزندان بسيار دارد؛ «سنان مِنجَلٌ»:

نيزه اى كه زخم فراخ ايجاد كند.

=المَنْجَلِيق-

منجنيق.

=المَنْجَم-

[نجم]: جاى خروج، معدن، راه روشن.

=المِنْجَم-

[نجم]: شاهين ترازو.

=المُنَجِّم-

[نجم]: ستاره شناس، آنكه از روى حساب ستاره ها ادعاى پيشگوئى و طالع بينى نمايد. اين دانش را (عِلْمُ التّنجِيم) نامند.

=المَنْجَنِيق-

ج مَجَانِق و مَجَانِيق و مَنْجَنِيقَات: منجنيق كه در اصطلاح نظامى با آن موشك پرتاب كنند (اين كلمه يونانى است).

=المَنْجُود-

[نجد]: مفع، غمگين، اندوهگين، هلاك شونده.

=المَنْجُور-

[نجر]: مفع، قرقره چاه،- و در اصطلاح نجاران شامل چيزهائى در داخل خانه از قبيل درب بزرگ و يا كلون درب مى باشد.

=المَنْجُوش-

[نجش]: «قولٌ مَنْجُوشٌ»: گفتار مردود و تكذيب شده.

=المَنْجُوف-

[نجف]: مفع، تيرى كه پيكان آن پهن باشد، ظرفى كه درون آن فراخ باشد، قبرى كه درون آن گشاد باشد، مرد ترسو.

=المِنْجَيْرَة-

[نجر] (مو): ني لبك كه با آن نغمه سرايند. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=مَنَحَ-

- مَنْحاً هُ الشي ءَ: آن چيز را به او عطا كرد،- هُ الناقةَ و كُلِّ ذاتِ لَبَنٍ: بچه ماده شتر يا ساير حيوانات شير ده را به او واگذار كرد.

=المَنْحَاة-

ج مَنَاحٍ [نحي]: آبراهه پيچ و خم دار، راه آب جوى يا آبى كه از چاه

=المنحات-

=المنحار-

=المنحاز-

=المنحب-

=المنحة-

=المنحت-

=المنحدر-

=المنحر-

=المنحرف-

=المنحطة-

=المنحنى-

=المنحور-

=المنحوز-

=المنحوس-

=المنحوطة-

=المنحوف-

=المنخاب-

=المنخار-

=المنخر-

=المنخس-

=المنخع-

=المنخفض-

=المنخل-

=المنخوب-

=المنخور-

=المنخوس-

=المندى-

=المندب-

=المندبى-

=المندرين-

=المندغ-

=المندغة-

=المندف-

=المندفة-

=المندفع-

=المندل-

=المندم-

=المندمة-

=المندوب-

=المندوحة-

=المندية-

=المنديل-

=منذ-

=المنذر-

=المنزحة-

=المنزع-

=المنزعة-

=المنزفة-

بكشند.

=المِنْحَات-

ج مَنَاحِيت [نحت]: تيشه تراشيدن.

=المِنْحار-

[نحر]: كريم و بخشنده، آنكه براى ميهمانان خود شتران بسيار قربانى كند، ميهمان دار و ميهمان نواز.

=المِنْحَاز-

[نحز]: هاون.

=المُنَحِّب-

[نحب]: فا؛ «سَيْرٌ مُنَحِّبٌ»: راه رفتن تند و سريع.

=المِنْحَة-

ج مِنَح: عطا و بخشش،- المَدْرسيَّة: هزينه كمك تحصيلى به دانش آموزان يا دانشجويان.

=المِنْحَت-

ج مَنَاحِت [نحت]: ابزار تراش.

=المُنْحَدَر-

سرازيرى، سراشيبى.

=المَنْحَر-

[نحر]: جاى قربانى كردن از گلوگاه دام، كشتارگاه.

=المُنْحَرِف-

[حرف]: فا؛ «شِبْهُ المُنْحَرِف»:

به واژه شِبْه مراجعه شود.

=المُنْحَطَة-

[نحط]: ماده شتر يا اسب كه به بيمارى درد سينه دچار باشند.

=المُنْحَنَى-

[حنو]: پيچ و خم دره.

=المَنْحُور-

ج مَنَاحِير [نحر]: بالاى سينه.

=المَنْحُوز-

[نحز]: «بعيرٌ مَنْحُوزٌ»: شترى كه به بيمارى گرفتگى سينه و سرفه دچار شده باشد.

=المَنْحُوس-

[نحس]: نحس و بد يُمن.

=المَنْحُوْطَة-

[نحط]: مرادف (المُنْحَطَة) است.

=المَنْحُوف-

[نحف]: آنكه در خلقت وى لاغرى و كم گوشتى باشد.

=المِنْخَاب-

ج مَنَاخِيب [نخب]: ناتوانى كه در او خيرى نباشد.

=المِنْخَار-

ج مَنَاخِير [نخر] (ع ا): بينى. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المُنْخُر-

ج مَنَاخِر [نخر] (ع ا): بينى.

=المَنْخَر-

ج مَنَاخِر [نخر] (ع ا): بينى.

=المَنْخِر-

ج مَنَاخِر [نخر] (ع ا): مرادف (الْمَنْخَر) است.

=المِنْخَر-

ج مَنَاخِر [نخر] (ع ا): مرادف (الْمَنْخَر) است.

=المِنْخِر-

ج مَنَاخِر [نخر] (ع ا): مرادف (الْمَنْخَر) است.

=المِنْخَس-

ج مَنَاخِس [نخس]: سيخ، سيخانك.

=المُنْخَع-

[نخع] (ع ا): مفصل ميان گردن و سر، جاى بريدن نخاع.

=المُنْخَفَض-

ج مُنْخَفَضات [خفض]:

گودالها و فرو رفتگيهاى زمين كه معمولًا پر از آب است.

=المُنْخُل-

ج مَنَاخِل [نخل]: الك.

=المَنْخَل-

ج مَنَاخِل [نخل]: مرادف (المُنْخُل) است.

=المَنْخُوب-

[نخب]: اسم مفعول است، كسيكه از فرط لاغرى گوشت بر تن او نمانده است، مرد ترسو و بزدل.

=المَنْخُور-

ج مَنَاخِير [نخر] (ع ا): مرادف (المَنْخَر) است.

=المَنْخُوس-

[نخس]: مفع،؛ «بعيرٌ مَنْخُوس»:

شترى كه به بيمارى گَرى دچار باشد.

=المُنَدَّى-

[ندو]: جاى دوانيدن اسبها تا اينكه عرق كنند.

=المَنْدَب-

ج مَنَادِب [ندب]: گريه و زارى براى مرده.

=المِنْدَبَى-

[ندب]: آنكه نيازمنديهاى مردم را بسرعت بر آورده كند.

=المَنْدَرِين-

(ن): نارنگى كه در زبان متداول به آن يوسف افندى گويند.

=المِنْدَغ-

[ندغ]: مردى كه با نيزه و يا گفتار خود طعنه زند.

=المِنْدَغَة-

[ندغ]: سفيدى بيخ ناخن.

=المِنْدَف-

[ندف]: ابزار پنبه زنى.

=المِنْدَفَة-

[ندف]: مرادف (المِنْدَف) است.

=المُنْدَفِع-

[دفع]: فا، با غيرت، احساساتى، آنكه به تندى به خشم در آيد.

=المَنْدَل-

ج مَنَادِل [ندل]: چوب بخور خوشبو، كفش؛ «ضَرْبُ المَنْدَل عندَ اصحابِ التَّعْزيم»: گونه اى ورد يا افسون كه افسونگر خطى دائره مانند بر روى زمين بكشد و افراد در ميان آن بنشينند آنگاه به احضار ارواح و استفسار از آنها بپردازند.

=المِنْدَل-

ج مَنَادِل [ندل]: دستمال، دزد زبردست.

=المَنْدَم-

[ندم]: پشيمانى.

=المَنْدَمَة-

[ندم]: آنچه كه باعث پشيمانى شود.

=المَنْدُوب-

[ندب]: مفع، نماينده تام الاختيار، نماينده روزنامه يا گروه يا مجلس.

=المَنْدُوحَة-

[ندح]: فراخى و مجال؛ «لَكَ عن هذا الأمر مَنْدُوحَةٌ»: براى اين كار فرصت بسيار دارى و مى توانى آنرا رها كنى؛ «لا مَنْدُوحةَ لهُ عن ذَلِكَ»: از آن بى نياز نيست؛ «ارْضٌ مَنْدُوحةٌ»: سرزمين فراخ و دور.

=المُنْدِيَة-

ج مُنْدِيَات [ندو]: سخن يا گفتارى كه باعث عرق پيشانى از شرم شود.

=المَنْدِيل-

ج مَنَادِيل [ندل]: مرادف (المِنْدِيل) است.

=المِنْدِيل-

ج مَنَادِيل [ندل]: روسرى زن و گاهى مرد بر سر خود مى بندد، دستمال يا حوله كه با آن صورت را خشك كنند.

=مُنْذُ-

مرادف كلمه (مُذ) است، از زمانيكه؛ «مُنْذُ الآن»: از هم اكنون، «مُنْذُ الْيوم»: از امروز.

=المُنْذِر-

[نذر]: فا، ترساننده.

=المِنْزَحَة-

ج مَنَازح [نزح]: دلو و مانند آن كه در چاه فرو مى برند.

=المَنْزَع-

ج مَنَازع [نزع]: كشيدن چيزى تا حد نهايت.

=المِنْزَع-

[نزع]: تيرى كه در پرتاب كردن دور برد باشد، بسيار كشاننده چيزى.

=المَنْزَعة-

[نزع]: آنچه كه انسان از رأى و امر و تدبير خود بدان رجوع كند، همّت.

=المَنْزِعَة-

[نزع]: مرادف (المَنْزَعَة) است.

=المِنْزَعَة-

[نزع]: چوبى پهن كه با آن عسل چينند، خصومت و دشمنى.

=المِنْزَفَة-

[نزف]: آنچه كه با آن از چاه

=المنزل-

=المنزلة-

=المنزور-

=المنزوع-

=المنزوف-

=المنزول-

=المنساة-

=المنساج-

=المنساس-

=المنساق-

=المنسة-

=المنسج-

=المنسجر-

=المنسجم-

=المنسر-

=المنسرب-

=المنسرح-

=المنسع-

=المنسعة-

=المنسغة-

=المنسف-

=المنسفة-

=المنسك-

=المنسلخ-

=المنسم-

=المنسوب-

=المنشار-

=المنشال-

=المنشأ-

=المنشأة-

=المنشل-

=المنشب-

=المنشة-

=المنشر-

=المنشط-

=المنشف-

=المنشفة-

=المنشق-

=المنشقة-

=المنشلة-

=المنشم-

آب كشند.

=المَنْزِل-

ج مَنَازِل [نزل]: جاى فرود آمدن، خانه، آبشخور.

=المَنْزِلَة-

ج مَنازِل [نزل]: جاى فرود آمدن، مرتبه و مقام؛ «لَهُ مَنْزِلَةٌ عند الأمير»: نزد امير مقام و منزلتى دارد؛ «هو رفيعُ المَنْزِلَة»: او عاليمقام است، خانه، و در علم حساب مرتبه ارقام است.

=المُنَزَّلَة-

[نزل] (ط): غذائى كه از گوشت و بادنجان تهيه مى شود.

=المَنْزُور-

[نزر]: بسيار اندك و ناچيز.

=المَنْزُوع-

[نزع]: مفع؛ «الْوَلدُ المَنْزُوع» در زبان متداول بمعناى جوان فاسد و بى تربيت است.

=المَنْزُوف-

[نزف]: آنكه بسيار از وى خون جارى شده باشد، آنكه از فرط تشنگى رگهاى او سفت و زبان او خشك شده باشد، كسى كه خرد خود را از دست داده باشد.

=المَنْزُول-

[نزل]: مهمانخانه، مهمانسرا.

=المِنْسَاة-

[نسأ]: مرادف (المِنْسَأَة) است.

=المَنْسَاة-

[نسأ]: مرادف (المِنْسَأَة) است.

=المِنْسَاج-

[نسج]: دستگاه بافندگى پارچه.

=المِنْساس-

[نسّ]: مرادف (المِنَسَّة) و بمعناى چوبدستى است.

=المُنْسَاق-

[سوق]: پيرو، نزديك، كوه بلند و شيب دار.

=المَنْسَأَة-

[نسأ]: مرادف (المِنْسَأة) است.

=المِنْسَأَة-

[نسأ]: چوبدستى و عصاى بلند كه چوپان در دست مى گيرد.

=المِنَسَّة-

[نسّ]: عصا و چوب دستى.

=المَنْسَج-

[نسج]: كارگاه بافندگى.

=المَنْسِج-

[نسج]: مرادف (المَنْسَج) است،- مِن الدّابة: ظاهر سر دو كتف تا بيخ گردن ستور.

=المِنْسَج-

[نسج]: دستگاهى كه بر روى آن پارچه بافته مى شود،- من الدّابة: مرادف (المَنْسِج) است.

=المُنْسَجِر-

[سجر]: «شَعْرٌ مُنْسَجِرٌ»: موى بلند و افشان.

=المُنْسَجِم-

[سجم]: متناسب و همنواخت.

المَنْسِر

(ج) مَنَاسِر [نسر]: مرادف (المِنْسَر) است.

=المِنْسَر-

ج مَنَاسِر [نسر]: نوك پرندگان شكارى، و در اصطلاح نظامى گروهى از لشكر كه در پيشاپيش ارتش حركت كنند.

=المُنْسَرِب-

[سرب]: آبى كه با شتاب روان باشد، بلند.

=المُنْسَرِح-

[سرح]: يكى از بحور شعر است كه وزن متداول آن: مُسْتَفْعِلُنْ فاعِلاتٌ مُفْتَعِلُنْ است.

=المِنْسَع-

[نسع]: باد شمال.

=المِنْسَعَة-

[نسع]: زمينى كه در آن گياهان نمو نموده و بلند شوند.

=المِنْسَغَة-

[نسغ]: بسته اى از سوزن كه با آنها خال كوبى كنند، بسته اى از پرهاى دم پرنده يا از آهن كه نانوا بوسيله آن بر روى نان نقش و نگار زند.

=المَنْسِف-

ج مَنَاسِف [نسف]: دهان خر.

=المِنْسَف-

ج مَنَاسِف [نسف]: غربال بزرگ، غربال.

=المِنْسَفَة-

[نسف]: ابزارى كه با آن ساختمان را خراب كنند، غربال، سرند.

=المَنْسَك-

ج مَنَاسِك [نسك]: جائيكه بدان عادت و خو گرفته باشند، آداب مناسك حج، مناسك حج، جائيكه در آن قربانى ذبح شود.

=المَنْسِك-

ج مَنَاسِك [نسك]: آداب مناسك حج، مناسك حج، جاى ذبح و قربانى.

=المُنْسَلَخ-

[سلخ]: «مُنْسَلَخُ الشهرِ»: پايان ماه.

=المَنْسِم-

ج مَنَاسِم [نسم] للإِبل: همانند ناخن انسان است و يا اينكه كناره كف پاى شتر و يا شتر مرغ و مانند آنهاست، نشانه، راه، مذهب و چهره.

=المَنْسُوب-

ج مَنَاسِيب [نسب]: مفع، بلندى و برترى، مستوى و هموار؛ «منسوبُ البحرِ»:

سطح در پا و مستواى آن؛ «ارتفعت المياه فوق مَنسُوبِها»: آب در مستواى خود بالا رفت؛ «شِعْرٌ مَنْسُوبٌ»: غزل شعرى؛ «خطٌّ منسوبٌ»:

خط قاعده دار.

المَنْسِيّ-

[نسي]: مفع، آنچه كه فراموش شده باشد، آنكه عصب سياتيك او آسيب ديده باشد.

=المِنْشَار-

ج مَنَاشِير [نشر]: ارّه نجّارى، چوب درو گندم و دانه ها،- (ح): ارّه ماهى كه به آن (بومنشار) گويند.

=المِنْشَال-

ج مَنَاشيل [نشل]: مرادف (المِنْشَل) است.

=المَنْشَأ-

[نشأ]: جاى روئيدن گياه، جاى تأسيس، نژاد و اصل.

=المَنْشَأَة-

[نشأ]: جاى پرورش؛ «مولدي و مَنْشَئي فى بني فلان»: زادگاه و پرورش من در قبيله فلان است.

=المِنْشَل-

ج مَنَاشِل: چنگك كه با آن گوشت را از ميان ديگ بيرون مى كشند.

=المَنْشَب-

[نشب]: جاى بر پا شدن امرى مانند جنگ و غيره.

=المِنَشَّة-

[نشّ]: ابزار مگس پرانى، مگس پران.

=المَنْشَر-

[نشر]: مص، جاى گستردن و پهن كردن جامه ها و مانند آن، جاى گستردن چوب و تخته.

=المَنْشَط-

[نشط]: خوشخوئى و علاقمندى به كار بر خلاف آنكه علاقمند بكار نيست.

=المِنْشَط-

[نشط]: بسيار با نشاط.

=المُنَشِّف-

[نشف]: «ناقةٌ مُنَشِّفٌ»: ماده شترى كه گاهى شير مى دهد و گاهى شير ندارد و اين در موقعى است كه وضع حمل آن نزديك باشد.

=المِنْشَفَة-

ج مَنَاشِف [نشف]: دستمال و حوله.

=المَنْشَق-

ج مَنَاشِق [نشق]: بينى.

=المَنْشَقَة-

[نشق]: انفيه دان.

=المَنْشَلَة-

[نشل]: جاى زير انگشتر بر انگشت.

=المَنْشَم-

[نشم]: ماده عطرى است كه بدشوارى كوبيده و سابيده مى شود.

=المنشم-

=المنشور-

=المنصال-

=المنصب-

=المنصبة-

=المنصة-

=المنصح-

=المنصحة-

=المنصرم-

=المنصع-

=المنصف-

=المنصفة-

=المنصل-

=المنصوب-

=المنصوبة-

=المنصوص-

=المنضاج-

=المنضج-

=المنضحة-

=المنضخة-

=المنضد-

=المنضدة-

=المنضم-

=المنضود-

=المنطاد-

=المنطق-

=المنطقة-

=المنطقي-

=المنطوق-

=المنطوي-

=المنطيق-

=المنظار-

=المنظر-

=المنظرة-

=المَنْشِم-

[نشم]: دانه بلسان، عطرى كه بدشوارى سابيده مى شود.

=المَنْشُور-

[نشر]: مفع، آنچه از نامه و نوشته هاى شاهان و حكمرانان يا بزرگان دينى كه مهر نشده باشد.

=المِنْصال-

[نصل]: مرادف (المِنْصَل) است.

=المَنْصِب-

ج مَنَاصِب [نصب]: اصل و نژاد، جاى بازگشت، حسب و بزرگوارى، مقام و منزلت، كارى كه بر عهده كاركنان دولت قرار مى گيرد؛ «مَنَاصبُ البلادِ»: اين تعبير در كشور لبنان بمعناى حكمرانان و اعيان و اشراف كشور مى باشد.

=المِنْصَب-

ج مناصب [نصب]: ابزارى آهنين كه در زير ديگ طبخ قرار دهند، سه پايه آهنى.

=المُنَصَّب-

[نصب]: مفع.

=المَنْصَبَة-

[نصب]: كوشش و تلاش.

=المُنَصَّبَة-

[نصب]: مؤنث (المُنصَّب) است؛ «اسْنانٌ مُنَصَّبَةٌ»: دندانهاى يكنواخت و زيبا.

=المَنَصَّة-

[نصّ]: حجله عروس.

=المِنَصَّة-

ج مِنَاصّ [نصّ]: صندلى ويژه عروس كه بر آن نشيند، جايگاههاى بلند كه بر آن نشينند يا بايستند؛ «مِنَصَّة الخطابة» جاى سخنرانى و خطابه، جامه هاى وصله شده و فرشهاى پا خورده؛ «وُضِعَ فُلانٌ على المِنَصَّة»: بر سر زبانها افتاد و آبرويش ريخته شد.

=المِنْصَح-

[نصح]: سوزن دوزندگى.

=المِنْصَحَة-

[نصح]: مرادف (المِنْصَح) است.

=المُنْصَرِم-

[صرم]: گذشته؛ «العام المُنْصرم»: سال گذشته.

=المَنْصَع-

[نصع]: واحد (المَنَاصع) است.

=المُنْصِف-

[نصف]: فا؛ «مُنْصِفُ الزّاويةِ»: در علم هندسه عبارت است از نصف مستقيمى كه از نوك زاويه خارج مى شود و آنرا بدو زاويه متساوى تقسيم مى كند.

=المَنْصَف-

[نصف]: خدمتگزار ج مَنْصَفُون،- من الطّريق: نيمه راه؛ «مَنْصَفُ الشي ءِ»: ميان هر چيزى.

=المَنْصِف-

[نصف] من الطريق: نيمه راه.

=المِنْصَف-

ج مِنْصَفُون [نصف]: خدمتگزار.

=المُنَصَّف-

[نصف]: مفع، شرابى كه جوشيده و نيمى از آن بخار شده باشد.

=المَنْصَفَة-

ج مَنَاصِف [نصف]: خدمتگزار زن.

=المِنْصَفَة-

ج مَنَاصِف [نصف]: خدمتگزار زن.

=المُنْصُل-

ج مَنَاصِل [نصل]: شمشير.

=المُنْصَل-

ج مَنَاصِل [نصل]: مرادف (المُنْصُل) است.

=المِنْصَل-

[نصل]: سنگ مستطيلى كه با آن چيزى كوبند.

=المَنْصُوب-

[نصب]: اسم مفعول است، كلمه اى كه بر سر آن عامل نصب آمده باشد.

=المَنْصُوبَة-

[نصب]: مؤنث (المنصوب) است، چاره.

=المَنْصُوص-

[نصّ]: مفع،- عليهِ: تعيين شده، ظاهر و آشكار.

=المِنْضَاج-

[نضج]: سيخ كباب.

=المُنْضَج-

[نضج] مفع، «أَمْرٌ مُنْضَجٌ»: كار محكم.

=المُنْضَحَة-

[نضح] مرادف (المِنْضَحَة) است.

=المِنْضَحَة-

[نضح]: آب پاش، گلاب پاش، عطر افشان.

=المِنْضَخَة-

ج مَنَاضِخ [نضخ]: آب پاش كه در زبان متداول به آن (المرشَّة) يا (الرَّشَّاشة) گويند.

=المُنَضَّد-

[نضد]: اسم مفعول است.

=المِنْضَدَة-

[نضد]: ميز، ميز تحرير، ميز مطالعه.

=المُنْضَمّ-

[ضمّ] على كذا: محتوى بر، پيوست.

=المَنْضُود-

[نضد]: مفع.

=المُنْطَاد-

ج مَنَاطِيد و القياس مَطَاود [طود]:

بالُن هوائى.

=المَنْطَاد-

ج مَنَاطِيد و القياس مَطَاوِد [طود]: بلند؛ «بناءٌ مِنْطاد»: ساختمان بلند و مرتفع.

=المَنْطِق-

[نطق]: مص، كلام و سخن. و گاهى در غير انسان نيز بكار مى رود؛ «سَمِعْتُ مَنْطِقَ الطَّير»: منطق پرندگان را شنيدم؛ «عِلْمُ المنطق»: دانش منطق و آنرا نيز (الميزان) نامند كه ذهن را از انديشيدن خطا باز مى دارد.

=المِنْطَق-

ج مَنَاطِق [نطق]: كمر بند، پيش بند.

=المُنَطَّق-

[نطق]: مفع، كمر، جاى كمربند.

=المِنْطَقَة-

ج مَنَاطِق [نطق]: مرادف (المِنْطَق) است، اقليم و ناحيه، يك قسمت ادارى از كشور؛ «مِنْطَقة الشمال»: نواحى شمالى، يك قسمت محدودى از زمين؛ «المنطقة الحارَّة»: منطقه گرمسيرى؛ «مِنْطَقة حربيَّة»: منطقه جنگى؛ «المِنْطَقَة الكُرَوِيَّة»:

در علم هندسه جزئى از سطح كره است كه ميان دو خط مستوى و متوازى كره را قطع مى كنند؛ «مِنْطَقَةُ الجوزاء»: در علم ستاره شناسى عبارت از سه ستاره است، همچنين «مِنْطَقَةُ العَوَّاءِ»: نام ستاره ديگرى است.

=المَنْطِقِيّ-

[نطق]: دانشمند علم منطق.

=المَنْطُوق-

[نطق] عند الأُصوليِّين: خلاف مفهوم است و مجرد مدلول لفظ است.

=المُنْطَوي-

[طوي] على: مشتمل است بر؛ «مُنْطَوٍ على نَفسهِ»: او بخود مشغول است.

=المِنْطِيق-

[نطق]: بليغ و سخنور.

=المِنْظَار-

ج مَنَاظِير [نظر]: آئينه، دوربين.

=المَنْظَر-

ج مَنَاظِر [نظر]: منظره اعم از خوب يا بد؛ «المَنَاظِر»: برديف آن مراجعه شود.

=المَنْظَرَة-

[نظر]: مص، آنچه كه در موقع ديدن باعث خورسندى يا ناراحتى شود، قسمتهاى بلند و مرتفع از زمين يا ساختمان، چشم انداز و دور نما. گروهى كه به سوى چيزى نگاه كنند.

=المنظم-

=المنظمة-

=المنظور-

=المنظورة-

=المنظوم-

=منع-

=المنع-

=المنعى-

=المنعاة-

=المنعام-

=المنعب-

=المنعة-

=المنعدم-

=المنعرج-

=المنعطف-

=المنعل-

=المنعلات-

=المنعلة-

=المنعم-

=المنعوش-

=المنغا-

=المنفى-

=المنفاخ-

=المنفاق-

=المنفاض-

=المنفجر-

=المنفح-

=المنفحة-

=المنفخ-

=المنفذ-

=المنفس-

=المنفض-

=المنفضة-

=المنفعة-

=المنفقة-

=المنفوث-

=المنفوج-

=المنفوخ-

=المنفور-

=المنفوس-

=المنفوض-

=المنفوط-

=المَنْظِم-

ج مَنَاظِم [نظم]: جاى نظم.

=المُنَظَّمَة-

ج مُنَظَّمَات [نظم]: جمعيت يا هيأتى كه بدنبال هدفهاى معينى باشند؛ «مُنَظَّمَةُ الأُمَم المُتَّحِدة»: سازمان ملل متحد.

=المَنْظُور-

[نظر]: مفع، كسيكه خوبى و خير او را بخواهند، آنكه دچار چشم زخم شده است.

=المَنْظُورَة-

[نظر]: مؤنث (المَنْظُور) است، بلا و پيشامد ناگوار؛ «امرأة منظورة»: زن عيب دار.

=المَنْظُوم-

[نظم]: مفع، شعر كه بر خلاف نثر است؛ «شي ءٌ مَنْظومُ»: در زبان متداول بمعناى آنچه كه در نهايت زيبائى و نظم باشد.

=مَنَعَ-

- مَنْعاً هُ الشي ءَ و منهُ و عنهُ: او را از چيزى محروم كرد، او را منع كرد،- هُ القاضي عَنِ الْمِيراث: قاضى او را حجر نمود و از ارث محروم كرد،- هُ عن الدّعوى: او را از دعوى بازداشت،،- جارَهُ: از همسايه خود دفاع و حمايت كرد.

=مَنُعَ-

- مَنَاعَةً و مَنَاعاً: نيرومند و قوى شد،- مَنَاعَةً الحصنُ: رسيدن به آن دژ سخت شد،،- الشّي ءُ: آن چيز سخت و محكم شد.

=مَنَّعَ-

تَمْنِيعاً [منع] هُ الشي ءَ و منهُ و عنهُ: او را از آن چيز محروم نمود، او را منع كرد،- هُ القاضي عن الميراث: قاضى او را حجر نمود و از ارث محروم كرد،- عن الدّعوى: او را از دعوى باز داشت.

=المَنْع-

مص،- ج مُنُوع: (ح): خرچنگ.

=المَنِع-

«رجُلٌ مَنِعٌ»: آنكه خود را باز مى دارد.

=المَنْعَى-

اسم است بمعناى امتناع.

=المَنْعَى-

ج مَنَاعٍ [نعي]: خبر مرگ آوردن.

=المَنْعَاة-

ج مَنَاعٍ [نعي]: مرادف (المَنْعَى) است.

=المِنْعَام-

[نعم]: مرد بسيار بخشنده.

=المُنْعِب-

[نعب]: مرادف (المِنْعَب) است.

=المِنْعَب-

[نعب]: ماده شتر تندرو، اسب نيكو خصال كه هنگام دويدن گردن خود را مانند كلاغ دراز كند.

=المَنْعَة-

نيروى باز دارنده ى آنكه بخواهد بديگرى آسيب رساند.

=المِنْعَة-

مرادف (المَنْعَة) است.

=المَنَعَة-

ج مَنَعَات: عزّت و نيرومندى.

=المُنْعَدِم-

[عدم] (ع ح): در علم حساب معادل صفر است.

=المُنْعَرَج-

[عرج] من الوادي: پيچ و خم دره.

=المُنْعَطَف-

ج مُنْعَطَفَات [عطف]: سر دو راهى؛ «مُنْعَطَفُ الطريقِ»: پيچ و خم راه؛ «مُنعَطَفُ الوادي» پيچ و خم دره.

=المُنْعَطِف-

[عطف]: مرادف (المُنْعَطَف) است.

=المُنْعَل-

دارنده كفش؛ «فَرَسٌ مُنْعَلٌ»:

اسبى كه نعل محكم دارد.

=المَنْعَل-

[نعل]: زمين سفت و سخت.

=المُنْعِلَات-

[نعل]: «رماهُ بالمُنْعِلاتِ»: براى او دردسر و گرفتارى ايجاد كرد.

=المَنْعَلَة-

[نعل]: مرادف (المَنْعَل) است.

=المِنْعَم-

[نعم]: جاروب.

=المُنَعَّم-

[نعم]: مرد فراخ روزى و متنعّم؛ «كَلامٌ مُنَعَّمٌ»: سخن نرم و آرام.

=المَنْعُوش-

[نعش]: مفع، مرده كه بر روى نعش حمل شود.

=المَنْغَا-

(ن): به واژه (المانجا) مراجعه شود.

=المَنْفَى-

ج مَنَافٍ [نفي]: تبعيدگاه.

=المِنْفَاخ-

ج مَنَافِيخ [نفخ]: ابزارى كه با آن باد زنند، دمه آهنگران.

=المِنْفَاق-

[نفق]: آنكه بسيار انفاق كند.

=المِنْفَاض-

[نفض]: پارچه يا فرشى كه زير درخت پهن كنند تا هنگام تكان دادن درخت ميوه يا برگهاى ريخته شده را بر روى آن جمع آورى نمايند.

=المُنْفَجَر-

جائيكه آب از آن با فشار بيرون آيد؛ «مُنْفَجَرُ الرّمل»: راهى پر از شن و ماسه.

=المِنْفَح-

[نفح]: آنكه بداخل مردم آيد و در امر آنها دخالت كند.

=المِنْفَحَة-

[نفح]: شكنبه بزغاله شيرخواره كه ماده اى از آن استخراج و در شير ريخته مى شود و آن شير همانند (پنير) بسته مى شود و در زبان متداول به (المجبنة) معروف است.

=المِنْفَخ-

ج مَنَافِخ [نفخ]: مرادف (المِنفاخ) است؛ «مَنَافِخُ الشّيطانِ»: وسوسه هاى شيطان.

=المَنْفَذ-

ج مَنَافِذ [نفذ]: جاى نفوذ، روزنه، گذرگاه.

=المَنْفِذ-

ج مَنَافِذ [نفذ]: جاى نفوذ چيزى.

=المُنْفِس-

[نفس]: فا، هر چيز گرانقدر و ارزشمند و نفيس.

=المُنْفِض-

[نفض]: فا،- من الدجاج: مرغى كه تخم گذارد.

=المِنْفَض-

[نفض]: غربال و سرند، پارچه يا فرشى كه زير درخت پهن كنند و ميوه يا برگهاى ريخته شده درخت را بر روى آن جمع آورى كنند.

=المِنْفَضَة-

[نفض] عند شرَّاب التبغ: زير سيگارى.

=المَنْفَعَة-

ج مَنَافِع [نفع]: نفع و سود، اسم است از (النِّفع)؛ «مَنَافِعُ الدّارِ»: متعلقات و مرافق خانه از قبيل چاه و جاى شستن و غيره.

=المَنْفَقَة-

[نفق]: آنچه كه باعث نفاق و دوروئى باشد.

=المَنْفُوث-

[نفث]: مفع؛ «رجُلُ مَنْفُوث» مرد جن زده و سحر شده.

=المَنْفُوج-

[نفج]: شترى كه دو جنب او فراخ باشد.

=المَنْفُوخ-

[نفخ]: مفع، مرد شكم گنده، چاق، جبان و ترسو.

=المَنْفُور-

[نفر]: مفع، شكست خورده.

=المَنْفُوس-

[نفس]: نوزاد؛ «شي ءٌ مَنْفُوسٌ»:

چيز نفيس و گرانمايه و مرغوب.

=المَنْفُوض-

[نفض]: مفع، گرفتار تب شديد.

=المَنْفُوط-

[نفط]: آنكه بر دستش تاول پديد

=المنفوطة-

=المنفي-

=المنقى-

=المنقاد-

=المنقار-

=المنقاش-

=المنقاف-

=المنقب-

=المنقبة-

=المنقر-

=المنقش-

=المنقشة-

=المنقصة-

=المنقطع-

=المنقع-

=المنقعة-

=المنقل-

=المنقلب-

=المنقلة-

=المنقوز-

=المنقوزة-

=المنقوش-

=المنقوشة-

=المنقوط-

=المنقوف-

=المنقول-

=المنكاش-

=المنكب-

=المنكد-

=المنكر-

آمده باشد.

=المَنْفُوطَة-

[نفط]: مؤنث (المَنْفُوط) است.

=المَنْفِيّ-

[نفي]: رانده شده، دور شده، تبعيد شده،- في الكلام: سخن منفي.

=المُنَقَّى-

[نقي]: راه.

=المُنْقاد-

[قود]: «طريقٌ مُنْقادٌ»: راه مستقيم.

=المِنْقَاد-

ج مَنَاقِيد [نقد]: «مِنْقادُ الطَّائِر»:

نوك پرنده.

=المِنْقار-

[نقر]: آهنى كه با آن چيزى را بكنند، نوك پرنده، جلوى پا، استخوان كتف كه آنرا (الأَخرم) نيز گويند؛ «مِنْقارُ الدَّجاجةِ» و «مِنْقَارُ الغراب» هر يك نام ستاره ايست در آسمان.

=المِنْقَاش-

ج مَنَاقِيش [نقش]: موچين.

=المِنْقَاف-

[نقف]: نوك پرنده، گونه اى گوش ماهى.

=المَنْقَب-

[نقب]: سوراخ كه بوسيله دام پزشك بر روى شكم ستور ايجاد شود.

=المَنْقِب-

ج مَنَاقِب [نقب]: راه در كوهستان.

=المِنْقَب-

[نقب]: دانشمندى كه در رشته هاى علمى بسيار پژوهش و تحقيق كند، ابزار حفارى، آنچه كه با آن سوراخ كنند، راه در كوهستان، ابزارى آهنين كه با آن بند ناف ستور را سوراخ كنند.

=المَنْقَبَة-

ج مَنَاقِب [نقب]: كار نيك، آنچه كه باعث افتخار است، ديوار، راه كوهستانى، كوچه تنگ ميان دو خانه.

=المِنْقَبَة-

[نقب]: ابزارى آهنين كه با آن بند ناف ستور را سوراخ كنند.

=المُنْقُر-

ج مَنَاقِير (على غير القياس) [نقر]:

چوبى كه در شراب براى ساختن آن زنند، چاه دهانه كوچك و پر آب و گود، حوض.

=المُنْقِر-

[نقر]: شير بسيار ترشيده.

=المِنْقَر-

ج مَنَاقِير (على غير القياس) [نقر]:

مرادف (المُنْقُر) است،- ج مَنَاقِر: كلنگ.

=المِنْقَش-

ج مَنَاقِش [نقش]: آنچه كه با آن چيزى را بر كنند مانند موچين.

=المُنَقَّشَة-

[نقش]: «الشجَّة المُنَقَّشَة»: زخمى كه استخوانهاى شكسته آن را بيرون كشيده باشند.

=المَنْقَصَة-

ج مَنَاقِص [نقص]: نقص و كمبود.

=المُنْقَطَع-

[قطع] من الوادي و نحوِه: پايان و انتهاى دره.

=المُنْقَطِع-

[قطع]: فا، آنكه ستور وى از كار افتاده و يا توشه او تمام شده و نتوانستهِ بمسافرت رود؛ «المُنْقَطِعُون عِنْد المَسِيحيِّين»:

در اصطلاح مسيحيان عبارت از مردگانى مى باشند كه كسى را نداشته اند تا بر آنها نماز بخواند و يا خيرات بدهد.

=المُنْقُع-

[نقع]: قابلمه كوچكى كه در آن شير و خرما ريزند و به كودك خورانند.

=المُنْقَع-

[نقع]: قدح شراب، جام سنگى، آنچه كه در آب بخيسانند از قبيل خرما يا مويز و مانند آنها، شير خالص و سرد؛ «سَمٌّ مُنْقَعٌ»: زهرى كه در آب يا مايعى مخلوط شده باشد.

=المَنْقَع-

ج مَنَاقِع [نقع]: دريا، جاى گودى كه آب در آن گرد مىيد، فزوني آب و سيرابي.

=المِنْقَع-

[نقع]: ظرفى كه در آن چيزى را در آب بياميزند.

=المَنْقَعَة-

[نقع]: مرادف (المُنْقُع) است.

=المِنْقَعَة-

[نقع]: ظرفى كه در آن كشمش و مانند آنرا بخيسانند، مرادف (المُنْقُع) است.

=المَنْقَل-

[نقل]: كفش يا نعلين فرسوده، راه كوتاه، راه كوهستانى، كانون آتش، منقل، آتشدان.

=المِنْقَل-

[نقل]: «فرسٌ مِنْقَلٌ»: اسب تيزتك و سبك پا.

=المُنْقَلَب-

[قلب]: اسم مكان است از (انْقَلَب) و بمعناى جاى بازگشتن و برگرديدن است.

=المَنْقَلَة-

[نقل]: يك مرحله از مراحل مسافرت، پارچه اى كه زير پاى شتر و غيره قرار دهند؛ «ارْضٌ مَنْقَلَةٌ»: زمين پر از سنگ ريزه.

=المِنْقَلَة-

ج مَنَاقِل [نقل]: زاويه سنج، گوشه پيما، نوعى بازى و سرگرمى.

=المَنْقُوز-

[نقز]: آنكه به بيمارى (نُقَاز) كه نوعي از طاعون است مبتلا شده باشد.

=المَنْقُوزَة-

[نقز]: مؤنث (المنقوز) است.

=المَنْقُوش-

[نقش]: مفع، سكه زر (دينار)، خرماى نارس كه در آن خار فرو كنند تا رسيده شود.

=المَنْقُوشَة-

[نقش]: واحد (المَنَاقيش) است، شكستگى كه از آن استخوانهاى ريز و شكسته شده را بيرون كشند.

=المَنْقُوط-

[نقط]: مفع،- من الشِّعر: شعرى كه همه حروف آن نقطه دار باشد؛ «كتابٌ منقوطُ»: كتاب اعراب گذارى شده.

=المَنْقُوف-

[نقف]: اسم مفعول، مرد كم گوشت و لاغر و زرد چهره، ناتوان؛ «حَنْظَلٌ مَنْقُوفٌ»: حنظلى كه دانه هاى آنرا بيرون آورده باشند؛ «جِذْعٌ مَنْقُوفٌ»: تنه درختى كه موريانه آنرا خورده باشد؛ «عينانِ مَنْقُوفَتَانِ»:

دو چشمان سرخ.

=المَنْقُول-

[نقل]: مفع؛ «المالُ المَنْقُول»:

دارائى منقول و قابل حمل و نقل مانند پول و اثاث و متاع، بر خلاف «المالُ غير المنقول»:

كه قابل حمل و نقل نيست مانند املاك و مزارع.

=المَنَقِّى-

[نقي]: راه.

=المِنْكَاش-

ج مَنَاكِيش [نكش]: ابزارى كه با آن چيزى را كنده يا در آورند.

=المَنْكِب-

ج مَنَاكِب [نكب]: جاى بلند و مرتفع، طرف و گوشه هر چيزى، و در علم انسانشناسى بمعناى شانه و دوش مى باشد،- مِن القومِ: مرد سرشناس و ياريگر مردم،- مِنَ الأَرض: راه؛ «مَنْكِبُ الجوزاء و مَنْكِبُ ذي العنان و مَنْكِبُ الفرسِ»: در علم ستاره شناسى هر يك بمعناى ستاره اى در آسمان است.

=المُنَكَّد-

[نكد]: مفع؛ «عَطَاءٌ مُنَكَّدٌ»:

عطاى كم.

=المُنْكَر-

ج مُنْكَرَات و مَناكِر [نكر]: مفع، آنچه كه بر خلاف رضاى خداوند متعال

=المنكر-

=المنكس-

=المنكش-

=المنكع-

=المنكل-

=المنكوب-

=المنكوث-

=المنكود-

=المنكور-

=المنكوس-

=المنكوسة-

=المنكوش-

=المنكوف-

=المنكي-

=المنماص-

=المنمر-

=المنمص-

=المنمق-

=المنمل-

=المنملة-

=المنمنم-

=المنمنمة-

=المنمول-

=منن-

=المنهاة-

=المنهاج-

=المنهال-

=المنهب-

=المنهتك-

=المنهج-

=المنهر-

=المنهرة-

=المنهرت-

=المنهز-

=المنهس-

=المنهكة-

=المنهل-

=المنهوب-

باشد اعم از قول يا فعل؛ متضاد اين كلمه (المَعْرُوف) است.

=المُنَكَّر-

[نكر] عند النحاة: در علم نحو بر خلاف (المعرّف) است، نكره.

=المُنَكِّس-

[نكس]: فا، اسبى كه در اثر ناتوانى هنگام راه رفتن سر خود را بلند نكند، اسبى كه در راه رفتن بساير اسبان نرسد.

=المِنْكَش-

[نكش]: مرد كاوش گر در امور.

=المُنْكَع-

[نكع]: آنكه در راه رفتن به پشت سر خود نگاه كند؛ «انْفٌ مُنْكَعٌ»: بينى پهن.

=المَنْكَل-

[نكل]: آنچه كه با آن ديگران را شكنجه كنند.

=المِنْكَل-

[نكل]: ابزار و آلات شكنجه.

=المَنْكُوب-

[نكب]: مفع، بلا كشيده و رنج ديده، آنكه سنگ بر پاى او خورده و آسيب رسانيده باشد.

=المَنْكُوث-

[نكث]: مفع، كسيكه از ناحيه سرزمين خورده باشد.

=المَنْكُود-

[نكد]: «رجُلٌ مَنْكُودٌ»: آنكه با اصرار او را سؤال پيچ كنند؛ «عَطَاءٌ مَنْكُودٌ»:

عطاى كم.

=المَنْكُور-

ج مَنَاكِير [نكر]: مفع، مجهول و ناشناس.

=المَنْكُوس-

[نكس]: مفع، آنكه بيماريش دوباره برگشته باشد.

=المَنْكُوسَة-

[نكس]: مؤنث (الْمنكوس) است؛ «قوسٌ مَنْكُوسَةٌ»: كماني كه پايه آنرا بر شاخه درخت گذارده باشند.

=المَنْكُوش-

[نكش]: مفع؛ «سَفَطٌ مَنْكُوشٌ»:

سبد خالى.

=المَنْكُوف-

[نكف]: مفع، آنكه غده بنا گوشش درد كند.

=المَنْكِيّ-

[نكي]: «عَدُوٌّ مَنْكِيّ»: دشمنى كه با كشته شدن يا زخمى شدن مغلوب و مقهور شده باشد.

=المِنْماص-

[نمص]: مرادف (المِنقاش) و بمعناى موچين مى باشد.

=المُنَمَّر-

[نمر]: مفع، اسم مفعول است؛ «طَيْرٌ مُنَمَّرٌ»: پرنده اى كه برنگ سياه و سفيد باشد.

=المِنْمَص-

[نمص]: مرادف (المِنْقاش) است.

=المُنَمَّق-

[نمق]: مفع؛ «ثوبٌ مُنَمَّقٌ»: جامه زيبا و با نقش و نگار؛ «مكانٌ مُنَمَّقٌ»: جاى آراسته و زينت داده شده.

=المُنَمِّق-

[نمق]: آنكه حرفه اش آراستن و تزيين باشد، دكورساز.

=المُنْمَل-

[نمل]: نامه و نگارش، نوشته اى كه خطهاى آن بهم نزديك باشد.

=المُنْمِل-

[نمل]: سخن چين.

=المِنْمَل-

[نمل]: مرادف (المُنْمِل) است.

=المُنَمَّل-

[نمل]: مرادف (المُنْمَل) است.

=المُنَمَّلَة-

[نمل] من النساءِ: زنى كه در جاى خود بند نشود و قرار نگيرد.

=المُنَمْنَم-

[نمنم]: كتابى كه آراسته با مينياتور باشد، و در زبان متداول بر آنچه كه نقش و نگارى زيبا و كوچك داشته باشد اطلاق مى شود؛ «ثوبٌ مُنَمْنَم»: جامه نقاشى شده؛ «نبتٌ مُنَمْنَم»: گياه انبوه و در هم پيچيده؛ «كتابٌ مُنَمْنَم»: كتاب پر نقش و نگار؛ «وَجْهٌ مُنَمْنَمٌ»: در زبان متداول بمعناى آنكه اندام متناسب و زيبا داشته باشد.

=المُنَمْنِم-

[نمنم]: مينياتوريست، نقاش و تابلو ساز.

=المُنَمْنَمَة-

[نمنم]: «ناقةٌ مُنَمْنَمَةٌ»: ماده شتر چاق كه اندام آن در هم پيچيده باشد، «جاريةٌ مُنَمْنَمَةٌ»: در زبان متداول بمعناى زن زيبا اندام.

=المُنَمْنِمَة-

[نمنم] (ف ج): عكس دقيق و زيبائى كه در يك صفحه يا بعضى از صفحات كتابى خطى نقاشى شده باشد.

=المَنْمُول-

[نمل]: زبان؛ «طَعَامٌ مَنْمُولٌ»:

غذائى كه در آن مورچه افتاده و سرايت كرده باشد.

=مَنَّنَ-

تَمْنِيناً [منّ] فلانٌ فلاناً: آنچه از خوبيها كه انجام داده بود براى او برشمرد؛- الشَّجَرُ: شيره بر درخت در آمد.

=المَنْهَاة-

[نهي]: پايان، خرد، انگيزه اى كه باعث دورى از گناه مى شود؛ «رَجُلٌ مَنْهَاةٌ»: مرد خردمند و نيكو رأى.

=المِنْهَاج-

ج مَنَاهِج [نهج]: مرادف (المَنْهَج) است و بمعناى راه روشن و آشكار مى باشد.

=المِنْهَال-

[نهل]: ريگ توده اى بلند كه نتوان آنرا از ريختن باز داشت، گور، مرد بسيار بخشنده، نهايت سخاوتمندى و بخشش.

=المِنْهَب-

[نهب]: اسب برنده در تندروى.

=المُنْهَتِك-

[هتك]: فا؛ «رَجُلٌ مُنْهَتِكٌ»:

مردى كه در آبروريزى خود بى پروا باشد.

=المُنْهَج-

[نهج]: جامه اى كه زود كهنه شده باشد.

=المَنْهَج-

ج مَنَاهِج [نهج]: راه روشن و شناخته شده «مَنْهجُ التّعليمِ أو الدّروس»: برنامه آموزشى يا برنامه درسى.

=المِنْهَج-

ج مَنَاهج [نهج]: مرادف (المَنْهَج) است.

=المَنْهَر-

[نهر]: موضعى در رودخانه كه فشار آب آنرا گود كرده باشد، سوراخى در ديوار محكم كه از آن آب جارى مى شود.

=المَنْهَرَة-

[نهر]: جاى ريختن زباله و اشغال در خارج از خانه ها.

=المُنْهَرِت-

[هرت] «أسدٌ مُنْهَرِتُ الشَّدْقِ»:

شيرى كه دهان آن فراخ و بزرگ باشد.

=المُنْهَز-

[نهز] من البئْر: لبه و اطراف چاه كه نمايان باشد.

=المَنْهَس-

[نهس]: شير و يا گرگ، جائيكه در آن چيزى گرفته و خورده مى شود.

=المِنْهَس-

[نهس]: بسيار گيرنده و خورنده، شير درنده.

=المَنْهَكَة-

[نهك]: آنچه كه باعث خستگى و فرسودگى شود.

=المَنْهَل-

ج مَنَاهِل [نهل]: آبشخور، جاى نوشيدن آب در راه، آب نوشيدن.

=المَنْهُوب-

[نهب]: مفع، خواهش فورى.

=المنهود-

=المنهوس-

=المنهوش-

=المنهوم-

=المنهوك-

=المنهي-

=المنواع-

=المنوال-

=المنوح-

=المنوع-

=المنوق-

=المنوط-

=المنول-

=المنومة-

=المنون-

=مني-

=المنيب-

=المنية-

=المنيح-

=المنيحة-

=المنير-

=المنيزيوم-

=المنيع-

=المنيعة-

=المنيف-

=المنيفة-

=المنين-

=المنيهوك-

=مه-

=مهى-

=المهاب-

=المهاجر-

=المهاجرة-

=المهاد-

=المهاداة-

=المهاذيب-

=المهارة-

=المهارش-

=المهال-

=المهانة-

=المهاوة-

=المهاودة-

=المهاوش-

=المهايأة-

=المهب-

=المهباج-

=المهبج-

=المهبط-

=المهبل-

=المَنْهُود-

[نهد] إليهِ: مقصود و يا خواسته.

=المَنْهُوس-

[نهس]: مفع، كم گوشت و لاغر؛ «رَجُلٌ مَنْهُوسُ القَدَمين»: مردى كه دو پاى او همواره عرق مى كند.

=المَنْهُوش-

[نهش]: مفع، كوشش بدست آورده، مرد لاغر و ناتوان.

=المَنْهُوم-

[نهم]: مفع، مرد آزمند و پر خور، آنكه سر گرم چيزى باشد.

=المَنْهُوك-

[نهك]: آنكه سخت بيمار باشد.

=المَنْهِيّ-

[نهي]: «شي ءٌ مَنْهِيٌّ عنه»: آنچه كه ممنوع شده باشد.

=المِنْوَاع-

[نوع]: روش و ترتيب، مرادف المِنْوال) است.

=المِنْوَال-

[نول]: بافنده،- ج مَنَاوِيل: ابزار و دستگاه بافندگى؛ «هم على مِنْوَالٍ وَاحدٍ»:

آنها در يك سطح اخلاقى مى باشند؛ «افْعَل على هَذا المنوال»: بدين روش و ترتيب اقدام كن.

=المَنُوح-

[منح]: ماده شترى كه در زمستان شير مى دهد يعنى بعد از اينكه ساير شتران فاقد شير مى شوند.

=المَنُوع-

[منع]: بسيار باز دارنده و منع كننده.

=المُنَوَّق-

[نوق]: شتر زبون و خوار كه بسان ماده شتران در آمده باشد،- من النّخل: نخل كه پيوند شده باشد.

=المَنُوط-

[نوط]: مفع؛ «هذا مَنُوطٌ به»: اين مربوط به اوست.

=المِنْوَل-

ج مَنَاوِل [نول]: دستگاه بافندگى.

=المَنْوَمَة-

[نوم]: «طعامٌ مَنْوَمَةٌ»: غذاى خواب آور.

=المَنُون-

[منّ] (مؤنّثة و قد تَذكَّر): مرگ؛ «ذهبت بهم المَنُونُ»: مرگ آنها را با خود برد، روزگار؛ «رِيَبُ المَنونِ»: حوادث و سختيهاى روزگار.

=مُنِيَ-

[مني] لكذا: موفق بر آن شد،- بكذا:

با آن آزمايش شد.

=المُنِيب-

[نوب]: فا، باران بسيار، زيبائى بهار.

=المُنْيَة-

ج مُنَى [مني]: آرزو، آنچه كه مورد آرزو قرار گيرد.

=المِنْيَة-

ج مُنىً [مني]: مرادف (المُنْيَة) است.

=المَنِيَّة-

ج مَنَايَا [مني]: مرگ.

=المَنِيح-

[منح]: تيرى از تيرهاى قمار كه برنده نشود.

=المَنِيحَة-

«ناقة مَنيحَة»: ج مَنَائِح: ماده شترى كه به كسى دهند تا از كرك و شير و نوزاد آن استفاده نمايد.

=المُنِير-

[نور]: فا، زيبا و خوش آب و رنگ.

=المُنَيَّر-

[نير]: پوست ستبر و كلفت؛ «ثوبٌ مُنَيَّر»: پارچه دو بافتى و دو لائى.

=المَنِيزْيُوم-

(ك): منگزيوم.

=المَنِيع-

آنكه با عزت و شوكت است و كسى بر او نتواند چيره شود،- مَن الأَشْيَاء:

چيز گرانمايه و كم ياب؛ «حِصَنٌ منيعٌ»: دژ استوار كه دسترسى به آن غير مقدور است.

=المَنِيعَة-

مؤنث (المنيع) است.

=المُنِيف-

[نوف]: فا؛ «جَبَلٌ مُنيفٌ»: كوه بلند و مشرف.

=المُنِيفَة-

[نوف]: «امرأَةٌ مُنِيفَةٌ»: زن زيبا و خوش اندام.

=المَنِين-

ج مُنُن و أَمِنَّة [منّ]: نيرومند، ناتوان، گرد و غبار كم.

=المَنِيهُوك-

(ن): نام گياهى است كه مركز اصلى آن برزيل است و دانه هائى كه از ريشه آن گرفته مى شود بنام (تابيوكا) به ساير كشورها صادر مى شود.

=مَهْ-

اسم فعل و مبنى است و بمعناى بازدار و يا باز ايست مى باشد. و گاهى (مَهٍ) تلفظ مى شود و بهمان معناست.

=مَهَى-

- مَهْياً [مهي] الشفرةَ أو الحديدةَ: تيغ يا آهن را تيز كرد،- الشّي ءَ: چيزى را آب طلا يا نقره و مانند آن كشيد.

=المَهَاب-

[هيب]: «مكانٌ مَهَابٌ»: جاى ترسناك.

=المُهَاجِر-

[هجر]: مهاجر و دور از وطن.

=المَهَاجِر-

[هجر]: جايها و يا كشورهائى كه بدان مهاجرت كنند.

=المُهَاجَرَة-

[هجر]: مهاجرت، ترك وطن.

=المِهَاد-

ج مُهْد و مُهُد و امْهِدَة: فرش، بساط، زمين پست و هموار.

=المُهَادَاة-

[هدي]: سازش و آشتى با يكديگر.

=المَهَاذِيب-

[هذب]: «إِبلٌ مَهَاذِيبُ»: شتران تندرو.

=المَهَارَة-

مهارت و كاردانى در چيزى يا امرى.

=المُهَارِش-

[هرش]: فا؛ «فَرَسٌ مُهَارِشُ الْعَنانِ»: اسب چابك و سبك.

=المَهَال-

[هول]: جاى هولناك و ترسناك.

=المَهَانَة-

[هون]: رسوائى، خوارى.

=المَهَاوَة-

ج مَهاً و مَهَوَات و مَهَيَات [مهو]: بلور درخشان، گاو وحشى كه داراى چشمانى زيباست، خورشيد.

=المُهَاوَدَة-

[هود]: مص، مراجعت و بازگشت، آسان گرفتن نرخ و بها.

=المَهَاوِش-

[هوش]: مالى كه از راه حرام بدست آمده و توجيهى نداشته باشد.

=المُهَايَأَة-

[هيأ]: كارى كه بر آن توافق شده باشد.

=المَهَبّ-

ج مَهَابّ [هبّ]: جاى وزش باد؛ «جَلَسَ فى مَهَبِّ الرّيح»: در كوران هوا نشست.

=المِهْبَاج-

[هبج]: دسته هاون بزرگ، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المُهَبَّج-

[هبج]: مفع، مرد تنبل و بى نشاط.

=المَهْبَط-

[هبط]: جاى نزول و فرود آمدن، قطب منفى در توليد برق.

=المُهَبَّل-

[هبل]: آنكه به او گفته شود (هَبِلَتْكَ امُّكَ): مادرت بعزايت بنشيند، آنكه چهره آماسيده و متورّم داشته باشد، كم عقل؛ «لَحْمٌ مُهَبَّلٌ»: گوشت كه بر روى آتش بريان شده باشد. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=المهبوط-

=المهبول-

=المهتاف-

=المهتبل-

=المهتر-

=المهتزع-

=المهصر-

=المهتلس-

=المهتلك-

=المهتلكون-

=مهج-

=المهجة-

=المهجج-

=المهججة-

=المهجر-

=المهجنى-

=المهجناء-

=المهجنة-

=المهجو-

=المهجور-

=المهجوم-

=مهد-

=المهد-

=المهدى-

=المهداء-

=المهداة-

=المهداج-

=المهدأ-

=المهدة-

=المهدم-

=المهدنة-

=المهدوم-

=المهدومة-

=المهدية-

=المهذاب-

=المهذار-

=المهذام-

=المهذب-

=المهذر-

=المهذرة-

=المهذف-

=مهر-

=المَهْبُوط-

[هبط]: مفع، لاغر اندام؛ «رجُلٌ مَهْبُوطٌ»: مردى كه بينوا و مستمند شده باشد.

=المَهْبُول-

[هبل]: مفع، آنكه مادرش او را از دست داده باشد، و در زبان متداول بمعناى مرد ابله مى باشد.

=المُهْتاف-

[هيف]: تشنه.

=المُهْتَبِل-

[هبل]: فا، دروغگو.

=المُهْتَر-

[هتر]: آنكه همواره چيزى را بر زبان آورد، آنكه در اثر پيرى يا بيمارى يا اندوه خرد خود را از دست داده باشد؛ «رجُلٌ مُهْتَرٌ»: مردى كه در سخن خود خطا گويد.

=المُهْتَرّ-

[هتر]: آنكه خرد خود را در اثر پيرى يا بيمارى يا غم و اندوه از دست داده باشد.

=المُهْتَزِع-

[هزع]: فا؛ «سَيفٌ مُهْتَزِعٌ»:

شمشيرى كه بخوبى تكان مى خورد و باهتزاز در مىيد؛ «فَرَسٌ مُهْتزعٌ»: اسب تيزتك و تندرو.

=المُهْصِر-

[هصر]: شير درنده.

=المُهْتَلَس-

[هلس]: «رجُلٌ مُهْتَلَسُ العقل»:

مردى كه خرد خود را از دست داده باشد.

=المُهْتَلك-

[هلك]: فا، آنكه همواره در انتظار است كه مردم او را بميهمانى دعوت كنند.

=المُهْتَلِكُون-

[هلك]: آنانكه در پى سود و جاى پر آب و گياه رفتند و راه را گم كردند.

=مَهَجَ-

- مَهْجاً: چهره او پس از بهبودى از بيمارى زيبا شد.

=المُهْجَة-

ج مُهَج و مُهَجَات: خون يا خون دل، روان؛ «مُهْجَةُ كُلِّ شي ءٍ»: بهترين و خالص ترين هر چيزى.

=المُهَجِّج-

[هجّ]: فا، آنكه چشمانش فرو رفته باشد.

=المُهَجَّجَة-

[هجّ]: «عينٌ مُهَجَّجَةٌ»: چشم فرو رفته و گود افتاده.

=المُهْجِر-

[هجر]: مرد نجيب و زيبا روى، نيكو از هر چيزى، آنكه از ديگران برتر و بالاتر باشد؛ «عَدَدٌ مُهْجِرٌ»: شماره بسيارى.

=المَهْجَر-

[هجر]: مكان هجرت كردن.

=المَهْجُنَى-

[هجن]: گروه بى خير و بى فائده.

=المَهْجَنَى-

[هجن]: گروه بى خير و بى فائده.

=المَهْجُنَاء-

[هجن]: مرادف (المَهْجَنَة) است.

=المَهْجَنَة-

[هجن]: مردمى كه در آنها خيرى نباشد.

=المَهْجُوّ-

[هجو]: اسم مفعول از (هَجَاه) يعنى بديها و معايب او را برشمرد و باو ناسزا گفت، هجو شده.

=المَهْجُور-

[هجر]: مفع، هذيان بيمار يا آنكه خوابيده كه بر زبان آورند. تعبيرى كه بكار بردن آن ترك شده باشد.

=المَهْجُوم-

[هجم]: مفع، خانه اى كه ويران شود؛ «بيتٌ مَهْجُوم»: خانه اى كه ستونهاى آن از هم جدا شده باشد.

=مَهَدَ-

- مَهْداً الفراشَ: فرش را پهن كرد،- لِنَفْسِهِ: براى خود كار و كسب كرد.

=مَهَّدَ-

تَمْهِيداً [مهد] الفراشَ: فرش را گسترده و پهن كرد،- الأَمْرَ: امر را درست و آسان و اصلاح كرد،- لهُ العذرَ: عذر و پوزش خود را براى او شرح و بسط داد،- لفلانٍ عُذْرَهُ: عذر او را قبول كرد،- لِنَفْسِهِ خيراً: براى خود كار خوبى آماده كرد.

=المُهْد-

ج مِهَدَة و أمْهَاد: زمين گود و هموار.

=المَهْد-

ج مُهُود: گهواره، زمين گود؛ «خَنَقَهُ فى مهدِهِ»: جلوى شر را قبل از آنكه بر پا شود گرفت.

=المِهْدَى-

[هدي]: ظرف يا طبق يا سينى كه در آن هديه دهند.

=المِهْدَاء-

[هدي]: آنكه بسيار هديه دهد.

=المُهْدَاة-

[هدي]: عروسى كه به خانه شوهر برده باشند.

=المِهْدَاج-

[هدج]: ماده شتر كه براى كرّه خود ناله كند، باد پر صدا و زوزه.

=المَهْدَأ-

[هدأ] من الليل: پاسى از شب.

=المَهْدَأَة-

[هدأ]: حالت و چگونگى.

=المُهْدَة-

ج مُهَد: مرادف (المُهْد) است.

=المِهَدَّة-

[هدّ]: ابزارى كه با آن سنگ شكنند.

=المُهْدَم-

شير ترشيده.

=المُهَدَّم-

[هدم]: مفع؛ «خُفٌّ مُهَدَّم»:

كفش فرسوده و پينه زده.

=المَهْدَنَة-

[هدن]: آرامش و آسايش.

=المَهْدُوم-

[هدم]: مفع، شير ترشيده.

=المَهْدُومَة-

[هدم]: مؤنث (المهدوم) است، شير ترشيده؛ «ارْضٌ مَهْدُومَةٌ»: زمينى كه بر روى آن كمى باران آمده است.

=المَهْدِيّ-

[هدي]: مفع، آنكه خداوند او را هدايت به راه حق نموده است.

=المَهْدِيَّة-

[هدي]: مؤنث (المَهْدِيّ) است، مرادف (المُهْدَاة) است.

=المِهْذَاب-

[هذب]: مفرد (المَهَاذِيب) است.

=المِهْذار-

[هذر]: «رجلٌ مِهْذَارٌ»: آنكه در گفتار خود هذيان گويد و به آنچه كه شايسته نيست سخن گويد؛ «امْرأَةٌ مِهْذارٌ»:

زن هذيان گوى و پُر چانه.

=المِهْذَام-

[هذم] من السيوف: شمشير برّان.

=المُهَذَّب-

[هذب]: مفع، نيكو خصال و پاك سرشت، بى عيب و آلايش؛ «كلامٌ مُهَذَّبٌ او شِعْرٌ مُهَذَّبٌ»: سخن يا شعر بى عيب و نقص از نظر دانشمندان شعر و فصيحان؛ «فرسٌ او طائرٌ مُهَذَّبٌ»: اسب تيزتك و تندرو، يا پرنده سريع.

=المِهْذَر-

[هذر]: «رجُلٌ مِهْذَرٌ»: مرد هذيان گوى.

=المِهذَرَة-

[هذر]: «رجُلٌ مِهْذَرَةٌ»: مرادف (مِهْذَر) است.

=المُهْذِف-

[هذف]: «رجُلٌ مُهْذِفٌ»: مرد چابك و شتابگر.

=مَهَرَ-

- مَهْراً و مُهُوراً و مَهَاراً و مَهَارَةً الشي ءَ و فيهِ و بهِ: كار آزموده و كاردان شد؛ «مَهَرَ فى العِلْم»: دانشمند شد،- فى صناعتِه: در حرفه

=،- المرأة: به زن مهريه داد و يا براى او مهريه تعيين كرد،-

=مهر-

=المهر-

=المهراج-

=المهراس-

=المهراع-

=المهراق-

=المهرأ-

=المهرب-

=المهرة-

=المهرت-

=المهرنة-

=المهرج-

=المهرجان-

=المهرس-

=المهرع-

=المهرق-

=المهرقان-

=المهرمة-

=المهروءة-

=المهروت-

=المهرود-

=المهرور-

=المهرورق-

=المهروع-

=المهرية-

=المهريق-

=المهز-

=المهزاق-

=المهزام-

=المهزأة-

=المهزة-

=المهزر-

=المهزع-

=المهزلة-

=المهزم-

=المهزول-

=المهزولة-

=المهشام-

=المهصار-

=المهصر-

=المهصهصة-

=المهصوص-

=المهصير-

=المهضمة-

=المهضوبة-

=المهضوض-

خود ماهر شد،- هُ: از او ماهرتر شد.

=،- المرأة: به زن مهريه داد و يا براى او مهريه تعيين كرد،- الكتابَ: آخر كتاب را مُهر زد.

=مَهَّرَ-

تَمْهِيراً [مهر]: براى خود كره اسبى گرفت.

=المُهْر-

ج مِهَار و أَمْهَار و مِهَارَة (ح): كُره اسب،- ج مِهَرَة: استخوان بالاى سينه، جوجه كبوترى بشكل قمرى، ميوه حنظل، مُهر.

=المَهْر-

مص،- ج مُهُور و مُهُورَةً: صداق يا مهريه زن.

=المِهْرَاج-

[هرج]: «فَرَسٌ مِهْراجٌ»: اسب بسيار دونده و رونده.

=المِهْرَاس-

ج مَهَارِيس [هرس]: هاون، سنگى مستطيل كه در فرو رفتگى آن چيزى كوبند، چوبى كه با آن دانه ها را بكوبند، شتر پر خور، شتر تنومند و سنگين، مردى كه از شب و يا راهپيمائى در آن ترسى نداشته باشد.

=المِهْراع-

[هرع] (ح): شير درنده.

=المُهْرَاق-

[هرق]: اسم مفعول از (هَرَاق) است.

=المُهَرَاق-

[هرق]: اسم مفعول از (هَرَاق) است.

=المُهْرَأ-

[هرأ]: مفع، گوشت پخته.

=المَهْرَب-

[هرب]: مص، گريزگاه؛ «لا مَهْرَبَ مِنْ ذَلك»: راه گريز و يا فرار از آن بسته شده است.

=المُهْرَة-

ج مُهَر و مُهَرَات و مُهُرَات (ح): مؤنّث (المُهْر) است.

=المُهَرَّت-

[هرت]: مفع، شير درنده.

=المُهَرَّنَة-

[هرت]: «كلابٌ مُهَرَّتةُ الأَشْداقِ»: سگهاى فراخ دهان.

=المِهْرَج-

[هرج]: «فرسٌ مِهْرَجٌ»: اسب تيزتك.

=المُهَرِّج-

[هرج]: مرد شوخ و خنده آور.

(اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=المِهْرَجَان-

[هرج]: جشن مهرگان، جشن بزرگ- اين واژه فارسى است.

=المِهْرَس-

[هرس]: «رجُلٌ مِهْرَسٌ»: پُرخور.

=المُهْرَع-

[هرع]: مفع، مرد آزمند، مرد عجول و شتابگر.

=المُهْرِع-

[هرع]: فا، شير درنده.

=المُهْرَق-

ج مَهَارِق [هرق]: مفع، صفحه، جامه يا پارچه اى از ابريشم سفيد كه بر آن صمغ ماليده و آنرا صاف كنند و بر روى آن چيزى نويسند، بيابان نرم و صاف، ابزارى كه با آن پارچه يا كاغذ را صيقلى نموده و آنرا جلا دهند.

=المُهْرُقَان-

[هرق]: دريا، ساحل دريا كه در آن مد و جزر شود.

=المُهْرَقَان-

[هرق]: مرادف (المُهْرُقان) است.

=المَهْرَقَان-

[هرق]: مرادف (المُهْرُقان) است.

=المَهْرَمَة-

ج مَهَارِم [هرم]: تخته پاره اى كه بر روى آن گوشت يا تنباكو و مانند آنها را خُرد كنند.

=المَهْرُوءَة-

[هرأ]: دامهائى كه بر اثر سرما و يا گرما تلف شده باشند.

=المُهْرُوت-

ج مَهَارِيت [هرت]: مفع؛ «هو مَهْرُوتُ الفم»: او دهان فراخ دارد.

=المَهْرُود-

[هرد]: مفع، جامه اى كه با رنگ زرد رنگين شده باشد.

=المَهْرُور-

[هرّ]: مفع، شترى كه زير پوست آن ورم كرده باشد.

=المُهْرَوْرِق-

[هرق]: «مَطَرٌ مُهْرَوْرِقٌ»: باران ممتد و بسيار.

=المَهْرُوع-

[هرع]: ديوانه، آنكه در اثر كوشش و خستگى بر زمين افتاده باشد.

=المَهْرِيَّة-

[مهر]: گندم سرخ؛ «ابِلٌ مَهْرِيَّةٌ» ج مَهَارى و مَهَارٍ و مَهَارِيّ: شتران وابسته به (مَهَرَة بن حَيْدان) از اعراب يمن است و گفته شده كه هيچ حيوانى نمى تواند از اين گونه شتران پيشى گيرد.

=المُهْرِيق-

[هرق]: اسم فاعل از (هَرَاق) است.

=المَهَزّ-

[هزّ]: تكان و حركت.

=المِهْزَاق-

[هزق]: زن خنده رو، زنيكه همواره بخندد؛ «رَجُلٌ مِهْزاقٌ»: مرد سبك و همواره خندان و نامنظم.

=المِهْزَام-

ج مَهَازِيم [هزم]: چوبى كه با آن آتش را بهم زنند، چوبدستى كوتاه، چوبى كه در نوك آن آتش افروزند و كودكان عرب با آن بازى كنند.

=المَهْزَأَة-

[هزأ]: آنچه كه باعث مسخره گى باشد.

=المَهَزَّة-

[هزّ]: مرادف (الْمَهَزّ) است.

=المِهْزَر-

[هزر]: «رجُلٌ مِهْزَرٌ»: مردى كه در هر كارى مغبون مى شود و يا زيان مى بيند.

=المِهْزَع-

[هزع]: آنكه هر درختى را بشكند، دسته هاون، آنكه بسيار حركت و يا شتاب كند.

=المَهْزَلَة-

[هزل]: داستان خنده آور.

=المُهَزَّم-

[هزم]: مفع؛ «قَصَبٌ مُهَزَّمٌ»: ني شكسته و ترك برداشته؛ «سِقَاءٌ مُهَزَّمٌ»:

مشكى كه بر اثر خشكى تا خورده باشد.

=المَهْزُول-

ج مَهَازيل-[هزل]: آنكه به بيمارى لاغرى گرفتار است.

=المَهْزُولَة-

[هزل]: مؤنث (المَهْزول) است؛ «ارْضٌ مَهْزُولَةٌ»: زمين نرم.

=المِهْشَام-

[هشم]: «ناقةٌ مِهْشَامٌ»: ماده شترى كه بسرعت لاغر مى شود.

=المِهْصَار-

[هصر] (ح): شير درنده.

=المِهْصَر-

[هصر] (ح): مرادف (المِهْصَار) است.

=المُهَصْهِصَة-

[هصهص]: جاسوس دزدان بويژه در شب هنگام.

=المَهْصُوص-

[هصّ]: آنچه كه با انگشتان بشدت گرفته شده باشد.

=المِهْصِير-

[هص] (ح): مرادف (المِهْصار) است.

=المُهَضَّمَة-

[هضم]: «قَصَبَةٌ مُهَضَّمَةٌ»:

ني كه با آن بنوازند.

=المَهْضُوبَة-

[هضب]: «روضة مَهْضُوبَةٌ»:

بوستانى كه در آن باران آمده باشد.

=المَهْضُوض-

[هضّ]: «شَي ءٌ مَهْضُوضٌ»:

=المهضومة-

=المهففة-

=المهفك-

=المهفهف-

=المهفهفة-

=المهفوت-

=مهك-

=مهل-

=المهل-

=المهلب-

=المهلبية-

=المهلة-

=المهلس-

=المهلكة-

=المهلل-

=المهللة-

=المهلوب-

=المهلوس-

=المهم-

=مهما-

=المهماد-

=المهمار-

=المهماز-

=المهمة-

=المهمر-

=المهمز-

=المهمزة-

=المهمل-

=المهملات-

=مهمه-

=المهمهة-

=المهموس-

چيز شكسته و كوبيده شده.

=المَهْضُومَة-

[هضم]: عطرى كه از مخلوط مشك و بان ساخته مى شود؛ «قَصَبَةٌ مَهْضُومَةٌ»: ني كه با آن بنوازند.

=المُهَفَّفَة-

[هفّ]: «جاريةٌ مُهَفَّفَةٌ»: دختر لاغر و كمر باريك.

=المُهَفَّك-

[هفك]: مرد بسيار خطا كار.

=المُهَفْهَف-

[هفهف]: مرد لاغر و كمر باريك.

=المُهَفْهَفَة-

[هفهف]: مؤنث (المُهَفْهَف) است.

=المَهْفُوت-

سرگردان.

=مَهَكَ-

- مَهْكاً هُ: آنرا نرم كرد،- الشي ءَ:

چيزى را سخت سابيد،- فى السير: در راه رفتن شتاب كرد.

=مَهَّكَ-

تَمْهِيكاً [مهك] الشي ءَ: آن چيز را سخت سابيد.

=مَهَلَ-

- مَهْلًا و مُهْلَةً في العمل: به نرمى با او رفتار كرد و شتاب ننمود.

=مَهَّلَ-

- تَمْهِيلًا [مهل] هُ الديْنَ: بدهى او را تمديد كرد،- الرَّجُلَ: به او ارفاق كرد،- الأمرَ: در آن مبالغه نمود و معذرت خواست.

=المُهْل-

اسمى است جامع براى فلزاتى مانند نقره و آهن و مس،- فلزهاى گداخته، قطران مايع، روغن زيتون رقيق، زهر، قيح و چركى زخم مرده، آنچه از ريزه هاى نان كه در آتش و خاكستر ريخته مى شود، آنچه از هسته و پوسته زيتون كه پس از فشار و روغن گرفتن از آن باقى مى ماند.

=المَهْل-

مص، آرامش و ملاطفت و مهلت؛ «مَهْلًا» و «على مَهْلٍ»: آهسته. اين كلمه مصدرى است كه بجاى فعل از آن استفاده مى شود و كاربرد آن در مذكر و مؤنث و مفرد و مثنى و جمع يكسان است، چرك و قيح و زرد آب كه از مرده بيرون آيد.

=المَهَل-

پيشينيان و گذشته گان مرد، پيشرفت، راهنمائي به كارى قبل از اقدام، نرمش و ملاطفت؛ «على مَهَلٍ»: آهسته، چرك و قيح شخص مرده.

=المُهَلَّب-

[هلب]: مفع، هجو شده.

=المُهَلِّب-

-[هلب]: فا، روزهاى سرد دى ماه.

=المُهَلَّبِيَّة-

[هلب] (ط): شيرينى كه از شير و برنج كوبيده و شكر بسازند، نان برنجى.

=المُهْلَة-

مص، نرمش و ملاطفت، مدت مقرر براى انجام كارى، عدّه زن، باقيمانده آتش در خاكستر، قطران رقيق، قيح و چركى كه از مرده برآيد.

=المَهْلَة-

قيح و چركى كه از مرده برآيد.

=المِهْلَة-

مرادف (المَهْلة) است.

=المَهَلَة-

مرادف (المَهْلة) است.

=المُهْلِس-

[هلس]: فا؛ «ظلامٌ مُهْلِسٌ»:

تاريكى كم و ضعيف.

=المَهْلُكَة-

ج مَهَالِك [هلك]: مرادف (المَهْلَكَة) است.

=المَهْلَكَة-

ج مَهَالِك [هلك]: جاى هلاك و نابودى، بيابان بى آب و علف؛ «المَهَالِك»: جنگها.

=المَهْلِكَة-

ج مَهَالِك [هلك]: مرادف (المَهْلَكَة) است.

=المُهَلَّل-

[هلّ]: چيزى كج و خميده.

=المُهَلِّل-

[هلّ]: فا، آنكه بر حريف خود حمله كند و سپس بترسد و برگردد.

=المُهَلِّلَة-

[هلّ]: «إبلٌ مُهَلِّلَةٌ»: شتران لاغر و خميده.

=المَهْلُوب-

[هلب]: «فرسٌ مَهْلُوبٌ»: اسبى كه يال و يا موى دم آن كنده يا چيده شده باشد.

=المَهْلُوس-

[هلس]: مفع، مرد كه خرد خود را از دست داده باشد.

=المُهِمّ-

ج مَهَامّ [همّ]: فا، كار سخت و دشوار، آنچه كه در آن اهتمام لازم باشد.

=مَهْما-

اسم شرط است كه دو فعل را مجزوم مى نمايد و براى غير عاقل بكار برده مى شود، اين كلمه گاهى ظرف زمان است مانند «مَهْمَا يَزُرنِي زيدٌ أكْرِمهُ»: هر گاه زيد بديدنم بيايد باو عطا خواهم بخشيد. و گاهى غير ظرف است مانند: «مَهْمَا تَفْعَلْ افْعَلْ»: هر كارى كه بكنى منهم مى كنم؛ «مَهْمَا يَكُنْ مِنْ امْرٍ»: بهر حال.

=المِهْمَاد-

[همد] (ا ع): دستگاهى كه با آن صدا را كم مى كنند.

=المِهْمَار-

[همر]: آنكه بسيار مهمانى دهد، پرگوى و ياوه گوى.

=المِهْمَاز-

ج مَهَامِيز [همز]: آنچه كه با آن فشار دهند، آهنى كه در پشت پاشنه ى كفش ورزشكار و تربيت كننده ى اسب باشد.

=المُهِمَّة-

ج مُهِمَّات [همّ]: مؤنث (المُهِمّ) است؛ «المُهِمَّات من الأمور» كارهاى سخت و طاقت فرسا؛ «مُهِمَّاتُ العساكِر»: ساز و برگ نظامى.

=المَهَمَّة-

[همّ]: يقال «لا مَهَمَّةَ لي بذلك»:

اهميت بدان نمى دهم و انجام نخواهم داد.

=المِهْمَر-

[همر]: پُر گوى و ياوه گوى.

=المِهْمَز-

ج مَهَامِز [همز]: مرادف (المِهْماز) است.

=المِهْمَزَة-

[همز]: تازيانه، عصا يا چوبى كه در نوك آن آهنى باشد كه با آن ستور را برانند.

=المُهْمَل-

[همل]: مفع،- مِن الكَلَام:

كلام مهمل بر خلاف مستعمل،- من الحروف: حرف بى نقطه.

=المُهْمَلَات-

[همل]: چيزهاى بى فايده؛ «سَلَّة المُهْمَلَات»: سطل آشغال.

=مَهْمَهَ-

مَهْمَهَةً [مهمه] هُ عن السفر: او را از مسافرت باز داشت،- فلاناً: او را نهيب داد و به او گفت «مَهْ مَهْ»: دور شو و دست بردار.

=المَهْمَه-

ج مَهَامِه [مهمه]: بيابان دور و بى آب و گياه، شهر ويران و بى جمعيت.

=المَهْمَهَة-

ج مَهَامِه [مهمه]: مص، مرادف (المَهْمَه) است.

=المَهْمُوس-

[همس]: مفع،- من الكلام: سخن آهسته و پنهان،- من الحروف، حروف بى صدا كه تعداد آن ده حرف است و در

=المهموم-

=مهن-

=المهنة-

=المهند-

=المهندز-

=المهندس-

=مهو-

=المهو-

=المهوى-

=المهواة-

=المهواع-

=المهواية-

=المهوب-

=المهوبرة-

=المهود-

=المهوس-

=المهوع-

=المهول-

=المهياج-

=المهياف-

=المهيب-

=المهيرة-

=المهيض-

=المهيع-

=المهيل-

=مهيم-

=المهيمن-

=المهين-

=المهيوم-

=الموات-

=المواثر-

=المواج-

=المواجهة-

=المواد-

=الموار-

=الموارة-

=المواز-

=الموازنة-

=المواسيم-

=المواصلات-

=المواضغ-

=المواطن-

=المواقئ-

اين جمله گرد آمده است «حَتَّهُ شخصٌ فَسَكَتَ».

=المَهْمُوم-

[همّ]: مفع، غمگين و اندوهناك، چيز ذوب شده.

=مَهَنَ-

- مَهْناً و مَهْنَةً و مِهْنَةً الرجُلَ: به او خدمت كرد،- مَهْناً: در ساختن آن كوشيد،- الرَّجُلَ: او را زد و رنجور كرد،- الثّوبَ:

جامه را كشيد.

=مَهُنَ-

- مَهَانَةً: خوار و ناتوان شد.

=المَهْنَة-

ج مِهَن و مُهَن: مهارت در كار و خدمات.

=المِهْنَة-

مص،- ج مِهَن و مُهَن: حرفه و شغل، مهارت در كار و خدمات؛ «خَرَجَ فى ثيابِ مهنتِه»: با لباس كار خود بيرون آمد.

=المَهَنَة-

ج مِهَن و مُهَن: مهارت در كار و خدمات.

=المَهِنَة-

ج مِهَن و مُهَن: مهارت در كار و خدمات.

=المُهَنَّد-

[هند]: شمشير ساخته شده از آهن هند.

=المُهَنْدِز-

[هندز]: اندازه گيرى مجارى قناتها و ساختمانها مانند مهندس. اين كلمه فارسى است.

=المُهَنْدِس-

[هندس]: مهندس ساختمان، آنكه از دانش هندسه برخوردار است.

=مَهُوَ-

- مَهَاوَةً [مهو] اللبنُ أو السمنُ: شير يا روغن رقيق شد.

=المَهْو-

[مهو]: مص، سنگريزه سفيد، شير رقيق كه با آب مخلوط شده باشد، مرواريد، بلور، تگرگ، رطب، شمشير نازك.

=المَهْوَى-

ج مَهَاوٍ [هوي]: هوا، رده ميان دو كوه و مانند آن.

=المَهْوَاة-

ج مَهَاوٍ [هوي]: مرادف (المَهْوَى) است.

=المِهْوَاع-

[هوع]: مرادف (المِهْوَع) است.

=المِهْوَايَة-

[هوي]: بادزن برقى. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المَهُوب-

[هيب]: شخص با هيبت كه مردم از او بترسند؛ «مَكانٌ مَهُوبٌ»: جاى هولناك و يا محلى ترسناك.

=المُهَوْبَرَة-

[هوبر]: «أُذُنٌ مُهَوْبَرَةٌ»: مرادف (مُهَوْبِرَة) است.

=المُهَوْبِرَة-

[هوبر]: «ناقةٌ مُهَوْبِرَةٌ»: شتر گوشتالود؛ «أُذُنٌ مُهَوْبِرَةٌ»: گوش كه پيرامون يا بر روى آن كرك يا موى باشد.

=المُهَوِّد-

[هود]: فا، نوازنده سر گرم كننده.

=المُهَوَّس-

[هوس]: مفع، سبك مغز؛ «رجُلٌ مُهَوَّسٌ»: آنكه همواره با خود حرف مى زند.

=المِهْوَع-

[هوع]: كسيكه با صداى رسا جنگ مى كند.

=المَهُول-

[هول]: ترسناك، هولناك.

=المِهْيَاج-

[هيج]: «شي ءٌ مِهْيَاجٌ»: به هيجان در آمده.

=المِهْيَاف-

[هيف]: تشنه، بسيار تشنه، آنكه همواره تشنه شود.

=المَهِيب-

[هيب]: مرادف (المَهُوب) است.

=المَهِيرَة-

ج مَهَائِر [مهر] من النساء: زن آزاده اى كه داراى مهريّه سنگين باشد.

=المَهِيض-

[هيض]: «عَظْمٌ مَهِيضٌ»:

استخواني كه پس از بند زدن و جوش خوردن دوباره بشكند.

=المَهْيَع-

ج مَهَايع [هيع]: جاده پهن و نمايان؛ «بَلَدٌ مَهْيَعٌ»: شهر پهناور.

=المَهِيل-

[هول]: مرادف (المَهَال) است و بمعناى جاى ترسناك مى باشد.

=مَهْيَم-

كلمه استفهام است بمعناى «ما حَالُك»: حالت چطور است؟ يا «ما حدث لك»: بر تو چه آمده است؟ يا «مَا الْخَبر»: چه خبر؟

المُهَيْمَن-

[هيمن]: از نامهاى خداوند متعال و مرادف (المُهَيْمِن) است.

=المُهَيْمِن-

[هيمن]: فا، از نامهاى خداوند متعال و بمعناى پناه دهنده و تأمين كننده و يا گواه و نگهبان بر كارها و رزق و روزيهاى بندگان خود و اجل و فرا رسيدن مرگ آنها مى باشد.

=المَهِين-

ج مُهَنَاء [مهن]: خوار و زبون، كم خرد و كم تميز.

=المَهْيُوم-

[هيم]: بسيار تشنه، آنكه به بيمارى تشنگى دچار است.

=المَوَات-

[موت]: مص، بدون روان، زمين خالى از مردم كه مورد استفاده نباشد.

=المَوَاثِر-

[وثر]: كجاوه ها كه از ابريشم و ديباج آراسته شده باشد، پوستهاى جانوران درنده.

=المَوَّاج-

[موج]: آنچه كه موج بسيار داشته باشد.

=المُوَاجَهَة-

[وجه]: مص، روبرو شدن با ديگرى.

=المَوَادّ-

[مدّ]: جمع ماده است؛ «مَوَادُّ اللغةِ»: الفاظ و عبارات زبان؛ «مَوَادُّ العِلم»:

مباحث علمى؛ «المَوَادُّ الغَذَائِيِّه»: مواد غذائى؛ «المَوَادُّ التجاريّة»: انواع تجارت و بازرگانى.

=المَوَّار-

[مور]: بسيار سبك مغز (مبالغه المائر است).

=المُوَارَة-

[مور]: مرادف (المُورَة) است، چيزى كه از چيز ديگرى بيفتد، چيزى كه از بين رفته و فقط اندكى از آن مانده است.

=المُوَارَة-

[مير]: آنچه از پشم كه پس از زدن و پاك كردن بيفتد.

=المَوَّارَة-

[مور]: «ريحٌ مَوَّارَةٌ»: بادى كه گرد و خاك برانگيزد.

=المَوَّاز-

[موز]: فروشنده موز.

=المُوَازَنة-

[وزن]: مص، موازنه بين درآمدها و مخارج دولت يا شهردارى.

=المَوَاسِيم-

[وسم]: شتران داغ كرده و نشان دار.

=المُوَاصَلات-

[وصل]: نقل و انتقال؛ «طُرُقُ المُوَاصَلات»: راههاى ارتباطى؛ «مَوَاصَلات لا سِلْكِيَّة»: تماسهاى مخابراتى وسيله بى سيم.

=المَوَاضِغ-

[مضغ]: دندانهاى آسيابى.

=المُوَاطِن-

[وطن]: هموطن، شهروند.

=المَوَاقِئ-

[مأق]: گوشه هاى چشم از طرف بينى.

=المواكل-

=الموال-

=المواليا-

=الموان-

=المواهة-

=الموئل-

=الموألة-

=الموأم-

=الموؤودة-

=الموبئ-

=الموبق-

=الموبقات-

=الموبوء-

=الموبوءة-

=موت-

=الموت-

=الموتان-

=الموتة-

=الموتم-

=الموتور-

=الموثبان-

=الموثق-

=الموثوج-

=الموثوق-

=الموج-

=الموجب-

=الموجبة-

=الموجة-

=الموجوء-

=الموجود-

=الموجودات-

=الموحد-

=الموحل-

=الموحوشة-

=الموخمة-

=المود-

=المودى-

=مودر-

=المُوَاكِل-

[وكل]: آنكه در كارهاى خود بديگرى اعتماد كند.

=المَوَّال-

ج مَواويل [ولي]: مرادف (المَوَالِيا) است. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المَوَالِيَا-

[ولي]: نوعى شعر كه با آن آواز مى خواندند و در آخر هر مقطع آن عبارت (يا مَوَاليا) اشاره به بزرگان خود مى گفتند.

=المَوَّان-

[مون]: آنكه توشه و آذوقه جمع و تقديم كند.

=المُوَاهَة-

[موه] من الوجه: مرادف (المُوهَة) است.

=المَوْئِل-

[وأل]: پناه، پناهگاه.

=المَوْأَلَة-

[وأل]: پناهگاه.

=المُوَأَّم-

[وأم]: بدچهره، آنكه داراى سر بزرگى باشد.

=المَوْؤُودَة-

[وأد]: مرادف (الوَئِيدة) و بمعناى دختر زنده بگور است.

=المُوبئ-

[وبأ]: فا، آب كم، جاى قطع شدن اب.

=المَوْبِق-

[وبق]: جاى هلاكت و نابودى، وعده گاه، آنچه كه ميان دو چيز را فاصله اندازد، زندان.

=المُوبِقَات-

[وبق]: نقول «فلان يركب المُوبِقَات»: فلانى خود را به هلاكت مىندازد؛ «يَفْعَلُ المُوبِقاتِ»: گناه مى كند.

=المَوْبُوء-

[وبأ]: جائيكه در آن بيمارى وبا وجود داشته باشد، و بازده.

=المَوْبُوءَة-

[وبأ]: مؤنث (المَوْبُوء) است.

=مَوَّتَ-

تَمْوِيتاً [موت] هُ: او را از بين برد.

=المَوْت-

[موت]: مرگ،- الأبيضُ: مرگ طبيعى يا مرگ ناگهانى،- الأَحْمَرُ: مرگ بر اثر كشته شدن،- الأَسودُ: مرگ در اثر خفه شدن.

=المُوتَانُ-

[موت]: مرادف (الْمَوْتانُ) است.

=المَوْتَانُ-

[موت]: بيمارى كشنده كه در دامها و ستوران افتد.

=المَوَتَانُ-

[موت]: مرگ، سرزمينى كه تا كنون زندگى در آنها نبوده است، متضاد حيوان است.

=المَوْتَة-

[موت]: مرگ، نوعى ديوانگى، بيمارى صَرْع.

=المُوتِم-

ج مَيَاتِيم [يتم]: زنيكه فرزندانش يتيم شده اند.

=المَوْتُور-

[وتر]: مفع، آنكه كسى از وى كشته شده ولى انتقام و يا خونبهاى او گرفته نشده است.

=المَوْثَبَانُ-

[وثب]: پادشاهى كه بر تخت نشيند و جنگ نكند.

=المَوْثِق-

ج مَوَاثِق و مَيَاثِق [وثق]: عهد و پيمان.

=المَوْثُوج-

[وثج] من الثياب: پارچه اى كه نرم و نازك بافته شده باشد.

=المَوْثُوق-

[وثق] بهِ: مورد اعتماد؛ «مِن مَصْدَرٍ مَوْثُوقٍ به»: از منبعى موثق و مورد اعتماد.

=المَوْج-

[موج]: مص،- ج أمواج: موج آب.

=المَوْجَب-

[وجب]: مفع،- من الكلام: كلام مثبت كه نه نفى و نه نهى و نه استفهام باشد.

=المُوجِب-

[وجب]: فا، باعث و موجب؛ «لا مُوجبَ لذلك»: موجبى ندارد؛ «بمُوجِبِ كذا»: به مقتضاى آن.

=المَوْجِب-

ج مَوَاجب [وجب]: مرگ.

=المَوْجِبَة-

[وجب]: اعمال حسنه و نيكوكارى كه موجب بهشت مى شود و يا گناهان و كارهاى ناپسنديده كه باعث دوزخ مى شود.

=المَوْجَة-

ج مَوْجَات [موج]: واحد (المَوْج) است، و بر آنچه كه مانند حركت موج دريا در مد و جزر حادث مى شود اطلاق مى گردد؛ «موجة اسْتِنكار»: موجى از اعتراض؛ «مَوْجَةُ الشبابِ»: عنفوان جوانى؛ «المَوْجَات المستقرّة»: در علم فيزيك وضعى است كه از تداخل دو اهتزاز موجى ايجاد مى شود، «مَوجَةُ الحرّ او البردِ»: موجى از گرما يا سرما.

=المُوَجَّه-

[وجه]: مفع، دارنده جاه و منزلت،- من الكِسَاء: ردا يا روپوش دو روى،- من الكلام: گفتارى كه دو معناى متضاد داشته باشد و ممكن است كه مدح و ثنا يا مذمت باشد؛ «شي ءٌ مُوَجَّهٌ»: چيزى كه بر يك روش باشد.

=المَوْجُوء-

[وجأ]: آنكه با چاقو يا دست ضربه خورده باشد.

=المَوْجُود-

[وجد]: موجود.

=المَوْجُودات-

[وجد]: «مَوْجُوداتُ المُفْلِس» (ت): آنچه از ملك و پول و بدهى كه براى شخص ورشكست شده در تجارت مانده باشد.

=المُوحِد-

[وحد]: گوسفندى كه يك بره زائيده باشد.

=المَوْحَدَ-

[وحد]: از تعبير (وَاحِدٌ وَاحِدٌ) گرفته شده؛ «جاؤُوا مَوْحَدَ»: يكى پس از ديگرى آمدند. و كاربرد آن در مؤنث نيز بهمين صورت است و اين كلمه غير منصرف است بعلت عدل و وصف.

=المُوَحَّد-

[وحد]: مفع،- من الحروف:

حروفى كه فقط داراى يك نقطه باشد مانند (ب، ج، خ، ذ، و غيره).

=المُوَحِّد-

[وحد]: فا، آنكه خداى يگانه را بپرستد، يكتا پرست. متضاد اين كلمه (المُشْرِك) است.

=المَوْحِل-

[وحل]: جاى گل و لاى، در گل و لاى افتادن. اين كلمه اسم است از (وَحِلَ).

=المَوْحُوشَة-

[وحش]: «أَرْضٌ مَوْحُوشَةٌ»:

سرزمين پر از جانوران.

=المُوخِمَة-

[وخم]: «أَرْضٌ مُوخِمَةٌ»:

زمينى كه گياه آن بيهوده است، زمين و بازده.

=المَوْخَمَة-

[وخم]: «أَرْضٌ مَوْخَمَةٌ»:

مرادف (مُوخِمَةٌ) است.

=المَوْخِمَة-

[وخم]: «أَرْضٌ مَوْخِمَةٌ»:

مرادف (مُوخِمَةٌ) است.

=المِوَدّ-

[ودّ]: آنكه بسيار دوستى كند.

=المُودَى-

[يدي] إليهِ: كسى كه بوى انعام و بخشش شده است.

=مَوْدَرَ-

مَوْدَرَةً [مودر] تِ البيضةُ: تخم مرغ فاسد

=المودع-

=المودعة-

=المودق-

=المودن-

=المودوسة-

=المودوع-

=المودون-

=المودونة-

=المودي-

=المور-

=الموراق-

=المورة-

=المورج-

=المورد-

=الموردة-

=المورس-

=المورق-

=المورك-

=الموركة-

=الموركس-

=المورم-

=الموروث-

=المورور-

=الموز-

=الموزة-

=الموزع-

=الموزور-

=الموزوز-

=الموزونة-

=الموسى-

=الموسر-

=الموسط-

=الموسلين-

=الموسم-

=الموسوس-

=الموسون-

=الموسونة-

=الموسيقى-

=الموشح-

=الموشحة-

=الموشع-

شد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المُودَع-

[ودع]: مفع،- من الخيْل: اسب آرام و استراحت گير.

=المُودَعَة-

[ودع]: تخم مرغى كه روى بلندى قرار مى گيرد تا مرغ با آن سرگرم شود و گُم نشود.- اين كلمه در زبان متداول رايج است-.

=المَوْدِق-

[ودق]: جاى آهو و مانند آن نزديك درختان براى خوردن برگهاى آن محل شر و بدى، فاصله بين دو چيز.

=المُودَن-

[ودن]: كودك لاغر.

=المُوَدَّن-

[ودن]: مرد كوتاه و ناقص الخلقه.

=المَوْدُوسَة-

[ودس]: «أَرْضٌ مَوْدُوسَةٌ»: زمينى كه گياهان آن در آمده ولى اضافه نشده.

=المَوْدُوع-

[ودع]: وقار و آرامش، مفع.

=المَوْدُون-

[ودن]: اسم مفعول است از (وَدَنَ الشي ءَ) يعنى چيزى را كوبيد، كودك لاغر، آنكه گردن و شانه هاى كوتاهى داشته باشد، ناقص الخلقه كه دوشهايش به هم نزديك باشد.

=المَوْدُونة-

[ودن]: مؤنث (المَوْدُون) است.

=المُودِي-

[ودي]: فا، شير درنده.

=المُودِي-

[يدي]: احسان بخش و انعام دهنده.

=المُور-

[مور]: گرد و خاك در هوا، خاكى كه باد آنرا پخش كند، نوعى گوسفند؛ «رِيَاحٌ مُورٌ»: بادهائى كه خاك بر مىنگيزد.

=المَوْر-

[مور]: مصدر است، سرعت، راه رفتن نرم و آرام، راه هموار و پاى خورده.

=المُورَاقَ-

[ورق]: «عِنَبٌ مُورَاقٌّ»: انگور رنگارنگ.

=المُورَة-

[مور]: باقيمانده و ريزه هاى پشم پس از زدن آن.

=المَوْرَج-

گاو آهن. اين كلمه در اصل فارسى است و در زبان متداول رايج است.

=المَوْرِد-

ج مَوَارِد [ورد]: جاى ورود، راه بسوى آب، آنكه داخل شده است.

=المَوْرِدَة-

[ورد]: راه بسوى آب، جاى نابود شدن.

=المُوَرَّس-

[ورس]: آنچه كه با رنگ سرخ رنگين شده باشد.

=المُوَرِّق-

[ورق]: فا، دارنده كاغذ، سازنده كاغذ.

=المَوْرِك-

[ورك] من الرَّحْل: جائيكه سواره پاى خود را هنگاميكه خسته شود بر روى آن قرار مى دهد.

=المِوْرَك-

[ورك]: قسمت جلوى پالان.

=المَوْرِكَة-

[ورك]: مرادف (المَوْرِك) است.

=المِوْرَكَة-

[ورك]: قسمت جلوى پالان ستور، پُشتى كه بشكل بالش كوچك است و سواره بر زير نشيمنگاه خود قرار مى دهد.

=المُورِكْس-

(ح): صدفى است كه از آن لعاب سرخ رنگ خارج مى شود. پيشينيان بويژه فنيقيها از آن رنگ ارغوانى مى ساختند.

=المَوْرِم-

[ورم]: لثّه، جاى رويش دندان.

=المُوَرَّم-

[ورم]: مفع، مرد درشت اندام.

=المَوْرُوث-

[ورث]: مفع، آنكه ارثيه بجاى گذارده باشد، ارثيه.

=المُوَرْوِر-

[ورور]: فا، شخص يا پرنده آواز خوان.

=المَوْز-

(ن): درخت موز، ميوه موز.

=المَوْزَة-

يك دانه موز.

=المَوَزَّة-

[وزّ]: «أرضٌ مَوَزَّةٌ»: سرزمين پر از غاز.

=المُوزَع-

[وزع] بكذا: آنكه بر عليه ديگرى برانگيخته شود.

=المُوَزِّع-

[وزع]: فا؛ «مُوَزِّعُ البريد»: مأمور نامه رسانى اداره پست.

=المَوْزُور-

[وزر]: مفع، گناهكار، آنكه مورد گناه قرار گرفته باشد.

=المُوَزْوِز-

[وزوز]: فا، انسان آواز خوان يا پرنده نغمه سرا.

=المَوْزُونَة-

[وزن]: زن كوتاه قد و خردمند.

=المُوسَى-

ج مَوَاسٍ و مُوسَيَات [موس]: تيغ سلمانى. (اين كلمه در كاربرد مذكر و مؤنث يكسان است).

=المُوسِر-

ج مَيَاسِير [يسر]: ثروتمند، پولدار.

=المُوسَط-

[وسط]: «مُوسَطُ البيتِ»: آنچه كه در وسط خانه قرار داشته باشد.

=المُوسِلين-

مُوسِليِن يا پارچه هاى پنبه اى نرم و نازك (اين كلمه فرانسوى است).

=المَوْسَم-

ج مَوَاسِم [وسم]: بيمارى كه انسان فقط يكبار در زندگى به آن دچار مى شود مانند سرخك و آبله. (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=المَوْسِم-

ج مَوَاسِم [وسم]: گرد آمدن مردم براى كارى يا امرى، زمان حج و گرد آمدن مسلمانان در مكه معظمه، روزهاى عيد، و در اصطلاح مردم لبنان زمان بدست آمدن ابريشم است؛ «مَوْسِمُ الاصْطِيَاف»: زمان رفتن به ييلاق، «مَوسِمُ القطن»: زمان بدست آمدن پنبه؛ «موسم الزَّيتون»: زمان چيدن زيتون.

=المُوَسْوِس-

[وسوس]: آنكه به وسوسه دچار است.

=المَوْسُون-

[وسن]: تنبل.

=المَوْسُونَة-

[وسن]: مؤنث (المَوْسُون) است.

=المُوسِيقَى-

(ف ج): فن آواز و موزيك.

(اين كلمه يونانى است).

=المُوسِيقِيّ-

موسيقى دان.

=المُوَشَّح-

[وشح]: مفع، نوعى شعر كه داراى تقاطيع و قافيه هاى مختلف باشد. اين نوع شعر از اختراع شاعران و سخنگويان اندلس است.

=المُوَشَّحَة-

[وشح] من الطير أو الظباء: پرنده يا آهوئى كه بر دو پهلوى آن دو خط كشيده مانند حمايل باشد،- ج مُوَشَّحات:

قصيده اى مُوَشَّح.

=المُوَشَّع-

[وشع]: مفع؛ «بُرْدٌ مُوَشَّعٌ»:

پارچه اى كتانى كه داراى نقش و نگار باشد.

=الموشور-

=الموشوري-

=الموصب-

=الموصل-

=الموصول-

=الموضع-

=الموضوع-

=الموضوعة-

=الموضونة-

=الموطأ-

=الموطئ-

=الموطن-

=الموطود-

=الموظف-

=الموعب-

=الموعة-

=الموعث-

=الموعد-

=الموعظة-

=الموعلة-

=الموعوث-

=الموعود-

=الموعوك-

=الموغل-

=الموفر-

=الموفق-

=الموفور-

=الموق-

=الموقى-

=الموقئ-

=الموقت-

=الموقد-

=الموقدة-

=الموقر-

=الموقرة-

=الموقع-

=المَوْشُور-

[وشر]: مفع،- ج مَوَاشير (ه):

منشورى از بلور كه قاعده آن سه ضلعى است؛ «مَوْشُورٌ ثلاثِيّ، رباعيّ، خماسيّ»: در علم هندسه منشورى است كه قاعده آن مثلث، رباعى، خماسى باشد؛ «مَوْشُورٌ مايلٌ»: منشورى كه خطوط رسم آن بر مستواى قاعده مايل باشد؛ «مَوْشورٌ قائمٌ»:

منشورى كه خطوط رسم آن بر مستواى قاعده عمودى باشد؛ «سطح موشور»: جسمى است كه اطراف آن سطحى منشورى و داراى دو مستواى متوازى كه خطوط سطح را قطع كنند باشد.

=المَوْشُورِيّ-

[وشر]: «سَطْحٌ مَوْشُوريٌّ» (ه):

شكل مستقيم و متحركى است بموازات خود و مستند بر خط شكسته اى بطوريكه آن خط و مستقيم در يك مستوى نباشند.

=المُوَصَّب-

[وصب]: بسيار دردمند.

=المَوصِل-

[وصل]: مرگ، جاى پيوند و گره زدن ريسمان و مانند آن؛ «مَوْصِلُ الْبَعيرِ»:

ما بين سرين و ران شتر.

=المَوْصُول-

[وصل]: مفع،- (ح): حشره اى بشكل زنبور كه مردم را مى گزد، و در اصطلاح نحويان عبارت از اسمى است كه معناى آن بوسيله عبارتى كه بعد از آن آورده مى شود وصله نام دارد پايان مى پذيرد. و از اسمهاى موصول: الذى، التى، اللذان، اللتان ... مى باشد.

=المَوْضَع-

[وضع]: مص،- ج مَوَاضع: جاى گذاردن چيزى؛ و بمعناى «المحل الهندسيّ» است و آن شكلى است كه نقاط يا خطوط آن با يكديگر تفاوت داشته باشد.

=المَوْضِع-

[وضع]: مص،- ج مَوَاضِع: مرادف (المَوْضَع) است، موضوع و محل؛ «كان مَوْضِعَ حَفَاوةٍ»: موضع تكريم قرار گرفت، «مَوْضِع اعْجاب»: مورد تعجب و شگفتى.

=المُوَضَّع-

[وضع]: مفع، شكسته و قطعه قطعه شده.

=المَوْضُوع-

[وضع]: مص، مفع، موضوع هر كارى؛ «مَوْضُوعُ العِلْمِ» آنچه كه در عوارض ذاتى آن بحث شود مانند جسم انسان كه موضوع بحث آن (علم پزشكى) است؛ «مَوْضُوعُ الكلامِ»: موضوع سخن و گفتگو، ج مَوَاضِعِ و مَوْضُوعَات؛ «الرجُلُ المَوْضُوعُ فى تجارِته»: آنكه زيان ديده باشد.

=المَوْضُوعَة-

[وضع] (ه): مدّعاى هندسى است كه بدون برهان بدان استناد كنند؛ «الأَحَادِيث المَوْضُوعة»: سخنان گوناگون.

=المَوْضُونَة-

[وضن]: زرهى كه حلقه هاى آن نزديك بهم بافته شده باشد، زره جواهر نشان.

=المَوْطَأ-

[وطأ]: جاى پا، جاى گام.

=المَوْطِئ-

[وطأ]: مرادف (المَوْطَأ) است.

=المَوْطِن-

ج مَوَاطِن [وطن]: وطن، ميهن، موضع؛ «مَوْطِن الضعْف»: موضع ناتوانى، رزمگاه.

=المَوْطُود-

[وطد]: مفع،- من الأَشياء: محكم و سنگين.

=المُوَظَّف-

[وظف]: مفع،- ج مُوَظَّفُون:

كارمند دولت.

=المُوَعَّب-

[وعب]: پهن و وسيع.

=المَوْعَة-

[موع]: «مَوْعَةُ الشبابِ»: آغاز و عنفوان جوانى.

=المُوَعَّث-

[وعث]: مفع؛ «امْرٌ مُوَعَّثُ»:

امرى پوچ و فاسد.

=المَوْعِد-

[وعد]: مص،- ج مَوَاعِد: وعده، قرار، قرارگاه، وعده گاه، زمان وعده، پيمان.

=المَوْعِظَة-

ج مَوَاعِظ [وعظ]: اسم است از (الوَعْظ)، پندار و اندرز كه واعظ گويد.

=المَوْعَلَة-

[وعل]: اسم جمع است براى (الوَعِل) و بمعناى بز كوهى است.

=المَوْعُوث-

[وعث]: آنكه اصل و نژادى ناقص داشته باشد.

=المَوْعُود-

[وعد]: مفع؛ «اليومُ المَوْعُودُ»: روز قيامت.

=المَوْعُوك-

[وعك]: مفع، تب دار، آنكه دچار سختى و يا بيمارى شده باشد.

=المُوغِل-

[وغل]: فا، آنكه با شتاب داخل شود.

=المُوَفَّر-

[وفر]: مفع؛ «المُوَفَّرُ الشَّعْر»: آنكه موى بلند و پر پشت داشته باشد «تركتُهُ فى احْسنِ مُوَفَّرٍ»: او را در بهترين وضع ترك كردم.

=المُوَفَّق-

[وفق]: مفع؛ «فلانٌ مُوَفَّقٌ»: او موفق است.

=المَوْفُور-

[وفر]: مفع، چيز تمام و كمال.

=المُوق-

ج آمَاق و أمْآق و مَوَاقٍ و مَآقٍ [مأق] (ع ا): مجراى اشك از چشم.

=المُوق-

[موق]: مص،- ج أمواق: حماقت و كند ذهنى، مجراى اشك از چشم، گرد و خاك، كفش بزرگى كه روى كفشى ديگر پوشند، مورچه بالدار.

=المُوَقَّى-

[وقي]: مفع، شجاع و قهرمان.

=المَوْقِئ-

ج مَآقٍ [مأق]: مرادف (المَأْق) است.

=المَوْقِت-

تعيين وقت، زمان و مكان آن.

=المُوَقَّت-

[وقت]: بطور موقت؛ «حكومةٌ مُوَقَّتَةَ»: دولت موقت.

=المُوَقِّت-

[وقت]: آنكه بر تقويم و گاهنامه اشراف داشته باشد.

=المَوْقِد-

ج مَوَاقِد [وقد]: منقل، آتشدان.

=المَوْقِدَة-

[وقد]: اجاق.

=المُوقِر-

[وقر]: «نَخْلَةٌ مُوقِرٌ»: درخت نخل پُر بار.

=المَوْقِر-

[وقر]: دامنه كوه.

=المُوَقَّر-

[وقر]: مفع، آزموده، خردمندى كه زمانه او را با تجربه كرده است.

=المُوقَرَة-

[وقر]: «نَخْلَةٌ مُوقَرَةٌ»: مرادف (مُوقِرٌ) است.

=المُوقِرَة-

[وقر]: «نَخْلَةٌ مُوقِرَةٌ»: مرادف (مُوقِرُ) است.

=المَوْقِع-

ج مَوَاقِع [وقع]: جاى وقوع امرى؛ «مَوَاقِعُ القَطْرِ»: جاى نزول باران؛ «مَوَاقِعُ القتالِ»: ميدانهاى جنگ.

=المُوَقَّع-

[وقع]: مفع، آنكه دچار بلا شده باشد، راه خراب، چاقوى تيز و نرم.

=المُوَقِّع-

[وقع]: فا، سبك گام، امضا

=الموقعة-

=الموقف-

=الموقفة-

=الموقوت-

=الموقور-

=الموقورة-

=الموقوص-

=الموقوف-

=الموكب-

=الموكن-

=الموكنة-

=مول-

=المول-

=المولى-

=المولة-

=المولج-

=المولد-

=المولدة-

=المولع-

=المولود-

=المولوي-

=المولوية-

=المولية-

=موم-

=الموم-

=الموماء-

=الموماة-

=المومأ-

=الموموق-

=المومياء-

=المونة-

=موة-

=الموهب-

نگهدار، امضاء كننده.

=المَوْقَعَة-

[وقع]: «مَوْقَعَةُ الطائِر» ج مَوَاقِع:

جاى افتادن پرنده.

=المَوْقِف-

ج مَوَاقِف [وقف]: ايستگاه، آمادگى و ايستادگى؛ «وَقَفَ من ذلك مَوْقِفاً حازِماً»: در برابر امر با دور انديشى ايستادگى كرد؛ «اتَّخَذَ مَوْقِفاً عَدائيّاً»: موضع دشمنى بخود گرفت؛ «مَوْقِفُ المرأةِ المحجّبةِ»: دستها و چشمها و اعضاى ديگر جسم كه جزو حجاب زن نباشد.

=المُوَقَّف-

[وقف]: مفع،- من الدوابّ:

ستورى كه روى بازوان آنرا بشكل دايره داغ كرده باشند؛ «ضَرْعُ مُوَقَّفٌ»: پستانى كه بر روى آن آثار پستان بند باشد؛ «رَجُلٌ مُوَقَّف»: مرد مجرّب و كار آزموده؛ «رَجُلٌ مُوَقَّفٌ على الحقّ»: مردى كه در برابر حق و حقيقت مطيع و فروتن است.

=المَوْقِفَة-

[وقف]: جاى ايستادن، ايستگاه.

=المُوَقَّفَة-

[وقف]: «دابَّةٌ موقَّفَةٌ»: ستورى كه بر روى دست و پاى آن خطهاى سياه باشد.

=المَوْقُوت-

[وقت]: «وَقْتٌ مَوْقُوتٌ»: وقت معين و محدود.

=المَوْقُور-

[وقر]: «عَظْمٌ مَوْقُورٌ»: استخوانى كه در اثر صدمه فرو رفتگى پيدا كرد و درد گرفت.

=المَوْقُورَة-

[وقر]: «أُذُنٌ مَوْقُورَة»: گوش كه سنگين يا ناشنوا شده است.

=المَوْقُوص-

[وقص]: مفع، آنكه بر گردن او ضربه وارد شده باشد،،- فى العروض: و در علم عروض انداختن حرف دوم از كلمه مُتَفَاعِلُنْ است كه در اين صورت مى شود (مُفَاعِلُنْ).

=المَوْقُوف-

[وقف]: مفع،- عند الفُقَهاءِ: و در نزد فقيهان بمعناى وقف شده يا مال موقوف مى باشد.

=المَوْكِب-

ج مَوَاكِب [وكب]: گروه سواره يا پياده؛ «مَوْكِبُ الجنازةِ»: تشيع جنازه.

=المَوكِن-

[وكن]: جائيكه در آن تخم پرنده باشد، آشيانه پرنده.

=المَوْكِنَة-

[وكن]: آشيانه پرندگان.

=مَوَّل-

تَمْوِيلًا [مول] هُ: او را ثروتمند كرد.

=المُول-

[مول] (ح): عنكبوت، كاردونك.

=المَوِّل-

[مول]: آنكه ثروت و اندوخته مالى بسيار دارد.

=المَوْلَى-

ج مَوَالٍ [ولي]: مالك، سيّد، آقا، ارباب، دنباله رو، بنده و برده، آزاد شده، آزاد كننده، انعام كننده، دوست دار، رفيق، هم پيمان، همسايه، شريك، فرزند، عمو، پسر عمو، خواهر زاده، داماد، فاميل نزديك، خويشاوند.

=المُولَة-

[مول] (ح): واحد (المُول) و بمعناى عنكبوت است.

=المَوْلِج-

ج مَوَالِج [ولج]: جاى دخول، مدخل.

=المُولِد-

[ولد]: «شاةٌ مُولِدٌ» ج مَوَالِد و مَوَالِيد:

گوسفندى كه وضع حمل كرده باشد.

=المَوْلِد-

[ولد]: مص،- ج مَوَالِد: محل تولد يا زمان تولّد.

=المُوَلَّد-

[ولد]: مفع، آنچه كه از هر چيزى بوجود آمده باشد؛ «المَولَّدون مِنَ الشّعراءَ اوِ الأُدباء»: شاعران و اديبان كه در دوره اسلامى متولد شده اند نه در دوران جاهليت؛ «رجُلٌ مُوَلَّدٌ» و «كلامٌ مُوَلَّدٌ»: مرد يا كلامى كه عربى خالص و اصيل نباشد.

=المُوَلِّد-

[ولد]: فا،- الكهربائي (ف):

دستگاه توليد نيروى برق، ژنراتور.

=المُوَلَّدَة-

[ولد]: آنچه كه از چيزى بوجود آيد؛ «جاءَنا ببيِّنةٍ مُوَلَّدَة»: دليلى نا روشن براى ما ارائه داد.

=المُوَلِّدَة-

[ولد]: ماما، قابله.

=المُوَلَّع-

[ولع]: مفع، آنكه به بيمارى پيسى دچار باشد،- من الدّواب: ستورى كه پوست آن داراى انواع رنگها بجز سياه و سفيد باشد.

=المُولَه-

[وله]: «ماءٌ مُولَهٌ»: آبى كه بسوى بيابان روان شده و به هدر رفته است.

=المُوَلَّه-

[وله]: مفع، «ماءٌ مَوَلَّهٌ»: مرادف (المُوله) است.

=المَوْلُود-

ج مَوَالِيد [ولد]: نوزاد، كودك.

=المَوْلَوِيّ-

[ولي]: منسوب به مولى، و در نزد مسلمانان بمعناى زاهد و متعبّد است.

=المَوْلَوِيَّة-

[ولي]: كلاه پشمين و بلندى كه مَوْلَوِي يا زاهد بر سر گذارد؛ «فيه مَوْلَويَّةٌ»: همانند مَوَالي يعنى سادات و بزرگان است.

=المَوْلِيّ-

[ولي]: كودكى كه براى او ولى تعيين كنند.

=المَوْلِيَّة-

[ولي]: مؤنث (المَوْلِيّ) است.

=مَوَّمَ-

تَمْوِيماً [موم] مِيماً: ميم نوشت.

=المُوم-

[موم]: شمع، سختترين نوع بيمارى آبله كه همه بدن را فرا گيرد.

=المَوْماء-

ج مَوَامٍ [موم]: بيابان پهن يا بيابانى كه در آن آب يافت نشود.

=المَوْماة-

ج مَوَامٍ [موم]: مرادف (الْمَوْماء) است.

=المُومَأ-

[ومأ] إليهِ: مشار اليه، اين كلمه را نويسندگان اديبانه بكار مى برند.

=المَوْمُوق-

[ومق]: دوست داشتنى.

=المُومِياء-

[موم]: موميا، ماده اى كه با آن اجسام را موميا كنند و اين روش در مصر باستان معمول بوده است.- اين كلمه فارسى است-

مَوَّنَ-

تَمْويناً [مون] هُ: مخارج زندگى او را عهده دار شد،- الأجيرَ: كارگر روز مزد را علاوه بر دست مزد غذا داد.

=المُونَة-

ج مُوَن [مون]: آنچه از آذوقه كه انبار شود؛ «بيتُ المونة»: انبارى كه در آن مواد غذائي ذخيره كنند.

=مَوَّةَ-

تَمْوِيهاً [موه] المكانُ: در آنجا آب بدست آمد،- القِدرَ: آب ديگ را زياد كرد،- الشي ءَ بماءِ الذّهب او الفضّة و نحو هما: بر روى آن آب طلا يا نقره و مانند آنها كشيد،- عليهِ الأَمْرَ او الخبرَ: امر يا خبرى را بر خلاف واقع و مزورانه بيان نمود.

=المَوْهِب-

[وهب]: اسم است از (وَهَبَ).

=الموهبة-

=الموهة-

=الموهن-

=الموهوم-

=الموهون-

=الموهونة-

=المويل-

=المويه-

=المويهة-

=مي-

=ميا-

=المياثر-

=المياح-

=المياد-

=الميادة-

=الميار-

=المياس-

=المياط-

=المياكيد-

=الميال-

=الميالة-

=الميان-

=مية-

=الميباس-

=الميبل-

=الميبلة-

=الميت-

=الميتة-

=الميتد-

=الميتدة-

=الميتم-

=الميتمة-

=الميتوتة-

=الميثاق-

=الميثب-

=الميثرة-

=الميثم-

=الميجار-

=الميجاز-

=الميجر-

=الميجرة-

=الميجنة-

=ميح-

=الميد-

=الميدى-

=الميداء-

=الميداعة-

=الميدان-

=الميدة-

=الميدع-

=الميدعة-

=المَوْهَبَة-

ج مَوَاهِب [وهب]: عطا و بخشش، چيز بخشيده شده، آبگير كوچك.

=المَوْهِبَة-

ج مَوَاهِب [وهب]: اسم است از (وَهَبَ)، مرادف (المَوْهَبَة) است.

=المُوهَة-

[موه] من الوجه: طراوت و زيبائى صورت.

=المَوْهِن-

[وهن] من الليل: نيمه شب يا پاسى از شب.

=المَوْهُوم-

[وهم] من الأَشياءِ: چيزى موهوم كه وجود خارجى نداشته باشد، پندار.

=المَوْهُون-

[وهن]: ناتوان.

=المَوْهُونَة-

[وهن]: مؤنث (المَوْهُون) است.

=المُوَيْل-

[مول]: اسم مصغر از (المال) است.

=المُوَيْه-

[موه]: اسم مصغر از (الماء) است.

=المُوَيْهَة-

[موه]: اسم مصغر از (الماء) است.

=مَيّ-

از نامهاى زنان است.

=مَيَّا-

مرادف (مَيَّ) است.

=المَيَاثِر-

[وثر]: مرادف (المَواثر) است.

=المَيَّاح-

[ميح]: مرادف (المائِح) است و بمعناى كسيكه با دست آب مى خورد است.

=المَيَّاد-

[ميد]: آنكه بسيار تمايل و اهتزاز داشته باشد.

=المَيَّادة-

[ميد]: مؤنث (المَيَّاد) است.

=المَيّار-

[مير]: آنكه غذا و خواربار ذخيره شده را مىورد.

=المَيَّاس-

[ميس]: اسم فاعل است، شير درنده و پر تكبّر، گرگ؛ «غُصْنٌ مَيَّاسٌ»: شاخه كج درخت.

=المِيَاط-

[ميط]: راندن و دور كردن، كجى و خميدگى، پشت كردن و روى گردانيدن.

=المَيَّاط-

[ميط]: آنكه بيكار و سر بهوا باشد.

=المَيَاكِيد-

[وكد]: دوالهائى كه با آن كوهه زين (قربوس) را بندند.

=المَيَّال-

[ميل]: آنكه خميدگى بسيار داشته باشد.

=المَيَّالَة-

[ميل]: مؤنث (المَيَّال) است.

=المَيَّان-

[مين]: دروغگو.

=مَيَّة-

از نامهاى زنان است.

=المِيباس-

[يبس]: باد سام كه گياهان را خشك مى كند.

=المِيبَل-

ج مَوَابِل [وبل]: تازيانه، تسمه اى بافته بر سر چوبى كه با آن شتران را برانند.

=المِيبَلَة-

[وبل]: مرادف (المِيبَل) است.

=المَيْت-

ج أَمْوَات و مَوْتَى و مَيْتُون [موت]:

آنكه زندگى را بدرود گفته است، مرده.

=المَيِّت-

ج مَيِّتُون: مرده. اين كلمه كاربرد مؤنث نيز دارد و جمع آن مَيِّتات است.

=المَيْتَة-

ج مَيْتَات [موت]: مؤنث (المَيْت) است، حيوان مردار.

=المِيتَة-

[موت]: حالت و چگونگى مرگ؛ «ماتَ مِيتَةً صالحةً»: همانند نيك سيرتان و صالحان مرد؛ «ماتَ مِيتَةَ سوءٍ»: در وضع بدى مرد؛ «ماتَ مِيتَة الأَبطال»: مانند قهرمانان مرد.

=المَيِّتَة-

ج مَيِّتَات [موت]: مؤنث (المَيِّت) است.

=المِيتَد-

[وتد]: ميخ كوب كه از چوب يا آهن ساخته مى شود.

=المِيتَدَة-

[وتد]: مرادف (المِيتَد) است.

=المَيْتَم-

ج مَيَاتِم [يتم]: يتيم خانه، پرورشگاه بچه هاى يتيم.

=المَيْتَمَة-

[يتم]: يقال «الحرب مَيْتَمَةٌ»:

جنگ مردان را مى كشد و فرزندان آنها يتيم مى شوند.

=المَيْتُوتَة-

[موت]: مرگ.

=المِيثاق-

ج مَوَاثِيق [وثق]: پيمان، دستور سياسى يا قوانين اساسى مورد قبول همه؛ «مِيثاقُ هيئةِ الأممِ المُتَّحِدة»: پيمان و قوانين سازمان ملل متفق.

=المِيثَب-

[وثب]: پَرِش كننده، زمين بلند، جدول، نشسته، زمين هموار و نرم.

=المِيثَرَة-

ج مَوَاثِر و مَيَاثِر [وثر]: بالش كوچكى كه بر روى زين قرار مى دهند.

=المِيثَم-

[وثم]: «خُفٌّ مِيثَمٌ»: كف پاى شتر كه سخت زمين را بكوبد.

=المِيجَار-

[وجر]: چوگان مانندى كه با آن توپ بازى را زنند.

=المِيجَاز-

[وجز]: آنكه در گفتار خود همواره جانب ايجاز را رعايت كند.

=المِيجَر-

[وجر]: ابزارى كه با آن دارو در دهان ريزند.

=المِيجَرَة-

[وجر]: مرادف (المِيجَر) است.

=المِيجَنَة-

ج مَيَاجن و مَوَاجِن [وجن]: چكّش.

=مَيَّحَ-

تَمْيِيحاً [ميح] الغصنُ أو السكرانُ: شاخه درخت يا شخص مست باين سو و آن سو حركت كرد.

=المُيَّد-

[ميد]: «غصونٌ مُيَّدٌ»: شاخه هاى درخت مايل و كج.

=المَيْدَى-

[ميد]: بخاطر، براى اينكه، بموازات و روبرو.

=المِيدَاء-

[مدي]: پايان و نهايت هر چيزى.

=المِيدَاء-

[ميد] «مِيدَاءُ الشي ءِ»: مقياس و مبلغ چيزى؛ «هذا مِيداءُ ذاك و بِميِدائِهِ»: اين در مقابل آن است.

=المِيدَاعَة-

[ودع]: مردى كه آسايش تن را دوست داشته باشد، مرادف (المِيدَعَة) است.

=المَيْدَان-

ج مَيَادِين [ميد]: ميدان، زمين باز در بعضى شهرها، ميدان جنگ، مجال نشاط؛ «خَرَجَ من مَيْدانِ العمل»: از نشاط كارى دست برداشت و خود را كنار گرفت.

=المِيدَان-

ج مَيَادِين [ميد]: مرادف (المَيْدان) است.

=المَيْدَة-

[ميد]: اسم مرّه از (مادَ): سفره كه بر آن غذا گسترده باشند، غذا و خوراك.

=المِيدَع-

ج مَوَادِع [ودع]: روپوش لباس و لباس كار، جامه كهنه و فرسوده؛ «كلام مِيدَعٌ»: گفتار غم انگيز.

=المِيدَعَة-

روپوش، لباس كار، جامه كهنه و فرسوده.

=المَيْدِيّ-

[يدي]: آنكه در دستش ناراحتى

=المير-

=الميراث-

=الميرة-

=الميروق-

=الميرون-

=ميز-

=الميز-

=الميزاب-

=الميزان-

=الميزانية-

=الميزة-

=ميس-

=الميس-

=الميسان-

=الميسة-

=الميسر-

=الميسرة-

=الميسم-

=الميسور-

=الميشار-

=ميط-

=الميطدة-

=الميعاد-

=الميعة-

=الميفاق-

=الميفعة-

=الميقات-

=الميقاف-

=الميقان-

=الميقانة-

=الميقعة-

=الميقف-

=الميكروب-

=ميل-

=الميل-

=الميلاء-

=الميلاد-

=الميلاه-

=الميلة-

=الميلغ-

=الميلغة-

بوجود آمده باشد، آنكه دستش بريده و قطع شده باشد؛ «ظبيٌ مَيْدِيٌّ»: آهو كه دستش در دام افتاده باشد.

=المَيْر-

[مير]: مص، غذا.

=المِير-

[أمر]: امير و فرمانده. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=المِيراث-

ج مَوَارِيث [ورث]: ميراث، ارث.

=المِيرَة-

[أمر]: ماليات املاك.

=المِيرَة-

ج مِيَر [مير]: غذا و آذوقه ذخيره شده.

=المَيْرُوق-

[يرق] من الزرع و الناس (طب):

آنچه از كِشت كه زردى گرفته و يا مردى كه به بيمارى يرقان (زردى) دچار شده باشد.

=المَيْرُون-

عند المسيحيِّين: روغن مقدس كه مؤمنين مسيحى در كليسا بر پيشانى خود مى كشند (اين كلمه يونانى است).

=مَيَّزَ-

تَمْيِيزاً [ميز] الشي ءَ: چيزى را از ميان ساير چيزها برداشت، چيزى را بر ديگر چيزها ترجيح داد.

=المَيْز-

[ميز]: آنكه بازوى كلفت و محكم دارد.

=المَيِّز-

[ميز]: مرادف (المَيْز) است.

=المِيزَاب-

ج مَيَازِيب [وزب]: قناتى كه در آن آب جريان داشته باشد.- اين كلمه فارسى است-.

=المِيزَان-

ج مَوَازين [وزن]: ترازو، تراز بنائى، مقدار، عدل، امتحان حساب در جمع و ضرب.

=المِيزانِيَّة-

[وزن]: تعادل، بودجه دولت و يا شهردارى ...

=المِيزَة-

[ميز]: طبيعت، نشانه و علامت.

=مَيَّس-

تَمْيِيساً [ميس] الثوبَ: براى جامه دامن دوخت و تهيه كرد.

=المَيْس-

[ميس]: پالان و رَحْل، چوب يوغ، نوعى كشمش؛ درختى است زينتى كه ميوه آن خورده مى شود ولى مطبوع نيست.

=المَيْسان-

ج مَيَاسِين [ميس]: مرادف (المَيَّاس) است، هر ستاره پر نور و درخشان.

=المِيسان-

[وسن] (للمذكَّر و المؤنَّث): شخص خواب آلود كه همواره چُرت زند.

=المَيْسَة-

[ميس] (ن): واحد (المَيْس) است.

=المَيْسِر-

[يسر]: بر هر قمارى اطلاق مى شود، بازى با تيرهاى قمار، شتر قربانى كه با آن قمار مى باختند.

=المَيْسُرَة-

[يسر]: آسانى، بى نيازى و دارائى.

=المَيْسَرَة-

ج مَيَاسِر [يسر]: سمت چپ، مرادف (المَيْسُرَة) است.

=المَيْسِرَة-

[يسر]: مرادف (المَيْسُرَة) است.

=المِيسَم-

ج مَيَاسِم [وسم]: آهن يا ابزارى كه با آن داغ كنند، زيبائى و خوشگلى.

=المَيْسُور-

ج مَيَاسِير [يسر]: آسان، سهل.

=المِيشار-

[وشر]: ارّه، مترادف (المِنْشَار) است.

=مَيَّطَ-

تَمْيِيطاً [ميط] بينَهما: ميان آن دو متردد شد و دو دل ماند.

=المِيطَدَة-

[وطد]: چوبى كه با آن اساس خانه را بكوبند تا محكم شود، دسته چوبى مته.

=المِيعَاد-

ج مَوَاعِيد [وعد]: زمان وعده، جاى وعده، بيكديگر وعده دادن؛ «على غير مِيعَاد»:

بدون قرار قبلى؛ «من غير مِيعادٍ»: غير قابل انتظار، ناگهانى.

=المَيْعَة-

[ميع]: روان شدن چيزى كه ريخته شده باشد، صمغى خوشبو كه از درختى تراوش كند و از عطر آن استفاده كنند،- السائلة (ن): درخت زيبائى كه در داروسازى از آن استفاده كنند؛ «مَيْعَةُ الشي ءِ»: اصل و آغاز چيزى؛ «مَيْعَةُ الشباب»:

آغاز جوانى؛ «مَيْعَةُ الفرسِ»: اولين نشاط اسب در تك خويش.

=المِيفاق-

[وفق]: «مِيفَاقُ الهلالِ»: زمان بر آمدن هلال.

=المَيْفَعَة-

ج مَيَافِع [يفع]: زمين بلند.

=المِيقَات-

ج مَوَاقِيت [وقت]: وقت، قرار قبلى، وعده گاه.

=المِيقاف-

[وقف]: چوبى كه با آن ديگ غذا پزى را بهم زنند، نقص فنى در ابزارى كه باعث از كار افتادن آن شود.

=المِيقَان-

[يقن]: خوش باور، زود باور.

=المِيقَانَة-

[يقن]: مؤنث (الميقان) است.

=المِيقَعَة-

ج مَوَاقِع [وقع]: چكش، چوبى كه گازر با آن بر جامه ها كوبد، سوهان دراز كه با آن اشياء را تيز كنند؛ «مِيْقَعَة الطائِر»:

جائيكه پرنده در آن الفت گرفته باشد.

=المِيقَف-

[وقف]: چوبى كه با آن ديگ را بهم زنند تا جوشش آن بيفتد.

=المِيكرُوب-

ج مِيكروبات: ميكرب.

=مَيِلَ-

- مَيَلًا [ميل]: آن چيز در اصل خميده بود.

=مَيَّلَ-

تَمْيِيلًا [ميل] الشي ءَ: آن چيز را كج و خميده كرد،- فِى الأَمر: در كار خود شك كرد،- بينَ الأَمرين: ميان دو كار مردد و دو دل شد.

=المَيْل-

[ميل] مص،- ج مُيُول و أَمْيَال: جهت گرفتن، بسوى چيزى رفتن، هوا و هوس.

=المِيل-

ج أَمْيَال و أَمْيُل و مُيُول [ميل]: ميله سرمه دان، ميله پزشك جراح، منارى كه براى راهنمائى مسافران در دشتها بر پا مى شود، مسافتى كه حد معينى ندارد و گفته مى شود به اندازه يك چشم انداز است، چهار هزار ذرع،- الهاشمي: يكهزار باع.

=المَيِّل-

[مول]: بسيار پولدار و ثروتمند.

=المَيْلاء-

[ميل]: مؤنث (الأَمْيل) است، پشته هاى شن و ماسه محكم؛ «شجرةٌ مَيْلاء»: درخت انبوه از شاخ و برگ.

=المِيلَاد-

[ولد]: زمان تولد؛ «عيدُ الميلادِ»:

عيد تولد حضرت عيسى (ع).

=المِيلَاه-

[وله]: بادهاى تند؛ «امرأَةٌ مِيلاهٌ»:

زن بسيار اندوهگين و نالان بر مرگ فرزند خود.

=المِيلَة-

ج مِيَل [ميل]: وقت و زمان.

=المِيلَغ-

ج مَيَالِغ [ولغ]: ظرفى كه سگ از آن آب خورد.

=المِيلَغَة-

ج مَيَالِغ [ولغ]: مرادف (المِيلَغ) است.

=المِيلَه-

[وله]: بيابانى كه انسان را گيج و

=ميم-

=الميمم-

=الميمن-

=الميمنة-

=الميمون-

=المين-

=المينا-

=الميناء-

=الميهة-

=الميود-

=الميوس-

سرگردان كند.

=مِيمَ-

مَوْماً [موم] الرجُلُ: به بيمارى تب و ذات الجنب دچار شد.

=المُيَمَّم-

[يمّ]: مفع، آنكه در خواسته هاى خود پيروز باشد.

=المُيَمَّن-

[يمن]: آنكه با خود بركت و فرخندگى مىورد.

=المَيْمَنَة-

ج مَيَامِن [يمن]: بركت، سعادت، سمت راست.

=المَيْمُون-

ج مَيَامِين [يمن]: با ميمنت و بركت؛ «هو ميمونُ الطائِر»: او فرخنده فال است؛ «سِرْ على الطّائِر المَيْمُون»: با موفقيت و خوشحالى برو؛ «المَيْمُون لِقومِهِ او عليهم»:

باعث بركت بر قوم خود.

=المَيْن-

ج مُيُون [مين]: دروغ.

=المِينا-

ج مَوَانٍ [مين و وني]: هر لنگرگاه كشتى، بندر؛ «مِينا الساعةِ»: صفحه ساعت.

=المِيناء-

ج مَوَانٍ و مَوَانِئ [مين و وني]: بندر؛ «ميناء جَوِّيّ»: فرودگاه هواپيما، ماده اى سفت كه بر روى شيشه مالند؛ «مِيناءُ السّاعَةِ»: صفحه ساعت كه عقربه ها بر روى آن باشد.

=المِيهَة-

[ميه]: مرادف (الماهَة) و بمعناى بسيارى آب چاه است.

=المَيِّهَة-

[موه]: «ركيَّةٌ مَيِّهَةٌ»: چاهى كه آب بسيار دارد.

=المَيُود-

[ميد]: بسيار حركت كننده.

=المَيُوس-

[ميس]: پُر تكبر و خود بزرگ بين كه در راه رفتن بچپ و راست متمايل شود.

ن النّون

ن-

=نا-

=ناء-

=ناءى-

=النائب-

=النائبة-

=النائحة-

=النائر-

=النائرة-

=النائط-

=النائع-

=النائل-

=النائلة-

=النائم-

=النائمة-

=النائه-

=النائي-

=النائية-

=ناب-

ن النّون

ن-

حرف بيست و پنجم از حروف مبانى و از حروف ذولقي (نوك زبانى) است و در حساب جُمّل عبارت از عدد (٥٠) است؛ «النُّون المُفْرَدَة»: براى تأكيد مىيد، گاهى خفيفه و ساكن است و گاهى ثقيله و مفتوح است. و هر دو نون ويژه فعل است مانند: «لِيكونَنْ من الصّاغرين»، و «لا تَحْسَبَنَّ اللّهُ غافلًا». اين ويژگى براى فعل مضارع و فعل امر است كه در فعل امر تأكيد جايز است ولى در فعل مضارع هرگاه جواب قسم باشد و با لام بيايد تأكيد واجب مى گردد مانند «تاللّهِ لأَكيدنَّ اصْنامَكم»، گاهى نون براى تنوين است و عبارت از نون ساكن زائدى است كه در آخر اسم مىيد آنهم در تلفظ بدون آنكه نوشته شود مانند «كتابٌ» (كتابُنْ)، و گاهى ضمير مؤنث و مفتوح است كه در آخر فعل مىيد مانند «ضَرَبْنَ و اضْرِبْنَ»، و گاهى متصل به ضمير مىيد و مشدّد و مفتوح است مانند «مِنْهُنَّ وَ ضَرَبَهُنَّ» كه در اينصورت حرف است، و گاهى نون وقايه است كه قبل از يا، متكلم مىيد مانند «ضَرَبَنِي و انَّنِي»، و گاهى زائده مى باشد كه دو صورت دارد اول اينكه در آخر فعل مضارع مثنى مىيد مانند «يضربانِ و تضربانِ» كه مكسور است و يا در آخر مضارع مفرد مؤنث مخاطب مانند «تَضربينَ» و يا جمع مذكر مانند «يضربونَ و تَضْرِبُونَ» مىيد كه مفتوح است. دوم آنكه در آخر اسم مثنى مىيد مانند «المُعَلِّمَانِ» كه مكسور است و يا در آخر جمع مُذَكّر مىيد مانند «المعلِّمُونَ» كه مفتوح مى باشد.

=نا-

ضمير متكلم است كه مشترك بين رفع و نصب و جر مى باشد مانند «رَبَّنا انَّنَا سَمِعْنَا».

=ناء-

- نَوْءاً و تَنْوَاءً [نوأ]- لغتى است از نأى بمعنى دور شد، با سختى و مشقت برخاست، افتاد- بالحِمْلِ: بسختى بار سنگين را برداشت- بهِ الحِمْلُ: بار بر روى دوش او سنگينى كرد و او را خميده نمود،- النّجمُ: ستاره با سپيده دم در جهت مغرب غروب كرد و در همان وقت ستاره ديگرى در برابر آن از مشرق طلوع كرد.

=ناءَ-

- نيْئاً و نُيُوءاً و نُيُوءَةً [نيأ] اللحمُ و غيرُهُ- گوشت و مانند آن پخته نشد.

=ناءَى-

مُنَاآةً [نأي] الرجُلَ- از او دورى جست،- الشرَّ عن فلان: از او دفاع كرد.

=النَّائِب-

[نوب]: فا، واحد النُّوب است،- ج نَوْب و نُواب: جانشين و قائم مقام ديگرى در امرى يا در كارى،- ج نُوّاب: نماينده مجلس، و در اصطلاح نظامى بر كسى كه رتبه (آجودانى) داشته باشد اطْلاق مى شود.

=النَّائِبَة-

ج نائِبَات و نَوَائب [نوب]- مؤنث (النَّائِب) است، بلا و پيشامد، مصيبت؛ «الحُمىَّ النَّائبة» تب دائم كه هر روز بر بيمار عارض شود.

=النَّائِحَة-

ج نُوح و أَنْوَاح و نُوَّح وَ نَوائِح و نائِحَات [نوح]- اسم فاعل مؤنث است. «حَمَامةٌ نائِحَةٌ» كبوتر آواز دهنده.

=النَّائِر-

[نير]- آنكه ميان مردم احتلاف اندازد و شرّ بپا كند.

=النَّائرة-

ج نَوَائِر [نور]- اسم فاعل براى مؤنث است، كينه و دشمنى.

=النَّائِط-

[نوط]: فا، رگ پشت كه زير دو برآمدگى پشت باشد.

=النَّائِع-

ج نِيَاع [نوع]: فا، گرسنه، تشنه.

=النَّائِع-

[نيع]: «غصنٌ نائِعٌ» - شاخه خميده درخت.

=النَّائِل-

[نول]: مص، فا، عطا و بخشش و نيكى.

=النّائِل-

[نيل]: فا، آنچه كه بدست مىيد؛ «اصَبْتُ منهُ نائِلًا»: از او عطائى گرفتم.

=النَّائِلَة-

[نول]- مؤنث (النائِل) است، نام يكى از بتهاى قريش قبل از اسلام.

=النَّائِم-

ج نِيَام و نُوَّم و نُيَّم و نِيَّم و نُوَّام و نُيَّام و نَوْم (و قيل الأخير اسم جَمْع) [نوم]: فا، مرد خوابيده.

=النَّائِمَة-

ج نُوَّم [نوم]- مؤنث (النائم) است، مرده.

=النَّائِه-

[نيه]- بلند و مُشرف.

=النَّائِي-

[نأي]- دور.

=النَّائِيَة-

[نأي]- مؤنث (النَّائي) است.

=نابَ-

- نَوْباً و مَنَاباً و نِيَاباً [نوب] في الأمر عن زَيْدٍ- در كارها جانشين و نايب زيد شد،- اليهِ:

پى در پى بسوى او بازگشت،- الى اللَّه:

توبه كرد،- فلانٌ: به اطاعت خداوند در آمد،- نَوْباً و نَوبَةً فلاناً امرٌ: امرى بر او عارض شد

نَابَ-

- نَيباً [نيب] هُ: به دندان او آسيب رسانيد.

=الناب-

=نابأ-

=النابئ-

=النابت-

=النابتة-

=النابجة-

=نابح-

=النابح-

=النابخة-

=نابذ-

=النابض-

=النابع-

=النابعة-

=النابغة-

=النابغي-

=نابل-

=النابل-

=النابه-

=النابي-

=النابية-

=الناتئ-

=الناتج-

=الناترة-

=الناتع-

=الناتق-

=الناتي-

=الناث-

=الناثر-

=الناثي-

=ناجى-

=الناجح-

=ناجد-

=الناجد-

=الناجذ-

=الناجر-

=ناجز-

=الناجز-

=الناجس-

=الناجش-

=الناجع-

=الناجل-

=الناجلة-

=الناجود-

=ناح-

=النَّاب-

ج أنَيب و أَنْيَاب و نُيُوب و أنَايِيب [نيب]- دندان نيش (مؤنث است)،- ج أنياب و نُيُوب و نِيب: ماده شتر سالخورده؛ «نابُ القومِ» ج أنْياب: بزرگ قوم.

=نابَأَ-

مُنَابَأةً [نبأ] هُ- هر يك بديگرى خبرى داد،- القومَ: از آنها دور شد و همسايگى آنانرا رها كرد.

=النَّابئ-

[نبأ]: فا، مكان بلند و محدّب؛ «رجُلٌ نابِى و سَيْلٌ نابِئُ»: مردى كه از جايى ديگر آمده باشد و يا سيلى ناگهانى كه معلوم نباشد از كجا آمده است.

=النَّابِت-

فا، هر گياه تازه بر آمده و نازك.

=النَّابِتَة-

مؤنث (النّابِت) است، آنچه از كودكان و يا ستوران كه در حال رشد و پرورش باشند.

=النَّابِجَة-

بلاى ناگهانى.

=نابَحَ-

مُنَابَحَةً [نبح] هُ الكلبُ- سگ بر او عوعو كرد.

=النَّابِح-

«الكَلْبُ النَّابِح» ج نَوَابِح و نُبَّح و نُبُوح- سگ پرصدا و عوعو كن.

=النَّابِخَة-

ج نَوَابِخ- مرد سخنگو و متكبر سرزمين دور.

=نابَذَ-

مُنَابَذَةً وَ نِبَاذاً [نبذ] هُ- با او مخالفت كرد و از روى دشمنى وى را ترك كرد،- هُ الحربَ: با او ستيز كرد،- فى البيع: با او بمنابذة معامله كرد و اينگونه معامله را (بيع المُنَابَذَة) و (بيع القاءِ الحجر) و (بيع الحَصَاة) نامند و بدينصورت بوده كه در زمان جاهليت فروشنده گله اى گوسفند حاضر مىورده و خريدار سنگريزه اى پرتاب مى كرده است و بصاحب گوسفندان مى گفته كه اين سنگريزه به هر گوسفندى كه خورد در برابر فلان مبلغ از آن من است.

=النَّابِض-

فا، تيرانداز، عصب.

=النَّابِع-

فا، قلم خودنويس، روان نويس.

=النَّابِعَة-

ج نَوَابِع- مؤنث (النَّابِع) است.

=النَّابِغَة-

كلمه فصيح،- ج نَوَابغ: مرد فصيح و بليغ، مرد نامى و بزرگوار، آنكه داراى هوش و استعداد خدادادى است؛ «النَّوابِغ»: هشت نفر از شعراى طراز اول عرب مى باشند.

=النَّابِغيّ-

منسوب به هشت نفر شاعر نابغه است.

=نابَلَ-

مُنابَلَةً [نبل] هُ- در تير اندازى بر او چيره شد.

=النَّابِل-

ج نُبَّل و نَبَل- سازنده تير، دارنده تير و پرتاب كننده آن، آنكه در تير اندازى ماهر باشد؛ «اختلطَ الحَابِلُ بالنَّابل» اين تعبير بر آشفتگى و درهم آميختگى كارى اطلاق مى شود.

=النَّابِه-

فا، ج- نُبَهاء: زيرك و باهوش، مرد بزرگوار؛ «امْرٌ نابِهٌ»: كارى بزرگ.

=النَّابِي-

[نبو]: فا، شمشير يا تير كه بهدف اصابت نكند، آنكه از جنگ گريزد، مرد فربه و چاق.

=النَّابِيَة-

[نبو]- مؤنث (النَّابي) است، كمان كه از زه خود فاصله داشته باشد.

=النَّاتِئ-

[نتأ]: فا، هر چيز بلند و آشكار مانند خانه و جز آن، اين كلمه را گاهى بطور مخفف النَّاتِي، تلفظ مى كنند مانند القارئ و القاري.

=النَّاتِج-

فا،- للبهائِم: براى ستوران همانند قابله براى زنان است.

=النَّاتِرَة-

مفرد (النّواتر) است و عبارت از كمانى است كه زه آن قطع شده باشد.

=النَّاتِع-

«دَمٌ ناتِعٌ من الجرح» - خون كه از زخم اندك اندك بيرون آيد.

=النَّاتِق-

فا، زن يا شتر ماده كه داراى فرزند بسيار باشد، اسبى كه سواره خود را مىفكند، فندك روشن.

=النَّاتي-

[نتو]: «عضوٌ ناتٍ» - عضوى از بدن كه ورم كرده است.

=النَّاثَ-

ج نُثَّاث [نثّ]- غيبت كننده.

=النَّاثِر-

فا، نثرگوى و نثر نويس؛ «نَخْلَةٌ ناثِر» نخلى كه خرماى نارس آن بريزد.

=النَّاثِي-

[نثو]: فا، غيبت كننده.

=ناجَى-

مُنَاجَاةً و نِجَاءً [نجو] الرجُلَ- با او راز و نياز كرد.

=النَّاجح-

فا،؛ «سَيْرٌ ناجِحٌ»: راه رفتن سخت و با شتاب.

=ناجَدَ-

مُنَاجَدَةً [نجد] هُ- او را كمك و يارى كرد، براى جنگ با او مقابله كرد، از او روى گردانيد و معارض وى شد.

=النَّاجِد-

«أَمْرٌ ناجِدٌ» - روشن و آشكار.

=النَّاجِذ-

فا، مفرد (النَّوَاجِذ) دندانهاى آسيابى چهارگانه است.

=النَّاجِر-

بر هر يك از ماههاى تابستان اطلاق مى شود زيرا شتر در آن تشنه مى شود.

=ناجَزَ-

مُنَاجَزَةً [نجز] هُ- با او جنگ و پيكار نمود.

=النَّاجِز-

فا، حاضر؛ «وَعْدٌ ناجِزٌ»: وعده اى كه به آن وفا شده باشد.

=النَّاجِس-

«داءٌ ناجِسٌ» - بيمارى خوب نشدنى.

=النَّاجِش-

فا، شكارچى، آنكه شكار را بطرف شكارچى كشاند.

=النَّاجِع-

آنكه بدنبال بدست آوردن جاهاى پرگياه باشد،- ج ناجعَة و نَوَاجِع، شفا دهنده و فعال؛ «دواءٌ ناجِعٌ»: داروى شفابخش؛ «ماءٌ ناجِعٌ»: آب گوارا.

=النَّاجِل-

فا، آنكه داراى نسل و فرزندان خوب چه انسان و چه حيوان باشد.

=النَّاجِلَة-

ج ناجِلَات و نَوَاجِل- مؤنث (الناجِل) است.

=النَّاجُود-

ج نَوَاجِيد- جام مي، مي، زعفران.

الناجِي

[نجو]: فا-

النَّاجِيَة-

ج نَوَاجٍ و ناجِيَات [نجو]:- مؤنث (الناجِي) است، ماده شتر تندرو.

=ناحَ-

- نَوْحاً و نُوَاحاً و نِيَاحاً و نِيَاحَةً و مَنَاحاً [نوح] تِ المرأةُ الميتَ و على الميت- زن بر مرده با صداى بلند گريه و شيون كرد،- تِ الحَمَامةُ: كبوتر نغمه سر داد.

=ناحَ-

- نَيْحاً [نيح] العَظْمُ: استخوان سخت و سفت شد،- نَيْحاً و نَيحَاناً الغصنُ: شاخه درخت خميده شد و لنگر انداخت.

=ناحى-

=ناحب-

=ناحر-

=الناحر-

=الناحران-

=الناحرة-

=الناحرتان-

=الناحز-

=الناحس-

=الناحط-

=الناحل-

=الناحلة-

=الناحي-

=الناحية-

=الناخب-

=الناخر-

=الناخرة-

=الناخس-

=الناخص-

=الناخل-

=ناد-

=نادى-

=النادب-

=النادر-

=النادرة-

=نادغ-

=نادم-

=النادم-

=النادي-

=الناديات-

=النادية-

=نار-

=النار-

=النارة-

=النارجيل-

=النارجيلة-

=الناردين-

=النارنج-

=ناحَى-

مُنَاحَاةً [نحو] هُ- روبروى هم قرار گرفتند.

=ناحَبَ-

مُنَاحَبَةً [نحب] هُ على كذا- با او شرط بندى كرد،- هُ: بر او مفاخرت و رقابت كرد،- هُ الى فلانٍ: او را بدادرسى و محاكمه خواند.

=ناحَرَ-

مُنَاحَرَةٌ [نحر] هُ- با او مبارزه و پيكار كرد.

=النَّاحِر-

فا، «دائرةُ النَّاحِر» - شريان تحت ترقوه.

=النَّاحِرَانِ-

(ع ا) - دو رگ گردن كه با بريدن آن حيوان را ذبح كنند.

=النَّاحِرَة-

ج نَوَاحِر و نَاحِرَات- مؤنث (النّاحِر) است، روز اول هر ماه، روز آخر هر ماه يا آخرين شب هر ماه.

=النَّاحِرَتَانِ-

(ع ا): دو رگ گردن كه با بريدن آن حيوان را ذبح كنند.

=النَّاحِز-

فا؛ «بعيرٌ نَاحِزٌ»: شترى كه به درد سينه و سرفه دچار است.

=النَّاحِس-

«عامٌ ناحِسٌ» ج نَوَاحِسِ: سال خشك و بى بركت.

=النّاحِط-

فا، آنكه بسيار سرفه كند.

=النَّاحِل-

ج نُحُول: فا، نازك و لاغر.

=النَّاحِلَة-

ج نَوَاحِل: مؤنث «النّاحل» است؛- «النَّوَاحِل»: شمشيرهائى كه بر اثر كاربرد بسيار لبه آن نازك شده باشد.

=النَّاحِي-

ج نُحَاة [نحو]: فا، دانشمند علم نحو.

=النَّاحِيَة-

ح نَاحِيَات وَ نَواحِ و أنْحِيَة: مؤنث (الناحى) است، طرف و سوى و جانب؛ «من ناحِيَةٍ اخرى» از طرفى ديگر؛ «من النّاحية السِّيَاسِيّة»: از جنبه سياسى.

=النَّاخِب-

ج ناخِبُون: رأى دهنده در انتخابات.

=النَّاخِر-

ج نُخُر: كهنه و از هم گسيخته و پوسيده، خوك وحشى درنده، ح- خر و يا اسب.

=النَّاخِرَة-

مؤنث (النّاخر) است، استخوانهاى پوسيده، رمه اسب و يا رمه خر.

=النَّاخِس-

فا، عارضه گرى كه اطراف دم، شتر پديد آيد، بز كوهى.

=النَّاخِص-

«عجوزٌ ناخِصٌ»: پيرزنى كه پيرى او را لاغر و صورتش را پر چين و چروك كرده است.

=النَّاخِل-

فا؛ «رَجُلٌ نَاخِلُ الصّدرِ»: مرد پند دهنده و نصيحت كننده.

=نادَ-

نَوْداً و نَوَاداً [نود]: در اثر چرت زدن سرش بپائين تكان خورد.

=نادَّ-

مُنَادَّةً [ندّ] هُ: با او مخالفت كرد.

=نادَى-

مُنَادَاةً و نِداءً [ندو] الرجُلَ و بالرجُل: او را صدا زد،- بِسرِّهِ: راز او را آشكار كرد،- الشي ءَ: آنرا ديد و شناخت،- فلاناً: با او در باشگاه همنشين شد، با او مشورت كرد، با او رقابت و فخر فروشى كرد،- النبتُ:

گياه درخشيد و درهم پيچيده شد.

=النَّادِب-

فا:

نادَحَ-

مُنَادَحَةً [ندح] هُ: آنرا بسيار و گسترده كرد.

=النَّادِرِ-

فا، آنچه كه كمياب و بر خلاف قياس باشد،- من الكَلِم: سخن نادر و كمياب،- من النَّقد: پول كم و اندك،- من الجبل: بر آمدگى كوه؛- «نادِراً ما»:

كمتر، بندرت.

=النَّادِرَة-

ج نَوَادِر: مؤنث (النادِر) است؛ «هو نادرةُ الزمان»: او يگانه عصر خود است؛ «النَّوادر»: به اين واژه در جاى خود مراجعه شود.

=نادَغَ-

مُنَادَغَةً [ندغ] هُ: با او مغازله كرد و عشق ورزيد.

=نادَمَ-

نِدَاماً و مُنَادَمَةً [ندم] هُ على الشراب: با او هم پياله شد.

=النَّادِم-

ج نادِمون و نُدَّام: پشيمان.

=النَّادِي-

ج أَنْدِيَة و نَوَادٍ و جج أَنْدِيَات [ندو]: فا، باشگاه، محل اجتماع مردم.

=النَّادِيَات-

[ندو]: «نادِيَاتُ الشي ءِ»: آغاز هر چيزى.

=النَّادِيَة-

ج نادِيَات و نَوَادٍ: مؤنث (النَّادِي) است؛ «نخلٌ ناديةٌ»: نخلى كه دور از آب باشد.

=نارَ-

- نَوْراً و نياراً [نور]: روشن كرد،- النّارَ من بعيد: آتش را از دور ديد،- البعيرَ: شتر را داغ كرد،- القومُ: آن عده فرار كردند،- نَوْراً و نَواراً تِ الفتنَةُ: فتنه و آشوب برانگيخته و گسترده شد،- تِ المرأةُ: آن زن از تهمت و بدگمانى مبرّى شد.

=نارَ-

- نَيْراً [نير] الثوبَ: بر روى جامه نقش و نگار بافت.

=النَّار-

[نور]: آتش، ج انورُ و نِيران و نِيرَة؛ (اين كلمه معمولا مؤنث بكار برده مى شود)، رأى و نظر و سمَت، دوزخ؛- «نارُ التَّهْوِيل»:

آتشى بود كه عرب در دوران جاهليت هنگام عهد و پيمان مىفروختند و در آن مقدارى نمك مى پاشيدند و آنرا نشانه تأكيد بر پيمان مى دانستند؛ «نارُ الإنذار»؛ آتشى بود كه عرب هرگاه تصميم به جنگ مى گرفتند آنرا مىفروختند و همينكه مردم آنرا مى ديدند گرد آن جمع مى شدند و لشكرى انبوه تشكيل مى دادند؛ «نارُ الاستِكثار»: آتشى بود كه لشكر عرب هنگام ورود به سرزمينى كه براى جنگ آماده شده بودند بسيار مىفروختند و بسيار قربانى مى كردند تا دليلى بر كثرت آنها باشد و تصور نرود كه شماره آنها كم است؛- «نارُ القرى»: آتشى بود كه براى نشانه آماده بودن غذا براى ميهمانان مىفروختند، «جَبَلُ النار»: كوه آتشفشان، نام ديگر آن (البُركان) است؛- «اوْقَدَ نارَ الحربِ»: آتش جنگ را بر افروخت؛ «اشْهرُ من نارٍ على عَلَم»: بسيار معروف و مشهور.

=النَّارَة-

[نور]: يك گل آتش. (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=النارَجيل-

(ن): درخت نارگيل. (اين كلمه فارسى است).

=النَّارَجيلَة-

(ن): يك دانه نارگيل، ميوه نارگيل، قليان كه در زبان متداول به آن (أركيلَة) گويند.

=النَّارَدِين-

(ن): درخت نارون، سنبل الطيب.

=النَّارَنْج-

(ن): نارنج (اين كلمه فارسى

=النارية-

=النازح-

=نازع-

=النازع-

=النازعة-

=النازغ-

=النازغة-

=النازف-

=نازق-

=نازل-

=النازل-

=النازلة-

=النازي-

=النازية-

=ناس-

=الناس-

=الناسئ-

=ناسب-

=ناسخ-

=الناسخ-

=ناسق-

=الناسك-

=الناسكة-

=الناسل-

=ناسم-

=الناسم-

=الناسوت-

=- اين كلمه سريانى است-

=الناسور-

=ناش-

=الناشئ-

=الناشئة-

=ناشب-

=الناشب-

=الناشبة-

=ناشد-

=الناشد-

=الناشدون-

=الناشر-

=الناشرة-

=الناشط-

=الناشطة-

=الناشف-

=ناص-

=ناصى-

است).

=النَّارِيَّة-

[نور] (ح): شاپرك.

=النَّازِح-

فا، دور.

=نازَعَ-

نِزَاعاً [نزع] المريضُ: بيمار مشرف بر مرگ شد،- نِزَاعاً و مُنَازَعَةً الى اهلهِ: به ديدار خانواده خود مشتاق شد،- فلاناً: با او دست داد، با او ستيز كرد،- هُ الثوبَ: جامه را بسوى خود كشيد،- الكأسَ: جام مى را بدست او داد.

=النَّازِع-

ج نَزَعَة و نُزَّع و نُزَّاع: فا، بيگانه، غريب.

=النَّازِعَة-

ج نَوَازع و نازِعَات: مؤنث (النّازع) است.

=النَّازغ-

فا.

=النَّازِغَة-

ج نَوَازع: مؤنث (النَّازع) است.

=النَّازِف-

ج نُزَّف: فا،؛- «عِرْقٌ نازِفٌ» رگى كه از آن خون روان نشود.

=نازَقَ-

نِزَاقاً و مُنَازَقَةً [نزق] هُ: به او نزديك شد و او را دشنام داد.

=نازَلَ-

نِزَالًا و مُنَازَلَةً [نزل] هُ في الحرب: به جنگ او رفت و او را كشت؛. «حاربوا بالنِّزال»: دو گروه از شتران خود پياده شده و با هم به جنگ پرداختند.

=النَّازِل-

فا.

=النَّازِلَة-

ج نازِلَات و نَوَازِل: مؤنث (النَّازِل) است، بلاى سخت.

=النَّازي-

[نزو]: فا.

=النَّازيّ-

وابسته به حزب نازى آلمان.

=النَّازِيَة-

[نزو]: مؤنث (النَّازِي) است، نشاط و چابكى، هر لغزش يا حركتى كه از انسان بهنگام تندى و خشم صادر شود، پشقاب لب تخت؛ «اكمة نازِيةٌ»: تپه اى كه از تپه هاى پيرامون خود بلندتر باشد.

النَّازِيَّة:

نازيسم (عقيده ملى گرائى آلمان كه هيتلر در سال ١٩٢٣ آنرا بعنوان حزب نازى بنيان گذارى كرد).

=ناسَ-

- نَوْساً [نوس] الإبلَ: شتران را راند،- نَوْساً و نَوَسَاناً الشي ءُ: آن چيز حركت كرد و پيچ و تاب خورد.

=النَّاس-

[نوس]: اسم جمع است بمعناى مردم.

=النَّاس-

[نسّ]: فا،؛ «خُبْزٌ ناسٌّ»: نان خشك.

=النَّاسِئ-

ج نَسَأة [نسأ]: فا، هر حيوان و يا انسان چاق و فربه.

=ناسَبَ-

مُنَاسَبَةً [نسب] هُ: با او خويشاوند شد، با او همسان و همانند شد.

=ناسَخَ-

مُنَاسَخَةً [نسخ] هُ: در نسخه نويسى با او رقابت كرد.

=النَّاسِخ-

فا، آنكه حرفه او نسخه نويسى كتاب مى باشد.

=ناسَقَ-

مُنَاسَقَةً [نسق] بينهما: ميان دو چيز هم آهنگى برقرار كرد.

=النَّاسِك-

ج نُسَّاك: فا، نيايش گر و پرهيزگار؛- «عُشْبٌ ناسِكٌ»: گياه بسيار سبز.

=النَّاسِكَة-

«أَرضٌ ناسكَةٌ»: سرزمين سبز كه تازه بر آن باران آمده باشد.

=النَّاسِل-

ج نُسَّلٍ- فا، شتاب كننده.

=ناسَمَ-

مُنَاسَمَةً و نِسَاماً [نسم] هُ: به او نزديك شد، با وى سخن گفت و او را خوشحال كرد.

=النَّاسِم-

فا، بيمارى كه مشرف بر مرگ بود و بهبود يافت.

=النَّاسُوت-

طبيعت انسانى، اصل اين كلمه (النّاس) بمعنى مردم است كه در آخر آن واو و تاء بسان ملكوت اضافه شده است.

=- اين كلمه سريانى است-.

=النَّاسُور-

ج نَوَاسِير [نسر]: زخمى كه در ميان آن چركى قرار گرفته باشد.

=ناشَ-

- نَوْشاً [نوش] الشي ءَ: آن چيز را گرفت، طلب كرد،- الشي ءُ بالشي ءِ: به آن چسبيد،،- فلاناً: او را طورى گرفت گوئيا ميخواهد سروريش او را بدست گيرد،- فلانٌ: راه رفت،،- البعيرُ: شتر در برخاستن شتاب كرد.

=النَّاشِئ-

ج نَشْ ء و نَشَأ و ناشِئَة (على غير القياس) [نشأ]: فا، نوجوان پسر يا دختر كه دوران كودكى را گذرانيده باشند،- ج نَوَاشِئ:

آغاز روز، اولين ساعات شب، آنچه كه در شبانگاه رُخ داده باشد.

=النَّاشِئَة-

ج نَوَاشِئ [نشأ]: مؤنث (الناشِئ) است، دختر نوجوان، برخاستن پس از خوابيدن.

=ناشَبَ-

مُنَاشَبَةً [نشب] هُ الحربَ: جنگ را بر او تحميل كرد.

=النَّاشِب-

فا، تيردار و تيرانداز.

=النَّاشِبَة-

مؤنث (النّاشِب) است، تيراندازان، معدنى كه در جريان برق قرار گيرد.

=ناشَدَ-

مُنَاشَدَةً و نِشَاداً [نشد] هُ: او را سوگند داد، و- هُ الأمْرَ و فى الأمْر: براى مشورت او را طلبيد.

=النَّاشِد-

فا، خواهان، معرّف، طلب كننده.

=النَّاشِدُون-

كسانيكه شتران گمشده را جستجو كنند و آنها را براى صاحبانشان بدست آورند.

=النَّاشِر-

فا، ناشر كتاب.

=النَّاشِرَة-

مؤنث (النَّاشِر) است،

النَّاشِز-

فا، آنچه كه از جاى خود بلندتر باشد؛ «عِرْقٌ ناشِزٌ»: رگى كه بخاطر بيمارى و غيره بر آمده و برجسته شود.

=النَّاشِط-

فا، با نشاط، گاو وحشى كه از جائى بجاى ديگر رود؛ «طريقٌ ناشطٌ»: راه فرعى و يا جنبى.

=النَّاشِطَة-

ج ناشِطَات و نَوَاشِط: مؤنث (النّاشِط) است.

=الناشِف-

فا،؛- «الخُبْزُ النَّاشِف»: نان خشك.

=ناصَ-

مُنَاصاً و نَويصاً و نِيَاصاً و نِيَاصَةً و نَوْصاً و نَوَصَاناً [نوص] الرجُلُ: بحركت درآمد،- نَوْصاً و مَنَاصاً و مَنِيصاً عن قِرْنهِ: از دوست خود گريخت و از او دور شد،- فلاناً: از او گذشت و بر او سبقت گرفت،- اليهِ: بسوى او شتافت، به او پناه برد،- منهُ: از او عقب افتاد،- للحركة: براى حركت آماده شد،- الشي ءَ: آنرا گرفت.

=ناصَّ-

مُنَاصَّةً [نصّ] غريمَةُ: بر بدهكار خود سخت گرفت و از او خواست تا طلب او را بپردازد.

=ناصَى-

نِصَاءً و مُنَاصَاةً [نصو] الرجُلَ: زلف يا موى بالاى پيشانى يكديگر را گرفتند،- الشي ءُ الشي ءَ: آن دو بهم پيوسته شدند.

=ناصب-

=الناصب-

=ناصح-

=الناصح-

=الناصحي-

=ناصر-

=الناصر-

=الناصرة-

=الناصري-

=الناصع-

=ناصف-

=الناصف-

=الناصفة-

=الناصية-

=ناض-

=الناض-

=الناضب-

=الناضج-

=الناضح-

=الناضحة-

=الناضر-

=ناضل-

=الناضل-

=ناط-

=ناطح-

=الناطح-

=الناطحة-

=الناطر-

=الناطس-

=الناطع-

=الناطف-

=ناطق-

=الناطق-

=الناطقة-

=الناطل-

=الناطور-

=ناظر-

=الناظر-

=الناظران-

=الناظرة-

=الناظم-

=نَاصَبَ-

مُنَاصَبَةً [نصب] هُ: با او دشمنى و مقاومت نمود،- هُ الحَرْبَ اوِ الْعَداوَةَ: با او جنگ يا دشمنى كرد.

=النَّاصِب-

ج نَوَاصِب: فا، آنكه در راهپيمايى بكوشد، و در اصطلاح نحويان عامل نصب است؛ «هَمٌّ ناصِبٌ»: ناراحتى خسته كننده.

=ناصَحَ-

مُنَاصَحَةً [نصح] نفسَهُ بالتوبة: دل خود را براى توبه كردن پاك گردانيد،- هُ:

هر يك ديگرى را نصيحت كرد.

=النَّاصِح-

ج نُصَّاح و نُصَّح: فا، نيكوكار و درستكار؛ «رَجُلٌ ناصِحٌ الجَيْبِ»: پاك دل و نيك سرشت، خياط، و در زبان متداول بمعناى مرد چاق است.

=النَّاصِحِيّ-

خياط، درزى.

=ناصَرَ-

مُنَاصَرَةً [نصر] هُ: يكديگر را يارى كردند.

=النَّاصِر-

ج ناصِرون و نُصَّار و نَصْرٌ و أَنْصَار: فا،؛ «اخَذَ بناصِرهِ»: به او كمك و مساعدت كرد،- ج نَوَاصِر: مجراى آب بسوى دره ها.

=النَّاصِرَة-

مؤنث (النَّاصِر) است، يكى از شهرهاى فلسطين.

=النَّاصِريّ-

منسوب به شهر (الناصِرة) است.

=النَّاصِع-

پاك و خالص از هر چيزى؛ «حَق ناصِعٌ»: حق آشكار و نمايان؛ «حَسَبٌ ناصِع»: نژاد و اصل و حسبى پاك و خالص از هر بدى.

=ناصَفَ-

مُنَاصَفَةً [نصف] هُ: با هم چيزى را نصف كردند،- هُ المالَ: نيمى از مال را به او داد.

=النَّاصِف-

ج نَصَف و نَصَفَة و نُصَّاف: فا، خدمتگزار.

=النَّاصِفَة-

ج نَوَاصِف: مؤنث (النّاصِف) است؛ «ناصِفةُ الماءِ»: مجراى آب.

=النَّاصِيَة-

ج نَوَاصٍ و ناصِيَات [نصو]: پيشانى، موى جلوى سر آنگاه كه بلند باشد.

=ناضَ-

- نَوْضاً [نوض]: به سير و سفر در شهرها پرداخت،- البرقُ: برق درخشيد،،- الرَّجُلُ: فرار كرد و نجات يافت،- الشّي ءُ: تكان خورد،- الشي ءَ: كوشيد تا چيزى را بر كند مانند شاخه درخت و يا ميخ و مانند آنها،- الماءَ: آب از چاه كشيد.

=ناضَ-

- نَيْصاً [نيض] العِرْقُ: رگ تكان خورد و به طپش افتاد.

=النَّاضّ-

[نضّ]: فا، پول فلزى (درهم و دينار).

=النَّاضِب-

ج نُضَّب: فا،- «غدير ناضِبٌ»:

آبگيرى كه آب آن خشك شده باشد؛- «مكانٌ ناضِبٌ»: جاى دور.

=النَّاضِج-

فا

ناضَحَ-

مُنَاضَحَةً [نضح] عن كذا: از آن دفاع و پشتيبانى كرد.

=النَّاضِح-

فا، باران، زمينى كه با آب پاش يا شيلنگ آبيارى شود، شترى كه بوسيله آن آب از چاه بكشند.

=النَّاضِحَة-

ج- نَوَاضِح: ماده شترى كه با آن آب از چاه بكشند.

=النَّاضِر-

فا، زيبا، نرم، خزه،- من كُلِّ لونٍ:

و از هر رنگى پر رنگ آن؛- «احْمَرُ ناضِرٌ»:

سرخ خوشرنگ و پر رنگ و «اخْضرُ نَاضِرٌ»:

سبز پر رنگ و خوشرنگ.

=ناضَلَ-

نِضالًا و نِيضَالًا و مُنَاضَلَةً [نضل] هُ: با او در تير اندازى مسابقه داد،- عَنه: از او پشتيبانى و دفاع كرد.

=النَّاضِل-

ج نُضَّال: فا، آنكه در دفاع و پشتيبانى پيروز گردد.

=ناطَ-

- نَوْطاً و نِيَاطاً [نوط] هُ: آن چيز را آويخت.

=ناطَ-

- نَيْطاً [نيط]: دور شد.

=ناطَحَ-

نِطَاحاً و مُنَاطَحَةً [نطح] هُ: همديگر را شاخ زدند، حيوان او را شاخ زد.

=النَّاطِح-

فا، آنچه از پرنده يا جانور وحشى كه از روى بسوى تو آيند، و در علم ستاره شناسى نام دو ستاره در دو شاخ حَمَل كه از منازل ماه است مى باشد.

=النَّاطِحَة-

«ناطِحَةُ السحابِ» ج ناطِحَات السحابِ: ساختمانهاى آسمان خراش كه داراى طبقات بسيار است.

=النَّاطِر-

ج نُطَّار و نَطَرَة و نَوَاطِير و نُطَرَاء: ناطور، نگهبان در مزرعه ها. (اين كلمه سريانى است).

=النَّاطِس-

جاسوس، مأمور مخفى.

=النَّاطِع-

خالص از هر چيزى بويژه رنگها؛ «بياضٌ ناطع»: سفيدى خالص.

=النَّاطِف-

(ط): گونه اى حلواى شكرى نرم و سفيد رنگ.

=ناطَقَ-

مُنَاطَقَةً [نطق] هُ: با او گفتگو كرد.

=النَّاطِق-

فا، بالضّاد: آنكه از نژاد عرب و يا زبانش عربى باشد؛ «الإنسان حيوانٌ ناطقٌ»:

انسان عاقل است؛ «كِتابٌ ناطق»: كتابى روشن و گويا.

=النَّاطِقَة-

مؤنث (النّاطِق) است، اطراف كمر و پهلو؛ «النَّفْسُ النّاطِقة»: نفس انسان.

=النَّاطَل-

كوزه اى كه با آن مى يا شير پيمانه كنند.

=النَّاطِل-

جرعه، ته مانده چيزى در پيمانه، مرادف (النَّاطِلَ) است.

=النَّاطُور-

نگهبان باغ يا تاكستان و كشتزارها ج نُطَّار و نواطِير و نَطَرَة وَ نُطَرَاء، زيورى از الماس كه زنان بالاى پيشانى خود نصب كنند.

=ناظَرَ-

مُنَاظَرَةً [نظر] هُ: همانند و بسان او شد،- فلاناً بِفلانٍ او الشي ءَ بالشّي ءِ: او را همانند ديگرى خواند، و يا چيزى را بسان چيز ديگر دانست.

=النَّاظِر-

فا، چشم، سياهى زرد رنگ كه مردمك چشم در آن است، استخوانى كه از پيشانى تا بينى كشيده شده است، فرستاده سلطان به مردم دهكده اى براى رسيدگى به امور آنها،- ج نُظّار: آنكه اداره امورى از قبيل امور خارجه يا دارائى كشور را عهده دار باشد، نگهبان تاكستان يا كشتزارها و پاسدار آنها.

=النَّاظِرَانِ-

(ع ا): دو رگى كه در دو پره بينى مى باشند.

=النَّاظِرَة-

ج نَوَاظِرِ: مؤنث (النّاظِر) است، چشم.

=النَّاظِم-

فا؛ «ناظِمُ قُطْرٍ مُنْحَنٍ»: در علم هندسه بمعناى خط عمودى مماس

=الناظور-

=الناظورة-

=ناع-

=الناعبة-

=الناعجة-

=الناعس-

=الناعسة-

=الناعقان-

=الناعل-

=ناعم-

=الناعم-

=الناعمة-

=الناعور-

=الناعورة-

=الناعي-

=ناغى-

=ناغش-

=- اين كلمه در زبان متداول رايج است-

=ناغم-

=الناغية-

=ناف-

=نافى-

=نافت-

=نافث-

=النافث-

=النافثة-

=النافج-

=النافجة-

=نافح-

=نافد-

=نافذ-

=النافذ-

=النافذة-

=نافر-

=النافر-

=النافرة-

=نافس-

=النافس-

=النافشة-

=النافض-

با منحنى در نقطه اتصال است.

=النَّاظُور-

نگهبان و پاسدار تاكستان و كشتزارها، عينك كه در زبان متداول به آن (ناضور) گفته مى شود، بزرگ قوم كه مورد توجه قوم خود باشد.

=النَّاظُورَة-

پيشوا و بزرگ قوم كه مورد توجه قوم خود باشد، اين كلمه در مفرد و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود.

=ناعَ-

- نَوْعاً [نوع] الغصنُ: شاخه درخت كج شد،- الشّي ءُ: فزونى و برترى يافت،- تِ العُقَابُ: عقاب براى فرود آمدن كج شد،- الرّجُلُ: گرسنه شد، تشنه شد،- فلانٌ الشي ءَ: چيزى را با فروتنى مطالبه كرد.

=ناعَ-

نَيْعاً [نيع] الغصنُ: شاخه درخت خم و يا كج شد.

=النَّاعِبَة-

«ناقةٌ ناعِبَةٌ» ج نَوَاعِب: ماده شتر تندرو.

=النَّاعِجَة-

ج نَوَاعِج من النساءِ أو النوق: زن سفيد يا ماده شتر سفيد رنگ؛ «ناقةُ ناعِجةٌ»: ماده شتر تندرو كه با آن گاوهاى وحشى را شكار مى كنند.

=النَّاعِس-

ج نُعَّس: فا.

=النَّاعِسَة-

ج نَاعِسَات و نَوَاعِس: مؤنث (النَّاعسِ) است.

=النَّاعِقَانِ-

(فك): دو ستاره آسمان از ستاره هاى جوزا.

=النَّاعِل-

فا، مردى كه داراى كفش بسيار است، گورخر جهت سفتى سم آن؛ «رجُل ناعِلٌ»: مرد كفش دار؛ «حافِرٌ ناعلٌ»: سم نعل دار.

=ناعَمَ-

مُنَاعَمَةً [نعم] الرجُلُ: در رفاه و آسايش بسر برد،- الرجُلَ: او را در رفاه و آسايش قرار داد،- الحبلَ و غيرَهُ: ريسمان را محكم و استوار كرد.

=النَّاعمِ-

فا، آنچه كه نرم كوبيده شده باشد؛- «بُن ناعِمٌ و ترابٌ ناعِمٌ»: قهوه نرم و كوبيده شده، خاك نرم،- من العيش: زندگى فراخ و پر نعمت،- من الثياب: جامه نرم و نازك،- من النَّبات: گياه راست و رسيده.

=النَّاعِمَة-

مؤنث (النَّاعِم) است، زنى كه در رفاه و آسايش باشد، باغچه، و بمعناى گياهى است كه آنرا (القُوَيْسَة) نامند.

=النَّاعُور-

[نعر]: رگ يا زخمى كه از آن خون روان باشد، چرخ آسياب، چرخ چاه و آبكش.

=النَّاعُورَة-

ج نَوَاعِير [نعر]: چرخ چاه كه با آن آب از چاه بيرون آورند.

=النَّاعِي-

ج ناعُون و نُعَاة و نُعْيَان [نعي]: فا، آنكه خبر مرگ كسى را بدهد، رسوا كننده.

=ناغَى-

مُنَاغَاةً [نغو] الصبيَّ: با كودك چنان سخن گفت كه ويرا شگفت زده و خورسند نمود،- المرأَةَ: با آن زن عشقبازى كرد،- الرجُلَ: با او مسابقه داد، بر او چيره شد، به او نزديك شد،- الموجُ السَّحابَ: موج دريا بلند شد و به نزديكى ابر رسيد.

=ناغَشَ-

مُنَاغَشَةً [نغش] هُ: با او گفتگو كرد.

=- اين كلمه در زبان متداول رايج است-

النَّاغِض-

ج نُغَّض: اسم فاعل است،- مِنَ الإنسَان: بيخ گردن انسان كه سر با آن حركت مى كند،- منَ الكتف: استخوان نازك دو طرف كتف كه همواره حركت ميكند؛- «غيمٌ ناغِضٌ»: ابرى كه قسمتهائى از آن بدنبال ساير قسمتهايش در حركت باشند.

=ناغَمَ-

مُنَاغَمَةً [نغم] هُ: با او آهسته و بنرمى سخن گفت.

=النَّاغِيَة-

[نغو]: كلمه، واژه.

=نافَ-

- نَوْفاً [نوف] الشي ءُ: آن چيز بلند شد،- على الشّي ء: بر آن چيز مشرف شد،- البعيرُ: شتر دراز و بلند شد.

=نافَى-

مُنَافَاةً [نفي] هُ: او را دنبال كرد؛ «هذا يُنافى ذاك»: اين با آن مخالف است و با هم منافات دارند.

=نافَتَ-

مُنَافَتَةً [نفت] الرجُلُ: خشمگين شد؛- تِ القِدْرُ: ديگ بسيار جوشيد.

=نافَثَ-

مُنَافَثَةً [نفث] هُ: با وى سخن گفت و او را خوشحال كرد.

=النَّافِث-

فا، افسونگر.

=النَّافِثة-

مؤنث (النَّافِث) است.

=النَّافِج-

فا، «صوتٌ نافِجٌ»: صداى رسا و بلند.

=النَّافِجَة-

ج نَوَافِج: مؤنث (النافِج) است، ابرى كه باران بسيار داشته باشد، بادى كه با شدت آغاز بوزيدن كند، دختر كه با مهريه خود دارائى پدرش را زياد كند، انتهاى دنده ها، نافه آهو كه در آن مشك جمع شود، ظرف مشك.

=نافَحَ-

مُنَافَحَةً [نفح] هُ: با او دشمنى ورزيد،- عن فلان: از او پشتيبانى كرد.

=نافَدَ-

مُنَافَدَةً [نفد] هُ: او را محاكمه كرد و با او مجادله و استدلال نمود تا دليل او را باطل كند.

=نافَذَ-

مُنَاقَذَةً [نفذ] هُ: او را محاكمه نمود.

=النَّافِذَ-

فا، آنكه در كارهاى خود قاطع باشد؛ «نافِذُ الكلمةِ»: مرد با نفوذ؛ «امْرٌ نافِذٌ» فرمان لازم الاجراء؛ «أصبح نافِذاً» امر به اجرا در آمد؛ «طريقٌ نافِذٌ»: راه عمومى.

=النَّافِذَة-

ج نَوَافِذ: مؤنث (النَّافِذ) است، پنجره، روزنه.

=نافَرَ-

نِفَاراً و مُنَافَرَةً [نفر] هُ: او را بدادرسى و محاكمه كشانيد، در اصل و نژاد خود بر او فخر كرد.

=النَّافِر-

فا، غلبه كننده.

=النَّافِرَة-

مؤنث (النافِر) است؛ «نافِرَةُ الرجُلِ»: خانواده و خويشاوندان نزديك مرد.

=نافَسَ-

نِفَاساً و مُنَافَسَةً [نفس] فلاناً في الأَمر: با او رقابت و هم چشمى كرد،- فى الشي ءِ:

در چيزى بسيار مبالغه كرد، تمايل به چيزى نمود كه بهر صورت آنرا بدست آورد.

=النَّافِس-

فا، حسود، چشم زخم رساننده، چيز نفيس و مرغوب، تير چهارم يا پنجم از تيرهاى قمار.

=النَّافِشَة-

«إِبلٌ أو غَنَمٌ نافِشةٌ»: شتران يا گوسفندانى كه در شب بدون چوپان به چرا روند.

=النَّافِض-

فا، تب و لرز؛ «ثوبٌ نافِضُ»:

=النافطة-

=النافع-

=النافعة-

=نافق-

=النافق-

=النافقاء-

=النافقة-

=النافلة-

=النافوخ-

=النافور-

=- اين كلمه يونانى است-

=النافورة-

=النافورية-

=ناقب-

=الناقب-

=الناقبة-

=الناقة-

=ناقد-

=الناقد-

=ناقر-

=الناقر-

=الناقرة-

=الناقز-

=ناقش-

=الناقص-

=ناقض-

=الناقط-

=الناقع-

=ناقف-

=ناقل-

=الناقل-

=الناقلة-

=الناقور-

=الناقوس-

=ناكب-

=ناكد-

=ناكر-

=الناكر-

=الناكس-

=ناكف-

=الناكل-

=الناكي-

=نال-

جامه فرسوده و رنگ و رو رفته.

=النَّافِطَة-

«يدٌ نافِطَةٌ»: دستى كه تاول زده باشد؛- «رغوةٌ نافِطةٌ»: كف كه در آن حبابهاى هوائى باشد.

=النَّافِع-

فا، از نامهاى خداوند متعال.

=النَّافِعَة-

آنچه كه از آن استفاده شود، كارهاى عمومى؛ «وزير النافِعَة»: وزير كار.

=نافَقَ-

مُنَافَقَةً و نِفَاقاً [نفق] اليربوعُ: كلاك موش بداخل سوراخ خود رفت،- فى دِينهِ:

در دين خود منافق شد و كفر خود را پنهان كرد و ايمان را بر زبان خود جارى نمود.

=النَّافِق-

فا،- مِن البضائِع: كالاى رايج كه خريدار بسيار داشته باشد.

=النَّافِقَاء-

ج- نَوَافِق [نفق]: يكى از سوراخهاى لانه كلاكموش كه آنرا براى روز فرار پنهان مى كند.

=النَّافِقَة-

مؤنث (النافِق) است، نافه آهوى مشك.

=النَّافِلَة-

ج نَوَافِل: عبادتى كه بر مؤمنان واجب نباشد، نوه، غنيمت، عطا و بخشش.

=النَّافُوخ-

ملاج و نرمه سر كودك. اين كلمه در زبان رايج تحريف شده و اصل آن (اليافوخ) است.

=النَّافُور-

عند النَّصارى: اين اصطلاح در نزد مسيحيان عبارت از راز قربانى مقدس است و همچنين نمازى است كه پس از مراسم عشاء ميخوانند و نيز بمعناى سر پوش ظرفهاى غذاى مقدس مى باشد.

=- اين كلمه يونانى است-.

=النَّافُورَة-

فواره آب كه در وسط حوض يا استخر قرار ميدهند.

=النَّافُورِيَّة-

«الطائرة النَّافُورِيَّة»: هواپيماى سريع (جت)

النَّافِي-

[نفي]: فا، منتفى.

=ناقَبَ-

نِقَاباً و منَاقَبَةً [نقب] هُ: با فضايل و امتيازات خود بر او فخر كرد،- نِقَاباً هُ: بدون قرار و يا اطلاع قبلى با او روبرو شد.

=النَّاقِب-

فا، بيمارى كه در اثر خوابيدن بسيار در بستر براى شخص پديد آيد، غده و يا كوركى كه از پهلوى انسان ايجاد شود و سر آن به درون شكم نفوذ كند.

=النَّاقِبَة-

مؤنّث (النّاقِب) است، همان غده مذكور در بالاست.

=النَّاقَة-

[نوق] (ح): ماده شتر ج ناق و نُوق و أنُوق و انْؤُق و اوْنُق و أَيْنُق و نِيَاق و نَاقَات و انْوَاق و جج أيانِقُ و نياقات، و در علم ستاره شناسى عبارت از ستاره هائى است كه بشكل ماده شتر نزديك بهم قرار گرفته اند، دانه و تاول كه بر روى دست درآيد؛ «لا ناقَةَ لِي في الأمرِ و لا جَمَلَ»: در اين كار من دخالتى ندارم.

=ناقَدَ-

مُنَاقَدَةً [نقد] هُ: در امرى با او مناقشه و جدال كرد.

=النَّاقِد-

ج نَقَدَة و نُقَّاد: فا،- ج ناقِدُون: آنكه بول خود را نقد كند.

=ناقَرَ-

مُنَاقَرَةً و نِقَاراً [نقر] هُ: با او مباحثه و استدلال كرد، با او ستيز كرد.

=النَّاقِر-

ج نَوَاقِر: فا، تيرى كه بهدف اصابت كند.

=النَّاقِرَة-

ج نَوَاقِر: مؤنث (النّاقر) است، بلاى سخت، حجت و دليل، مصيبت.

=النَّاقِز-

«ظبيٌ ناقِزٌ»: آهو كه با چهار دست و پا بطرف بالا يا جاى بلند بجهد.

=ناقَشَ-

مُناقشةً و نِقَاشاً [نقش] هُ الحسابَ و في الحسابِ: در حسابرسى دقت كرد،- فلاناً:

با او جدال و كشمكش كرد،- قضيَّةً رياضيَّةً: مسأله رياضى را از جهات مختلف بررسى كرد.

=النَّاقِص-

ج نُقَّص: فا،؛ «درهمٌ ناقِصٌ»: پول فلزى كم وزن.

=ناقَضَ-

مُنَاقَضَةً و نِقَاضاً [نقض] قولُهُ الثاني قولَهُ الأَوَّلَ: تناقضگوئى كرد.

=النَّاقِط-

فا، بنده برده.

=النَّاقِع-

فا،؛ «دواءٌ ناقعٌ» داروى سودمند؛ «سمُّ ناقِعٌ»: زهر كشنده؛ «دمٌ. ناقِعٌ»: خون تازه.

=ناقَفَ-

مُنَاقَفَةً و نِقَافاً [نقف] هُ: با شمشير بر سر او زد.

=ناقَلَ-

مُنَاقَلَةً [نقل] الشاعرُ الشاعرَ: دو شاعر سخن يكديگر را نقض و انتقاد كردند،- تُهُ الحديثَ: سخن بر يكديگر نقل كرديم،- فلاناً: با يكديگر شراب خوردند،- هُ الأَقداحَ: جام از دست يكديگر گرفتند و نوشيدند،- الغرسُ: اسب براى حركت كردن پاى خود را با شتاب از زمين بلند كرد، اسب در دويدن از گذاردن دست و پا بر روى سنگريزه خوددارى كرد.

=النَّاقِل-

ج ناقِلُون و نَقَلَة: فا.

=النَّاقِلَة-

ج نَوَاقِل: مؤنث (الناقِل) است،- مِنَ الناس: مردمى كه از جايى بجاى ديگر كوچ كنند.

=النَّاقِه-

ج نُقَّه: فا.

=النَّاقُور-

ج نَوَاقِير: بوق، شيپور، دل.

=النَّاقُوس-

ج نَوَاقِيس: زنگ بزرگ كليساى مسيحيان كه براى برگزارى نماز پيروان خود را بدانجا فرا خوانند.

=ناكَبَ-

مُنَاكَبَةً [نكب] هُ: اندام وى محاذى شانه او شد.

=ناكَدَ-

مُنَاكَدَةً [نكد] هُ: بر او سخت گرفت و با وى بدرفتار كرد.

=ناكَر-

مُنَاكَرَةً [نكر] هُ: با او جنگ كرد، او را فريب داد.

=النَّاكِر-

فا، «ناكِرُ الجميل»: آنكه خوبى ديگرى را فراموش كند، كسى كه كفران نعمت كند.

=النَّاكِس-

فا، مفرد (النكُس) است،- ج نَوَاكِس: مرد سر افكنده.

=ناكَفَ-

مُنَاكَفَةً [نكف] هُ الكلامَ: مقابله بمثل كرد و سخن او را بوى برگردانيد.

=النَّاكِل-

فا، ترسو و ناتوان.

=النَّاكِي-

[نكي]: آنكه دشمن خود را با كشتن و يا مجروح كردن از ميان بردارد.

=نالَ-

- نَوَالًا و نَوْلًا [نول] فلاناً العطيَّةَ و بالعطيَّةِ و نالَ لهُ العطيَّةَ و بالعطيَّةِ: به او چيزى بخشيد،– نَيْلًا و نائِلًا: بخشنده و كريم شد.

=نَالَ-

- نَيْلًا و نَالًا و نَالَةً [نيل] المطلوبَ: خواسته را بدست آورد،- من فلانٍ: او را دشنام داد،- من عدُوِّهِ مَطْلوبَهُ: از نظر دشمنش به

=النال-

=نام-

=النام-

=النامة-

=نامس-

=النامل-

=الناملة-

=النامرة-

=النامور-

=النامورة-

=الناهق-

=الناهقان-

=الناهقة-

=الناهك-

=الناهل-

=الناهلة-

=الناهم-

=الناهور-

=الناهي-

=الناهية-

=ناوى-

=ناوأ-

=ناوب-

=ناوح-

=ناور-

=ناوش-

=ناوص-

=الناوق-

=ناول-

=الناولون-

=ناوم-

=الناوي-

=الناي-

=النؤى-

=نأر-

=النأرجيل-

=النأطل-

=نأل-

=النأناء-

=نأنأ-

=النأنأ-

=النؤنؤ-

=النؤور-

=النؤول-

=النؤوم-

هدف خود رسيد،- هُ مطلوبَهُ: او را بخواسته اش رسانيد،- ني من فلانٍ معروفٌ:

از او بمن نيكى رسيد،- من عِرْضِ فلانٍ: به او دشنام و ناسزا گفت.

=النَّال-

[نول]: عطا و بخشش؛ «رجُلٌ نالٌ»: مرد بخشنده و كريم.

=نامَ-

نَوْماً و نِيَاماً [نوم]: خوابيد، چرُت زد، مرد،- تِ السُّوقُ: بازار كساد شد،- الثّوبُ:

جامه كهنه و فرسوده شد،- تِ الريحُ: وزش باد آرام شد،- تِ النّار: آتش خاموش و سرد شد،- البحرُ: موج دريا آرام شد،- العِرْقُ:

نبض حركت نكرد،- الرجُلُ: بدرگاه خدا نيايش و فروتنى كرد،- اليه: به او اطمينان و اعتماد كرد، عن حاجتِه: از نياز خود غافل شد و بدان توجهى ننمود،- نوماً هُ: زودتر از او بخواب رفت.

=النَّامّ-

ج نُمَّام [نمّ]: فا.

=النامَّة-

مؤنث (النّامّ) است، حركت، نيروى حسّ زندگى نفس؛ «اسْكَتَ اللَّهُ نامَّتَهُ»: خدا خدا او را نابود كند.

=نامَسَ-

مُنَامَسَةً [نمس] فلاناً: او را خورسند كرد،- الصّائدُ: شكارچى داخل كمينگاه شد.

=النَّامِلِ-

فا، سخن چين.

=النَّامِلَة-

مؤنث (النامل) است، رهگذران.

=النّامِرَة-

تله يا چنگكى كه در آن گوشت نهند و با آن گرگ شكار كنند.

=النَّامُور-

خون.

=النَّامُورَة-

مرادف (النَّامِرَة) است.

=النَّاهِق-

فا؛ «ناهِق الحمارِ»: جاى بر آمدن عرعر از گلوى خر.

=النَّاهِقَانِ-

(ع ا): دو استخوان بر آمده در صورت سمداران كه اشك از آنها مى گذرد.

=النَّاهِقَة-

واحد (نواهق) خر.

=النَّاهِك-

فا، آنكه در هر چيزى مبالغه و زياده روى كند.

=النَّاهِل-

ج نَهَل و نُهُل و نُهُول و نَهَلَة و نَهْلَى و نِهَال:

فا، سيراب، تشنه.

=النَّاهِلَة-

ج نِهَال و نَوَاهِل: مؤنث (الناهِل) است، دام و ستوران آمد و شد كننده بر سر آب.

=النَّاهِمِ-

فا، فرياد كننده.

=النَّاهُور-

[نهر]: ابر.

=النَّاهِي-

ج نُهَاة [نهي]: فا، آنكه سير و سيراب باشد؛ «ناهِيكَ بِزَيْدٍ فارساً» در مقام تعجب و بزرگداشت كسى است كه وجود او تو را از ديگران بى نياز مى كند؛ «هذا رَجُلٌ ناهِيك من رَجُل»: در مقام ستايش و تعجب است از مردى كه تو را از طلب كردن ديگرى كفايت مى كند. و همچنين در «هذِه امرأةٌ ناهيتُكَ من امرأةٍ» كه در مقام ستايش و تعجب از زنى است كه تو را از طلب ديگرى بسنده باشد.

=النَّاهِيَة-

ج نَوَاهٍ [نهي]: مؤنث (النَّاهِى) است؛ «فلانٌ مالَهُ ناهِيَةٌ»: فلانى فاقد خردى است كه او را از پليدى و زشتى باز دارد.

=ناوَى-

مُنَاوَاةً [نوي] هُ: با او دشمنى كرد.

=ناوَأَ-

مُنَاوَأَةً و نِوَاءَ [نوأ] هُ: با او مخالفت كرد و بر او فخر فروشى نمود، با او دشمنى كرد.

=ناوَبَ-

مُنَاوَبَةً [نوب] هُ: با او مشاركت نمود و با هم متناوبا كارى را دنبال نموده و انجام دادند.

=ناوَحَ-

مُنَاوَحَةً [نوح] هُ: با او روبرو شد.

=ناوَرَ-

مُنَاوَرَةً [نور] هُ: به او ناسزا گفت.

=ناوَشَ-

مُنَاوَشَةً [نوش] فلانٌ الشي ءَ: آن چيز را درهم برهم كرد؛ «ناوشوُهُم في القِتال»: دو طرف در جنگ با هم روبرو شدند.

=ناوَصَ-

مُنَاوَصَةً [نوص] هُ: مرادف (ناوَشَ) است.

=النَّاوَق-

ج نَاوَقَات [نوق]: ني يا چوبى سوراخ كه از ميان آن آب روان شود.

(اين كلمه فارسى است).

=ناوَلَ-

مُنَاوَلَةً [نول] هُ الشي ءَ: چيز را به او داد و يا دست دراز كرد و آن چيز را به او داد.

=النَّاوْلُون-

كرايه كشتى، اجرت حمل و نقل در كشتى- اين كلمه يونانى است.

=ناوَمَ-

مُنَاوَمَةً [نوم] هُ: در خوابيدن بر او پيشى گرفت.

=النَّاوِي-

[نوي]: فا، آنكه در جابجا شدن شتاب كند، كوهان ماده شتر.

=النَّاي-

ج نَايَات [نأي] (مو): ني لبك كه از ابزار موسيقى مى باشد.

(اين كلمه فارسى است)

نَأَى-

- نَأْياً [نأي] فلاناً و عن فلانٍ: از او دور شد،- النُّويَ للخيمة: اطراف چادر را جويى كند كه در آن آب باران ريخته شود و به خيمه زيانى نرسد.

=النُّؤَى-

ج آنَاء و أَنْآء و نُئِيّ و نِئِيّ [نأي]: ترسو و جبان.

=نَأَرَ-

- نَأْراً [نأر] تْ نائرةٌ في الناس: در ميان مردم فتنه و آشوب بر پا شد.

=النأْرَجِيل-

(ن): نارگيل.

=النَّأْطَل-

ج نَيَاطِل [نطل]: كوزه اى كه با آن مى يا شير و جز آن را پيمانه كنند.

=نَأَلَ-

- نَأْلًا و نَئِيلًا و نَأَلَاناً [نأل] الرجُلُ: راه رفت و سر خود را به طرف بالا حركت داد مانند كسى كه ميدود و بر پشت خود بار حمل مى كند،- الفرسُ: اسب در راه رفتن تكان خورد،- فلاناً: بر او حسد ورزيد.

=نَأَمَ-

- نَئِيماً [نأم]: آهسته ناليد،- تِ القَوسُ و الأَسدُ و الظبيُ: كمان يا شير يا آهو صداى آهسته در دادند.

=النأْمَة-

[نأم]: اسم مره از (نَأَمَ) است، نغمه و صدا، آواز.

=النَّأْنَاء-

[نأنأ]: ناتوان و ترسو.

=نَأْنَأَ-

نَأْنَأَةً [نأنأ] عن الأَمر: از آن كار سست و ناتوان شد،- فِى الرَّأي: در انديشه و كار خود ناتوان شد،- فلاناً: او را از آنچه ميخواست بازداشت.

=النَّأْنَأ-

[نأنأ]: ناتوان و ترسو.

=النُّؤْنُؤ-

[نأنأ]: ناتوان و ترسو.

=النَّؤُور-

ج نُورٌ، و الأَصل نُوُرٌ [نور]: دودى كه از چربى بر آيد، مرادف (النَّوُور) است.

=النَّؤُول-

[نأل]: اسبى كه در راه رفتن تكان مى خورد.

=النَّؤُوم-

[نوم]: آنكه بسيار ميخوابد.

=النَّأْي-

ج آنَاء و أَنْآء و نُئِيّ و نِئِيّ [نأي]:

=النؤي-

=النئي-

=نب-

=نبا-

=النباءة-

=النبات-

=النباتة-

=النباتي-

=النباج-

=النباجي-

=النباح-

=النباحة-

=النباحي-

=النباخ-

=النباذ-

=النباز-

=النباريس-

=النباش-

=النباشة-

=النباطي-

=النباعة-

=النباغ-

=النباغة-

=النبال-

=النبالة-

=النباه-

=النباهة-

=الناموس-

=الناموسة-

=الناموسية-

=النامي-

=النامية-

=ناه-

=ناهب-

=الناهة-

=الناهجة-

=ناهد-

=الناهد-

=الناهدة-

=الناهر-

=ناهز-

=الناهز-

=الناهزة-

=ناهض-

=الناهض-

گودالى كه بصورت جوى اطراف چادر حفر كنند تا از سيل جلوگيرى كند.

=النُّؤْي-

ج آنَاء و أَنْآء و نُئِيً [نأي]: مرادف (النَّأي) است.

=النِّئْي-

ج- آنَاء و أَنْآء و نُئِيّ و نِئِيّ [نأي]:

مرادف (النَّأي) است.

=نَبَّ-

- نَبَّا و نَبِيياً و نُبَاباً [نبّ] التيسُ خاصَّةً: بز كوهى سراسيمه شد و صدا در آورد.

=نَبَا-

- نَبْواً و نَبْوَةً [نبو] السيفُ عن الضريبة:

شمشير كند شد و هدف را نبريد،- السَّهم عن الهَدَف: تير به هدف نخورد،- عن الشّي ءِ:

چيز را نپذيرفت،- جَنْبُهُ عن الفراش: در رختخواب آرامش نداشت،- الطبعُ عن الشّي ءِ: طبع آن چيز را نپذيرفت،- المكانُ بفلانٍ: مكان با او سازگار نبود،- عليه الأمرُ او الصاحبُ: امر با او سازگار نشد و دوست از او فرمانبردارى نكرد،- بى فلانٌ: فلانى بر من ستم كرد،- تْ صورةٌ فلان: چهره او از چيزى زشت شد،- نَبْوَةً و نُبُوّاً و نُبِيّاً بصرُهُ:

چشم او از چيزى فاصله گرفت،- الشي ءُ:

دور شد و تاخير كرد و در جاى خود نماند.

=النَّبَاءَة-

[نبو]: خواستن بزرگى و رياست و رهبرى.

=النَّبَات-

مص،- ج نباتَات و أَنْبِتَة: گياه و هر روئيدنى از زمين اعم از درخت و گل و گياه و سبزيجات؛- «عِلمُ النبات» دانش كشاورزى.

=النَّبَاتَة-

واحد (النَّبات) است.

=النَّبَاتِيّ-

منسوب به (النَّبَات) است، آنكه به امور كشاورزى آگاه باشد.

=النَّبَّاج-

بلند آوا و بد زبان، دروغگو، «كلبٌ نَبَّاج»: سگ عوعو كن، مرادف (نَبَّاح) است.

=النُّبَاجِيّ-

«كَلْبٌ نُباجِيٌ»: سگ كه بسيار عوعو كند.

=النَّبَّاح-

آنكه بسيار از خود صدا در دهد، صدفى سفيد رنگ كه بشكل گردن بند براى جلوگيرى از چشم زخم بياويزند.

=النَّبَّاحَة-

واحد (النَّبَّاح) است.

=النَّبَّاحِيّ-

«كَلْبٌ نَبَّاحِيُّ»: سگ كه بسيار عوعو كند.

=النَّبَّاخ-

خمير بر آمده و جا افتاده.

=النَّبَّاذ-

مى فروش.

=النَّبَّاز-

فرياد كننده، فصيح.

=النَّبَارِيس-

[نبرس]: چاههاى نزديك به هم.

=النَّبَّاش-

اسم مبالغه است بر وزن (فَعّال) است، آنكه نبش قبر كند.

=النِّبَاشَة-

شغل نباش است.

=النُّبَاطِيّ-

مرادف (النَّبَطِيّ) است و بمعناى تيره اى از مردم است كه در گذشته دور در سرزمين ميان عراق و اردن زندگى مى كرده اند.

=النَّبَاطِيّ-

مرادف (النَّبَطِيّ) است.

=النِّبَاطِيّ-

مرادف (النّبَطِي) است.

=النَّبَّاعَة-

ملاج سر كودك كه هنوز سخت نشده است.

=النُّبَاغ-

الطحين: آرد، پوسته سر كه از آن شوره ريخته شود.

=النُّبَّاغ-

مرادف (النُّبَاغ) است.

=النُّبَاغة-

مرادف (النُّبَاغ) است.

=النُّبَّاغَة-

مرادف (النُّبَاغ) است.

=النَّبَّال-

سازنده تير، دارنده تير و پرتاب كننده آن.

=النُّبَالَة-

ساز و برگ كه براى پايان دادن كارى تهيه شود.

=النَّبَالَة-

مص، هوش و نجابت، بزرگوارى.

=النِّبَالَة-

حرفه سازنده تير.

=النَّبَاه-

جاى بلند و مشرف.

=النَّبَاهَة-

زيركى، نشاط، شرف و بزرگوارى.

=النَّامُوس-

ج نَوَامِيس: شريعت، وحي، رازدار، خانه راهب، كمينگاه شكارچى براى شكار، بيشه شير، حجله شير، دام، جبرئيل، مكر و فريب، دروغگو، سخن چين. ماهر، حشره اى بسان ذره و تيره رنگ،- ج البعوض؛- «النّامُوس الأكبر»: جبرائيل، و در اصطلاح متداول بمعناى آنچه كه شخص از نام و شرف و عنوان خود دفاع كند.

=النَّامُوسَة-

بيشه شير.

=النَّامُوسِيَّة-

پشه بند.

=النَّامِي-

[نمي]: فا، نجات يافته.

=النَّامِيَة-

ج نَوَام [نمي]: مؤنث (النّامى) است، قوه ناميه، آفريدگان خدا،- من الإِبل:

شتران فربه؛- «نَامِيَةُ الكَرْمِ»: داربست كه بر آن خوشه هاى انگور آويزان باشد.

=ناهَ-

- نَيْهاً [نيه] الشي ءُ: آن چيز بلند شد، آن چيز شگفت آور شد.

=ناهَبَ-

مُنَاهَبَةً [نهب] هُ: با او مسابقه دو داد،- القومُ فلاناً: او را به سخن گرفتند،- الغَنِيمةَ غنيمت گرفت.

=النَّاهَة-

[نيه]: يقال «نَفْسٌ ناهَةٌ» نفسى كه در پايان و كنار از چيزى است.

=النَّاهِجَة-

«طريقٌ ناهِجةٌ»: راه آشكار و هويدا.

=ناهَدَ-

مُنَاهَدَةً [نهد] هُ: در جنگ با او روبرو شد.

=النَّاهِد-

ج نُهَدَاء و نُهَّاد: فا،- (ح): شير درنده؛- «غلامٌ ناهِدٌ»: پسر بالغ.

=النَّاهِدَة-

ج نَوَاهِد: دخترى كه پستانش بر آمده شده باشد.

=النَّاهِر-

فا، انگور سفيد.

=ناهَزَ-

مُنَاهَزَةَ [نهز] هُ: به او نزديك شد؛- «ناهزَ الخمسين»: سن او به پنجاه سال نزديك شد؛- «ناهز الفطامَ»: كودك نزديك به از شير گرفتن شد،- الصيّدَ: به سوى شكار رفت،- الفرصةَ: فرصت را غنيمت شمرد،- تْهُمُ الفُرَص: فرصت مناسب براى آنها بدست آمد.

=النَّاهِز-

كودكى كه وقت از شير گرفتنش نزديك باشد؛- «ناهِزُ القومِ»: بزرگ قوم و سرپرست امور آنها.

=النَّاهِزَة-

مؤنث (النّاهِز) است.

=ناهَضَ-

مُنَاهَضَةً [نهض] قِرْنَهُ: در برابر رقيب خود ايستادگى و مقاومت كرد.

=النَّاهِض-

فا، جوجه پرنده كه بالهايش در آمده و ميتواند پرواز كند، گوشت بالاى بازوى اسب؛- «مَكانُ ناهِضٌ»: جاى بلند

=الناهضة-

=النباوة-

=نبأ-

=النبأ-

=النبأة-

=نبب-

=نبت-

=النبت-

=النبة-

=النبتة-

=نبج-

=النبجة-

=نبح-

=النبحاء-

=نبخ-

=النبخ-

=النبخاء-

=النبخة-

=نبذ-

=النبذ-

=النبذة-

=نبر-

=النبر-

=النبراس-

=النبرة-

=النبريج-

=النبريس-

=نبز-

=النبز-

=النبزة-

=نبس-

=النبس-

=النبساء-

؛- «عامِلٌ ناهِضٌ»: كارگر قاطع در كار خود.

=النَّاهِضَة-

ج نَوَاهِض: مؤنث (النّاهِض) است؛- «ناهِضَةُ الرجُلِ»: برادران پدرى مرد و خدمتگزاران او كه از وى حمايت و پشتيبانى كنند.

=النَّبَاوَة-

[نبو]: آن قسمت از زمين كه بلند و مرتفع باشد.

=نَبَأَ-

- نَبْأً [نبأ]: آهسته آواز داد،- نَبْأً و نُبُؤْءً الشي ءُ: بر آمده و آشكار شد،- على الْقَوم: بر آن قوم حمله كرد،- الشّي ءُ: آسيب رسانيد و فاصله گرفت،- مِنْ أرضٍ إلى أرضٍ:

از سرزمينى به سرزمين ديگر رفت.

=نَبَّأَ-

تَنْبِئَةً و تَنْبِيئاً [نبأ] فلاناً الخبرَ و بالخبر: او را از امرى آگاه كرد،- «نَبَّأْتُ زيداً عمراً خارجاً» به زيد اطلاع دادم كه عمرو بيرون است.

=النَّبَأ-

ج أنْبَاء [نبأ]: خبر،- «وكالةُ الأَنْبَاء» و «مَكْتَبُ الأَنْباء»: دفتر خبرگزارى، خبرنگارى.

=النَّبْأَة-

[نبأ]: آواز آهسته و مخفى، صداى سگ.

=نَبَّبَ-

تَنْبِيباً [نبّ] النباتُ: گياه شاخه در آورد.

=نَبَتَ-

- نَبْتاً و نَبَاتاً المكانُ: زمين پر از گياه شد،- البَقْلُ: دانه سبز شد و روئيد،- نبتَةٌ و نَبَاتاً الإِنْسَانُ: انسان بحد كمال و مردى رسيد،- نبتاً البِئرَ: چاه را كند و از آن خاكبردارى كرد،- الترابَ: خاك از چاه و مانند آن بيرون كشيد،- فلانٌ: خشمگين شد،- عن السرِّ او الأمرِ: پيرامون امرى يا رازى بحث كرد.

=نَبَّتَ-

تَنْبِيتاً [نبت] الشجرَ: درخت را كاشت،- الحبَّ: دانه را كاشت،- الصبِيّ كودك را تربيت كرد.

=النَّبْت-

مص،- ج نُبُوت: گياه.

=النَّبَت-

ج أَنْبَات: أثر.

=النَّبَّة-

[نبّ]: اسم مرّة از (نَبَّ) است، بوى بد.

=النَّبْتَة-

واحد (النبت) است.

=نَبَجَ-

- نَبِيجاً: بلند آواز و بد زبان بود،– نَبْجاً تِ القَبَجَةُ: كبك از لانه خود بيرون آمد.

=النَّبْجَة-

زمين بلند، پشته.

=نَبَحَ-

- نَبْحاً و نُبُوحاً و نَبِيحاً و نُبَاحاً و نِبَاحاً و تَنْبَاحاً الكلبُ: سگ عوعو كرد؛- «نبحهُ الكلبُ و نَبَحَ عليه» سگ بر او پارس كرد و او نيز بر او نهيب داد. كلمه (النُّباح) ويژه صداى سگ است و گاهى براى غير آن نيز بكار ميرود مانند آهو و بز كوهى،- الشّاعرُ: شاعر هجو كرد،– نُباحا الهُدْهُدُ: پرنده شانه بسر مُسن و صدايش كلفت شد.

=النَّبْحَاء-

«ظَبْيَةٌ نَبْحاء»: آهويى كه همواره صدا در مىورد.

=نَبَخَ-

- نُبُوخاً العجينُ: خمير جا افتاد و پف كرد.

=النَّبْخ-

تاول زدن دست از كار بسيار، آثار سوختگى در بدن انسان.

=النَّبَخ-

مرادف (النَّبْخ) است.

=النَّبْخَاء-

«الأرْضُ النَّبْخاء» ج نَبَاخَى: سرزمين بلند، سرزمين نرم.

=النَّبْخَة-

پاپيروس كه در وسط لوحه هاى كشتى گذارند، كبريت.

=النَّبَخَة-

مرادف (النَّبْخَة) است.

=نَبَذَ-

- نَبْذاً الشي ءَ: آن چيز را بعلت عدم استفاده و بىرزش بودن بدور انداخت؛ «نَبَذَهُ نَبْذَ النواةِ»: آنرا مانند هسته خرما بدور افكند،- الأَمْرَ: كار را اهمال كرد،- العهدَ: پيمان را شكست،- النَّبِيذَ:

شراب درست كرد،- العنبُ او التمرُ: انگور يا خرما شراب شد.

=نَبَّذَ-

تَنْبِيذاً [نبذ] النَّبيذَ: شراب ساخت،- العنبُ أو التّمرُ: انگور يا خرما شراب شد،- الشي ءَ: آن چيز را بدور انداخت.

=النَّبْذ-

مصدر است،- ج انْبَاذ: چيز اندك و كم.

=النُّبْذَة-

ج نُبَذ: مرادف (النَّبْذَة) است.

=النَّبْذَة-

ج نُبَذ: ناحيه، جهت، پاره اى از چيزى بطور جداگانه مانند جزئى از كتاب.

=نَبَرَ-

نَبْراً الغُلامُ: نوجوان بحد كمال رسيد،- المُغَنِّي: آواز خوان صدايش را پس از آهستگى رسا نمود،- الرجُلَ: او را زجر نمود و از خود دور كرد،- هُ بلسانِه: نام او را به زشتى برد و دشنام داد،- الرمَح عنهُ: نيزه را بسرعت از ميان برداشت،- الشي ءَ: آن چيز را بلند كرد،- الحرفَ: بر روى حرف علامت همزه گذاشت.

=النَّبْر-

مصدر است، آنكه پر رو و بيحيا باشد.

=النَّبْر-

ج نِبَار و أَنْبَار: انبار كالاى تجارتى، بسيار كوتاه، پست، نوع مگس كه به (خرمگس) معروف است.

=النَّبْرَاس-

ج نَبَارِيس [نبرس]: چراغ، سر نيزه، مرد دلاور و جسور، شير درنده؛ «اتّخَذَ منهُ نِبْراساً»: او را پيشوا و نمونه دانست.

=النُّبَرة-

ج نُبر: لقمه بزرگ.

=النَّبْرَة-

اسم مرّه از (نَبَرَ) است، همزه، فرو رفتگى در لب، ورم بدن، هر چيز بلندى، بلند كردن صدا پس از آنكه آرام بود، فرياد ناشى از ترس.

=النِّبْرِيج-

نى قليان.

=النَّبْرِيس-

[نبرس]: ماهر و زيرك.

=نَبَزَ-

- نَبْزاً هُ: او را عيب كرد،- هُ بكذا: او را به بدى لقب داد.

=نَبَّزَ-

تَنْبيزاً [نبز] هُ: مرادف (نَبَزَه) است.

=النَّبَز-

ج أَنْبَاز: لقب.

=النَّبِز-

مرد فرومايه در حسب و نسب و يا خلق و خوى.

=النُّبْزَة-

آنكه مرد مرا بسيار لقب دهد.

=نَبَسَ-

نَبْساً و نُبْسَةً بالمجلس: حرف را با درنگ و نفى بيان كرد؛ ما نَبَسَ بكلمةٍ» هيچ سخن نگفت،- السرَّ: راز را پنهان كرد،- الرَّجُلُ: با شتاب حركت كرد.

=نَبَّس-

تَنْبِيساً [نبس] بالمجلس: سخن گفت،،- السّر: راز را پنهان كرد.

=النبُس-

سخنگويان، كسانى كه در بر آوردن نيازهايشان شتاب كنند.

=النَّبْسَاء-

مؤنّث (الأَنْبَس) است.

=نبش-

=النبش-

=النبيشة-

=نبص-

=النبص-

=النبصة-

=نبض-

=النبض-

=النبضة-

=نبط-

=النبط-

=النبطاء-

=النبطة-

=النبطي-

=النبطية-

=نبع-

=النبع-

=النبعة-

=النبعية-

=نبغ-

=النبغ-

=النبغة-

=نبق-

=النبق-

=النبقة-

=نبل-

=النبل-

=نَبَشَ-

چيز پنهان را آشكار كرد،- الكنزَ منَ الأَرض: در زمين گنج پيدا كرد و آنرا بيرون آورد؛ از همينجا تعبير «نَبَشَ القبْرَ» نيز گرفته شده است،- الحديثَ: حديث را استخراج كرد،- عن الأَسرار: راز را كشف كرد،- لعيالِه: براى خانواده خود روزى كسب كرد.

=نَبَّشَ-

تَنْبِيشاً [نبش] هُ: آنرا بازرسى كرد.

=النِّبْش-

(ن): درختى كه برگ آن مانند برگ صنوبر است و چوب آن سرخ رنگ و بسيار سخت است.

=النَّبِيشَة-

زمين يا چاه كنده شده.

=نَبَصَ-

- نَبْصاً في المجلس: سخن گفت و بيشتر در نفى بكار برده مى شود،- ما نَبَصَ بكلمةٍ»: هيچ سخن نگفت،- الشَّعْرَ: موى را چيد،- «نبيصا الطائرُ»: پرنده نغمه آهسته سر داد.

=النَّبْص-

مص، تره اندك كه تازه روئيده باشد.

=النَّبْصَة-

اسم مره از (نَبَصَ) است، واژه.

=نَبَضَ-

- نَبْضاً و نبَضَاناً العِرْقُ: رگ تكان خورد و جنبيد،- تِ الأَمْعَاءُ: روده ها به اضطراب و جنب و جوش افتاد،- البرقُ: برق كمى درخشيد،- نَبضَا الشَّعْرَ: موى را بسختى كند،– نُبُوضاً الماءُ: آب روان شد يا بهدر رفت.

=نَبَّضَ-

تَنْبِيضاً [نبض] في القوس: زه كمان را كشيد تا از آن صدا در آيد.

=النَّبْض-

ج أَنْبَاض: حركت قلب و رگها در انسان و حيوان. اين حركت يا طپش قلب گاهى با شتاب است و گاهى آهسته و گاهى مختلف كه از آن حالت بدن از نظر سلامت و بيمارى شناخته مى شود؛ «فؤادٌ نَبْضٌ». قلبى مُنظم و با هوش كه بخوبى ميزند.

=النَّبَض-

مرادف (النَّبْض) است. اين كلمه در زبان متداول رايج است،- «فُؤادٌ نَبَضٌ» مرادف «فُؤادٌ نَبْضٌ» است.

=النَّبِض-

«فؤادٌ نَبِضٌ»: مرادف (فؤادٌ نَبْضٌ) است.

=النَّبْضَة-

يك بار زدن قلب يا رگ است.

=نَبَطَ-

نَبْطاً و نُبُوطاً الماءُ: آب از زمين بيرون آمد،- نَبْطاً البِئر: آب را از چاه بيرون كشيد،،- الشي ءَ: آن چيز را پس از پنهان بودن آشكار نمود.

=نَبَّطَ-

تَنْبِيطاً [نبط] البئرَ: آب را از چاه بيرون كشيد.

=النَّبَط-

اندوخته علمى و فكرى در باطن مرد، سفيدى زير بغل و شكم اسب،- ج انْباط و نُبُوط: نخستين آبى كه از ته چاه پديد آيد،- ج انباط و نبيط: نام مردمى باستانى و غير از عرب كه در سرزمين عراق سكونت داشته اند.

=النَّبْطَاء-

مؤنث (الأَنْبط) است.

=النُّبْطَة-

اولين آب كه از ته چاه بيرون آيد. سفيدى زير بغل و شكم اسب.

=النَّبَطيّ-

منسوب به نبط از مردم نبطيى و غير عرب، واحد (النبط) است.

=النَّبَطِيَّة-

«كلمةٌ نَبَطِيَّة»: كلمه عاميانه.

=نَبَعَ-

- نَبْعاً و نُبُوعاً و نَبَعاناً الماءُ: آب از چشمه بيرون آمد.

=نَبِعَ-

- نَبْعاً و نُبُوعاً و نَبَعَاناً الماءُ: مرادف (نَبَعَ) است.

=نَبُعَ-

نَبْعاً و نُبُوعاً و نَبَعَاناً الماءُ: مرادف (نَبَعَ) است.

=النَّبْع-

مص، چشمه آب، نام درختى است كه از شاخه هاى آن تير و نيزه ساخته مى شود.

=النَّبْعَة-

(ن): واحد درخت (النبْع) است، كمان؛- «هُوَ من نَبْعَةٍ كريمةٍ»: او از نژاد بزرگوارى است.

=النَّبْعِيَّة-

كمانى كه از چوب درخت نَبْع ساخته شده باشد.

=نَبَغَ-

- نَبْغاً و نُبُوغاً الرجُلُ: شعر سرود و نيكو سرود،- فى العِلْمِ وَ غيرهِ: در دانش و جز آن نمونه و نيكو شد،- رأسُهُ: سر او شوره زد،،- الشي ءُ: آن چيز بيرون آمد و آشكار شد،- الماءُ: آب بيرون آمد و روان شد،- الوعاءُ بالدقيق: آرد در اثر نرمى بسيار از ظرف بيرون آمد،- الشَّرُّ: فتنه آشكار و پراكنده شد.

=النَّبْغ-

گرد و غبار آسياب.

=النَّبَغَة-

«نَبَغَةُ القومِ»: بهترين افراد از مردم.

=نَبَقَ-

- نَبْقاً: در بخشى از دره يك رديف نهال كاشت،- الرّجُلُ: نوشت،- الشي ءُ:

آن چيز بيرون آمد و آشكار شد.

=نَبَّقَ-

تَنْبِيقاً [نبق]: بخشى از دره را يك رديف نهال كاشت،- الرَّجُلُ الشَّجَرَ:

درختان را در رديفى مرتب كاشت،- الكتابَ: سطرهاى كتاب را مرتب نوشت،- الشّي ءُ: بيرون آمد و آشكار شد،،- النّخلُ: نخل خرما پوسيد و ميوه آن ريز مانند عنّاب شد.

=النَّبْق-

مص، آرد شيرينى كه از لابلاى تنه نخل خرما در آورند، عنّاب.

=النِّبْق-

عناب، زالزالك.

=النَّبَق-

مرادف (النبق) است.

=النَّبْقَة-

واحد (النبْق) ميوه درخت عناب يا زالزالك است.

=النِّبْقَة-

يك دانه زالزالك.

=النَّبَقَة-

واحد (النَّبَق) است.

=نَبَلَ-

- نَبَالَةً: مردى بزرگوار و داراى نجابت و فضل شد،- نَبْلًا هُ: در تيراندازى بر او چيره شد،- بالسهِم: تير را انداخت،- الرَّجُلُ: به او تيراندازى كرد يا به او تير داد،- الرَّجُلُ:

با شتاب بسيار به راه خود ادامه داد،- الإِبلَ: شتران را با سرعت و شتاب براند،- على القَوم: به آنها تير داد تا با آن تيراندازى كنند،- هُ بِالطّعام: بتدريج به او غذا خورانيد،- بِهِ: با او رفق و مدارا نمود.

=نَبُلَ-

- نَبَالَةً عن كذا: از آن برتر و يا بزرگتر شد.

=نَبَّلَ-

تَنْبِيلًا [نبل] الرجُلَ: به او مقدارى تير داد.

=النُّبْل-

تيز هوشى و پاكدامنى، فضيلت، كمال و آراستگى بدن.

=النَّبْل-

مص،- ج نِبال: تيز هوش و با

=النبل-

=النبلة-

=نبه-

=النبه-

=النبو-

=النبوءة-

=النبوة-

=النبوت-

=النبوح-

=النبوي-

=النبي-

=النبي ء-

=النبيئ-

=النبيئة-

=النبيت-

=النبيتة-

=النبيذ-

=النبيذة-

=النبير-

=النبيع-

=النبيغ-

=النبيقة-

=النبيل-

=النبيلة-

=النبيه-

=نتا-

=النتاج-

=النتاف-

=النتافة-

=النتاق-

=النتأة-

=نتج-

=نتح-

=النتح-

فضيلت، تير. اين كلمه مؤنث بكار برده مى شود؛- «نَبْلُ الدهرِ» حوادث زمان.

=النُّبَل-

سنگهاى درشت و سنگريزه ها.

=النَّبَل-

مردان با فضيلت و هوش. اين كلمه اسم جمع است، سنگهاى درشت و سنگريزه ها؛- «رجُلٌ نَبَلٌ»: مردى شريف و كامل.

=النُّبْلَة-

واحد (النُّبَل) است؛- ج نُبُلَات:

عطا و بخشش، پاداش نيك و كيفر، لقمه كوچك؛- «نُبْلَةُ كلِّ شي ءٍ»: بهترين هر چيزى.

=النَّبْلَة-

واحدِ (النَّبَل) است،- ج نَبْلَات:

مؤنث (النبْل) است،- ج نِبَال و انْبَال و نُبْلان:

واحد (النَّبْل) است.

=النَّبَلَة-

مردان زيرك و دانا و با فضيلت، اين كلمه اسم جمع است.

=نَبَهَ-

- نَبَاهَةً: بزرگوار شد، شهرت يافت و با كمال شد.

=نَبهَ-

- نَبَاهَةً: مرادف (نَبَهَ) است،- نَبْهاً للأمر: موضوع را دريافت و به آن پى برد،- نَبْهاً من نومهِ: از خواب بيدار شد.

=نَبُهَ-

- نَبَاهَةً: مرادف (نَبَه) است.

=نَبَّهَ-

تَنْبِيهاً [نبه] باسمهِ: او را هشدار داد و از تنبلى بيرون آورد،- هُ من نومِهِ: او را از خواب بيدار كرد،- هُ على أوالِى الأمر: وى را از امر آگاه ساخت.

=النُّبْه-

هوش و زيركى.

=النَّبَه-

مص، با شهرت و معروف، گم شده از غفلت، شي ء موجود،- نُبَهاء: با هوش و زيرك و آراسته، بزرگوار؛ «رَجُلٌ نَبَهُ»: مردى بزرگوار (اين كلمه براى مفرد و جمع يكسان بكار برده مى شود زيرا مصدر است).

=النَّبِه-

ج نُبَهَاء: زيرك و با هوش، بزرگوار.

=النَّبْو-

[نبو]: بلندى و بلند مرتبگى.

=النُّبُوءَة-

[نبأ]: آگاهى دادن از غيب يا آينده و خبر دادن از خداوند متعال و آنچه كه متعلق به اوست، پيامبرى يا پيغمبرى.

=النَّبْوَة-

[نبو]: مص، بلندى و برآمدگى زمين؛- «نَبْوَةُ الزّمان»: حوادث سخت و پيشامدهاى ناگوار روزگار.

=النُّبُوَّة-

[نبو]: مرادف (النُّبُوءَة) و بمعناى پيغمبرى است.

=النَّبُّوت-

ج نَبَابِيت [نبت]: شاخه تازه روئيده درخت، عصاى كلفت.

=النُّبُوح-

مص، ناله و شيون مردم و سر و صداى سگهايشان، اين كلمه جمع (نَبْح) است.

=النَّبَوِيّ-

[نبأ]: منسوب به (النبِيّ) است.

=النَّبِيّ-

ج أَنْبِيَاء و نَبِيُّون و أَنْبَاء و نُبَاء [نبأ و نبو]:

پيغمبر، برانگيخته خدا بسوى مردم، آنكه از غيب و آينده با وحى از سوى خدا خبر دهد، كلمه (النَّبِيّ) نيز بمعناى برآمدگى زمين مى باشد.

=النَّبِي ء-

[نبأ]: جاى بلند و بر آمده، راه روشن و آشكار، آنكه از جايى به جاى ديگر رود،- ج انْبِيَاء و نَبِيُّون و انْبَاء و نُباء:

پيغمبر.

=النُّبَيِّئ-

[نبأ]: اسم مصغر از (النبِي ء) است و بمعناى خبر دهنده از خدا و غيب است.

=النَّبِيئَة-

ج نَبِيئَات [نبأ]: مؤنث (النَّبِي ء) است.

=النَّبِيت-

فتنه انگيز و شرور.

=النَّبِيتَة-

ج نَبَائِت: خاك كه از چاه يا رودخانه برداشته شود، راز؛- «نَبِيتَةُ السَّبْعِ»:

گوشتى كه جانور درنده براى موقع نياز خود دفن كند.

=النَّبِيذ-

بچه دور افكنده شده و سر راهى،- ج أنْبِذَة: شراب انگور يا خرما، مطلق شراب است.

=النَّبِيذَة-

مؤنث (النَّبِيذ) براى كلمه (المَنْبُوذ) است.

=النُّبَيْر-

مرد هوشمند.

=النَّبِيع-

عرق.

=النَّبِيغ-

ج نُبَغَاء: آنكه والا و بزرگوار باشد.

=النَّبِيقَة-

ج نَبَائِقُ: گره انتهاى خوشه انگور هنگاميكه بزرگ شود.

=النَّبِيل-

ج نِبَال: مرد پاكدامن و با فضيلت، مرد تنومند.

=النَّبِيلَة-

ج نَبَائِل: مؤنث (النّبيل) است؛ «فلانة نبيلةٌ بالحُسن»: فلانه دختر پاكدامن و پاك سرشت و با فضيلت است، لاشه و مردار.

=النَّبيه-

ج نُبَهَاء: زيرك و باهوش، بزرگ و بزرگوار.

=نَتَا-

- نُتُوّاً [نتو] العُضْوُ: عضو ورم كرد.

=النِّتَاج-

نامى است كه بر بچه هاى جانوران و بهائم اطلاق مى شود.

=النُّتَاف-

آنچه كه موقع چيدن موى بر زمين ريخته مى شود.

=النُّتَافَة-

مرادف (النُّتَاف) است.

=النِّتَاق-

قي و استفراغ. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=نَتَأَ-

- نَتْأ و نُتُوءاً [نتأ] الشي ءُ: چيز از جاى خود درآمد بدون آنكه جدا شود، آن چيز برآمد و متورّم شد،- تِ القرحةُ: زخم ورم كرد،- الثَّدْيُ: پستان بر آمده شد،- تِ الجاريةُ: دختر بالغ شد،- على القوم: بدون اطلاع قبلى بر آنها آشكار شد.

=النَّتْأَة-

[نتأ]: تپه و يا تَلّ.

=نَتَجَ-

- نَتْجاً الماخضَ من البهائم: از ستوران و دام تيمار دارى كرد تا زائيدند،- الشّي ءُ من الشّي ء: چيزى از چيزى خارج شد و نشو نما يافت،- الولدُ: فرزند رشد كرد و بزرگ شد،- نَتَاجاً تِ البهيمةُ ولداً: ستور بچه زائيد.

=نُتِجَ-

نَتاجاً تِ البهيمةُ ولداً: ستور بچه زائيد،- الولدُ: بچه بدنيا آمد،- القومُ: ستوران و دام آنها زائيدند.

=نَتَّجَ-

تَنْتِيجاً [نتج]: بمعناى (نَتَجَ) است و اين تشديد براى تكثير است، و در زبان متداول بمعناى از كسب و كار خود مزد گرفت مى باشد.

=نَتَحَ-

- نَتْحاً و نُتُوحاً العَرَقُ: عرق از بدن خارج شد،- هُ الحرُّ: گرما او را به عرق انداخت،- الدّسمُ من الإِناء: چربى از ظرف تراوش كرد.

=النَّتْحُ-

مص، عرق.

=نتخ-

=نتر-

=النتر-

=النترة-

=نتش-

=النتش-

=نتع-

=نتف-

=النتف-

=النتفة-

=نتق-

=النتق-

=نتل-

=النتل-

=نتن-

=النتن-

=النتنى-

=النتوء-

=النتوج-

=النتوح-

=النتوف-

=النتيجة-

=النتيف-

=النتيلة-

=النتين-

=نث-

=النث-

=نثا-

=نثى-

=النثا-

=النثاث-

=النثار-

=النثارة-

=النثالة-

=نَتَخَ-

- نَتْخاً الشي ءَ: چيزى را از جاى خود كشيد و كند؛- «نَتَخَ القَلّاعُ الضّرسَ»:

دندان ساز دندان را كشيد؛- اليهِ ببصرِهِ: به او نگاه كرد؛- البازي اللحَم: بازِ شكارى گوشت را با نوك خود گرفت؛- الثوبَ بالذهبَ: جامه زرين بافت؛- فلاناً: به او بى حرمتى كرد؛- نتيخاً بالمكان: در آنجا اقامت گزيد؛- عل مِلّة كذا: در فلان كيش ثابت و استوار ماند.

=نَتَّخَ-

تَنْتِيخاً [نتخ] بالمكان: در آنجا اقامت نمود؛- على مِلَّة كذا: در فلان كيش يا روش ثابت و استوار ماند.

=نَتَرَ-

- نَتْراً الشي ءَ: آنرا به سختى گرفت و كشيد،- القوسَ: زه كمان را كشيد؛- الثّوبَ بالأصابع أو الأضراس: جامه را با انگشتان و يا دندانها پاره كرد،- الكلامَ: سخن تند و درشت گفت،- هُ بِالرُمح: او را به سختى با نيزه زد.

=نَتِرَ-

- نَتَراً الشي ءُ: آن چيز تباه شد و از بين رفت.

=النَّتْر-

مص، سختى، سستى و ناتوانى در كار.

=النَّتْرَة-

ج نَتَرَات: اسم مرّه از (نَتَرَ) است، ضربه كارى.

=نَتَشَ-

- نَتْشاً الشوكةَ و نحوَها: خار را بيرون كشيد،- الشَّعْرَ: موى را كشيد و كند،- اللّحَم و نحوه: گوشت بدن و مانند آنرا كشيد و نيشگون گرفت،- الحَجَرَ برجلِه: سنگ را با پا عقب زد،- الجرادُ الأرضَ: ملخ كشت را خورد،- الرجُلُ لعيالهِ: براى خانواده خود كسب و كار كرد،- هُ بِالعَصَا: با چوب او را زد،- نتشاً و تنتاشاً الرّجُلَ: او را پنهانى سرزنش كرد.

=النَّتَش-

اولين رويش گياه، سفيدى پائين ناخن.

=نَتَعَ-

- نُتُوعاً الدمُ مِن الجَرح أو الماءُ مِن العَيْن:

خون از زخم يا آب از چشمه اندك اندك بيرون آمد،- هُ: در زبان متداول بمعناى آنرا گرفت و محكم بست.

=نَتَفَ-

نَتْفاً الرِّيشَ أو الشَّعَرَ و نحوَهُ: پر يا مو و مانند آنرا كند.

=نَتَّفَ-

تَنْتِيفاً [نتف] الرِّيشَ أو الشَّعَرَ و نحوَهُ: پر يا مو و مانند آنرا كند،- فى القوَس: پر يا مو را از كمان آهسته كند.

=النَّتِف-

آنچه كه كنده و ريخته شده باشد.

=النُّتْفَة-

ج نُتَف: آنچه از گياه و مانند آن كه با انگشتان چيده شود؛- «اعْطَاهُ نُتَفَةً من الطّعام و غيره»: مقدار كمى به او غذا داد.

=النُّتَفَة-

آنكه از هر دانشى كمى بياموزد و ديگر بسنده كند.

=نَتَقَ-

- نَتْقاً الجرابَ: كيسه را افشاند و خالى كرد،- الشي ءَ: آنرا بلند كرد، آنرا تكان داد، آنرا شكافت، آنرا گسترد،- الجِلْدَ: پوست را كند،- تِ الْمرأةُ أو النَّاقَةُ: فرزندان زن يا ماده شتر بسيار شد، و در زبان متداول بمعناى قي كرد مى باشد،– نَتْقَا و نُتُوقاً تِ الدابَّةُ راكبَها و بِراكِبهِا: ستور سوار خود را ناراحت و خسته كرد.

=النَّتْق-

قي و استفراغ (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=نَتَلَ-

- نَتْلًا الشي ءَ: او را به پيش كشيد،- الجرابَ: كيسه يا مشك را افشاند يا آنچه كه در آن بود بيرون كشيد،- فلاناً: او را توبيخ كرد و از خود راند،- نَتْلًا و نُتُولًا و نَتَلَاناً من بين اصحابهِ: از ميان همراهان خود جلو افتاد.

=النَّتْل-

تخم شترمرغ كه آنرا پر از آب كنند و در زمستان در بيابانهاى دور دست زير خاك پنهان كنند و چون در تابستان از آن بيابانها بگذرند تخم را در آورده و آب آنرا بياشامند.

=النَّتَل-

مرادف (النَّتْل) است.

=نَتَنَ-

- نَتْناً: بد بوى شد.

=نَتِنَ-

نَتْناً: مرادف (نَتَنَ) است.

=نَتُنَ-

- نَتَانَةً و نُتُونَةً: مرادف (نَتَنَ) است.

=نَتَّنَ-

تَنْتِيناً [نتن] الشي ءَ: آنرا گنديده و بدبوى كرد.

=النَّتِن-

بد بوى و گنديده.

=النَّتْنَى-

مؤنث (النَّتِن) است.

=النُّتُوء-

[نتأ]: مص، تپه.

=النَّتُوج-

ستورى كه آبستن و باردار باشد.

=النُّتُوح-

مص، صمغهاى درخت.

=النَّتُوف-

آنكه در كندن ريش خود حريص باشد.

=النَّتِيجَة-

ج نَتائِج: فرزند، آنچه كه از مقدمه يا قضيه اى استخراج شده و نتيجه گرفته شود، نتيجه.

=النَّتِيف-

مرادف (المَنْتوف) است.

=النَّتِيلَة-

وسيله.

=النَّتِين-

مرادف (النَّتِن) است.

=نَثَّ-

- نَثّاً [نثّ] الخَبَرَ: خبر را پخش و افشا كرد،- الجرحَ: بر روى زخم پماد ماليد،- نَثّاً و نَثِيثاً الزِّقُّ: از آنچه كه در مشك است تراوش شده است، الرّجُلُ: در اثر چاقى و فربهى عرق كرد،- العَظْمُ: چربى استخوان جارى شد.

=النَّثّ-

مص، ديوار نمناك.

=نَثَا-

- نَثْواً [نثو] الحديثَ: درباره آن سخن گفت و افشا نمود،- الشي ءَ: آن چيز را پخش و آشكار كرد،- فلاناً: از او غيبت كرد،- عليهِ قَولا: از سوى او سخن گفت.

=نَثى-

- نَثْياً [نثي] الخبرَ: خبر را پخش و آشكار كرد.

=النَّثَا-

[نثو]: آنچه درباره كسى از خوبى يا بدى گفته شود.

=النِّثَاث-

[نثّ]: روغنى كه بر روى زخم ماليده مى شود.

=النُّثَّاث-

[نثّ]: غيبت كنندگان از مردم.

=النَّثَّاث-

[نثّ]: آنكه سخن را بسيار افشا و آشكار كند.

=النُّثَار-

آنچه كه پخش و پراكنده از چيزى كه ريخته شده باشد.

=النِّثَار-

آنچه از نُقل و سكّه پول و مانند آن كه در جشن عروسى بر سر مهمانان بپاشند.

=النُّثَارة-

مرادف (النُّثار) است.

=النُّثَالة-

بقيه و بازمانده، خاك كه از چاه

=نثر-

=النثر-

=النثرة-

=نثل-

=النثل-

=النثلة-

=النثور-

=النثوة-

=النثيثة-

=النثير-

=النثيل-

=النثيلة-

=نج-

=نجا-

=نجى-

=النجا-

=النجاء-

=النجائب-

=النجابة-

=النجاة-

=النجاح-

=النجاحة-

=النجاد-

=النجادة-

=النجار-

=النجارى-

=النجارة-

=النجاز-

=النجاش-

=النجاشي-

=النجاف-

=النجام-

=النجاوة-

=النجوء-

=النجئ-

=نجب-

=النجب-

=النجبة-

=نجح-

=النجح-

=نجد-

بيرون آورند.

=نَثَرَ-

- نَثْراً و نِثَاراً: در سخن خود نثر آورد،- الشي ءَ: چيزى را افكند و پخش كرد،- الدرّعَ عنهُ: زره از تن خود بر افكند– نَثِيراً تِ الدابَّةَ: ستور عطسه زد.

=نَثَّرَ-

تَنْثِيراً [نثر] الشي ءَ: چيزى را بطور پراكنده انداخت و پخش كرد.

=النَّثْر-

مص، سخن يا گفتار كه بر خلاف شعر و يا نظم باشد.

=النَّثِر-

شخص پرگو كه رازها را فاش كند.

=النَّثْرَة-

اسم مرده از (نَثَرَ) است، قطعه اى از نَثْر، انتهاى سوراخ بينى و پشت آن، عطسه، زره گشاد كه به آسانى پوشيده شود؛- «نَثْرَةُ الأَسَدِ»: در علم ستاره شناسى نام دو ستاره است كه فاصله بين آن دو به اندازه يك وجب است و در سطح آنها سفيدى همانند ابر وجود دارد. نام ديگر آن (انْفُ الأسد) است و يكى از منازل قمر است.

=نَثَلَ-

- نَثْلًا الفرسُ و كلُّ ذي حافر: اسب يا هر حيوان سم دار سرگين افكند،– نَثْلًا البئرَ: خاك چاه را بيرون كشيد،- الكِنَانَةَ:

تيرهاى تيردان را بيرون آورد و پخش كرد،- الجرابَ: مشك يا انبان را از آنچه داشت خالى كرد،- الدّرعَ عنه: زره از تن خود بيرون آورد و آنرا بر افكند،- عَنْ فُلانٍ دِرْعَهُ:

زره را بر روى او افكند، اللَّحْمَ فى القِدْرِ:

گوشت را ريز ريز كرد و در دريك افكند.

=النَّثَل-

گودال كنده شده.

=النَّثْلَة-

اسم مره از (نَثَل) است، زره گشاد، فرو رفتگى ميان لب بالا.

=النَّثُور-

«رجُلٌ نَثُورٌ و امرأَةٌ نَثُورٌ»: مرد يا زنيكه فرزندان بسيار داشته باشند.

=النَّثْوَة-

[نثو]: عيب جوئى از مردم.

=النَّثِيثَة-

[نثّ]: تراوش مشك يا خيك.

=النَّثِير-

پخش و پراكنده.

=النَّثِيل-

سرگين حيوانات.

=النَّثِيلَة-

مرادف (النُّثَالَة) است، گوشت پر ارزش.

=نَجَّ-

- نَجّاً [نجّ] الشي ءَ من فيهِ: چيزى را از دهان بيرون انداخت،– نجّاً و نجيجاً تِ، القرحةُ: خونابه زخم روان شد،- الرّجُلُ:

شتاب كرد.

=نَجَا-

- نَجَاةً و نَجَاءً و نَجْواً و نَجَايَةً [نجو] من كذا:

رهايى يافت،- نَجْواً فلاناً: او را نجات داد،- الدّواءَ: دارو را نوشيد،- الشجرةَ:

درخت را بريد،- الصَّبيُّ: كودك مدفوع كرد،- النَّجوُ من الْبَطن: مدفوع از معده خارج شد،- نجواً و نجاً الْجِلدَ عَنِ الذَّبيحَة: پوست قربانى را سلاخى كرد و در آورد،- نجاءً:

شتاب كرد و سبقت گرفت،- نَجْواً و نجوَى الرَّجُلَ: او را به آنچه از رازها و احساسات كه در دلش بود خورسند كرد.

=نَجَّى-

تَنْجِيَةً [نجو] الرجُلَ من كذا: او را نجات داد، او را در زمين بلند رها كرد.

=النَّجَا-

[نجو]: رهايى، عصا، چوب، چوبهاى هودج، پوست.

=النَّجَاء-

رهائى.

=النَّجَائِب-

[نجب]: «نَجائِبُ الشي ء»: خالص چيزى، لبّ چيزى كه پوست آن كنده شده باشد.

=النَّجَابَة-

مصدر (نَجُبَ) است.

=النَّجَاة-

[نجو] مص،؛- ج نجاً: رهائى، زمين بلند، شاخه درخت، قارچ، آز، رشك.

=النَّجَاح-

مصدر است يا اسم است از (نَجَحَ)؛- «لَقِىَ نَجَاحاً: پيشرفت كرد.

=النَّجَاحَة-

صبر و شكيبائى.

=النِّجَاد-

حمايل شمشير.

=النَّجَّاد-

لحاف دوز.

=النِّجَادَة-

لحاف دوزى.

=النُّجَار-

مرادف (النِّجَار) است.

=النِّجَار-

اصل و نژاد، حسب و نسب، ريشه و تبار.

=النَّجَارَى-

«إِبِلٌ نَجَارَى»: شتران تشنه.

=النَّجَّار-

درودگر، نجّار.

=النُّجَارَة-

آنچه كه به هنگام تراشيدن چوب از آن بر زمين ريزد، خاك ارّه و تراشه چوب.

=النِّجَارَة-

درودگرى، نجّارى.

=النَّجَاز-

مرادف (النَّجْز) است و بمعناى بر آوردن نيازمندى است.

=النِّجَاش-

پوستى كه ميان دو پوست قرار ميدهند و آنرا مى دوزند.

=النَّجَّاش-

شكارگر.

=النَّجَاشِي-

لقب پادشاهان حبشه (اتيوپى) است.

=النِّجَاشِي-

مرادف (النَّجاشى) است.

=النَّجَاشِيّ-

مرادف (النَّجاشي) است، آنكه شكار را براند تا به سوى شكارگر رود.

=النِّجَاشِيّ-

مرادف (النَّجَاشِي) است.

=النِّجَاف-

سر درب خانه؛- «نِجَاف الغارِ»:

سنگ مشرف بر دهانه غار.

=النَّجَّام-

ستاره شناس.

=النَّجَاوَة-

[نجو]: زمين فراخ و پهن.

=نَجَأَ-

- نَجْأَ [نجأ] هُ: با چشم او را زد.

=النَّجُوء-

[نجأ] «رجُلُ نَجُؤُ العينِ»: آنكه چشم بد و ناپاك دارد، آنكه بسيار چشم زخم زند.

=النَّجِئ-

[نجأ] «رجُلٌ نَجِئُ العينِ»: چشم زننده.

=نَجَبَ-

- نَجْباً الشجرةَ: پوست درخت را كند.

=نَجُبَ-

- نَجَابَةً الولدُ: داراى اصل و نسب بزرگى شد، در نگرش و يا گفتار و يا كردار ستوده شد.

=نَجَّبَ-

تَنْجِيباً [نجب] الشجرةَ: پوست درخت را كند.

=النَّجْب-

بخشنده و سخاوتمند.

=النَّجَب-

من الشجر (ز): پوست درخت.

=النُّجَبَة-

بخشنده و سخاوتمند.

=نَجَحَ-

- نَجْحاً و نُجْحاً و نَجَاحاً الأَمرُ: كار سهل و آسان شد،- فلانٌ بحاجتِهِ: رفع نياز او شد،- تْ حاجة فلان: نياز او بر آورده شد.

=نَجَّحَ-

تَنْجِيحاً [نجح] هُ: او را رستگار و ظفرمند ساخت.

=النُّجْح-

مصدر است يا اسم است از (نَجَحَ).

=نَجَدَ-

نَجْداً هُ: او را يارى كرد، بر او پيروز

=نجد-

=النجد-

=النجدة-

=نجذ-

=نجر-

=النجر-

=النجرى-

=النجران-

=النجرة-

=نجز-

=النجز-

=نجس-

=النجس-

=نجش-

=النجش-

=نجع-

=النجع-

=النجعة-

=اين كلمه اسم است از (النجوع)؛-

=نجف-

شد،- نُجُوداً الأمرُ: روشن و آشكار شد،- الشّي ءُ مِنَ الأمرُ: آن چيز از زمين خارج شد،- البَدَنُ عَرَقاً: عرق از بدن روان شد– نَجَداً الرجُلُ: از فرط كار يا ناراحتى عرق كرد.

=نَجِدَ-

- نَجَداً: خسته شد، خوار و فروتن شد.

=نَجُدَ-

نَجْدَةً و نَجَادَةً: دلاور و قاطع در امرى كه ديگرى از انجام آن ناتوان باشد گرديد.

=نُجِدَ-

نَجْداً الرجُلُ: آزرده و غمگين شد.

=نَجَّدَ-

تَنْجيداً [نجد] الرجُلُ: دويد،- الدّهرُ فلاناً: روزگار او را آزموده كرد،- البيتَ:

خانه را آراست و تزيين كرد،- النجَّادُ الفَرْشَ: لحاف دوز تشك و بالش را دوخت و آماده كرد.

=النَّجْد-

مص، راه و زمين بر آمده و بلند، پستان، غم و اندوه. دليل كاردان، زمينى كه در آن درخت نباشد،- منَ الأمور: كار آشكار و روشن،- ج أنْجدُ و نُجُد و نجَاد و نُجُود و أنْجاد و انْجِدَة: زمين بلند و مرتفع،- ج نِجَاد و نُجُود: وسيله آراستن خانه از قبيل فرش و موكت و انواع بالش؛- «رجُلٌ نَجْدٌ» ج انْجاد: دلير و قاطع در كارى كه ديگرى از عهده آن بر نيايد، پاسخگوى فورى به آنچه كه از او بخواهند.

=النُّجُد-

«رَجُلٌ نُجُدٌ» ج أَنْجَاد: مرادف (نَجِدٌ) است.

=النَّجُد-

ج نُجُد من الإبل وَ الأُتُن: شتران و الاغهايى كه در راه به جلو رفته اند.

=النَّجَد-

ج أَنْجَاد: عرق بدن، كالا و اسباب و اثاث خانه از قبيل فرش و پرده.

=النَّجِد-

آنكه در اثر كار و يا اندوه عرق كند؛- «رجُلٌ نَجِدٌ» ج انْجاد: دلاور و قهرمان و قاطع در امرى كه ديگرى نتواند انجام دهد، پاسخگوى فورى به آنچه كه از او خواسته شود.

=النَّجْدَة-

مص، ج نَجَدات: اسم مرّه، دلاورى، جنگ، سختى و ترس، به يارى كسى شتافتن.

=نَجَذَ-

- نَجْذاً هُ: آنرا با دندان عقل گاز گرفت، بر او اصرار ورزيد.

=نَجَّذَ-

تَنْجِيذاً [نجذ] هُ: او را آزمود،- تْهُ الْبَلايا: بلا و مصيبت بر او وارد شد،- تْهُ التّجاربُ: تجربه ها ويرا آزموده كرد.

=نَجَرَ-

- نَجْراً اليومُ: روز گرم شد،- الماءَ:

آب را با سنگهاى گداخته گرم كرد،،- الخشبَ: چوب را راست و هموار كرد،- الرجُلَ: او را زد و دور كرد،- الإِبلَ:

شتران را برانيد،- الشي ءَ: قصد چيزى كرد.

=نَجِرَ-

- نَجَراً: به بيمارى (النَّجَر) تشنگى شديد دچار شد.

=النَّجْر-

مص، گرما، اصل و نژاد، حسب و نسب، رنگ.

=النَّجَر-

تشنگى شديد است كه شتران و جز آنها بدان دچار مى شوند. و هر چه آب بنوشند سيراب نمى شوند.

=النَّجْرَى-

«إِبلٌ نَجْرَى»: شترانى كه دچار به تشنگى شديد شده اند.

=النَّجْرَان-

تشنه، پاشنه در.

=النَّجِرَة-

«إِبلٌ نَجِرَة»: شترانى كه دچار به بيمارى تشنگى شديد شده اند.

=نَجَزَ-

- نَجْزاً الحاجةَ: نيازمندى را برآورد،- الوَعدُ: عهد و پيمان بسر رسيد، بپايان رسيد،- بِالْوَعدِ: وعده را بسر رسانيد،- نَجَزاً الشّي ءُ: آن چيز تمام شد و از بين رفت.

=نَجِزَ-

- نَجَزاً الشي ءُ: آن چيز تمام شد و از بين رفت، نابود شد،- الكَلامُ: سخن بريده شد.

=نَجَّزَ-

تَنْجِيزاً [نجز] الحاجةَ: نياز را بر طرف كرد،- الشّي ءُ: آن چيز نزديك بپايان رسيد،- فى عمله: كار را نزديك بپايان رسانيد.

=النَّجْز-

انجام كار.

=نَجِسَ-

- نَجَساً: نجس و ناپاك شد.

=نَجُسَ-

- نَجَاسَةً: مرادف (نَجِسَ) است.

=نَجَّسَ-

تَنْجيساً [نجس] هُ: آنرا نجس كرد،- الصَّبِيَّ و لهُ: بر گردن كودك تعويذ و دعا بست.

=النُّجُس-

دعا و تعويذ نويسان.

=النَّجُس-

ج أَنْجَاس: نجس.

=النَّجِس-

ج أَنْجَاس: ناپاك و نجس؛- «داءٌ نَجِسٌ»: درد بى درمان.

=نَجَشَ-

- نَجْشاً الشي ءَ: بدنبال آن گشت و انتقامجوئى نمود، درباره آن كاوش نمود، پس از پراكندگى آنرا جمع آورى نمود،- الصّيْدَ: شكار را از جائى بجاى ديگر كشانيد،- النّارَ: آتش روشن كرد،،- الحَديثَ: سخن را پراكند،- فِى البيع:

خريدار قيمت كالا را در مزايده بالا برد،- نَجْشاً و نجَاشَةً: شتاب كرد.

=النَّجَش-

اسم است از (نَجَشَ) در معامله فروش.

=نَجَعَ-

- نُجُوعاً الطعامُ في الإنسان: غذا گوارا بود و فايده بخشيد،- فيه الدّواءُ أو الطّعام او الكلامُ: دارو يا غذا يا سخن و گفتار در او اثر گذاشت و سودمند بود،- الإِبلَ النجُوعَ و بالنَجُوع: شتران را آب پاك و گوارا نوشانيد،- القومُ الكَلأَ: در طلب گياه بجاهاى پر علف و گياه رفتند،- البلدَ: بشهر آمد.

=نُجِعَ-

الصبيُّ لبنَ الشاةِ أو بلبنِ الشاةِ: كودك با شير گوسفند تغذيه شد.

=نَجَّعَ-

تَنْجِيعاً [نجع] الطعامُ في الإنسان: غذا گوارا بود و فائده بخشيد،- فيهِ الدّواءُ او الطّعامُ او الْكَلَامُ: دارو يا غذا يا سخن در او اثر بخشيد.

=النَّجْع-

ج نُجُوع: خانه يا چادر كه از موى و پشم نصب كنند. يك بيت شعر.

=النُّجْعَة-

ج نُجَع: بدنبال آب و گياه رفتن.

=اين كلمه اسم است از (النُّجُوع)؛- «خرجوا لِلنُجْعَة» بدنبال آب و گياه رفتند.

=نَجَفَ-

- نَجْفاً النجِيفَ: تير را تراشيد،- الشّجرةَ: درخت را از بيخ كند،- الشاةَ:

گوسفند را خوب دوشيد بطوريكه پستانش را خالى كرد.

=نَجَّفَ-

تَنْجِيفاً [نجف] تِ الريحُ الكثيبَ أو الرملَ: باد خاك و ماسه را با خود برد،- لِفُلانٍ نُجْفَةً من اللَّبَن: براى او مقدار

=النجف-

=النجفة-

=نجل-

=النجل-

=نجم-

=النجم-

=النجمة-

=النجو-

=النجوى-

=النجوء-

=النجوة-

=النجوج-

=النجود-

=النجوش-

=النجوع-

=النجوم-

=النجي-

=النجي ء-

=النجيب-

=النجيبة-

=النجيح-

=النجيحة-

=النجيد-

=النجيرة-

=النجيس-

=النجيش-

=النجيع-

=النجيف-

كمى شير كنار گذاشت.

=النَّجَف-

ج نِجَاف: تپه، زمين بلند در دشت كه آب بدان نفوذ نكند.

=النُّجْفَة-

مقدار كمى از چيزى.

=النَّجَفَة-

تلّ و تپه.

=نَجَلَ-

- نَجْلًا هُ أَبوهُ و نَجَلَ بهِ: فرزند آورد،- الشي ءَ: آنرا آشكار كرد،- الأرضَ: زمين را براى كشت بيل زد،- الجلدَ عن المَذبوح:

پوست حيوان ذبح شده را از ناحيه پاچه ها شكافت و از طرف گردن بيرون كشيد،- فلاناً: او را با نوك پا زد بطوريكه افتاد و غلطيد،- النّاسَ: با مردم دشمنى ورزيد،- تِ الأَرْضُ: زمين سبز و پر گياه شد،– نَجْلًا الشي ءَ و بالشي ء: آن چيز را بر زمين افكند،- هُ بِالرّمح: با نيزه او را زد،- الرجُلُ:

با شتاب راه رفت،- الصبيُّ اللوحَ: كودك تخته سياه را پاك كرد.

=نَجِلَ-

- نَجَلًا الرجُلُ: چشم او درشت و زيبا شد.

=النَّجْل-

مص،- ج انْجَال: فرزند، زاد ولد؛- «هو كريمُ النَّجْل»: او از نژادى پاك و اصيل است.،- ج نِجال و انْجال: آب روان، آب راكد، نم زمين، راه راست، كار، جمع بسيار.

النَّجْلَاء: ج نُجْل: مؤنث (الأنْجَل) است؛ «طَعَنَهُ طَعْنَةً نَجْلاءَ» با نيزه ضربه فراخى بر او وارد كرد.

=نَجَمَ-

- نُجُوماً الشي ءُ: ظاهر و آشكار شد،- السّهمُ او الرّمحُ: تير يا نيزه به هدف خورد،- كَذَا عَنْ كَذَا: چيزى از چيز ديگرى بدست آمد،- فُلانٌ الدَّيْنَ: بدهى خود را بطور اقساط پرداخت.

=نَجَّمَ-

تَنْجِيماً [نجم]: به اوضاع و احوال ستاره ها پرداخت تا از آن به چگونگى جهان پى ببرد،- الدَّيْنَ: بدهى را در سر رسيدهاى معيّن پرداخت،- عليهِ الدِّيةَ:

خون بها را بطور اقساطى پرداخت.

=النَّجْم-

گياه بى ساقه، اصل؛ «هذا الحَديثُ لا نَجْمَ له»: اين حديث اصل ندارد و صحيح نيست،- ج نُجُوم و انْجُم و انجام و نُجُم (فك): ستاره آسمان كه نام ديگران (الثُّريّا) است، قسط باز پرداخت بدهى در زمانى معين، زمان باز پرداخت بدهى و سررسيد آن؛- «النَّجْمُ السِّينمائي»: ستاره سينما يا هنر پيشه سينمائى؛- «نَجْمُ البحرِ»: ماهى دريائى بنام كُفِر كه بشكل ستاره ايست و پنج دست يا بيشتر دارد و بسيار آرام در دريا حركت مى كند.

=النَّجْمَة-

مرادف (النّجم) است، واژه، نوعى گياه؛ النَّجْمَةُ السّينمائيّة»: ستاره سينما و هنر پيشه موفق زن؛ «ذو النَّجمةِ» لقب است براى خر.

=النَّجَمَة-

(ن): نوعى گياه است، نام درختى است كه بطور افقى بر روى زمين مى رويد و گويند كه (الثَّيِّل، النَّجْمَة و العِكْرِس) بيك معنى است و نام اين درخت است.

=النَّجْو-

[نجو]: مص،- ج نِجَاء: باد يا مدفوع كه از معده بيرون آيد، ابرى كه بارانش آمده و ديگر باران ندارد، رازى كه ميان دو نفر باشد.

=النَّجْوَى-

ج نَجَاوَى [نجو]: اسم است از (المُنَاجَاة) راز، آنانكه با هم راز گويند. اين كلمه وصف مصدرى است كه در مفرد و جمع يكسان بكار برده مى شود؛ «هم نَجْوَى»: با هم راز دارند، ماده خرّ.

=النَّجُوء-

[نجأ] «رجُلٌ نَجُوء العينِ»: آنكه داراى چشم ناپاك است، آنكه چشم زخم زند.

=النَّجْوَة-

ج نِجَاء [نجو]: اسم مرّه است، زمين برآمده و بلند «انَّهُ من الأَمْرِ بِنَجْوَةٍ»: او از موضوع يا امرى دور است و ارتباطى با آن ندارد.

=النَّجُوج-

[نجّ]: شتابگر، با شتاب.

=النُّجُود-

«نُجُودُ البيتِ»: پرده هاى خانه كه براى زينت بر ديوارها آويزان باشد.

=النَّجُود-

ج نُجُد من النساء: زن خردمند، زن با فضيلت،- مِنَ الإِبِل وَ الأُتُن: شتران و خران گردن بلند.

=النَّجُوش-

«رجُلٌ نَجُوشٌ»: آنكه شكار را بر ماند و بر انگيزد.

=النَّجُوع-

آردى كه با آب مخلوط كنند و به شتران بنوشانند؛- نَجُوعُ الصَّبيِّ: شير، «ماءٌ نَجُوعٌ»: آب پاكيزه و گوارا.

=النُّجُوم-

«نُجُومٌ السينماء: لقبى است براى هنر پيشه هاى ممتاز سينما.

=النَّجِيّ-

ج أَنْجِيَة [نجو]: شتابگر، سريع، صداى شتربان، راننده پُر صدا، راز، آنكه با وى راز گويند، سخنران و محدّث.

=النَّجِي ءُ-

[نجأ]: «رجُلُ نَجِي ءُ العين»: مردى كه چشم او ناپاك است و زخم مى زند.

=النَّجِيب-

ج أَنْجَاب و نُجَبَاء و نُجُب [نجب]:

نجيب و نيك نژاد و با فضيلت. اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود، آنكه داراى رفتار و گفتار و كردار نيك باشد.

=النَّجِيبَة-

ج نَجَائِب: مؤنث (النَّجيب) است.

=النَّجِيح-

آنكه در كارهاى خود موفق است، آنكه داراى رأى و نظر صحيح است؛- «رأيٌ نَجِيحٌ»: نظرى پسنديده، شكيبا؛ «سَيْرٌ نَجِيحٌ»: راه رفتن با شتاب؛ «مكانٌ نجيحٌ»: جاى نزديك.

=النَّجِيحَة-

مؤنث (النَّجيح) است.

=النَّجِيد-

ج نُجُد و نُجَدَاء: مرد دلير و قاطع در كارهائى كه ديگران نتوانند انجام دهند- شير درنده، غمگين و اندوهناك.

=النَّجِيرَة-

آبى كه با سنگ گداخته گرم شده باشد، نام غذائى است كه از شير و آرد و روغن ساخته مى شود، سقف چوبى و تخته اى، پاداش.

=النَّجِيس-

«داءٌ نَجِيسٌ»: بيمارى بد و پليد.

=النَّجِيش-

شكارگر.

=النَّجِيع-

سودمند،- مِنَ الطَّعام أو الشَّراب:

آنچه از غذا و نوشيدنى كه براى بدن سودمند باشد،- مِنَ الدّم: خونى كه رنگ آن به سياهى نزديك باشد؛ «ماءٌ نجيع»: آب گوارا.

=النَّجِيف-

ج نُجُف: تيرى كه پيكان آن پهن

=النجيل-

=النجيليات-

=النجيم-

=نح-

=نحا-

=نحى-

=النحات-

=النحاتة-

=النحاحة-

=النحاز-

=النحاس-

=النحاط-

=النحال-

=النحام-

=النحامة-

=النحانحة-

=نحب-

=النحب-

=نحت-

=النحت-

=نحر-

=النحر-

=النحرير-

=نحز-

باشد.

=النَّجِيل-

ج نُجُل (ن): نام گياهى است از رسته نجيليّات كه داراى ريشه بسيار و ممتد است و براى كشت و ساير گياهها زيان آور است، برگهاى چيده شده از درخت (النجيل) است.

=النَّجِيلِيَّات-

رسته اى از گياهان است كه داراى يك فلقه و ساقه مستقيم و تو خالى است و شامل مهمترين گياه دانه ايست مانند گندم و جو.

=النَّجِيم-

من النبات: گياهى كه تازه روئيده شده باشد.

=نَحَّ-

- نَحِيحاً [نحّ] الرجُلُ: در سينه خود آوا در آورد،- الجَمَلَ: شتر را به ادامه راه وادار كرد،– نَحّاً الجَمَلَ: شتر را به ادامه راه وادار كرد.

=نَحَا-

- نَحْواً [نحو] الشي ءَ: چيزيرا قصد كرد، آهنگ چيزى كرد،- نحوَ فلانٍ: از او پيروى كرد،- بَصَرهُ اليهِ: چشم خود را بسوى او برگردانيد،- فلَاناً عنهُ: او را از آن بازداشت،- الرجُلُ: خود را به يكسو كج كرد،- الشّي ءَ: آنرا تحريف كرد و برگردانيد.

=نَحَى-

- نَحْياً [نحي] الشي ءَ: چيزى را از جاى برداشت و دور كرد،- بَصَرَهُ اليهِ:

چشم خود را بسوى او برگردانيد،- اللبنَ:

شير را براى كره گرفتن زد،– نَحْياً هُ: او را به جائى فرستاد.

=نَحَّى-

تَنْحِيَةً [نحو] الرجُلَ عن موضعهِ: او را از مقام و موقعيتى كه داشت معزول كرد.

=نَحَّى-

تَنْحِيَةً [نحي] هُ: آنرا برداشت و به يكسو انداخت.

=النَّحَات-

طبيعت.

=النَّحَّات-

سنگتراش، آنكه بسيار سنگتراشى كند.

=النُّحَاتَة-

مداد تراش، آنچه كه پس از پيكر تراشى بدست آيد.

=النَّحَاحَة-

[نحّ]: سخاوتمندى، بخل.

=النُّحَاز-

دردى كه در سينه شتر پديد آيد و باعث سرفه شديد آن بشود، اصل و تبار.

=النَّحَاز-

اصل و اساس.

=النُّحَاس-

مس، جرقه آتش كه در اثر كوبيدن بر روى مس يا آهن پديد آيد، دودى كه شعله آتش در آن نباشد، آتش، اصل مبلغ چيزى، طبيعت؛- «النُّحاسُ الأَصفَر او الشبَه» مخلوطى از مس و توتيا كه از آن برخى ابزار و آلات بسازند مانند دسته در و شير آب و ابزار موسيقى.

=النَّحَاس-

مرادف (النُّحاس) است.

=النِّحَاس-

مرادف (النُّحاس) است.

=النَّحَّاس-

ج نَحَّاسُون: مسگر، فروشنده مس.

=النُّحَاط-

مرادف (النَّحْط) است.

=النَّحَّاط-

خودپسند و متكبّر.

=النَّحَّال-

پرورش دهنده زنبور عسل.

=النُّحَام-

(ح): نوعى پرنده بشكل اردك از رسته نُحَامّيات است و داراى گردن و پاى دراز و نوك كج و بالهاى سياه و بقيه اندام آن سرخ رنگ است.

=النَّحَّام-

آنكه بسيار آه و ناله كند، بخيل، شير درنده.

=النُّحَامَة-

(ح): واحد (النُّحَام) است.

=النَّحَانِحَة-

[نحنح]: افراد پست و بخيل و كينه توز.

=نَحَبَ-

- نَحْباً الرجُلُ: براى انجام كارى نذر كرد و آنرا بر خود واجب گردانيد،- القومُ فى سَيرهم: آن قوم در ادامه راه خود كوشيدند و شتاب كردند،– نَحْباً بكذا: آنرا به رهن گذاشت،- نَحْباً وَ نَحِيباً الرجُلُ: صداى خود را با گريه بلند كرد.

=نَحَّبَ-

تَنْحِيباً [نحب] الرجُلُ: براى انجام كارى نذر كرد و آنرا بر خود واجب گردانيد،- القَومُ فى سَيرِهم: آن قوم در ادامه راه خود كوشيدند و شتاب كردند،- على الشّي ء: در آن كار سخت كوشيد.

=النَّحْب-

مص، گريه و شيون، سرفه، راه رفتن سريع يا آهسته، همّت، سختى، بلاى سخت، مرگ؛ «قَضَى فلانٌ نَحْبَهُ»: فلانى مرد، نذر، نفس، اجل، زمان و مدت، قمار، دليل و برهان، نيازمندى، خواب، بلندى، چاقى، شتر فربه.

النُّحْبَة: مرادف (القُرْعة) است.

=نَحَتَ-

- نَحْتاً العودَ: چوب را تراشيد،- الحَجَر: سنگ را تراشيد و صاف كرد،- الْخَشَبةَ: تخته را نجارى كرد،- الْجَبَلَ: در كوه گودال كند،- الْكَلِمةَ: يك كلمه را با كلماتى ديگر تركيب و تلفيق كرد مانند «صَهْصَلَقَ» از صَهَلَ و صَلَقَ؛ «البَسْمَلة»: اشاره بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم است؛ «الحَوْقَلَة» اشاره به لا حولَ و لا قوة إلّا باللَّه است؛ «الفَذْلَكَة» از فَذْلَكَ كذا و كذا است،- السّفرُ البعيرَ: سفر شتر را خسته و لاغر كرد،- هُ: او را بر زمين زد،،- هُ بالعصا: با چوب او را زد،- هُ بلسانه: از او بدگوئى و غيبت كرد و يا ملامت كرد و باو ناسزا گفت،- عِرْضَهُ:

آبروىِ فلانى را ريخت و به ناموس او توهين كرد،- اثْلَتَهُ وَ فِى اثْلَتِهِ: از او بدگوئى كرد و به اصل و نسب او طعنه زد،– نحيتاً: ناله كرد و آه كشيد.

=نَحِتَ-

- نَحْتاً: مرادف (نَحَتَ-) است.

=النَّحْت-

مص، طبيعت.

=نَحَرَ-

- نَحْراً و تَنْحَاراً البهيمةَ: حيوان را ذبح و قربانى كرد، گلويش را بريد،- فلاناً: با او روبرو شد،- الصّلاةَ: نماز را در اول وقت خواند،- المُصَلِّي فى الصَّلاة: نمازگزار ايستاد و سينه خود را بجلو آورد.

=النَّحْر-

مص،- ج نُحُور: بالاى سينه؛ نَحْرُ النَّهارِ» آغاز روز؛ «يَومُ النَّحر»: روز عيد قربان (دهم ذيحجه).

النِّحْر: كار آزموده و ماهر و انديشمند زيرك.

=النِّحْرِير-

ج نَحَارِير [نحر]: انديشمند و خردمند و ماهر.

=نَحَزَ-

- نَحْزاً هُ: او را راند و آزرده كرد، در هاون چيزى را كوبيد،،- هُ برجْلِهِ: او را با پا لگد زد،- هُ فى صدرِهِ: بر سينه او مشت زد.

=نَحِزَ-

- نَحْزاً الرجُلُ: سرفه كرد،- نَحْزاً و نَحَزاً الْبَعيرُ: شتر به بيمارى نُحاز (سرفه و سينه درد) دچار شد.

=نَحُزَ-

- نَحَزاً البَعيرُ: مرادف (نَحِزَ) است.

=نحز-

=النحز-

=نحس-

=النحس-

=نحض-

=النحض-

=نحط-

=نحف-

=النحف-

=نحل-

=النحلة: باريكى و لاغرى،-

=النحلة-

=نحم-

=نحنح-

=النحو-

=نحو-

=النحوي-

=النحي-

=النحيت-

=النحية-

=النحيتة-

=النحيح-

=النحير-

=النحيرة-

=النحيز-

=النحيزة-

=النحيف-

=النحيل-

=نُحِزَ-

نَحَزاً البعيرُ: مرادف (نَحِزَ) است.

=نَحَّزَ-

تَنْحِيزاً [نحز] البعيرُ: مرادف (نَحِزَ) است.

=النَّحِز-

«بَعيرٌ نَحِزٌ»: شترى كه به بيمارى نحاز دچار شده باشد.

=نَحَسَ-

- نَحْساً هُ: بر او ستم كرد.

=نَحِسَ-

- نَحَساً طالعُ الإنسان: بخت و طالع او بد بود.

=نَحُسَ-

- نَحَاسَةً و نُحُوسَةً طالعُ الإنسان: مرادف (نَحِسَ) است.

=نَحَّسَ-

تَنْحِسياً [نحس] الشي ءُ: مانند مس شد،- فلانٌ الشّي ءَ: آن چيز را با مس پوشانيد،- الأخبارَ: بدنبال خبر رفت و آنرا كاوش كرد.

=النَّحْس-

مص، كوشش و رنج، كار مبهم و تاريك، گرد و غبار در آسمان، باد سرد و پيامد آن،- ج نُحُوس و انْحُسُ: نحس و بد يُمن؛ «يومٌ نَحْسٌ و أَيَّامٌ نَحْسٌ» روز نحس و يا روزهاى نحس و شوم.

النُّحَس: سه شب آخر هر ماه قمرى.

النَّحِس: منحوس، بدبخت.

النَّحْسَانِ: دو ستاره (زُحَل و مرّيخ) است.

و السَّعْدان: دو ستاره (مشترى و زهره) است.

=نَحَضَ-

- نَحْضاً اللحمَ: گوشت را پوست كند،- العَظْمَ: گوشت را از روى استخوان در آورد،- السّنانَ: سر نيزه را تيز كرد،- فلاناً:

او را سؤال پيچ كرد و به ستوه آورد،- هُ الدهرُ: روزگار به او زيان رسانيد،– نُحُوضاً: مرد كم گوشت لاغر شد.

نُحِضَ: كم گوشت و لاغر شد.

=النَّحْض-

مص:،- ج نِحَاض و نُحُوض:

گوشت يا گوشت ذخيره شد.

النَّحْضَة: پاره اى گوشت درشت و فربه.

=نَحَطَ-

- نَحْطاً و نَحِيطاً الفرسُ: اسب از فرط خستگى به صدا درآمد،- نحيطاً الرَّجُلُ: فرياد و آه كشيد،- نحْطاً السّائلَ: دريوزه را هنگام سؤال از خود راند و دور كرد.

النَّحط: گريه و ناله كه در سينه جاى گيرد و ظاهر نشود.

النَّحْطَة: اسم مرّه از (نَحَطَ) است، بيمارى سينه كه معمولا در شتر و اسب پديد مىيد و از آن جان سالم بدر نمى برند.

=نَحِفَ-

- نَحَافَةً: لاغر و كم گوشت بود.

=نَحُفَ-

- نَحَافَةٌ: مرادف (نَحِفَ) است.

=النَّحِف-

ج نَحِفُون: لاغر و كم گوشت.

=نَحَلَ-

- نُحُولًا جسمُهُ: بيمار و لاغر شد،– نَحْلًا هُ الْمَرضُ: بيمارى او را لاغر كرد،- الْقَولَ: سخن را به كسى نسبت داد كه گوينده آن نبوده است،- الرّجُلَ: به او چيزى بخشيد،- المرأةَ: مهريه زن را پرداخت،- زَيداً: او را دشنام داد.

=نَحِلَ-

- نُحُولًا جِسمُهُ: جسم او رنجور و لاغر شد.

=نَحُلَ-

- نُحُولًا جِسمُهُ:،- مرادف (نَحِلَ) است.

=نُحِلَ-

الشاعرُ قصيدةً: قصيده اى را به شاعرى نسبت دادند كه از خود او نيست.

=نَحَّلَ-

تَنْحِيلًا [نحل] فلاناً ماءً: به او آب داد،- هُ مالًا:، مبلغى از مال را براى او اختصاص داد.

النُّحْل: باريكى و لاغرى، عطا و بخشش.

النَّحْل: لاغر، نخهاى باريك، عطا و بخشش، زنبور عسل.

النُّحْلَى: بخشش و عطا.

النُّحْلَان: مرادف (النُّحْلَى) است.

=النُّحْلَة: باريكى و لاغرى،- ج نُحَل: مرادف (النِّحْلَة) است.

=النَّحْلَة-

(ح): يك دانه زنبور عسل.

=النِّحْلَة-

ج نِحَل: عطا و بخشيدن، دادن مهريه زن، دعوى، دين و مذهب.

=نَحَمَ-

- نَحْماً و نَحِيماً و نَحَمَاناً الرجُلُ: سينه صاف كرد،- الأَسَدُ: شير غريد.

نَحَمْ: مرادف (نَعَمْ) است.

النَّحْمَة: سرفه.

نَحْنُ: ضمير متكلم مع الغير (جمع) است.

=نَحْنَحَ-

نَحْنَحَةً [نحنح] الرجُلُ: سينه صاف كرد،- فُلاناً: او را به زشتى از خود دور كرد.

=النَّحْو-

ج أَنْحاء [نحو]: جانب، جهت، راه و روش؛ «عَلَى نحوٍ مَا»: بهر صورت؛ «على هذا النّحو»: بدين رويه و روش، مثل و مانند، مقدار؛ «عِلْمٌ النَّحْوِ» ج- أَنْحَاء و نُحُوّ: علم جمله شناسى و اعراب كلمات عربى.

=نَحْوَ-

[نحو]: ظرف است، و از معانى آن، طرف، جهت، نزديك، مثلا.

النَّحُور: مرادف (النّاحِر) است.

=النَّحْوِيّ-

ج نَحْوِيُّون [نحو]: دانشمند علم نحو، نحوي.

=النُّحْي-

ج أَنْحَاء و نِحَاء و نُحيّ [نحي]: مرادف (النَّحْي) است.

=النَّحْي-

ج أَنْحَاه و نِحَاء و نُحِيّ: خيك روغن، كوزه اى كه در آن شير ريزند و تكان دهند تا كره آنرا بگيرند، تيرى كه نوك آن پهن باشد.

=النِّحْي-

ج أَنْحَاء و نِحَاء و نُحيّ: مرادف (النَّحيْ) است.

=النَّحِيت-

مص، چيز تراشيده شده، شتر لاغر، ناله، بيمارى اسهال، چيز پست، آنكه خود را داخل قومى درآورد،- مِن الْحَوافِر: سم ستور كه اطراف آن ساييده شده باشد.

=النُّحَيَّة-

[نحو]: اسم مصغر از نَحْو (علم نحو) است.

=النَّحِيَّة-

[نحي]: قصد، هدف.

=النَّحِيتَة-

[نحت]: طبيعت، اسهال.

=النَّحِيح-

[نحّ]: مص، بخيل و خسيس.

=النَّحِير-

ج نَحْرَى و نُحَرَاء و نَحَائِر: مرادف (المَنْحُور) است.

=النَّحِيرَة-

ج نَحَائِر: مؤنث (النَّحِير) است، اولين روز هر ماه قمرى، آخرين شب ماه قمرى، طبيعت.

=النَّحِيز-

«بَعِيرٌ نَحِيزٌ»: شتر كه دچار به بيمارى (نُحاز) سينه درد باشد.

=النَّحِيزَة-

ج نَحَائِز: طبيعت، راه سخت و ناهموار از زمين.

النَّحِيض: لاغر و كم گوشت.

النَّحِيط: مرادف (النَّحط) است.

=النَّحِيف-

ج نُحَفَاء و نِحَاف: لاغر و باريك.

=النَّحِيل-

ج نَحْلَى: آنكه در اثر بيمارى لاغر

=نخ-

=النخ-

=نخا-

=نخى-

=النخاخة-

=النخاريب-

=النخاس-

=النخاع-

=نخب-

=النخب-

=النخبة-

=النخة-

=نخر-

=نخرب-

=النخرة-

=النخروب-

=نخز-

=نخس-

=نخص-

=نخط-

=نخع-

=نخل-

=النخل-

و رنجور شده باشد.

النَّحِيم: صدائي كه از باطن شكم بيرون آيد.

=نَخَّ-

- نَخّاً [نخّ]: سخت و سريع براه افتاد،- الإبِلَ: شتران را سخت راند،- الإِبلَ و بالإبلِ: بشتران (اخْ اخ) يا (نِخْ نِخْ) گفت تا بر زمين زانو زنند، و در زبان متداول (نَخَّ) بمعناى سر خود را بزير افكند مى باشد.

=النُّخّ-

[نخّ]: مرادف (المُخّ) است.

=النَّخّ-

ج أَنْخاخ [نخّ]: فرش دراز.

=نَخَا-

- نَخْوَةً [نخو] الرجُلَ: او را مدح و ثنا گفت، ستايش كرد.

=نَخَّى-

تَنْخِيَةً [نخو] هُ: او را بدشمنى با ديگرى بر انگيخت و نيرنگ زد.

=النُّخَاخَة-

[نخّ]: مرادف (النُّخ) و (المُخُّ) است.

النِّخَاب: پوسته قلب (دل).

النَّخَّار: آنكه در خواب بسيار خرخر كند.

=النَّخَارِيب-

[نخرب]: «نَخَارِيبُ النحل»:

سوراخهاى مومى كندو كه زنبور در آن عسل ريزد.

=النِّخَاس-

ج نُخُس: چوبى كه در سوراخ چرخ چاه قرار دهند تا تنگ شود؛ «نِخَاسَا البيتِ»: دو ستون خانه كه در دو طرف راهرو باشد.

النَّخَّاس: آنكه ستوران را بسيار سُكّ زند و برانگيزد، برده فروش، فروشنده چهار پايان، دلّال خريد و فروش چهار پايان.

النَّخَاسَة: برده فروشى، ستور فروشى.

النِّخَاسَة:

مرادف (النِّخَاس) و (النَّخَاسة) است.

=النُّخَاع-

ج نُخُع: نخاع، مغز استخوان، مغز حرام.

=النَّخَاع-

ج نُخُع: مرادف (النُّخَاع) است.

=النِّخَاع-

ج نُخُع: مرادف (النُّخاع) است،- الشَّوكِيّ: بصل النُّخاع، مركز اعصاب در ستون فقرات بدن.

النُّخَاعَة: خلط سينه يا آب بينى و بلغم كه از بدن خارج شود.

النَّخَّال: آنكه آرد را سرند كند.

النُّخَالَة: آنچه كه صاف و سرند شده باشد، آنچه كه در سرند يا غربيل پس از صاف كردن بماند.

النُّخَامَة: آنچه كه از سينه يا بينى انسان خارج شود.

=نَخَبَ-

- نَخْباً الشي ءَ: آن چيز را كند و بيرون كشيد، بهترين آن چيز را گرفت،- الصّقرُ الصيدَ: بازِ پرنده دل شكار را بيرون كشيد،- تِ النّملةُ: مورچه عضوى از بدن انسان را گزيد.

=نَخِبَ-

- نَخَباً: ترسو و بزدل شد.

=النَّخْب-

مص، پيمانه اى از شراب كه بسلامتى دوست يا خانواده سركشند، ترس و بزدلى، ترسو.

النَّخَب: ترسو و بزدل.

النَّخِب: مرادف (النَّخَب) است.

النِّخَبّ: مرادف (النَّخَب) است.

النَّخَبّ: مرادف (النَّخَب) است.

النُّخَبَات: ترسوها.

=النُّخْبَة-

ج نُخَبَات و نُخَب: مردم برگزيده، برگزيده از هر چيزى. نوشيدن يك جرعه بزرگ.

=النُّخَبَة-

ج نُخَب: برگزيده از هر چيزى.

=النُّخَّة-

[نخَ]: گاوهاى شخم زننده.

=النخَّة-

[نخّ]: اسم مره است، گاوان شخم زننده، غلام و كنيز، باران سبك، خبرى كه راست و دروغ آن معلوم نباشد.

=نَخَرَ-

- نَخْراً و نَخِيراً الإنسانُ أو الدابَّةُ: انسان يا ستور خرناس كشيد، از بينى صدا بيرون آورد،– نَخْراً الحالبُ النّاقةَ: شير دوشنده دست خود را در سوراخ بينى ماده شتر داخل كرد و آنرا ماليد تا شير دهد.

=نَخِرَ-

نَخَراً العودُ أو العَظْمُ و نحوُهُ: چوب يا استخوان و مانند آنها پوسيده شد.

=نَخَّرَ-

تَنْخِيراً [نخر] هُ: او را وادار به خرخر كرد، با او سخن گفت.

النَّخِر: پوسيده و از بين رفته شده.

=نَخْرَبَ-

نَخْرَبَةً [نخرب] الشجرةَ: درخت را سوراخ كرد.

=النُّخْرَة-

ج نُخَر: نوك بينى،- من الرّيح:

تندى وزش باد.

=النُّخْرُوب-

ج نَخَارِيب [نخرب]: سوراخ، شكاف ميان سنگ.

=نَخَزَ-

نَخْزاً هُ بالحَديدة: او را با آهن زد،- هُ بِكلمة: او را با سخنى رنجيده خاطر كرد.

=نَخَسَ-

- نَخْساً الدابَّةَ: بر سرين يا پهلوى ستور سيخانك زد و بر انگيخته شد،- البَكَرَة:

در ميان سوراخ چرخ چاه چوب و مانند آن گذاشت تا تنگ شود،- بِفُلانٍ: او را به هيجان آورد و ناراحت كرد.

=نُخِسَ-

البعيرُ: شتر به بيمارى گرى دچار شد،- لَحْمُهُ: كم گوشت و لاغر شد.

=نَخَصَ-

- نَخْصاً الرجُلُ: پيرى يا بيمارى او را لاغر و پوست او را پر چين و چروك كرد.

=نَخِصَ-

- نَخَصاً لحمُهُ: گوشت تن او آب شد.

=نَخَطَ-

- نَخْطاً المخاطَ من أَنفِه: آب بينى انداخت،- نَخيطاً بِفُلان: به او دشنام گفت.

=نَخَعَ-

- نَخْعاً الذبيحةَ: سر جانور ذبح شده را بريد و كارد را به نخاع آن رسانيد،- الرَّجُلُ:

چيزى از بينى يا سينه خود خارج كرد،- هُ الطّاعَةَ او النّصيحةَ: بى ريا پند و نصيحت او را پذيرفت،- الأَمْرَ عِلْماً: از آن كارآگاه بود،- هُ عند العامَّة: در زبان متداول: او را بسختى تكان داد،- نُخُوعاً له بِحَقِّهِ: به حق او اقرار و اعتراف كرد.

=نَخِعَ-

- نَخَعاً العودُ أو النباتُ: چوب و يا گياه آبدار و يا پر آب شد،- فُلانٌ بحقِّي: به حق من اقرار و اعتراف كرد.

=نَخَلَ-

- نَخْلًا الدقيقَ: آرد را الك كرد و نخاله آنرا گرفت،- الشي ءَ: آن چيز را برگزيد و پاك كرد،- النصيحَةَ او الودَّ لِفلانٍ:

دوستى و يا نصيحت را براى او بى ريا كرد،- السّحابُ الثَّلْجَ: ابر برف ريخت.

=نَخَّلَ-

تَنْخِيلًا السحابُ الثَّلْجَ: ابر برف ريخت.

=النَّخْل-

مص، درخت خرما.

=النخلة-

=نخم-

=نخنخ-

=النخوار-

=النخوة-

=النخوس-

=النخوع-

=نخي-

=النخيب-

=النخيل-

=النخيلة-

=ند-

=الند-

=ندا-

=ندى-

=الندى-

=النداء-

=النداسة-

=الندئ-

=الندأة-

=ندب-

=الندب-

=الندبة: مؤنث (الندب) است، اسم مره است،-

=الندبة-

=ندح-

=الندح-

=ندد-

=ندر-

=النَّخْلَة-

(ن): يك نخل خرما.

النَّخْلِيَّات:

نوعى از گياهان داراى يك فلقه، تيره نخلها.

=نَخِمَ-

- نَخْماً و نَخَماً: آب بينى يا اخلاط از سينه انداخت.

=نَخْنَخَ-

نَخْنَخَةً [نخنخ] البعيرَ: شتر را خوابانيد،- بِالاءِبل: به شتران نهيب داد و با گفته (اخْ اخْ) آنها را خوابانيد،- الرّجُلُ: با شتاب حركت كرد و براه خود ادامه داد،- فلاناً: او را راند و دور كرد.

=النِّخْوَار-

ج نَخَاوِرَة [نخر]: ترسو، ناتوان، بزرگوار، خود بزرگ بين.

=النَّخْوَة-

[نخو]: مص، حماسه سرائى، جوانمردى، بزرگى، تكبر و فخر.

=النَّخُوس-

(ح): بز كوهى جوان.

=النُّخُوع-

مص، اقرار و اعتراف به حق.

=نُخِيَ-

نَخْوَةً [نخو] الرجُلُ: افتخار كرد و خود بزرگ بين شد.

=النَّخِيب-

ج نُخُب: ترسوى بزدل.

النَّخِيس: چرخ چاهى كه سوراخ آن گشاد باشد و با قرار دادن چوب يا سنگ و جز آن در ميانِ آن سوراخش را تنگ كنند.

النَّخِيسَة: شير بز و ميش كه با هم آميخته شده باشد، كره.

=النَّخِيل-

(ن): نخل خرما.

=النَّخِيلَة-

(ن): يك نخل خرما،- ج نَخَائِل:

پند بى ريا و خالص.

=نَدَّ-

نَدّاً و نَدِيداً و نُدُوداً و نِدَاداً [ندّ] البعيرُ: شتر رم كرد و فرار نمود،- تِ الْكلَمةُ: شاذ بود.

=النَّدّ-

[ندّ]: مص، تپه، تپه بلند، عود بخور.

=النِّدّ-

ج أَنْدَاد [ندّ]: همسان و مانند؛ مالَهُ نِدُّ»: مانندى ندارد، عود كه از آن براى بخور استفاده كنند.

=نَدَا-

- نَدْواً [ندو] الرجُلُ: بخشش كرد، كناره گيرى كرد و دور شد، الشي ءُ: پراكنده شد،- القومُ: آن گروه در باشگاه حاضر شدند،- القومَ: آنانرا در باشگاه جمع كرد.

=نَدَّى-

تَنْدِيَةً [ندو] الشي ءَ: آن چيز را تر كرد،- الفرسَ: اسب را آبيارى كرد، آنرا دوانيد تا عرق كرد.

=النَّدَى-

[ندو]: مص،- ج أندَاء و انْدِية:

باران، شبنم، سخاوت و فضيلت و نيكى، گياه و علف، پيه و چربى، زمين، نوعى بخور خوشبو، نتيجه و پايان.

=النُّدَاء-

[ندو]: مرادف (النداء) است.

النِّدَاء: صدا، دعا.

=النَّدَّاسَة-

و يقال لها النارِيَّة (ح): نوعى حشرات پرنده و ريز و زيان آور كه در خوشه انگور يا آرد و جز آن پديد مىيد.

الندّاف: پنبه زن، چوب فروش.

النِّدَافَة: پنبه زنى.

=نَدَأَ-

- نَدْأَ [ندأ] هُ: او را ترسانيد،- المَلَّةَ:

نان آماده كرد،- اللحمَ: گوشت را در آتش نهاد،- عليهم: آشكار شد.

=النَّدِئ-

[ندأ]: گوشتى را كه در آتش گداخته ميگذارند، رنگين كمان، سرخى زير ابر هنگام غروب يا طلوع آفتاب.

=النُّدْأَة-

[ندأ]: مرادف (النَّدْأَة) است،- ج نُدَأ: پاره اى از گياه پراكنده شده.

=النَّدْأَة-

[ندأ]: مرادف (النَّدِئ) است، شعاع گرد خورشيد، هاله اطراف ماه، بسيارى مال و ستوران.

=نَدَبَ-

- نَدْباً فلاناً للأَمر أو إلى الأَمر: او را بكارى فرا خواند و انجام آن را از او خواست،- هُ الى الحرب: او را به جنگ فرستاد،- الميتَ: بر مرده گريست و خوبيهاى او را برشمرد؛ «يَنْدُبُ حظَّهُ»: از بخت بد خويش شكايت دارد.

=نَدِبَ-

- نَدَباً و نُدُوباً و نُدُوبَةً الظهْرُ: بر روى كمر نشانه هائى از زخم پديد آمد،- نَدَباً الجرحُ: آثار زخم بر روى پوست سفت و زمخت شد.

=نَدُبَ-

- نَدَابَةً الرجُلُ: زيرك و تيزهوش شد.

=النَّدْب-

مص،- ج نُدُوب و نُدَبَاء: آنكه بسوى فضائل شتابان باشد، مرد ظريف و بىلايش، آنكه در بر آوردن نياز خود سبكبال باشد؛ «فَرسٌ نَدْبٌ» اسب بانشاط و تندرو.

=النَّدَب-

مص، و- ج نُدُب: اثر زخم،- ج أنداب: كمانى كه با سرعت تير را رها كند، خطر گروگان گيرى در آنچه كه بر سر آن شرط بندى شود زيرا از آنِ برنده مى شود.

النُّدْبَة: ذكر و شمارش خوبيهاى مرده، اسم است از نَدَبَ براى كسيكه به جنگ فرستاده مى شود.

=النَّدْبَة: مؤنث (النَّدْب) است، اسم مرّه است،- ج نُدْب و جج نُدُوب و أنداب: مرادف (النَّدَبَة) است.

=النَّدَبَة-

ج نُدْب و جج نُدوب و أَنْداب:

نشانه زخم كه بر روى پوست بدن مانده است.

=نَدَحَ-

- نَدْحاً الشي ءَ: آن چيز را فراخ و گسترده كرد.

=النُّدْح-

ج أَنْدَاح: مرادف (النَّدْح) است.

=النَّدْح-

ج أَنْدَاح: بسيارى و فراخى، زمين وسيع و گسترده، پايه و دامنه كوه.

النِّدْح: آنچه كه از دور ديده شود، سنگينى.

النُّدْحَة: زمين فراخ و گسترده.

النَّدْحَة: مرادف (النُّدْحَة) است.

=نَدَّدَ-

تَنْدِيداً [ندّ] بالشي ءِ: چيزى را در ميان مردم شايع كرد،- بِفُلانٍ: به او دشنام و سخنان ناپسنديده گفت، عيبهاى او را آشكار ساخت،- صوتَه: صداى خود را بلند كرد،- الإِبِلَ: شتران را پراكنده كرد.

=نَدَرَ-

- نَدْراً و نُدُوراً الشي ءُ: آن چيز از جوف چيزى ديگر بيرون افتاد و نمايان شد، كمياب شد،- الشي ءُ من موضعهِ: آن چيز از جاى خود در آمد و افتاد،- فلانٌ من قومهِ: از ميان قوم خود بيرون رفت،- تِ الشّجرةُ:

درخت سبز شد،- النّبَاتُ: گياه برگ در آورد،- الرَّجُلُ: مرد،- الرَّجُلُ فى فضلٍ او علمٍ: آن مرد در فضل و علم نمونه و كم نظير شد،- الشي ءَ: «آنرا» آزمايش كرد.

النَّدْر: مرادف (النَّادِر) است.

النَّدَرَى: نفيس كمياب.

النُّدْرَة: كميابى.

=ندص-

=ندغ-

=الندغ-

=ندف-

=ندل-

=الندل-

=ندم-

=الندم-

=الندمان-

=نده-

=الندهة:،-

=الندوة-

=ندي-

=الندي-

=النديب-

=الندية-

=النديد-

=النديدة-

=النديف-

=النديم-

=النديمة-

=نذر-

=النذر-

=نذل-

=النذل-

=النذير-

=النذيرة-

=النذيل-

=النرجس-

=النرجسة-

النَّدْرَة: مرادف (النُّدْرَة) است، پاره اى از طلا و يا نقره كه در معدن يافت شود.

=نَدَصَ-

- نَدْصاً و نُدُوصاً الشي ءُ من الشي ء: به زشتى آن چيز بيرون آمد،- الرَّجُلُ: آن مرد با شتاب بيرون آمد،- القومَ: به آن مردم بدى كرد،- على القوم: بصورتى بد و زننده بر آن قوم وارد شد،- نُدُوصاً تْ عينُهُ: چشم او برجسته شد و نزديك بود از حدقه بيرون آيد همچنانكه چشمان آنكه خفه مى شود بيرون مىيد.

=نَدِصَ-

- نَدَصاً تِ البثرةُ: جوش صورت فشار داده شد و چركهاى آن بيرون آمد.

=نَدَغَ-

- نَدْغاً هُ: با انگشت خود او را قلقلك داد يا خارانيد،- الرّجُلَ: او را بد گفت،- هُ بالرُّمحِ أو الكلام: با نيزه و يا سخنى او را طعنه زد،- تْهُ العقربُ: عقرب او را نيش زد.

=نُدِغَ-

الصبِيُّ: بچه را قلقلك دادند.

=نَدَّغَ-

تَنْدِيغاً [ندغ] العجينَ: بر روى خمير آرد پاشيد.

=النَّدْغ-

(ن): گياه هرزه.

=النَّدْغ-

(ن): مرادف (النَّدْغ) است.

النُّدْغَةَ: سفيدى بيخ ناخن.

=نَدَفَ-

- نَدْفاً القطنَ: پنبه را با كمان حلاجى زد،- العودَ او المِزْهَر: عود نواخت،- تِ السَّماءُ بِالثَّلج: آسمان برف باريد،- الدّابَّةَ: ستور را با شتاب راند،- تِ الدّابَّةُ: ستور در دويدن دست و پا برداشت،- الطَّعَامَ: غذا را خورد،– نَدَفَاناً و نديفاً و نَدَفَاناً تِ الدَّابَّةُ: ستور با شتاب دست و پا برداشت.

=نَدَّفَ-

تَنْدِيفاً [ندف] القطنَ: مرادف (نَدَفَه) است و بمعناى پنبه را زد مى باشد.

النُّدْفَة: مقدار كمى شير؛ «نُدْفَةُ الثَّلْجِ»:

گلوله يخ، تگرگ.

=نَدَلَ-

- نَدْلًا الشي ءَ: آن چيز را با شتاب گرفت، آن چيز را از جائى بجائى برد،- الدّلوَ مِنَ البئر: دلو را از ميان چاه بيرون كشيد.

=نَدِلَ-

- نَدَلًا تْ يدُهُ: دستش چرك شد.

=النَّدْل-

مص، چرك.

النُّدُل: خدمتگزاران در ميهمانى.

=نَدِمَ-

- نَدَماً و نَدَامَةً على ما فعلَ: غمگين و اسفناك و پشيمان شد.

=النَّدْم-

زيرك و هوشيار.

=النَّدَم-

مص، اثر، پشيمانى.

النَّدْمَى: مؤنث (النَّدْمان) است.

=النَّدْمَان-

ج نَدَامَى: پشيمان، هم پياله.

النَّدْمانَة: مؤنّث (النَّدْمان) است.

=نَدَهَ-

- نَدْهاً الرجُلُ: آن مرد آواز داد،- الرّجُلَ: او را ناراحت كرد، با فرياد او را از خود راند،- الإِبلَ: شتران را با هم راند.

النُّدْهَة: بسيارى ستوران.

=النَّدْهَة:،- صدا، مرادف (النُّدْهَة) است.

=النُّدْوَة-

[ندو]: آبشخور شتران.

=النَّدْوَة-

[ندو]: اسم مره است، سخاوتمندى، باشگاه، مشاوره، گروه؛ «دارُ النَّدْوَة»: هر خانه اى كه در آن انجمن يا مجلسى تشكيل گردد،- البرلمانِيَّة: مجلس ملّى، پارلمان.

=نَدِيَ-

- نَدىً و نَدَاوَةً و نُدُوَّةً [ندو] الشي ءُ: نم كشيد،- تِ الأرضُ: شبنم بر روى زمين نشست،- الصّوتُ: صدا دور شد.

=النَّدِي-

[ندو]: نم كشيده.

=النَّدِيّ-

[ندو]: نم دار، باشگاه و مجلس.

النَّدْيَانُ: نم دار.

=النَّدِيب-

«ظَهْرٌ نَدِيبٌ»: زخمى كه آثار آن بر روى كمر مانده باشد.

=النَّدِيَة-

[ندو]: مؤنث (النَّدِي) است.

=النَّدِيَّة-

[ندو]: مؤنث (النَّدِيّ) است.

=النَّدِيد-

ج نُدَدَاء [ندّ]: همتا و همسان و نظير.

=النَّدِيدَة-

ج نَدَائِد [ندّ]: مؤنث (النَّدِيد) است.

=النَّدِيف-

من القطن: مرادف (المَندُوف) است و بمعناى پنبه زده شده مى باشد.

=النَّدِيم-

ج نِدَام و نُدَمَاء و نُدْمَان (مثل قَضِيب و قُضْبان): هم پياله، رفيق و دوست، همنشين.

=النَّدِيمَة-

ج نِدَام و نُدَمَاء: مرادف (النَّدِيم) است. النِّذَارَة: بر حذر نمودن، هُشدار.

=نَذَرَ-

- نَذْراً و نُذُوراً: براى چيزى نذر كرد؛ «نَذَرَ مالَهُ»: مال خود را نذر كرد،- الأَبُ الولدَ: پدر، فرزند خود را قيّم و سرپرست نمود و يا فرزند خود را خدمتگزار كليسا كرد،- الجِيشُ فلاناً: لشكر فلانى را پيش قراول خود نمود تا آگاهى لازم را بدست آورد.

=نَذِرَ-

- نَذْراً بهِ: آن را دانست و آماده شد تا از آن بر حذر باشد.

=النَّذْر-

مص،- ج نُذُور: رشوه، آنچه كه انسان بعنوان نذر بدرگاه خداوند تقديم كند؛ «نَذْرُ الرَّهْبنة»: در مذهب مسيحيان عفت و اطاعت و گزيدن فقر است.

النُّذُر: مرادف (الإِنْذار) است.

النُّذْرَى: مرادف (الإنْذار) است.

=نَذُلَ-

- نَذَالَةً و نُذُولَةً: خسيس و پست بود، در دين و حسب مردود بود.

=النَّذْل-

ج أَنْذَال و نُذُول: مرد خسيس و پست، مردود در دين و حسب خود.

=النَّذِير-

مص،- ج نُذُر: اسم است بمعناى انْذار، هشدار دهنده، پيامبر، پيرى كه نزديك شدن به مرگ را اخطار مى كند.

=النَّذِيرَة-

ج نَذَائِر: مرادف (الإنْذار) است، پيش قراول لشكر كه از امر دشمن آگاهى لازم بدست مىورد، آنچه كه نذر كنند.

=النَّذِيل-

ج نُذَلَاء و نِذَال: مرادف (النَّذْل) است.

النَّربِيج: مرادف (النِّرْبيش) است. اين كلمه فارسى است.

النّرْبِيش: نى پيچ قليان.

=النَّرجِس-

(ن): نام درخت گلى از نوع نرگسيها است، گل نرگس.

=النِّرْجِس-

(ن): مرادف (النَّرْجِس) است، گل نرگس. اين كلمه فارسى است.

=النَّرْجِسَة-

(ن): يك گل نرگس.

=النِّرْجِسَة-

(ن): يك گل نرگس.

النَّرْد: جوالى بشكل مخروط كه ته آن فراخ و سر آن تنگ است و از برگ درخت خرما تهيه مى شود، بازى نرد، تخته نرد و در زبان

=النردين-

=النرنج-

=نز-

=النز [نز]: آنكه همواره در حركت و نقل انتقال باشد و در يكجا قرار نگيرد، مرد هوشيار و زيرك، روشندل،-

=النز-

=نزا-

=نزى-

=النزاء-

=النزائع: بادهائى كه بر خلاف مسير خود بوزد،-

=النزاز-

=النزاع-

=النزال-

=النزاهة-

=نزب-

=النزة-

=نزح-

=النزح-

=نزر-

=نزع-

=النزع-

=النزعاء: مؤنث (الأنزع) است،-

متداول به آن (الطّاولة) گويند. اين كلمه فارسى است.

=النَّرْدِين-

(ن): ناردين، سنبل رومى- اين كلمه يونانى است.

=النَّرَنْج-

(ن): نارنج كه در زبان متداول بر آن (ليمون بوصيفر) اطلاق مى شود. اين كلمه فارسى است.

=نَزَّ-

- نَزّاً و نَزِيراً المكانُ: زمين آب از خود تراوش كرد،- الوَتَرُ: كمان در موقع تيراندازى تكان خورد،- فُلانٌ عَنِّي: فلانى از من دور شد و تنهائى گزيد،- نَزِيزاً الظَّبْيُ: آهو دويد، آهو آواز داد.

=النَّزّ [نزّ]: آنكه همواره در حركت و نقل انتقال باشد و در يكجا قرار نگيرد، مرد هوشيار و زيرك، روشندل،- ج نُزُور: آب كه از زمين تراوش كند و روان گردد؛ «مكان نَزّ»: جاى نمناك.

=النِّزّ-

مرادف (النَّزّ) است،- ج نُزُوز:

آب كه از زمين تراوش كند و روان گردد.

=نَزَا-

- نَزْواً و نُزُوّاً و نَزَوَاناً [نزو]: برجست،- به قَلبُهُ الى كذا: دِل او شيفته چيزى شد،- تِ الحُمُرُ: ألاغها از طويله بيرون شدند يا به وجد آمده و جست و خيز كردند،- الطعامُ:

بهاى غذا بالا رفت،- نَزَواناً عنه: از دست او در رفت و گريخت.

=نَزَّى-

تَنْزِيَةً و تَنَزِّياً [نزو] هُ: او را وادار به هوس و آرزو كرد.

=النَّزَّاء-

[نزو]: مرادف (النَّزِيّ) و بمعناى بيقرار و عربده جو است.

=النَّزَائِع: بادهائى كه بر خلاف مسير خود بوزد،- من الإبل وَ الْخَيل: اسب و شترى كه از دست بيگانگان گرفته و چپاول كنند.

=النَّزَّاز-

[نزّ]: بر وزن فَعّال براى مبالغه است.

=النِّزاع-

مص، وضع بيمار هنگاميكه مشرف بمرگ و جان كندن است، دشمنى؛ «لا نِزَاعَ فيهِ»: هيچگونه اختلاف و جدال در آن نيست.

=النزَّاع-

«نُزَّاع القبائِل»: بيگانگانى كه در مجاورت عشاير زندگى مى كنند كه از آنها نيستند.

النُّزَاعَة: آنچه كه با دست كنده و دور انداخته شود.

النَّزَاعَة: دشمنى و ستيزگى.

النَّزَّاغ: آنكه ميان مردم دشمنى و نزاع برانگيزد.

=النَّزَال-

ج أَنْزال: سود زراعت و رشد آن، عطا و بخشش.

النَّزَّال: آنكه بسيار جنگ و مقابله كند.

النَّزَالَة: روان شدن آب بر روى زمين در اثر باران كم بعلت سختى و صلابت زمين.

النِّزَالَة: مسافرت، ميهمانى.

=النَّزَاهَة-

مص، دورى از هر گونه بدى.

=نَزَأَ-

- نَزْأً و نُزُوْءًا [نزأ] بين القوم: در ميان قوم نفاق و فساد انداخت،- نزاءً على فلان:

بر او حمله كرد،- هُ عن كذا: او را از چيزى منصرف كرد.

=نَزَبَ-

- نَزْباً و نُزَاباً و نَزِيباً الظبىُ: آهو آواز دارد.

=النَّزَّة-

[نزّ]: اسم مرّه از (نَزَّ)، ميل و آرزوى بسيار؛ «ناقَةٌ نَزَّةٌ» ماده شتر سبك بال؛ «ارضٌ نَزَّةٌ»: زمين نمناك.

=نَزَحَ-

- نَزْحاً و نُزُوحاً: دور شد،- نَزْحاً تِ البِئرُ: آب چاه كم شد يا فرو نشست،- البِئْرَ:

از آب چاه آنقدر برداشت تا اينكه آب آن كم و يا خالى شد،- القومُ: آب چاههايشان تمام شد.

=نُزِحَ-

بفلانٍ: فلانى مدت درازى از كشورش دور شد.

=النَّزَح-

ج أَنْزَاح:،- آب كدر و گل آلود، چاهى كه بيشترين آب آن رفته و يا اينكه بكلى آب در آن نباشد.

=نَزَرَ-

- نَزْراً هُ: او را سؤال پيچ كرد، از او خواست كه در كار شتاب كند، به او فرمان داد، آنچه كه داشت بتدريج بيرون آورد، او را كوچك و خوار شمرد،- الشّي ءَ: آنرا كم تلقى كرد،- الشّرابُ فلاناً: شراب او را مست كرد.

=نَزُرَ-

- نَزْراً و نُزْرَةً و نَزَاراً و نَزَارَةً و نُزُرَةً:،- كم شد،- نَزَارَةً الرَّجُلُ: آن مرد كم خير و بركت شد،- تِ النّاقة: شير ماده شتر كم شد.

=نَزَّرَ-

تَنْزِيراً [نزر] العطاءَ: عطا و بخشش را كم كرد.

النَّزْر: كم و ناچيز؛ «رَجُلٌ نَزْرٌ» مرد كم خير و بركت، ورمى كه در پستان شتر ماده پديد مىيد.

النَّزِرَة: ج نُزُور من النساء: زنان كم فرزند يا آنها كه شير كم در پستان دارند.

=نَزَعَ-

- نَزْعاً الشي ءَ من مكانهِ: آنرا از جاى كند،- الأميرُ العاملَ: امير كارمند را از كار بر كنار نمود،- الشَّي ءَ: در زبان متداول بمعناى آنست كه چيزى را تباه نمود و از كار انداخت،- تِ الشمسُ: خورشيد رو به غروب رفت،- المَرِيضُ: بيمار مُشرف به مرگ شد،- الدَّلوَ و بِالدّلو: دلو را از چاه كشيد و از آن آب نوشيد،- يَدَهُ: دست خود را از جيب درآورد،- بِالسّهم: تيراندازى كرد،- فى القوس: زه كمان را كشيد،- عَن الْقَوسِ: از تيراندازى باز ايستاد،،- نُزُوعاً عن كذا: از آن كار خوددارى كرد،- الولدُ اباهُ و الى ابيهِ: شبيه و همسان پدر خود شد،– نزعاً معنىً جَيِّداً: معناى خوبى بدست آورد،- نِزاعاً الى الشي ءِ: بسوى آن چيز رفت،- نِزَاعاً و نُزُعاً الى اهلهِ: به خانواده خود مشتاق شد.

=نَزِعَ-

- نَزَعاً: موى دو طرف پيشانى او ريخت.

=نَزَّعَ-

تَنْزِيعاً [نزع] الشي ءَ من مكانهِ: آن چيز را از جاى خود بر كند.

=النَّزع-

مص؛ «نَزْعُ السلاحِ»: كم كردن يا منحل نمودن نيروهاى مسلّح؛ «مؤتمرُ نَزْعِ السّلاح»: كنفرانسى كه در امر كم كردن و يا منحل نمودن نيروهاى مسلح نظر دهد؛ «نزعُ الحياة»: حالت بيمار هنگاميكه مشرف بر مرگ است، جان كندن.

=النَّزْعَاء: مؤنث (الأَنْزَع) است،- مِن الْجِبَاه:

پيشانى فراخى كه موى آن ريخته شده باشد.

النَّزَعَة: جمع (النّازِع) است، راه بسوى

=نزغ-

=النزغ-

=النزغة-

=نزف-

=النزف-

=النزفة-

=نزق-

=النزق-

=نزك-

=نزل-

=النزل-

=النزل: منزل، گروهى كه در جائى فرود آيند، طعام پر بركت،-

=النزلة-

=نزنز-

=نزه-

=النزه-

=النزهة-

=النزوان-

=النزوة-

=النزور-

=النزوع-

كوهستان، تيراندازان؛ «عاد السهمُ الى النَّزَعَة»: حق به حقدار رسيد.

=نَزَغَ-

- نَزْغاً هُ: او را با دست يا با نيزه زد، با كمترين حركتى آنرا تكان داد، او را به بدى ياد كرد و غيبت نمود،- هُ بكلمةِ: با سخنى او را طعنه زد و بدگوئى نمود،- بَينَ القوم: در ميان قوم فتنه و آشوب بر پا كرد.

=النَّزْغ-

مص، سخنى كه با آن مردم را بفريبند؛ «نَزْغُ الشيطانِ»: وسوسه شيطان كه انسان را به ارتكاب گناه بكشاند.

=النَّزْغَة-

ج نَزَغَات: اسم مره از (نَزَغَ) است، ضربه و طعنه.

=نَزَفَ-

- نَزْفاً ماءَ البئرِ: همه آب چاه را بيرون كشيد،- تِ البِئرُ: آب چاه تمام شد،- الدَّمُ فلاناً: خونِ بسيارى از او روان شد تا اينكه ضعيف شود،- دَمَ فلانٍ: خون او را با زدن رگ يا حجامت بيرون كشيد،- عَبْرتَهُ:

اشك چشم خود را تمام كرد.

=نَزِفَ-

- نَزَفاً تْ عبرتُهُ: اشك چشم او قطع و تمام شد.

=نُزِفَ-

ماءُ البئرِ: همه آب چاه بيرون كشيده شد،- الرّجُلُ: عقل از سر او بدر رفت و يا مست شد،- الرجُلُ دماً: تمام خون او از بينى وى خارج شد،- فى الخُصومة: دليل و حجت وى در مرافعه قطع شد.

=النُّزْف-

بيرون كشيدن آب چاه، سستى كه بر اثر خارج شدن خون از بدن ايجاد شود.

=النَّزْف-

مص، «نَزْفٌ الدم»: روان شدن خون از بدن و جز آن.

=النُّزفَة-

ج نُزَف: آب كم و مانند آن.

=نَزَقَ-

- نَزْقاً و نُزوقاً الفرسُ: اسب با پرش و سبكبالى به پيش رفت،– نزقاً الإِناءَ:

ظرف را تا لبِ آن پر كرد.

=نَزِقَ-

- نَزْقاً و نُزوقاً الفرسُ: مرادف (نَزَق) است،- الرّجُلُ: آن مرد با نشاط و سبكبال و شتابان شد، نَزَقاً الإناءُ: ظرف تا لبه آن پر شد.

=نَزَّقَ-

تَنْزِيقاً [نزق] الفرسَ: اسب را زد و آنرا وادار به شتاب كرد.

=النَّزَق-

مص، سبكبالى در هر كارى، شتاب در نادانى و حماقت؛ «مكانٌ نَزَقٌ»: جاى نزديك.

النَّزِق: فاعل است از فعل (نَزِق).

النَّزِقَة: مؤنث (النَّزِق) است.

النَّزْقَة: اسم مره از (نَزَق) است، اولين پرش در حركت و روان شدن.

=نَزَكَ-

- نَزْكاً هُ: با نيزه او را زد، بدگوئى از او كرد و بنا حق وى را متهم ساخت.

=نَزَلَ-

- نُزُولًا من علوٍّ إلى أَسفل: پائين آمد، فرود آمد،- بهِ: او را پائين آورد،- فلانٌ عن الحقِّ: حق را رها كرد،- بهِ الأمرُ: پيشامد براى او رخ داد،- عندَ رَغْبتهِ (أو طَلَبه): خواسته او را قبول كرد،- نِزَالةً: مسافرت كرد،- نُزُولًا و مَنْزِلًا القومَ و بالقوم و على القَومِ: بر آن قوم وارد شد؛ «نَزَلَ ضَيفاً عليهِ»: بعنوان ميهمان بر او وارد شد.

=نَزِلَ-

- نَزَلًا المكانُ: زمين بعلت سختى و صلابت با اندك بارانى سيل روان كرد،- الزّرعُ: گياه رشد و نمو كرد،- نَزْلَةً الرجُلُ:

آن مرد دچار زكام و سرما خوردگى شد.

=نَزَّلَ-

تَنْزِيلًا [نزل] هُ: او را فرود آورد،- اللّهُ كلامَهُ على انْبِيَائِهِ: خداوند بر پيامبران خود وحى كرد،- الْقَومَ: آن قوم را در منازل جاى داد،- الحاسبُ الرَّقَمَ: حسابدار ارقام را يادداشت كرد،- الشّي ءَ: آن چيز را چيد و مرتب ساخت،- الشّي ءَ مكانَ الشّي ءِ: چيزى را جايگزين چيزى ديگر نمود.

=النُّزْل-

ج أَنْزَال: آنچه كه براى ميهمان تهيه و آماده كنند، فزونى و بركت كِشت، بخشش و كرم.

النَّزْل: مسافرخانه.

=النِّزْل-

(طب): سرما خوردگى و سرفه و تب. اين كلمه در زبان متداول رايج است،- ج نُزُول: گروه و مجتمع.

=النُّزُل: منزل، گروهى كه در جائى فرود آيند، طعام پر بركت،- ج أَنْزَال: مرادف (النُّزْل) است.

=النَّزَل-

ج أَنْزَال باران؛ «رَجُلٌ ذُو نَزَلٍ» مرديكه بسيار عطا و بخشش كند؛ «أنْزَالُ القومِ» آذوقه قوم. النَّزِل: جائيكه افراد بسيارى در آن فرود آيند، زمين سختى كه سيل با سرعت در آن روان شود.

=النَّزْلَة-

ج نَزَلَات: اسم مرّه از (نَزَلَ) است،- و در علم پزشكى بمعناى زكام و سرما خوردگى است كه با آن سرفه و تب همراه باشد نام ديگر آن (النَّزْلةُ الصَّدريّة) است؛ «ارْضٌ نَزْلَةٌ»: زمينى كه گياهان در آن رشد و نمو كرده باشند.

=نَزْنَزَ-

نَزْنَزَةً [نزنز] الرجُلُ: آن مرد سر خود را تكان داد،- تِ الأمُّ صَبِيَّتها: مادر كودك خود را رقصانيد.

=نَزَهَ-

- نَزْهاً الإبلَ: شتران را از آب دور كرد.

=نَزِهَ-

- نَزَاهَةً و نَزَاهِيَةً: از كار بد دورى كرد، نجيب و پاكدامن بود،- المكانُ: جائى پاك و بىلايش بود.

=نَزُهَ-

- نَزَاهَةً و نَزَاهِيَةً: مرادف (نَزِهَ) است.

=نَزَّهَ-

تَنْزِيهاً [نزه] هُ: او را از كار ناپسنديده دور كرد،- نَفْسَهُ عن القبيح: نفس خود را پاك و از كار بد و قبيح بدور نگاهداشت،- اللهَ عن السُّوءِ: خداوند متعال را از هر نسبت سوئى منزه دانست و او را تقديس كرد.

=النَّزْه-

ج أَنْزَاه: مرد با عفت و دور از هر كار ناروا؛ «مكانٌ نَزْهٌ»: جاى خوش آب و هوا، جاى دور از مردم.

النَّزَه: دورى از هر كار بد و ناروا.

=النَّزِه-

ج أَنْزَاه: مرادف (النَّزْه) است؛ «مكانٌ نَزِهٌ»: مرادف (مكانٌ نَزْهٌ) است.

=النُّزْهَة-

ج نُزَه: اسم است از (التَّنَزُّه)، گردش و تفريح.

=النَّزَوَان-

[نزو]: مص، شدّت و تندى.

=النَّزْوَة-

[نزو]: جهش، چيز كوتاه.

النَّزُوح: دور.

=النَّزُور-

ج نُزُر: كم سخن، هر چيزى كه كم شود،- من النساء: زن كم فرزند.

=النُّزُوع-

ج نُزُع و نِزَاع: آنكه دور از وطن در آرزوى وطن باشد، «بِئرٌ نَزُوعٌ»: چاه كم عمق؛ «فلاةٌ نَزُوعٌ»: بيابان دور.

النَّزُوف: چاهى كه همه آب آنرا كشيده

=نزي-

=النزي-

=النزية-

=النزير-

=النزيز-

=النزيع-

=النزيعة-

=النزيغة-

=النزيل-

=نس-

=نسا-

=نسى-

=النسا-

=النساء-

=النساب-

=النسابة-

=النساف-

=النسافة-

=النسيان-

=النس ء-

=النسأة-

=نسب-

=النسب-

=النسبة: خويشاوندى، تناسب و ربط ميان دو چيز؛ «نسبة 4 الى 8 كنسبة 5 الى 10»: نسبت 4 به 8 مانند نسبت 5 به 10 است؛ «بالنسبة الى كذا»: با مقايسه با آن،-

=نسج-

باشند.

النُّزُول: سراشيبى، پستى.

=نُزيَ-

نَزْواً [نزو] الرجُلُ: از او خون بيرون آمد و روان شد.

=النَّزيّ-

[نزو]: آنكه بسيار حمله كند، تندخو و پرخاشگر.

=النَّزِيَّة-

[نزو]: مؤنث (النَّزِيّ) است، آنچه از شوق و اشتياق كه در تو ناگهان پديد آيد، ابر، ظرف كم عمق، لبه تيشه.

النَّزِيح: دور.

=النَّزِير-

ج نُزُر: كم و ناچيز.

=النَّزِيز-

[نزّ]: مص، ظريف سبكبال و پر تحرّك.

=النَّزِيع-

ج نُزَّاع: آنكه در آرزوى وطن خود باشد، بيگانه، دور، چاه كم عمق، مرد شريف و بزرگوار قوم، آنكه مادرش برده باشد، كنده شده؛ «تمرٌ نَزِيعٌ»: خرماى چيده شده.

=النَّزِيعَة-

ج نَزَائِع: مؤنث (النَّزِيع) است، آنكه در آرزوى بازگشت بوطن خود باشد،- من النساء: زنيكه با غير از قبيله خود ازدواج كرده باشد،- من النجائب: ماده شترى كه به غير از زاد و بوم خود برده شود.

النَّزيف: آنكه خون بسيارى از او رفته باشد و در نتيجه ناتوان گردد، آنكه از شدت تشنگى زبان و رگهاى بدنش خشك شده باشد. مست، تبدار؛ «بِئرٌ نزيفٌ»: چاه كم آب.

=النَّزِيغَة-

[نزغ]: سخن زشت.

=النَّزِيل-

ج نُزَلَاء: ميهمان، طعام پر بركت.

=النَّزِيه-

ج نِزَاه و نُزَهَاء: مرادف (النَّزْه) است؛ «مكانٌ نزِيهٌ»: مرادف «مكان نَزْهٌ» است.

=نَسَّ-

- نَسّاً و نَسيِساً [نسّ] فلانٌ: او مردى قاطع و سريع در هر امرى بود،- النّاقَةَ: شتر ماده را به سختى راند،- نَسّاً و تَنْسَاساً القومُ: به آبشخور رسيدند،- نسيساً و نُسُوساً الخبزُ او اللحُم:

نان يا گوشت خشك شد،،– نُسُوساً الحطُب: آب يا كف از هيزم و يا چوب در اثر آتش خارج شد،- فلانٌ: خبر خواست، از امر آگاه شد.

=نَسَا-

- نَسْوَةً [نسو] الرجُلُ: كار خود را رها كرد.

=نَسَى-

- نَسْياً [نسي] الرجُلَ: به عصب سياتيك آن مرد زد.

=نَسَّى-

تَنْسِيَةً [نسي] الرجُلَ الشي ءَ: آن مرد را از آن چيز فراموشى داد.

=النَّسَا-

ج إنْساء مثنَّاهُ نَسَوَانِ و نَسَيَانِ (ع ا): عصب سياتيك در پاى.

=النَّسَاء-

[نسأ]: عمر بسيار.

=النِّسَاء-

[نسو]: زنان.

=النَّسَّاء-

[نسي]: فراموش كار.

=النَّسَّاب-

ج نَسَّابُون: دانشمند نسب شناس.

مرد آگاه به انساب.

النَّسَابَة: خويشى و فاميلى.

=النَّسَّابَة-

ج نَسَّابَات: مرادف (النَّسَّاب) است.

النَّسَّاج: بافنده پارچه، بافنده سخن، دروغگو، النِّسَاجَة: بافندگى.

=النُّسَّاف-

ج نَسَاسِيف (ح): نام پرنده ايست كه داراى نوك بزرگى است كه بر روى آن بر آمدگى بسان شاخ دارد.

=النَّسَّاف-

ج نَسَاسِيف (ح): مرادف (النُّسَّاف) است.

النُّسَافَة: آنچه كه در اثر غربال كردن مى ريزد، خامه شير، آنچه كه در اثر وزش باد به هوا بلند شود.

=النَّسَّافَة-

(اع): كشتى اژدر افكن؛ «الطائرة النَّسَّافة»: نوعى هواپيماى شكارى و بمب افكن بر روى هواپيماهاى دشمن.

النُّسَال: آنچه از پشم يا موى كه هنگام چيدن فرو افتد.

النَّسَّال: دونده سريع و پر شتاب.

النُّسَالَة: واحد (النُّسَال) است.

=النَّسْيَان-

[نسي]: بسيار فراموشكار.

=نَسَأَ-

- نَسْأً [نسأ] الدابَّةَ: ستور را با چوب دستى راند، ستور را از آب دور كرد،- تِ الماشيَةُ: فربهى دام آشكار شد،- اللبَنَ بالماءِ:

شير را با آب درهم آميخت،- هُ: شير آميخته با آب به او نوشانيد،- نَسَاءً عن فلان دَيْنَهُ: بدهى او را به تأخير انداخت و تقسيط نمود،- نَسْأً و مَنْسَأةً الشي ءَ: كار يا چيزى را بتأخير انداخت؛ «نَسَأَ اللّهُ اجَلَهُ و فى اجلهِ»:

خدا اجل او را بتأخير افكند،- فلاناً: او را مورد توجه قرار داد،- هُ البيعَ او فى البيعِ: چيز را به او نسيه فروخت.

=نَسَّأَ-

تَنْسِئَةً [نسأ] الدابَّةَ: ستور را با خشونت زد و راند.

=النَّس ء-

[نسأ]: مص، شير كه در آن آب بسيار ريخته باشند، شرابى كه عقل را بدر كند، چاقى يا آغاز چاق شدن.

=النِّسْ ءُ-

[نسأ]: دوست و هم صحبت.

=النُّسْأَة-

[نسأ]: تأخير و پس انداختن.

=نَسَبَ-

- نَسَباً و نِسْبَةً الرجُلَ: نسب و اصل او را ياد و توصيف كرد، از او خواست كه نسب خود را بيان كند،- هُ الى فلان: او را به فلان نسبت داد،- نَسَباً و نَسِيباً و مَنْسَبَة الشاعرُ بالمرأةِ: شاعر زن را در شعر خود توصيف و براى او غزل گفت.

=النَّسَب-

مص،- ج أنساب: خويشاوندى و نژاد.

النُّسْبَة: مرادف (النِّسْبَة) است.

=النِّسْبَة: خويشاوندى، تناسب و ربط ميان دو چيز؛ «نِسْبَة ٤ الى ٨ كَنِسبَةِ ٥ الى ١٠»: نسبت ٤ به ٨ مانند نسبت ٥ به ١٠ است؛ «بالنسبة الى كذا»: با مقايسه با آن،- المئويَّة: سود يا چند درصد از منفعت.

النِّسْبِيَّة: يكى از مذاهب فلسفى است كه درباره نسبى بودن معرفت و شناخت نِسبى بحث مى كند.

=نَسَجَ-

- نَسْجاً الثوبَ: جامه را بافت،- الكلامَ: سخن را بنظم در آورد، سخن را خلاصه كرد، سخن را با دروغ آراست،- الشاعِرُ الشِّعْرَ: شاعر شعر را آراسته كرد،- الغيثُ النباتَ: باران گياه را رويانيد تا انبوه شد،- تِ الريحُ التُّرابَ او الْمَاءَ: باد بر خاك يا آب وزيد و در آن موجهاى فراز و نشيب پديد آورد،- تِ الناقَةُ فى سَيرها: ماده شتر با سرعت در راه گام برداشت.

=نسخ-

=النسخ-

=النسخة-

=نسر-

=النسر-

=النسران-

=النسرين-

=النسرينة-

=نسس-

=النسس-

=نسع-

=النسع-

=النسعية-

=نسغ-

=النسغ-

=نسف-

=النسفة-

=نسق-

=نسك-

=نسل-

=النسل-

=نسم-

النَّسْج: مص؛ «ثوبٌ نَسْجُ اليَمَنِ»: جامه اى بافتِ يمن؛ «من نَسْجِ الخيالِ»: چيز موهوم و خيالى.

النُّسُج: قاليچه ها، سجاده ها.

=نَسَخَ-

- نَسْخاً الشي ءَ: آن چيز را منسوخ و يا محو و نابود كرد، آن چيز را زشت و مسخ كرد، آن چيز را از بين برد،- الكتابَ: از كتاب رونويسى و يا نسخه بردارى كرد.

=النَّسْخ-

مص، عند التناسخيه: و در اصطلاح فرقه تناسخيه عبارت از انتقال نفس از بدن انساني به بدن انسانى ديگر است.

=النُّسْخَة-

ج نُسَخ: كتابى كه از روى كتاب ديگر نوشته شده باشد، كتاب نسخه نويسى شده؛ «كَتَبَ القَاضي نُسخَتَين بِحُكمِه»: قاضى حكم خود را در دو نسخه نوشت.

=نَسَرَ-

- نَسْراً هُ عنهُ: آنرا زدود و يا تراشيد،- الجرحُ اللَّحْمَ: زخم باعث چركى گوشت شد،- الرّجُلَ: او را عيبگوئى كرد و ناسزا گفت،– نَسْراً ه البازي: باز گوشت آنرا با نوك خود كند.

=نَسَّرَ-

تَنْسيراً [نسر] الحبلَ: ريسمان را كشيد و بريد.

=النُّسْر-

ج نُسُور و أَنْسُر و نِسَار (ح): مرادف (النَّسْر) است.

=النَّسْر-

ج نُسُور و أَنْسُر و نِسَار (ح): پرنده ايست از رسته نَسْرِيّات كه تيز بين و از نيرومندترين پرندگان است نام آن بفارسى (كركس) است،- ج نُسُور: گوشت برجسته اى كه در درون سم اسب است.

=النِّسْر-

ج نُسُور و أَنْسُر و نِسَار (ح): مرادف (النَّسْر) كركس است.

=النَّسْرَانِ-

(فك): نام دو ستاره ايست كه به يكى (النَّسْر الطَّائر) و به ديگرى (النَّسْر الواقع) گويند.

=النِّسْرِين-

(ن): نام گلى است خوشبو و سفيد رنگ- اين كلمه فارسى است.

=النِّسْرِينَة-

(ن): گل نسرين.

=نَسَّسَ-

تَنْسِيساً [نسّ] الماشيةَ: ستور و دام را راه برد.

=النُّسُس-

[نسّ]: اصلها و نژادهاى پست.

=نَسَعَ-

- نَسْعاً و نُسُوعاً تِ الأَسنانُ: لثه از دندانها فرو نشست و دندانها باز شد.

=نَسَّعَ-

تَنْسِيعاً [نسع] تِ الأَسنانُ: مرادف (نَسَعَتْ) است.

=النِّسْع-

ج نُسْع و نِسَع و نُسُوع و أَنْسَاع: ريسمان يا طنابى كلفت و دراز كه با آن جهاز شتر را بندند، مفصل ميان مچ دست و آرنج؛ «انْسَاعُ الطّريق»: گودالهاى ميان راه.

النِّسْعَة: يك قطعه از طنابى كه با آن جهاز شتر را بندند.

=النِّسْعِيَّة-

«الرِّيحُ النسْعِيَّة»: باد شمال.

=نَسَغَ-

- نَسْغاً هُ بالسوط: او را با تازيانه زد،- الخبزةَ: با چوب قلم روى نان را نقش و نگار زد،- هُ بكلمةٍ: با كلمه اى او را فريب داد،- فى الأرض: به گشت و سياحت پرداخت،- تْ اسْنَانُهُ: ريشه دندانهايش سست شد.

=نَسَّغَ-

تَنْسِيغاً [نسغ] هُ: بر او ضربه وارد كرد،- تْ أَسْنَانُهُ: ريشه دندانهايش سست شد،- تِ الشجرةُ: درخت پس از بريده شدن دوباره سبز شد.

=النُّسْغ-

(ن): مايعى غذائي كه ريشه گياه از زمين آنرا مى كشد و به ساقه و برگها ميرساند.

=نَسَفَ-

- نَسْفاً البناءَ: ساختمان را از بن كند،- الجبالَ: كوهها را درهم كوفت و ويران كرد،- الشي ءَ: آن چيز را غربال كرد،،- الحَبَّ بالمِنْسَف: دانه ها را با غربال پاك كرد،- تِ الريحُ التّرابَ: باد خاك را پراكنده كرد،– نَسْفاً و نُسُوفَاهُ: او را گزيد،- الإِناءُ:

ظرف پر و لبريز شد.

=النُّسْفَة-

ج نُسَف و نُسُف و نِسَاف: مرادف (النَّسْفَة) است.

=النَّسْفَة-

ج نِسَف و نُسُف و نِسَاف: سنگ پا.

=النِّسْفَة-

ج نِسَف و نُسُف و نِسَاف: مرادف (النَّسْفَة) است.

=النَّسَفَة-

ج نِسَف و نُسُف و نِسَاف: مرادف (النَّسْفَة) است.

=نَسَقَ-

- نَسْقاً الدرَّ و نحوَهُ: مرواريد را آراسته به رشته كشيد،- الكلامَ: سخنان را آراست و بهم پيوند داد.

=نَسَّقَ-

تَنْسِيقاً [نسق] الشي ءَ: آن چيز را منظّم و مرتّب كرد.

النَّسَق: هر چيزى كه يكنواخت و بر يك روش باشد؛ «حروف النَّسَقِ»: حروف عاطفه (عطف).

=نَسَكَ-

- نَسْكاً و نِسْكاً و نُسْكاً و نُسُوكاً و نَسْكَةً و مَنْسَكاً الرجُلُ: زاهد و متعبد و پرهيزگار شد،- لِلّهِ: بدرگاه خداوند متعال قربانى كرد،- نَسْكاً الثّوبَ: جامه را شست و پاك كرد،- البيتَ: به خانه آمد،- الى طريقةٍ جميلةٍ: به روشى پسنديده پرداخت و ادامه داد.

=نَسُكَ-

- نَسَاكَةً: زاهد و عابد و پرهيزگار شد.

النُّسْك: آنچه كه بدرگاه خداوند متعال اهداء شود، قربانى، عبادت.

النَّسْك: عبادت، آنچه كه حق خدا باشد.

النِّسْك: مرادف (النَّسْك) است.

النُّسُك: مرادف (النُّسْك) است، شمشهاى نقره، خون.

=نَسَلَ-

- نَسْلًا الرجُلُ: فرزندان او بسيار شدند،- الوَلدَ اوْ بِالْوَلدِ: بچه زائيد،- الصوفَ او الريشَ: پشم را چيد و يا پر را افكند،- نَسْلًا و نَسَلًا و نَسَلاناً في مشيهِ: با شتاب راه رفت.

=النَّسْل-

مص،- ج أَنْسَال: مخلوق، زاده و فرزند.

=النَّسَل-

مص، شيرى كه از انجيز سبز بيرون آيد.

=نَسَمَ-

- نَسْماً و نَسيِماً و نَسَمَاناً تِ الريحُ: باد وزيد،- نَسْماً الشي ءُ: آن چيز متغيّر و دگرگون شد،- البعيرُ الأرضَ بِخُفِّهِ: شتر پايش را بر زمين كوبيد و در آن اثر گذاشت.

=نَسِمَ-

- نَسَماً الشي ءُ: دگرگون شد،- البعيرُ:

پاى شتر سابيده شد.

=نَسُمَ-

- نَسَامَةً المكانُ: آن جاى نمناك و از آن آب تراوش كرد.

=نَسَّمَ-

تَنْسِيماً [نسم] النسَمَةَ: جانداران را حيات بخشيد و آزاد نمود،- الأسيرَ: اسير را

=النسم-

=النسمة-

=النسناس-

=النسوان-

=النسوة-

=النسوف-

=النسولة-

=النسون-

=النسوي-

=نسي-

=النسي-

=النسي ء-

=النسيئة-

=النسياء-

=النسيب-

=النسية-

=النسيج-

=النسيجة-

=النسيس-

=النسيسة-

=النسيكة-

=النسيل-

=النسيم-

=النسنين-

=نش-

=النش-

=نشى-

=النشا-

=النشاء-

=النشابة-

=النشاة-

=النشاح-

=النشادر-

=النشاش-

=النشاشة-

=النشاوية-

آزاد كرد،- فى الأَمْرِ: آغاز بكار كرد.

=النَّسَم-

مص، جمع (النَّسَمَة) است،- ج أنْسَام: نفس زدن است، وزش ملايم باد، بوى شير و چربى، بينى كه با آن تنفس كنند، راه كهنه و قديمى و متروك.

النَّسْمَة: عرق كردن بدن در حمام و جز آن.

=النَّسَمَة-

ج نَسَم و نَسَمَات: نَفَس انسان، انسان يا هر جاندار، برده اعم از مذكر يا مؤنث،- و در علم پزشكى بمعناى بيمارى آسم و تنگى نفس است.

=النَّسْنَاس-

[نسنس] (ح): حيوان و هيولاى موهوم كه آنرا بشكل انسان تصور مى كنند،- و در زبان متداول بمعناى نوعى ميمون است.

=النِّسْوَان-

[نسو]: زنان.

=النُّسْوَة-

[نسو]: زنان.

=النَّسْوَة-

[نسو]: مص، يك جرعه شير.

=النِّسْوَة-

[نسو]: جمع (المرأة) از غير لفظ آن است.

=النَّسُوف-

ج مَنَاسِيف: شترى كه گياه را از ريشه بر كند؛ «عقبةٌ نَسُوفٌ»: راه دراز و دشوار در گردنه كوه.

النَّسُول: مرادف (النَّسَّال) و بمعناى دونده تندرو و پر توان است.

=النَّسُولَة-

من المواشي: آنچه از دام كه براى جفت گيرى برگزيده مى شوند، آنكه فرزند بسيار دارد.

=النِّسُونَ-

[نسو]: مرادف (النِّسْوَة) است.

=النُّسْوِيّ-

[نسو]: منسوب به (النُّسْوَة) است.

النِّسْوِيّ: منسوب به (النِّسْوَة) است.

=نَسِيَ-

- نَسىً [نسي]: از درد عصب سياتيك شكايت داشت،- نَسْياً و نِسْيَاناً و نِسَايَةً و نَسْوَةً الشي ءَ: آن چيز را فراموش كرد، از ياد برد.

=النَّسْي-

ج أَنْساء [نسي]: آنچه كه فراموش شده باشد؛ «اصبح نَسْياً مَنْسِيّاً»: بكلى مورد فراموشى قرار گرفت.

=النِّسْي-

ج أَنْسَاء [نسي]: مرادف (النَّسْي) است.

=النِّسِي-

[نسي]: آنكه عصب سياتيك او درد كند.

=النِّسِيّ-

[نسي]: بسيار فراموشكار، آنكه در زمره خانواده او نباشد.

=النَّسِي ء-

[نسأ]: بتأخير و عقب انداختن، شيرى كه در آن آب بسيار باشد.

=النَّسِيئَة-

[نسأ]: مرادف (النُّسْأَة) و بمعناى بتأخير انداختن است.

=النَّسْيَاء-

[نسي]: مؤنث (الأنْسَى) است، آنكه از درد عصب سياتيك شكوه كند.

=النَّسِيب-

مص، ج انْسِبَاء و نُسَبَاء: مناسب، نزديك، با نسب، شِعر و غزل در عشق به زنان

النَّسِيَة-

[نسي]: مؤنث (النَّسِي) است.

=النُّسَيَّة-

[نسو]: اسم مصغر از (النِّسْوة) است؛ «نُسَيَّات»: اسم تصغير از جمع است.

=النَّسِيج-

ج نُسُج: پارچه بافته شده.

=النَّسِيجَة-

ج نَسَائِج: مؤنث (النَّسيج) است.

=النَّسِيس-

[نسّ]: مص، بازمانده روح در بدن،- ج نُسُس: طبيعت، منتهاى كوشش انسان، گرسنگى شديد، نم يا كفى كه بر سر چوب هنگام سوختن پديدار شود.

=النَّسِيسَة-

ج نَسَائِس [نسّ]: سرشت و طبيعت، سخن چينى و فتنه انگيزى، نم كه بر سر چوب هنگام سوختن پديد آيد.

النَّسِيف: اثر گزيدن الاغ، راز؛ «شي ءٌ نَسِيفٌ»: چيز غربال شده؛ «كلامٌ نسيفٌ»:

سخن پنهانى.

النَّسِيفَة: مرادف (النَّسَفَة) است.

النَّسِيق: آنچه كه مرتب و منظم باشد.

النَّسِيك: زر، سيم (نقره).

=النَّسِيكَة-

ج نَسَائِك: شمش طلا يا نقره و مانند آن، قربانى.

=النَّسِيل-

آنچه از پشم و يا پر كه موقع چيدن فرو افتد، عسل آب كرده و بدون موم.

النسيلَة: فرزند، واحد (النسيل) است، فتيله، عسل آب كرده و بدون موم.

=النَّسِيم-

مص،- ج نِسَام: باد ملايم و نرم، روح، عرق بدن.

=النِّسْنِين-

[نسو]: مرادف (النِّسْوَة) است.

=نَشَّ-

- نَشّاً و نَشِيشاً [نشّ] النبيذُ: شراب جوشيد،- الماءُ فى الكُوز الجَديد: آب در كوزه نو صدا كرد،- اللّحمُ: صداى گوشت در ديك يا ماهيتابه شنيده شد،- الغديرُ: آبگير آبرا در خود فرو برد،- الرُّطبُ: خرما خشك شد،- تِ اللَّحْمَةُ: گوشت آب چكانيد،- الإناءُ عند العامّة: ظرف از آنچه كه در آن بود تراوش كرد،– نشّاً المِسْكَ و نحوَهُ: مشك را كوبيد و گرد كرد،- الشي ءَ: آنرا مخلوط كرد،- الدابَّةَ: ستور را با نرمش و ارفاق راند.

=النَّشّ-

[نشّ]: مصدر است، نيمه هر چيزى،- و در زبان متداول بمعناى نم ديوار از باران است.

=نَشَّى-

تَنْشِيَةً [نشو] الثوب: نشاسته بر لباس خود زد.

=النَّشَا-

[نشو]: نشاسته،- ج أنْشاء: وزش بوى خوش باد، بوى خوش عموماً.

=النَّشَاء-

[نشو]: نشاسته گندم.

النُّشَّاب: تيرها.

النَّشَّاب: آنكه جنگ افروز بسيار باشد، تيرانداز.

=النُّشَّابَة-

ج نَشَاشِيب: يك دانه تير.

=النَّشَاة-

ج نَشاً [نشو]: درخت خشك.

=النَّشَّاح-

من الآنية: ظرف پُر و لبريز.

النَّشَّاد: آنكه بدنبال گمشده باشد.

=النُّشَادِر-

(ك): نشادر. ماده ايست قليائى و داراى طعمى تيز- اين كلمه فارسى است.

النُّشَارَة: خاك ارّه.

النَّشَاز: جاى بلند و مرتفع.

=النَّشَّاش-

[نشّ]: بر وزن فَعّال اسم مبالغه است، كاغذ مركب خشك كن.

=النَّشَّاشَة-

أرْضٌ نَشَّاشَةٌ»: زمينى كه خاك آن خشك نشود و گياه در آن نرويد.

النُّشَافَة: آبى كه خشك شده باشد، كف كه هنگام دوشيدن شير بر روى آن قرار گيرد، غذاى داغ كه از ديگ بردارند.

النَّشَّافَة: حوله، پارچه يا دستمال كه با آن آب را خشك كنند.

النَّشَّال: دزد زبردست، جيب بر.

=النَّشَاوِيَّةَ-

[نشو] (ط): نوعى غذا كه از

=نشأ-

=نشؤ-

=النش ء-

=النشأة-

=نشب-

=النشب-

=النشبة-

=نشج-

=النشج-

=نشح-

=نشد-

=النشد-

=النشدة-

=نشر-

=النشر-

=النشرة-

=نشز-

=النشز-

=النشزة-

=نشط-

نشاسته و شكر تهيه كنند.

=نَشَأَ-

- نَشْأً و نُشُوءاً و نَشْأَةً و نَشَأً و نَشَاءَةً [نشأ] الطفلُ: كودك پرورش يافت و نوجوان شد؛ «نَشَأتُ فى بني فلانٍ»: در خانواده فلان تربيت يافتم و بزرگ شدم،- الشّي ءُ: آن چيز بوجود آمد و داراى هستى شد،- تِ السّحابةُ: ابر گسترده شد.

=نَشُؤَ-

- نَشْأَ و نُشُوءاً و نَشْأَةً و نَشَاءً و نَشَاءَةً: مرادف (نَشَأَ) است.

=نَشَّأَ-

تَنْشِئَةً [نشأ] هُ: او را پرورش داد،- اللّه السّحابَة: خداوند ابر را بلند كرد و گسترد.

=النُّشْ ء-

[نشأ]: اسم است از (نَشَأَ الطفلُ).

=النَّشْ ء-

[نشأ]: مص، جمع (النَّاشِئ) است،- ج نَشَأ: نسل و نژاد؛ «هو نش ءُ سُوءٍ أو من نَشْ ءٍ سُوءٍ»: او داراى نژادى بد و يا از نژادى بد و پستى است، شتر بچه گان، ابر بالا و بلند يا آغاز پديد آمدن ابر.

=النشْأَة-

[نشأ]: مص، آغاز روئيدن گياه و بر آمدن آن قبل از آنكه سخت شود.

=نَشِبَ-

- نَشَباً و نُشُوباً و نُشْبَةً الشي ءُ في الشي ءِ:

چسبيد، آويزان شد،- العَظْمُ في حلقِهِ:

استخوان در گلويش گير كرد؛ «نَشِبَ فلانٌ مَنْشَبَ سوءٍ»: فلانى در وضعى قرار گرفته كه از آن راه رهائى ندارد؛ «ما نشِبْتُ افْعَلُ كَذا»:

بى درنگ كار را انجام ميدهم،- نشوِيَاتِ الحربُ بين القوم: جنگ ميان آنها در گرفت،- الأمْرُ فلاناً: امر فلانى را درگير كرد،- منهُ:

آنرا خريد.

=نَشَّبَ-

تَنْشِيباً [نشب] هُ في كذا: آنرا بچيزى آويخت.

=النَّشَب-

مص، (ن): درختى كه از چوب آن نيزه سازند، دارائى و ثروت.

النَّشِب: آويخته شده، چسبيده، پيوست.

=النُّشْبَة-

مص، مرادف (النُّشَبَة) است.

نُشْبَةُ: نامى از گرگ است.

النُّشَبَة: مردى كه چون سرگرم كارى شود از آن دست نكشد.

النَّشَبَة: ملك و دارائى، مال خالص اعم از نقدينه يا احشام.

=نَشَجَ-

- نَشْجاً و نَشِيجاً الباكي: بىنكه صدا را بلند كند گريه كرد،- المُطْرِبُ: آواز خوان چه چه زد و بين دو صدا را كشانيد،- تِ القِدْرُ: ديگ جوشيد و صداى جوشيدن آن شنيده شد،- الضفدعُ: قورباغه قُرقُر كرد.

=النَّشَج-

ج أَنْشَاج: مجراى آب، كانال آبى.

=نَشَحَ-

- نَشْحاً و نُشُوحاً الرجُلُ: آن مرد آب نوشيد ولى سيراب نشد، نوشيد تا اينكه سيراب شود.

=نَشَدَ-

- نَشْداً و نِشْداناً و نِشْدَةً الضالَّةَ: گمشده را طلب و جستجو كرد، گمشده را شناساند،،- فلاناً: او را شناخت،- هُ اللّهُ و باللّهِ: او را بخدا سوگند داد و از او درخواست چيزى كرد،- نشِداً الرجُلَ: به آن مرد (انْشَدَك اللّهَ) گفت؛ «نَشَدْتُك اللّهَ إلّا فعلت»: هر چه كه از تو خواستم انجام دادى، و در زبان متداول گفته مى شود «هو يَنْشدُ فيه»: او را ستايش مى كند.

=النَّشْد-

عند العامَّة: مدح و ستايش.

=النشْدَة-

مص، صدا، صوت.

=نَشَرَ-

- نَشْراً الثوبَ: جامه را گسترد، بر خلاف آنرا تاكرد،- الخَبَرَ: خبر را پخش كرد،- الشي ءَ: آن چيز را پخش و پراكنده كرد،- الخَشَبَ: چوب را اره كرد،- تِ الرّيحُ: باد در روز ابرى وزيد،- عن المجنونِ او المريض: ديوانه و يا بيمار را با افسون و دعا تعويذ و درمان كرد،– نشراً و نُشُوراً اللّهُ الموتى: خداوند مردگان را زنده كرد،- الموتى: مردگان زنده شدند،- نُشُوراً الشَّجرُ:

درخت برگ در آورد،- تْ اوراقُ الشّجر:

برگهاى درخت كشيده و پهن شد،- تِ الأرضُ: بهار آمد و زمين سبز شد.

=نَشِرَ-

- نَشَرَاً تِ المواشي: دام و ستور براى چَرا شبانگاه پخش شدند، بيمارى گرى در ميان چهار پايان پخش شد.

=نُشِرَ-

الموتى: مردگان زنده شدند.

=نَشَّرَ-

تَنْشِيراً [نشر] الثوبَ و نحوَهُ: پارچه و يا جامه را كشيد و گسترد،- عن المريض او المجنون: بيمار و يا مجنون را با افسون تعويذ نمود.

=النَّشْر-

مص، وزش باد و نسيم دلنشين يا بطور كلى وزش باد، آغاز رويش گياه، بيمارى گرى، گروه پراكنده اى كه رئيس و يا سرپرست ندارند؛ «يومُ النَّشْر»: روز قيامت؛ «دارُ النَّشر»: مؤسسه انتشارات كتاب، نشر كتاب.

النَّشَر: گروه پراكنده اى كه سرپرست ندارند؛ «اللَّهمَّ اضْمُمْ نَشَري»: خدايا امور پراكنده مرا جمع آورى كن.

النُّشْرَة: افسوني كه با آن ديوانه و يا بيمار را درمان كنند.

=النَّشْرَة-

ج نَشَرَات: اسم مرّه از (نَشَرَ) است، آگهى، اعلاميه؛ «نَشْرَة اسبوعيَّة»: هفته نامه،- نشرة شهرية»: ماهنامه، نسيم و باد ملايم.

=نَشَزَ-

- نَشْزاً في أو عن مكانهِ: از جاى خود بلند شد، امتناع كرد،- الرَّجُلُ: در مكان بلندى از زمين مشرف گرديد، نشسته بود و برخاست،- القَومُ في مَجْلِسِهمْ: از جائيكه نشسته بودند برخاستند،- القومُ: از همنشينان خود روى گردانيدند،- تْ نفسُهُ:

دل او از ترس به هيجان آمد،- نُشُوزاً تِ المرأةُ بزوجها و منهُ و عليهِ: زن با مرد خود ناسازگارى كرد و او را بخشم در آورد،- بَعْلُها عَلَيْها و مِنْها: مرد بر زن خود ستم كرد،- بالقومِ فى الخصومة: خود را براى ستيزه جوئى با آنها آماده كرد،– نَشْزاً بِقِرْنِهِ: رقيب خود را بلند كرد و بر زمين زد.

=النَّشْز-

مص،- ج نُشُوز: جاى بلند.

=النَّشَز-

ج نِشَاز و أَنْشَاز: مرادف (النَّشْز) است.

=النَّشْزَة-

من الدوابّ: ستورى كه زين و يا سوار بر پشت آن قرار نگيرد.

=نَشَطَ-

- نَشْطاً الحبلَ: ريسمان را گره زد،- العقدةَ: گره را بست،- الدّلوَ من البِئْرِ: دلو را بدون چرخ از چاه بيرون كشيد،- زيداً:

به زيد نيزه زد،- تْهُ الحَيَّةُ: مار او را گزيد،– نَشْطاً من المكانِ: از آنجا خارج شد،- من بلدٍ الى بلدٍ: از شهرى به شهرى رفت.

=نَشِطَ-

- نَشَاطاً: براى كار و يا امرى با نشاط

=نشط-

=النشط-

=نشف-

=النشفة-

=النشفة: دستمال يا پارچه اى كه با آن آب را خشك كنند،-

=نشق-

=النشقة-

=نشل-

=نشم-

=النشم-

=النشناشة-

=نشنش-

=النشنشة-

=النشوي-

=النشوان-

=النشوة-

=النشور-

=النشوط-

=نشي-

=النشيان-

=النشي ء-

=النشيئة-

=النشية-

=النشيج-

=النشيد: آواز،-

=النشيدة-

=النشيش-

=النشيشة-

شد،- فى عَمَلِهِ او الى عَمَلِهِ: در كار خود سبكبال و زبر دست شد،- تِ الدابَّةَ: ستور و يا دام فربه شد.

=نَشَّطَ-

تَنْشِيطاً [نشط] الحبلَ: ريسمان را گره زد،- هُ الى او فى العَمَلِ: او را در كار خود با نشاط نمود.

=النَّشْط-

مص، چيزى را به سرعت ربودن.

=نَشَفَ-

- نَشْفاً الثوبُ العَرَقَ أو الحوضُ الماءَ:

جامه عرق را بخود كشيد و يا حوض آب را فرو برد،- الماءُ فى الأرض: آب به زمين فرو رفت،– نَشَفاً الماءَ: آب را با پارچه اى برداشت و آنجا را خشك كرد.

=نَشِفَ-

- نَشْفاً الثوبُ العَرَقَ أو الحوضُ الماءَ:

جامه عرق را بخود گرفت و يا حوض آب را فرو برد،- الماءُ فى الأرض: آب به زمين فرو رفت،- تِ البِئْرُ: آب چاه تمام شد،- الثوبُ:

جامه نم دار خشك شد.

=نَشَّفَ-

تَنْشِيفاً [نشف] الماءَ: مرادف (نَشَفَهُ) است،- تِ النَّاقَةُ: شتر ماده گاهى شير ميدهد و هنگاميكه زايمان آن نزديك شود شير در پستانش خشك مى شود، شير ماده شتر كف كرد.

النَّشَف: خشك شدن و يا فرو رفتن آب.

=النُّشْفَة-

ج نُشَف: چيز كمى كه در ظرف باقى ماند، كف روى شير هنگام دوشيدن، آنچه از غذاى داغ كه با ملاقه گرفته و چشيده شود،- ج نِشَف و نُشَف و نِشَاف: بمعناى (النَّشْفة) مى باشد.

=النَّشْفَة: دستمال يا پارچه اى كه با آن آب را خشك كنند،- ج نَشْفٌ و نِشَفٌ و نُشَفٌ و نِشَافٌ: سنگ پاى استحمام.

النشْفَة: چيز كمى كه در ظرف باقى ماند، سنگ آب خشك كن.

النَّشَفَة: مرادف (النَّشْفة): سنگ پاى است.

=النَّشِفَة-

«أرضٌ نَشِفَةٌ»: زمينى كه آب را بخود فرو برد.

=نَشِقَ-

- نَشْقاً و نَشَقاً الريحَ: بوى خوش را بوئيد،- فى الحِبَالةِ: بدام افتاد.

النَّشْق: بوئيدن. النَّشَق: مرادف (النَّشْق) است.

النَّشِق: آنكه در امرى دخالت كند كه نتواند خود را از آن رها نمايد.

=النُّشْقَة-

ج نُشَق: حلقه يا رسن كه بر گردن گوسفندان و يا چهار پايان در آورند.

=نَشَلَ-

- نَشْلًا الشي ءَ: آنرا به سرعت گرفت و ربود،- الخاتَم: انگشتر را از انگشت بيرون آورد،- اللحمَ: گوشت را با دست خود بدون استفاده از ملاقه از ديگ بيرون كشيد، گوشت را بدون ادويه پخت،- تِ الحيَّةُ الرجُلَ: مار آن مرد را گزيد،– نُشُولًا الرجُلُ:

آن مرد كم گوشت و لاغر شد،- تِ الفخذُ:

ران كم گوشت شد.

النَّشْل: گوشتى كه بدون ادويه پخته شود.

=نَشِمَ-

- نَشَماً الثورُ: در پوست گاو نقطه هاى سياه و سفيد بود.

=نَشَّمَ-

تَنْشِيماً [نشم] في الأَمر: بكارى آغاز كرد،- فِى الشرِّ: گرفتار شر شد،- فى فلانٍ:

از او بدگوئى كرد،- اللّهُ ذِكْرَ فلانٍ: خداوند او را به مقام والائى رسانيد،- اللَّحْمُ:

گوشت گنديده و بد بو شد،- تِ الأرضُ:

زمين از خود نم پس داد.

=النَّشَم-

مص،- (ن): درختى كه از شاخه هاى آن نيزه سازند.

=النَّشِم-

«ثورٌ نَشِمٌ»: گاوى كه بر روى پوست آن نقطه هاى سياه و سفيد باشد.

=النَّشْنَاشَة-

[نشنش]: «أَرْضٌ نَشْناشةٌ»: زمين شوره زار كه در آن گياه نرويد.

=نَشْنَشَ-

نَشْنَشَةً [نشنش] تِ القِدْرُ: ديگ در هنگام جوشيدن به صدا در آمد،- الرّجُلُ: آن مرد در كار خود شتاب كرد،- الشّي ءَ: آن چيز را تكان داد و به حركت در آورد،- الثّورَ: گاو را راند و دور كرد،- اللّحمَ:

گوشت را با سرعت خورد،- الْجلدَ: پوست را كند،- الثوبَ: جامه را بر كند،- الوعاءَ:

آنچه را كه در ظرف بود ريخت،- السَّلْبَ:

آن چيز را بزور گرفت.

=النَّشْنَشَة-

[نشنش]: مص، صداى زره و كاغذ و جامه نو و مانند آنها.

=النَّشْوَي-

[نشو]: مؤنث (النَّشْوان) است.

=النَّشْوَان-

ج نَشَاوَى [نشو]: مست.

=النَّشْوَة-

[نشو]: اسم مره از (نشي)، بوى، مستى يا آغاز آن؛ «نَشْوَةُ الطَّرَبِ»: خوشحالى و خورسندى.

=النِّشْوَة-

[نشو]: خبرى كه تازه رسيده باشد.

النَّشُوح: آب كم.

=النُّشُور-

مص، «يوم النُّشُور»: روز قيامت.

=النَّشُور-

من الرياح ج نُشُر: بادى كه ابرها را پراكنده كند.

=النَّشُوط-

(ح): گونه اى ماهى؛ «بِئرٌ نَشُوطٌ» چاهى كه گود باشد.

النَّسُوق: انفيه، هر داروى بوئيدنى.

=نَشِيَ-

- نَشْواً و نَشْوَةً و نِشْوَةً و نُشْوَةً [نشو]: مست شد؛ «نَشِيَ من الشراب»: از شراب مست شد،- الخبرَ: خبر را مورد بررسى قرار داد تا منبع آنرا بدست آورد،- نَشْوَةً و نِشْوَةً و نُشْوَةً الريحَ: بوى خوش بوئيد،- بِالشّي ء: به آن چيز پياپى بازگشت و سركشى كرد.

=النَّشْيَان-

[نشو]: آنكه بدنبال خبر دست اول است.

=النَّشِي ء-

[نشأ]: آغاز پديد آمدن ابر.

=النَّشِيئَة-

[نشأ]: مرادف (النّاشِئَة) است، بوجود آمدن.

النَّشِيبَة: ابزارى است از معدن كه در گيرنده برق قرار مى گيرد.

=النِّشْيَة-

ج نَشَايا [نشو]: بوى.

=النَّشِيج-

مص، صدا.

=النَّشِيد: آواز،- ج نَشَائِد: سرود دسته جمعى، آنچه از نثر و نظم كه با آواز خوانده شود.

=النَّشِيدَة-

ج نَشَائِد: سرود دسته جمعى، آنچه از نثر و نظم كه با آهنگ و آواز خوانده شود.

النَّشِير: كِشت و زرع جمع آورى شده كه هنوز كوبيده نشده باشد.

النَّشِيزَة: مرادف (النَّشْزة) است.

=النَّشِيش-

[نشّ]: مص، صداى آب هنگاميكه مى جوشد.

=النَّشِيشَة-

[نشّ]: «أَرْضٌ نَشِيشَةٌ»: زمين

=النشيط-

=نص-

=النص-

=نصا-

=النصاب-

=النصاب: آنكه خود را مسؤول كارى بدون آنكه از او خواسته باشند كند،-

=النصاح-

=النصاص-

=النصاع-

=النصاعة-

=نصب-

=النصب-

=النصب: جمع (نصاب است)،-

=النصبة-

=نصت-

=النصة-

شوره زار كه در آن گياه روئيده نشود.

=النَّشِيط-

ج نِشَاط و نَشَاطَى: با نشاط، آنكه خويشان و خاندان و يا ستوران او با نشاط و چالاك باشند.

النَّشِيطَة: مؤنث (النّشيط) است، آنچه كه جنگجويان قبل از رسيدن به مقصد جنگ در راه به غنيمت گيرند، شترانى كه گرفته و رانده مى شوند بدون توجه به خستگى و بار سنگين آنها.

النَّشِيل: اولين آب كه از چاه بدست مىيد و در زبان متداول به آن (ماءٌ نَشْلٌ) گويند، شير هنگاميكه دوشيده مى شود، گوشتى را كه با دست و بدون استفاده از ملاقه از ديگ خارج كنند، گوشت كه بدون استفاده از ادويه پخته شود، شمشيرى كه سبك و نازك باشد.

=نَصَّ-

- نَصّاً [نصّ] الشي ءُ: آشكار شد،- الشي ءَ: آنرا بلند كرد و آشكار نمود،- الحديثَ: حديث را روايت كرد و بگوينده اش اسناد نمود،- فلانٌ عُنُقَهُ:

گردن خود را بالا گرفت،- العَرُوسَ: عروس را بر روى صندلى نشانيد،- المتاعَ: متاع و كالا را بر روى هم چيد،- الرجُلَ: درباره خواسته او تحقيق كرد تا به نتيجه رسيد،- النّاقةَ: ماده شتر را به راه رفتن برانگيخت،– نصيصاً الشّواءُ على النّار: صداى كباب بر روى آتش درآمد،- تِ القِدْرُ: ديگ جوشيد.

=النَّصّ-

[نصّ]: مص،- ج نُصُوص: سخن مشخص و معلوم،- من الكلام: سخنى كه فقط داراى يك معنى باشد،- عند الكتاب:

و در اصطلاح نويسندگان عبارت از إملاء و انشاء است،- من كلّ شي ء: آخر هر چيزى؛ «نَصّاً و روحاً»: از نظر لفظ و معنى.

=نَصَا-

- نَصْواً [نصو] الرجُلَ: موى پيشانى او را گرفت،- تِ الماشِطَةُ المَرْأَةَ: زن آرايشگر موى آن زن را شانه كرد و آراست،- فلانٌ الثوبَ:

جامه را در آورد.

=النِّصَاب-

ج نُصُب [نصب]: اصل، نژاد، آغاز هر چيزى، بازگشت، جاى غروب آفتاب، دسته كارد،- القانونيّ: حدّ نصاب قانونى يعنى عده حاضران در مجلس شورا يا هر مؤسسه ديگرى معادل نصف اعضاى آن يا بيشتر باشد تا مصوبات آن جلسه قانونى گردد؛ «عاد الهدوءُ الى نصابِهِ»: مجدداً آرامش بازگشت؛ «اسْتَقَرّتِ الأُمورُ فى نِصابها»: اوضاع و احوال به مجراى طبيعى خود بازگشت.

=النَّصَّاب: آنكه خود را مسؤول كارى بدون آنكه از او خواسته باشند كند،- و در زبان متداول بر كسى كه با گول زدن ديگرى مال از او بستاند و پس ندهد اطلاق ميشود.

=النِّصَاح-

ج نُصُح و نِصَاحَة: نخ و سوزن.

النَّصَّاح: خياط، دوزنده.

النَّصَاحَة: اسم است از (نَصِحَ) بمعناى چاق و فربه. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

النِّصَاحَة: مفرد (النصَاحَات) است.

النِّصَاحَات: پوست و چرم، طنابهائى كه بر سر آن حلقه نصب و با آن بشكار حيوانات روند و شكار كنند.

النَّصَّار: آنكه بسيار پيروز شود.

=النَّصَّاص-

[نصّ]: آنكه بينى خود را حركت دهد.

=النَّصَّاع-

«أَحمرُ نَصَّاعٌ»: رنگ سرخ خالص.

=النَّصَّاعَة-

«حُمْرَةٌ نَصَّاعة»: سرخى خالص.

=نَصَبَ-

- نَصْباً الشي ءَ: آن چيز را بر پا كرد، آن چيز را در وضع ثابتى قرار داد،- الشَّجَرةَ:

درخت را در زمين كاشت،- الكلمةَ: كلمه را منصوب تلفظ كرد يا در آخر آن علامت نصب (فتحة) افزود،- الحَاكمُ فلاناً: حاكم به او منصبى داد،- لهُ رأياً: او را با رأى و نظرى راهنمائى كرد تا از آن عدول نكند،- لِفُلانٍ: با او دشمنى ورزيد،- لهُ الشَّرَّ: بر او بدى آشكار كرد،- لهُ الحربَ: براى او جنگ تعين كرد،- لهُ فَخّاً: براى او دام گسترد تا وى را فريب دهد،- هُ المرضُ او الهَمُّ:

بيمارى يا ناراحتى وى را خسته كرد، او را دردمند كرد.

=نَصِبَ-

- نَصَباً: خسته شد،- فى الأمر: در آن كار كوشش نمود.

=نَصَّبَ-

تَنْصِيباً [نصب] الشي ءَ: آنرا وضع كرد، آنرا بالا برد،- الحاكمُ فلاناً: حاكم وى را منصبى داد.

=النُّصْب-

ج أَنْصاب: چيز نصب شده؛ «هذا نُصبَ عَيْنيِ»: در برابر چشم من است، «جَعَلَ او وَضَعَ ذلك نُصْبَ عينيهِ»: آنرا مورد عنايت و توجه خود قرار داد، آنچه كه بجز خدا آنرا عبادت كنند از قبيل بُتها و مجسمه ها، بيمارى، بلا.

=النَّصْب-

مص، بيمارى، بلا، پايان، پرچم برافراشته،- و در اصطلاح نحويان نوعى از اعراب در كلمات معرب است در برابر فتح كه در كلمات مبنى است،- (ز): در كشاورزى بمعناى نهالهاى كوچك درخت است كه مى كارند؛ «نَصْبُ العَرَب»:

آوازى معروف در ميان عرب است بسان (حداء) ولى از آن نرم تر.

=النُّصُب: جمع (نِصَاب است)،- ج أَنْصَاب:

بهره و نصيب، آنچه كه بر پا شده است، آنچه كه نشانه قرار گرفته باشد، آنچه كه بجز خدا آنرا عبادت كنند از قبيل بتها و مجسمه ها، بيمارى و بلا.

=النَّصَب-

مص، سختى،- ج أَنْصَاب: پرچم برافراشته.

النَّصِب: بيمار، دردمند.

النَّصْبَاء: مؤنّث (الأَنْصَب) است؛ «ناقةُ نَصْباء»: شتر سينه بلند.

=النُّصْبَة-

ج نُصَب: علامت و نشانه راه.

النَّصْبَة: اسم مرّه از (نَصَبَ) است، علامت نصب در اعراب كلمه است، و در كشاورزى بمعناى واحد (النَّصْب) است.

النَّصْبَة: نوع نصب است.

=نَصَتَ-

- نَصْتاً لهُ: ساكت شد و به گفته او گوش داد.

=النُّصَّة-

ج نُصَص و نِصَاص [نصّ]: موى بالاى پيشانى.

=النَّصَّة-

[نصّ]: اسم مرّه از (نَصَّ) است،

=نصح-

=نصر-

=النصر-

=النصراني-

=نصص-

=نصع-

=نصف-

=النصف: يكى از دو قسمت مساوى هر چيزى، ج أنصاف، انصاف و عدالت،-

=النصف: انصاف و عدالت،- ج نصفون و انصاف: شخص ميان سال،-

=النصفان-

=النصفية-

=نصل-

=النصل-

=النصناص-

=نصنص-

گنجشك.

النُّصْتَة: اسم است از (النَّصْت).

=نَصَحَ-

- نَصْحاً و نُصْحاً و نَصَاحَةً و نِصاحَةً و نَصَاحِيَّةً فلاناً و لفلانٍ: او را پند داد، به او اخلاص و دوستى نمود؛ «لا أريد مِنْكَ نُصْحاً و لا انتصاحاً»: نميخواهم كه مرا نصيحت كنى و پند دهى،- نَصْحاً و نُصُوحاً الشي ءُ: آن چيز خالص و پاك شد، بىلايش شد،- تْ توبتُهُ: توبه او از هر گونه لغزش پاك و خالص شد،- العملَ: در كار اخلاص ورزيد،- العسلَ: عسل را تصفيه كرد،- الغَيْثُ البلدَ: باران شهر را آبيارى كرد و سبز و خرم نمود،- الثّوبَ: جامه را دوخت.

=نَصِحَ-

- نَصَاحَةً: چاق و فربه شد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=نَصَرَ-

- نَصْراً هُ: او را يارى كرد،- هُ من و على عدوِّهِ: او را بر دشمنش يارى كرد، او را از دشمنش نجات داد،- فلاناً: به او بخشيد و عطا كرد،- الغيثُ الأرضَ: باران زمين را پر بركت نمود.

=نُصِرَ-

تِ الأَرضُ: بر روى زمين باران آمد.

=نَصَّرَ-

تَنْصِيراً [نصر] هُ: او را نصراني (مسيحي) كرد. اين كلمه بمعناى (عَمَّدَهُ) نيز مىيد.

=النَّصْر-

مص، يارى كنندگان، جمع (الناصِر) است، باران.

النَّصْرَانُ: نصراني.

النَّصْرَانَة: مؤنث (النَّصْران) است.

=النَّصْرَانِيّ-

ج نَصَارَى: منسوب به شهر (الناصرة) است، پيرو دين مسيح.

النَّصْرانيَّة: مؤنث النَّصْراني است، دين مسيح، مسيحيگرى.

النُّصْرَة: يارى و كمك رساني، باران پر دامنه و بسيار.

النَّصْرَة: اسم مرّه از (نَصَرَ) است، باران كافى و بسيار.

=نَصَّص-

تَنْصِيصاً [نصّ] المتاعَ: متاع را بر روى هم چيد و انباشت،- فُلانٌ: در گفتار خود مبالغه نمود،- غريمَهُ: با بدهكار خود مناقشه و با اصرار مطالبه نمود.

=نَصَعَ-

- نُصُوعاً و نَصَاعَةً الشي ءُ: آن چيز خالص بود،- نُصُوعاً الأمرُ: امر واضح و آشكار شد،- اللّونُ: رنگ بسيار سفيد شد،- الشّاربُ: تشنگى نوشنده بر طرف شد،- بالحقّ: به حق اقرار و اعتراف نمود و آنرا تأديه كرد،- تِ الأُمُّ بهِ: او را مادرش زائيد.

النُّصْع: مرادف (النَّصْع) است.

النَّصْع: هر پوست و يا جامه كه بسيار سفيد باشد.

النِّصْع: مرادف (النَّصْع) است.

النِّصَع: بمعناى (النّطَع) است و عبارت از تخته پوستى است كه براى بريدن سر يا شكنجه محكوم در زير او ميگسترانند.

=نَصَفَ-

- نَصْفاً هُ: به نيمه آن رسيد،- نِصْفاً و نَصَافاً و نِصَافاً و نَصَافَةً و نِصَافَةً الرجُلَ: به آن مرد خدمت كرد،- نَصْفاً و نَصَافَةً و نِصَافَةً الشي ءَ:

نيمى از آن چيز را گرفت،- القومَ: نيمى از آن قوم را گرفت،- الشي ءَ بين الرجُلَيْنِ: آن چيز را ميان آن دو مرد به دو نيم تقسيم كرد،- القدحَ: نيمى از نوشيدنى در قدح را آشاميد،- نُصُوفاً النَّخْلُ: قسمتى از خرماى نخل سرخ شد و قسمتى ديگر از آن سبز ماند.

=نَصَّفَ-

تَنْصِيفاً [نصف] الشي ءَ: آن چيز را دو نيم كرد، نيمى از آن را گرفت،- النّهارُ:

نيمه روز شد،- رأسُ فلانٍ: نيمى از سر او سفيد و نيم ديگر سياه شد،- الرّجُلُ: مرد كاملى شد گوئيا به نيمى از عمر خود رسيد،- النخل: نيمى از خرماى نخل سرخ شد و نيمى ديگر سبز ماند.

النُّصْف: يكى از دو قسمت مساوى هر چيزى، ج أنصاف، انصاف و عدالت.

النَّصْف: مرادف (النُّصْف) است.

=النِّصْف: يكى از دو قسمت مساوى هر چيزى، ج أَنْصَاف، انصاف و عدالت،- رجُلٌ نِصْفٌ»: مرد ميان سال و ميانه قد و قامت. و همچنين «امرأةٌ نِصْفٌ و رجالٌ اوْ نِسَاءٌ نِصْفٌ»: زن يا مردان يا زنان ميان سال يا ميان قد و قامت. كاربرد اين كلمه در مفرد و جمع و مذكر و مؤنث با لفظ مفرد يكسان است.

=النَّصَف: انصاف و عدالت،- ج نَصَفُون و انْصَاف: شخص ميان سال،- ج نُصْف و نُصُف و انْصَاف: زن ميان سال.

النَّصْفَى: مؤنث (النَّصْفَان) است كه درباره ظرف و مانند آن بكار مى رود.

=النَّصْفَانُ-

من الآنية و نحوها: ظرفى كه آب به نيمه آن رسيده باشد.

النَّصَفَة: عدل و انصاف.

=النِّصْفِيَّة-

«نِصْفِيَّةُ الأَجْنِحَة» (ح): نوعى از حشرات است كه چهار بال دارد و از گياهان تغذيه مى كند.

=نَصَلَ-

- نَصْلًا السهمَ: بر تير پيكان قرار داد،- السّهمُ: تير در پيكان قرار گرفت،– نَصْلًا و نُصُولًا من كذا: از چيزى بيرون آمد،– تِ اللّحيةُ: رنگ حناى ريش از بين رفت،- تِ اللّسْعةُ او الحُمَةُ: زهر گزيدگى بدر شد و اثر آن از بين رفت،- تِ النّاقةُ: ماده شتر از ساير شتران جلو رفت و بر آنها سبقت گرفت،- من بين الجبال: از ميان كوهستان ظاهر و آشكار شد،- بِحقِّي صاغراً: حق مرا بزور بيرون كرد.

=نَصَّلَ-

تَنْصِيلًا [نصل] السهمَ: بر تير پيكان قرار داد.

=النَّصْل-

مص،- ج نِصَال و أَنْصَلُ و نُصُول: سر نيزه و پيكان و تيغه چاقو. و گاهى بر شمشير نيز اطلاق مى شود؛ نصلُ الرأسِ» قسمت بالاى سر؛ «مِعْوَلٌ نَصْلُ» كلنگى كه از دسته اش بيرون افتد.

النَّصْلانِ: نوك نيزه و آهن بن نيزه.

النَّصْلَة: بمعناى (النَّصْل) است ولى اخص از آن است.

=النَّصْنَاص-

[نصنص]: «حَيَّةٌ نَصْنَاصٌ»:

مارى كه بسيار حركت كند و تكان خورد.

=نَصْنَصَ-

نَصْنَصَةً [نصنص] البعيرُ: شتر زانوهايش را بر زمين استوار كرد و براى برخاستن حركت كرد،- الشي ءَ: آن چيز را

=النصو-

=النصي-

=النصيب-

=النصية-

=النصيح-

=النصيحة-

=النصير-

=النصيرة-

=النصيص-

=النصيف: نيمى از هر چيز،-

=النصيل-

=نض-

=النض-

=نضا-

=نضى-

=النضائض-

=النضاخة-

=النضارية-

=النضاض-

=النضاضة-

=النضاوة-

=نضب-

=نضج-

تكان داد و لق كرد،- فى مَشْيِهِ: در راه رفتن جنبيد و تكان خورد.

=النَّصْو-

[نصو] (طب): دردى است كه در شكم پديد مىيد.

النَّصُوح: مرادف (النّاصح) است. اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان برده مى شود؛ «توبةٌ نصوحٌ»: توبه راست و خالص.

=النَّصِيّ-

ج أَنْصَاء و جج أَنَاصٍ [نصي] (ن):

گياهى سخت كه از آن خيزران هندى بدست مىيد،- ج انْصية بمعناى استخوان گردن است.

=النَّصِيب-

ج أَنْصِيَة و أَنْصِباء و نُصُب: سهميه از هر چيزى؛ «هو على نَصِيبٍ وافِرٍ من كذا»: او سهم زياد و بسيارى از آن چيز دارد، شانس و بخت؛ «هَذَا نَصِيبى»: اين بخت من است، «و كان من نَصِيبِهِ أن»: از بخت و اقبال او بود كه، دام گسترده، حوض.

النَّصِيبَة: واحد (النَّصائب) است كه به معناى سنگ اطراف حوض مى باشد.

=النَّصِيَّة-

ج نَصِيّ و جج أَنْصَاء و أَنَاصٍ [نصي]:

مؤنث (النَّصِيّ) است، بقيه،- مِنْ الْقَوم أو الإِبل: از قوم و يا شتران بهترين آنها.

=النَّصِيح-

ج نُصَحَاء: پند دهنده، نصيحت كننده.

=النَّصِيْحَة-

ج نَصَائِح: اسم مصدر، پند و اندرز به آنچه كه مصلحت است و نهي از آنچه كه بد است.

=النَّصِير-

ج نُصَرَاء و أَنْصار: يارى كننده، مرادف (النّاصر) است.

=النَّصِيْرَة-

ج نَصَائِر: مؤنّث (النَّصِير) است، عطا و بخشش.

النَّصِيح: خالص و بىلايش.

=النَّصِيص-

[نصّ]: مص، تعداد قوم، افراد گروه.

=النَّصِيف: نيمى از هر چيز،- مِنَ البُرْد: جامه دو رنگ.

=النَّصِيل-

ج نُصُل: تيشه، بالاى سر، زير چانه، مفصل ميان سر و گردن در زير زنخ، بخشى از دره، گندم پاك شده از خاك و كاه، سنگى مستطيل كه با آن چيزى بكوبند؛ «نَصِيلُ الْحَجرِ»: رويه سنگ.

=نَضَّ-

- نَضّاً و نَضِيضاً [نضّ] الماءُ: آب چكه كرد و اندك اندك روان شد، آب تراوش كرد،- تِ القِرْبَةُ مِنْ شِدَّة الملْ ءِ: مشك بر اثر پر شدن بيحد از آب پاره شد،- مالُهُ:

دارائى او پس از آنكه متاع و كالا بود نقدينه شد،- العُودُ: از نوك چوب پس از افروختن در آتش آب جوشيده بيرون آمد،- الشّي ءَ: آن چيز را آشكار كرد،- الطّائِرُ جَناحيهِ: پرنده بالهاى خود را تكان داد،- نَضِيضاً الأَمْرُ: امر ميسّر و امكان پذير شد؛ «خُذْ ما نَضَّ لك من دَيْنٍ او ثَمَنٍ»: آنچه از بها و يا بدهى را كه برايت ميسّر شده دريافت كن.

=النَّضّ-

مص، درهم و دينار، ناپسنديده، «رجُلٌ نَضُّ اللّحم»: مرد كم گوشت و لاغر اندام.

=نَضَا-

- نَضْواً [نضو] السيفَ من غمدهِ: شمشير را از غلاف بيرون كشيد،- الثَّوبَ عنهُ: جامه را از تن او بيرون كرد،- الرَّجُلَ من ثوبهِ:

جامه ويرا در آورد و او را لخت كرد،- البلادَ: شهرها را پيمود،- السّيفُ:

شمشير فرود آمد و بريد،- نَضْواً و نُضُوّاً الخِضابُ: رنگ خضاب پريد،- نَضْواً و نُضِيّاً الفرسُ الخيلَ: اسب از ساير اسبان جلو رفت و پيشى گرفت.

=نَضَى-

نَضْياً [نضي] السيفَ: شمشير بركشيد،- الثَّوبَ: جامه را از تن در آورد، جامه را كهنه و فرسوده كرد.

=نَضَّى-

تَنْضِيَةً [نضو] ثوبَهُ عنهُ: جامه را از تن او بدر آورد.

=النَّضَائِض-

[نضّ]: صداى گوشت كه بر روى سنگهاى داغ در حال پخته شدن است.

النَّضَّاح: صيغه مبالغه است، آبيارى كننده نخلستان، شتر ران، شتر آبكش.

النَّضَّاحَة: مؤنث (النضّاح) است؛ «قوسٌ نَضَّاحَةٌ بالنَّبْل»: كمانى كه با آن خوب تيراندازى كنند.

النَّضَّاخ: باران بسيار و سخت.

=النَّضَّاخَة-

«عينٌ نَضَّاخَةٌ»: چشمه آب پر فوران.

النُّضَار: زر و سيم، و بيشتر بر زر اطلاق مى شود، خالص هر چيزى، گوهر خالص و پاك، گياه و چمن رويان و مستقيم، بهترين تخته و چوب كه از آن ظرف بسازند؛ «قدحٌ نُضَارٌ»: قدحى كه از بهترين چوب ساخته شده باشد.

النِّضَار: گياه و چمن رويان و مستقيم، بهترين چوب براى ساختن ظروف.

النُّضَارِيَّات: نوعى حشرات كه داراى بالهاى پيچيده مى باشند.

=النُّضَارِيَّة-

(ح): نوعى حشرات پيچيده بال و درخشنده كه از برگ درختان تغذيه مى كنند و از روشنائى روز گريزانند.

=النِّضَاض-

[نضّ]: عطا و بخشش اندك.

=النَّضَّاض-

[نضّ]: صيغه مبالغه است بر وزن (فَعَّال).

=النُّضَاضَة-

[نضّ]: بقيه و باز مانده آب و يا چيزى ديگر، مقدارى كم از آب يا چيزى ديگر؛ «نُضَاضَةُ الرجُلِ»: آخرين فرزند شخص.

=النَّضَّاضَة-

[نضّ]: مؤنَّث (النضَّاضَ) است.

=النُّضَاوَة-

[نضو] من الخضاب: رنگ حنا و خضاب.

=نَضَبَ-

- نَضْباً الماءُ: آب روان شد،- عمرُهُ:

عمر او به پايان رسيد،– نُضُوباً الماءُ: آب به زمين فرو رفت،- فلانٌ: بدرود زندگى گفت،- تُ عينُهُ: چشمش به گودى افتاد،،- الخَيْرُ: خير و بركت كم شد،- فلانٌ الثَّوبَ: جامه را از تن در آورد،- عَن الشّي ءِ:

از آن فاصله گرفت،- القومُ: آنها دور شدند،- تِ المَفَازة: بيابان دور شد.

=نَضَّبَ-

تَنْضِيباً [نضب] الماءُ: آب در زمين فرو رفت،- تِ النّاقةُ: شير شتر كم شد.

=نَضِجَ-

- نَضْجاً التمرُ أو اللحمُ: خرما رسيده شد و يا گوشت پخت و خوشمزه شد،- نَضَجاً

=نضج-

=نضح-

=النضح-

=النضحية-

=نضخ-

=النضخ-

=نضد-

=النضد-

=نضر-

=النضر-

=نضض-

=نضل-

=النضناض-

=النضناضة-

=نضنض-

=النضو-

=النضوة-

=النضي-

=النضيح-

=النضيد-

=النضيدة-

=النضيض-

=النضيضة-

=نط-

=نطى-

=النطاء-

=النطارة-

تِ النّاقةُ بِوَلَدِهَا: يكسال گذشت و ماده شتر نزائيد.

=نَضَّج-

تَنْضِيجاً [نضج] تِ الناقةُ بِوَلَدِها: مرادف (نَضِجَت) است.

النُّضْج: اسم است از (نَضِجَ التمرُ او اللَّحمُ) بمعناى خرماى رسيده و يا گوشت پخته.

النَّضْج: مرادف (النُّضْج) است.

=نَضَحَ-

- نَضْحاً: بىنكه سيراب شود آب نوشيد،- عَلَيهِ الْمَاءَ: بر آن آب پاشيد،- الْبَيت بِالماءِ: خانه را آب پاشى كرد،- الْجِلْدَ: پوست را تر كرد تا نشكند،- النَّخْلَ: نخلستان را با شتر آب داد،- البعيرُ الماءَ: شتر براى آبيارى كشت از رودخانه يا چاه آب كشيد،- عَطَشَهُ:

تشنگى او را بر طرف كرد،- الشَّجَرُ: پوست درخت براى بر آوردن برگ شكافته شد،- الزَّرعُ: دانه هاى كشت مغزدار شد،- فلاناً بالنّبل: به او تيراندازى كرد،- عن نفسِه: از خود دفاع كرد،– نَضْحاً و تنضاحاً الإناءُ: ظرف تراوش كرد،- الفرسُ: اسب عرق كرد،- تِ العينُ: چشم اشك ريخت،- تِ السّماءُ القومَ: آسمان بر آن قوم باران باريد.

=النَّضْح-

مص،- ج نُضُوح و أَنْضِحَة: آب پاش و مانند آن، آبى كه كشت را وسيله آب پاش آبيارى كند، آنچه كه مانند آب مايع باشد.

=النَّضَح-

ج نُضُوح و أَنْضَاح: حوض آب.

=النُّضَحِيَّة-

«قوسٌ نُضَحِيَّةً بالنبل»: كمانى كه خوب تيراندازى كند.

=نَضَخَ-

- نَضْخاً هُ: آب بر روى آن پاشيد، آنرا خيس يا تر كرد،- نَضْخاً و نَضَخَاناً الماءُ: آب با شدت و سرعت از منبع خود فوران كرد.

=النَّضْخ-

مص، بوى خوش عطرى كه اثر آن در جامه و جز آن باقى باشد.

النَّضْخَة: باران.

=نَضَدَ-

- نَضْداً المتاعَ: متاع يا كالا را بر روى هم چيد و مرتب كرد.

=نَضَّدَ-

تَنْضِيداً [نضد] المتاعَ: مرادف (نَضَدَهُ) است،- حروف الطِّباعةِ: حروف چاپ را نزد هم قرار داد و با آن كلماتى ساخت.

=النَّضَد-

ج أَنْضَاد: آنچه از متاع خانه كه جمع و جور شده باشد، تخت، ابر پر پشت، عزت و بزرگى، بزرگوار.

=نَضَرَ-

- نَضْراً و نَضْرَةً و نَضَراً و نُضُوراً و نَضَارَةً الوجهُ أو اللونُ أو الشجرُ و غيرُها: چهره و يا رنگ و يا درخت و جز آن زيبا و تر و تازه شد،- نَضْراً هُ اللّهُ: خداوند او را زيبا خلق كرد.

=نَضِرَ-

- نَضْراً و نَضْرَةً و نَضَراً و نُضُورا و نَضَارَةً الوجهُ أو اللونُ أو الشجرُ و غيرُها: مرادف (نَضَرَ) است.

=نَضُرَ-

- نَضْراً و نَضْرَةً و نَضَراً و نُضُوراً و نَضَارَةً الوجهُ أو اللونُ أو الشجرُ و غيرُها: مرادف (نَضَرَ) است.

=نَضَّرَ-

تَنْضِيراً [نضر] هُ اللّهُ: خداوند او را زيبا خلق كرد.

=النَّضْر-

ج نِضَار و أنْضُر: زر و سيم و بيشتر بر زر اطلاق مى شود.

النَّضِر: بمعناى (النَّاضِر) است.

النَّضْرَة: نعمت، زيبائى و شادابى، دارائى و ثروت، شمش طلا.

=نَضَّضَ-

تَنْضِيضاً [نضّ] الرجُلُ: دارائى و ثروت آن مرد بسيار شد،- الشّي ءَ: آن چيز را تكان داد.

=نَضَلَ-

- نَضْلًا هُ: در مبارزه و كشمكش بر او سبقت گرفت و پيروز شد.

=نَضِلَ-

- نَضَلًا البعيرُ: شتر خسته و رنجور شد.

=النَّضْنَاض-

[نضنض] من الحيّات: مارى كه همواره زبان بيرون آورده و حركت ميدهد يا آنكه در يك جا بند نمى شود يا آن كه هرگاه بگزد بكشد.

=النَّضْنَاضَة-

[نضنض] من الحيَّات: مرادف (النَّضْنَاض) است.

=نَضْنَضَ-

نَضْنَضَةً [نضنض] لسانَهُ: زبانش را جنبانيد،- هُ: او را آشفته و ناراحت كرد.

=النِّضْو-

ج أَنْضَاء [نضو]: تيرى كه در اثر بكار بردن بسيار فرسوده شده باشد، آهن لگام بدون دوال، تير قمار نازك، حيوان لاغر، جامه كهنه و فرسوده.

=النِّضْوَة-

[نضو]: مؤنث (النِّضْو) براى حيوان لاغر است؛ «نِضْوَةُ الْفَرسِ»: آهنى كه با آن اسب را نعل كنند.

النَّضُوح: عطرى كه بوى آن پخش شود؛ «قِرْبَةٌ نَضُوحٌ»: مشكى كه از آن آب چكه كند؛ «قوسٌ نَضُوحٌ بالنّبل»: كمانى كه با آن خوب تيراندازى شود.

=النَّضِيّ-

ج أَنْضِيَة-[نضو]: حيوان لاغر، تير كه بدون پيكان و پر باشد، فاصله ميان شانه و گوش،- من السّهم: آن قسمت از تير كه بين پر و پيكان قرار گيرد.

النَّضِيج: بمعناى (النَّاضِج) است؛ «هو نَضِيجُ الرأي»: او مردى پخته و خردمند است.

=النَّضِيح-

ج نُضُح: حوض، عرق.

=النَّضِيد-

«مَتاعٌ نَضِيدٌ»: متاع روى هم انباشته و مرتب.

=النَّضِيدَة-

ج نَضَائِد: كالا و متاع انباشته شده، بالش زير سر و يا پشتى.

النَّضِير: زيبا و درخشنده، مرادف (النَّضر) است.

=النَّضِيض-

[نضّ]: مص،- ج نِضَاض: آب كم و جز آن.

=النَّضِيضَة-

[نضّ]: واحد (النَّضَائِض) است،- ج أنِضَّة و نَضَائِض: باران كم.

=نَطَّ-

- نَطّاً [نطّ] الشي ءَ: آن چيز را بست، آن چيز را كشيد،– نَطَّا: بيهوده گفت،- فى الأرضِ: بر روى زمين راه رفت،،- نَطِيطاً:

گريخت، از روى بلندى پريد.

=نَطَّى-

تَنْطِيَةً [نطو] الحائطُ: ديوار بر اثر بارندگى نمناك و خيس شد. اين كلمه سريانى است و در زبان متداول رايج است.

=النَّطَّاء-

[نطّ]: «عقبةٌ نَطَّاءُ»: گردنه دور و دراز.

النَّطَّاح: گاو و مانند آن كه بسيار شاخ زند.

النُّطَّار: مجسمه يا مترسك كه در ميان كشتزار نصب مى كنند.

=النِّطَارَة-

مص، حرفه ناطور و باغبان و

=النطاط-

=النطاع-

=النطاف-

=النطاق-

=نطح-

=النطح-

=نطر-

=نطس-

=نطع-

=النطع-

=النطعية-

=نطف-

=النطف-

=النطفة: آب كمى كه در دلو يا مشك و جز آن مانده باشد،-

=النطفة-

=نطق-

=النطق-

=نطل-

=النطل-

=النطناط-

=نطنط-

=النطنط-

نگهبان كشتزار.

النَّطَاسي: مرادف (النّطَاسِيّ) است.

النِّطَاسِيّ: مرد دانشمند، پزشك متخصص و حاذق.

=النَّطَّاط-

[نطّ]: آنكه بسيار سير و سياحت كند، آنكه بسيار جست و خيز كند، آنكه بسيار حرف پوچ زند، آنكه مدّعي چيزى است كه ندارد.

=النِّطَاع-

«نِطَاعُ القومِ»: زمين قوم و پيرامون آنها.

=النَّطَاع-

ج نَطَّاعُون: آنكه در سخن خود بسيار غور كند و در كار خود بسيار ماهر باشد، جلد كننده دفاتر، صحّاف.

النُّطَاعَة: لقمه اى كه نيمى از آن خورده شود و نيمى ديگر بر سفره گذارده شود.

=النَّطَّاف-

ج نَطَّافُون: فروشنده انواع شيرينى و آب ميوه و مانند آن.

النُّطَافَة: آبى كم كه در ته دلو يا مشك و مانند آنها ميماند، قطره آب.

=النِّطَاق-

ج نُطُق: پيش بند زنان كه هنگام كار در خانه بر كمر بندند، كمربند، حد و فاصله و مجال؛ «على نِطاقٍ ضيّقٍ»: در حد و فاصله بسيار كم؛ «واسِعُ النِّطاقِ»: چيز فراخ و گشاد؛ «نِطاق الجوزاء»: نام سه ستاره در ميان جوزاء است كه اعراب آنرا (النَّظْم) مى نامند.

النِّطَاقَة: بمعناى (البِطَاقَة) است يعنى نامه و يا كاغذ كوچك كه از آنچه كه در آنها نوشته شده گوياست.

=نَطَحَ-

- نَطْحاً هُ الثورُ و نحوُهُ: گاو يا مانند آن بديگرى شاخ زد،- فُلَاناً: او را راند و از خود دور كرد.

=النَّطْح-

مص، در علم ستاره شناسى بمعناى دو ستاره در شاخ حمل است.

النَّطْحَة: اسم مره از (نَطَحَ) است، جنگ.

=نَطَرَ-

- نَطْراً و نِطَارَةً الكرمَ أو الزرعَ: از كشتزار يا آنگورستان نگهبانى كرد. اين كلمه بمعناى (انْتَظَرَ) نيز مى باشد.

النَّطْرُون: بوره، اين كلمه يونانى است.

=نَطِسَ-

- نَطَساً: دانشمند شد.

النَّطْس: دانشمند، آنكه در گفتار و پوشاك خود منظم باشد.

النُّطُس: پزشكان متخصص و ماهر.

النَّطُس: مرادف (النَّطْس) است.

النَّطِس: مرادف (النَّطْس) است.

=نُطِعَ-

نَطْعاً لونُهُ: رنگ او تغيير يافت.

=النَّطْع-

ج أَنْطَاع و نُطُوع: فرشى از پوست است كه براى بريدن سر يا شكنجه محكوم در زير او مى گسترانند.

=النِّطْع-

ج نُطُوع: آنچه كه از قسمت بالاى داخل دهان ديده مى شود، سقف دهان،- ج انْطَاع و نُطُوع: بمعناى (النَّطْع) است.

النُّطُع: آنانكه بدشوارى در سخنان خود اظهار فصاحت كلام مى كنند.

=النَّطَع-

ج أَنْطاع و نُطُوع: مرادف (النَّطْع) است.

=النِّطَع-

ج نُطُوع: مرادف (النِّطع) است،- ج انْطَاع و نُطُوع: بمعناى (النِّطْع) است.

=النِّطْعِيَّة-

«الحروفُ النِّطْعِيَّة»: حروف نِطعى عبارت از تاء و دال و طاء است. و چون مخرج اين حروف سقف دهان (النِّطْع) است لذا بدين اصطلاح ناميده شده است.

=نَطَفَ-

- نَطْفاً و تَنْطَافاً و نَطَفَاناً و نِطَافَةً الماءُ: آب اندك اندك روان شد،- تِ القِرْبَةُ: مشك آب چكه كرد،- الماءَ: آب را ريخت،- هُ: بر او پيرايه بست يا او را به عيب متهم كرد.

=نَطِفَ-

- نَطَفاً و نَطَافَةً و نُطُوفَةً: به عيب آلوده شد، به كار زشت يا منافى عفت متهم شد،- الشّي ءُ: آن چيز فاسد شد،- الرَّجُلُ: آن مرد از پر خورى و مانند آن گرفتار نفخ و ناراحتى شكم شد.

=نُطِفَ-

نَطَفاً و نُطُوفَةً: به عيب آلوده شد، مورد اتهام كارى زشت و ناپسنديده قرار گرفت.

=نَطَّفَ-

تَنْطِيفاً [نطف] هُ: بر او پيرايه بست و يا او را به عيبى متهم كرد،- الْمَرْأةَ:

گوشواره مرواريد بر گوش آن زن آويخت.

=النَّطَف-

مص، عيب، آشوب و فساد. النَّطِف: نجس، پليد، مردى كه مورد شك و شبهه باشد.

=النُّطْفَة: آب كمى كه در دلو يا مشك و جز آن مانده باشد،- ج نِطَاف و نُطَف: آب صاف، آب منى، دريا.

=النُّطَفَة-

ج نُطَف: گوشواره، مرواريد صاف و درخشان.

=النَّطَفَة-

ج نُطَف: مرادف (النُّطَفَة) است.

=نَطَقَ-

- نُطْقاً و مَنْطِقاً و نُطُوقاً: با صداى بلند سخن گفت؛ «لم يَنْطِقْ بِكلمةٍ»: يك كلمه سخن نگفت،- الكِتَابُ: كتاب واضح و روشن مطلب را بيان كرد.

=نَطَّقَ-

تَنْطِيقاً [نطق] هُ: او را بسخن آورد، او را كمر بند پوشانيد، كمر او را با كمربند بست،- المَاءُ الأَكمَةَ و غيرها: آب تا به نيمه تپه و جز آن رسيد.

=النُّطْق-

مص، اين كلمه بر گفتن و تلفظ كردن و يا فهم و ادراك كليات اطلاق ميشود.

النَّطِق: مرادف (النّاطِق) است.

النَّطْقَة: اسم مره از (نَطَقَ) است.

=نَطَلَ-

- نَطْلًا الخمرَ: شراب ساخت،- رأسَ العَلِيلِ بالنَطُول: بر سر بيمار كم كم داروى مايع گرم ريخت.

=نَطَّل-

تَنْطِيلًا [نطل] رأْسَ العليل بالنَطُول: سر بيمار را با دار و شست.

=النَّطْل-

مص، پوسته انگور، شيرى كم، شيره تفاله مويز.

النِّطْل: شيره تفاله مويز، ته مانده شراب.

النَّطْلَاء: بلا، پيشامدى سخت.

النُّطْلَة: يك جرعه از شراب يا آب يا شير و جز آنها.

=النَّطْنَاط-

ج نَطَانِط و نَطَانِيط [نطنط]: كشيده قد و بلند قامت.

=نَطْنَطَ-

نَطْنَطَةً [نطنط]: دور شد،- الرّجُلُ:

مسافرت او بطول انجاميد،- الشي ءَ: آن چيز را كشيد.

=النُّطْنُط-

- ج نَطَانِط [نطنط]: مرادف (النَّطْنَط) است.

=النطنط-

=النطيحة-

=النطيط-

=النطيطة-

=النظائر-

=النظارة-

=النظام-

=النظامي-

=نظر-

=النظر-

=النظرة-

=النظري-

=النظرية-

=نظف-

=نظم-

=النظم-

=النظور-

=النظورة-

=النظير-

=النَّطْنَط-

ج نَطَانِط [نطنط]: بلند قد و كشيده قامت.

النَّطُول: آب داروهاى جوشانده كه گرما گرم بر روى عضو دردناك بيمار ريزند.

النَّطِيح: مرادف (المَنْطُوح) و بمعناى جانورى است كه به ضرب شاخ مرده باشد، بد فال و بد يمن، اسبى كه در پيشانيش دو دائره شكل گرفته باشد.

=النَّطِيحَة-

ج نَطْحَى و نَطَائِح: مؤنث (النَّطِيح) است.

النَّطِّيس: مرادف (النِّطَاسِيّ) است و بمعناى دانشمند و خردمند است.

=النَّطِيط-

[نطّ]: مصدر است؛ «مكانٌ نَطِيطٌ»:

جاى دور.

=النَّطِيطَة-

[نطّ]: سرزمين دور.

=النَّظَائِر-

«نَظَائِرُ القوم»: افراد فاضل و بر جسته قوم.

النِّظَار: زيركى و كاردانى و فراست.

النَّظَّار: مرد تيز بين و دقيق.

=النَّظَارَة-

عند أَرباب السياسة: در اصطلاح سياست بمعناى عمل و مقام كارشناس و ناظر است؛ «نَظَارةُ الخارجِيَّة و نَظَارةُ المَالِيَّة» ناظر و كار شناس وزارت خارجه يا وزارت دارائي ...

=النِّظَارَة-

مرادف (النِّظَار) است.

النَّظَّارة: مردمى كه به چيزى نگاه كنند، مردمى كه بر روى بلندى يا تپه اى مى نشينند و به جنگ و زد و خورد نگاه مى كنند بدون اينكه در جنگ شركت كنند، عدسه دوربين، عينك دوربين كه با آن چيزهاى دور را نگاه كنند.

=النِّظَام-

مص،- ج نُظُم: نخ كه با آن دانه هاى مرواريد و مانند آن را به رشته كشند،- ج نُظُم و انْظِمَة و أناظِيم: روش و شيوه كار؛ «ما زالَ على نِظَامٍ واحدٍ»: همچنان بر يك روش و ترتيب است، نظم و ترتيب، اسلوب و سازمان، روش و سيستم؛ «النّظامُ الاقتصاديّ الحرّ»: سيستم اقتصاد آزاد، «النّظامُ الديموقراطِي» نظام ديموكراسى،- من الرَّمْل: آنچه از ماسه و رمل كه سخت شده باشد،،- من الجَراد و النّخل و نحوها:

صف ملخ و نخل و مانند آنها؛ «نِظامُ الأَمْر»:

قوام امر؛ «نِظام كوپرنيك»: در علم فلك و ستاره شناسى همان نظريّه كوپرنيك لهستانى است (١٤٧٣ - ١٥٤٧) كه مى گويد زمين علاوه بر حركت ذاتى خود با ساير سيارات بدور خورشيد مى چرخند بر خلاف نظريه بطلميوس كه ميگويد خورشيد و سيارات به گرد زمين ميچرخند.

=النَّظَّام-

: مرد بسيار منظّم.

=النِّظَامِيّ-

: منسوب به (النِّظام) است، «العَسْكَرُ النِّظَامِي»: ارتش منظّم كه فنون جنگ را آموخته باشد.

=نَظَرَ-

- نَظَراً و مَنْظَراً و مَنْظَرَةً و تَنْظَاراً و نَظَرَاناً هُ و إليهِ: او را ديد و با چشم خود به او نگاه كرد،- نظراً فى الأَمْر: در امر انديشيد و تدبير كرد؛ «نَظَرَ فِى القَضِيَّة»: بموضوع رسيدگى كرد؛ «نَظَرَ فى طلبِ فلان»: در طلب او تأمل و انديشه كرد،- الشّي ءَ: آن چيز را انتظار كشيد تا آن چيز را به نسيه فروخت،- بينَ النّاس: ميان مردم دادرسى كرد،- لِلْقوم:

بمردم كمك و مساعدت كرد،- فلاناً: به گفته او گوش فرا داد، سخن او را مورد تأمّل قرار داد،- فلاناً الدّينَ: باز پرداخت بدهى او را تمديد كرد،- فلانٌ: پيشگوئى كرد.

=النِّظْر-

: مرادف (المِثْل) است همانند (النَّظِير).

=النَّظَر-

مص، چشم، بينائى؛ «عِلْمُ النَّظَرِ و الاسْتِدْلَال»: علم كلام است؛- «فى هذا الأَمرِ نَظَرٌ»: در اين باره مجال انديشيدن موجود است زيرا واضح نيست؛ «نظراً الى كذا و بالنَّظَر الى كذا»: نظر باينكه و باعتبار اينكه؛ «اعادةُ النّظر فى الأمرِ»: تجديد نظر در موضوع، بحث و مراجعه مجدد؛ «فلانٌ تحت نظرِ فلان»: فلانى زير سايه و حمايت و لطف فلان است.

=النَّظْرَة-

: يك نگاه، نگاهى، هيأت، وضع بد و عيبناك، رحمت و مهربانى.

=النَّظِرَة-

: مهلت دادن و به عقب انداختن كار و يا امر.

=النَّظَرِيّ-

: منسوب به (النَّظَر) است، علوم نظري در برابر علوم عَمَلِي.

=النَّظَرِيَّة-

ج نَظَرِيَّات (ه): نظريه، تئورى در علم هندسه كه نياز بدليل و برهان داشته باشد.

=نَظُفَ-

- نَظَافَةً الشي ءُ: پاك و تميز و زيبا شد؛ «فُلانٌ نَظِيفُ الأَخْلَاقِ»: فلاني خوش اخلاق و مؤدب است.

=نَظَّفَ-

تَنْظِيفاً [نظف] الشي ءَ: آن چيز را پاك و تميز كرد.

=نَظَمَ-

- نَظْماً و نِظَاماً اللُّؤْلؤ و نحوَهُ: مرواريد و مانند آنرا جمع آورى نمود و به رشته كشيد،- الشِّعْرَ: شعر گفت،- الشي ءَ الى الشي ءِ:

چيزيرا با چيزى جمع آورى و مرتب نمود،- الأَمرَ: كار را سر و سامان داد.

=نَظَّمَ-

تَنْظِيماً اللُّؤْلُؤَ و الشِّعْرَ: بمعناى (نَظَمَ) است،- الأمرَ: كار را مرتب نمود،- تِ السّمكةُ او الدّجاجةُ: در شكم ماهى يا مرغ تخم توليد شد.

=النَّظْم-

مص، مرتب، سخن منظوم و شعر، دسته جات يا صف ملخ، بر برخى از ستاره هاى منتظم اطلاق ميشود، از اين ستاره ها ثريا و پروين و نطاق فلكى جوزا و دبران (پنج ستاره در صورت فلكى ثور) مى باشند.

=النَّظُور-

: مرد تيز بين و با دقت در امور مربوطه، بزرگ و برگزيده قوم (اين كلمه در مفرد و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود).

=النَّظُورَة-

: برگزيده و سرور قوم (اين كله نيز در مفرد و جمع و مذكر و مونث يكسان بكار برده مى شود).

=النَّظِير-

: همتا، مانند، همسان، ج نُظَراء،- (فك) نقطه اى از آسمان كه بر روى خط عمودى بر شخص ناظر و زير پاى او واقع شود كه نقطه مقابل آنرا (السَّمْت)

=النظيرة-

=النظيف-

=النظيفة-

=النظيم-

=نعا-

=نعى-

=النعائم-

=النعاب: صيغه مبالغه بر وزن (فعال) است،-

=النعابة-

=النعاج-

=النعار-

=النعارة-

=النعاس-

=النعاسة-

=النعاق-

=النعال-

=نعام-

=النعام-

=النعامى-

=النعامة-

=نعب-

=النعب-

=نعت-

=النعت-

=النعتة-

=نعج-

=النعج-

=النعجة-

=نعر-

نامند؛ «نَظِيرُ السَّمت» در علم ستاره شناسى نقطه مقابل سمت الرأس است؛ «مَنقطع النظير»: بمعناى بى مانند، يگانه و بى همتاست.

=النَّظِيرَة-

للمفرد و الجمع مذكَّراً و مؤَنَّثاً: بزرگ و سرور و برگزيده قوم،- ج نظائر: مؤنث (النَّظِير) براى مانند و همتا و مساوى است؛ «نَظِيرةُ القومِ او الجيشِ» پيشرو قوم يا پيشقراول لشكر.

=النَّظِيف-

ج نُظَفَاء: پاك و تميز.

=النَّظِيفَة-

: مؤنث (النّظِيف) است.

=النَّظِيم-

: شعر منظوم و مانند آن.

=نَعَا-

- نُعَاءً [نعو] السنَّورُ: گربه آواز داد.

=نَعَى-

- نَعْياً و نَعِيّاً و نُعْيَاناً [نعي] لنا و إلينا فلاناً:

خبر مرگ او را به ما داد؛ «نَعَاهُ بِمَوتِ فُلانٍ» خبر مرگ فلانى را به او داد،- هُ الشي ءَ: به چيزى او را آگاه نمود،- القومَ:

مردم را به دفن مرده از دست رفته اش دعوت نمود،- عَلى الْقَوم شَهواتهم: قوم را از شهوات و خواسته هاى آنها نكوهش كرد،- فلانٌ: در زبان متداول بمعناى شكايت از روزگار و بدى حال است.

=النَّعَائِم-

(فك): يكى از منازل قمر كه بشكل شترمرغ است و عبارت از هشت ستاره آسمانى است.

=النَّعَّاب: صيغه مبالغه بر وزن (فَعّال) است،- (ح): جوجه كلاغ.

=النَّعَّابَة-

«ناقةٌ نَعَّابةٌ»: شتر تندرو.

=النِّعَاج-

«نِعاجُ الرَّمْلِ»: گاو.

=النَّعَّار-

: فتنه انگيز، آنكه بسيار سعايت و فتنه انگيزى كند، آنكه بسيار فرياد كشد،- (ح): پرنده اى كوچك بشكل قنارى سبز، رگ يا زخمى كه از آن خون جارى باشد.

=النَّعَّارَة-

: مؤنث (النَّعَّار) است، آبخورى سفالى كه هنگام نوشيدن آب از آن آواز دهد؛ «امرأةٌ نَعّارة»: زن بد زبان و سليطه.

=النُّعَاس-

: چرت زدن قبل از خواب، آغاز خواب رفتن.

=النَّعَّاسَة-

«امرأَةُ نَعَّاسَةٌ»: بمعناى (ناعِسَة) است.

=النَّعَّاق-

: كلاغ پر بانك و صدا.

=النَّعَّال-

: كفاش، كفشدوز.

=نَعَامْ-

: بمعناى (نَعَمْ) آرى و بله مى باشد.

=النَّعَام-

: اسم شبه جمع است كه مفرد آن (النَّعَامَة) باشد، بيابان پهناور و بىب؛

«النَّعَام-

الصّادر»: در علم ستاره شناسى نام چهار ستاره از منازل قمر است؛ «النَّعَّام الوَارِد»: نيز نام چهار ستاره ديگر از منازل قمر است.

=النُّعَامَى-

ج نَعَائم: باد جنوب.

=النَّعَامَة-

: بخشش، شادى و خورسندى، راه روشن و آشكار، پرچم يا نشانى كه براى راهنمائى مردم در بيابان بر پا كنند، هر بنا يا ساختمانى كه بر روى كوه بر پا شده باشد، صخره اى كه در كنار چاه قرار گرفته باشد، پوسته مغز سر، نَفْس، تاريكى، كف پا، ناداني، گروه مردم،- ج نَعَام و نَعَامَات و نَعَائِم (ح): شتر مرغ. (اين كلمه در مذكر و مؤنث كاربرد يكسان دارد)، مذكر اين پرنده را (الظَّلِيم) و گروه آنرا (بَناتُ الهَيْق) نامند. اين جانور پر زيبائى دارد كه در آرايش و زينت بكار برده مى شود. و كلمه (النَّعامة) نيز ضرب المثلى است در گريختن و نفرت و خنگى و نادانى؛ «ابنُ النّعامة»: بر استخوان ساق پا اطلاق مى شود؛ «نَفَرَتْ نَعَامَتُهُ»: بدرود زندگى گفت؛ «جاءَ كالنَّعَامَة»: مأيوس و زيان ديده آمد؛ «اصَمُّ عن نعامةٍ»: سختتر از نَعَامَة است، زيرا شتر مرغ هر چه را كه به بيند از آن مى گريزد.

=نَعَبَ-

- نَعْباً و نُعَاباً و نَعِيباً و نَعَبَاناً و تَنْعَاباً الغرابُ:

كلاغ آواز داد، بنا بقولى كلاغ خبرى بد داد،- المُؤَذِّنُ: اذان گو موقع اذان گردن خود را كشيد و سر خود را بحركت در آورد،– نَعْباً تِ الإِبلُ: شتران در راه خود گردنها را كشيدند.

=النَّعْب-

مص، «ريحٌ نَعْبٌ»: بادى كه تند بوزد.

=نَعَتَ-

- نَعْتاً هُ: او را توصيف به خوبى و نيكى كرد،- الكَلِمَةَ: براى كلمه صفت آورد.

=نَعِتَ-

- نَعَتاً: در وصف ديگرى مبالغه و تكلّف نمود.

=نَعُتَ-

- نَعَاتَةً الرجُلُ: آن مرد همواره سرشت او با صفات حسنه و اخلاق نيكو بوده است،- الفرسُ: اسب نيك نژاد و پيشتاز بود.

=النَّعْت-

مص،- ج نُعُوت: صفت،- مِنَ الْخَيْل: اسبان پر سابقه در مسابقه ها كه مورد ستايش زبانها باشند؛ «شَي ءٌ نَعْتٌ»: چيزى بسيار خوب.

=النُّعْتَة-

يقال «هو نُعْتَةٌ»: در نهايت بزرگى و بلند مقامى يا زيبائى است.

=النَّعْتَة-

من الخيل: مرادف (النَّعْت) است.

=نَعَجَ-

- نَعَجاً و نُعُوجاً اللونُ: رنگ سفيد خالص و پاك شد،- تِ النَّاقَةُ فِى سَيْرِها: شتر ماده سريع و تند راه رفت.

=نَعِجَ-

- نَعَجاً و نُعُوجاً اللونُ: بمعناى (نَعَجَ) است،- نَعَجاً الرجُلُ: گوشت ميش خورد و ثقل كرد و قلب او ناراحت شد.

=النَّعَج-

مص، سفيدى خالص.

النَّعِج: آنكه گوشت ميش بخورد و به امتلاء معده دچار شود.

=النَّعْجَة-

ج نِعَاج و نَعَجَات (ح): گوسفند ماده.

=نَعَرَ-

- نَعِيراً و نُعَاراً الرجُلُ: نعره كشيد،- العِرْقُ بالدّم: خون از رگ بيرون و روان شد يا خون با صدا بيرون آمد و روان شد،– نَعْراً فِى الْبِلَاد: روانه شهرها شد،- الى فُلانٍ: نزد او آمد،- فى الْأَمْر: بپا خاست و كوشش كرد،- القومُ: قوم بهيجان شدند و گرد هم در آمدند،- الرَّجُلُ: آن مرد مخالفت و امتناع نمود.

=نَعِرَ-

- نَعَراً الحمارُ أو الفرسُ: خرمگس در بينى خر يا اسب داخل شد و آنرا ناراحت كرد.

=نَعَّرَ-

- تَنْعِيراً [نعر] السهمَ: تير را با انگشت چرخانيد تا به قوام آن پى ببرد.

النَّعِر: مردى كه در يكجا همواره بند نشود

=النعرة-

=نعس-

=النعسى-

=النعسان-

=نعش-

=نعش: بر روى نعش حمل شد،-

=النعش-

=نعق-

=نعل-

=النعل-

=النعلة-

=نعم-

=النعم-

=النعمى-

=النعماء-

=النعمان-

=النعمة-

=النعناع-

؛ «حمارٌ او فرسٌ نَعِرٌ»: خر يا اسبى كه خر مگس در بينى آن داخل شده باشد.

=النُّعْرَة-

ج نُعَر و نُعَرَات: بيخ بينى از درون.

=النَّعْرَة-

ج نَعَرَات: اسم مرّه از (نَعَرَ) است، صدائى كه از درون بينى درآيد؛ «نَعْرَةٌ النّجم»: وزش باد و سختى گرماى هوا.

=النُّعَرَة-

: تكبّر و خود بزرگ بينى، امرى كه با اهميت باشد،- ج نُعَر و نُعَرات: بادى كه در بينى افتد و آنرا ناراحت كند، بيخ بينى،- (ح): خرمگس، ميوه درخت اراك.

=النَّعَرَة-

: تكبر و خود بزرگ بينى، امرى كه به آن اهميت ورزند.

=النَّعِرَة-

: مؤنث (النَّعِر) است و بمعناى آنكه در يك جا و مكان قرار نگيرد.

=نَعَسَ-

- نَعْساً الرجُلُ: آن مرد خواب آلود شد، چرت زد،- جِسْمُهُ او رأيُهُ: جسم و يا انديشه او سست و ضعيف شد،- تِ السُّوقُ: بازار كساد شد.

=النَّعْسَى-

: مؤنث (النَّعْسَان) است.

=النَّعْسَان-

: مرادف (النّاعِس) است.

=نَعَشَ-

- نَعْشاً هُ اللّهُ: خداوند او را بلند مرتبه كرد، او را از نابودى رهائى داد، او را پس از فقر و تنگدستى به رفاه و ثروت رسانيد،- الميّتَ: از مرده به نيكوئى ياد كرد،- طَرْفَهُ: چشم خود را باز كرد تا نگاه كند،- الربيعُ النّاسَ: بهار مردم را در رفاه و زندگى قرار داد،- الشجرةَ: درخت كج شده را راست كرد.

=نُعِشَ: بر روى نعش حمل شد،- فُلانٌ: از لغزشى كه داشت بيرون شد.

=نَعَّشَ-

تَنْعِيشاً [نعش] هُ اللّهُ: خداوند او را بلند مقام و مرتبه كرد.

=النَّعْش-

مص، باقى ماندن، تختى كه پادشاه را موقع بيمارى بر آن حمل مى كردند، تابوت كه مرده را بر آن حمل كنند؛ «بناتُ نَعْشٍ الكُبرى»: در علم ستاره شناسى عبارت از هفت ستاره آسمانى است كه در جهت قطب شمال ديده مى شوند و در نزديكى اينها نيز هفت ستاره ديگر وجود دارند كه آنها را (بناتُ نعش الصُّغرى) نامند.

=نَعَقَ-

- نَعْقاً و نَعِيقاً و ثُعَاقاً و نَعَقَاناً الغرابُ: كلاغ آواز داد،- المُؤذّنُ: مؤذن با صداى بلند اذان گفت،- الرّاعي بِغَنَمِهِ: چوپان گوسفندان را بسختى راند.

=نَعَلَ-

- نَعْلًا القومُ: به آنها كفش داد،- الدّابَّة: سم ستور را نعل زد.

=نَعِلَ-

- نَعَلًا: كفش پوشيد.

=نَعَّلَ-

تَنْعِيلًا [نعل] الدابَّةَ: ستور را نعل زد.

=النَّعْل-

مص،- ج نِعَال و انْعَلُ: كفش، پاپوش،- ج نِعَال: آهن يا نقره كه در نوك غلاف شمشير باشد، زمين سخت و خشن كه گياه در آن نرويد؛ «نَعْلُ الدَّابَّةِ»: نعل سُم ستوران.

=النَّعْلَة-

: آنچه كه كف پا را از سائيده شدن بر زمين نگهدارد، پاپوش.

=نَعَمَ-

- نَعْمَةً و مَنْعَماً الرجُلُ: آن مرد در رفاه قرار گرفت،- عيشُهُ: زندگى او شيرين و خوش گرديد.

=نَعِمَ-

- نَعْمَةً و مَنْعَماً الرجُلُ: آن مرد در رفاه قرار گرفت،- عيشُهُ: زندگى او خوب و مرفه شد،- نَعَماً العودُ: چوب درخت سبز و خوش منظر شد.

=نَعُمَ-

- نُعُومَةً: نرم و صاف شد.

=نَعَّمَ-

تَنْعِيماً [نعم] الشي ءَ: آنرا نرم كرد،- الرَّجُلَ: او را در رفاه قرار داد، به او (نَعَمْ) گفت،- القومَ: با پاى برهنه بسوى قوم آمد.

=النُّعْم-

ج أَنْعُم: خوشى و رفاه در زندگى.

=نِعْمَ-

: فعل غير منصرفى است كه براى ستايش بكار برده مى شود؛ «نعم الرَّجُلُ زَيْدٌ» زيد مرد خوبى است؛ «نِعْمَ رَجُلا زَيْدٌ»: زيد چه مردى خوب است و بندرت در مثنّى و جمع بكار برده مى شود و گاهى (ما) به آخر آن افزوده مى شود مانند (دَقَّقْتُهُ دَقّاً نِعَمّاً) با كسر عين و يا فتح آن و معناى آن چنين (چه بسيار خوب است آنچه را كه كوبيده ام) و فاعل (نِعْمَ) در آن مستتر است و (ما) بمعناى (شَيْئاً) عنصر فاعل است و نصب آن بنا بر تميز است يعنى (نِعْمَ الشي ءُ شيئاً). و اما در اين جمله: «انْ فَعَلْتَ فَبِها و نِعْمَتْ»: اين تاء ساكنه بتقدير (نِعْمَتِ الفِعْلَةُ) علامت تأنيث است.

=نَعَمْ-

: بله، آرى. اين كلمه حرف جواب است و چهار معنى دارد. هرگاه بعد از خبر قرار گيرد حرف تصديق است مانند «قامَ زَيْدٌ» كه جواب آن «نَعَمْ» است. و اگر بعد از امر يا نهى قرار گيرد بر آن حرف (وَعْد) اطلاق مى شود، مانند «اضْرِبْ زيداً» كه جواب آن (نَعَمْ) است يعنى قول ميدهم كه زيد را بزنم، و هرگاه بعد از استفهام بيايد حرف (اعلام) است. مانند «أَقامَ زَيْدٌ» كه جواب آن (نَعَمْ) است يعنى بله زيد برخاسته است، و هرگاه در ابتداى كلام قرار گيرد معناى تأكيد را ميرساند مانند «نَعَمْ انَّ رَبِّي قادرٌ».

=النَّعَم-

ج أَنْعَام و جج أَنَاعِيم: شتر، و بر گاو و گوسفند نيز اطلاق مى شود.

=نَعِمْ-

: مرادف (نَعَمْ) است.

=نِعِمْ-

: مرادف (نَعَمْ) است.

=النُّعْمَى-

: دست سفيد و نيكو، وقار و آرامش، زندگى سخت، ثروت و دارائى.

=النَّعْمَاء-

ج أَنْعُم: دست سفيد و نيكو.

=النُّعْمان-

: لقب پادشاهان حيره قبل از اسلام، خون؛ «شَقَائِقُ النعْمانِ: درخت گل سرخ رنگ شقايق؛ «شَقِيقَةُ النُّعْمان»: يك دانه گل شقايق.

=النُّعْمَة-

: خوشحالى؛ «نُعْمَةُ العينِ»: آنچه كه باعث خوشحالى باشد.

=النَّعْمَة-

مص، اسم مرّه، خوشگذرانى و برخوردارى؛ «نَعْمَةُ الْعَيْشِ»: زندگى خوش و آسوده.

=النِّعْمَة-

ج نِعَم و أَنْعُم و نِعْمَات و نِعَمَات و نِعِمَات:

دست نرم و سفيد، نعمت و روزى و غيره، خوشحالى؛ حالتى كه انسان از آن لذّت برد؛ «فلانٌ وَاسِعُ النِّعْمة»: فلانى دارا و توانگر و ثروتمند است؛ «وَلِيُّ نِعْمَتِهِ»: ولى نعمت او، بخشنده به او.

=النَّعْنَاع-

[نعنع] (ن): نعنا.

=النعناعة-

=نعنع-

=النعنع-

=النعنعة-

=النعنوع-

=النعو-

=النعوب-

=النعوة-

=النعور-

=النعوس-

=النعومة-

=النعي-

=النعية-

=النعيت-

=النعيتة-

=النعير-

=نغا-

=نغى-

=النغاض-

=نغب-

=النغبة-

=نغر-

=النغر-

=نغش-

=نغص-

=النغصة-

=نغض-

=النغض-

=نغل-

=النغل-

=النغلة-

=النَّعْنَاعَة-

(ن): يك دانه نعنا.

=نَعْنَعَ-

نَعْنَةً [نعنع] لسانُ فلانٍ: در زبان او گرفتگى بود و نميتوانست سخن فصيح گويد.

=النَّعْنَع-

[نعنع] (ن): نعنا.

=النَّعْنَعَة-

[نعنع] (ن): واحد (النَّعْنَع) است.

=النَّعْنُوع-

عند العامَّة: نوشگفته؛ «ولدٌ نَعْنُوع»: پسرى نوجوان، «بنتٌ نَعْنُوعَة» دخترى شاداب و جوان. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=النَّعْو-

[نعو]: فرو رفتگى زير بينى در لب بالا، شكاف لب بالاى شتر، شكاف انتهاى سم، خرماى رطب.

=النَّعُوب-

ج نُعُب [نعب]: «ناقةٌ نَعُوبٌ»: ماده شتر تندرو.

=النَّعْوَة-

[نعي]: خبر مرگ و دعوت بدفن مرده. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=النَّعُور-

رگ يا زخم كه از آن خون روان شود،- من الرِّياح: بادهاى مخالف كه هنگام گرما سرد بوزد و هنگام سرما گرم بوزد؛- «نِيَّةٌ نَعُورٌ»: هدف دور و دراز.

=النَّعُوس-

«امرأَةُ نَعُوسٌ»: زن خواب آلود.

=النُّعُومَة-

مص، نرمى پوست.

=النَّعِيّ-

[نعي]: مرادف (النّاعى) و (المَنْعِيّ) است.

=النَّعْيَة-

ج نَعَيَات [نعي]: اسم مرّه از (نَعَى) و در زبان متداول بر آن (نَعْوَة) اطلاق مى شود.

=النَّعِيت-

من الخيل: مرادف (النَّعْت) است.

=النَّعِيتَة-

من الخيل: مرادف (النَّعْت) است.

=النَّعِير-

مص، سر و صداى بسيار در جنگ يا ماجراجوئى.

النُّعَيْلَة: مصغر (النَّعْل) است.

النَّعيم: خوشى و رفاه زندگى، آرامش، ثروت و دارائى؛ «نَعِيمُ اللّهِ»: عطا و كرم خداوند.

=نَغَا-

- نَغْواً [نغو] إليهِ: بگونه اى كه فهميده شود سخن گفت.

=نَغَى-

- نَغْياً [نغو] إليهِ: سخنانى گفت كه فهميده شد.

النَّغَّار: بسيار جوشان؛ «جُرْحٌ نَغَّارٌ»: زخمى كه از آن خون بجوشد.

النُّغَاش: فرومايگان، آنانكه بسيار آمد و شد كنند، آنكه بسيار كوتاه قامت باشد.

النَّغَّاش: كوتاه قامت و قد.

النُّغَاشِيّ: مرادف (النَّغَّاش) است.

=النَّغَّاض-

من السحاب: ابرهائى كه در هم پيچيده و گلوله مى شوند؛ «رَجُلٌ نَغَّاضُ البطنِ»: مرد شكم گنده و فراخ.

النَّغَّام: آنكه بسيار آواز و نغمه خواند.

=نَغَبَ-

- نَغْباً الريقَ: آب دهان را فرو برد،- الرَّجُلُ: فى الشّرب: آب را با يك جرعه نوشيد،- الطّائُر: پرنده آب خورد.

=النُّغْبَة-

ج نُغَب: كار زشت، جرعه اى آب نوشيدن.

=النَّغْبَة-

ج نُغَب: مرادف (الجُرْعة) است.

=نَغَر-

- نَغِيراً و نَغَرَاناً تِ القِدْرُ: ديگ جوشيد،- نَغَراً و نَغَرَاناً الرَّجُلُ على فلانٍ: از فرط غضب بر فلانى درون او جوشيد.

=نَغِرَ-

- نَغِيراً و نَغَرَاناً تِ القِدْرُ: ديگ جوشيد،- نَغَراً و نَغَرَاناً الرّجُلُ على فلانٍ: درون او از فرط غضب جوشيد و خشمگين شد،- نَغَراً الرجُلُ: حقد و كينه نمود،- مِنَ الْمَاءِ: آب بسيار خورد.

=نَغَّرَ-

تَنْغِيراً [نغر] بالناقةِ: بر ماده شتر بانگ زد تا راه رود،- الصَّبيَّ: بچه را قلقلك داد تا بخندد.

=النُّغَر-

ج نِغْران (ح): بلبل، جوجه گنجشك.

=النَّغَرَ-

مص، چشمه آب شور.

=نَغَشَ-

- نَغْشاً و نَغَشَاناً: تكان خورد و مضطرب شد.

=نَغَشَ-

- نَغْشاً و نَغَشَاناً: تكان خورد و مضطرب شد؛ هو يَنْغَشُ الى فلان»: او به فلانى تمايل دارد.

النَّغْشَة: اسم مره از (نَغَشَ) است.

=نَغَصَ-

- نَغْصاً هُ: او را از سهميه آب خود بازداشت يا اينكه مانع از آن شد كه از آب استفاده نمايد.

=نَغِصَ-

- نَغَصاً الرجُلُ: به خواسته خود نرسيد،- البعيرُ: شتر سيراب نشد.

=نَغَّصَ-

تَنْغِيصاً [نغص] اللّهُ عليهِ العيشَ و نغَّص عيشَهُ: خدا زندگى را بر او تلخ و ناگوار ساخت،- فلاناً: زندگى را بر او تيره نمود.

=نُغِّصَ-

تَنْغِيصاً [نغص]: لذت زندگى را به پايان نرسانيد.

=النُّغْصَة-

ج نُغَص: آنچه كه باعث جلوگيرى از خواسته شود.

=نَغَضَ-

- نَغْضاً و نُغُوضاً و نَغَضَاناً: تكان خورد و پريشان و لرزان شد،- القَومُ الى العَدُوّ: آن قوم بسوى دشمن شتافتند،- الشّي ءَ و بِالشي ءِ:

آنرا تكان داد.

=نَغَّضَ-

تَنْغِيضاً [نغض] الشي ءَ: آن چيز را تكان داد و بحركت در آورد.

=النُّغْض-

من الكتف: دو استخوان نرم كه بر روى دو كتف انسان قرار دارد.

=النَّغْض-

مص، آنكه هنگام راه رفتن سر خود را تكان ميدهد و ميلرزد.

=نَغَلَ-

- نَغْلًا جسمُهُ: ضربه كوچكى را بر روى جسم خود احساس كرد.

=نَغِلَ-

- نَغَلًا الجلدُ: پوست در دباغى فاسد شد، مقدار كمى از آن فاسد شد،- الْجَرْحُ:

زخم چرك كرد،- تْ نِيَّتُه: نيّت او بد شد،- قلبُهُ عليَّ: دل او بر من كينه توز شد،- بينهم: ميان آنها جدائى افكند و دو بهم زنى كرد،- وجه الأرضِ: روى زمين از خشكى ترك خورد.

=نَغُلَ-

- نُغُولَةً المولودُ: نوزاد زنازاده شد.

=النَّغْل-

(ح): استر، قاطر، فاسد، زنازاده و بى نسب.

=النَّغَل-

مص، فتنه انگيزى ميان مردم، سخن چينى.

=النَّغِل-

: فاسد، زنازاده و بى نسب.

=النُّغْلَة-

: اسم است از (انْغَلَ الجِلْدُ).

=النَّغْلَة-

: مؤنث (النَّغْل) است.

=النِّغْلَة-

: اسم مصدر است از (نَغُلَ).

=النَّغَلَة-

: نمّامى و سخن چينى.

=النغلة-

=نغم-

=النغم-

=النغمة-

=النغوة-

=النغوم-

=النغية-

=النغيلة-

=نفا-

=نفى-

=النفاء-

=النفائض-

=النفاة-

=النفاث-

=النفاثة-

=النفاج-

=النفاجة-

=النفاح-

=النفاحة-

=النفاخ-

=النفاخة-

=النفاذ-

=النفار-

=النفارة-

=النفارير-

=النفاس-

=النفاش-

=النفاض-

=النفاضة-

=النفاط-

=النفاطة-

=النفاع-

=النفاعة-

=النفاق-

=النفانف-

=النفاوة-

=النفاية-

=نفت-

=النفتالين-

=نفث-

=النَّغِلَة-

: مؤنث (النَّغِلَ) است.

=نَغَمَ-

- نَغْماً الرجُلُ: آواز و سرود خواند،- فى الشّراب: كمى شراب نوشيد.

=نَغِمَ-

- نَغْماً: مرادف (نَغَمَ) است.

=نَغَّمَ-

تَنْغِيماً [نغم] الرجُلُ: شعر و آواز خواند.

=النَّغْم-

ج أَنْغام و جج أَنَاغِيم: مرادف (النَّغَم) است.

=النَّغَم-

ج أَنْغام و جج أنَاغِيم: سخن آهسته و پنهان، مطربى و آواز خوانى؛ «انْغَامُ الْمُوسِيقى): نغمه هاى موسيقى.

=النَّغْمَة-

ج نَغَمَات: واحد (النَّغْم) است، با صداى خوش خواندن.

=النَّغَمَة-

ج نَغَمَات: مرادف (النَّغْمَة) است.

=النَّغْوَة-

[نغو]: نغمه زيبا، سخن زيبا.

=النَّغُوم-

«رجُلٌ نَغُومٌ»: آنكه آواز و نغمه خوش دارد.

=النَّغْيَة-

[نغو]: مرادف (النَّغْوَة) است، اولين خبرى كه قبل از تأكيد مى رسد؛ «سمعتُ نَغْيَةً من كذا»: خبرى شنيدم ولى از آن هنوز متأكد نيستم.

النَّغِيل: فاسد، حرامزاده.

=النَّغِيلَة-

(ح): كرمى كه در پوست ايجاد مى شود و آنرا فاسد مى كند.

=نَفَا-

- نَفْواً [نفو] هُ: لغتى است در (نفاهُ) بمعناى، آنرا نفى كرد.

=نَفَى-

- نَفْياً [نفي] السيلُ الغثاءَ: سيل خار و خاشاك را با خود برد،- تِ السّحابةُ ماءَها:

ابر باران ريخت،- الشي ءَ: آن چيز را انكار كرد و نپذيرفت،- الرَّجُلَ: او را زندانى كرد،- الرجُلَ من بلدهِ: او را از شهر و ديار خود خارج كرد و بجاى ديگر فرستاد،- هُ: او را راند و بيرون كرد،- عَنهُ: از او دورى كرد،- هُ عَنه: او را از خود راند و بيرون كرد،- الشَّعْرُ:

موى ريخته شد،،- نَفْياً و نَفَيَاناً الصَّيْرَفِيُّ الدراهمَ: درهمها را پراكنده كرد تا سره از ناسره را جدا كند،- تِ الرِّيح الترابَ: باد خاكها را بر انگيخت.

=نَفَّى-

تَنْفِيَةً [نفي] هُ: در نفي او مبالغه كرد.

=النَّفَاء-

[نفي]: «نَفَاءُ الشي ءِ»: آنچه كه بعلت پوچى و پستى دور افكنده شود، بازمانده آن.

=النَّفَائِض-

: آنانكه با ريگ فال مىندازند كه خوب را از بد جدا كنند، شتران لاغر.

=النَّفَاة-

[نفي]: «نَفَاةُ الشي ءِ»: بمعناى (نَفَاؤُه) است.

=النَّفَّاث-

: افسونگر، ساحر.

=النُّفَاثَة-

: خلط سينه كه بيرون انداخته مى شود.

=النَّفَّاثَة-

: مؤنث (النَّفَّاث) است.

=النَّفَّاج-

: آنكه به آنچه كه ندارد افتخار و تكبر كند.

=النِّفَاجَة-

: پارچه چهارگوش كه زير آستين پيراهن دوزند.

=النَّفَّاح-

: آنكه بسيار عطا و كرم كند.

=النَّفَّاحة-

: مؤنث (النَّفَّاح) است؛ «طَعْنَةٌ نَفَّاحَةٌ»:

ضربه نيزه كه باعث شدت جريان و خارج شدن خون از زخم مى شود.

=النُّفَّاخ-

: ورم عضوى از بدن كه در اثر بيمارى پديد مىيد.

=النُّفَّاخة-

ج نُفَّاخَات: بادكنك، عضوى پر باد كه در شكم ماهى قرار دارد.

=النَّفَّاذ-

: آنكه در كارهاى خود قاطع باشد.

=النِّفَار-

مص، رميدن ستور؛ «فِى الدَّابَّة نِفارٌ»: در ستور حالت رمش است.

=النُّفَارَة-

: حكم، آنچه را كه غالب از مغلوب مى گيرد.

=النَّفَارِير-

[نفر]: گنجشكها.

=النِّفَاس-

مص، زائيدن زن، خونى كه پس از زائيدن خارج شود.

=النُّفَّاش-

«غنمٌ أو إبلٌ نُفَّاشٌ»: گوسفندان يا شترانى كه شبانگاه بدون چوپان به چرا روند.

=النَّفَّاش-

: خود بزرگ بين و متكبر، بسيار كريم يا عطا دهنده، نوعي ليموى درشت.

=النُّفَاض-

ج نُفُض: اسم است از (انْفَضَ الْقَومُ زَادَهم)، آنچه كه پس از تكان دادن درخت از آن ريزد.

=النَّفَاض-

: لرزيدن در حال تب.

=النِّفَاض-

ج نُفُض: آنچه كه از درخت ريخته مى شود، شلوارى ويژه كودكان.

=النُّفَاضَة-

ج نُفُض: بقيه آذوقه و غذا كه دور ريخته شود، آنچه كه از تكان دادن درخت ريخته شود.

=النَّفَّاط-

ج نَفَّاطة و نَفَّاطُون: استخراج كننده نفت از منبع آن، پخش كننده نفت.

=النَّفَاطَة-

: چاه نفت، نوعى چراغ، ابزارى مسين كه در آن نفت ريزند و آتش افروزند.

=النَّفَّاطَة-

: مرادف (النَّفَاطَة) است.

=النَّفَاع-

: سود، فائده و منفعت.

=النَّفَّاع-

: آنكه بسيار سود برد.

=النُّفَاعَة-

: اسم است از آنچه با آن سود و استفاده كنند.

=النِّفَاق-

مص، رفتار آنكه دورو و منافق است.

=النُّفَاق-

مص، رفتار آنكه دورو و منافق است.

=النَّفَانِف-

[نفنف]: «نَفَانِفُ الدارِ»: گوشه و اطراف خانه.

=النُّفَاوَة-

[نفي]: «نُفَاوَةُ الشي ءِ»: زيادى و بازمانده چيزى.

=النُّفَايَة-

[نفي]: «نُفَايَةُ الشي ءِ»: مرادف (نُفَاوَتُهُ) است.

=النَّفَايَة-

[نفي]: «نَفَايَةُ الشي ءِ»: مرادف (نُفَاوَتُهُ) است.

=نَفَتَ-

- نَفْتاً و نَفَتَاناً و نَفِيتاً تِ القِدْرُ: ديگ بسيار جوشيد،- الرَّجُلُ: خشمگين شد و از فرط غضب باد كرد،- نَفْتاً الدَّقِيقُ: بر روى آرد آب ريخت و پُفت كرد.

=النَّفْتَالِين-

(ك): نفتالين.

=نَفَثَ-

- نَفْثاً و نَفَثَاناً الرجُلُ: آب دهن انداخت،- البصاقَ من فيهِ: با دهان خود تُف كرد،- المَصْدُور: شخص مسلول خلط از دهان خود بيرون انداخت،- تِ الحيَّةُ السمَّ:

مار نيش زد و زهر ريخت،- الجَرْحُ الدّم:

زخم خون ريخت،- القلمُ: نوشت،- فُلاناً:

او را سحر و جادو كرد؛ «نَفَثَ اللّهُ الشي ءَ في قلبِهِ»: خدا بدلش انداخت.

=النفث-

=النفثة-

=نفج-

=نفح-

=النفح-

=النفحة-

=نفخ-

=النفخ-

=النفخة-

=نفد-

=نفذ-

=النفذ-

=النفذة-

=نفر-

=النفر-

=النفرة-

=النفرور-

=نفز-

=النَّفْث-

مص، آنچه از اخلاط غليظ كه از دهان بيرون اندازند؛ «نَفْثُ الشيطانِ»: شعرى كه داراى غزل است.

=النَّفْثَة-

ج نَفَثَات: اسم مرّه از نفثَ؛ «نَفَثَاتُ الأَقلامِ» نوشته ها و توليدى هاى ادبيات.

=نَفَجَ-

- نَفْجاً الإنسانُ: به آنچه كه ندارد افتخار كرد،- تِ الفرّوجَةُ: جوجه مرغ از تخم بيرون آمد،- الأَرْنبَ و غيرَها: خرگوش و جز آنرا رمانيد،- الشي ءَ: آنرا گرامى داشت،- السقاءَ: مشك را پر از آب نمود،- نَفْجاً و نَفَجَاناً و نُفُوجاً اليربوعُ او الأَرنبُ: موش صحرائى و يا خرگوش برانگيخته شد و دويد،- تِ الرّيحُ: باد بشدت وزيدن گرفت،- تِ الطّريقُ بالقوم: راه ناگهان پر از جمعيت شد.

=نَفَحَ-

- نَفْحاً و نَفَحَاناً و نُفُوحاً الطِّيبُ: بوى عطر پخش شد،- تِ الرّيحُ: باد وزيد يا شروع به وزيدن كرد،- العِرْقُ: خون از رگ جارى شد،- تِ الدابَّةُ الرجُلَ: ستور با نوك سمش مرد را لگد زد،- فلاناً بالسيف: ضربه كوچكى با شمشير بر او زد،- هُ بكذا: او را چيزى داد،- الشي ءَ: آن چيز را از خود دور كرد،- لِمَّتَهُ: موى زلف خود را ژوليده و افشان كرد.

=النَّفْح-

مص،- من الرِّياح: بادهائى كه در زمستان مى وزد. (در برابر اين كلمه اللَّفح است كه بمعناى بادهائى است كه در تابستان مى وزد).

=النَّفْحَة-

ج نَفَحَات: اسم مره از نَفَح است، عطا و بخشش،- من الأَلْبَان: شير خالص؛ «نَفْحَةُ الطِّيب»: بوى خوش عطر،- «نَفْحَةُ الرّيح»: يك بار بوى خوش عطر وزيدن؛ «نَفْحَةُ الدَّم»: اولين بار كه خون از رگ بيرون آيد.

=نَفَخَ-

- نَفْخاً بفمهِ: با دهان خود باد بيرون كرد؛ «نَفَخَ فى النّارِ و نَفَخَ النّارَ»: آتش را با دهان باد داد؛ «نَفَخَ فى البوق»: بوق زد،- الضُّحَى: نيمه روز بلند شد،- تِ الريحُ:

باد ناگهان وزيد،- هُ الطّعامُ: غذا او را سير كرد؛ «نَفَخَ شدقيهِ»: تكبّر كرد.

=نَفَّخَ-

تَنْفِيخاً [نفخ] بفمهِ: مرادف (نَفَخَ) است.

=النَّفْخ-

مص، افتخار كردن، تكبر و خود بزرگ بينى.

=النُّفُخ-

جوان پر از غرور.

=النَّفَخ-

يك نوع بيمارى كه در مچ پاى ستوران پديد آيد.

=النَّفْخَة-

اسم مرّه از (نَفَخ) است، امتلاى معده در اثر پرخورى؛ «نَفْخَة الشّباب» بيشتر جوانى؛ «نَفْخَةُ الربيع»: تر و تازگى بهار و رونق گلها و گياهانش.

=نَفَدَ-

- نَفْداً القومَ: به آنها رسيد و از آنها گذشت.

=نَفِدَ-

- نَفَداً و نَفَاداً الشي ءُ: آن چيز فارغ و منقطع شد؛ «نَفِدَ زادُ القومِ»: آذوقه قوم تمام شد.

=نَفَّدَ-

تَنْفِيداً [نفد] الحسابَ (ت): حساب را بطور مفصل يادداشت كرد.

=نَفَذَ-

- نَفْذاً وَ نُفُوذاً و نَفاذاً الشي ءُ الشي ءَ: از آن چيز گذشت و نجات يافت،- فلانٌ القومَ:

فلانى از قوم جلو افتاد و آنها را پشت سر گذاشت،- نفوذاً و نَفَاذاً الأَمْرُ او القولُ: امر بمورد اجراء درآمد يا سخن تمامى گفته شد،- الطريقُ: راه و روش براى هر فردى امكان پذير شد،،- المَنْزِلُ الى الطّريق: خانه متصل به كوچه يا خيابان شد،- الكِتَابُ الى فلانٍ: نامه باو داده و يا ابلاغ شد،- الرَّجُلُ فى الأمرِ: كار را بجريان انداخت، در كار مهارت بخرج داد،- لِوَجْهِهِ: با همان وضعى كه بود رفت.

=نَفَّذّ-

تَنْفِيذاً [نفذ] السهمَ الرميَّةَ: تير را به هدف زد،- الرجُلُ القومَ: از ديگران جلو افتاد، در ميان قوم راه رفت،- الكتابَ الى فلانٍ: نامه را براى او فرستاد،- الحاكمُ الامرَ:

حاكم امر را قضاوت نمود و حكم را اجرا كرد.

=النَّفَذ-

ج أَنْفَاذ: مرادف (الإِنفاذ) است، نفوذ كردن، جاى رهايى و نجات.

=النُّفْذَة-

مهره.

=نَفَرَ-

- نَفَراً من كذا: آنرا نپسنديد و مكروه دانست؛ «نَفِرْتُ من صُحْبَةِ فلانٍ»: از دوستى و معاشرت با او روى گردان شدم،- عَن كذا:

از آن روى گردان شد،- الى الشّى ءِ: بسوى آن شتافت،- القَومُ: پراكنده شدند،- فُلانا:

بر او چيره شد،- نَفْراً و نُفُوراً الحاجُّ من مِنى:

حاجيان از مِنى بسوى مكه رهسپار شدند،- تِ العينُ و غيرُها: چشم متورم و ملتهب شد،– نُفُوراً و نِفَاراً وَ نَفيراً القومُ للقتال او للأَمر: قوم رهسپار جنگ يا كارى شدند،- نفْراً و نُفُوراً و نِفَاراً وَ نَفَراناً الظبْيُ و غيرُهُ: آهو و جز آن گريخت و دور شد،– نُفُوراً و نِفَاراً و نَفِيراً ت الدّابّة من كذا: ستور از چيزى رم كرد و گريخت.

=نَفَّرَ-

تَنْفِيراً [نفر] هُ: او را متنفر كرد،- عن فُلانٍ: او را به لقب زشتى خواند،- هُ على فلانٍ: براى او حكم به پيروزى عليه ديگرى داد،- هُ الشي ءَ و على الشّي ءِ و بالشّي ء: او را بر چيزى يا براى چيزى چيره نمود.

=النَّفْر-

مص، جمع (النَّافر) است، گروهى از سه تا ده نفر، گروهى كه با تو مى گريزند يا از جنگ روى گردانند يا آنانكه در كارى پيشقدم مى شوند؛ «يومُ النَّفْر»: روز سيزدهم ذيحجه كه حاجيان از مِنى به سوى مكه رهسپار مى شوند.

=النَّفَر-

ج أَنْفار: مردم، نفر، گروه مردم از سه تا ده نفر؛ «ثَلَاثَةُ نَفَرٍ او ثلاثه أَنْفَارٍ»: سه نفر؛ «نَفَرُ الرَّجُل»: دار و دسته مرد؛ «يومُ النَّفَرِ» مرادف (يَوْمُ النَّفْر) است.

=النُّفْرَة-

حُكم، مرادف (النُّفَرَة) است.

=النَّفْرَة-

اسم مرّه از (نَفَر) است، گروهى از مردم از سه نفر تا ده نفر، گروهى كه با تو مى گريزند يا از جنگ روى گردانند يا آنانكه در كارى پيشقدم مى شوند؛ «نَفْرَةُ الرّجُلِ»: خانواده مرد و هواخوهان او.

=النُّفَرَة-

تعويذ چشم زخم كه بر گردن كودك آويزان كنند، نظر قربانى.

=النُّفْرُور-

واحد (النَّفَارير) است.

=نَفَزَ-

- نَفَزاً و نُفُوزاً و نَفَزَاناً الظبيُ: آهو با چهار پاى خود ناگهان جهيد،- الرَّجُلُ: آن مرد

=نفز-

=نفس-

=النفس-

=النفساء-

=النفساني-

=النفسة-

=النفسية-

=نفش-

=النفش-

=نفض-

=النفض-

=النفضى-

=النفضاء-

=النفضة-

=نفط-

بدرود زندگى گفت.

=نَفَّزَ-

تَنْفِيزاً [نفز] الظبيَ: آهو را وادار به جهيدن كرد،- تِ المرأةُ ولدَها: زن كودك خود را بازى داد و رقصانيد،- السَّهْمَ: تير را با انگشت خود چرخانيد تا راستى و كجى آنرا بشناسد.

=نَفَسَ-

- نَفْساً هُ بنَفْسٍ (أي بعَيْنٍ): او را چشم زد.

=نَفِسَ-

- نَفَساً وَ نَفَاسِيَةً بالشي ء: آن چيز را گرامى داشت،- على فلانٍ بخيرٍ: بر شانس و اقبال خوب او حسادت كرد،- نَفَاسَةً الشي ءَ على فلانٍ: او را شايسته آن چيز ندانست،- نَفَساً و نَفَاسَةً و نِفَاساً تِ المرأةُ غلاماً: زنِ آبستن فرزند پسرى زائيد.

=نَفُسَ-

- نَفَاسَةً وَ نِفَاساً و نُفُوساً و نَفَساً: نفيس و با ارزش بود.

=نُفِسَ-

نَفَساً و نَفَاسَةً و نِفَاساً تِ المرأةُ غُلاماً: زن فارغ شد و پسرى زائيد،- فُلانٌ: زائيده شد.

=نَفَّسَ-

تَنْفِيساً [نفس] هُ في الأَمر: او را بكارى تشويق كرد،- عنهُ الكربةَ: او را از دل گرفتگى و ناراحتى بيرون آورد و خوشحال كرد.

=النَّفْس-

مص،- ج أنْفُس و نُفُوس: روح، روان. اين كلمه با معناى ذكر شده مؤنث بكار مى رود مانند «خَرَجَتْ نَفْسُهُ»: روح از بدنش بيرون رفت، جسد و اندام، انسان كه در اين صورت كلمه مذكر بكار برده مى شود مانند: (عِنْدِى خمسة عشر نَفْساً): پانزده نفر انسان دارم، چشم، خون، همّت، عزّت، بزرگى، اراده، رأي، عيب، كيفر، آب؛ «نَفْسُ الأَمْرِ»: حقيقت امر؛ «نَفْسُ الشي ءِ»:

خود چيزى. گاهى با اين كلمه تأكيد بكار مى رود مانند «جاءَني هو نَفْسُهُ و بِنَفْسِهِ»: شخصاً آمد؛ «الاعتمادُ على النَّفْسِ»: اعتماد بنفس؛ «بَذَلَ النَّفْسَ و النَّفِيسَ»: با هر چه كه داشت فداكارى كرد؛ «خَرَجَتْ نَفْسُهُ و جَادَ بنفسِه»:

مُرد.

=النَّفَس-

مص،- ج انفاس: هواى تَنَفُّس، هواى نفس كشيدن، نسيم هوا، فرصت و مهلت،- من التنبك: يك بار از تنباكو كشيدن؛ «نَفَسُ السّاعةِ»: زمان و هنگام؛ «نَفَسُ الشاعِر او المُؤَلِّف»: روش نوشتن شاعر يا مؤلف؛ «حتى النَّفَسِ الأخير»: تا آخرين رمق، تا آخرين نفس.

=النَّفْساء-

ج نِفَاس و نُفْس و نُفُس و نُفَّس و نُفَّاس و نَوَافِس و نُفَسَاوَات: مرادف (النُّفَسَاءُ) است.

=النُّفَسَاء-

ج نِفَاس و نُفْس و نُفُس و نُفَّس و نُفَّاس و نَوَافِس و نُفَسَاوَات: زن بهنگام زاييدن.

=النَّفَسَاء-

ج نِفَاس و نُفْس و نُفُس و نُفَّس و نُفَّاس و نَوَافِس و نُفَسَاوَات: مرادف (النُّفَسَاء) است.

=النَّفْسانيّ-

آنكه آگاه به نفس و عقل است؛ «عالمٌ او طَبيبٌ نَفْسَانِيّ» دانشمند يا پزشك روانشناس.

=النُّفْسَة-

مرادف (المُهْمَلَة) است.

=النَّفْسِيَّة-

حالت نفس.

=نَفَشَ-

- نَفْشاً القطنَ أو الصوفَ: پنبه يا پشم را پخش كرد و زد،- فلانٌ فلاناً: او را ستايش كرد. اين تعبير در زبان متداول رايج است،- نُفُوشاً القومُ: مردم بر اثر كوشش فراوانى آوردند و برخوردار شدند،- فلانٌ على الشّي ءِ: بسوى آن آمد و شروع بخوردنش كرد،– نَفْشاً تِ الإبلُ او الغنمُ: شتران يا گوسفندان شبانه بدون چوپان چرا كردند.

=نَفِشَ-

- نَفْشاً تِ الإبلُ أو الغنُم: مرادف (نَفَشَت) است.

=نَفَّشَ-

تَنْفِيشاً [نفش] القطن أو الصوفَ: بمعناى (نَفَشَهُ) است.

=النَّفَش-

پشم زده شده، متاع پراكنده، بسيارى سخن و گفتار؛ «ابِلٌ او غَنَمٌ نَفَشٌ»:

شتران يا گوسفندان كه بدون چوپان در شب چرا كنند، اين واژه فقط ويژه شب است كه در مقابل آن (الْهَمَل) ويژه شب و روز است.

=النُّفَّش-

«إبلٌ أو غَنَمٌ نُفَّشٌ»: شتران يا گوسفندان شب چرا بدون چوپان.

=نَفَضَ-

- نَفْضاً الثوبَ: جامه را تكان داد تا آنرا از گرد و خاك و مانند آن پاك كند.؛ «نَفَضَ عنهُ الكَسَلَ او نَفَضَ عَنْه غُبَارَ الكَسَلِ»: تنبلى را از خود بدور افكند،- الشَّجَرَةَ: درخت را تكان داد تا آنچه بر آن است بر زمين افتد،- الوَرَقَ من الشَّجَر: برگ درخت را فرو افكند،،- الزَّرْعُ: آخرين خوشه گياه بر آمد،- الكَرْمُ: خوشه هاى انگور باز شد،- تِ المرأةُ: زن داراى فرزندان بسيار شد،- تِ الإبلُ: شتران زائيدند،- القَومُ: توشه يا دارائى قوم از بين رفت،- القَومُ حلائِبَهُم:

قوم آنچه از شير كه در پستان دامهايشان بود دوشيدند بطوريكه ديگر شيرى در پستان آنها باقى نماند،- الثّوبُ او الصَّبغُ: رنگ جامه تغيير كرد و كم رنگ شد،- فلانٌ: بهر سوى نگاه كرد،- تُهُ الحُمَّى: تب كرد، تب او را لرزانيد،- المكانَ: مكان را از همه حيث بازرسى و بازديد كرد و مورد شناسائى قرار داد،- الطّريقَ: راهرا دنبال كرد، راهرا از دزدان پاكسازى كرد،- نَفْضاً و نُفُوضاً المريضُ مِن مَرَضهِ: بيمار شفا و بهبودى يافت.

=نَفَّضَ-

تَنْفِيضاً [نفض] الثوبَ أو الشجرةَ: به معناى (نَفَضَها) ست.

=النَّفْض-

آنچه در اثر تكان خوردن بر زمين ريخته شده باشد.

=النَّفَض-

ج نُفُض: آنچه از خرما يا برگ درخت كه بر روى زمين افتاده باشد.

=النَّفَضَى-

تكان خوردن و لرزيدن.

=النَّفِضَّى-

مرادف (النَّفَضَى) ست.

=النُّفَضَاء-

لرزيدن از تب.

=النُّفْضَة-

بارانى كه بر گوشه اى از زمين ببارد و بر گوشه ديگر آن نبارد.

=النُّفَضَة-

مرادف (النُّفَضَاء) است.

=النَّفَضَة-

هيأت اعزامى كه به سرزمينى فرستاده مى شوند تا درباره وجود دشمن يا نگرانى ديگرى تجسس نمايند.

=نَفَط-

- نَفْطاً: در خشم شد يا از فرط خشم آتش گرفته بود،- نَفْطاً و نَفِيطاً الرَّجُلُ: به آنچه كه مفهومى نداشت سخن گفت،- تِ القِدْرُ: ديگ جوشيد.

=نَفِطَ-

- نَفْطاً و نَفَطاً و نَفِيطاً تْ يَدُهُ: بر روى

=النفط-

=النفطان-

=النفطة-

=نفع-

=النفع-

=النفعة-

=النفعي-

=النفعية-

=نفق-

=النفق-

=النفقاء-

=النفقة-

=نفل-

=النفل-

=النفلة-

=النفناف-

=النفنف-

=النفوح-

=النفوذ-

=النفور-

=النفورة-

=النفوس-

=النفوع-

=النفي-

=النفيان-

=النفية-

دست او دانه باد كرده درآمد يا در اثر كار ميان پوست و گوشت وى آب جمع شد.

=النَّفْط-

مرادف (النِّفْطَة) است، نفت و يا پترول، چوبهاى كبريت كه با سائيدن روشن مى شوند و در زبان متداول (شَحَّيطَةٌ يا كبريتة) نام دارد.

=النِّفْط-

مرادف (النَّفْط) و بمعناى نفت است.

=النَّفَطَان-

حالتى بسان سرفه كه به هنگام خشم ايجاد مى شود.

=النَّفْطَة-

چاه پر از آب كه با دست مى توان از آن استفاده نمود، آبله، يك دانه چوب كبريت.

=النِّفْطَة-

چاه پر از آب كه با دست مى توان از آن استفاده نمود، آبله.

=النُّفَطَة-

آنكه زود خشمگين شود.

=النَّفِطَة-

مرادف (النِّفْطَة) است.

=نَفَعَ-

نَفْعاً هُ بكذا: به او سود رسانيد.

=النَّفْع-

منفعت، سود، استفاده از هر چيزى خوب.

=النَّفْعَة-

ج نَفَعَات: يك بار استفاده و سود، چوبدستى.

=النِّفْعَة-

ج نِفْع و نِفَع: اسم نوع از (نَفَعَ) است، پوست دباغى شده كه در مزايده قرار گيرد.

=النَّفْعِيّ-

پيرو مذهب (النَّفْعِيّة) ست.

=النَّفْعِيَّة-

مذهب و يا عقيده كسانى است كه به تنهائى منفعت و سود را ملاك عمل قرار مى دهند.

=نَفَقَ-

- نَفَاقاً الشي ءُ: آن چيز بمصرف رسيد و تمام شد و يا اينكه كم شد،- البيعُ:

فروش رواج يافت و خوب شد،- تِ السوقُ:

بازار رواج يافت و تجارت رونق گرفت،- نُفُوقاً الرجُلُ او الدّابَّةُ: آن شخص يا ستور تلف شد و از بين رفت،- الجَرْحُ: زخم پوست انداخت،- نَفَقاً اليربوعُ: موش صحرائى از سوراخ خود بيرون آمد.

=نَفِقَ-

- نَفَقاً الشي ءُ: آن چيز بمصرف رسيد و تمام شد و يا كم شد،- اليربوعُ: موش از سوراخ خود بيرون آمد.

=نَفَّقَ-

تَنْفِيقاً [نفق] البضاعةَ: كالاى تجارت را ترويج كرد،- اليربوعُ: موش از سوراخ لانه اش بيرون شد.

=النَّفَق-

ج أَنْفَاق: تونل، راهرو زير زمينى، تونل راه آهن.

=النَّفِق-

آنكه با شتاب از هر چيزى خود را بدور كند.

=النُّفَقَاء-

مرادف (النُّفَقَه) است.

=النُّفَقَة-

يكى از سوراخهاى پنهانى موش صحرائى كه آنرا نشان ندهد.

=النَّفَقَة-

ج نَفَقات و نِفَاق و أَنْفَاق: اسم است از (الِانْفَاق)، آنچه از پول كه بمصرف رسد؛ «على نَفَقَتِهِ»: به حساب او، به عهده او.

=نَفَلَ-

- نَفْلًا: سوگند ياد كرد،- الرجُلَ:

به آن شخص نيكى و در راه رضاى خدا كمك كرد،- القائدُ الجندَ: فرمانده غنيمت بدست آمده را براى سربازان تعيين كرد،- الرجُلَ عن نَسَبهِ: او را از نسبى كه داشت نفى نمود.

=نَفَّلَ-

تَنْفِيلًا [نفل] هُ: بيش از سهمى كه استحقاق داشت به او اعطا نمود، او را سوگند داد،،- هُ النَّفَلَ: به او بخشيد و عطا كرد،- عَنْ فُلان: بجاى او پرداخت.

=النَّفْل-

كار خيرى كه انجام آن واجب نباشد، عمال حسنه و مستحب.

=النُّفَل-

سه شب از ماه قمرى كه پس از (الغُرَر) آيد. و (الغُرَر) عبارت از سه شب اول هر ماه است.

=النَّفَل-

ج نِفَال و أَنْفَال: غنيمت، هبه، كثرت و زيادت،- ن: نام گياهى است سالانه كه برگهاى آن سه گوش از رسته (القَطانيات) است، داراى گلهاى سفيد يا سرخ و يا زرد و خوش بو، خوراك دام و ستور بويژه اسب است. گلهاى آن داراى مواد قندى است كه زنبور عسل از آن استفاده مى كند.

=النَّفَلَة-

(ن): واحد (النَّفَل) است.

=النَّفْنَاف-

[نفنف]: فضاى ميان دو كوه، دور، و در زبان متداول بمعناى برف نازك است.

=النَّفْنَف-

ج نَفَانِف [نفنف]: هوا، ميانه زمين و آسمان، هر فضائى كه ميان دو كوه باشد، ميان بالا و پائين ديوار، فاصله ميان لب چاه تا ته چاه، دامنه يخ بسته كوه. بيابان، دور.

=النَّفُوح-

من النوق: ماده شترى كه بدون دوشيدن. شير از پستانش بيرون مى ريزد،- من القِسِيّ: كمانى كه تير را دور مى پراند؛ «ريحٌ نَفُوحٌ»: بادى كه بسيار تند و سخت بوزد.

=النُّفُوذ-

مص، اثر گذاشتن.

=النَّفُوذ-

مرادف (النَّفَّاذ) است.

=النُّفُور-

مص؛ «يَوْمُ النُّفُورِ»: مرادف (يوم النَّفْر) است.

=النَّفُور-

مرادف (النّافِر) است.

=النُّفُورَة-

«نُفُوْرَة الرجُلِ»: خانواده و فاميل مرد و كسانى كه هواخواه او مى باشند.

=النَّفُوس-

حسودى كه چشم داشت به دارائى ديگران دارد.

=النَّفُوع-

ج نُفُع: آنكه بسيار منفعت كند.

=النَّفْي-

[نفي]: مص، دور كردن شخص از كشورش به كشورى ديگر؛ «شاهِدٌ النَّفْيِ»:

گواه دفاع، بر خلاف گواه اثبات.

=النَّفِيّ-

[نفي]: مرادف (المَنْفِي) است، آنچه كه ديگ از آب خود بر اثر جوش آمدن بخارج انداز، آنچه كه آسياب از آرد به اطراف خود پراكنده كند، آنچه كه سم ستوران از ريگ و جز آن بر افروزند، آنچه كه باد بر اثر وزيدن نوك درختان را از خاك زدوده كند، آن قسمت از لشكر كه به سوئى رود، سپرى كه از برگ نخل تهيه كنند.

=النَّفَيَان-

[نفي]: مص، آنچه از خاك كه وسيله باد از روى شاخه هاى درخت پراكنده شود، اغلب لشكريان كه جدا شده و بسوئى روند.

=النَّفْيَة-

ج نَفَيَات [نفي]: يك بار نفى كردن، سفره اى از برگهاى نخل كه براى خشك كردن گوشت يا پنير در آفتاب بگسترانند؛ «نَفْيَةُ الشي ءِ»: پس مانده چيزى كه دور افكنده شود، بازمانده چيزى.

=النفية-

=النفيتة-

=النفيث-

=النفيج-

=النفيجة-

=النفيح-

=النفيخ-

=النفيذ-

=النفير-

=النفيس-

=النفيش-

=النفيض-

=النفيضة-

=النفيط-

=النفيطة-

=النفيعة-

=نق-

=النق-

=نقا-

=نقى-

=النقا-

=النقاب-

=النقابة-

=النقاة-

=النقاد-

=النقار-

=النقارة-

=النقاز-

=النقاسة-

=النقاش-

=النقاشة-

=النقاضة-

=النقاط-

=النقاع-

=النقاعة-

=النقاف-

=النقافة-

=النقاق-

=النقاقة-

=النقال-

=النِّفْيَة-

[نفي]: پس مانده چيزى كه دور ريخته شود.

=النَّفِيَّة-

[نفي]: مؤنث (النفِيّ) است، سفره اى از برگهاى نخل كه براى خشك كردن گوشت يا پنير در آفتاب بگسترانند.

=النَّفِيتَة-

آرد كه بر روى آن آب يا شير بريزند تا خمير شود.

=النَّفِيث-

«دمٌ نَفِيثٌ»: خون بيرون آمده از زخم.

=النِّفِّيج-

ج نُفُج: بيگانه اى كه خود را ميان قوم در آورد نه اصلاح كند و نه افساد؛ «النُّفُج» مردم سنگين وزن و گرانبار.

=النَّفِيجَة-

كمان.

=النِّفِّيح-

آنكه بر قومى وارد شده باشد.

=النَّفِيخ-

مص، آنكه مأمور آتش افروختن باشد يا آتش را باد زند.

=النَّفِيذ-

مرادف (النافِذ) است؛ «امْرٌ نَفِيذٌ»:

امرى كه مورد اطاعت قرار گرفته باشد.

=النَّفِير-

مص،- ج أنْفَار: گروهى از مردان كه كمتر از ده نفر باشند، گروهى كه با تو كنار مى روند يا از جنگ روى گردانند، بوق يا شيپور هنگام نفخ در آن،- العامُ: قيام همه مردم براى جنگ با دشمن؛ «يَوْمُ النَّفِير»: بمعناى (يوم النَّفر) است.

=النَّفِيس-

دارائى بسيار؛ «مالٌ نفيسٌ»: مال بسيار؛ «رَجُلٌ نفِيسٌ»: مرد حاسد؛ «شي ءٌ نَفيسٌ»: چيزى كه مورد خواسته افراد و كمياب باشد.

=النَّفِيش-

متاع ريخته شده در ظرف.

=النِّفِّيض-

مرادف (النَّفَض) است.

=النَّفِيضَة-

ج نَفَائِض: هيأت اعزامى براى تجسس در سرزمين و شناسائى دشمن.

=النَّفِيط-

آنكه بدست چوب كبريت دارد.

=النَّفِيطَة-

مؤنث (النَّفِيط) است.

=النَّفِيعَة-

مرادف (النَّفَاع) است.

=نَقَّ-

- نَقِيقاً [نقّ] الضفدعُ: قورباغه آواز داد و همچنين مرغ يا كبوتر و يا گربه و جز آنها صدا در دادند،- نقّاً الوَلَدُ: در زبان متداول بمعناى نق نق كردن بچه است.

=النَّقّ-

[نقّ] عند العامَّة: مصدر (نَقَّ الولدُ) است يعنى بچه نق زد و شكايت كرد؛ «ثلاثة لا تُطاق النَّقّ و الطَّقّ و البَقَّ): سه چيز قابل تحمل نيست نق زدن و صداى ناهنجار و پشه.

=نَقَا-

- نَقْواً [نقو] العَظْمَ: مغز استخوان را بيرون آورد.

=نَقَى-

- نَقْياً [نقي] العَظْمَ: مغز استخوان را بيرون آورد.

=نَقَّى-

تَنْقِيَةً [نقو] هُ: آنرا پاك و لطيف كرد،- الطّعامَ: كف غذا را گرفت.

=النَّقَا-

ج أَنْقَاء [نقو]: آنچه كه مغز داشته باشد،- ج أنْقَاء و نُقِيّ و نُقْيَان: يك قطعه شن محدّب؛ مثناي اين كلمه (نَقَوانِ و نَقَيان) است؛ «بَنَاتُ النَّقَا»: حشره ايست كه در زير شن و ماسه زندگى مى كند نام ديگر آن (شَحْمَة النَّقا) است.

=النِّقاب-

مص،- ج نُقُب: روبند زن كه با آن چهره خود را بپوشانند؛ «كَشَفَ النِّقَابَ عن كذا»: موضوع را افشا و آشكار كرد، مرد دانشمند، راه در پستيها و بلنديها، شكم.

=النَّقَّاب-

آنكه در امور قاطع باشد، آنكه در بحث مبالغه كند.

=النِّقَابَة-

مص، انجمن صنفى، اتحاديه افراديكه داراى يك پيشه و كار مى باشند.

=النُّقَاة-

[نقو]: «نُقاةُ الطعامِ»: مانده و پس مانده غذا.

=النَّقَاة-

[نقو]: زمين سفيد كه در آن گياهى نرويد؛ «نَقَاةُ الطّعامِ» بمعناى (نُقَاتُهُ) مى باشد؛ «نَقَاةُ الشّي ءِ»: بهترين و نيكوترين چيز.

=النَّقَّاد-

آنكه پول را نقد و صرافى كند، چوپان (النَّقَد) كه نوعى گوسفند كوتاه پا مى باشد.

=النَّقَّار-

بر وزن فَعّال براى مبالغه است، آنكه چوب و تخته را سوراخ كند، نقاش ركاب و لِگام؛ آنكه پيرامون اخبار كنجكاو باشد،- (ح): پرنده ايست بسان سبز قبا كه بر روى درختان نشيند و از كرم درخت تغذيه كند.

=النُّقَارَة-

آن مقدار كه پرنده با نوك خود چيزى را گود كند، بازمانده از سنگ سوراخ شده.

=النِّقَارَة-

حرفه نقاش يا منبت كار و يا مجسمه تراش و حكاك.

=النَّقَّارَة-

ج نَقَّارَات: مؤنث (النَّقّار) است، دستگاه ضربى همانند نقاره بسان (دفّ) است كه برخى كلمه (نِقّيرة) بر آن اطلاق مى كنند.

=النُّقَاز-

نوعى بيمارى بسان طاعون كه در دام و ستور افتد.

=النُّقَّاز-

ج نَقَاقِيز (ح): نام پرنده ايست، جوجه هاى گنجشك.

=النَّقَّاز-

ج نَقَاقِيز: مرادف (النقَّاز) است.

=النِّقَاسَة-

لقب دادن بد.

=النَّقَّاش-

ج نَقَّاشُون: نقاش بر روى چوب يا معدن با قلم آهنين.

=النِّقَاشَة-

حرفه نقاش، نقاشى.

=النُّقَاضَة-

آنچه كه از ريسمان موئى كنده و يا ريخته مى شود و مانند آن.

=النَّقَّاط-

آنكه بر روى حروف نقطه گذارى كند.

=النَّقَاع-

ظرفى كه در آن مويز انگور و مانند آنرا خيس كنند.

=النَّقَّاع-

بر وزن فعّال براى مبالغه است، آنكه به آنچه از فضيلت كه ندارد ادعا كند.

=النُّقَاعَة-

آنچه كه خيسانده شده باشد.

=النَّقَّاف-

كنده كار و منبت كار چوبى، آنكه در پرسش اصرار ورزد؛ «رَجُلٌ نَقَّافٌ»:

مرد با تدبير و صاحب نظر.

=النَّقَّافَة-

آنكه در پرسش از ديگرى اصرار ورزد.

=النَّقَّاق-

[نقّ]: بر وزن فعّال براى مبالغه است،- ح: قورباغه.

=النَّقَّاقَة-

[نقّ]: مؤنّث (النَّقّاق) است،- ح:

قورباغه.

=النِّقَال-

مص، دمپائى پهن و كوتاه.

=النَّقَّال-

بر وزن فعّال براى مبالغه است،

=النقانق-

=النقاهة-

=النقاوة-

=النقاية-

=نقب-

=النقب-

=النقبة-

=نقت-

=نقح-

=النقح-

=نقد-

=النقد-

=النقدان-

=النقدة-

=النقدي-

=نقذ-

=النقذ-

=نقر-

آنكه چيزى را از جائى بجاى ديگر منتقل كند.؛ «فرسٌ نَقّالٌ»: اسب تندرو.

=النَّقَانِق-

(ط): نوعى غذا بنام (المَقَانِق) است.

=النَّقَاهَة-

دوران نقاهت و بهبودى پس از بيمارى؛ «اجَازةُ النَّقَاهَة» اجازه حديث گفتن.

=النُّقَاوَة-

[نقو]: مص،- ج نَقَاوى: گياهى است كه با آن جامه ها را شستشو دهند؛ «نُقَاوَةُ الشي ءِ»: ج نُقَاوَى و نُقَاء: بهترين آن چيز و خالص آن.

=النَّقَاوَة-

[نقو]: مص؛ «نَقَاوَةُ الشّي ءِ»: بهترين آن چيز.

=النُّقَايَة-

[نقو]: مص؛ «نُقَّايةُ الشي ءِ» ج نَقَايا و نُقَاء: بهترين آن چيز؛ «نقايةُ الطَّعَام»: غذاى نامطبوع و به دور ريخته شده.

=النَّقَايَة-

[نقو]: «نَقَايَةُ الطعام»: مترادف (نُقَايَتُهُ) است.

=نَقَبَ-

- نَقْباً الحائطَ: ديوار را سوراخ كرد،- الخفَّ: كفش را وصله زد،- الثّوبَ:

پارچه را بشكل جامه يا دامن در آورد،- فلانٌ فى الأرض: به سفر و سياحت پرداخت،- عَن الأَخْبار: براى بدست آوردن خبر يا پخش آن تلاش كرد،- الفرسُ: اسب هنگام دويدن دست و پاى خود را جمع كرد،- نِقَابَةً على القوم: رئيس و بزرگ قوم شد.

=نَقِبَ-

- نَقَباً الخُفُّ الملبوسُ: كفش پاره شد،- البعيرُ: پاى شتر سائيده و سست شد،،- الرّجُلُ: راه كوهستان در پيش گرفت،- فى البلاد: به شهرها مسافرت كرد،- على القوم: مهتر و بزرگتر قوم شد.

=نَقُبَ-

- نَقَابَةً على القوم: مرادف (نَقِبَ) است.

=نَقَّبَ-

تَنْقِيباً [نقب] عن الشي ءِ: در پيرامون چيزى رسيدگى بسيار نمود.

=النُّقْب-

گرى،- ج نِقاب وَ انقاب: راه در كوهستان.

=النَّقْب-

مص،- ج نِقَاب و أَنْقَاب: بمعناى سوراخ است، راه در كوهستان، دمّل يا قرحه چركى كه بر پهلو درآيد، گرى؛ «نَقْبُ، العين»: نام ديگر آن (القَدْح) است و بمعناى درمان آب سياه است كه در چشم پديد مىيد.

=النُّقَب-

گرى.

=النُّقْبَة-

ج نُقَب: صورت، آغاز پديد آمدن گرى، زنگ و زنگار، سوراخ، دامن، رنگ.

=النَّقْبَة-

چگونگى نقاب بستن.

=نَقَتَ-

- نَقْتاً العَظْمَ: مغز استخوان را در آورد.

=نَقَحَ-

- نَقْحاً العَظْمَ: مغز استخوان را درآور،- الجذعَ: ستون درخت را صاف كرد و زوائد آنرا بر طرف نمود،- الشي ءَ: چيزى را پوست كند و پاك كرد و خوب آنرا از بدش جدا كرد.

=نَقَّحَ-

تَنْقِيحاً [نقح] العَظْمَ: مغز استخوان را بيرون آورد،- الجذعَ و الشي ءَ: تنه درخت يا چيزى را تنقيح و پاك كرد،- الكلامَ:

سخن را اصلاح كرد و از غلط زدود،- تِ السّنونُ الرجُلَ: گذشت زمان در او اثر گذاشت.

=النَّقْح-

مص، ابر سفيد رنگ كه در تابستان پديد آيد.

=النِّقح-

دانشمند آزموده.

=نَقَدَ-

- نقداً و تَنْقَاداً الدراهم و غيرَها:

پولهاى فلزى خوب را از بد جدا كرد،- الكلامَ: نارسائيها يا محسنات گفتار را بيان كرد،- فلاناً او لفلانٍ الثمنَ: بها را نقداً پرداخت،- هُ درهماً: به او پول داد،- الطّائرُ الفَخَّ اوِ الحَبَّ: پرنده بر دام يا دانه نوك زد،- تْهُ الحَيَّةُ: مار او را گزيد،- الرَّجُلُ الشي ءَ او الى الشي ءِ بنَظَرِهِ: زير چشمى به آن نگاه كرد بطوريكه ديگران متوجه آن نشوند.

=نَقِدَ-

- نَقَداً الضرسُ أو القَرْنُ: دندان يا شاخ شكست،- الحَافرُ: پوست سم كنده شد،،- الجذْعُ: تنه درخت را موريانه خورد.

=النُّقْد-

مرادف (النقْد) است.

=النَّقْد-

مص، آنچه از بهاى چيزى كه نقداً پرداخت شود، درهم؛ «نَقْدُ العَروسِ»:

در زبان متداول بمعناى صداق زوجه است.

=النِّقْد-

كم گوشت و لاغر، آنكه دير بسن جوانى رسد.

=النُّقُد-

(ن): نوعى درخت و گياه است.

=النَّقَد-

مردم پست و نادان،- ن: نوعى درخت است،- نِقَادٌ و نقادَةٌ: نوعى گوسفند پاى كوتاه،- من الصِّبْيان: كودك عقب افتاده كه آثار رشد و جوانى در او پديدار نباشد.

=النَّقِد-

دندانهاى شكسته و يا كرم خورده.

=النَّقْدَانِ-

زر و سيم.

=النُّقُدَة-

(ن): واحد گياه (النُّقُد) است.

=النقَدَة-

(ح): واحد (النَّقَد) گوسفند است.

اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود، واحد (النَّقَد) گياه است.

=النَّقْدِيّ-

منسوب به نقد است؛ «الجزاءُ النَّقْدِيّ»: جريمه نقدى.

=نَقَذَ-

- نَفْذاً فلاناً من كذا: او را نجات داد و رها كرد.

=نَقِذَ-

- نَقَذاً: نجات يافت.

=نَقَّذَ-

تَنْقِيذا [نقذ] فلانا من كذا: او را نجات داد.

=النَّقْذ-

مص، سلامتى.

=النَّقَذ-

مص، آنچه را كه نجات دادى.

=نَقَرَ-

- نَقْراً هُ: او را زد،- فلاناً: از او عيبجوئى كرد،- الشّي ءَ: با نوك آنرا سوراخ كرد،- الطّائرُ البَيْضةَ عَن الْفَرْخ: پرنده تخم را سوراخ كرد تا از آن جوجه در آيد،- الحجَر او الخشبَ: روى سنگ يا چوب را كند و سوراخ كرد،- فى الحجر: بر روى سنگ نوشت،- تِ الخيلُ بحوافرها: اسبها با سم خود زمين را كندند،- السَّهْمُ الهَدَفَ: تير به هدف اصابت كرد ولى در آن نفوذ ننمود،- العودَ او الدفَّ: عود و دايره نواخت تا صداى آن درآيد،- فى النّاقور: بوق زد،- فلانٌ: با انگشتان ابهام و وسطى بشكن زد، با زبان خود در دهان صدا در آورد،- الطّائرُ الحَبَّ:

=نقر-

=النقر-

=النقرى-

=النقرة-

=النقرس-

=النقريس-

=نقز-

=نقس-

=النقس-

=نقش-

=النقش-

=نقص-

=النقص-

=النقصان-

=نقض-

=النقض-

كبوتر يا پرنده دانه هاى بر زمين ريخته شده را با نوك خود برداشت،- عَن الأَمْرِ: درباره امر بحث و كاوش نمود،- بِالرّجُلِ: آن مرد را از ميان قوم صدا زد.

=نَقِرَ-

- نَقَراً فلانٌ: مستمند و بينوا شد،- عَلى فلانٍ: بر او خشمگين شد،- تِ الشّاةُ:

گوسفند به بيمارى پيچيدگى پاى دچار شد.

=نَقَّرَ-

تَنْقِيراً [نقر] الطائُر الحَبَّ: بمعناى (نَقَرَهُ) است و تشديد براى مبالغه مى باشد،- الطّائرُ فى الْمَوضع: پرنده براى تخم گذارى جائى را كند،- فلانٌ بِاسم فُلانٍ: از ميان مردم او را با اسم صدا زد،- على فُلانٍ: بر او عيب گرفت و به او ناروا گفت،- الشي ءَ أوْ عن الشّي ءِ:

درباره آن چيز بحث و كاوش نمود.

=النَّقْر-

مص، صدائيكه از زدن انگشت ابهام بر وسطى درآيد. نوشتن و كندن بر روى سنگ.

=النِّقْر-

فرو رفتگى كوچك در هسته خرما، سوراخ.

=النَّقِر-

مرد خشمگين، دامى كه به بيمارى پيچيدگى پا دچار شده باشد.

=النَّقَرَى-

عيب. اين كلمه اسم است از (نَقَرَهُ) يعنى از او عيبجوئى كرد و در آن افتاد؛ «دَعَوتُهم النَّقَرَى»: دعوت خصوصى از آنها نمودم. مقابل اين كلمه (الجَفَلَى) است بمعناى دعوت عمومى.

=النُّقْرَة-

ج نُقَر و نِقَار: حفره، چاه، سوراخ ميان ران، گودى پشت گردن، كاسه چشم، فرو رفتگى در پشت هسته خرما، پاره گداخته از زر يا سيم.

=النَّقْرَة-

اسم مره از (نَقَرَ) است.

=النِّقَرَة-

ستيزه جوئى و منازعه.

=النُّقَرَة-

نوعى بيمارى كه در پاى گوسفند و گاو پديد آيد و باعث پيچش عصب آنها شود.

=النَّقِرَة-

مؤنث (النَّقِر) است، زمين پست و گود.

=النِّقْرِس-

ج نَقَارس [نقرس] (طب): بيمارى نقرس، نابودى، بلاى سخت، راهنماى حاذق، پزشك ماهر و متخصص، چيزى بشكل گل كه معمولا زنان بر روى سر خود نصب كنند.

=النِّقْرِيس-

[نقرس]: راهنماى حاذق، چيزى بسان گل كه زنان بر سر خود نصب مى كنند.

=نَقَزَ-

- نَقْزاً و نَقَزَاناً و نِقَازاً الظبيُ: آهو به بالا پريد،- هُ عَنْهم: آنرا دفع كرد.

=نَقَّزَ-

تَنْقِيزاً [نقز] فلاناً: او را برجهانيد،- تِ الصبيَّ أمُّهُ: مادر كودكش را رقصانيد.

=نَقَسَ-

- نَقْساً الناقوسَ بالخشبة: ناقوس كليسا را با چوب بحركت در آورد،- الناقوسُ: ناقوس بصدا در آمد.

=نَقَّسَ-

تَنْقِيساً [نقس] القومَ بناقُوسهِ: با ناقوس مردم را دعوت كرد،- فُلاناً: به او لقب داد،- الدّواةَ: در دوات مركب ريخت.

=النَّقْس-

ج نُقُس: نوعى مركب نوشتن، گرى.

=النِّقْس-

مركب كه با آن مى نويسند.

=النَّقِس-

«رجُلٌ نَقِسٌ»: آنكه از مردم عيب جوئى كند و لقب بد دهد.

=نَقَشَ-

- نَقْشاً الخَشَبَ أو المَعْدِنَ: چوب يا معدن را با مته سوراخ كرد،- الرّحى: آسياب را سوراخ كرد،- فصَّ الخاتم: نگين انگشتر را نقاشى و كنده كارى كرد،- الشّي ءَ: آن چيز را با دو رنگ يا بيشتر زينت داد،- العِذْقَ: با خار بر خوشه خرما زد تا زود رطب بدهد،- الشّوكةَ من رِجْلهِ: خار را از پاى او در آورد،،- مربضَ الغَنَم: خوابگاه گوسفندان را از سنگ و خار و خاشاك پاك كرد،- عن الشّي ءِ: از آن چيز جستجو و كاوش كرد،- الشَّعَرَ بالمِنْقاش: موى را با موى چين كند.

=نَقَّشَ-

تَنْقِيشاً [نقش] الشي ءَ: آن چيز را با دو رنگ يا بيشتر رنگ آميزى كرد.

=النَّقْش-

مص، خرماى خشك كه در مشك ريزند و بر آن آب اضافه كنند تا نرم شود،- ج نُقُوش: نقش و نگار، اثر و نقش كه بر روى زمين باشد.

=نَقَصَ-

- نَقْصاً و تَنْقَاصاً و نُقْصَاناً الشي ءُ:

مقدارى از آن چيز كم شد،- الشي ءَ: آنرا ناقص و كم كرد،- زَيداً حَقَّهُ: حق او را كم كرد،- نَقَاصَةً الْمَاءُ: آب گوارا شد.

=نَقَّصَ-

تَنْقِيصاً [نقص] الشى ء:

مرادف (نَقَصَهُ) است بمعناى آن چيز را كم كرد.

=النَّقْص-

مص، اين كلمه مرادف (النُّقصان) است با اين تفاوت كه در دين و خرد بكار برده نمى شود؛ «دخل عليه نَقْصٌ فى دِينِهِ و عَقْلِه»: در دين و عقل او نقص بوجود آمد و گفته نمى شود (دَخَلَ عَليهِ نُقْصانٌ ... )؛ «مُرَكَّبُ النَّقْصِ»: عقده حقارت، خود كم بينى، احساس حقارت.

=النُّقْصَان-

مص، اسم است براى مقدار يا اندازه كاهش در چيزى.

=نَقَضَ-

- نَقْضاً البناءَ: آن ساختمان را خراب كرد،- العَظْمَ: استخوان را شكست،،- الحبلَ: ريسمان را باز كرد،- العَهْدَ او الأَمْرَ: پيمان را شكست،– نَقْضاً المفصلُ او الأديمُ او نَحوهُما: مفصل استخوان يا پوست چيزى و مانند آنها صدا كرد.

=نَقَّضَ-

تَنْقِيضاً [نقض] الأَرضَ: خاك زمين را بهم ريخت،- الْكَمْ ءُ: پوسته قارچ كنده شد.

=النُّقْض-

ج أَنْقَاض و نُقُوض: آنچه از ساختمان كه ويران شده باشد.

=النَّقْض-

مص، حذف حرف هفتم ساكن از كلمه (مُفَاعَلَتُن) و ساكن كردن لام آن كه مى شود (مَفَاعيل)؛ «نَقْضُ الحُكْمِ»: شكستن و الغاى حكم؛ «حَق النَّقضِ» حق اعتراض.

=النِّقْض-

ج أَنْقَاض و نُقُوض: اسم است از ساختمان هنگامى كه ويران شود، شترى كه از راه رفتن خسته شده باشد، پوسته زمين كه شكاف برداشته و قارچ از آن خارج شود، آنچه از چادر و يا پارچه كه پاره شده و يا از هم گسيخته شده باشد و مجدداً بافته شود.

=النقض-

=النقضة-

=نقط-

=النقطة-

=نقع-

=النقع-

=النقعاء-

=نقف-

=النقف-

=النقفة-

=نقل-

=النقل-

=النقلة-

=النقليات-

=النُّقَض-

نوعى كشتى گرفتن.

=النَّقَض-

آنچه از چادر و يا جامه كه پاره شده و يا از هم گسيخته شده و مجدداً بافته شود.

=النَّقْضَة-

اسم مرّة از (نَقَضَ) است،- و در نزد نجاران چوبى است كه با آن سقف ها را سازند.

=النِّقْضَة-

ج أَنْقَاض: اسم نوع از (نَقَضَ) است ماده شترى كه از راه پيمائى خسته و فرسوده شده باشد؛ «نَاقَةٌ نِقْضَةُ»: ماده شترى كه در اثر راه رفتن بسيار خسته و فرسوده شده باشد.

=نَقَطَ-

- نَقْطاً الحرفَ: حروف كلمه را نقطه گذارى كرد،- بهِ الزّمانُ: زمانه به او روى كرد.

=نَقَّطَ-

تَنْقِيطاً [نقط] الحرفَ: بمعناى (نَقَطَهُ) است،- ثوبه بِالمداد او الزّعفران: جامه خود را با مركب يا زعفران نقطه گذارى كرد،- بِه الزمَانُ:

مرادف (نَقَطَ) است،- الإِنَاءُ عند العَامَّة: ظرف يا كوزه چكه كرد،- العروسَ: به عروس هنگام زواج هديه داد.

=النُّقْطَة-

ج نُقَط و نِقَاط: نقطه، علامتى است كه بر روى يا زير حروف معجمه قرار مى دهند. مانند ب، ج، خ، و نيز براى فاصله ميان دو جمله يا تعبير نقطه مى گذارند.،- عند العامة: و در زبان متداول يك قطره آب يا خون، آهنى كه بر روى آن پاشنه درب مى چرخد است،- (ب): سنگى كه بر زير ديلم قرار مى دهند كه به آسانى چيزى را بردارند يا بلند كنند، و نيز اين كلمه بمعناى قرارگاه يا مركز مىيد؛ «نقطة البُوليس»؛ «نُقْطَةُ الدائرة»: مركز پليس يا دايره؛ «داءُ النُّقْطَة»: نوعى بيمارى قلبى؛ «مَا اختَلَفُوا فى نُقطَة»: در هيچ امرى يا موضوعى با هم اختلاف نظر نداشتند. اين تعبير در مورد مبالغه با موافقت در امرى گفته مى شود.

=النَّقْطَة-

اسم مرّة از (نَقَطَ) است.

=نَقَعَ-

- نَقْعاً: صداى خود را بلند كرد،- الدّواءَ و غيرَهُ فى الْمَاءِ: دارو و جز آن را در آب خيسانيد،- ريقَهُ: آب دهانش را در دهان خود جمع كرد،- بالشّراب: از نوشيدن شراب بهبود يافت،- الموتُ: مرگ و مير بسيار شد،- الرّجُلُ: آن مرد گوسفند قربانى ذبح كرد،- فلانا: او را كشت،- فلاناً بالشّتم: باو ناسزاى سخت گفت،- الجَيْبَ:

گريبان را پاره كرد،- نُقُوعاً السّمُّ فى انْيَاب الحَيّة: زهر در زير دندانهاى مار جمع شد،- من الماءِ و بهِ: سيراب شد،- الصّوتُ: صدا بلند شد،- الصّارخُ بِصَوتهِ: فرياد كننده صدا در داد،- نَقعاً و نقوعاً المَاءُ فى بطنِ الوادى:

آب در ته دره جمع شد و راكد ماند،- الماءُ العَطَش: آب تشنگى را فرو نشانيد.

=النَّقْع-

مص،- ج انْقُع: آب راكد كه در گودالها باشد،- ج نِقاع و انْقُع: زمين گل آلود كه آب در آن جمع شود، آب جمع شده كه به خارج نفوذ نكند، زمين هموار،- ج نِقَاع و نُقُوع: گرد و غبار؛ «نَقْعُ الْبِئْرِ»: آن مقدار از آب كه در چاه جمع شود، باقيمانده و اضافه آب چاه.

=النَّقْعَاء-

ج نِقَاع: زمين هموار، زمين گل آلود كه در آن آب جمع شود، صدا و آواز، گرد و خاك.

=نَقَفَ-

- نَقْفاً هامةَ الرجُلِ: سر آن مرد را تا نزديكى مغز شكست،- فُلاناً: او را آهسته زد،،- هُ بِظِفْرهِ: ناخن به او فرو كرد،- هُ بِحصاةٍ: با انگشتان خود ريگ بسوى او پرتاب كرد،- الرمَّانةَ: انار را پوست كند تا دانه هاى آنرا در آورد،- الحَنْظَلَ و نَحوهُ:

هندوانه ابو جهل را پاره كرد تا دانه هاى آنرا در آورد،- الفَرْخُ البَيْضَةَ: جوجه تخم را سوراخ كرد تا از آن در آيد،- الشّرابَ: شراب را صاف كرد،- عن الشّي ء: پيرامون آن چيز كاوش كرد.

=النَّقْف-

مرادف (النِّقْف) است.

=النِّقْف-

جوجه هنگامى كه از تخم بيرون آيد.

=النَّقَفَة-

زمين فرو رفته كوچكى بر روى تپه يا كوه.

=نَقَلَ-

- نَقْلًا الشي ءَ: آن چيز را از جائى به جاى ديگر منتقل كرد،- الْكَلامَ عَنْ قَائِله: از گوينده سخن كلام نقل كرد،- الكِتَابَ: از روى كتاب نسخه بردارى كرد،- الكتابَ الى لُغَة كذا: كتاب را ترجمه كرد،- خُفَّ البَعيرِ او الثّوبَ او النَّعْلَ: سپل شتر يا جامه يا نعل را وصله كرد يا بر آن وصله انداخت.

=نَقَّلَ-

تَنْقِيلًا [نقل] الشي ءَ: آن چيز را بسيار جابجا كرد،- الخُفَّ او الثّوبَ: كفش و يا جامه را اصلاح كرد،- فلانٌ ضَيْفَهُ: به ميهمان خود نُقل تقديم نمود،،- تِ الشَّحَّةُ العَظْمَ: ضربه وارده استخوان را شكست.

=النُّقْل-

ج- نُقُول و نُقُولَات: نقل و ديگر خوراكيها از قبيل پسته و سيب كه با شراب خورند.

=النَّقْل-

مص، نعل يا كفش كهنه و پاره، راه كم و كوتاه، آنچه كه با شراب از قبيل پسته و سيب و مانند آن خورند،- عند اهل العربية: و در عرف علماى زبان عربى وضع لفظى است براى معنائى كه خود معناى ديگرى دارد.

=النِّقْل-

مص، نعل يا كفش كهنه و پاره.

=النَّقَل-

پَر كه از تيرى به تير ديگر جاى گيرد، مراجعه گفتار و سخن، راه كم و مختصر، آنچه از سنگ و گچ پس از ويران شدن خانه مى ماند، سنگ ريزه،- ج أَنْقَال و نَقَال: نعل يا كفش كهنه و پاره.

=النَّقِل-

«رجُلٌ نَقِلٌ»: مرد حاضر جواب و سخن گو و جدل كننده؛ «مكانٌ نَقِلٌ»: جائى كه سنگ ريزه بسيار دارد.

=النُّقْلَة-

ج نُقَلٌ: اسم است بمعناى (الانتقال)، نمامى و سخن چينى و دو بهم زنى.

=النَّقْلَة-

اسم مره از (نَقَلَ) است، واحد (النِّقَال) است.

=النِّقْلَة-

ج نِقَل: اسم نوع از (نَقَلَ) است، دوشيزه اى كه سالمند شده و شوهر نكرده است.

=النَّقْلِيَّات-

خدمات ويژه نقليات، وسائط

=نقم-

=النقم-

=النقمة-

=نقنق-

=النقنق-

=نقه-

=النقه-

=النقهة-

=النقو-

=النقوى-

=النقواء-

=النقوة-

=النقوق-

=النقوس-

=النقوط-

=النقوع-

=نقي-

=النقي-

=النقيب-

=النقيبة-

=النقية-

=النقيذ-

=النقيذة-

=النقير-

=النقيرة-

=النقيش-

=النقيص-

=النقيصة-

=النقيض-

=النقيضة-

=النقيط-

=النقيع-

=النقيعة-

=النقيف-

نقليه.

=نَقَمَ-

- نَقَماً و تنِقَّاماً من فلانٍ: او را تنبيه كرد،- الأَمْرَ على فُلانٍ او مِن فلانٍ: بعلت انجام كار بد از او مؤاخذه و عيبجوئى كرد،- نَقْماً الشّي ءَ: آن چيز را بسرعت خورد.

=نَقِمَ-

- نَقَماً و تنِقَّاماً: مرادف (نَقَمَ) است،- نَقْماً الشّي ءَ: آنرا بسرعت خورد.

=نَقَّمَ-

تَنْقِيماً [نقم]: در مكروه داشتن چيزى مبالغه كرد.

=النَّقَم-

ميانه راه.

=النَّقْمَة-

اسم است از (الانتقام).

=النِّقْمَة-

مرادف (النَّقِمَة) است.

=النَّقِمَة-

ج نَقِم و نِقَم و نَقِمَات: كيفر دادن، تنبيه.

=نَقْنَقَ-

نَقْنَقَةً [نقنق] الضفدعُ: قورباغه صدا كرد،- تِ العينُ: چشم بگودى افتاد.

=النِّقْنِق-

ج نَقَانِق [نقنق] (ح): شترمرغ نر.

=نَقَهَ-

- نُقُوهاً فلانٌ من مَرَضِهِ: از بيمارى بهبودى يافت ولى هنوز ناتوان است،- نُقُوها و نَقْهاً و نَقَاهَةً و نقهاناً الحديثَ: سخن را درك كرد و فهميد.

=نَقِهَ-

- نَقَهاً فلانٌ من مَرَضِهِ: مرادف (نَقَهَ) است.

=النَّقِه-

آنكه حديث را بفهمد.

=النَّقْهَة-

اسم مره از (نَقَهَ) است.

=النَّقْو-

ج أَنْقاء [نقو]: مرادف (النِّقْو) است.

=النِّقْو-

ج أَنْقاء [نقو]: هر استخوان يا عضوى از بدن كه داراى مغز باشد.

=النَّقْوَى-

[نقو]: مؤنث (افْعَلُ التَّفضيل الأَنْقَى) است.

=النَّقْوَاء-

[نقو]: مؤنث (الأَنْقَى) بمعناى آنكه باريك استخوان است؛ «فخذٌ نَقْوَاء»: ران باريك و كم گوشت.

=النَّقْوَة-

[نقو]: بهترين هر چيزى.

=النَّقُوق-

ج نُقُق و نُقّ [نقّ]: فرياد كننده.

=النَّقُوس-

(ن): گياه، گونه اى گياه.

=النُّقُوط-

آنچه كه در جشنهاى ازدواج هديه كنند.

=النَّقُوع-

آب خنك و گوارا، آنچه كه در آب خيسانند، زردآلوى خشك و شايد باين نام تسميه شده كه در آب خيسانده مى شود تا آنرا بخورند.

=نَقِيَ-

- نَقَاوَةً و نَقَاءً و نَقَاءَةً و نُقَاوَةً و نُقَايَةً [نقو]: پاكيزه و زيبا و منزّه شد.

=نَقِيَ-

- نَقَاءً [نقي] هُ: او را ديد و ملاقات كرد.

=النِّقْي-

ج أَنْقاء [نقي]: مغز استخوان، پيه چشم كه در اثر چاقى پديد آيد.

=النَّقِيّ-

ج نِقَاء و أَنْقِيَاء و نُقَوَاء [نقو و نقي]:

پاكيزه و تميز.

=النَّقِيب-

سوراخ، شيپور، زبانه ترازو،- ج نُقَباء (ا ع): در اصطلاح نظامى بمعناى (كاپيتان) يا (رئيس) است كه در زبان فارسى به آن (سروان) گويند، گواه و پيشوا و مِهتر و بزرگ قوم، رئيس اتحاديه يا سنديكا؛ «نَقيب الأَشْرافِ»: بزرگ و رئيس اشراف و سادات قوم؛ «كَلْبٌ نَقِيبٌ»: سگى كه صداى آنرا كم كنند تا صداى آن به جاهاى دور دست نرسد تا مردم براى ميهمانى و يا طلب غذا بدان سوى روى آورند (البته اين كار افراد لئيم است).

=النَّقِيبَة-

[نقب]: مؤنث (النَّقيب) است، نفس، خرد، طبيعت، مشورت، قاطع شدن رأى.

=النَّقْيَة-

[نقي]: كلمه، واژه؛ «سَمِعْتُ نَقيَةَ حَقٍّ»: كلمه حقى را شنيدم.

=النَّقِيَّة-

[نقي]: مؤنث (النَّقِيّ) است.

=النَّقِيَّة-

[نقي]: كلمه، واژه.

=النَّقِيذ-

آنچه كه از دست دشمن رهانيده شده باشد.

=النَّقِيذَة-

ج نَقَائِذ: آنچه كه از دشمن از قبيل اسب و زره و جز آن گرفته شده باشد.

=النَّقِير-

ج أَنْقِرَة: فرو رفتگى در پشت هسته خرما، آنچه كه از سنگ يا چوب و مانند آنها سوراخ شده باشد، ستون يا تنه درخت كه همانند پلكان از آن بالا روند، تنه درختى كه آن را گود كرده و در آن شراب سازند تا طعم آن تند و تيز شود، اصل و نژاد مرد، صدا و آوا، فقير و بسيار مستمند، مگس سياه رنگ، تخته اى كه بر روى آن گِل حمل كنند، ظرفى كه در آن گِل براى ساختمان آماده و حمل كنند.

=النَّقِيرَة-

قايق، كشتى كوچك.

=النَّقِيش-

نظير، همسان، همانند.

=النَّقِيص-

آب گوارا، هر عطرى كه بوى خوش داشته باشد.

=النَّقِيصَة-

ج نَقَائِص: اخلاق پست و ناپسنديده، عيب، بلا كه در مردم افتد.

=النَّقِيضِ-

مخالف، ضد؛ «فلانٌ هو نَقِيضُك»: فلانى بر ضد تو است؛ «هما على طَرَفَي نَقِيض»: آن دو نفر مخالف يكديگرند؛ «نَقِيضُ كلِّ شي ءٍ»: مخالف هر چيزى، راه در كوهستان، سر و صداى جوجه و عقرب و قورباغه و عقاب و شترمرغ و جز آنها،- من الأَدَم و الرَّحْل و الوَتَر و الأصابع و الأضلاع و المَفاضِل و نحوها: سر و صداى مِهمان و گروه مسافر و انگشتان و ضلعها و مفاصل و مانند آن؛ «النَّقِيضانِ»: دو امر يا دو موضوع متناقض با هم بطوريكه نتوان آن دو را به يك صورت اعم از ايجاب و نفى در آورد.

=النَّقِيضَة-

ج نَقَائِض: اسم است از (المُنَاقَضة)،- فى الشِّعْرِ: آنچه كه با آن شعرى را نقض يا ردّ كنند؛ «هذه القَصِيدةُ نَقيضَةُ قَصيدةِ فلان»: اين قصيده با قصيده ديگرى متناقض است و از اين قبيل است نقائض دو شاعر بزرگ عرب جرير و فرزدق.

=النَّقِيط-

برده برده، نوكرِ نوكر.

=النَّقِيع-

ج أَنْقِعَة: شرابى كه از مويز گرفته مى شود، آنچه كه در آن خرما خيسانده شود، آب سرد و گوارا، چاه پر از آب، فرياد، مردى كه مادرش غير از قوم خود باشد؛ «دواءٌ نَقِيعٌ»: داروى مفيد.

=النَّقِيعَة-

ج نَقَائِع: غذائيكه براى آنكه از مسافرت مىيد تهيه كنند، هر ذبيحه اى كه براى ميهمانى ذبح كنند.

=النَّقِيف-

ج نُقْفٌ: ستون يا تنه درختى كه موريانه آنرا خورده باشد.

=النقيقيات-

=النقيل-

=النقيلة-

=نكى-

=النكات-

=النكاث-

=النكاثة-

=النكاز-

=النكاس-

=النكاف-

=النكال-

=النكاية-

=نكأ-

=نكب-

=النكب-

=النكباء-

=النكبة-

=نكت-

=النكتة-

=نكث-

=النكث-

=نكح-

=نكد-

=النكد-

=النَّقِيقِيَّات-

[نقّ] (ح): جانوران ريز كه داراى يك بافت مى باشند.

=النَّقِيل-

سيل كه بسوى زمين براه افتد، كفش، راه كوتاه، بيگانه: (اين كلمه براى مذكّر و مؤنث يكسان بكار مى رود).

=النَّقِيلَة-

ج نَقَائِل و نَقِيل: زن بيگانه، وصله پينه نعل يا كفش.

=نَكَى-

- نِكَايَةً [نكي] العَدُوَّ أَوْ فِى العدوِّ: دشمن را با مجروح كردن و يا كشتن از پاى در آورد،- القرْحَةَ: قرحه را بريد و در آورد.

=النَّكَّات-

آنكه بمردم طعنه بسيار زند، آنكه در گفتار خود نكته سنج باشد.

=النَّكَّاث-

آنكه پارچه بافته شده را هنگام فرسوده شدن پاره كند.

=النُّكَاثَة-

آنچه كه از سر رسن و يا ريسمان پاره شود.

=النَّكَّاز-

ج نَكَاكِيز و نَكَّازات: بر وزن (فَعَّال) صيغه مبالغه است،- نوعى مار كه با دهان نمى گزد و بلكه با بينى مى گزد و داراى سرى كوچك است بطوريكه دم آن از بينى آن شناخته نمى شود و اين نوع مار از بدترين مارهاست.

=النُّكَاس-

برگشتن بيمارى پس از بهبودى.

=النُّكَاف-

(طب): بيمارى نكاف كه در گلوى شتر پديد مىيد و آنرا مى كشد. و امروزه بر همين بيمارى كه كودكان به آن دچار مى شوند اطلاق مى شود نام ديگر آن (ابو كُعَيبْ) است.

=النَّكَال-

تنبيه و شكنجه كردن، اسم است كه براى عبرت ديگران بكار مى رود.

=النِّكَايَة-

ج نِكَايَات [نكي]: كارى كه ديگرى را عصبانى و خشمگين كند.

=نَكَأَ-

- نَكْأً [نكأ] القُرْحَةَ: پوست قرحه را قبل از آنكه بهبود يابد كند،- الْعَدُوَّ او في العدوِّ: گروهى از دشمن را كشت و گروهى ديگر را مجروح كرد،- فلاناً حَقَّهُ: حق فلانى را تأديه كرد.

=نَكَبَ-

- نَكْباً و نُكُوباً عنهُ: از او روى گردانيد،- الدّهرُ فلاناً: زمانه با او نساخت،،- نِكَابَةً و نُكُوباً فلانٌ على قومهِ: او معتمد قوم خود بود،،- نكباً الشّي ءَ او بهِ: آن چيز را مطرح كرد،- الإناءَ: آنچه كه در ظرف بود ريخت،- الكنانةَ: آنچه را كه در تيردان بود پراكنده كرد،- تِ الحِجَارةُ رِجْلَهُ: سنگ بپاى او خورد و آنرا زخمى كرد،- نُكُوباً تِ الرّيحُ: باد جهت خود را تغيير داد.

=نَكِبَ-

- نَكَباً عن الطريقِ: از راه برگشت و عدول كرد،- الرَّجُلُ: شانه او درد گرفت،،- البعيرُ: شتر بدرد شانه دچار شد.

=نُكِبَ-

مصيبت و اندوه بر او وارد شد.

=نَكّبَ-

تَنْكِيباً [نكب] عن الطريق: از راه برگشت و دور شد،- الشّي ءَ: آن چيز را دور كرد.

=النَّكْب-

مص،- ج نُكُوب: بلا و مصيبت.

=النَّكَب-

مص، تمايل به چيزى، بيمارى كه در شانه شتر پديد آيد و راه رفتن آنرا دچار سختى كند.

=النَّكِب-

آنكه سنگ بر پايش خورده است.

=النَّكْباء-

ج نُكْب و نَكْبَاوَات: مؤنث (الأَنْكَب) است؛ «ريحٌ نكْبَاءُ»: باد مخالف كه از جهت خود منحرف و باين و آن سو بوزد.

=النُّكْبَة-

ج نُكَب: مقدارى غذاى غير معيّن.

=النَّكْبَة-

ج نَكَبَات: اسم مرّه از (نَكَب) است، بلا و پيشامد ناگوار.

=نَكَتَ-

- نَكْتاً الأَرضَ بقضيبٍ أو بإصبعهِ: در حال تفكّر چوب يا انگشت خود را بر زمين كوبيد و در آن اثر گذاشت،- النّاسُ بِالْحَصَى: مردم ريگ بر زمين پرتاب كردند،- الْفَرَسُ: اسب در آن زمين قرار و آرام نگرفت،،- العَظْمَ: مغز استخوان را بيرون آورد،- فلاناً: او را با سر بر زمين انداخت،- كنانتَهُ: آنچه را كه در تيردان داشت پخش و پراكنده كرد؛ «نكَت نَفَسَ التنْبَك او الغَلَيُون او الْمُنْفَضَة»: خاكستر قليان و مانند آنرا بدور ريخت.

=نَكَّتَ-

تَنْكِيتاً [نكت] الرُّطَبُ: خرما رسيد و رطب شد،- في قولهِ: در گفتار خود نكته سنجى آورد،- عليه: گفتار و كردار او را مورد انتقاد و عيبجوئى قرار داد.

=النُّكْتَة-

ج نُكَت و نِكَات: نقطه سياه در سفيد و يا سفيد در سياه، اثر حاصل از ضربه زدن بر زمين، گرد و خاك و چركى كه بر روى آئينه يا شمشير باشد، مسأله دقيقى كه با توجه و انديشيدن بدست آيد، جمله يا عبارت زيبائى كه در نفس انسان اثر گذارد.

=نَكَثَ-

- نَكْثاً العهدَ أو البيعَ: عهد و پيمان را شكست و معامله را فسخ نمود،- الحَبْلَ اوِ الْكِسَاءَ: تارهاى ريسمان يا پارچه بافته را از هم جدا كرد،،- السِّواكَ: نوك مسواك را براى پاك كردن دندانهاى خود بدست گرفت.

=النِّكْث-

ج أَنْكَاث: آنچه از پارچه هاى بافته شده و يا چادرها كه نخهاى آن را باز كنند و دوباره ببافند.

=نَكَحَ-

- نِكَاحاً و نَكْحاً المرأَةَ: زن را تزويج كرد،- تِ المرأَةُ: زن ازدواج نمود.

=نَكَدَ-

- نَكْداً فلاناً حاجتَهُ: نيازمندى او را بر طرف نكرد و يا مقدار كمى به او بخشيد،- القومُ الرجُلَ: قوم از آن مرد پرسشهاى بسيار و خواسته هاى زيادى داشتند بطوريكه هر چه داشت از او گرفتند.

=نَكِدَ-

- نَكَداً العيشُ: زندگى سخت و ناراحت كننده شد،- الرّجُلُ: زندگى بر آن مرد سخت شد،- تِ البِئر: آب چاه كم شد.

=نَكَّدَ-

تَنْكِيداً [نكد] عيشَهُ: زندگى را بر خود سخت نمود،- فلاناً: زندگى را بر او سخت نمود.

=النُّكْد-

بخشش كم و اندك؛ «ماءُ نُكْدٌ»:

آب كم و اندك.

=النَّكْد-

بخشش ناچيز و اندك؛ «رَجُلٌ نَكْدٌ» ج انْكَاد و مَنَاكِيد: مرد خسيس و بى خير و بركت.

=النكد-

=النكداء-

=نكر-

=النكر-

=النكراء-

=النكران-

=النكرة-

=نكز-

=نكس-

=النكس-

=نكش-

=نكص-

=نكع-

=النكع-

=النكعة-

=نكف-

=،- الرجل: دو غده نكاف (اوريون) او باد كرد،-

=النكف-

=النكفة-

=النكفتان-

=النَّكَد-

«رجُلٌ نَكَدٌ» ج أَنْكَاد و مَنَاكِيد:

مرادف (نَكِدٌ) است.

=النَّكِد-

«رجُلٌ نَكِدٌ» ج أَنْكَاد و مَنَاكِيد: مرد خسيس و بى خير و بركت.

=النَّكْدَاء-

مؤنّث (الأَنْكَد) است.

=نَكِرَ-

- نَكَراً و نُكْراً و نُكُوراً و نَكِيراً الأَمرَ: امر را انكار كرد، خود را به ندانم زنى زد،- الرّجُلَ: او را نشناخت.

=نَكُرَ-

- نَكَارَةً الأَمرُ: امر سخت و دشوار شد.

=نَكَّرَ-

تَنْكِيراً [نكر] هُ: آنرا بصورت مجهول در آورد،- الاسْمَ: اسم را نكره كرد.

=النُّكْر-

مص، هوش و زيركى، امرى كه سخت ناپسنديده باشد، كار زشت.

=النَّكْر-

مص، هوش و زيركى.

=النُّكُر-

امر سخت، كار زشت؛ «رجُلٌ نُكْرٌ»: مرد زيرك و باهوش؛ «امرأةٌ نُكْرٌ»: زن زيرك و باهوش.

=النَّكُر-

«رَجُلٌ نَكُرٌ» ج أَنْكَار: مرادف (نَكِر) است.

=النَّكِر-

«رَجُلٌ نَكِرٌ» ج أَنْكَار: زيرك و باهوش.

=النَّكْرَاء-

زيركى و تيزهوشى، كار زشت، بلا و پيشامد ناگوار.

=النُّكَرَاء-

«نُكَرَاءُ الدهر»: سختى روزگار.

=النُّكْرَان-

نفي؛ «نُكْرَانُ الجَميل»: فراموشى و انكار خوبى، كفران نعمت.

=النَّكَرة-

اسم است از (الإِنْكَار) مانند (النَّفَقَة) كه از (الإِنفاق) است.

=النَّكِرَة-

ج نَكِرَات: انكار نمودن چيزى، متناقض معرفه است، خون و يا چركى كه از زخم يا دمل بيرون آيد.

=نَكَزَ-

- نَكْزاً تِ الحيَّةُ فلاناً: مار با بينى خود او را گزيد،- فلاناً: او را زد و انداخت و زمين گير كرد،- الدابَّةَ بِعَقبه: ستور را با پاشنه پا زد تا تندتر راه رود،- الشّي ءَ: چيزى نوك تيز را در آن فرو برد.

=نَكَسَ-

- نَكْساً هُ: او را در حاليكه سر او بپائين و پايش رو به بالا بود بلند كرد،- رَأْسَهُ: سر او را با خفت بزير افكند،- الطَّعَامُ و غيرُهُ: داءَ المريض: غذا و جز آن بيمارى بيمار را مجدداً برگردانيد،- الخضابَ: خضاب را چند بار تكرار كرد.

=نُكِسَ-

الرجُلُ: رنجور و ناتوان شد،- الرَّجُل عن نُظَرَائِه: آن مرد نسبت به رقيبان و همكاران خود عقب افتاد.

=نَكَّسَ-

تَنْكِيساً [نكس] هُ: بمعناى (نَكَسَهُ) مى باشد،- الفَرَسُ: اسب نسبت بساير اسبان عقب افتاد.

=النُّكْس-

مرادف (النُّكَاس) است، و نيز باين معناست: مرديكه يكبار تلخى شكست را چشيده دوباره كارى نكند كه شكستى بدتر بخورد.

=النِّكْس-

ج أَنْكَاس: تيرى كه قسمت بالاى آن بشكند و همان قسمت شكسته بالا را بپائين نصب كنند، مرد پستى كه در وجود ناتوانش خيرى نباشد، آنكه در كرم و بخشش كوتاهى كند.

=النُّكُس-

سالمندانى كه بسيار پير و فرتوت شده باشند.

=نَكَشَ-

- نَكْشاً البِئْرَ: آنچه از گل كه در چاه بود بيرون آورد،- الشّي ءَ: آن چيز را نابود كرد،- الشّي ءَ و من الشّي ءِ: كار را بپايان رسانيد و بسوى آن شتافت،- الأَرْضَ:

زمين را كند و خاك آن را زير و رو كرد.

اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=نَكَصَ-

- نَكْصاً و نُكُوصاً و مَنْكَصاً عن الأَمر: از آن كار روى گردانيد و انجام نداد،- على عَقِبَيْه: گذشته خود را ترك كرد، كارهاى قبلى خود را ترك نمود.

=نَكَّصَ-

تَنْكِيصاً [نكص] هُ: او را وادار به روى گردانيدن از كارى كرد.

=نَكَعَ-

- نَكْعاً هُ عن الأَمر: او را از آن كار با شتاب دور كرد،- فُلاناً حَقَّهُ: حق او را بازداشت و نداد،- فُلاناً: با پشت پاى خود به او زد،- نكْعاً و تَنْكَاعاً فلانٌ عن الحاجة:

خود را از كارى كنار كشيد و از انجام آن خوددارى كرد،- المَاشِيَةَ: بسختى از دام شير دوشيد و پستان آنرا بدين منظور فشار داد.

=نَكِعَ-

- نَكَعاً: آن مرد سرخ رنگ بود.

=نَكَّعَ-

تَنْكِيعاً [نكع] هُ عن حاجتهِ: نياز و حاجت او را بر نياورد و زندگى را بر او ناگوار ساخت.

=النُّكَع-

رنگ سرخ، مرد سياه رنگ كه مايل بسرخى باشد.

=النَّكِع-

مرد سرخ رنگى كه بينى او پوسته پوسته شده باشد.

=النُّكْعَة-

مرد احمقى كه هرگاه بنشيند از جاى خود تكان نخورد.

=النُّكَعَة-

اسم است از (الرجُل النُّكَع) يعنى مردى كه سياهى چهره او تمايل بسرخى داشته باشد، مرد سرخ رنگى كه بينى او پوسته اندازد، گوشه بينى، ميوه درختى است سرخ رنگ، صمغ مغيلان.

=النَّكَعَة-

«نَكَعَةُ الأَنفِ»: گوشه بينى، سر بينى.

=نَكَفَ-

- نَكْفاً عن كذا: از فلان چيز ننگ داشت و خوددارى كرد،- الدَّمْعَ:

اشك خود را از صورت با انگشت پاك كرد.

=نَكِفَ-

- نَكَفاً منهُ أو عنهُ: از او ننگ داشت و امتناع نمود، جان بسلامت برد.

=،- الرَّجُلُ: دو غده نكاف (اوريون) او باد كرد،- تِ الْيَدُ: دست او درد گرفت.

=نَكَّفَ-

تَنْكِيفاً [نكف] تِ الإبلُ: غده بناگوش شتر آماس كرد.

=النَّكْف-

؛ «رجُلٌ نِكْفٌ»: آنكه مورد بىعتنائى باشد.

=النَّكَف-

مص، غدّه هاى كوچكى كه زير چانه و در نزديكى گوش در آيد.

=النَّكَفَة-

واحد (النَّكَفَ) براى غده هاى كوچك است، دردى كه در گوش پديد آيد.

=النُّكْفَتَانِ-

ج نُكَفَات: دو استخوان بر آمده آرواره كه در راست و چپ بناگوش قرار دارد.

=النكفتان-

=نكل-

=النكل-

=النكلة-

=نكه-

=النكهة-

=النكوب-

=النكيب-

=النكيت-

=النكيث-

=النكيثة-

=النكيح-

=النكير-

=نم-

=النم-

=نما-

=نمى-

=النماس-

=النماص-

=النمام-

=النمامة-

=النم ء-

=النمبرشت-

=النمة-

=نمر-

=النمر-

=النَّكْفَتَانِ-

ج نَكَفَات: مرادف (النُّكْفَتَانِ) است.

=نَكَلَ-

- نُكُولًا عن كذا أو من كذا: از انجام كارى خوددارى و بازدارى كرد،- نَكْلَةً بفلانٍ: بلائى بر سر او آورد كه درس عبرت براى ديگران باشد.

=نَكِلَ-

- نَكَلًا عن كذا أو من كذا از انجام كارى كناره گرفت و خوددارى كرد.

=نَكَّلَ-

تَنْكِيلًا [نكل] بهِ: به او بلائى وارد كرد، بلائى بر سر او آورد كه براى ديگرى درس عبرت باشد،- هُ عن الشي ءِ: او را از كارى بازداشت.

=النِّكْل-

ماده نيكل كه در سفيد و براق كردن برخى از معادن بكار مى رود،،- ج انْكال و نُكُول: مهار كردن با هر چيزى مانند بند، پاى بند لگام و رسن، افسار.

=النَّكَل-

مرد نيرومند، آنكه بر همگنان خود در نبرد غالب آيد، اسب نيرومند آزموده.

=النُّكْلَة-

آنچه از آسيب و يا آزار كه بديگران رسانند.

=نَكَهَ-

- نَكْهاً لفلانٍ أو عليه: بوسيله بينى خود نفس كشيد،- تِ الشمسُ: گرماى آفتاب شديد شد،– نَكْهاً هُ: دهان او را بو كرد.

=نَكِهَ-

- نَكْهاً هُ: بوى دهان او را استشمام كرد،- الرَّجُلُ: در اثر امتلاء معده بوى بد از دهان او خارج شد.

=النَّكْهَة-

اسم مره از (نَكَهَ) است، بوى دهان.

=النَّكُّوب-

آنچه از پشكل بز كه خشك شده باشد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=النَّكِيب-

دايره سُم يا كفش، آنكه بلا و مصيبتِ ديده.

=النَّكِيت-

آنكه بر او طعنه زنند، بدنام.

=النَّكِيث-

مرادف (الْمَنْكُوث) است.

=النَّكِيثَة-

ج نَكَائِث: روش و يا برنامه سختى كه قوم در آن پيمان شكنى كنند، نفس، طبيعت، نيرو، نهايت سعى و كوشش.

=النّكِّيح-

آنكه بسيار بر حذر باشد، اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=النَّكِير-

اسم است از (الانكَار) بمعناى (التغيُّر)؛ «امْرٌ نكيرٌ» امرى بسيار سخت؛ «حصنٌ نَكيرٌ»: دژ استوار و محكم.

=نمَّ-

- نَمّاً [نمّ] الحديثَ: سخن چينى كرد و آنرا با فتنه انگيزى آشكار كرد،- الحَديثُ:

سخن آشكار شد،- الشَّى ءَ: بوى آن چيز پراكنده شد،،- تِ الريحُ: باد حركت كرد و با خود بوى آورد،- الكَلَامَ: سخن را با دروغ آراست،،- بَيْنَ النّاس: ميان مردم سخن چينى كرد،- عن الشّي ءِ: سخن چينى را آشكار و پراكنده كرد.

=النَّمّ-

مص، و- ج نَمُّون و أَنِمَّاء و نُمُّ: نَمّام و سخن چين و دو بهم زن.

=نَمَا-

- نُمُواً [نمو]: بسيار شد، بلند شد، الخِضَابُ: خضاب بسيار سرخ يا سياه شد،- الْحَدِيثَ الى فلانٍ: سخن را به فلانى اسناد داد.

=نَمَى-

- نَمْياً و نَمِياً و نَمَاءً و نَمِيَّةً [نمي] المالُ و غيرُهُ: دارائى و جز آن زياد و بسيار شد،- الشِّعْرُ: قيمت يا بها بالا رفت،- الشي ءَ على الشي ءِ: آنرا بر چيزى بالا برد،- النّارَ:

آتش را شعله ور كرد،- الماءُ: آب بالا رفت،- الحِبرُ فِى الْكِتَاب: مركب پس از نوشتن سياه تر شد،- الخضابُ فى اليَدِ او الشَّعر:

خضاب دست يا مو را سياه رنگ كرد،،- الرّجُلُ: آن مرد چاق شد،- الإِبلُ: شتر فربه شد، شتر دور شد تا گياه در تابستان پيدا كند،- الحَدِيثُ الى فلانٍ: خبر بد را به او دادند و تسليت گفتند،- فُلانٌ الحديثَ الى فلانٍ:

به او موضوع را خبر داد و تسليت گفت،- الرَّجُلَ الى ابيهِ: به پدرش او را نسبت داد،- الصّيدُ: شكار پس از اصابت دور شد و مُرد بطوريكه جسدش پيدا نشد.

=نَمَّى-

تَنْمِيَةً [نمي] الشي ءَ: آنرا بسيار كرد،- النَّارَ: بمعناى (نماها) است يعنى آتش را شعله ور كرد،- الحديثَ الى فلانٍ: خبر را به او داد و تسليت گفت، سخن را بدروغ گفت؛ «فلانٌ يُنَمِّى احاديثَ النّاس»: فلانى ميان مردم فتنه بر مىنگيزد.

=النَّمَّاس-

سخن چين.

=النُّمَاص-

ج نُمُص و أَنْمِصَة: ماه در سال.

=النِّمَاص-

نخ سوزن.

=النَّمَّام-

[نمّ]: آنكه با قوم سخن مى گويد و ميان آنان فتنه بر پا مى كند، نام گياهى است كه تخم آن مانند ريحان خوشبو است.

=النَّمَّامَة-

[نمّ]: واحد (النمّام) براى گياه است.

=النَّمْ ء-

[نمأ]: رشك (شپش ريز).

=النَّمْبِرشْت-

آنچه كه برشته شود؛ «بَيْضٌ نِمْبِرِشْت»: تخم مرغ برشته. اين كلمه را در زبان متداول (بِرِشت) نيز گويند و فارسى است.

=النَّمَّة-

[نمّ]: اسم مرّه از (تَمَّ) است، مؤنث (النَّمّ) است درخشندگى سفيدى در سياهى يا سياهى در سفيدى.

=النِّمَّة-

[نمّ]: اسم نوع از (نَمَّ) است،- ح:

شپش.

=نَمِرَ-

- نَمَراً الرجُلُ: آن مرد خشمگين و بد اخلاق شد،- السّحابُ: ابر به شكل پلنگ در آسمان نمودار شد.

=نَمَّرَ-

تَنْميراً [نمر]: خشمناك و بد اخلاق شد،- وجههُ: چهره خود را عبوس و گرفته كرد،- الدفاتَر: دفتر را نوشت و آنرا شماره گذارى كرد.

=النَّمْر-

ج أَنْمُر و أَنْمَار و نُمْر و نِمَار و نِمَارَة و نُمُور و نُمُورَة و نُمُر (ح): پلنگ.

=النِّمْر-

ج أَنْمُر و أَنْمَار و نُمْر و نِمَار و نِمَارَة و نُمُور و نُمُورَة و نُمُر (ح): نوعى جانور درنده از رسته سنّورها (گربه وحشى) كه اندام آن كوچكتر از شير است. پوست بدن اين حيوان داراى نقطه هاى سفيد و سياه است و كنيه آن (ابو الأَبْرد و أبو الأسود) است.

=النُّمَر-

(ت): شماره هاى حساب در دفاتر

=النمر-

=النمراء-

=النمرة-

=النمرق-

=النمرقة-

=نمرود-

=نمس-

=النمس-

=النمساء-

=النمسة-

=نمش-

=النمش-

=النمشاء-

=نمص-

=النمص-

=النمط-

=نمق-

=النمق-

=نمل-

=النمل-

=النملى-

=النملة-

=النمم-

تجارتى و يا شماره هائى كه بر روى كالاهاى مختلف زده مى شود تا كيفيت يا كميّت آن معلوم باشد.

=النَّمِر-

ج أَنْمَار: آب پاك و گوارا يا حسب و نسب عالى، بسيار،- مِن الماء: آب سودمند و گوارا يا بدون گوارا،- ج انْمُر و أَنْمار و نُمْر و نِمار و نِمَارَة و نُمُور و نُمُورة و نُمُر (ح):

پلنگ.

=النَّمْرَاء-

مؤنث (الأنْمَر) است.

=النُّمْرَة-

واحد (النُّمَر) است،- ج نُمَر:

خال، نقطه از هر رنگى كه باشد.

=النَّمِرَة-

مؤنث (النَّمِر) است، پلنگ ماده، قطعه ها يا پاره كوچكى از ابر كه نزديك بهم ديده شوند،- ج نِمَار: پارچه هائى كه با خطوط رنگى سياه و سفيد و بيشتر در يمن بافته مى شود، گليم يا عبائى كه از پشم بافته شده و داراى خطهاى سفيد و سياه باشد، دامى كه براى شكار گرگ نصب كنند، رنگ سياه و سفيد، اسبى كه چهار پاى آن تا ران سفيد باشد.

=النُّمْرُق-

[نمرق]: پشتى و يا بالش كوچك كه بر آن تكيه زنند.

=النَّمْرَق-

[نمرق]: مرادف (النُّمْرُق) است.

=النِّمْرِق-

[نمرق]: مرادف (النُّمْرُق) است.

=النُّمْرُقَة-

[نمرق]: مرادف (النُّمْرُق) است.

=النَّمْرَقَة-

[نمرق]: مرادف (النُّمْرُق) است.

=النِّمْرِقَة-

[نمرق]: مرادف (النُّمْرُق) است.

=نُمْرُود-

ج نَمارِدَة: نام مردى ستمگر در تاريخ باستان است.

=نَمَسَ-

- نَمْساً السرَّ: راز را پنهان كرد،- الرّجُلَ: آن مرد را خورسند كرد،- بين القوم: ميان قوم فساد و ناراحتى ايجاد كرد.

=نَمِسَ-

- نَمَساً السمنُ و كلُّ طِيبٍ و دهنٍ:

چربى و يا روغن گنديد و فاسد شد.

=نَمَّسَ-

تَنْمِيساً [نمس] عليهِ الأَمرَ: امر را بر او مخفى نمود و پوشانيد، موى سر را با چربى كثيف و چرك كرد،- السّمنُ او الجبنُ:

روغن يا پنير گنديده شد.

=النِّمْس-

ج نُمُوس (ح): جانورى است بشكل گربه كه دستها و پايش كوتاه و داراى دم درازى است، موش و مار را شكار مى كند و مى خورد.

=النَّمَس-

بوى شير و ماست و چربى، گنديده شدن و كپك زدن روغن يا هر چيز خوشبوئى،- ح: حشراتى كه در مرغ پديد مىيد و آنرا ناراحت مى كند و شايد هم بميراند.

=النَّمْساء-

مؤنّث (الأَنْمَس) است.

=النَّمَسَة-

بوى گند،- ح: واحد (النَّمس) است.

=نَمَشَ-

- نَمْشاً: سخن چينى كرد، دروغ گفت،- الكلامَ: در گفتار خود دروغ گفت و تزوير كرد،- الجرادُ الأرضَ: ملخ آنچه را كه بر روى زمين بود خورد،- من الأرض:

مانند جانور علف خوار از زمين برداشت نمود،– نَمْشاً هُ: آنرا نقش و نگار كرد.

=نَمِشَ-

نَمَشاً: در آن نقطه هاى سفيد و سياه پديد آمد.

=نَمَّشَ-

تَنْمِيشاً [نمش] في أُذُنِه: در گوش او راز گفت.

=النَّمْش-

مص، گفتار دروغ و ياوه سرائى.

=النَّمَش-

مص، نقطه هاى سفيد يا سياه كه بر روى پوست بدن پديد آيد، خطهاى نقاشى بگونه هاى مختلف.

=النَّمِش-

آنكه بر روى جسم او نقطه هاى سفيد و سياه باشد؛ «وجهٌ نَمِشُ»: چهره اى كه در آن نقطه يا دانه هاى مخالف رنگ آن باشد، «سيفٌ نَمِشٌ»: شمشيرى كه بر روى آن خطهائى كشيده شده باشد.

=النَّمْشَاء-

مؤنث (الأَنْمَش) است؛ «عَنْزٌ نَمْشاءُ»: بز دو رنگ.

=نَمَصَ-

- نَمْصاً الشَّعَرَ أو النبتَ: گياه يا موى را چيد.

=نَمَّصَ-

تَنْمِيصاً و تَنْمَاصاً [نمص] الشَّعَرَ: موى را چيد.

=النَّمَص-

نازكى و سستى موى سر بشكل كرك، پرهاى كوچك و ريز، اولين گياه تازه كه بر آيد، نوعى نى نرم كه از آن طبق و سرپوش درست كنند.

=النَّمَط-

ج أَنْمَاط و نِمَاط: گونه اى فرش و بساط، ظرف اسقاط، پارچه پشمى كه بر روى هودج پهن كنند، روش و مذهب و نوع از چيزى؛ «هَذَا من نَمَطِ هَذا»: اين چيز از نوع همين چيز است.

=نَمَقَ-

- نَمْقاً الكتابَ: كتاب را نوشت.

=نَمَّقَ-

تَنْمِيقاً [نمق] الكتابَ: كتاب را با نوشتن زيور و زينت داد،- الجِلْدَ: چرم را نقاشى كرد.

=النَّمَق-

كتابى كه در آن چيزى مى نويسند؛ «نَمَقُ الطّريقِ»: ميان و ظاهر راه.

=نَمِلَ-

- نَمْلًا: سخن چينى كرد،- فى الشَّجر: از درخت بالا رفت،- نَمَلًا تْ يَدُهُ:

دست او سست شد.

=النَّمْل-

زخم يا جوش كه در پهلو پديد آيد،- ج نَمِال (ح): مورچه به اختلاف گونه هاى خود.

=النَّمُل-

ج نِمَال (ح): مرادف (النَّمْل) است.

=النَّمِل-

سخن چين و دو بهم زن، آنچه كه پر از مورچه باشد؛ «مكانُ نَمِلٌ»: جاى پر از مورچه.

=النَّمْلَى-

من النساءِ: زنى كه در يكجا قرار نگيرد.

=النُّمْلَة-

دو بهم زنى، سخن چينى، بازمانده آب در ته حوض.

=النَّمْلَة-

دروغ، سخن چينى، زخم يا دانه هاى چركى در پهلو، جوش يا آبله كه با سوزش بر روى بدن پديد آيد، شكافى كه در سم ستور پديد آيد،- ح: يك دانه مورچه (اين كلمه در كاربرد مذكر و مؤنث يكسان است).

=النَّمْلَة-

سخن چينى.

=النَّمُلَة-

(ح): مورچه (اين كلمه در كاربرد مذكر و مؤنث يكسان است).

=النَّمِلَة-

هر جا كه پر از مورچه باشد؛ «ارْضٌ نَمِلَةٌ»: زمين پر از مورچه.

=النَّمَم-

[نمّ]: سخن چينى.

=نمنم-

=النمنم-

=النمنمة-

=النمنيم-

=النمو-

=النموة-

=النموذج-

=النمورة-

=النموم-

=النمي-

=النمير-

=النميص-

=النميق-

=النميم-

=النميمة-

=نها-

=نهى-

=النهى-

=النهاء-

=النهائي-

=النهاب-

=النهاة-

=النهار-

=النهاري-

=النهاز-

=النهاس-

=النهاض-

=النهام-

=النهامة-

=النهامي-

=النهاوش-

=النهاية-

=نهؤ-

=نهئ-

=نهب-

=النهب-

=نَمْنَمَ-

نَمْنَمَةً [نمنم] هُ: آن چيز را داراى نقش و نگار كرد،- تِ الرّيحُ الرّملَ اوِ الماءَ: باد بر اثر وزش بر روى خاك و يا آب اثرى همانند نوشته پديد آورد،- كتابَهُ: كتاب خود را با خطى زيبا و نازك نوشت.

=النُّمْنُم-

[نمنم]: لكه هاى سفيدى كه بر روى ناخن نوجوانان پديد آيد.

=النِّمْنِم-

[نمنم]: خطوط يا اثرى كه باد بر روى خاك و يا آب پديد آورد، مرادف (النُّمْنُم) است.

=النمْنُمَة-

[نمنم]: واحد (النُّمْنُم) است.

=النَّمْنَمَة-

[نمنم]: مصدر است،- (ف ج):

فن تصوير و عكاسى بر روى صفحه هاى كتاب خطى.

=النِّمْنِمَة-

[نمنم]: واحد (النِّمْنِم) است.

سفيدى كه بر روى ناخنهاى نوجوانان پديد آيد.

=النِّمْنِيم-

[نمنم]: اثرى كه باد بر روى خاك يا آب گذارد.

=النُّمُوّ-

[نمو]: مص، رشد و نمو و يا زياد شدن حجم جسمى بصورت طبيعى بر خلاف چاقى و يا ورم و آماس.

=النَّمْوَة-

[نمو]: ازدياد و يا زياد شدن چيزى.

=النَّمُوذَج-

ج نَمُوذَجَات و نَمَاذجٍ: نمونه چيزى، روش- اين كلمه فارسى است.

=النَّمُّورَة-

(ط): نوعى شيرينى و يا حلوا.

=النَّمُوم-

[نمّ]: سخن چين، دو بهم زن.

=النُّمِّيّ-

[نمّ]: دشمنى، خيانت، عيب، طبيعت، گوهر و نژاد انسان؛ «نُمِّىُّ الرَّجُلِ»:

طبيعت مرد.

=النَّمِير-

آب پاك و تميز و يا حسب و نسب ممتاز، بسيار،- من الْمَاءِ: آب سودمند چه گوارا باشد و چه ناگوار.

=النَّمِيص-

پر يا موى كنده شده،- من النَّبْت: آنچه از گياهان كه با دهان دام و ستور كنده و خورده مى شود و سپس مجدداً سبز و روئيده مى شود.

=النَّمِيق-

«ثوبٌ نَمِيقٌ»: جامه زيبا و برازنده.

=النَّمِيم-

غيبت و سخن چينى.

=النَّمِيمَة-

ج نَمَائِم [نمّ]: اسم است از (النّم)، عمل و كار سخن چين، حركت، نوشتن، صداى نوشتن، ناشمرده و بى نظم سخن گفتن.

=نَهَا-

- نَهْواً [نهو] هُ: او را نهى كرد، بازداشت، منع كرد،

نَهَى-

- نَهْياً [نهي] هُ، و العامَّة تقول «يَنْهِيهِ»، عن كذا: او را بشدت نهي و يا منع كرد،- اللّهُ عَنْ كَذا: خداوند كار يا چيزى را حرام كرده است،- إليهِ الْخَبر: از خبر آگاه شد؛ «هو رَجُلٌ نَهَاكَ مِنْ رجُلٍ»: آن مرد تو را از معاشرت و يا دوستى با ديگرى منع كرد و اصرار ورزيد كه فقط با او دوست باشى.

=نَهَّى-

تَنْهِيَةً [نهي] هُ: بمعناى (نَهاهُ) مى باشد و تشديد براى مبالغه است،- الشّي ءُ: آن چيز بپايان رسيد،- اليهِ الخبرَ: خبر را به اطلاع يا به آگاهى وى رسانيد.

=النُّهَى-

[نهي]: جمع (النُّهْيَة) است، عقل، خرد كه انسان را از هر كار ناپسنديده باز مى دارد.

=النِّهَى-

[نهي]: شيشه، بلور.

=النُّهَاء-

[نهي]: ارتفاع و بالا رفتن آب، قدر و منزلت، شيشه.

=النِّهَاء-

[نهي]: پايان هر چيزى، قدر، سنگ مرمر براق، نوعى مهره،- من النّهارِ و الماءِ: بلندى روز و يا آب.

=النِّهَائِيّ-

[نهي]: پايانى، آخرى؛ «انْذارُ نِهائيُّ»: آخرين اخطار؛ «حُكْمٌ نِهَائِيُّ»: حكم قطعى.

=النَّهَّاب-

چپاولگر، غارتگر.

=النَّهَاة-

[نهي]: «نَفْسٌ نَهَاةٌ»: نفسى فارغ از هر چيزى.

=النَّهَار-

ج أَنْهُر و نُهُر، و العامَّة تجمعُه على نَهَارات:

روز، از بامداد تا غروب آفتاب. اين كلمه متضاد (اللَّيل) است،- ج أنْهِرَة و نُهُر (ح):

جوجه مرغ سنگ خوار،- (ح): جُغد نر يا پرنده نر ديگرى بنام (هوبره).

=النَّهَارِيّ-

منسوب به روز، غذائى كه در اول روز تناول كنند.

=النُّهَاز-

اندازه و برابر؛ «هذا نُهَازُ ذاك»: اين به اندازه و يا مقدار آنست.

=النِّهاز-

مرادف (النُّهَاز) است.

=النَّهَّاز-

صيغه مبالغه بر وزن فَعّال است، خرى كه در راه رفتن سينه اش را تكان دهد.

=النَّهَّاس-

صيغه مبالغه است بر وزن فَعّال،- (ح): شير، گرگ.

=النِّهَاض-

من الطرق: بلنديها و گردنه هاى راه.

=النَّهَّاض-

بسيار شتابگر، گردن؛ «مكانٌ نَهَّاضٌ»: جاى بلند و مرتفع.

=النُّهَام-

ج نُهُم: راهب ديرنشين،- (ح):

جغد.

=النَّهَّام-

صيغه مبالغه است بر وزن (فَعّال)،- (ح): شير، ميانه راه آشكار.

=النَّهَّامَة-

مؤنث (النَّهَّام) است،- (ح):

شير.

=النُّهَامِيّ-

آهنگر، نجار، راهب، راه سهل و آسان.

=النَّهَامِيّ-

آهنگر، نجار.

=النِّهَامِيّ-

مرادف (النُّهَامِيّ) است.

=النَّهَاوِش-

[نهش]: ستمگريها.

=النِّهَايَة-

ج نِهَايَات [نهي]: پايان و نهايت هر چيزى ر «الى مَا لَا نِهايةَ لَه»: بى پايان؛ «فى النِّهاية»: در پايان، نهايت درجه امكان؛ «كان نهايةً فى الحِذْق»: در نهايت مهارت بود؛ «نِهاياتُ الدّارِ»: حدود و ديوار ساختمان.

=نَهَأ-

- نَهْأً [نهأ] الإِناءُ: ظرف پُر شد.

=نَهُؤَ-

- نَهْأً وَ نَهَاءَةً و نَهُوءاً و نُهُوءَةً و نَهَاوَةً [نهأ] اللحْمُ: مرادف (نَهِئَ) است.

=نَهِئَ-

- نَهْأً وَ نَهَاءَةً و نَهُوءاً و نُهُوءَةً و نَهَاوَةً [نهأ] اللَحمُ: گوشت پخته نشد.

=نَهَبَ-

- نَهْباً الغنيمةَ: به غنيمت گرفت،- القَومُ فُلاناً: قوم بر او حمله زبانى كردند و سخنان ناهنجار به او گفتند،- هُ الكلبُ:

سگ پاشنه پاى او را گرفت.

=نَهِبَ-

- نَهَباً: مرادف (نَهَبَ) است.

=النَّهْب-

مص، نوعى دويدن،- ج نِهَاب:

=النهبى-

=النهبة-

=نهج-

=النهج-

=نهد-

=النهد-

=النهداء-

=النهدان-

=نهر-

=النهر-

=نهز-

=النهز-

=النهزة-

=نهس-

=النهس-

=نهش-

=النهش-

=نهض-

=النهض-

=النهضة-

=نهق-

=النهق-

=النهقة-

=نهك-

غنيمت، آنچه كه به غارت يا غنيمت گرفته شود.

=النُّهْبَى-

مرادف (النُّهْبَة) است.

=النُّهْبَة-

اسم است از (النَّهْب) بمعناى گرفتن غنيمت، چيزى كه چپاول و غارت شده است.

=نَهَجَ-

- نَهْجاً الثَوب: جامه را كهنه كرد،- نَهْجاً الأَمرَ: امر را توضيح داد و بيان نمود،- الطريقَ: راه را پيمود،- على مِنْوالِه:

همانند او رفتار كرد و از وى پيروى نمود،- نَهْجاً و نُهُوجاً الطّريقُ او الأَمْرُ: راه يا امر آشكار و روشن شد.

=النَّهْجَ-

مص، راه آشكار و روشن؛ «نَهْجُ البلاغةِ»: راه و روش بلاغت و فصاحت، نام كتابى است كه در آن سخنان و گفتارها و خطبه هاى حضرت امير المؤمنين على بن ابى طالب (ع) گردآورى شده است.

=نَهَدَ-

- نُهُوداً الثَّدْيُ: پستان بر آمده و بزرگ شد،- تِ القِرْبةُ: مشك نزديك به پر شدن شد،- نُهُوداً و نَهَداً الهديَّةَ: هديه و ارمغان را بزرگ نمود،- لِلْعَدُوِّ و الى الْعَدُوِّ: براى جنگ با دشمن بسوى آنها شتافت،– نَهْداً: برخاست،- الَيه: در برابر او بلند شد و يا قيام كرد.

=نَهُدَ-

- نُهُودَةً الفرسُ: اسب فربه و تنومند شد.

=النَّهْد-

مص،- ج نُهُود (ع ا): پستان، چيز بلند،- (ح): شير،- (ح): اسب نيكو و زيبا و خوش اندام، بخشنده.

=النِّهْد-

سهم هر يك از مسافران كه با هم به گردش و يا مسافرت مى روند. و بطور مساوى بين يكديگر هزينه را تقسيم مى كنند.

=النَّهْداء-

تپه شنى يا ريگى كه بلند و مشرف بر اطراف باشد.

=النَّهْدَان-

«حوضٌ أو إِناءٌ نَهْدَان»: حوض يا ظرفى كه لب ريز و پر از آب باشد.

=نَهَرَ-

- نَهْراً الماءُ: آب روان شد و بر روى زمين نهرى پديد آورد،- الدَّمُ: خون فواره زد و جارى شد،- النّهَر: نهر را كند و آنرا، آماده نمود،- السائلَ: درخواست كننده را از خود راند و بر سر او بانگ زد.

=النَّهْر-

ج أَنْهُر و أَنْهَار و نُهُر: رودخانه، بستر رودخانه كه در آن آب روان باشد؛ «جرى النهْرُ»: آب رودخانه روان شد؛ «جَفَّ النَّهْرُ»: رودخانه خشك شد.

=النَّهَر-

بمعناى (النَّهْر) است، فراخى.

=النَّهِر-

انگور سفيد.

=نَهَزَ-

- نَهْزاً هُ: آنرا جنبانيد و يا تكان داد،- آماده گرفتن چيزى شد،- تِ الدابَّةُ:

ستور آماده حركت و راه رفتن شد،،- تِ الدَّابَّةُ بِرَأْسِها: ستور از خود دفاع كرد،- الْفَصِيلُ ضرعَ امِّهِ: كُرهٌ ستور يا بچه شتر هنگام شير خوردن سر خود را بر پستان مادر زد،- بِالدَّلْوِ فِى الْبِئْر: دلو را به ميان آب چاه انداخت تا پر شود،- الدَّلْوَ من البِئْر: دلو را از چاه بيرون كشيد،- قَيْحاً: قيح و يا چركى را بيرون انداخت،- الشّي ءُ: نزديك شد،- المولودُ لِلْفِطَام: كودك به زمان از شير گرفتن نزديك شد.

=النَّهْز-

مص، چيزى را بدست گرفتن، برخاستن براى گرفتن چيزى با دست؛ «نَهْزُهُ كَذا»: اندازه و برابرى و ميزان چيزى.

=النَّهِز-

(ح): شير.

=النُّهْزَة-

ج نُهَزٌ: فرصت، وقت آماده، مجال.

=نَهَسَ-

- نَهْساً اللحمَ: گوشت را با دندانهاى جلو گرفت و آنرا كشيد و پاره كرد،- تِ الْحَيَّةُ فلاناً: مار او را گزيد،- الْكَلْبُ فُلاناً: سگ گوشت پا و يا عضوى ديگر از بدن او را گزيد.

=نَهِسَ-

- نَهْساً: مرادف (نَهَسَ) است.

=النَّهْس-

ج نِهْسَان (ح): پرنده ايست بزرگتر از گنجشك و به (شير گنجشك) معروف است همواره دم خود را تكان مى دهد و گنجشكها را شكار مى كند.

=النُّهَس-

ج نِهْسان (ح): مرادف (النَّهس) است.

=نَهَشَ-

- نَهْشاً هُ: بمعناى (نَهَسَهُ) مى باشد، با دهان چيزى را گرفت تا بگزد ولى زخم نكند، همچنين است معناى (نَهْشُ الحَيّةِ)،- هُ الدّهرُ: زمانه او را خسته و نيازمند كرد.

=النَّهِش-

يقال «هو نَهِشُ اليدينِ أو القوائِم» او داراى دست و پاى لاغر و نرم است.

=نَهَضَ-

- نَهْضاً و نُهُوضاً: برخاست، قيام كرد،- عَنْ مَكَانِهِ: از جاى خود بلند شد،،- للأمر: براى انجام كارى برخاست و آماده شد،- بِعَمَل: بكارى دست زد، كارى را انجام داد،- الى عدوّهِ: بسوى دشمن خود شتافت،- الطّائرُ: پرنده بالهاى خود را برافراشت تا پرواز كند،- النَّبتُ: گياه رشد و نمو كرد،- نَهْضاً الشّيبُ فى الشّباب: در جوانى موى سر او سفيد شد،- فلاناً: به او ستم كرد.

=النَّهْض-

مص، زمين سفت و سنگلاخ، ستم كردن و يا خوار نمودن،،- ج أَنْهُض مِن الْبَعير: ميان دوش و دو كتف شتر.

=النَّهْضَةَ-

ج نِهَاض: اسم مرّه از (نَهَضَ) است، نيرو و توان، گردنه يا برآمدگى بلندى كه انسان يا ستور را از گذشتن و بالا رفتن خسته كند،،- ج نِهَاض و نَهَضَات:

جنبش و پيشرفت پس از عقب افتادگى و انحطاط؛ «عَصْرُ النَّهْضَة»: دوران نهضت و پيشرفت و ترقى.

=نَهَقَ-

- نَهْقاً و نَهِيقاً و نُهَاقاً و تَنْهَاقاً الحمارُ: خر عرعر كرد، خر صدا در داد.

=نَهِقَ-

- نَهْقاً و نَهِيقاً و نُهَاقاً و تَنْهَاقاً الحمارُ:

بمعناى (نَهَقَ) است.

=النَّهْق-

مص،- (ح): نام پرنده ايست،- (ن): گونه اى گياه همانند تره تيزك است.

=النَّهَق-

(ن): گونه اى گياه بسان تره تيزك.

=النَّهْقَة-

(ن): واحد (النَّهْق) است.

=النَّهَقَة-

(ن): واحد (النَّهَق) است.

=نَهَكَ-

- نُهْكاً و نَهَاكَةً تِ الحُمَّى فلاناً:

بيمارى تب او را خسته و فرسوده كرد،- الشَّرابُ فُلاناً: نوشيدن مي او را بيمار و رنجور كرد،- هُ: بر او چيره شد،- الثّوبَ:

=نهك-

=النهك-

=النهكة-

=نهل-

=النهل-

=النهلان-

=نهم-

=النهم-

=النهمة-

=نهنه-

=النهنه-

=نهو-

=النهو-

=نهي-

=النهي-

=النهي ء-

=النهيبى-

=النهية-

=النهيد-

=النهيدة-

=النهير-

=النهيرة-

=النهيس-

=النهيك-

=النهيم-

=نوى-

=النوى-

=النواء-

=النوائب-

=النوائع-

جامه را پوشيد تا كهنه شد،- من الطّعام و فيهِ:

در خوردن غذا افراط كرد،- عِرْضَ فلانٍ: او را بسيار دشنام داد،- الضَّرْعَ: آنچه از شير كه در پستان بود دوشيد،- تِ الإِبلُ ماءَ الحوض: شتران همه آب حوض را آشاميدند.

=نَهِكَ-

- نَهْكاً و نَهْكَةً هُ: در كيفر دادن به او افراط و زياده روى كرد،- نَهْكاً فلانٌ الشَّرابَ: مى را از بين برد و تمام كرد،- نَهْكاً و نَهَكاً و نَهْكَةً و نَهَاكَةً تِ الحُمَّى فلاناً:

بيمارى تب او را خسته و فرسوده و ناتوان كرد.

=نُهِكَ-

نَهْكاً: به بيمارى سخت دچار و بسيار فرسوده و ناتوان شد.

=النَّهْك-

مص: حذف دو سوم بيت شعرى در بحر رجز، و آن يك جزء ديگر (يك سوم) يا ما بعد آنرا (مَنْهُوكاً) نامند و عبارت از (مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ) است.

=النَّهْكَة-

اسم مرّه از (نَهَك) است؛ «بَدَتْ فيهِ نَهْكَةُ المرضِ»: آثار بيمارى از تحليل رفتن نيرو و لاغر شدن در او پديد آمد.

=نَهِلَ-

- نَهَلًا و مَنْهَلًا تِ الإبلُ: شتران نخستين نوبت آن را نوشيدند، شتران تشنه شدند.

=النَّهَل-

مص، جمع (النّاهِل) است، نخستين نوبت نوشيدن آب براى شتران، باقيمانده غذاى خورده شده.

=النَّهْلَان-

ج نَهْلَى: سيراب، تشنه؛ «ابِلٌ نَهْلَى»: شتران گرسنه.

=نَهَمَ-

- نَهْماً: غذاى بسيار خورد،- نَهْماً و نَهيماً الفيلُ: فيل صدا در داد يا آواز داد.

=نَهِمَ-

- نَهْماً و نَهَامَةً في الأَكل: در خوردن غذا بسيار پرخورى و افراط كرد،- فلانٌ في الشَّيْ ءِ در آن چيز بسيار راغب و حريص شد.

=نُهِمَ-

نَهَماً و نَهَامَةً: بمعناى (نَهِمَ) است.

=النَّهِم-

پُرخور، شكم پرست.

=النَّهْمَة-

مص، اسم مره از (نَهَمَ) است، نيازمندى، بلند پروازى و رسيدن به آرزو و شهوت در چيزى.

=نَهْنَهَ-

نَهْنَهَةً [نهنه] هُ عن الشي ءِ: او را از آن چيز بازداشت و بر سر او بانگ زد.

=النَّهْنَه-

[نهنه]: جامه نازك بافت.

=نَهُوَ-

- نَهَاوَةً [نهي]: كم خرد و منفى باف بود.

=النَّهُوّ-

[نهي]: مرادف (النَّاهي) است

النَّهُوس-

بمعناى (النَّهَّاس) است.

=نَهِيَ-

- نَهىً [نهي] عن الحاجة: نيازمندى و درخواست را چه به آن دست يافته باشد و چه نباشد ترك كرد.

=نُهِيَ-

-[نهي] إليهِ الخبرُ: خبر به او رسيد، موضوع به او گزارش شد.

=النَّهْي-

[نهي]: مص،- عِنْدَ النُّحَاة: در نزد نحويان بمعناى كارى نكردن و ابزار آن (لَا) است كه ناهيه ناميده مى شود،- ج أَنْه و أنْهَاء و نُهِيّ و نِهَاء: بمعناى نهي است.

=النِّهْي-

ج أَنْهٍ و أَنْهَاء و نُهِيّ و نِهَاء [نهي]: آبگير يا همانند آن.

=النَّهِي-

ج نَهُون [نهي]: كم عقل و پوچ؛ «هُوَ نهٍ»: او بى خرد است.

=النِّهِي-

ج نِهُون [نهي]: مرادف (النَّهِي) است كه گفته مى شود «هُوَ نِهٍ»

النَّهِيّ-

ج أَنْهِيَاء [نهي]: آنكه بسيار فربه و چاق شده باشد.

=النَّهِي ء-

[نهأ]: «لَحْمٌ نَهِي ءٌ»: گوشتى كه هنوز پخته نشده باشد.

=النُّهَيْبَى-

[نهب]: مرادف (النُّهْبَة) است.

=النُّهَّيْبَى-

[نهب]: مرادف (النُّهْبة) است.

=النُّهْيَة-

ج نُهىً [نهي]: اسم است از (النَّهْي)، خرد، پايان چيز، پاشنه درب.

=النِّهْيَة-

[نهي]: «ناقَةٌ نِهْيَةٌ»: ماده شترى كه بسيار فربه و چاق شده باشد.

=النَّهِيد-

سر شير سفت و كلفت.

=النَّهِيدَة-

سر شير سفت و كلفت.

=النَّهِير-

بسيار.

=النَّهِيرَة-

ماده شتر پر شير.

=النَّهِيس-

كم گوشت و لاغر.

=النُّهَيْك-

(ح): حشره اى بسان كك (حرقوص).

=النَّهِيك-

زياده روى كننده در هر چيزى يا كارى، دلير، شتران نيرومند، شمشير برنده، خوش اخلاق،- (ح): حرقوص (جانورى است ريز بسان كك كه پس از نيش زدن مى پرد).

=النَّهيم-

پرخور و آزمند، صداى شير يا فيل

النَّوّ-

[نوأ] عند الْمَلَّاحين: وزش بادهاى شديد و طوفانى شدن دريا.

=نَوَى-

- نَوَاةً و نيَّةً و نِيَةً [نوي] الشي ءَ: قصد و تصميم بكارى گرفت،،- القَومُ مَنْزِلًا بكذا:

قوم تصميم رفتن بسوى منزلى را نمودند،،- اللّهُ فلاناً: خداوند او را حفظ و نگهدارى كرد؛ «نواك اللّهُ» خداوند متعال در مسافرت همراه با تو باشد، «نَواكَ اللّهُ بالخير» خداوند به تو عوض دهد،- نَيّاً و نَوَايَةً تِ النّاقةُ: ماده شتر چاق و فربه شد،- نَوَى فُلانٌ مِنْ مكانٍ الى آخر: فلانى از جائي به جاى ديگر منتقل شد،،- النَّوَاةَ: هسته را بر زمين انداخت،- نِيَّةً و نوىً المسافرُ: شخص سفر كننده دور شد.

=نَوَّى-

تَنْوِيَةً [نوي] فلاناً: تصميم او را بخود وى واگذار كرد،- حَاجَتَهُ: نياز او را بر آورد،- تِ البسرةُ: غوره ى خرما هسته دار شد،- فلانٌ: هسته را بر زمين انداخت،- السِّنَّورُ عند العامة: گربه ميوميو كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=النَّوَى-

[نوي]: مص، دورى، خانه، جائيكه مسافر بدان سو متوجه است چه از دور و يا چه نزديك (اين كلمه مؤنث است)؛؛ «اسْتَقَرَّت نَوَى الْقَومِ بِمَوضِع كَذَا و كَذَا»: قوم در آنجا اقامت گزيدند، هسته هاى خرما (و در اين صورت هم مذكر و هم مؤنث بكار مى رود).

=النَّوَّاء-

[نوي]: فروشنده هسته هاى خرما.

=النَّوَائِب-

[نوب]: حادثه هاى خوب يا بد؛ «نَوَائِبُ الرَّعيَّةِ»: آنچه از كار كه پادشاه بر رعيت و يا ملت خود مقرر نمايد مانند ساختن پلها و راهها و جز آن.

=النَّوَائِع-

[نيع]: شاخه هاى خم و كمان شده.

=النوابع-

=النواة-

=النواجب-

=النواجذ-

=النواجل-

=النواح-

=النواحة-

=النوادر-

=النواده-

=النوادي-

=النوار-

=نوار-

=النوارة-

=النوازع-

=النواس-

=النواسة-

=النواشر-

=النواشط-

=النواصح-

=النواصي-

=النواطح-

=النواظر-

=النوافش-

=النواق-

=النواقل-

=النوال-

=النوام-

=النواهق-

=النواهل-

=النوء-

=نوب-

=النوب-

=النوبة-

=النوترون-

=النوتي-

=النوح-

=النوحة-

=نور-

=النَّوَابع-

[نبع]: «نَوَابعُ البعير»: عرقهاى روان شده شتر.

=النَّوَاة-

ج نَوًى و نَوَيَات، و جج أَنْواء و نِويّ و نَوِيّ [نوي]: هسته خرما و مانند آن از قبيل تخمه يا بزر؛ «نَوَاةُ الذَّرَّةِ»: هسته اتم.

=النَّوَاجِب-

خالص و لب هر چيزى كه پوست نداشته باشد.

=النَّوَاجِذ-

[نجذ]: چهار دندان آسياب در دهان.

=النَّوَاجِل-

[نجل]: شترانى كه بر روى گياه نَجيل (علف هفت بند) چرا كنند.

=النَّوَّاح-

[نوح]: صيغه مبالغه است بر وزن (فَعّال)،- (ح): پرنده اى بسان قمرى است.

=النَّوَّاحَة-

[نوح]: مؤنث (النوَّاح) است؛ «حَمَانَةٌ نَوّاحَةٌ»: كبوتر ناله كننده.

=النَّوادِر-

[ندر]: «نَوادِرُ الكلام»: شگفتيهاى گفتار، آنچه كه بندرت گفته شود، گفتار فصيح و بليغ.

=النَّوَادِه-

[نده]: شترانى را كه با هم برانند.

=النَّوادِي-

[ندو]: ماده شتران متفرقه، ناحيه ها؛ «نَوَادِي الدّهِر»: حوادث زمان.

=النَّوَار-

[نور]: مص،- ج نُور: زنى كه از شك و تهمت گريزان است.

=النِّوَار-

دورى و نفرت از شك و گمان بهر صورت كه باشد.

=النُّوَّار-

[نور]: مرادف (النَّور) است.

=النَّوَّار-

[نور]: بسيار روشن و نورانى.

=نَوَّار-

[نور]: ماه پنجم از سال شمسى است (مراد) نام ديگر آن (ايّار) است.

=النُّوَّارَة-

ج نَوَاوِيْر [نور]: واحد (النوَّار) است.

=النَّوَّارَة-

[نور]: چراغ پر نور و دور افكن كه با آن چيزهاى دور را در شب مى بينند.

=النَّوَازِع-

[نزع]: زنان فاسد و تبهكار.

=النُّوَاسِ-

[نوس]: «نُوَاسُ العنكبوتِ»: تار عنكبوت؛ «نُوَاسُ الدخانِ»: دوده كه از سقف آويزان باشد.

=النَّوَّاس-

[نوس]: خسته و ناراحت.

=النَّوَّاسَة-

[نوس]: مؤنث (النَّوَّاس) است، چراغ سفالى كه بشكل صدف ساخته مى شود و در آن نفت ريخته و فتيله قرار مى دهند تا شبانگاه از روشنائى آن استفاده كنند، فتيله اى كه داراى مواد محترقه باشد و آنرا در قدحى قرار مى دهند تا از روشنائى آن استفاده نمايند نام ديگر آن (النُّوَيْسَة و الطَّوَّافة) است.

=النَّوَاشِر-

برگها و ريشه هاى باطن دست.

=النَّوَاشِط-

[نشط] من المسائِل: مسائلى كه از موضوعى مهم گرفته مى شود.

=النَّوَاصِح-

[نصح]: «غيوثُ نَوَاصِحُ»: بارانهاى پى در پى.

=النَّوَاصِي-

[نصو]: اشراف و بزرگان مردم.

=النَّوَاطِح-

سختيها و ناملايمات.

=النَّوَاظِر-

(ع ا): رگهائى در سر كه به دو چشم متصل است.

=النَّوَافِش-

[نقش]: «إبلٌ أو غنمٌ نوافِش»: شتران و گوسفندان كه در شب بدون چوپان چرا كنند.

=النَّوَّاق-

[نوق]: آنكه با مهارت و دانائى كارها و امور را اصلاح كند.

=النَّوَاقِل-

[نقل]: «نَوَاقِلُ العربِ»: عربى كه خود را از قبيله اى به قبيله ديگر وابسته كند؛ «نَوَاقِلُ الدَّهْرِ»: پيشامدهاى زمانه كه همواره در حال تغيير و تبديل است.

=النَّوَال-

[نول]: بخشش، سهم، صواب، درست.

=النَّوَام-

[نوم]: بمعناى (النَّوم) است،- (طب): بيمارى خواب.

=النَّوَّام-

[نوم]: «رجُلٌ نَوَّامٌ»: مردى كه بسيار مى خوابد، خوشخواب.

=النَّوَاهِق-

[نهق] (ع ا): مرادف (النّاهِقانِ) است؛ «نَوَاهِقُ الحمارِ»: عرعر خر، و نيز بمعناى آواز ستور است كه از داخل بينى در آيد.

=النَّوَاهِل-

[نهل]: شتران گرسنه.

=النَّوْء-

[نوأ]: مص، گياهان و بقولات،،- ج أَنْواء و نُوآن و انوء: عطا و بخشش، ستاره اى كه در آستانه غروب رفتن باشد، و نيز بمعناى غروب ستاره ايست در مغرب و بر آمدن ستاره ديگرى در همان زمان از طرف مشرق هر شب تا سيزده روز، باران.

=نُوِّبَ-

[نوب] فلانٌ: در نوبت قرار گرفت.

=النُّوب-

[نوب]: زنبور عسل، نژادى از مردم سودان.

=النَّوْب-

[نوب]: مص، جمع (النّائِب) است، مسافت يك شبانه روز راه، نزديكى، بر خلاف دورى، نيرو.

=النُّوبَة-

ج نُوَب [نوب]: بلاى نازل شده، مصيبت، اسم است از «نَابَهُ امْرٌ او انتابَهُ»:

آنكه بلا زده و مصيبت رسيده باشد.

=النُّوبَة-

نژادى از مردم سودان، سرزمين وسيعى در جنوب الصعيد است كه ويژه اين تيره از مردم است.

=النَّوْبَة-

[نوب]: مص،- ج نُوب: فرصت، نوبت، اسم است از (المُنَاوَبَة) نوبت گرفتن،- (طب): زمان تب كردن، زمانيكه بيمارى ناگهان سخت شود؛ «نَوْبَةٌ قَلْبِيَّة»: بيمارى قلبى؛ «نَوْبَةٌ عصبيَّة»: بيمارى عصبى،

النُّوبِيّ-

واحد (النُّوب) فردى از نژاد ويژه كشور سودان است.

=النُّوتَرُون-

(ف): جزئى از تركيب هسته ذره بجز ايدروژين سبك، و در آن اثر برقى وجود ندارد.

=النُّوتيّ-

ج نَواتيّ [نوت]: ملوان دريائى،- عِنْدَ الْعَامّة: و در زبان متداول بمعناى مرد بسيار بخيل مى باشد.

=النَّوْح-

[نوح]: مص، زنان داغديده كه براى گريستن گرد هم جمع شوند.

=النَّوْحَة-

[نوح]: يكبار گريستن، اسم مره از (نَاحَ) است، گريه و ناله و شيون بر مرده، نيرو و توان.

=نَوَّرَ-

تَنْوِيراً [نور] الشي ءُ: آن چيز روشن شد،- الصُّبحُ: روشنائى بامداد برآمد،،- المصباحَ: چراغ را روشن كرد،- لِفُلانٍ:

براى او چراغ روشن كرد،- الشّجرُ: درخت شكوفه داد- الزَّرعُ: كِشت رسيده شد،- التمرُ: در خرما هسته بوجود آمد،- المرأةَ:

زن را از تهمت دور كرد،- على فلانٍ: كار

=النور-

=النورة-

=النورج-

=النورس-

=النوروز-

=النوري-

=نوز-

=نوسر-

=النوشادر-

=نوص-

=نوض-

=نوط-

=النوط-

=النوطة-

=نوع-

=النوع-

=النوعان-

=النوعة-

=النوف-

=النوفرة-

=النوفل-

=نوق-

=النوقة-

=نوك-

=النوكاء-

=نول-

=النول-

=النولة-

=نوم-

=النوم-

=النومة-

=نون-

=النون-

او را پوشيده نمود.

=النُّور-

[نور]: نشان يا علامت،- ج نِوَرَة:

نورى كه چيزها را روشن و آشكار كند، زيبائى و بلندى گياه،- ج انْوار و نِيرَان:

روشنائى بهر صورتى كه باشد و آن بر خلاف تاريكى است، و گفته مى شود كه (النور) كيفيتى است كه چشم (بينائى) بدواً آنرا درك مى كند و بوسيله آن ساير ديدنيها ديده مى شوند؛ «رأَى أو ابْصَرَ النُّورَ» چشم بدنيا گشود و متولد شد؛ «سَبْتُ النّورِ»: روز شنبه اى كه قبل از عيد مسيحى فصح است.

=النَّوْر-

[نور]: مص،- ج انْوار (ز): شكوفه يا گل سفيد رنگ.

=النَّوَر-

نژادى از مردم كه به (كولى) معروفند و همواره از جائى به جاى ديگر رحل اقامت افكنند و در همه جاى دنيا (آسيا، اروپا، آفريقا و اميركا) بسر مى برند.

=النُّورَة-

[نور]: نشان يا علامت، آهك، نوره، واجبى كه موى را از بدن بر طرف كند.

=النَّوْرَة-

[نور] (ن): يك دانه گل سفيد.

=النَّوَرَة-

بمعناى (النَّوَر) است.

=النَّوْرَج-

بيل گاو آهن، ماشين خرمن كوب.

=النَّوْرَس-

(ح): مرغ ماهى خوار. نام ديگر آن (زُمَّجُ الْمَاء) است.

=النَّوْرُوز-

مرادف (النَّيروز) است بمعناى عيد نوروز. اين كلمه فارسى است.

=النُّوريّ-

[نور]: دوره گرد و دزد، واحد (النَّوَر او النَّوَرَة) است.

=نَوَّزَ-

تَنْويزاً [نوز] هُ: آنرا كم كرد.

=نَوْسَرَ-

نَوْسَرَةً الجرحُ أو العَظْمُ: زخم يا استخوان ناسور شد. اين كلمه سريانى است.

=النُّوشَادِر-

(ك): نشادر.

=نَوَّصَ-

تَنْوِيصاً [نوص] القنديلُ: نور چراغ آويز كم شد،- القنديلَ عند العامَّةِ: و در زبان متداول بمعناى نور چراغ را كم كرد.

=نَوَّضَ-

تَنْوِيصاً [نوض] الثوبَ بالصبغ: جامه را رنگين كرد.

=نَوَّطَ-

تَنْوِيطاً [نوط] هُ: آنرا آويزان كرد،- الْقِرْبَةَ: مشك را پر كرد تا آنرا روغن مالى كند.

=النَّوْط-

[نوط]: مص،- ج انْواط و نِيَاط: آنچه كه آويخته شده باشد، آنچه از چيزى كه به محمل آويخته شود از قبيل توشه دان يا زنبيل كه در آن خرما و مانند آن نهند، سربار يا بار اضافى كه ميان دو لنگه بار گذارند؛ اثْقَلَ النَّوْطُ الدابَّةَ»: بار اضافى بر ستور سنگينى كرد، نشان و علامت.

=النُّوطَة-

(مو): نشانه ويژه اى براى دلالت بر آهنگ موسيقى و كاربرد آن.

=النَّوْطَة-

[نوط]: اسم مره از (نَاطَ) است، جائى كه از سطح آب بلندتر است و در ميان آن درختان باشد، هر جائى كه از سطح آب بلندتر باشد. آماسى در درون گردن و رانهاى شتر، غده كشنده اى كه در شكم شتر پديد آيد، سنگ دان مرغ، كينه و دشمنى.

=نَوَّعَ-

تَنْويعاً [نوع] الشي ءَ: آن چيز را گوناگون كرد،- تِ الرِّيحُ الشي ءَ: وزش باد چيزى را بحركت در آورد و در آن تغييرى پديد آورد،- فلانٌ الشي ءَ: آن چيز را آويزان كرد و لرزان رها ساخت.

=النُّوع-

[نوع]: تشنگى.

=النَّوْع-

ج أَنْواع [نوع]: نوع و يا رسته از هر چيزى و اين كلمه اخصّ از جنس است؛ «بنوع خاصّ»: بويژه.

=النَّوَعَانُ-

[نوع]: لرزش و تكان خوردن شاخه درخت.

=النَّوْعَة-

[نوع]: اسم مرّه از (ناعَ) است، ميوه تر و تازه، جاى متنوع و دور.

=النَّوْف-

[نوف]: مص،- ج انْواف: كوهان بلند، درازى دم، صدا و يا آوا.

=النَّوْفَرَة-

[نوفر]: مرادف (النَّافُورة) است.

=النَّوْفَل-

ج نَوْفَلون [نفل]: مرد سخاوتمند، بخشش، دريا، جوان زيبا،- (ح): كفتار نر.

=نَوَّقَ-

تَنْوِيقاً نوق الجملَ: شتر را رام كرد و تربيت نمود،- النَّخْلَ: نخل را پيوند زد،- الشّي ءَ: آن چيز را تقسيم و رده بندى كرد.

=النَّوْقَة-

[نوق]: مهارت در هر كارى.

=نَوِكَ-

- نَوَكاً و نُوَاكاً و نَوَاكاً و نُوَاكَةً [نوك]:

خرفت و احمق شد.

=النَّوْكَاء-

ج نُوك [نوك]: مؤنث (الأَنْوَك) و بمعناى زن نادان و كودن است.

=نَوَّلَ-

تَنْوِيلًا [نول] هُ: به او بخشش كرد،- هُ معروفَهُ: به او عطا نمود،- عليه بِشي ءِ: چيزى را به او بخشيد.

=النَّوْل-

[نول]: مص،- ج انْوال: دره اى كه در آن آب روان باشد، نورد بافنده، تخته اى كه بافنده پس از بافت پارچه را بر دور آن مى پيچد.

=النَّوْلَة-

[نول]: اسم مره از (نالَ) است، آنچه كه انسان بدان دست يابد.

=نَوَّمَ-

تَنْوِيماً [نوم] هُ: او را خوابانيد،- الرّجُلُ: مبالغه است در (نامَ) يعنى آن مرد بسيار بخواب رفت،- تِ الْإبِلُ: شتران مردند.

=النَّوْم-

[نوم]: حالت بيهوشى سخت كه بر روى قلب اثر مى گذارد، جمع (نائِم) يا اسم جمع است.

=النُّوَم-

[نوم]: «رجُلٌ نُوَمٌ»: آنكه بسيار مى خوابد، خوشخواب.

=النُّومَة-

[نوم]: شخص گمنام و بىعتبار.

=النَّوْمَة-

ج نَوْمات [نوم]: اسم مرّه از (نامَ) است.

=النُّوَمَة-

[نوم]: آنكه پُر خواب و يا بسيار خواب باشد. گيج و خرفت، گمنام.

=نَوَّنَ-

تَنْوِيناً [نون] نُوناً: حرف نون نوشت،- الكلمةَ: بر آخر كلمه تنوين گذاشت.

=النُّون-

[نون]: لبه شمشير، شمشير،- ج نونات و انوان: حرف (ن) كه از حروف مبانى است،- ج نِينَان و انْوان: دوات.

،- (ح): ماهى بزرگ، حوت؛ «ذو النُّونِ»:

=النونة-

=نوه-

=النوور-

=النووي-

=النويرة-

=النويس-

=النويسة-

=الني-

=النيابة-

=النيابي-

=النياحة-

=النيار-

=النياط-

=النياف-

=نيأ-

=الني ء-

=نيب-

=النيباء-

=النية-

=النيتون-

=النيثران-

=نيح-

=النيح-

=النيحة-

=نير-

=النير-

=النيران-

=النيرة-

=النيرج-

=النيروز-

=النيزك-

=نيسان-

=نيسب-

=النيسب-

=النيسم-

=النيص-

=نيط-

=النيط-

=النيطل-

=نيف-

لقب حضرت يونس پيغمبر.

=النُّونَة-

ج نُونَات [نون]: فرورفتگى كوچك در چانه كودك، كلمه اى كه براى تأييد بكار برده مى شود، ماهى.

=نَوَّهَ-

تَنْوِيهاً [نوه] الشي ءَ: آن چيز را بالا برد،- بفلانٍ: آن مرد را بلند آوازه كرد، او را ستايش كرد، با صداى بلند او را خواست،- باسمهِ: او را با نام صدا زد؛ «نَوَّهْتُ بالحديث»: سخن را آشكار نمودم.

=النَّوُور-

ج نُور و الأَصل نُوُر [نور]: دود دنبه و چربى، شنى بسان سنگ سرمه كه كوبيده مى شود و با آن لثه ها را پاك مى كنند.

=النَّوَوِيّ-

[نوي]: آنچه كه ويژه هسته و اتم باشد؛ «سِلاحٌ نَوَوِي»: اسلحه اتمى.

=النُّوَيْرَة-

[نور]: اسم مصغر از (النّار) است.

=النُّوَيْس-

[نوس]: اسم مصغر از (النّاس) است.

=النُّوَيْسَة-

[نوس]: به واژه (النَّوَّاسة) رجوع شود.

=النَّيّ-

[نوي]: مص، پيه، دنبه.

=النِّيّ-

[نوي]: اسم است بمعناى (السِّمَن):

چاقى و فربهى.

=النِّيَابة-

[نوب]: مص، شغل نمايندگى، اسم است از (المُنَاوَبَة) بمعناى نوبت؛ «نِيَابَةً عَنْ فُلان»: به نمايندگى از سوى فلان يا بنام فلانى.

=النِّيابِيّ-

[نوب]: «المجلس النِّيابِيّ»: مجلس شورى، پارلمان.

=النِّيَاحَة-

[نوح]: اسم است از (نَاحَتِ الْمرأةُ الميّتَ و على الميّتِ) زن بر مرده گريست و ناله و شيون كرد، نوحه خوانى.

=النَّيَّار-

[نير]: آنكه براى جامه نقش و نگار آويزد.

=النِّيَاط-

[نوط]: مص،- ج انْوطَة و نُوط:

هر چيز آويخته، دل،- (ع ا): رگى درشت كه به قلب پيوسته است و هرگاه بريده شود شخص مى ميرد،- (ع ا): رگى سفت و سخت در انسان، چاهى كه از اطراف آن آب روان است،- من المَفَازَة: دورى راه بيابان.

=النِّيَاف-

[نوف] من الجمال و النوق: شتران بلند اندام؛ «امرأةٌ نِيَافٌ»: زن زيبا و بلند اندام؛ «فلاةٌ نِيَافٌ»: بيابان دور و دراز.

=نَيَّأَ-

تَنْيِيئاً [نيأ] الأَمرَ: امر را استوار نساخت.

=النّيْ ءُ-

[نيأ] من اللحم: گوشت خام يا نپخته. اين كلمه را گاهى (نِيّ) با ابدال و ادغام تلفظ كنند.

=نَيَّبَ-

تَنْيِيباً [نيب] فلانٌ: با دندانهاى نيش طورى گاز گرفت كه دندانهاى بالاى او بر دندانهاى پائين او چسبيد،- فُلاناً: او را با دندان نيش گاز گرفت،،- فلانُ السهمَ: نيزه خود را گاز گرفت و با دندان نيش بر روى آن نشان گذارد،- تِ النّاقةُ: ماده شتر سالخورده شد،- النّبتُ: ريشه گياه بيرون آمد.

=النَّيْبَاء-

[نيب]: مؤنّث (الأَنْيَبُ) است.

=النِّيَّة-

[نوي]: نيت، قصد، خواسته دل؛ «حُسْنُ النيَّةِ»: حسن نيت؛ «سلامةُ النيَّةِ»:

نيت پاك؛ «سُوءُ النيَّةِ»: نيت بد؛ «عَقَد النيَّةَ على»: بر چيزى تصميم گرفت، آنچه كه دل به آن راه يابد، امر، مقصد مسافر از نزديك يا دور، نيازمندى.

=النَّيْتُون-

[نتن] (ن): نام گياهى است بد بوى.

=النَّيْثُران-

[نثر]: بسيار سخنگو و آشكار كننده رازها.

=نَيَّحَ-

تَنْيِيحاً [نيح] اللّهُ عظمَهُ: خداوند استخوان او را محكم كند، خداوند استخوان او را بشكند،- هُ: او را راحت و آرام كرد.

=النَّيِّح-

[نيح]: سخت، شديد.

=النَّيِّحَة-

[نوح]: روبرو شدن.

=نَيَّرَ-

تَنْيِيراً [نير] الثوبَ: بر جامه نگار و نقش آويخت.

=النِّير-

[نير]: ريشه و تار جامه، و اگر دولا بافته و دو نگار داشته باشد زيباتر است، ني و نخ كه بدور آن پيچند، اسم است از (نَيَّر الثّوبَ)، شيارى آشكار ميان راه، مقدارى از راه،- ج أَنْيَارٌ و نِيرانٌ: يوغ كه بر گردن دو گاو قرار دهند.

=النَّيِّر-

[نور]: روشن و نورانى.

=النِّيران-

[نور]: جمع (النّار) و بمعناى آتش است؛ «النِّيرانُ الْمُحرّكة»: آتش توپخانه كه بسوى دشمن هدف گيرى شود.

=النِّيرَة-

[نير]: اسم است از (نَيَّر الثّوبَ)، يكى از ابزار بافت پارچه،- عند العامَّة: و در زبان متداول بمعناى لثه مى باشد.

=النَّيِّرَة-

[نور]: مؤنث (النَّيِّر) است؛ «فلان ذو نَيِّرة»: با هوش و زيرك است. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=النَّيْرَج-

[نيرج]: دو بهم زن، نگار جامه، تيغه علف بر؛ «ريحٌ نَيْرجٌ»: تندباد و گردباد؛ «امرأة نَيْرَجُ»: زن زيرك.

=النَّيْرُوز-

عند الفُرْس: عيد نوروز، اولين روز از سال شمسى، روز خوشحالى، اين كلمه فارسى است.

=النَّيْزَك-

ج نَيَازَك [نزك]: نيزه كوچك،- (فك): تير شهاب، شهاب ثاقب.

=نَيْسَانُ-

از ماههاى شمسى است، آوريل (آپريل) از ١٢ فروردين تا دهم ارديبهشت و داراى ٣٠ روز است.

=نَيْسَبَ-

نَيْسَبَةً [نسب] بينهما: ميان آن دو را با سخن چينى اختلاف انداخت.

=النَّيْسَب-

[نسب]: مورچه كه بدنبال يكديگر روان باشند، راه و سوراخ مور و مار.

=النَّيْسَم-

[نسم]: نَفَسِ روح، راه كهنه و قديمى.

=النَّيْص-

[نيص]: تكان خوردن سست،- (ح): خار پشت بزرگ.

=نِيطَ-

[نوط] بهِ الشي ءُ: به آن چيز پيوست شد،- عليهِ الشي ءُ: آن چيز بر آن آويخته شد.

=النَّيْط-

[نيط]: مص، اجل، مرگ، جنازة (نعش).

=النَّيْطَل-

ج نَياطِل [نطل]: كوزه اى كه با آن مي و يا شير و مانند آنرا پيمانه كنند، دلو، نابودى، مرگ، بلاى سخت.

=نَيَّفَ-

تَنْيِيفاً [نوف] على كذا: بر آن چيز

=النيف-

=النيفق-

=النيق-

=النيقة-

=النيل-

=النيلة-

=النيلج-

=النيلنج-

=النيلوفر-

=النيلوفريات-

=النيلون-

=النيم-

=النيمة-

=النيوب-

=النيون-

اضافه شد.

=النَّيْف-

[نوف]: اضافه، فزونى؛ «عَشْرَةٌ و نَيْفٌ»: ده و اندى. اين كلمه نيف با عدد عقود بكار برده مى شود مانند «عَشرةٌ و نَيْفٌ»، «مِئَةٌ و نيفٌ»: صد و اندى «الْفُ و نَيْفٌ»:

يكهزار و اندى. و هيچگاه گفته نمى شود «خَمسةٌ عشرَ وَ نَيْف»: و چنين تعبير غلط است.

=النَّيِّف-

[نوف]: بمعناى (النَّيْف) است، نكوئى و بخشش.

=النَّيْفَق-

[نفق]: «نَيْفَقُ السروال»: دهانه فراخ شلوار. اين كلمه فارسى است.

=النِّيق-

ج نِيَاق و أَنْيَاق و نُيُوق [نوق]: بالاترين جاى كوه، قله كوه.

=النَّيِّق-

[نوق]: آنكه در امر لباس و خوراك و كار خود خوشسليقگى بكار مى برد.

=النِّيقَة-

[نوق]: اسم است از (التَّنُّوُق) يعنى آراستگى در كارها.

=النَّيْل-

[نيل]: مص، آنچه كه بدست آيد.

=النِّيل-

[نيل]: ابر،- (ن): گياهى كه از آن رنگ بدست آورند،- (ن): گياهى است داراى ساقه سخت و شاخه هاى ريز و برگهاى كوچك كه از دو سو بر روى هم رده بندى شده است.

=النَّيْلَة-

[نيل]: آنچه كه بدست آيد.

=النِّيلَج-

ماده اى سبز رنگ كه در خالكوبى از آن استفاده كنند، رنگ نيل، ماده اى كبود رنگ كه از گياه نيل بدست آيد.

=النِّيلَنْج-

دود چربى و دنبه كه در خالكوبى با آن خالها را سبز رنگ كنند نام عربى آن (النؤُور) است.

=النَّيْلُوفَر-

(ن): درخت گل نيلوفر. اين كلمه فارسى است.

=النَّيْلُوفَريَّات-

گياهانى است از رسته نيلوفرها كه بسيار زيباست.

=النَّيْلُون-

نايلون- اين كلمه انگليسى است.

=النِّيم-

[نوم]: لباس خواب، پوستين، آنكه با وى بخوابند و مأنوس شوند، نعمت كامل،- (ن): نام گياهى است با برگهاى ريز و دانه هاى بسيار و ترش مزه كه شيرين و قابل خوردن شود.

=النِّيمَة-

[نوم]: اسم است از (نامَ).

=النَّيُوب-

[نيب]: ماده شتر سالمند.

=النِّيُون-

(ف): گاز نئون كه بدون رنگ و بو است و در روشنائى برق از آن استفاده مى شود.

هـ الهاء

هـ-

=ها-

=هاء-

=الهائب-

=الهائج-

=الهائجة-

=الهائر-

=الهائعة-

=الهائف-

=الهائفة-

=الهائل-

=الهائم-

=هاب-

=الهابشة-

=الهابط-

=الهابل-

=الهابي-

=هات-

=هاتى-

هـ الهاء

هـ-

حرف بيست و ششم از حروف مبانى، و از حروف حلق و در حساب جُمّل عبارت از شماره ٥ مى باشد. ضميرِ غائب است كه در مواضع نصب و جر بكار برده مى شود؛ «قال لهُ صَاحِبُه و هو يحاورُهُ»: هاء در صَاحِبُه مضاف اليه و در موضع جرّ است اما در يحاوِرهُ مفعول و در موضع نصب مى باشد. اين حرف همواره بعد از كسره و يا بعد از ياء ساكنه بصورت مكسور مىيد بشرطى كه بعد از خود الفى نداشته باشد. و در ساير موارد مضموم مىيد، گاهى حرف است براى غايب مانند هاء در (ايّاهُ)، و گاهى بصورت ساكن بكار برده مى شود و آن در مواردى است كه لاحق بر بيان حركت يا حرفى است مانند «ماهِيَهْ، هاهناهْ، وا زَيْداهْ».

=ها-

اسم فعل است بمعناى (خُذْ) يعنى بگير مانند «ها الكتابَ»: كتابرا بگير، و جايز است كه الفِ ها بصورت مدّ بكار برده شود «هاء»؛ و گاهى با كاف خطاب يا بدون آن بكار برده مى شود، و جايز است در هاء محدود از كاف صرفنظر شود ولى همزه آن تصريف مى شود، هاءَ براى مذكر و هاءَ براى مؤنث و همچنين هاؤُما و هاؤُم و هاؤُنَّ صرف مى شود، و گاهى ضمير مؤنث است كه بصورت منصوب و يا مجرور بكار برده مى شود مانند (ضَرَبَهَا و كتابُها) كه در اين جا هاء ضمير است و الف علامت تَأنيث، و گاهى براى تنبيه بكار برده مى شود و بر چهار چيز در مىيد اول اشاره غير ويژه به دورى مانند «هذا و هذاك». دوم بر ضمير رفع مانند «ها انتم اولاءِ» سوم صفت است در ندا مانند «يا ايُّهَا الرجُلُ». و چهارم در نام بارى تعالى هنگام قسم (سوگند) در موقع حذف حرف مانند «ها اللّه» با قطع همزه و وصل آن و هر دو با اثبات الف و حذف آنست.

=هاءَ-

[هوأ]: كلمه تَلبيه است و مبنى بر فتح مى باشد.

=هاءِ-

[هوأ]: يقال «هاءِ يا رجُل» بمعناى (هاتِ) و همانند (هاتِ) تصريف مى شود مانند «هاءِ. هائِيَا. هاؤُوا. هائي. هائِيَا. هائينَ».

در اينجا همزه جايگزين (تِ) در هاتِ مى باشد؛ «هاءَ يا رجُلُ»: با فتح همزه بمعناى (خُذْه): آنرا بگير كه در مذكر: (هاءَ هَاؤُما هَاؤُم» و در مؤنث: «هاءِ هاؤُما هاؤُنَّ» بكار برده مى شود و همچنين در «هاكَ هاكُما هاكُم هاكِ هاكُما هاكُنَّ» كاف در مقام همزه در هاءَ مى باشد.

=هاءَ-

- هَيْأَةً و هَيَاءَةً [هيأ]: زيبا و خوشگل شد،– هِيْأَةً الَيه: بسوى او گرائيد،– هَيْأَةً للأمرِ: آماده براى انجام امر يا كار شد.

=الهائِب-

[هيب]: آنكه از مردم مى ترسد.

=الهائج-

[هيج]: فا، خشم و جوشش؛ «هاجَ هائِجُهُ»: خشم او برافروخته شد، «هدأَ هائِجُهُ»: خشم او فرو نشست.

=الهائِجَة-

[هيج]: مؤنث (الهائِج) است؛ «ارضٌ هائِجةٌ»: زمينى كه گياهان آن خشك يا زرد رنگ شده باشد.

=الهائِر-

[هور] من البناء: ساختمانى كه آسيب ديده ولى فرو نريخته باشد.

=الهائِعة-

[هيع]: صداى پر آوا و بلند، صداى بلندى كه از آن بترسند.

=الهائِف-

[هيف]: فا، آنكه بسيار تشنه است.

=الهائِفَة-

ج هَوَائِف [هيف]: مؤنث (الهَائِف) است، ماده شترى كه در اثر وزش بادهاى گرم از سختى تشنگى دهان خود را باز كند.

=الهائِل-

[هول]: ترسناك،- من الأمور:

كارى بسيار سخت و سنگين.

=الهائِم-

ج هُيَّم و هُيَّام [هيم]: فا، سرگردان.

=هابَ-

- هَيْباً و هَيْبَةً و مَهَابَةً [هيب] هُ: از او ترسيد و پرهيز كرد و بر حذر شد،- الرّجلُ فلاناً: او را بزرگداشت و توقير نمود.

=الهابشَة-

ج هَوَابش: دسته و جمعيت، گروهى از مردم كه از يك قبيله نباشند.

=الهابط-

فا، لاغر و ناتوان.

=الهابِل-

زن فرزند مرده، كاسب، حيله گر، فربه.

=الهابِي-

[هبو]: فا، ج هُبيّ، خاك قبر.

=هاتِ-

[هيت]: اسم فعل است بمعناى (اعْطِني): به بخش و يا بده؛ «هاتِ يا رجُلُ و هاتِي يا امرأةُ و هاتِيا يا رجُلانِ و يا امْرأتانِ و هَاتُوا يَا رِجَالُ و هاتِينَ يا نساءُ».

=هاتَى-

مُهاتَاةً [هتو] هُ: به او بخشيد. (اين

=هاتر-

=الهاتر-

=الهاتف-

=الهاتفي-

=الهاتن-

=هاج-

=هاجى-

=الهاجة-

=الهاجد-

=هاجر-

=الهاجر-

=الهاجرة-

=الهاجري-

=هاجس-

=الهاجس-

=الهاجع-

=الهاجعة-

=هاجل-

=هاجم-

=الهاجن-

=الهاجنة-

=الهاجي-

=هاد-

=الهاد-

=هادى-

=الهادة-

=الهادر-

=الهادرة-

=الهادف-

=الهادفة-

=الهادل-

=الهادم-

=هادن-

=الهادي-

=الهادية-

=هاذى-

=هاذب-

=الهاذر-

=الهاذم-

=الهاذي-

=هار-

=الهار-

فعل همانند عاطى صرف مى شود)؛ «هاتِ يا رجُلُ»: به بخش، عطا كن؛ «هَاتي يا امرأَةُ»؛ «ما اهاتِيكَ»: بتو نمى دهيم.

=هاتَرَ-

مُهَاتَرَةً [هتر] هُ: با سخنان زشت و بيهوده به او ناسزا گفت.

=الهاتِر-

ج هاتِرُون و هَتَرَة: فا.

=الهاتِف-

فا، آنكه ديده نشود ولى صدايش شنيده شود، بى سيم، تلفن.

=الهاتِفيّ-

منسوب به (الهاتِف) است؛ «مُخَابرةٌ هاتفيَّةٌ»: مخابره تلفنى.

=الهاتِن-

«سحابٌ هاتِنٌ» ج هُتُنٌ و هُتَّنٌ: ابرى كه پى در پى ببارد.

=هاجَ-

- هَيْجاً و هِيَاجاً و هَيَجَاناً [هيج] الشي ءُ: برانگيخته و هيجان زده شد،- البحرُ:

دريا طوفانى شد،،- الرّجُلُ: از شدت حماقت خود ناراحت و سرگردان شد، تشويق شد و ناگهان خود را بكار زد،- الشّي ءَ بالشّي ءِ: چيز را با چيزى درآميخت و يا برانگيخت،- تِ الإبلُ: شتران تشنه شدند،- الإبلَ: شتران را شبانگاه براى چرا يا ورود به آب براه انداخت،- النّبتُ: گياه خشكيد،- تِ الأَرْضُ: گياه زمين خشكيد.

=هاجَى-

مُهَاجَاةً [هجو]: «هاجَيْتُهُ»: بمعناى (من او را هجو كردم و او مرا هجو كرد) مى باشد.

=الهاجَّة-

[هجّ]: «عينٌ هاجَّةٌ»: چشم فرورفته و گود شده.

=الهاجد-

ج هُجُود و هُجَّد: آنكه خوابيده باشد، آنكه به نماز شب مشغول باشد.

=هاجَرَ-

مُهَاجَرَةً [هجر] من البلد و عنهُ: از شهر خود به شهر ديگرى خارج شد.

=الهاجِر-

فا، «شي ءٌ هاجِرٌ»: آنچه كه بر ديگرى برتر و اضافه تر باشد.

=الهاجِرَة-

ج هَاجِرات و هَوَاجر: مؤنث (الهاجِر) است، نيمه روز در تابستان يا از هنگام بر آمدن روز تا عصر كه مردم از گرماى روز به منازل خود پناه مى برند، سختى و شدت گرما، و گاهى (الهَاجرة) مصدر مىيد بر وزن (فاعِلة) مانند (العاقِبَة وَ العَافِيَة)؛ «ناقةٌ هاجِرَةٌ» ماده شتر برتر و بهتر.

=الهاجِريّ-

آنكه در شهر سكونت اختيار نمايد، زيبا روى بخشنده و بسيار خوب، بنّا، سازنده ساختمان.

=هاجَسَ-

مُهَاجَسَةً [هجس] هُ: با او در گوشى سخن گفت و پنهانى مطلبى بيان نمود.

=الهاجِس-

ج هَوَاجس: فا، آنچه كه در دل انسان خطور كند.

=الهاجِع-

ج هُجُوع و هُجَّع: فا.

=الهاجِعَة-

ج هُجَّع و هُجُوع و هَوَاجع و جج هَوَاجعَات: زنيكه در شب خوابيده باشد.

=هاجَلَ-

مُهَاجَلَةً [هجل]: در زمين هموار براه افتاد.

=هاجَمَ-

مُهَاجَمَةً [هجم] هُ: بر يكديگر حمله ور شدند.

=الهاجِن-

ج هَوَاجِن: فا، فندكى كه با يك بار زدن روشن نشود، دخترى كه قبل از بالغ شدن ازدواج نمايد، نخل كوچكى كه بار دهد.

=الهاجِنَة-

مؤنث (الهَاجِن) است، درخت نخل كوچك كه خرما دهد.

=الهاجِي-

[هجو]: فا.

=هادَ-

- هَوْداً [هود]: توبه كرد و بسوى حق بازگشت، كليمى شد،- فى الْمَنْطِق: با آرامش بيان كرد،- هَوْداً و تَهْوَاداً: با صدائى نرم و آهسته سوت زد.

=الهادّ-

[هدّ]: فا، صداى درشتى كه از دريا بر آيد.

=هادَى-

مُهَادَاةً و هِدَاءً [هدي] فلاناً: او را با خود راه برد، هر يكى بديگرى هديه دادند، هر كدام با خود غذائى آوردند و با هم در جائى خوردند.

=الهادَّة-

[هدّ]: مؤنث (الهَادّ) است، رعد (صداى آسمانى).

=الهادِر-

فا، افتاده، ج هَدَرَة، شير كه رويه آن سفت و پائين آن نرم و رقيق باشد.

=الهَادِرَة-

ج هَوَادِر: مؤنث (الهادِر) است، سرزمينى كه پر از گياه باشد.

=الهادِف-

فا، بيگانه و غريب.

=الهادِفَة-

گروه و جمعيت.

=الهادِل-

فا، «بعيرٌ هادِلٌ»: شترى كه داراى لب دراز باشد.

=الهادِم-

فا، «هادِمُ اللَّذّاتِ»: كنايه از مرگ است.

=هادَنَ-

مُهَادَنَةً [هدن] هُ: با او سازش كرد، با او صلح كرد.

=الهادِي-

[هدي]: فا، هدايت كننده، ج هَادُون و هُدَاة،- ج هَوَادٍ: عصا، پيشرفته، پيشرو، گردن، پيكان تير،- (ا ع): برآمدگى كوچكى بر لوله اسلحه گرم كه در هدف گيرى از آن استفاده مى شود.،- (ح):

شير؛ «هَوَادِي الليلِ»: سر آغاز و اوايل شب؛ «هَوَادِي الإِبل»: شتران پيشقراول.

=الهادِيَة-

ج هادِيَات و هَوَادٍ: مؤنث (الهادِي) است، چوبدستى، گردن، تخته سنگ يا صخره بيرون آمده از ميان آب.

=هاذَى-

مُهَاذاةً [هذي] هُ: با او بيهوده سخن گفت.

=هاذَبَ-

مُهَاذَبَةً [هذب]: شتاب كرد.

=الهاذِر-

فا، «يومٌ هَاذِرٌ»: روز بسيار گرم.

=الهاذِم-

مردى كه با شتاب غذا مى خورد.

=الهاذِي-

[هذي]: آنكه بعلت بيمارى يا غير آن بيهوده سخن و يا هذيان گويد.

=هارَ-

- هَوْراً [هور] فلاناً بالأَمر: او را مورد تهمت قرار داد،- هُ بِكَذا: او را به چيزى گمان كرد،- الشّي ءَ: آن چيز را حدس و تخمين زد،- هُ عَلَى الشّي ءِ: او را بر آن چيز وادار كرد،- هُ من الشي ءِ: او را از آن چيز بازداشت،،- فلاناً: او را فريب داد، او را بر زمين زد،- القومَ: آن قوم را كشت و بدنهاى كشته آنها را بر روى يكديگر انداخت،،- البناءَ: ساختمان را ويران كرد،- البناءُ:

ساختمان ويران شد،- هوراً و هُؤُوراً البناءُ: ساختمان شكافت ولى فرو نريخت.

=هارَّ-

مُهَارَّةً [هرّ] هُ: بر سر او داد و فرياد زد.

=الهار-

[هور]: «رجُلٌ هارٌ»: مرد ناتوان و رنجور كه از حوادث زمان درمانده شده

=الهار-

=هارى-

=الهارب-

=هارش-

=الهاري-

=الهازئ-

=الهازئة-

=هازل-

=الهازمة-

=هاش-

=الهاشم-

=الهاشمة-

=هاص-

=الهاصة-

=الهاصر-

=هاض-

=الهاضم-

=الهاضمة-

=الهاضوم-

=الهاطل-

=الهاطلة-

=هاع-

=هاف-

=الهاف-

=هافى-

=الهافة-

=الهافي-

=الهافية-

=الهاقل-

=الهاك-

=هال-

=الهال-

=هالى-

=الهالبة-

=الهالة-

است.

=الهارّ-

فا، سگى كه از شدت خشم دندان نشان دهد.

=هارَى-

مُهَارَاةً [هري] هُ: او را به بازى گرفت و دست انداخت.

=الهارِب-

فا؛ «مالهُ هارِبٌ و لا قارِبٌ»: هيچ چيزى ندارد، نه كسى باو نزديك مى شود و نه كسى از وى دور مى گردد و در واقع بمعناى هيچ چيزى نيست مى باشد؛ «هاربُ الماءِ»: اين اصطلاح نزد كشاورزان بمعناى مجرى و تونل آب است كه به زمينهاى كشاورزى براى رسانيدن آب كشيده مى شود.

=هارَشَ-

مُهَارَشَةً و هِرَاشاً [هرش] بعضَ الكلاب على بعضها: سگها را بجان هم انداخت،- فُلانٌ فلاناً: با او درگير شد و مخاصمه نمود.

=الهارِي-

[هور]: فا، «بناء هارٍ»: ساختمانى كه شكاف برداشته ولى فرو نريخته است؛ «رجُلٌ هارٍ»: پيرى كه از سختيهاى روزگار ناتوان و شكسته شده باشد.

=الهازِئ-

[هزأ]: فا، «الهازِئُ بفلانٍ أو من فلان»:

آنكه ديگرى را ريشخند و مسخره كند.

=الهازِئَة-

مؤنث (الهازِئ) است؛ «هذه مَفَازَةٌ هازِئَةٌ بالركب»: اين بيابان سخت گذر است؛ «غداةٌ هازِئَةٌ»: صبح بسيار سرد.

=هازَلَ-

مُهَازَلَةً [هزل]: متناقض (جَدَّ) است،- فلاناً: با او شوخى كرد.

=الهازِمَة-

ج هَوَازم: بلاى سخت.

=هاشَ-

- هَوْشاً [هوش] القومُ: در ميان مردم فتنه و آشوب بپا شد،- اهلُ الحربِ بعضُهم الى بعض: رزمندگان گرد هم آمدند و آماده جنگ شدند،- تِ الخيلُ فى الغارة: اسبان بهنگام حمله و چپاول از يكديگر پراكنده شدند،- المالَ: از راه حرام دارائى اندوخت،- الكلبُ: سگ عوعو كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=هاشَ-

- هَيْشاً [هيش] الشي ءَ: آن چيز را تباه و فاسد كرد،- القومُ: مردم به جنب و جوش درآمده و به حركت افتادند،- فلانٌ: در سخن خود زياده روى و پر حرفى كرد، به طرب و خورسندى در آمد،- النّاقةَ:

ماده شتر را آهسته و آرام دوشيد،،- المالَ:

ثروت اندوخت و گرد آورد.

=الهاشِم-

فا، مفرد (الهُشُم) است: آنكه در دوشيدن شير مهارت دارد.

=الهاشِمَة-

مؤنث (الهاشِمَ) است، شكستگى كه استخوانرا خورد كند.

=هاصَ-

- هَيْصاً [هيص] عُنقَهُ: بر گردنش كوبيد،- بالشي ءِ: در آن كار خشونت و درشتى بخرج داد،- الطّيرُ: پرنده فضله انداخت.

=الهاصَّة-

[هصّ]: چشم فيل.

=الهاصِر-

(ح): شير كه شكار خود را درهم مى شكند.

=هاضَ-

- هَيْضاً [هيض] الطائرُ: پرنده فضله انداخت،- فُلانٌ العَظْمَ: فلانى استخوان جوش خورده و شكسته بند شده را دوباره شكاند،- هُ: آنرا شكست و التيام داد،- الحُزنُ قلبَهُ: غم و اندوه پياپى دل او را گرفت.

=الهاضِم-

فا، «شي ءٌ هاضمٌ»: آنچه كه در آن نرمى و رخوت باشد.

=الهاضِمَة-

مؤنث (الهاضِم) است، نيروى هضم كننده غذا.

=الهاضُوم-

هر داروئى كه به هضم غذا كمك كند،- (ح): شير، آنكه دارائى خود را انفاق كند.

=الهاطِل-

فا، گياه درهم آميخته و بهم پيچيده،- ج هُطَّلٌ: باران پى در پى با قطره هاى درشت و سيل آسا.

=الهاطِلَة-

مؤنث (الهاطِل) از باران است.

=هاعَ-

- هَوْعاً [هوع] الرجُلُ: قي كرد، برگرداند،– هَوْعاً: بيقرارى و ناشكيبائى كرد، سبك شد،- القومُ بعضُهم الى بعضٍ: آن قوم روى در روى هم ايستادند و آماده حمله به يكديگر شدند.

=هاعَ-

- هَيْعاً [هيع] الشي ءُ: آن چيز بر روى زمين پهن شد،- الرصاصُ: سرب ذوب شد،- تِ الإبلُ الى الماءِ: شتران آب خواستند،- الرجُلُ: آن مرد گرسنه شد، قي كرد،- هَيْعاً و هَيْعَةً و هُيُوعاً و هَيْعُوعَةً و هَيَعَاناً:

جبان شد و ترسيد،- هَيْعَةً و هَاعاً: مرد با داشتن ناتوانى و سستى آزمند شد،- من الشي ء: از آن چيز خسته و روى گردان شد.

=هافَ-

- هَيْفاً [هيف]: بسيار تشنه شد،- تِ الإبلُ: شتران در حاليكه از سختى تشنگى دهان باز كرده بودند با وزش بادهاى گرم روبرو شدند،– هِيَافاً و هَيَافاً تِ الإبلُ: بمعناى (هافَتْ تَهِيف) مى باشد،- هيفاً و هَيَفاً الغلامُ: شكم او تو رفت و كمرش باريك شد،- هَيْفاً العبدُ: فرار كرد، گريخت.

=الهاف-

[هيف]: «رجُلٌ هافٌ»: آنكه تشنگى را نتواند تحمل كند.

=هافَى-

مُهَافَاةً [هفو] هُ: او را به آرزويش كشانيد.

=الهافَة-

[هيف]: «إبلٌ هافَةٌ» شترانى كه زود به زود تشنه شوند.

=الهافِي-

[هفو]: فا، گرسنه.

=الهافِيَة-

ج هَوَاف: مؤنث (الهافى) است.

=الهاقِل-

(ح): موش نر.

=الهاكّ-

[هكّ]: «أَحمقُ هاكٌ»: آنكه بسيار احمق باشد.

=هالَ-

- هَوْلًا [هول] الأَمرُ فلاناً: امر بر او گران شد و ويرا ترسانيد.

=هالَ-

- هَيْلًا [هيل] عليه الترابَ: خاك بر آن ريخت.

=هالَّ-

هِلَالًا و مُهَالَّةً [هلّ] الأَجيرَ: مزدبگير را همه ماهه بكار گرفت.

=الهال-

[هول]: سراب.

=الهال-

[هيل]: تپه هاى شن و ماسه.

=هالَى-

مُهَالاةً [هلي] هُ: با او منازعه و كشمكش نمود.

=الهالِبَة-

«ليلةٌ هَالِبَةٌ»: شب بارانى.

=الهالَة-

ج هالات [هول و هيل]: هاله ماه كه بر گرد آن نمايان شود، دايره نورانى كه

=الهالج-

=هالس-

=الهالس-

=الهالع-

=الهالك-

=الهالكة-

=الهالكي-

=الهالوك-

=هام-

=الهامة-

=الهامج-

=الهامد-

=هامر-

=الهامر-

=الهامز-

=هامس-

=هامش-

=الهامش-

=الهامع-

=الهامعة-

=الهامل-

=الهامية-

=هان-

=الهانئ-

=الهانة-

=هانف-

=هاود-

=هاوش-

=هاوى-

=هاون-

=الهاون-

=الهاوون-

=الهاوي-

=الهاوية-

=هاوية-

=هايأ-

=هايج-

=هؤلاء-

=هأهأ-

=هب-

پيرامون سر پيشوايان مذهبى در آورند.

=الهالِج-

فا، آنكه در آرزوهاى بسيار و بيهوده باشد.

=هالَسَ-

مُهَالَسَةً [هلس] هُ: با او راز و درگوشى سخن گفت.

=الهالِس-

فا، واحد (الهَوَالِس) است براى بدنهاى ناتوان و سبك.

=الهالِع-

ج هَوَالِع: فا، «نعامٌ هالِعٌ»: شتر مرغى كه تند راه رود و در مؤنث آن گفته مى شود:

«نعامَةٌ هالِعٌ و هالِعَةٌ»، «شُحٌّ هَالِعٌ» بخل و يا حرص غم انگيز.

=الهالِك-

ج هَلْكَى و هُلَّك و هُلَّاك و هَوَالِك (و هذه شاذَّة كفوارس): فا.

=الهالِكَة-

ج هَوَالِك: مؤنث (الهَالِك) است، طبيعت حريص و آزمند.

=الهالِكيّ-

آهنگر.

=الهالُوك-

[هلك]: زهر موش.

=هامَ-

- هِيَاماً [هيم]: تشنه شد،- على وجههِ:

بى آنكه بداند كه به كجا مى رود براه افتاد،- هَيْماً و هُيُوماً و هِيَاماً و هَيَمَاناً و تَهْيَاماً بِكذا: به آن محبت و دوستى ورزيد.

=الهامَّة-

ج هَوَامٌ [همّ]: هر جانورى كه داراى زهر باشد مانند مار. گاهى كلمه (الهوامّ) بر حشرات غير كشنده نيز اطلاق مى شود.

=الهامِج-

فا، گروههاى دور افتاده و درهم و برهم مانند گله گوسفند بدون چوپان يا لشكريان بدون فرمانده؛ «هَمَجٌ هَامِجٌ»: اين تعبير در مورد افراد پست و رذل از مردم است و معناى تأكيد را دارد همچنانكه گفته مى شود (لَيلٌ لائِلٌ): شب بسيار تاريك.

=الهامِد-

ج هَوَامِد: فا، چيز كهنه و سياه و رنگ برگشته، آنچه از گياه و درخت كه خشك شده باشد، آنجا كه در آن گياهى نباشد؛ «رجُلٌ هامِدٌ»: آنكه از شدت گرسنگى مشرف بر مرگ است؛ «الثوبُ الهامِد»:

جامه اى كه در اثر تا شدن و پوسيدن تارهاى آن گسسته شده باشد.

=هامَرَ-

مُهَامَرَةً [همر] الشي ءَ: آن چيز را كشيد و با خود برد.

=الهامِر-

فا، «سحابٌ هامِرٌ»: ابر پر باران.

=الهامِز-

ج هُمَّاز و هامِزُون: فا، بسيار عيب كننده.

=هامَسَ-

مُهَامَسَةً [همس] هُ: با او راز در ميان نهاد.

=هامَشَ-

مُهَامَشَةً [همش] هُ: بر او سبقت و پيشى گرفت.

=الهامِش-

فا، حاشيه كتاب؛ «على هامِشِ الأَخْبارِ»: در حاشيه خبرها، پيرامون خبر.

=الهامِع-

فا.

=الهامِعَة-

ج هَوَامِع: مؤنث (الهَامِع) است؛ «دُمُوعٌ هَوَامِعٌ»: اشكهاى روان و ريزان.

=الهامِل-

ج هَوَامِل و هُمُولَة و هَامِلَة و هَمَل و هُمَّل و هُمَّال و هَمَلَى من الإِبل: شترانى كه شبانگاه بدون شتربان چرا كنند.

=الهامِيَة-

ج هَوَامٍ [همي]: اسم فاعل است براى مؤنث؛ «هَوَامِى الإِبل»: شتران گمشده كه در بيابان براه خود ادامه مى دهند.

=هانَ-

- هَوْناً [هون]: ناتوان و آرام شد،- الأمرُ على فلانٍ: كار بر او ساده و آسان شد،،- هَوْناً و هَوَاناً و مَهَانَةً الرّجُلُ: آن مرد خوار و زبون شد.

=الهانئ-

[هنأ]: فا، خدمتگزار.

=الهانَّة-

[هنّ]: پيه زير چشم.

=هانَفَ-

مُهَانَفَةً و هِنَافاً [هنف] تِ المرأَةُ خاصَّةً:

زن به سستى همانند خنده مسخره كننده خنديد.

=هاوَدَ-

مُهَاوَدَةً [هود] هُ: به او گرايش كرد، به او باز گشت، با او آشتى و سازش كرد،- هُ فِى البَيْع: بهاى فروش را بوى تخفيف داد.

=هاوَشَ-

مُهَاوَشَةً [هوش] القومَ: با قوم آميزش و معاشرت كرد.

=الهامَة-

ج هَامٌ و هَامَات [هوم]: بمعناى سر هر چيزى است و بر جسد نيز اطلاق مى شود، بزرگ و رئيس قوم، گروهى از مردم،- (ح): اسب،- (ح): نوعى جغد كوچك؛ «بَناتُ الهامِ»: مغز سر.

=هاوَى-

مُهَاوَاةً و هِوَاءً [هوي] فلانٌ: تند و با شتاب راه رفت،- هُ: با او به نرمى رفتار كرد، با او لجاجت و اصرار ورزيد.

=هاوَنَ-

مُهَاوَنَةً [هون] نَفْسَهُ: با نفس خود مهربانى كرد.

=الهاوُن-

ج هَوَاوين [هون]: هاون؛ «مِدْفَعُ الهاوُن»: توپ دور افكن.

=الهاوَن-

ج هَوَاوين [هون]: آنچه كه در آن دارو و مانند آنرا بكوبند. اين كلمه فارسى است.

=الهاوُون-

ج هَوَاوين [هون]: مرادف (الهاوَن) است.

=الهاوِي-

[هوي]: فا، آنكه علاوه بر حرفه اى كه دارد به كار ديگرى كه نفع مادى برايش نداشته باشد اشتغال ورزد،- (ح):

ملخ، حرف الف، عاشق و علاقمند به كارى يا چيزى مانند النّابِل كه علاقه به تيرسازى و الناشبِ كه به تيراندازى دارند و هر دو در تعبير ذِي النبل و ذى النشّاب مىيد.

=الهاوِيَة-

[هوي]: هوا، مادر فرزند مرده.

=هَاوِيَة-

از نامهاى دوزخ است. اين كلمه ممنوع از صرف است كه بر آن (أَ ل) در مىيد و گفته مى شود (الهاوِيَة).

=هايَأَ-

مُهَايَأَةً-[هيأ] هُ في الأَمر: با موضوع موافقت كرد؛ «هايَأَهُ فى دار كذا»: گاهى اين و گاهى آن در خانه سكونت نمودند، و گفته مى شود كه هر يك بقدر سهم خود بهره برداشت و اين از اصطلاحات فقيهان است.

=هايَجَ-

مُهَايَجَةً و هِيَاجاً [هيج] هُ: او را برانگيخت و با وى پيكار كرد.

=هَؤُلاءِ-

اسم اشاره براى جمع است بمعناى اينها، ها براى تنبيه و أُلاءِ اسم اشاره است.

=هَأْهَأَ-

هِئْهَاءً و هَأْهَاءً [هأهأ]: با قهقهه خنديد،- بِالإبلِ: شتران را براى خوردن علف با تعبير (هِئْ هِئْ) صدا زد، شتران را نهيب داد و با تعبير «هَأْهَأْ» فرا خواند.

=هَأْهَأْ-

[هأهأ]: صدائى كه با آن شتر را نهيب و زجر دهند.

=هَبْ-

[وهب]: فعل امر است از (وَهَبَ)؛ «هَيْنِي فعلتُ»: فرض كن كه انجام دادم.

=هب-

=هبا-

=الهبى-

=الهباء-

=الهباءة-

=الهباب-

=الهبار-

=الهبارية-

=الهباش-

=الهباشة-

=الهباط-

=الهبال-

=الهبالة-

=الهباية-

=هبب-

=الهبة-

=هبج-

=الهبج-

=هبد-

=الهبد-

=هبر-

=الهبر-

=الهبراء-

=الهبرة-

=الهبرية-

=هبش-

=به آن چيز رسيد،- لعياله: براى خانواده خود كسب روزى كرد،،-

=هبص-

=الهبص-

=هبط-

=الهبط-

=الهبطة-

=هبل-

كلمه (هَبْ) فقط براى امر بكار مى رود و دو مفعول به خود مى گيرد.

=هَبَّ-

- هُبُوباً و هَبِيباً و هَبّاً [هبّ] تِ الريحُ:

باد وزيد و بحركت در آمد،- الرّجُلُ مِنَ النّوم:

از خواب بيدار شد،،- يَفْعلُ كذا: آغاز به كارى كرد،- النّجمُ: ستاره بر آمد و روشن شد،– هَبّاً و هُبُوباً و هبيباً و هِبَاباً: با نشاط شد و شتاب كرد.

=هَبَا-

- هُبُوّاً [هبو] الغبارُ: گرد و خاك بلند شد،- الرّمادُ: خاكستر با خاك آميخته شد،،- الفرسُ: اسب فرار كرد،- الرّجُلُ: آرام و آهسته براه افتاد، بدرود زندگى گفت.

=الهُبَّى-

[هبو]: «نُجُومٌ هُبَّى»: ستاره هاى آسمان كه بعلت گرد و خاك روى زمين ديده نشوند.

=الهَبَاء-

ج أَهْبَاء [هبو]: گرد و خاك، خاكهاى نرم و پراكنده بر روى زمين؛ «ذَهَبَ هَبَاءً مَنثوراً» بر باد رفت و گم شد، مردم كم خرد.

=الهَبَاءَة-

[هبو]: پاره اى گرد و خاك.

=الهَبَاب-

[هبّ]: مرادف (الهَبَاء) است.

=الهَبَّاب-

[هبّ]: بادى كه سخت بوزد.

=الهَبَّار-

ميمونى كه روى بدن آن موى بسيار باشد؛ «سَيْفٌ هَبَّارُ»: شمشير تيز و بُرنده.

=الهُبَارِيَّة-

آنچه از پرهاى پرندگان كه پراكنده شود، شوره سر.

=الهُبَارِيَّة-

«ريحٌ هُبَاريَّة»: باد كه پر از گرد و خاك باشد.

=الهَبَّاش-

آنكه بسيار مال بدست آورد و جمع كند.

=الهُبَاشَة-

ج هُبَاشَات: گروهى از مردم كه از يك نژاد و قبيله نباشند؛ «الهُبَاشات»:

آنچه از اموال كه بدست آمده و گردآورى شده باشد.

=الهَبَّاط-

آنكه به دره فرود آمده باشد و سكونت كند.

=الهَبَال-

(ن): نام درختى است كه از آن چوبهاى تير سازند.

=الهَبَّال-

كاسب حيله گر، شكارچى كه شكار را بفريبد و آنرا بدست آورد.

=الهُبَالَة-

غنيمت.

=الهَبَالَة-

درخواست و طلب، از دست رفتن نيروى خرد،- (ن): يك درخت (الهَبَال) است.

=الهُبايَة-

[هبو]: «هُبايةُ الشجر»: پوسته درخت.

=هَبَّبَ-

تَهْبِيباً [هبّ] الثوبَ: جامه را پاره كرد.

=الهِبَة-

[وهب]: مص،- ج هِبَات: بخشش بلا عوض، هديه.

=الهَبَّة-

[هبّ]: اسم مرّه از (هَبَّ)، ساعتى كه از سحر باقى مانده باشد، مدتى از روزگار.

=الهِبَّة-

[هبّ]: ضربه شمشير و لرزش آن،- ج هِبَبٌ: اسم نوع از (هَبَّ) است، حالت، پاره اى از جامه.

=هَبَجَ-

- هَبْجاً هُ بالعصا: با عصا او را پى در پى زد.

=هَبِجَ-

- هَبَجاً وجهُ الرجُل: چهره مرد باد كرد و گرفته شد.

=هَبَّجَ-

تَهْبِيجاً [هبج] هُ: آنرا متورم كرد.

=الهَبج-

«وَجْهٌ هَبِجٌ»: چهره باد كرده و گرفته شده.

=هَبَدَ-

- هَبْداً الهَبيدَ: دانه حنظل را گرفت و شكست و آنرا پخت،- فلاناً: به او حنظل خورانيد.

=الهَبْد-

(ن): حنظل يا دانه حنظل.

=هَبَر-

- هَبْراً اللحمَ: گوشت را به پاره هاى درشت بريد.

=هَبِرَ-

- هَبَراً البعيرُ: شتر فربه شد.

=الهُبْر-

دانه انگور، پس مانده الياف كتان.

=الهَبْر-

مص، گوشت بدون استخوان،- فى القراءَة: آنكه در خواندن قرآن در ابتداى آيه وقف كند (و اين كار مكروه است)،- ج هبور و هُبْر: سرزمين امن.

=الهَبِر-

من الجِمال: شتر فربه.

=الهَبْرَاءَ-

مؤنث (الأَهْبَر) است.

=الهَبْرَة-

واحد (الهَبْر) براى گوشت است.

=الهِبْرِيَة-

پرزهاى ريز كه از پنبه فرو ريزد، آنچه كه از نى و گياه پاپيروس پراكنده شود.

=الهِبْرِيَّة-

ريزه هاى پر كه پراكنده شود، شوره سر.

=هَبَشَ-

- هَبْشاً الرجُلُ: آن مرد با كف دست خود دوشيد،- الشي ءَ: آن چيز را گرد آورد.

=به آن چيز رسيد،- لعيالِه: براى خانواده خود كسب روزى كرد،،- فلاناً: او را بسيار سخت زد.

=هَبِشَ-

- هَبْشاً: مرادف (هَبَشَ) است.

=هَبَّشَ-

تَهْبِيشاً [هبش] المالَ: مال را جمع آورى كرد،- هُ: آنرا خدشه دار كرد.

=هَبَصَ-

- هَبْصاً: با نشاط شتاب كرد،- على الشى ءَ: بر آن چيز حريص و از آن نگران شد،- الكَلبُ: سگ بر شكار حريص شد.

=هَبِصَ-

- هَبَصاً: مرادف (هَبَصَ) است.

=الهَبِص-

آنكه حريص و آزمند بر چيزى بوده و براى آن نگران باشد.

=هَبَطَ-

- هَبْطاً الواديَ: به دره فرود آمد،- مِن مَوضِعٍ الى آخر: از جائى بجاى ديگر منتقل شد،- بلدَ كذا: داخل فلان شهر شد،- السّوقَ: به بازار آمد،- هُ مِن الْجَبَلِ: از بالاى كوه ويرا پائين آورد،،- فلاناً البلدَ:

ويرا بشهر وارد كرد،- الثّمنُ: نرخ و يا بها پائين آمد،- ثَمَنَ السّلعةِ و من ثمنِها: بهاى كالا را كم كرد،- المرضُ لحمَهُ: بيمارى او را لاغر كرد،- فلانٌ: خوار و زبون شد،- فلاناً:

او را زد،- الحائطُ: ديوار فرو نشست،– هُبُوطاً فلانٌ من الجبل: از كوه فرود آمد، پائين آمد.

=هَبَّطَ-

تَهْبِيطاً [هبط] العِدْلَ: كالا را بر روى شتر قرار داد.

=الهَبْط-

مص، كم بود، افتادن در شر، خوارى.

=الهَبْطَة-

اسم مره از (هَبَطَ) است، جاى پا بر روى زمين.

=هَبِلَ-

- هَبَلًا تْ فلاناً أُمُّهُ: مادرش فرزند خود را از دست داد؛ «هَبِلَتْهُ امُّه»: مادرش بى فرزند شود كه (براى نفرين) گويند و چه بسا در ستايش و شگفتى به معناى (ما اعلمَهُ) و (ما اصْوبَ رأيَهُ) نيز گفته شود.

=هَبَّلَ-

تَهْبِيلًا [هبل] فلاناً: به او «هَبِلَتْكَ

=الهبل-

=هبل-

=الهبلة-

=هبهب-

=الهبهب-

=الهبوة-

=الهبوب-

=الهبوبة-

=الهبور-

=الهبوط-

=الهبول-

=الهبيب-

=الهبيد-

=الهبيدة-

=الهبير-

=الهبيرة-

=الهبيط-

=الهبيل-

=هت-

=الهتاف-

=الهتافة-

=الهتامة-

=هتر-

=الهتر-

=هتف-

=الهتف-

=الهتفى-

=هتك-

=الهتك-

=الهتكة-

=هتل-

=الهتل-

=الهتلان-

=هتم-

=الهتماء-

=هتن-

=الهتن-

=الهتوف-

=الهتون-

=الهتيكة-

=هثم-

=هج-

=الهج-

=هجا-

=هجى-

امُّكَ» گفت،- الرّجُلُ لعيالِه: براى خانواده، خود كسب روزى كرد،- اللّحمُ فلاناً: فلانى فربه و گوشتالود شد،،- الشّي ءَ: در زبان متداول بمعناى عرضه داشتن چيزى بر روى آتش است.

=الهَبَل-

مص، شأن،- عند العامّة: و در زبان متداول بمعناى گيجى و ابلهى مى باشد.

=هُبَل-

نام يكى از بتهاى عرب در مكه در زمان جاهليت است.

=الهَبِل-

حيله گر، فريبكار،- (ح): گرگ.

=الهَبَلَة-

شعله آتش و بخار. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=هَبْهَبَ-

هَبْهَبَةً [هبهب] الرجُلُ: شتابكرد، از خواب بيدار شد،- هُ: او را راند،- السّرابُ:

سراب درخشيد.

=الهَبْهَب-

[هبهب]: سريع، شتابگر.

=الهَبْوَة-

ج هَبَوَات و أَهْبَاء (على غير قياس) [هبو]: گرد و خاك تيره.

=الهَبُوبَ-

[هبّ] من الرياح: بادهائى كه گرد و خاك برانگيزند.

=الهَبُوبَة-

[هبّ] من الرياح: مرادف (الهَبُوب) است.

=الهَبُور-

(ح): عنكبوت، كاردونك.

=الهَبُّور-

ريزه هاى كاه و مانند آن كه بر جاى ماند، ذره هاى پراكنده در هوا كه بر اثر وزش باد ايجاد شود.

=الهَبُوط-

زمين پر نشيب.

=الهَبُول-

زن فرزند مرده.

=الهَبِيب-

[هبّ] من الرياح: مرادف (الهَبُوب) است.

=الهَبيد-

(ن): حنظل، دانه حنظل.

=الهَبِيدَة-

يك دانه حنظل.

=الهَبِير-

ج هُبُر و أَهْبَرة: زمين هموار و مطمئن.

=الهُبيْرَة-

(ح): كفتار.

=الهَبِيط-

لاغر و كمر باريك.

=الهَبِيل-

ابله و گيج. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=هَتَّ-

- هَتّاً [هتّ] هُ بكذا: از او درباره چيزى نكوهش كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الهُتَاف-

مص، صداى رسا و بلند؛ «عاصِفَةُ مِنَ الهُتَاف» ابراز احساسات شديد.

=الهَتَّافَة-

«قوسٌ هَتَّافَةٌ»: كمان نرم و صدادار.

=الهُتامَة-

آنچه كه از چيزى شكسته شده باشد.

=هَتَرَ-

- هَتْراً عِرْضَ فلانٍ: آبروى فلانى را ريخت،- الكِبَرُ فلاناً: پيرى او را خرفت كرده است.

=هَتَّرَ-

تَهْتِيراً [هتر] عِرْضَ فلانٍ: در ريختن آبروى او مبالغه كرد.

=الهُتْر-

از دست رفتن خرد بعلت پيرى يا بيمارى يا اندوه و غم.

=الهِتْر-

ج أَهْتَار: دروغ، بلا، امرى شگفت، گفتار پوچ و غلط، نيمه اول شب.

=هَتَّفَ-

- هَتْفاً و هُتَافاً تِ الحمامةُ: كبوتر آوا و يا صدا در داد،- فلانٌ بِفُلانٍ: بفلانى نهيب داد، او را ستود،- بحياتِهِ: به او زنده باد گفت.

=هَتَّفَ-

تَهْتِيفاً [هتف] تِ الحمامةُ: كبوتر ناليد.

=الهَتْف-

مص، صداى رسا و بلند.

=الهَتفَى-

«قَوْسٌ هَتَفَى»: كمان نرم و با صدا.

=هَتَكَ-

- هَتْكاً السترَ و نحوَهُ: پرده و مانند آنرا دريد، پرده را از جاى خود كند و يا بريد، قسمتى از پرده را دريد تا آنچه كه در پس آن است آشكار شود.،- الثّوبَ: جامه را بدرازا بريد.

=هَتَّكَ-

تَهْتِيكاً [هتك] السترَ: بمعناى (هَتَكَهُ) مى باشد و تشديد براى مبالغه است.

=الهَتِك-

«ثوبٌ هَتِكٌ»: جامه پاره.

=الهُتْكَة-

اسم است از (هَتَكَ السِّتْرَ)، ساعتى از شب.

=هَتَلَ-

- هَتْلًا و هُتُولًا و تَهْتالًا و هَتَلاناً تِ السماءُ:

آسمان پياپى باريد.

=الهُتَّل-

«سحائبُ هُتَّلٌ»: ابرهاى باران زا و پى در پى.

=الهَتَلانُ-

باران نرم و آهسته و دائم.

=هَتَمَ-

- هَتْماً فاهُ: دندانهاى پيشين او را شكست،،- الثّنيّةَ: دندانهاى پيشين (ثنايا) را شكست.

=هَتِمَ-

- هَتَماً: دندانهاى ثنايا (پيشين) او از بيخ شكست.

=هَتَّمَ-

تَهْتِيماً [هتم] هُ بالضرب: با زدن او، ويرا ناتوان كرد.

=الهَتْماء-

مؤنث (الأَهْتم) است، آنكه دندانهاى پيشين او از بيخ شكسته شده است.

=هَتَنَ-

- هَتْناً و هُتُوناً و هَتَنَاناً و تَهْتَاناً تِ السماءُ:

آسمان پياپى باريد،- الدّمعُ: اشك از ديده روان شد.

=الهَتْن-

باران پى در پى.

=الهَتُوف-

«قوسٌ هَتُوفٌ»: كمانى نرم و با صدا؛ «حَمَامَةُ هَتُوفٌ»: كبوتر پر صدا و بسيار آواز؛ «ريحٌ هَتُوفٌ»: بادى كه سر و صدا داشته باشد؛ «سحابةٌ هَتُوفُ»: ابرى كه با رعد و صدا باشد.

=الهَتُون-

«سحابٌ هَتُونٌ» ج هُتُن و هُتَّن: ابرى كه داراى باران پياپى است؛ «عَيْنٌ هَتُونُ الدمعِ»: چشمى كه از آن اشك روان باشد.

=الهَتِيكَة-

رسوائي.

=هَثَمَ-

- هَثْماً هُ: آنرا كوبيد تا گرد شد،- لهُ من مالِه: از دارائى خود يكبار به او بخشيد.

=هَجَّ-

- هَجّاً و هَجِيجاً [هجّ] البيتَ: خانه را ويران كرد،- فُلانٌ مِنَ الظّلم و غَيرِه: از زور ستم و جز آن متنفر گرديد. اين كلمه در زبان متداول رايج است،- هَجِيجاً تِ العينُ:

چشم به گودى افتاد،- تِ النّارُ: آتش افروخته شد و صداى افروختن آن بگوش رسيد.

=الهُجّ-

يوغ كه بر گردن گاو نهند.

=هَجَا-

- هَجْواً و هِجَاءً و تَهْجاءً [هجو] هُ:

زشتيهاى او را بر شمرد و به او ناسزا گفت،- هَجْواً و هِجَاءً و تَهْجَاءً و هَجَاوَةً اليومُ: گرماى روز طاقت فرسا شد،،- هَجْواً و هِجَاءً و هَجَاءً:

خواند.

=هَجَّى-

تَهْجِيَةً [هجو] الحروفَ: حروف را بر شمرد،- اللّفظَةَ: حروف آن لفظ را شمرد

=الهجاء-

=الهجاج-

=الهجاجة-

=الهجار-

=الهجام-

=الهجان-

=الهجانة-

=هجج-

=الهجج-

=هجد-

=هجر-

=الهجر-

=الهجراء-

=الهجرة-

=هجس-

=الهجس-

=هجع-

=الهجع-

=الهجعة-

=هجف-

=الهجفاء-

=الهجفان-

=هجم-

=الهجم-

=الهجمة-

=هجن-

،- الصبيَّ الكتابَ: به كودك كتاب آموخت.

=الهِجَاء-

[هجو]: مص، حروف لفظ را دانه دانه خواندن؛ «حروفُ الهِجَاء»: حروف ميان الف و ياء. اين حروف را نيز «حروف التَّهَجّىِ و التّهْجِيَة» گويند كه همان حروف الف باء است.

=الهَجَّاء-

[هجو]: آنكه ديگران را بسيار هجو كند.

=الهَجَاج-

[هجّ]: آنكه در راه شتاب كند.

=الهَجَاجَة-

[هجّ]: خرفت و احمق، گرد و خاك كه همه چيز را زير خود پنهان سازد.

=الهِجَار-

ريسمانى كه با يكسر آن پاى شتر را بندند و سر ديگر آن را روى پالان اندازند، زه كمان، طوق، تاج.

=الهَجَّام-

آنكه در زد و خورد بسيار حمله كند، قهرمان،- (ح): شير.

=الهِجَانُ-

[هجن] من كلّ شي ءٍ: بهترين و خالصترين از هر چيزى،- مِن الإِبل: شتران سفيد و خوب؛ اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود؛ «رجُلٌ هِجَانٌ»:

مرد بزگوار و پاكنژاد، همچنين «امرأةٌ هِجَان و نِسْوَةٌ هَجَائن» در مؤنث بكار برده مى شود؛ «ارضٌ هِجَانٌ»: زمينى كه خاك آن نرم و سفيد رنگ باشد.

=الهِجَانَة-

بزرگوارى و نيك نژادى، سفيدى.

=هَجَّجَ-

تَهْجِيجاً [هجّ] تْ عَيْنُهُ: چشمانش به گودى افتاد،- النّارَ: آتش برافروخت و صداى برافروختگى آن شنيده شد.

=الهُجُجِ-

[هجّ]: آبگيرها.

=هَجَدَ-

- هُجُوداً: شبانگاه خوابيد، شب را بيدارى كشيد. گفته مى شود كه (الهُجُود) خواب در روز و (الهُجُوع) خواب در شب است.

=هَجَّدَ-

تَهْجِيداً [هجد] الرجُلُ: از خواب بيدار شد، شب را خوابيد، نماز شب خواند،،- الرَّجُلُ فلاناً: او را از خواب بيدار كرد، او را خوابانيد.

=هَجَرَ-

- هَجْراً و هِجْرَاناً هُ: آنرا بريد و يا قطع كرد،- الشي ءَ: آنرا رها كرد و از آن روى گردان شد.،- زوجَهُ: از همسرش كناره گيرى كرد ولى او را طلاق نداد،- هَجْراً و هِجِّيرَى و اهْجِيْرَى فى نومِهِ أو مرضِهِ: در خواب يا در اثر بيمارى پريشانگوئى كرد و هذيان گفت،- هَجْراً بِه فى النّوم: خواب او را ديد،- هَجْراً و هُجُوراً البعيرَ: شتر را با (هجار) ريسمانى كه يك سر آن را به مچ پاى شتر و طرف ديگر آن بپالان بندند مهار كرد.

=هَجَّرَ-

تَهْجِيراً [هجر] القومُ: آن قوم در گرماى سوزان براه افتادند،- النّهارُ: گرماى روز شديد شد،- الى الشّي ء: سپيده دم بسوى آن شتاب كرد.

=الهُجْر-

اسم است از (الإِهْجار)، سخن زشت، ناسزاگوئى هنگام سخن گفتن.

=الهَجْر-

مص، ترك كارى كه انجام آن لازم است، نيمروز، سختى گرما، مرد نيكوكار و بزرگوار، ريسمانى كه با آن بينى شتر را مهار كنند.

=الهِجْر-

شتران خوب و بهتر و برتر.

=الهَجِر-

برتر و فاضلتر از ديگران، آنكه سست و آهسته راه رود.

=الهَجْرَاء-

سخن زشت، كفايت و بسندگى.

=الهُجْرَة-

از سرزمينى به سرزمين ديگر رفتن، غربت.

=الهَجْرَة-

اسم مرّه از (هَجَرَ)، زن چاق و فربه.

=الهِجْرَة-

اسم نوع از (هَجَر)، اسم است از (التَّهاجُر)، مهاجرت از جائى به جائى ديگر، غربت.

=هَجَسَ-

- هَجْساً الشي ءُ في صدرهِ: آن چيز به دلش خطور كرد،- فلاناً: او را از كارى باز داشت.

=الهَجْس-

مص، صداى آهسته كه شنيده شود ولى مفهوم نباشد، آنچه كه در دل و انديشه انسان گذرد.

=هَجَعَ-

- هُجُوعاً و تَهْجَاعاً: شب را خوابيد، بطور مطلق خوابيد.

=هَجَّعَ-

تَهْجِيعاً [هجع] القومُ: آن قوم خوابيدند.

=الهِجْع-

مرد بى خبر و احمق.

=الهُجَع-

مرادف (الهِجْع) است.

=الهَجَع-

مرادف (الهِجْع) است.

=الهَجْعَة-

اسم مرّة از (هَجَعَ) است.

=الهِجْعَة-

اسم نوع از (الهُجُوع) است؛ «رجُلٌ هِجعَةٌ»: مرد نادان و بى خبر.

=الهُجَعَة-

آنكه بسيار بخوابد، نادان و بى خبر.

=هَجَفَ-

- هَجَفاً: گرسنه و فرو رفته شكم شد، دو پهلويش بهم چسبيدند.

=الهَجْفاء-

مؤنث (الأَهْجَف) است.

=الهَجْفان-

تشنه.

=هَجَمَ-

- هُجُوماً عليهِ: ناگهان بر او حمله كرد يا بدون اجازه بر او وارد شد،- فلاناً: او را راند،- الدَّابَّةَ: ستور را بسختى راند،- البردُ او الشّتاءُ: سرما و يا زمستان زود فرا رسيد،- ما فى الضّرع: آنچه از شير كه در پستان بود دوشيد،- تِ الهَواجرُ فلاناً: گرما باعث عرق ريزى او شد،- البيتُ: خانه ويران شد،- البيتَ: خانه را ويران كرد،- الشي ءُ: آن چيز ساكن و بى حركت شد،- هَجْماً و هُجُوماً فُلاناً على الْقَوم: او را وادار به حمله بر قوم كرد،- المرضُ: بيمارى كاسته و بر طرف شد،- فُلانٌ: ساكت و آرام شد،- تْ عينُه:

چشمانش بگودى افتاد.

=هَجَّمَ-

تَهْجِيماً [هجم] هُ: او را وادار به حمله كرد.

=الهَجْم-

مص،- ج اهْجَام: كاسه و يا قدح بزرگ، عرق بدن.

=الهَجَم-

قدح بزرگ.

=الهَجْمَة-

اسم مره از (هَجَمَ) است، تاريكى آغاز شب، ميش سالخورده،- مِن الإبل: گله شتر از چهل و يا هفتاد و تا صد نفر،- من الشتاء: سختى سرماى زمستان،- من الصيف: سختى گرماى تابستان.

=هَجَنَ-

- هَجْناً: به واژه (الهاجِن) رجوع

=هجن-

=الهجنة-

=الهجود-

=الهجوري-

=الهجوم-

=الهجيج-

=الهجير-

=الهجيرة-

=الهجيع-

=الهجيل-

=الهجيمة-

=الهجين-

=الهجينة-

=هد-

=الهد-

=هدى-

=الهدى-

=الهداءة-

=الهداب-

=الهدابة-

=الهداج-

=الهداد-

=الهدادة-

=الهدار-

=الهدال-

=الهدالة-

=الهدام-

=الهدان-

=الهدانة-

=الهداهد-

=الهداهدة-

=الهداية-

=هدأ-

=هدئ-

=الهدء-

=الهدأة-

شود.

=هَجُنَ-

- هُجْنَةً و هَجَانَةً و هُجُونَةً: پست و ناخالص بود،- الكلامُ: در سخن نقض پديد آمد.

=هَجَّنَ-

تَهْجِيناً [هجن] هُ: فرومايه و پست كرد،- الأمرَ: آنرا مورد تقبيح و سرزنش قرار داد.

=الهُجْنَة-

مص،- ج هُجَن من الكلام:

عيب و نقص يا آنچه كه مورد تقبيح كلامى باشد،- فى العِلْم: از دست دادن دانش،- و در زبان متداول بمعناى چيزى برازنده مى باشد.

=الهَجُود-

ج هُجُود و هُجَّد: نمازگزار در شب، آنكه نماز شب بخواند.

=الهَجُوريّ-

غذاى نيمه روز، ناهار.

=الهَجُوم-

آنكه با شتاب حمله ور شود، آنچه كه باعث ريزش عرق شود،،- من الرِّياح: بادى كه با وزش سخت خاكرا از جائى بجاى ديگر منتقل كند.

=الهَجِيج-

[هجّ]: مص،- ج هُجَّان: سرزمين دراز كه كاروانها از آن با شتاب بگذرند، دره گود، خطى كه براى فالگيرى بر زمين كشند.

=الهَجِير-

ج هُجُر: نيمه روز در تابستان، سختى گرما، شير پر مايه و غليظ، استخر بزرگ، كاسه بزرگ، شتر مهار شده با هِجار (ريسمانى كه يك سر آن به پاى شتر و سر ديگرش را به پالان آن بندند)، گورخر چاق و فربه.

=الهَجيرَة-

مرادف (الهاجرة) است بمعناى نيمه روز در تابستان، سختى گرما.

=الهَجيع-

من الليل: پاسى از شب.

=الهَجيل-

زمين هموار، حوض سست و خراب.

=الهَجِيمَة-

شير غليظ و سفت.

=الهَجِين-

ج هُجُن و هُجَنَاء و هُجْنَان و مَهَاجِينُ و مَهَاجنَة: شخص پست و فرومايه، آنكه پدرش عرب و مادرش كنيز باشد،- ج هُجُن و هَوَاجِن من الخيل: اسبى كه مادرش يابو و پدرش اسب اصيل عربى باشد؛ «لَبَنٌ هَجِينٌ»: شير ناخالص.

=الهَجِينَة-

ج هُجْن و هِجَان و هَجَائِنُ: مؤنث (الهَجين) است.

=هَدَّ-

- هَدّاً و هُدُوداً [هدّ] البناءَ: خانه را سخت ويران كرد؛ «هَدَّتْهُ المصيبةُ» بلا و اندوه او را سست و ناتوان كرد،- هَدّاً و هُدُداً و هَدِيداً الحائطُ و نحوهُ: ديوار و يا مانند آن هنگام فرو ريختن صدا كرد،– هَدّاً الرجُلُ:

آن مرد سالمند شد،– هَدّاً البعيرُ: شتر صداى خود را در گلو گردانيد.

=الهَدّ-

[هدّ]: مص، مرد بخشنده، آواز بلند و سخت، مرد سست و ناتوان.

=الهِدّ-

ج هِدُّون [هدّ]: مرد سست و ناتوان.

=هَدَى-

- هُدًى و هَدْياً و هِدْيَةً و هِدَايَةً [هدي] هُ:

او را راهنمائى و هدايت كرد؛ «هداهُ الطريقَ و هداهُ الى الطريق و للطريق»: راه را به او نشان داد و او را راهنمائى كرد،،- هُ اللّهُ الى الإيمانِ او للإيمانِ: خداوند او را بنور ايمان هدايت كرد،،- الرجُلُ: آن مرد راهنمائى شد،- هِدَاءً فلاناً: او را راهنمائى كرد؛ «جاءَتِ الخيلُ يَهديها فرسٌ اشْقَرُ» اسبان رسيدند در حاليكه اسب مو طلائى در پيشاپيش آنها راه مى رفت و راهنما بود،- العروسَ الى بعلها: عروس را به خانه داماد روانه كرد.

=هَدَّى-

تَهْدِيَةً [هدي] الهَدِيَّةَ لفلانٍ أو إليهِ:

هديه را به او ارمغان كرد،- العروسَ الى بَعْلِها: عروس را بسوى شوهرش روانه كرد،- الشّي ءَ: آن چيز را توزيع كرد.

=الهُدَى-

[هدي]: هدايت و راهنمائى (اين كلمه كاربرد مذكر و مؤنث دارد)، راه درست و راست، بيان، دلالت، روز.

=الهُدَاءَة-

[هدأ]: اسب لاغر.

=الهُدَّاب-

كودن سنگين وزن، برگ باريك درختان مانند برگ سرو؛ «هُدَّابُ النَّخل»: برگ درخت خرما؛ «هُدَّابُ الثّوبِ»:

ريشه هاى دو طرف عرض پارچه.

=الهَدَّاب-

(ح): نام نوعى حشره است كه در كوهستان بيشتر مى باشد.

=الهُدَّابة-

يك برگ باريك درخت.

=الهَدَّاج-

بر وزن فعّال صيغه مبالغه است، آنكه بسان پير مردان راه رود؛ «ظليمٌ هَدَّاجُ»:

شتر مرغى كه لرزان راه رود.

=الهَدَاد-

[هدّ]: سازش و مدارا.

=الهَدَادَة-

[هدّ]: ترسو؛ «رَجُلٌ هَدَادةٌ»: مرد ترسو.

=الهَدَّار-

بر وزن فعّال صيغه مبالغه است.

=الهَدَال-

آنچه از شاخه درخت كه آويزان باشد، گياه كاولى.

=الهَدَالَة-

گروه و جمعيت.

=الهُدَام-

سرگيجه و دريا گرفتگى.

=الهِدَان-

ج هُدُون: احمق و فربه، كند و بى نشاط در جنگ.

=الهِدَانَة-

صلح پس از جنگ.

=الهُدَاهِد-

ج هَدَاهِيد [هدهد] (ح): هُدهُد.

=الهُدَاهِدَة-

[هدهد] (ح): واحدِ «الهُدَاهِد) است.

=الهِدَايَة-

[هدي]: مص، راهنمائى براى رسيدن به مطلوب.

=هَدَأَ-

- هَدْاً و هُدُوءاً [هدأ]: آرامش يافت،- بِالمكان: در آنجا اقامت كرد،- فلانٌ:

فلانى مرد،- الصَّبِيَّ: با كف دست كودك را به آرامى زد تا بخوابد.

=هَدِئَ-

- هَدَأً [هدأ]: خم شد، منحنى شد،- البعيرُ: كوهان شتر از بسيارى حمل بار كوچك شد.

=هَدَّأَ-

تَهْدِئَةً [هدأ] هُ: او را ساكن و آرام ساخت؛ «هَدَّأَ رَوْعَهُ»: ترس او را زدود، «هَدَّأَ اعصابَه»: اعصاب او را تسكين نمود و آرام ساخت.

=الهُدْء-

[هدأ]: پاسى از شب.

=الهَدْء-

[هدأ]: پاسى از شب؛ «اتَانا بَعْد هَدْءٍ من الليل»: پاسى از شب گذشته بود كه نزد ما آمد.

=الهَدْأَة-

اسم مرّه از (هَدَأ) است،- من اللّيل: پاسى از شب.

=الهِدْأَة-

اسم نوع از (هَدَأَ) است.

=الهدأة-

=هدب-

=الهدب-

=الهدباء-

=الهدبة-

=الهدة-

=هدج-

=هدد-

=الهدد-

=هدر-

=الهدر-

=الهدراء-

=الهدرجين-

=هدس-

=هدف-

=الهدف-

=الهدفة-

=هدك-

=هدل-

=الهدل-

=الهدلاء-

=هدم-

=الهدم-

=الهَدَأَة-

گونه اى دويدن.

=هَدَبَ-

- هَدْباً الشي ءَ: آنرا بريد و يا قطع كرد،- النَّاقَةَ: ماده شتر را دوشيد،- الثّمرةَ:

ميوه را چيد.

=هَدِبَ-

- هَدَباً تِ العينُ: مژه هاى چشم بلند شد،- تِ الشّجرةُ: شاخه هاى درخت دراز شد و آويزان گرديد.

=هَدَّبَ-

تَهْدِيباً [هدب] الثمرةَ: ميوه را چيد،- الثّوبَ: كناره يا لبه جامه را ريشه دوخت.

=الهُدْب-

ج أَهْدَاب: مژه چشم، ريشه جامه و نگار آن؛ «تَمَسَّكَ بِاهْدابِ الشّي ء»: به چيزى دلبسته و متعلّق گرديد.

=الهُدُب-

ج أَهْدَاب: مرادف (الهُدْب) است.

=الهَدَب-

ج أَهْدَاب: شاخه هاى درخت ارطى (نام گياهى است بشكل بيد و داراى ميوه اى بشكل عنّاب كه شتر آنرا مى خورد) و مانند آن، درختى كه برگهاى آن هميشه بماند مانند سرو، هر برگ درختى كه پهنا نداشته باشد مانند برگ سرو،- مِن النّبات:

هر گياهى كه بشكل برگ نباشد و خود گياه بجاى برگ باشد؛ «هَدَبُ الشجرةِ»:

درازى و فروهشتگى شاخه هاى درخت.

=الهَدِب-

(ح): شير بيشه،- مِنَ الْعُيُونِ أو الأَشجارِ: چشمى كه مژه دراز و يا درختى كه شاخه هاى دراز و فروهشته داشته باشد.

=الهَدْبَاء-

مؤنث (الأَهْدَب) است؛ «عينٌ هَدْباءُ»: چشمى كه مژه آن دراز شده باشد؛ «شجرة هَدْباءُ»: درختى كه شاخه هاى آن دراز و فروهشته باشد؛ «اذُنُ هَدْباء»: گوش نرم و آويزان؛ «لِحيَةٌ هَدْباء»: ريش بلند و آويزان.

=الهُدْبَة-

واحد (الهُدب) است.

=الهُدُبَة-

واحد (الهُدُب) است.

=الهَدَّة-

[هدّ]: اسم مره از (هَدَّ) است، صداى فروريختگى ديوار.

=هَدَجَ-

- هَدْجاً و هَدَجَاناً و هُدَاجاً: هَمانند پيران راه رفت،- الظليمُ: شترمرغ با لرزش راه رفت،- هَدْجاً و هَدَجَةً تِ النّاقَةُ: ماده شتر بر بچه خود مهربانى كرد،- تِ القدرُ: ديگ بسختى جوشيد، تِ الريحُ: باد به آرامى وزيد و صدا كرد.

=هَدَّج-

تَهْدِيجاً [هدج] تِ الناقةُ: كوهان ماده شتر بلند و ضخيم شد و همانند كجاوه در آمد.

=هَدَّدَ-

تَهْدِيداً [هدّ] هُ: او را ترسانيد و تهديد كرد.

=الهَدَد-

[هدّ]: صداى بم و كلفت.

=هَدَرَ-

- هَدْراً و هَدَراً الدمُ و غيرُهُ: خون و جز آن باطل شد،- فلانٌ الدمَ و غيرَهُ: خون و جز آن را باطل كرد،– هَدْراً و تَهْدَاراً الحَمَامُ: كبوتر آواز خود را در گلو زمزمه كرد،- الشَّرابُ:

شراب جوشيد،- تْ جرَّةُ النَّبِيذ: نبيذ در سبو جوشيد،- الرعدُ: تندر بانك زد،- النّخلُ:

شكوفه درخت خرما شكافته شد،- هَدْراً و هَدِيراً البعيرُ: شتر صداى خود را در گلو گردانيد،- هُدُوراً و هَدِيراً العشبُ: گياه رشد بسيار كرد و بزرگ شد.

=هَدَّرَ-

تَهْدِيراً [هدر] البعيرُ: شتر صداى خود را در گلو گردانيد.

=الهَدْر-

مص، باطل و به هدر رفته؛ «ذَهَبَ دمُهُ هَدْراً»: خون او به هدر رفت و كسى خونخواهى نكرد، «ذَهَبَ مالُهُ أو سَعْيُهُ هَدْراً»:

دارائى او از دست رفت و يا كوشش او بثمر نرسيد.

=الهِدْر-

ج هِدَرَة: مرد فرومايه و سنگين وزن كه در او خيرى نباشد.

=الهَدَر-

الهَدْر، مرادف (الهَدْر) است؛ «ذهب دمُهُ هَدَراً» خون او به هدر رفت؛ «ذَهَبَ مالُهُ او سَعُيُهُ هَدَراً» دارائى و يا كوشش او به هدر رفت، مردم پست و فرومايه و بى خير.

=الهَدْرَاء-

مؤنث (الأَهْدَر) است.

=الهِدْرُجِين-

(ك): گاز ايدروژين كه با اكسيژن در تركيب آب شكل مى گيرد،- الثقيل: نوعى ايدروژين كه از معمولى آن حدود دو برابر سنگين تر است كه در بحثهاى اتم از آن استفاده مى شود.

=هَدَسَ-

- هَدْساً فيهِ: در آن فكر كرد و انديشيد- اين كلمه سريانى است.

=هَدَفَ-

- هَدْفاً: اليه: در آن داخل شد،- لِلْخَمسين: به سن پنجاه سالگى نزديك شد،– هَدْفاً: سست و تنبل شد،- الى الشّي ءِ: بسوى چيزى شتاب كرد،- اليهِ:

بسوى آن هدفگيرى كرد و تير انداخت.

=الهِدْف-

مرد تنومند.

=الهَدَفَ-

ج أَهْدَاف: هر جايگاه بلندى از ساختمان يا تپه يا كوه، نشانه و هدف تيراندازى، نهايت و مقصد، مرد تنومند، آنكه خوابش سنگين باشد، مرد سنگين وزن كه در او خيرى نباشد.

=الهِدْفَة-

ج هِدَف: گروهى از مردم كه با هم زندگى كنند و با هم كوچ كنند.

=هَدَكَ-

- هَدْكاً البناءَ: ساختمان را ويران كرد.

=هَدَلَ-

- هَدْلًا الشي ءَ: آن چيز را بپائين فرستاد،- هَدِيلًا الحمامُ او الغلامُ: كبوتر يا جوان آواز كرد.

=هَدِلَ-

- هَدَلًا: سست و نرم شد،- البعيرُ:

لبهاى شتر زخمى و فرو آويخته شد.

=الهَدِل-

«جَمَلٌ هَدِلٌ»: شتر دراز لب.

=الهَدْلَاء-

مؤنث (الأَهْدَل) است؛ «شَفَةٌ هَدْلَاء»: لب آويخته بر چانه.

=هَدَمَ-

- هَدْماً البناءَ: ساختمان را ويران كرد،- الثّوبَ: جامه را وصله زد.

=هُدِمَ-

الرجُلُ في البحر: آن مرد در دريا گرفتار سرگيجه شد.

=هَدَّمَ-

تَهْدِيماً [هدم] البناءَ: مرادف (هَدَمَهُ) است و تشديد براى مبالغه است،،- الثوبَ:

جامه را وصله زد.

=الهَدْم-

مص، خون بهدر رفته.

=الهِدْم-

ج أَهْدَام و هِدَم: جامه كهنه يا وصله دار، كفش كهنه، پيرمرد سالخورده.

=الهَدَم-

آنچه از لبه و كناره چاه كه ويران شده و به چاه ريخته شده است، آنچه كه ويران شده باشد، خون بهدر رفته؛ «شهيدُ الهَدَمِ»: آنكه در چاه مىفتد يا ديوار بر سرش خراب مى شود.

=الهدم-

=الهدمة-

=هدن-

=الهدن-

=الهدنة-

=هدهد-

=الهدهد-

=الهدهدة-

=الهدو-

=الهدوء-

=الهدوج-

=الهدود-

=الهدون-

=الهدي-

=الهديا-

=الهدي ء-

=الهدية-

=الهديد-

=الهديل-

=الهديم-

=هذ-

=الهذ-

=هذا-

=هذى-

=الهذاء-

=الهذاءة-

=الهذاذ-

=الهذار-

=الهذارم-

=الهذارمة-

=الهذاف-

=الهذام-

=الهذامة-

=هذئ-

=هذب-

=الهَدِم-

مرد احمق و خنثى (نه زن و نه مرد).

=الهَدْمَة-

يكبار ويران شدن، باران نرم و سبك، يك بار پرداخت وجه.

=الهِدْمَة-

ج هُدُوم: جامه كهنه.

=هَدَنَ-

- هُدُوناً: ساكن و آرام شد، ترسيد و سست شد،- الصبِيَّ: كودك را خوشنود و آرام كرد،- هُدُوناً و هَدْناً الرَّجُلَ: آن مرد را آرام و خوشنود كرد و به او قول و قرارى داد.

=هُدِنَ-

عنك فلانٌ: چيزى كم از تو او را راضى كرد.

=هَدَّنَ-

تَهْدِيناً [هدن] هُ: او را آرام كرد، او را از كارى بازداشت،- الصَّبِيَّ: كودك را قانع و راضى كرد.

=الهِدْن-

فراوانى و رفاه.

=الهَدِن-

مرد سست.

=الهُدْنَة-

ج هُدَن: آتش بس موقت براى تهيه قرار داد صلح، سازش، راحتى و آرامش.

=الهَدْنَة-

اسم مرّه از (هَدَنَ) است، باران سست و كم.

=هَدْهَدَ-

هَدْهَدَةً [هدهد] البعيرُ: شتر بانك زد،- الطّائرُ: پرنده آواز كرد،- تِ الصّبيَّ امُّهُ:

مادر، كودك خود را جنبانيد تا بخوابد،- الشي ءَ من علوٍ الى اسفل: آن چيز را از بالا به پائين كشيد و آنرا به هدر داد.

=الهُدْهُد-

ج هَدَاهِد و هَدَاهِيد [هدهد] (ح):

هدهد، مرغ شانه بسر، هر پرنده آواز دهنده، كبوتر بسيار آواز دهنده.

=الهَدْهَد-

[هدهد]: صداهاى جنّيان، آوازهاى پريان- اين كلمه مفرد ندارد.

=الهُدَهِد-

ج هَدَاهِد و هَدَاهيد [هدهد] (ح):

مرادف (الهُدْهُد) است.

=الهُدْهُدَة-

[هدهد] (ح): يك هُدهُد.

=الهُدَهِدَة-

[هدهد] (ح): يك هُدهُد.

=الهَدُوّ-

[هدي]: راهنما، دليل.

=الهُدُوء-

[هدأ]: مص،- من اللّيل: پاسى از شب.

=الهَدُوج-

«قِدْرٌ هَدُوجٌ»: ديگ زودپز.

=الهَدُود-

[هدّ]: زمين نرم و هموار، گردنه سخت؛ «اكَمَةٌ هَدُودٌ»: تپه شيب دار و ناهموار.

=الهُدُون-

آرامش، آشتى، صلح.

=الهَدْي-

[هدي]: مص، روش، سيرت، مرد ارجمند و محترم، آنچه از چارپايان كه براى قربانى به مكّه اهداء شود.

=الهَدِيّ-

[هدي]: مرد مورد احترام، عروس، آنچه از چار پايان كه به مكّه اهداء شود، اسير؛ «الحَمَامُ الهَدِيُّ»: كبوتر نامه بر يا كبوتر نامه رسان و پيام آور.

=الهُدَيَّا-

[هدي]: مثل و مانند.

=الهَدِي ء-

[هدأ] من الليل: پاسى از شب.

=الهُدْيَة-

[هدي] «هُدْيَة الأَمر»: جهت و جانب از كارى.

=الهَدْيَة-

[هدي]: يك هديه از چار پايان كه به مكّه برده شود،- ج هَدْى: راه و روش؛ «هَدْيَةُ الأمرِ»: جانب كار.

=الهِدْيَة-

[هدي]: اسم نوع است از (هَدَى)،- ج هَدْي: راه و روش؛ «هِدْيَةُ الأَمرِ»: جهت و جانب كار.

=الهَدِيَّة-

ج هَدَايَا و هَدَاوَى و هَدَاوٍ [هدي]:

مؤنث (الْهَدِيّ) است، عروس، آنچه كه بپاس دوستى يا بزرگداشت ارمغان شود.

=الهَدِيد-

[هدّ]: مص، طنين آواز، مرد بلند قامت.

=الهَديل-

مص، آواى كبوتر، جوجه كبوتر، مرد پر موى كه هيچگاه موى خود را شانه نكند؛ «رَجُلُ هَديل»: مرد سنگين وزن.

=الهَدِيم-

گياه باقيمانده از سال قبل.

=هَذَّ-

- هَذّاً و هَذَذاً و هُذاذاً [هذّ] هُ: آنرا بسرعت بريد، آنرا بطور مطلق بريد،- الحديثَ: سخن گفت،،- به: شيفته به آن شد.

=الهَذّ-

[هذّ]: «إزميلٌ هَذُّ»: گرزن تيز و بُرنده.

=الهِذّ-

[هذّ]: بُرّان، بُرّنده.

=هَذَا-

- هَذْواً [هذو] هُ بالسيف: با شمشير آنرا بريد،- فى الْكَلامَ: بعلت بيمارى و غيره هذيان گفت.

=هَذَى-

- هَذْياً و هَذَيَاناً [هذي]: بعلت بيمارى و غيره ياوه گوئى كرد، هذيان گفت.

=هَذَا-

كلمه ايست مركب از «ذا» اسم اشاره و «ها» ى تنبيه؛ «لِهَذَا»: بنا بر اين، بدين سبب؛ «مع هَذا»: با اين حال؛ «هَذا و انّنا»: بنا بر آنچه گذشت.

=الهُذَاء-

[هذي]: اسم است از (هَذَى).

=الهُذَّاء-

[هذأ]: «سَيْفٌ هُذَّاءٌ»: شمشير تيز و برنده.

=الهَذَّاء-

[هذي]: «رجُلٌ هَذَّاءٌ»: آنكه بسيار هذيان گويد.

=الهَذَّاءَة-

[هذي]: «رجُلٌ هَذَّاءَةٌ»: مرادف (الهَذّاء) است.

=الهَذَّاذ-

[هذّ]: برّان؛ «جملٌ هَذَّاذٌ»: شترى كه از ساير شتران پيشى گرفته است.

=الهَذَّار-

«رجُلٌ هَذَّارٌ»: بسيار بيوده گوى.

=الهُذَارِم-

[هذرم]: پر گوى.

=الهُذَارِمَة-

[هذرم]: مرادف (الهُذَارِم) است.

=الهَذَّاف-

رجُلٌ هَذَّافٌ»: مرد تندخوى.

=الهُذَام-

قهرمان و دلير، شمشير بران؛ «سِنَانٌ هُذَامٌ»: سر نيزه آهنين.

=الهُذَامَة-

: «شفرةٌ هُذَامَةٌ»: تيغ تيز و برّان.

=هَذَأَ-

- هَذْأ [هذأ] هُ: آنرا بسرعت بريد،- العَدُوَّ: دشمن را نابود كرد،- فلاناً بلسانه: با او بد زبانى كرد،- الكلامَ:

ياوه سرائى كرد،،- تِ الإبلُ: شتران از خستگى كوفته و درمانده شدند.

=هَذِئَ-

- هَذَأً [هذأ] من البرد: از سختى سرما نابود شد.

=هَذَبَ-

- هَذْباً الشجرَ و غيرَهُ: درخت و جز آن را بريد و اصلاح كرد،- النَّخْلَةَ: ليف درخت خرما را بدر كرد،- الشي ءُ: آن چيز روان شد،،- هَذْباً و هَذَابَةً: شتاب كرد،- القومُ: سر و صداى آن قوم زياد شد.

=هذب-

=الهذب-

=هذر-

=الهذر-

=الهذرام-

=الهذرة-

=هذرم-

=الهذرمى-

=الهذرمة-

=الهذريان-

=هذف-

=الهذف-

=الهذلول-

=هذم-

=الهذمة-

=الهذوذ-

=الهذوم-

=هر-

=الهر-

=هرا-

=هرى-

=الهراء-

=الهراءة-

=الهرابذة-

=الهرات-

=هراة-

=الهراج-

=الهراجة-

=الهرار-

=الهراران-

=الهراس-

=الهراسة-

=الهراش-

=الهراع-

=هراق-

=هَذَّبَ-

تَهْذِيباً [هذب]: الرجُلَ: اخلاق آن مرد را پيراسته و آراسته كرد،- الشِّعَر: شعر را آراست و از ناهنجارى پيراسته كرد،- الشَّجَرَ و غَيرَهُ: درخت و جز آنرا پاكيزه و نيكو ساخت،- الرَّجُلُ و غيرُهُ: شتاب كرد.

=الهَذَب-

صفا و اخلاص.

=الهَذِب-

«فرسٌ هَذِبٌ»: اسب تندرو.

=هَذَرَ-

- هَذَراً و تَهْذَاراً الرجُلُ في كلامهِ: آن مرد در گفتار خود هذيان و آنچه كه شايسته نبود گفت،- هَذْراً اليومُ: گرماى روز سخت شد.

=هَذِرَ-

- هَذَراً كلامُهُ: در گفتار خود اشتباه و ياوه گوئى كرد.

=الهَذُر-

«رجُلٌ هَذُرٌ»: مرادف (هَذِرٌ) است.

=الهَذَر-

مص، بسيار و بيهوده، سخن بيهوده و ياوه.

=الهَذِر-

«رجُلٌ هَذِرٌ»: آنكه هذيان و سخن ناشايسته گويد.

=الهِذْرَام-

[هذرم]: مرد بسيارگوى، پُر حرف.

=الهُذَرَة-

«رَجُلٌ هُذَرَةٌ»: مرد بد زبان و ياوه گو.

=الهَذِرَة-

«امرأَةٌ هَذِرَةٌ»: زن بد زبان و ياوه گو.

=الهُذُرَّة-

«رجُلٌ هُذُرَّةٌ»: مرادف (هَذِرٌ) است.

=هَذْرَمَ-

هَذْرَمَةً [هذرم]: سخن بسيار گفت، در خواندن و يا گفتن شتاب كرد،- الرَّجُلُ فى كلامهِ: آن مرد در سخن گفتن بيهوده گوئى كرد.

=الهَذْرَمَى-

[هذرم]: «امْرأةٌ هَذْرَمَى الصَّخَب»:

زن شرور و بد زبان.

=الهَذْرَمَة-

[هذرم]: مص، تند راه رفتن.

=الهِذْرِيَان-

[هذر]: «رجُلٌ هِذْرِيانٌ»: مرادف (هَذِرٌ) است، مرد سبك در گفتار و كردار.

=هَذَفَ-

- هُذُوفاً: شتاب كرد.

=الهَذِف-

«رجُلٌ هَذِفٌ»: مرد شتابان و قاطع.

=الهُذْلُول-

ج هَذَالِيل [هذلل]: مرد سبك وزن و همچنين تير و گرگ، اسب دراز پشت، نرمه شن و ماسه، ابر نازك، تپه كوچك، آبراه كوچك، آفت، آغاز شب يا بقيه شب.

=هَذَمَ-

- هَذْماً الشي ءَ: با شتاب آنرا بريد،- الرّجُلُ: با شتاب غذا خورد.

=الهُذَمَةَ-

«شفرةٌ هُذَمَةٌ»: تيغ تيز و برّان.

=الهَذُوذ-

[هذّ]: «شفرةٌ هَذُوذٌ»: تيغ برّان.

=الهَذُوم-

«سكِّينٌ هَذُومٌ»: كارد تيز و برّان.

=هَرَّ-

- هَرِيراً [هرّ] الكلبُ: سگ بدون بانگ زوزه كشيد،- البَرْدُ الكلبَ: سگ از شدت سرما زوزه كشيد،- الكلبُ الضيفَ: سگ بر روى ميهمان بانگ زد،- فى وَجهِ السّائِل: بر گدا ترشروئي كرد و مانند سگ بر او بانگ زد،- الشي ءَ: آن چيز را نپسنديد،- تِ القوسُ: كما صدا در داد،- الشوكُ: خار خشك و پراكنده شد و ستور آنرا نخورد،– هَرّاً الورقُ او الثّمرُ: برگ و ميوه از درخت جدا شد و فرو افتاد،- هَرّاً و هُرَاراً سَلْحُهُ: به اسهال سخت افتاد تا مرد،– هَرّاً:

بد اخلاق شد.

=الهُرّ-

[هرّ] (ح): شير بيشه، آب و شير بسيار.

=الهَرّ-

[هرّ]: مص، گونه اى راندن شتر.

=الهِرّ-

[هرّ] (ح): گربه، ج هِرَرَة؛ گفته مى شود كه اين اسم كاربرد مذكر و مؤنث دارد و براى اختصاص به مؤنث (ة) بر آخر آن افزوده مى شود (هِرَّة)، بيزارى، اكراه، صداى راندن شتران يا بردن آنها براى خوردن آب.

=هَرَا-

- هَرْواً [هرو] هُ: او را با چوب و يا چماق زد.

=هَرَى-

- هَرْياً [هري] هُ: او را با چوب زد،- الثّوبَ: جامه را كهنه كرد.

=هَرَّى-

تَهْرِيَةً [هري] الثوبَ: جامه را به رنگ زرد در آورد.

=الهُرَاء-

[هرأ]: سخنان پوچ و بسيار كه در آن سودى نباشد، آنكه بسيار هذيان گويد.

=الهِرَاء-

[هرأ]: نهال درخت خرما.

=الهَرَّاء-

[هرو]: فروشنده پارچه هاى هراتي.

=الهُرَاءَة-

[هرأ]: «امرأَةٌ هُرَاءَةٌ»: زن هذيان گوى كه سخنان پوچ مى گويد.

=الهَرَابِذَة-

بزرگان و دانشمندان هند، خدمتگزاران آتشكده مجوسيان- اين كلمه فارسى است.

=الهَرَّات-

(ح): شير بيشه.

=هَرَاة-

[هرو]: هرات (شهرى در پهنه خراسان).

=الهَرَّاج-

صيغه فَعّال براى مبالغه است؛ «فَرَسٌ هَرَّاجٌ»: اسب تندرو.

=الهَرَّاجَة-

مؤنث (الهَرّاج) است، گروهى كه سخنان دروغ و پوچ گويند.

=الهُرَار-

[هرّ]: بيمارى اسهال كه در شتر پديد آيد، گونه اى بيمارى كه مانند ورم بين پوست و گوشت شتر پديد آيد.

=الهَرَّار-

[هرّ]: صيغه فعّال براى مبالغه است، سگى كه از خشم دندان نماياند.

=الهَرَّارَانِ-

[هرّ]: دو ماه كانون اول و كانون دوم (ماه آخر پائيز و ماه اول زمستان) است،- (فك): دو ستاره نسر واقع و قلب عقرب در آسمان.

=الهُرَاس-

(ح): شير درنده و بسيار خورنده.

=الهَرَاس-

(ن): نام گياهى است با خارهاى بزرگ.

=الهَرَّاس-

صيغه مبالغه بر وزن (فَعّال) است، حليم پز، فروشنده حليم،- (ح): شير بسيار درنده و خورنده.

=الهَرَاسَة-

(ن): يك درخت خار؛ «هَرَاسَةُ القومِ»: بزرگوارى و توانائى قوم در حمله ور شدن.

=الهِرَاش-

مص، جنگ و گريز.

=الهُرَاع-

راه رفتن با شتاب و ترس، راندن سخت.

=هَرَاقَ-

يُهَرِيق هِرَاقَةً [هرق] الماءَ: آب را ريخت. اصل اين كلمه: أَرَاقَةُ إراقةً بوده كه همزه به هاء تبديل شده است و كلمه هَرَاقهُ هَرْيقَهُ بر وزن دَحْرَجَهُ مى باشد و بدينجهت (هاء) در مضارع مفتوح است (يُهَرِيقُهُ) همچنانكه (دال) در (يُدَحْرِجهُ) مفتوح است و فعل امر آن (هَرِقْ) كه اصل آن (هَرْيِقْ) بر وزن (دَحْرِج) است كه حركت يا، به ما قبل آن منتقل و ياء بعلت التقاء ساكنين حذف

=الهراكل-

=الهراكلة-

=الهرامسة-

=الهراهر-

=الهراوة-

=هرأ-

=هرئ-

=الهرأ-

=الهرأة-

=هرب-

=الهربذ-

=هرت-

=الهرت-

=الهرة-

=الهرثمة-

=هرج-

=الهرج-

=الهرجة-

=هرد-

=الهرد-

=الهردى-

=الهرداء-

=هردب-

=الهردبة-

=هرس-

=الهرس-

=الهرسة-

=هرش-

=الهرش-

=هرص-

=الهرص-

=هرض-

مى شود. اما مثناى آن (هَرِيقا) و جمع (هَرِيقوا) مى باشد؛ «هَرْيَقُوا عليكم اوَّلَ الليل»: شبانگاه بر شما وارد شدند، و گاهى هاء و همزه با هم جمع مى شوند مانند «اهْرَاقَهُ و يُهْرِيقُهُ اهْرَاقَةً با ساكن كردن هاء بسان «اسْطَاع يُسْطِيعُ» كه در اينجا همزه بجاى حركت ياء در اصل اضافه شده است و لذا اين فعل خماسى نمى شود.

=الهُرَاكِل-

[هركل]: «جَمْلٌ أو رجُلٌ هُرَاكِل»:

شتر يا مرد تنومند و چاق.

=الهَرَاكِلَة-

[هركل]: ماهيان درشت اندام، سگهاى آبى، حيوانات درشت اندام دريائى، موجهاى انبوه دريا.

=الهَرَامِسَة-

ستاره شناسان. اين كلمه يونانى است.

=الهُرَاهِر-

ج هَرَاهِر [هرهر]: آب و شير بسيار،- (ح): شير بيشه.

=الهِرَاوَة-

ج هَرَاوَى و هُرِيّ و هِرِيّ [هرو]: چماق و يا چوب كلفت مانند دسته كلنگ و يا تيشه.

=هَرَأَ-

- هَرْءاً [هرأ] في منطقةِ: در سخنان خود اشتباه بسيار كرد و ناسزا گفت،،- هَرْءاً و هَرَاءَةً البَرْدُ فلاناً: سرما در او سخت اثر كرد بطوريكه نزديك بود او را بكشد يا او را كشت،- تِ الرّيحُ: سرماى باد سخت شد،- اللّحمَ: گوشت را خوب پخت بطوريكه نرم شد.

=هَرِئَ-

- هَرْءاً و هُرْءاً و هُرُوءاً [هرأ] اللحُم:

گوشت پخته شد بطوريكه نرم و له شد.

=هُرِئَ-

[هرأ] تِ المواشي: ستوران از شدت سرما و يا گرما مردند.

=هَرَّأَ-

تَهْرِئَةً [هرأ] البَرْدُ الماشيةَ: سرما ستوران را از پاى در آورد،- اللّحمَ: گوشت را خوب پخت بطوريكه از استخوان خارج شد.

=الهُرَأ-

بسيار بيهوده و هذيان گوى.

=الهُرَأَة-

«امرأَةٌ هُرَأَةٌ»: زن پرگوى و هذيان گوى.

=هَرَبَ-

- هَرْباً و هُرُوباً و مَهْرَباً و هَرَباناً:

گريخت،- فى مشيهِ: تند راه رفت،- فى الأرضِ: بدور رفت،- فى الأمر: در آن كار غرق شد.

=هَرِبَ-

- هَرَباً الرجُلُ: آن مرد پير شد.

=هَرَّبَ-

تَهْرِيباً [هرب] هُ: او را گريزاند،- الأشياءَ الممنوعَة: مواد غير مجاز را از شهرى به شهرى ديگر يا از جائى بجاى ديگر برد.

=الهِرْبِذ-

مفرد (الهَرَابِذة): هيربد: قاضى زردشتيان است- اين كلمه فارسى است.

=هَرَتَ-

- هَرْتاً هُ بالرمح: با نيزه او را زد،- الثوبَ: جامه را دريد و پاره كرد،،- عِرْضَ فلانٍ: آبروى فلانى را برد،- اللحمَ:

گوشت را خوب پخت.

=هَرِتَ-

- هَرَتاً الشي ءُ: آن چيز فراخ و گشاد شد.

=هَرَّت-

تَهْرِيتاً [هرت] الشي ءَ: آن چيز را فراخ و گشاد كرد.

=الهَرِت-

(ح): شير بيشه.

=الهِرَّة-

ج هِرَر [هرّ] (ح): گربه ماده.

=الهَرْثَمَة-

[هرثم]: سياهى ميان دو سوراخ بينى سگ،- (ح): شير بيشه.

=هَرَجَ-

- هَرْجاً الناسُ: مردم در فتنه و آشوب و خونريزى افتادند،- فى الحديثِ: در سخن زياده روى كرد و بيهوده گفت،- الفرسُ:

اسب در دويدن شتاب كرد،- البابَ: در را باز گذاشت.

=هَرِجَ-

- هَرَجاً الرجُلُ: مرد از سختى گرما يا راه رفتن بسيار سراسيمه شد.

=هَرَّجَ-

تَهْرِيجاً [هرج] النبيذُ فلاناً: نبيذ در فلانى اثر كرد،- فى الحديث عند العامّة: با شوخى سخنان خنده آور گفت،- بالسّبع: بر جانور درنده بانگ زد و آنرا راند.

=الهَرْج-

مص، فتنه و آشوب.

=الهِرْج-

مرد احمق، آنكه از هر حيث ناتوان باشد.

=الهِرْجَة-

ج هِرَج: اسم نوع از (هَرَجَ)، كمان نرم.

=هَرَد-

- هَرْداً هُ: آنرا دريد و پاره كرد، آنرا پاره و نابود كرد،- اللَحم: گوشت را پخت بطوريكه از هم پاشيده شد،- عِرْضَهُ: آبروى او را برد،،- الشي ءَ: بر آن چيز توانا شد.

=الهُرْد-

گِل سرخ، رنگ زرد كه ريشه گياهى داشته باشد، زردچوبه.

=الهِرْدَى-

(ن): نام گياهى است (نى هندى).

=الهِرْداء-

(ن): مرادف (الهِرْدَى) است.

=هَرْدَبَ-

هَرْدَبَةً [هردب]: بگونه اى سنگين دويد.

=الهِرْدَبَّة-

[هردب]: پير سالخورده، ترسو، آنكه شكمش باد كرده باشد.

=الهُرْدِيّ-

آنچه كه با رنگ زرد رنگ آميزى شده باشد.

=هَرَسَ-

- هَرْساً الشي ءَ: آن چيز را بسيار كوبيد،- الطّعامَ: غذا را بسيار خورد.

=هَرِسَ-

- هَرَساً: بسيار خورد، پرخورى كرد، خوردن خود را پنهان كرد.

=الهَرْس-

(ح): گربه.

=الهَرِس-

جامه كهنه و فرسوده،- (ح):

گربه،- (ح): شير بسيار درنده و بسيار خورنده؛ «مكانُ هَرِسٌ»: زمين كه پر از گياه هراس (درخت صمغ) باشد.

=الهَرِسَة-

مؤنث (الهَرِس) است.

=هَرَشَ-

- هَرْشاً الدهرُ: زمانه ناسازگار شد.

=هَرِشَ-

- هَرَشاً: بد اخلاق شد.

=هَرَّشَ-

تَهْرِيشاً [هرش] بينَ الكِلَاب: سگان را بجان هم انداخت،- بين النّاس: ميان مردم فتنه افكند.

=الهَرِش-

بد اخلاق.

=هَرِصَ-

- هَرَصاً: به گونه اى بيمارى جرب دچار شد.

=هَرَّصَ-

تَهْرِيصاً [هرص] الرجُلُ: بدن او از سختى گرما جرب خشك بر آورد.

=الهَرَص-

(ح): كرم، جربى كه از سختى گرما بر بدن آشكار مى شود.

=هَرَضَ-

- هَرْضاً الثوبَ: جامه را دريد و پاره كرد.

=هَرِضَ-

- هَرَضاً: از سختى گرما به بيمارى (هَرَضْ) عرق سوز بر روى بدنش دچار شد.

=هَرَّضَ-

تَهْرِيضاً [هرض]: از شدت گرما و عرق سوز بدنش سوخت.

=الهرض-

=هرط-

=الهرط-

=الهرطة-

=هرطق-

=الهرطقة-

=الهرطمان-

=الهرطمانة-

=الهرطوقي-

=هرع-

=الهرع-

=الهرعة-

=هرف-

=هرق-

=الهرق-

=هركل-

=الهركل-

=الهركلة-

=الهرل-

=هرم-

=الهرم-

=الهرمى-

=الهرماس-

=الهرمان-

=الهرمة-

=هرمز-

=هرمس-

=الهرمس-

=الهرمسة-

=هرمل-

=الهرمل-

=الهرموس-

=الهرمول-

=الهَرَض-

دانه ها يا جوشها كه در اثر گرما بر روى بدن پديد مىيد،- (ح): گونه اى از حشرات ريز اندام و خوش منظر كه بر روى گياهان زيست مى كند.

=هَرَطَ-

- هَرْطاً عِرْضَ فلانٍ و في عِرْضهِ: آبروى فلانى را برد،- فى الكلام: سخن بيهوده و نارسا گفت.

=هَرِطَ-

- هَرَطاً: گوشت بدن او در اثر بيمارى يا ترس نرم و سست شد.

=الهَرْط-

مص،- ج اهْرَاط و هُرُوط: مرد پولدار و ثروتمند، ميش سالخورده و لاغر، گوشت لهيده و پلاسيده كه قابل استفاده نباشد.

=الهِرْط-

ج أَهْرَاط و هُرُوط: مرادف (الهَرْط) است؛ «ناقةٌ هِرْطٌ»: شتر پير و سالخورده.

=الهِرْطَة-

ج هِرَط: ميش سالمند و لاغر، مرد احمق و ترسو و نادان.

=هَرْطَقَ-

هَرْطَقَةً [هرطق]: در دين بدعت گذار شد،- هُ: او را بدعتگذار در دين كرد.

=الهَرْطَقَة-

[هرطق] عند المسيحيّين: بدعت در دين (ويژه مسيحيان است).- اين كلمه يونانى است-.

=الهُرْطُمَان-

[هرطم]: دانه ايست متوسط ميان جو و گندم كه براى درمان اسهال و سرفه سودمند است. و گفته مى شود كه گياه (الجلبَّان) است.

=الهُرْطُمَانَة-

[هرطم]: يك دانه (هُرْطُمان).

=الهَرْطُوقِيّ-

[هرطق]: منسوب به (الهَرْطَقَة) است.

=هَرَعَ-

- هَرَعاً إليهِ: با دلهره و شتاب بسوى او رفت.

=هَرِعَ-

- هَرَعاً الرجُلُ: مرد تند راه رفت يا با شتاب گريه كرد،- الدّمُ: خون با سرعت جارى شد.

=هُرِعَ-

الرجُلُ: فلانى مورد شتاب در كار قرار گرفت.

=هَرَّعَ-

تَهْرِيعاً [هرع] القومُ الرماحَ: آن قوم نيزه ها را برافراشتند و تاختند.

=هُرِّعَ-

تَهْرِيعاً [هرع] الرجُلُ: مرادف (هُرِعَ) است (شتابانيده شد).

=الهَرَع-

مص، با دلهره راه رفتن، سخت راندن.

=الهَرِع-

خون روان كه بيانگر دلهره و سختى باشد،- «رجُلٌ هَرِعٌ»: مردى كه زود گريه كند، مردى كه با شتاب راه رود.

=الهَرْعَة-

(ح): شپش.

=الهَرَعَة-

(ح): مرادف (الهَرْعَة).

=الهَرِعَة-

مؤنث (الهَرِع) است.

=هَرَف-

- هَرَفاً بفلانٍ: با شگفتى وي را مورد ستايش قرار داد، او را بدون شناخت مورد ستايش قرار داد؛ «لا تَهْرِفْ بمالا تعرِف». بدون اطلاع و شناخت كسى را ستايش مكن،- تهُ الريحُ: وزش باد فلانى را ترسانيد.

،- السّبعُ: جانور درنده پى در پى بانگ زد.

=هَرَّفَ-

تَهْرِيفاً [هرف] القومُ إلى الصلاة: آن قوم براى نماز شتافتند،- تِ النّخلة: درخت نخل خرماى خود را زود رسانيد.

=هَرَقَ-

- هَرْقاً الماءَ: آب را ريخت.

=هَرَّقَ-

تَهْرِيقاً [هرق] الماءَ: آب را بسيار ريخت.

=الهِرْق-

جامه كهنه و فرسوده.

=هَرْكَلَ-

هَرْكَلَةً [هركل]: با خود بزرگ بينى و آرام راه رفت.

=الهِرْكَل-

[هركل]: مفرد (الهَراكِلَة).

=الهَرْكَلَة-

[هركل]: گونه اى راه رفتن كه با ناز و تكبر توأم باشد.

=الهَرَل-

فرزندى كه از شوهر اول زن باشد.

=هَرِمَ-

- هَرَماً و مَهْرَماً و مَهْرَمَةً: بسيار سالخورده و ناتوان شد.

=هَرَّمَ-

تَهْرِيماً [هرم] هُ الدهرُ: زمانه او را پير كرد،- فُلاناً: او را بزرگداشت،،- اللّحمَ:

گوشت را ريز ريز كرد.

=الهَرْم-

(ن): گونه اى گياه شورمزه است يا بقلة الحمقاء (خرفه) است.

=الهَرَم-

مص،- ج اهْرَام و هِرَام (ه): جسمى است كه با نوك مشترك اطراف آن چند مثلث دارد؛ «هَرَمٌ مُنْتَظِم (ه): هرمى است كه قاعده آن مضلّع و منتظم است؛ «الهَرَمُ النّاقص»: به واژه «جذع الهَرَم» مراجعه شود؛ «الهَرَمُ المخرُوط»: به واژه «جذع الهرم» مراجعه شود؛ «ارتفاعُ الهَرَم»: فاصله ميان نوك و قاعده هرم است؛ «عامِدُ الهَرَم المنظم او عُلوُّه المائل» (ه): فاصله ميان نوك و يكى از ضلعهاى هرم است.

=الهَرِم-

آنكه بسيار سالمند شده باشد، ج هَرِمُون و هَرْمَى، نفس و خرد، انديشه نيكو؛ «قَدَحٌ هَرِمٌ»: قدح يا كاسه سوراخ.

=الهَرْمَى-

هيزم خشك.

=الهِرْمَاس-

[هرمس]: بمعناى (الهُرامِس): شير نيرومند و خونخوار كه بمردم حمله ور شود،- (ح) بچه پلنگ.

=الهُرْمان-

[هرم]: خرد، رأى نيكو.

=الهَرْمَة-

واحد (الهَرْم) است.

=الهَرِمَة-

زن سالخورده و بسيار فرتوت؛ ج هَرِمَات و هَرْمَى،- (ح): شير ماده.

=هَرْمَزَ-

هَرْمَزَةً [هرمز] الرجُلُ: آن مرد پست و فرومايه شد، سخنى پوشيده گفت، به آرامى و نرمى جويد،- اللُّقمةَ: لقمه را در دهان گردانيد و فرو نبرد،- تِ النّارُ: آتش خاموش شد.

=هَرْمَسَ-

هَرْمَسَةً [هرمس] وجهُهُ: چهره اش گرفته و عبوس شد.

=الهِرْمِس-

واحد (الهَرَامِسَة) است- اين كلمه يونانى است-.

=الهَرْمَسَة-

[هرمس]: مص، سر و صدا و فرياد مردم.

=هَرْمَلَ-

هَرْمَلَةً [هرمل] هُ: موى او را بر كند،- الوَبَرُ: كرك ريخته شد،- الشَّعْرَ: موى را بركند و زدود همچنين (الوَبَرَ و الرِّيشَ) كرك و پر را كند،- عَمَلَهُ: كارش را تباه كرد،- تِ العجوزُ: پير زن در اثر سالخوردگى بى خرد شد.

=الهِرْمِل-

[هرمل]: زن سالخورده و ناتوان و كم خرد، ماده شتر پير.

=الهِرْمَوسُ-

[هرمس]: مرد كار آزموده و قاطع.

=الهُرْمُول-

ج هَرَامِيل [هرمل]: پاره اى از مو كه اطراف سر باقى ماند و همچنين است پر و

=الهرميس-

=الهرهار-

=هرهر-

=الهرهرة-

=الهرهور-

=الهرهير-

=الهروت-

=الهرور-

=هرول-

=الهروم-

=الهروي-

=الهري-

=الهري ء-

=الهريئة-

=الهريت-

=الهريد-

=الهرير-

=الهريرة-

=الهريس-

=الهريسة-

=الهريصة-

=الهريعة-

=هز-

=الهزاءة-

=الهزائز-

=الهزار-

=الهزارف-

=الهزاع-

=الهزال-

=الهزالة-

=الهزاهز-

=هزأ-

=الهزأة-

=الهزبر-

=الهزة-

=هزج-

=الهزج-

=هزر-

=الهزر-

=الهزراف-

=الهزرة-

=هزرف-

=الهزرفي-

=الهزروف-

=هزز-

كرك.

=الهِرْمِيس-

[هرمس]: مرادف (الهُرَامِس) است:

شير خونخوار و نيرومند،- (ح): كرگدن.

=الهَرْهَار-

[هرهر]: آنكه بيهوده مى خندد، آب و شير بسيار، گوشت لاغر،- (ح): شير درنده.

=هَرْهَرَ-

هَرْهَرَةً [هرهر] تِ الضأْنُ: ميش آواز داد،- تِ الريحُ: باد صدا كرد،- الرَّجُلُ:

بيهوده خنديد،- بِالْغَنَم او الإِبل: گوسفندان و يا شتران را بسوى آب فرا خواند و بر آب وارد كرد،- على فلانٍ: بر فلانى تعدّى كرد،- الشي ءَ: آن چيز را تكان داد و جنبانيد.

=الهَرْهَرَة-

[هرهر]: مص، صداى ميش؛ «هَرْهَرَة الأسدِ»: نعره پى در پى شير.

=الهَرْهُور-

[هرهر]: آب و شير بسيار، آب بسيار كه هنگام جارى شدن صداى آن شنيده شود، گونه اى كشتى، دانه ريخته شده از خوشه انگور، گوسفند پير.

=الهِرْهِير-

(ح): گونه اى ماهى،- (ح):

گونه اى مار خطرناك.

=الهَرُوت-

(ح): شير بيشه.

=الهَرُور-

[هرّ]: دانه ريخته شده از خوشه انگور.

=هَرْوَلَ-

هَرْوَلَةً [هرول]: در راه رفتن خود شتاب كرد.

=الهَرُوم-

زن پليد و بد اخلاق.

=الهَرَوِيّ-

[هرو]: آنكه منسوب به شهر (هرات) باشد.

=الهُرْي-

ج أَهْرَاء [هري]: سيلو، انبار گندم.

=الهَرِي ء-

[هرأ]: گوشت بسيار پخته شده كه از استخوان جدا شود.

=الهَرِيئَة-

[هرأ]: مؤنث (الهَرِي ء) است، هنگام سختى سرما.

=الهَرِيت-

فراخ، آنكه گوشه هاى دهانش فراخ باشد، آنكه رازدار نباشد و سخن زشت گويد،- (ح): شير.

=الهَرِيد-

آنچه كه در اثر فساد و گنديدگى از هم پاشيده شده باشد.

=الهَرِير-

[هرّ]: مص، زوزه سگ.

=الهُرَيْرَة-

[هرّ]: اسم مصغر از (هِرَّة) است بمعناى گربه.

=الهَرِيس-

آنچه كه بسيار كوبيده شده باشد،- (ط): مرادف (الهريسة) است.

=الهَرِيسَة-

(ط): غذائى است كه از دانه گندم كوبيده و گوشت تهيه مى شود و معروف به (حليم) است.

=الهَريصَة-

گودال آب.

=الهَرِيعَة-

نام درختى است با ساقه هاى نازك.

=هَزَّ-

- هَزّاً [هزّ] الشي ءَ و بالشي ءِ: آن چيز را تكان داد،- مِن عِطْفِ فُلانٍ: او را جهت انجام كار برانگيخت،- به السّيرُ: تند راه رفت،- الكوكبُ: ستاره فرو افتاد،- هَزّاً و هَزِيزاً الإبلَ: شتران را با (حُدا) آواز و سرود راند و راه برد.

=الهَزَّاءَة-

[هزأ]:؛ «هذه مَفَازَةٌ هَزَّاءَةٌ بالرَّكْب»: بيابانى است كه گذر نمودن از آن بسيار سخت و باعث رنج و ناتوانى است.

=الهَزَائِز-

[هزّ]: سختيها (اين كلمه مفرد ندارد).

=الهَزَار-

ج هَزَارَات (ح): مرغ هزار دستان.

=الهُزَارِف-

[هزرف]: شترمرغ سبك و تندرو.

=الهِزَاع-

منفرد، تنها.

=الهَزَّاع-

(ح): شير بسيار درنده و درهم شكننده.

=الهُزَال-

مص، كمى گوشت و پيه، لاغرى.

=الهَزَّال-

بسيار شوخ و بيهوده گوى.

=الهُزَالَة-

شوخى، مسخرگى.

=الهُزَاهِز-

[هزهز]: آب بسيار و روان؛ «بَعِيرٌ هُزَاهِزٌ»: شترى كه صداى رسا و بلند دارد.

=الهَزَاهِز-

فتنه ها و آشوبها كه مردم را تكان دهد.

=هَزَأَ-

- هَزْءاً و هُزْءًا و هُزُءاً و هُزُوءاً و مَهزَأَةً بفلانٍ و منهُ: او را مسخره كرد.

=الهُزْأَة-

[هزأ]: «رجُلٌ هُزْأَةٌ»: آنكه او را مسخره كنند؛ «هو هُزْأَةٌ بينَ النّاس»: او مسخره مردم است.

=الهُزَأَة-

[هزأ] «رَجُلُ هُزَأَةٌ»: آنكه مردم را مسخره كند.

=الهِزَبْر-

ج هَزَابر [هزبر] (ح): شير بيشه.

=الهَزَّة-

[هزّ]: يكبار تكان خوردن، زمين لرزه؛ «امْرأةٌ هَزَّةٌ»: زن آشوبگر. جمع اين تعبير «نِسَاءٌ هزّاتٌ» است.

=الهِزَّة-

اسم نوع از (هَزَّ) است، گونه اى راه رفتن شتر، نشاط و شادمانى، خوشحالى و سبكبالى در شاديها، صداى جوشش ديگ، طنين صداى تندر (رعد).

=هَزِجَ-

- هَزَجاً المغنيِّ في غنائهِ: آواز و سرود طرب انگيز خواند، آواز خوانى كرد.

=هَزَّجَ-

تَهْزِيجاً: به معناى (هَزَجَ) است،- صوتَهُ: صداى خود را هم آهنگ كرد.

=الهَزَج-

مص، صداى تندر (رعد)، گونه اى سرود كه با آواز خوانده شود، آوازى شادبخش، هر گفتار هم آهنگ و متقارب، بحرى از بحور شعر، سبك و با سرعت گامها را برداشتن.

=الهَزِج-

آواز خوان شادى بخش؛ «فرسٌ هَزِجٌ»: اسب تندرو و سبك پا.

=هَزَرَ-

- هَزْراً هُ بالعصا: با چوبدستى او را بسختى زد،- الشّي ءَ: آن چيز را ماليد و فشرد،- فلاناً: او را راند و از خود دور كرد،- بهِ الأرضَ: او را بر زمين زد،- البائعُ:

فروشنده گرانفروشى كرد،- لِفلانٍ: بسيار به او بخشيد،- الرّجُلُ: آن مرد براى نياز خود شتاب كرد، خنديد.

=الهِزْر-

سخت گول و زيان ديده.

=الهِزْرَاف-

[هزرف]: شترمرغ تندرو و سبك.

=الهَزْرَة-

تنبلى بسيار، مرادف (الهَزَرَة) است.

=الهَزَرَة-

ج هَزَرَات: زمين نرم و سست.

=هَزْرَفَ-

هَزْرَفةً [هزرف] فى عَدْوِه: در دويدن شتاب كرد.

=الهِزْرَفِيّ-

بسيار تكان خورنده.

=الهُزْرُوف-

شترمرغ تندرو و سبك، تنومند.

=الهِزْرَوْف-

مرادف (الهِزْرَاف) است.

=هَزَّزَ-

تَهْزِيزاً [هزّ] هُ: آنرا تكان داد.

=هزع-

=الهزع-

=هزق-

=الهزق-

=الهزقة-

=هزل-

=،- الدابة: ستور را در اثر عدم توجه به آن لاغر كرد،-

=هزم-

=الهزم-

=الهزمة-

=الهزهاز-

=هزهز-

=الهزهز-

=الهزهزة-

=الهزوم-

=الهزير-

=الهزيز-

=الهزيع-

=الهزيل-

=الهزيلى-

=الهزيلة-

=الهزيم-

=الهزيمة-

=هس-

=الهساس-

=الهساهس-

=الهسهاس-

=هسهس-

=الهسهسة-

=الهسيس-

=هش-

=الهش-

=الهشاش-

=الهشاشة-

=الهشام-

=الهشة-

=هشش-

=هَزَعَ-

- هَزْعاً: شتاب كرد، تمام شد،- الشّي ءَ: آن چيز را شكست.

=هَزَّعَ-

تَهْزيعاً [هزع] هُ: آن را شكست.

=الهُزَع-

(ح): شير بسيار درنده.

=الهَزَع-

نگراني و دلهره.

=هَزِقَ-

- هَزَقاً: با نشاط شد،- فِى الضِّحْك:

بسيار خنديد.

=الهَزَق-

نشاط و سبكبالى، شدت آواى رعد (تندر).

=الهَزِق-

تندر سخت و پُر صدا،- من الرّجال:

مرد سبك و پر خنده و نامرتب.

=الهَزقَة-

من النساءَ: زنى كه در يكجاى قرار نگيرد.

=هَزَلَ-

- هَزْلًا و هُزْلًا و هُزَالًا: لاغر شد،- تْ حالُ فلان: فلانى ناخوش شد،،– هَزْلًا القومُ: دارائى آن قوم از دست رفت.،- فلانٌ:

ستور و دام او مردند و او نيازمند و فقير شد.

=،- الدّابةَ: ستور را در اثر عدم توجّه به آن لاغر كرد،- فى كلامه: شوخى كرد و هذيان گفت.

=هَزِلَ-

- هَزْلًا و هُزْلًا و هُزَالًا: لاغر و ناتوان شد.

=هُزِلَ-

- هَزْلًا و هُزْلًا و هُزَالًا: مرادف (هَزِلَ) است.

=هَزَّلَ-

تَهْزِيلًا [هزل] هُ: آنرا لاغر و ناتوان كرد.

=هَزَمَ-

- هَزْماً العدوَّ: دشمن را شكست داد،- لهُ حقَّهُ: حق او را خورد،- فُلاناً: او را كشت،- الشي ءَ: با دست بر آن چيز فشار آورد كه فرو رفتگى در آن پديد آمد،- البِئْرَ:

چاه را كند،- تِ القوسُ: كمان صدا داد،- هَزْماً و هُزُوماً اللّيلُ: شب به صبح نزديك شد.

=هُزِمَ-

«هُزِمْتُ عليهِ»: بر او مهربان شدم.

=هَزَّمَ-

تَهْزِيما [هزم] العدوَّ: بمعناى (هَزَمَ) است و تشديد براى مبالغه مى باشد.

=الهَزْم-

مص،- ج هُزُوم: زمين هموار، ابر نازك و بى باران.

=الهَزِم-

من الخيل: اسب رام؛ «غَيْثٌ هَزِمٌ»:

باران ريز كه بند نيايد؛ «فَرَسٌ هَزِمُ الصّوتِ»: اسبى كه شيهه آن همانند تندر باشد.

=الهَزْمَة-

ج هَزْم و هُزُوم و هَزَمَات: اسم مرّه از (هَزَمَ) است، فرورفتگى در سينه يا در سيب در اثر فشار با دست، زمين نرم و هموار؛ «هُزُمُ الجوفِ»: جاى خوراك و نوشاك در شكم.

=الهَزْهَاز-

[هزهز]: آب بسيار و روان؛ «سَيْفٌ هَزْهازُ» شمشير صاف و درخشان.

=هَزْهَزَ-

هَزْهَزَةً [هزهز] الشي ءَ: آن چيز را تكان داد،- هُ: آنرا خوار و زبون كرد.

=الهُزْهُز-

[هزهز]: آب بسيار و روان.

=الهَزْهَزَة-

[هزهز]: مص، فتنه و آشوب بر پا نمودن در ميان مردم.

=الهَزُوم-

كمان آواز دهنده.

=الهَزِير-

رانده شده.

=الهَزِيز-

[هزّ]: مص، طنين آواى تندر (رعد)، صداى باد.

=الهَزِيع-

ج هُزُع من الليل: پاسى از شب (يك سوم و يا يك چهارم آن) و گفته مى شود بمعناى ساعتى از شب نيز مى باشد.

=الهَزِيل-

ج هَزْلَى: لاغر بر خلاف فربه.

=الهِزِّيل-

بسيار لاغر.

=الهُزَّيْلَى-

عمل افسونگر و حركات دست او با انديشه هاى كاذب.

=الهَزِيلَة-

ج هَزَائِل و هَزْلَى: اسم مشتقّ است از (الهُزال) مانند (الشّتيمة) كه از (الشَّتم) گرفته شده است. سپس اين كلمه (الهزيلة) بر شتران لاغر اطلاق گرديده است.

=الهَزِيم-

صداى تندر، تندر، اسب سخت آواز؛ «جيشٌ هَزِيمٌ»: لشكر شكست خورده و فرارى؛ «غَيْثٌ هَزِيمٌ»: بارانى كه بند نيايد.

=الهَزِيمَة-

اسم است از (هَزَمَ)، مفرد (الْهَزَائِم) است بمعناى چاههاى پر از آب؛ «روحُ الهزيمةِ»: عدم اطمينان به پيروزى؛ «هَزِيمَةُ الفَرَسِ»: ريزش عرق اسب بهنگام سخت دويدن.

=هَسَّ-

- هسّاً [هسّ] الشي ءَ: آن چيز را كوبيد و شكست،- الكلامَ: سخن را پنهان نمود،– هَسّاً: با خود سخن گفت.

=الهَسَاس-

[هسّ]: «هَسَاسُ الجِنِّ»: گونه اى راه رفتن و سخن گفتن پريان (جنيّان).

=الهَسَاهِس-

[هسهس]: راه رفتن در شب؛ «هَسَاهِسُ النّاسِ»: سخنان پنهانى مردم.

=الهَسْهَاسِ-

[هسهس]: سخنان نامفهوم، انديشه ها و وسوسه هاى دل، چوپانى كه تمام شب گوسفندان را چرا دهد، آنكه همه شب را براى كارى بيدار بماند، قصّاب.

=هَسْهَسَ-

هَسْهَسَةً [هسهس] الدرعُ أو الحليّ: زره يا زينت آلات صدا كرد،- الماءُ: آب روان شد،- الحَديثَ: سخن را پنهان داشت.

=الهَسْهَسة-

[هسهس]: مص، صداى تكان خوردن زره و يا زينت آلات، هر چه كه صداى آهسته داشته باشد.

=الهَسِيس-

[هسّ]: سخن پنهان، كوفته و ريزه از هر چيزى؛ «هَسِيسُ الجِنَّ»: همهمه جن در بيابان.

=هَشَّ-

- هَشَاشَةً و هَشَاشاً [هشّ]: لبخند زد و براى عطا و بخشش فروتنى كرد، شادمان و با نشاط شد؛ «هَشَشْتُ و هَشِشْتُ بفلانٍ و لفلانٍ و اهِشُّ و اهَشُّ به و لَهُ»: براى او آماده بخشش شدم،– هُشُوشَةً الرّجُلُ: آن مرد افسرده و سست شد،- الخُبزُ: نان نرم و ترد شد،– هَشّاً ورقَ الشجر: با عصا به برگ درخت زد تا فرو ريزد،– هَشَاشَةً و هُشُوشاً العودُ: چوب نرم و قابل شكستن شد،- العودُ: چوب نرم و سست شد.

=الهَشّ-

[هشّ]: مص، نرم و سست از هر چيزى.

=الهَشَاش-

[هشّ]: خبزٌ هَشَاشٌ»: نان نرم.

=الهَشَّاشَة-

[هشّ]: «قِرْبةٌ هَشَّاشَةُ»: مشكى كه بر اثر نازكى پوست آب از آن روان باشد.

=الهِشَام-

بخشش و كرم.

=الهَشَّة-

[هشّ]: «خبزةٌ هَشَّةٌ»: نان ترد.

=هَشَّشَ-

تَهْشِيشاً [هشّ] هُ: آنرا ناتوان كرد، با نشاط و خوشحال كرد.

=هشل-

=هشم-

=الهشم-

=الهشمة-

=الهشيش-

=الهشيلة-

=الهشيم-

=الهشيمة-

=هص-

=الهص-

=الهصار-

=الهصاهص-

=هصر-

=الهصر-

=الهصرة-

=هصص-

=هصم-

=الهصهاص-

=هصهص-

=الهصهص-

=الهصور-

=الهصورة-

=الهصيص-

=هض-

=الهضاء-

=الهضاض-

=الهضام-

=هضب-

=الهضبة-

=هضض-

=الهضض-

=هضل-

=هضم-

=هَشَلَ-

- هُشُولًا: گريخت و پى كار خود رفت. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=هَشَّلَ-

تَهْشِيلًا [هشل] هُ: او را گريزاند و پى كار خود فرستاد. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=هَشَمَ-

- هَشْماً الشي ءَ: آن چيز را شكست؛ «هَشَمَ الثّريدَ لِقَومِه»: نان را خورد كرد و با خورش مخلوط نمود و آبگوشت ساخت.

=هَشَّمَ-

تَهْشِيماً [هشم] الشي ءَ: آن چيز را بسيار شكست،- الناقةَ: ماده شتر را دوشيد،- فلاناً: فلاني را گرامى و بزرگداشت.

=الهَشْم-

مص،- ج هُشُوم: سرزمين خشك، زمين فرو رفته.

=الهُشُم-

شير دوشندگان ماهر، كوههاى سست و نرم.

=الهَشِم-

رادمرد.

=الهَشْمَة-

اسم مره از (هَشَمَ) است.

=الهَشَمَة-

ج هَشَمَات (ح): قوچ كوهى.

=الهَشِيش-

[هشّ]: مرادف (الهَشِيم) است، نرم و سست، آنكه از وى اگر سؤالى شود خوشنود گردد.

=الهَشِيلَة-

آنچه از ستور كه بدون اجازه صاحبش بر آن سوار شوند.،- من الإبل و غيرها: شتر و جز آن كه به گونه غصبى گرفته شده باشد.

=الهَشِيم-

مرادف (المشهوم) است بمعناى شكسته، گياه خشك و خرد شده، هر گياه و يا درخت خشك؛ «صَارَت الأْرضُ هشيماً»:

آنچه از گياه و درخت كه بر روى زمين بود خشك شد، مرد سست اندام و ناتوان؛ «رجُلٌ هَشِيمُ»: مرد ناتوان.

=الهَشِيمَة-

زمينى كه درختانش خشك شده باشد، درخت خشك.

=هَصَّ-

- هَصّاً [هصّ] الشي ءَ: آنرا پايمال و لگدمال كرد، آن چيز را كوبيد و شكست، آن چيز را با انگشتان خود گرفت.

=الهَصّ-

[هصّ]: مص، سفت و سخت از هر چيزى.

=الهَصَّار-

(ح): شير درنده.

=الهُصَاهِص-

[هصهص]: مرادف (الهُصْهُص) است و بمعناى مرد نيرومند و يا شيرى قوى پنجه است.

=هَصَرَ-

- هَصْراً الشي ءَ و بالشي ءِ: آن چيز را كشيد و خم كرد،- الغُصنَ بالغُصنِ: شاخه درخت را خم كرد و بدون اينكه آنرا جدا كند شكست،- الشي ءَ: آن چيز را شكست، او را راند و دور كرد، آن را نزديك كرد،- قِرنَهُ: با رقيب خود دست و پنجه نرم كرد.،- الأَسَدُ فريسَته: شير شكار خود را درهم شكست.

=الهُصَر-

مرادف (الهَاصِر) است بمعناى شير بيشه؛ «رَجُلٌ هُصَرٌ»: مردى كه با حريف خود دست و پنجه نرم كند.

=الهَصِر-

(ح): شير درنده و درهم شكننده شكار خود.

=الهَصْرَة-

مهره افسون كه با آن مردان را سحر و افسون كنند (بنا بر عقيده خودشان).

=الهُصَرَة-

(ح): مرادف (الهَصِر) و بمعناى شير بيشه است.

=الهَصَرَة-

مرادف (الهَصْرَة) و بمعناى مهره افسون است.

=هَصَّصَ-

تَهْصِيصاً [هصّ] الرجُلُ: چشمان خود را براق كرد.

=هَصَمَ-

- هَصْماً هُ: آن را شكست.

=الهَصْهَاص-

[هصهص]: آنكه چشمانش برق زند.

=هَصْهَصَ-

هَصْهَصَةً [هصهص] هُ: آن را كوبيد و له كرد.

=الهُصْهُص-

[هصهص]: مرد نيرومند يا شير قوى پنجه.

=الهَصْورَ-

(ح): شير درنده و مرادف (الهَصُور) است.

=الهَصُور-

(ح): شير درنده و درهم شكننده شكار خود.

=الهَصْوَرَة-

(ح): مرادف (الهَصُور) است.

=الهَصِيص-

[هصّ]: مرادف (المَهْصُوص) است بمعناى كوفته و شكسته؛ «هَصِيصُ النَّار» روشنائى آتش.

=هَضَّ-

- هَضّاً [هضّ] الشي ءَ: آنرا كوبيد و شكست،- تِ الإِبلُ: شتران با شتاب راه رفتند،- فلانٌ الْمشيَ: فلانى نيكو راه رفت،- فلاناً: فلانى را برانگيخت.

=الهَضَّاء-

[هضّ]: گروه مردم يا اسبان.

=الهَضَّاض-

[هضّ]: بر وزن فعّال (صيغه مبالغه) است؛ «فَحْلٌ هَضَّاضُ»: جانور نرى كه گردن ساير جانوران نر را بشكند.

=الهَضَّام-

بر وزن فعّال (صيغه مبالغه) است، هر داروئى كه به هضم غذا كمك كند.

=هَضَبَ-

- هَضْباً تِ السماءُ: آسمان باريد،- تِ السماءُ القومَ: آسمان در اثر بارش آن قوم را سخت خيس كرد،- القومُ فى الحديث:

آن قوم به سخن در آمدند و صدايشان بلند شد،- الرجُلُ: آن مرد بسان يك كودن راه رفت.

=الهَضْبَة-

ج هِضَب و هَضْب و هِضَاب و هَضَبَات و جج أَهَاضِيب: كوه پهن و گسترده بر روى زمين، تپه و كوه بلند، سرزمين مرتفع و بلند، يك بار باريدن؛ «رجلُ هَضْبَةٌ»: مرد پر سخن و پر گوى.

=هَضَّضَ-

تَهْضيضاً [هضّ]: با پاى خود به سختى بر روى زمين كوبيد.

=الهَضَضَ-

[هضّ]: شكسته شدن.

=هَضَلَ-

- هَضْلًا بالشعْر أو بالكلام: شعر يا سخن بسيار گفت.

=هَضَمَ-

- هَضْماً تِ المعدةُ الطعامَ: معده غذا را هضم كرد،،- الشي ءَ: آن چيز را شكست،- فلاناً: به فلانى ستم كرد،- حَقَّهُ: حقّش را كم كرد،- لهُ من حقّهِ شيئاً: چيزى از حق خود را با رضايت به وى واگذار كرد.،- لهُ من ماله: پاره اى از مال خود را جدا كرد و بوى داد،- على القوم: بر آن قوم حمله كرد يا بر آنها وارد شد.

=هَضِمَ-

- هَضَماً: شكم او فرو رفت و پهلوى او باريك شد،- تِ الخيلُ: دنده هاى اسب

=الهضم-

=الهضماء-

=الهضمة-

=الهضوم-

=الهضيب-

=الهضيض-

=الهضيم-

=الهضيمة-

=الهطال-

=هطر-

=هطل-

=الهطل-

=الهطلى-

=هف-

=الهف-

=هفا-

=الهفا-

=الهفاء-

=الهفات-

=الهفاة-

=الهفاف-

=الهفافة-

=هفت-

=الهفت-

=الهفة-

=الهفهاف-

=هفهف-

=الهفهف-

=الهفوة-

=هفي-

=الهفيان-

=الهفيتة-

=الهقعة-

راست و قسمتهاى بالاى شكم آن فشرده و شكم آن تنگ شد (و اين نقص و عيب است).

=الهَضْم-

مص، هضم شدن غذا؛ «سَهْلُ الهَضْم»: غذائيكه آسان هضم شود، نوعى بخور،- ج اهْضَام و هُضُوم: زمين هموار، درون دشت.

=الهِضْم-

مرادف (الهَضْم) است،- ج أَهْضَام و هُضُوم: زمين هموار، درون دشت.

=الهَضَم-

گونه اى بخور.

=الهَضْمَاء-

مؤنث (الأَهْضَم) است.

=الهَضْمَة-

مرادف (الهَضَم) است.

=الهَضُوم-

ج هُضُم: آنچه كه به هضم غذا كمك كند، «يدٌ هَضُومٌ»: دستِ دهنده و بخشنده.

=الهَضِيب-

«غَنَمٌ هَضِيبٌ»: گوسفند كم شير.

=الهَضِيض-

[هضّ]: «شي ءٌ هَضِيضٌ»: چيز شكسته و كوبيده شده.

=الهَضِيم-

بمعناى (المَهْضُوم) است؛ «امْرأَةٌ هَضِيمٌ»: زن كمر باريك؛ «بَطنٌ هَضيم»:

شكم فرو رفته؛ «قَصَبَةٌ هَضِيمٌ»: نى كه با آن نوازند.

=الهَضِيمَة-

ج هَضَائم: اسم است از (هَضَمَ فلاناً)، غذائيكه براى مرده خيرات كنند، ستم، خشم.

=الهَطَّال-

من المطر و السحاب: باران يا ابر پيوسته و پر باران.

=هَطَرَ-

- هَطْراً الكلبَ: سگ را با ضرب چوب كشت يا اينكه آن را زد.

=هَطَلَ-

- هَطْلًا و هَطَلَاناً و تَهْطَالًا المطرُ: باران بسيار و پياپى باريد،- الجَرْيُ الْفَرَسَ: دويدن اسب انگيزه عرق ريختن آن شد،- تِ العينُ بِالدّمع: چشم اشك ريخت،- تِ الناقةُ: ماده شتر بسستى راه رفت،- الرّجُلُ: آن مرد به راه خود رفت.

=الهُطْل-

«دِيمَةٌ هُطْلٌ»: باران پيوسته و پياپى.

=الهَطْل-

مص، باران سست و پيوسته، خستگى.

=الهِطْل-

احمق، دزد،- (ح): گرگ.

=الهَطِل-

مرادف (الهاطِل) است؛ «مَطَرٌ هَطِلٌ و سحابٌ هَطِلٌ»: باران پيوسته و ابر پيوسته و بارنده.

=الهَطْلَى-

«ناقةٌ هَطْلَى»: ماده شترى كه آهسته راه رود؛ «ابلٌ هَطْلَى»: شتران بدون شتربان.

=الهَطَلَى-

«إبِلٌ هَطَلَى»: مرادف (هَطْلى) است.

=هَفَّ-

- هَقّاً و هَفِيفاً [هفّ] تِ الريحُ: باد وزيد و صداى وزيدن آن شنيده شد،- الشّي ءُ: آن چيز سبك شد،- الرّجُلُ: در راه رفتن خود شتاب كرد،- تْ نفسُهُ الى الشي ء: بسوى آن چيز اظهار تمايل كرد.

=الهِفَّ-

مرد سبك، كندوى تنگ و كم عسل، چيز ميان تهى، كِشْتى كه درو آن بتأخير افتد و دانه هايش پراكنده شود، ماهى ريز، نوزادهاى بزرگ حشرات؛ «سحابٌ هِفٌّ»: ابر نازك و بى باران؛ «شَهْدَةٌ هِفٌّ»: كندوى بى عسل يا كم عسل.

=هَفَا-

- هَفْواً و هَفْوَةً و هَفَوَاناً [هفو]: گرسنه شد، شتاب كرد، بدنبال چيزى رفت،- الطّائِرُ: پرنده بال زد و پرواز كرد،- الظّليمُ: شتر مرغ دويد،- تِ الرّيحُ بِالْمَطر:

باد باران را با خود برد و راند،- الرّجُلُ: آن مرد آشفته حال شد، خوشحال و سبكبال شد،- الفؤادُ: دل به طپش افتاد،- تِ الريحُ بِالصّوفة: باد پشم را به حركت در آورد،- هَفْواً و هُفُوّاً تِ الرّيشةُ او الصُّوفَةُ فِى الْهَواء:

پريا پشم در هوا پراكنده شد.

=الهَفَا-

[هفو]: بارانى كه ببارد و سپس بايستد.

=الهَفَاء-

[هفو]: اسم است از (هَفَتِ الريحُ بِالْمَطَر)، لغزش و اشتباه.

=الهَفَات-

[هفت]: احمق.

=الهَفَاة-

[هفو]: يك نوبت باران؛ «رجُلٌ هَفَاةٌ»: مرد احمق.

=الهَفَّاف-

[هفّ]: برّاق و درخشان،- من القُمصان: پارچه نازك و درخشان،- مِنَ الأَجْنِحَةِ: بال سبك پرواز،- من الحُمرُ: خر چالاك و چُست،- من الضّلال: سايه خنك يا سايه كم؛ «رَجُلٌ هَفّافٌ القميصِ»: مرد سبك و خفيف.

=الهَفَّافَة-

[هفّ]: مؤنث (الهَفَّاف) است؛ «ريحٌ هَفَّافةٌ»: باد خوش و آرام، باد تند و زود گذر.

=هَفَتَ-

- هَفْتاً و هُفَاتاً الشي ءُ: آن چيز در اثر سبكى به هوا پرتاب شد الرّجُلُ:

بى رويه و بسيار سخن گفت.

=الهَفْت-

مص، زمين هموار، حماقت زياد، ريز ريز شدن چيزى و سقوط آن بر روى زمين مانند يخ،- من الكلام: سخن زياد و بى رويه،- مِن الْمَطَر: بارانى كه به سرعت ببارد.

=الهُفَّة-

[هفّ]، «ما فى بَيتكَ هُفَّةٌ و لا سُفَّة»:

در خانه تو خوراك و نوشيدنى وجود ندارد.

=الهِفَّة-

[هفّ]: واحد (الهِفّ) است بمعناى نوزادهاى بزرگ حشره.

=الهَفْهَاف-

[هفهف]: شكم باريك، تشنه،- مِن القُمْصَان وَ الأَجْنحة: جامه روشن و تن نما و بال نازك؛ «طَلُّ هَفْهَافٌ»: شبنم سرد كه در آن باد وزد؛ «غرفةٌ هَفْهَافَةٌ»:

اطاق سرد و تاريك.

=هَفْهَفَ-

هَفْهَفَةً [هفهف] الرجُلُ: آن مرد لاغر اندام و بسان شاخه درخت شد،- الشّي ءَ: آن چيز را تكان داد.

=الهَفْهَف-

[هفهف]: «طَلٌّ هَفْهَفٌ»: شبنم سرد كه بر آن باد وزد.

=الهَفْوَة-

ج هَفَوَات [هفو]: اشتباه و لغزش.

=هَفِيَ-

- هَفَاءً [هفو]: بسيار گرسنه شد- اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الهَفْيَان-

آنكه بسيار گرسنه است- اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الهَفِيتَة-

من الناس: آنانكه دچار قحطى و سختى شده باشند.

=الهَقْعَة-

(فك): نام سه ستاره درخشان بر دوش ستاره جوزا نزديك بهم بسان

=الهقل-

=الهقلة-

=هك-

=الهك-

=الهكاع-

=هكع-

=الهكعة-

=هكل-

=الهكوع-

=الهكوك-

=الهكيك-

=هل-

=الهل-

=هلا-

=الهلاب-

=الهلابة-

=الهلاث-

=الهلاس-

=الهلاع-

=الهلاك-

=الهلال-

=الهلام-

=الهلاهل-

=هلب-

=الهلب-

=الهلباء-

=الهلبة-

ديگپايه.

=الهِقْل-

شترمرغ جوان، مرد دراز و نادان.

=الهَقِل-

گرسنه.

=الهقْلَة-

مؤنث (الهِقْل) است.

=هَكَّ-

- هَكّاً [هكّ] فلاناً: فلانى را بزحمت و سختى انداخت،- هُ بالرمحِ: با نيزه او را زد،- اللّبَنَ: شير را بيرون كشيد،- النبيذُ فلاناً:

نبيذ در فلانى اثر كرد،- النجّارُ الخرقَ: نجار شكاف را گشاد كرد.

=هُكَّ-

[هكّ] الشي ءُ: آن چيز فرو افتاد.

=الهَكّ-

[هكّ]: مص،- ج هَكَكَة و اهْكَاك:

بى خرد، باران سخت.

=الهُكَاع-

سرفه، خواب بعد از خستگى از كار.

=هَكَعَ-

- هُكُوعاً: آرام و مطمئن شد،- تِ البَقَرة تَحْتَ الشّجر: گاو زير سايه درخت از سختى گرما آرميد،- الليلُ: شب پرده هاى تاريكى را برانداخت و بسر رسيد،- الرّجُلُ:

آن مرد اقامت گزيد، از فرط خشم و اندوه به گوشه اى در آمد،- فلانٌ بِالقوِمَ وَ إِلى الْقَوم:

نزد آن قوم فرود آمد،- الى الأرضِ: بر روى زمين افتاد،- عَظْمُهُ: استخوانش پس از جوش خوردن دوباره شكست.

=هَكِعَ-

- هَكَعاً: بى تابى كرد و زبون و خوار شد.

=الهُكَعَة-

نادان و احمق.

=هَكَّلَ-

تَهْكيلًا [هكل] الحصانُ و المرأَةُ: اسب و زن با هم خراميدند و راه رفتند.

=الهُكُوع-

مص، گاوان كه زير سايه درختان آرميده باشند.

=الهَكُوك-

[هكّ]: ناتوان، شوخ و سربسر گذار، پست و فرومايه.

=الهَكَوَّك-

[هكّ]: مرد شوخ، فربه، زمين هموار، جاى سخت و درشت.

=الهَكِيك-

[هكّ]: گرد، پودر، آنكه نه زن است و نه مرد (مخنَّث).

=هَلْ-

حرف استفهام است مانند «هَلْ طَلَعَ النَّهارُ»، اين حرف به استفهام و پرسش مثبت اختصاص دارد مانند «هل قام زيدٌ» كه جواب آن نعم يا لا مى باشد. و گفته نمى شود «هَلْ لَم يَقُم» زيرا اگر استفهام منفى خواسته شود با همزه بايستى باشد، (هل) بر اسمى كه پس از آن فعل باشد در نمىيد و گفته نمى شود (هل زيدٌ قامَ»، و نيز بر جمله شرطيه كه احتمال ايجاب و نفى را دارد در نمىيد و گفته نمى شود «هل انْ قام زَيْدٌ تَقُمْ»، همچنين قبل از (انَّ) تأكيدى در نمىيد و گفته نمى شود «هَلْ انَّ زيداً قائمٌ» بر خلاف همزه كه در اينگونه موارد بكار برده مى شود، هر گاه (هَل) بر سر فعل مضارع در آيد معناى استقبال را مى دهد و گفته نمى شود. «هَلْ تَذهبُ الآن».

=هَلَّ-

- هَلًّا [هلّ] المطرُ: ريزش باران سخت شد،- الرّجُلُ: خوشحال شد، فرياد زد،- الهلالُ: هلال در آمد،- الشّهرُ: هلال ماه ديده شد،- تِ المرأةُ الرّغيف: زن نان را با دست نرم كرد و آنرا كشيد.- اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=الهَلّ-

[هلّ]: مص، موى نازك، جامه.

=الهِلّ-

[هلّ]: رؤيت ماه.

=هَلَا-

[هلو]: راندن اسبها.

=هَلَّا-

[هلّ]: كلمه تحضيض است و تركيب شده از (هَلْ و لا) مى باشد، چنانچه اين كلمه بر سر فعل ماضى در آيد بمعناى سرزنش از انجام ندادن كارى است مانند «هَلَّا آمَنْتَ»: چرا ايمان نياوردى و اگر بر سر فعل مضارع بيايد معناى تشويق بكار را مى دهد مانند «هَلّا تُؤْمِن»: ايمان بياور.

=الهَلَّاب-

بر وزن فعّال صيغه مبالغه است، هجو كننده، باد سرد همراه با باران، چند روز بسيار سرد در ماه اول زمستان؛ «عامٌ هَلَّابُ»: سال پر باران؛ «يومٌ هَلّابُ»: روز پر باد و باران.

=الهَلَّابَة-

باد سرد همراه با باران.

=الهُلَاث-

سستى اندام كه براى شخص پديد آيد.

=الهُلَاس-

بيمارى سلّ.

=الهُلَاع-

مرادف (الهَلَع) و بمعناى ترس از برخورد است.

=الهُلَّاك-

جويندگان آب و گياه كه راهرا گم كرده باشند، راهزنان بيابان.

=الهَلَال-

[هلّ]: آغاز باران.

=الهِلَال-

[هلّ]: مص،- ج اهِلَّة و اهَاليل:

هلال اول ماه. ماه دوشنبه يا از اول تا سوم و يا تا هفتمين شب. را هلال نامند و همچنين دو شب بيست و ششم و بيست هفتم و در غير اين صورت بقيه را (القَمر) يعنى ماه نامند، آغاز باران، سفيدى پائين ناخن، بند كفش، آهن شكار، شتر لاغر، گوشه سنگ آسياب كه شكسته باشد، جوان زيبا،- (ح): مار، مار نر، پوست مار، گرد.

يك بار باران، آب كم.

=الهَلَام-

(ط): غذائى است كه از گوشت گوساله با پوست آن تهيه كنند،- (ط):

شورباى سكباج سرد و بدون چربى، ماده ژيلاتين.

=الهُلَاهِل-

[هلهل]: آب بسيار و صاف، شعر يا جامه اى رقيق.

=هَلَبَ-

- هَلْباً هُ: موى آن را كند،- ذَنَبَ الفَرَسِ: موى دم اسب را كند،- تِ السّماءُ القومَ: آسمان قوم را با باران پياپى و يا شبنم خيس كرد،- فلانٌ القومَ بِلِسَانِه: قوم را مورد ناسزاگويى و هجو قرار داد،- الْفَرَسُ:

اسب به راه خود ادامه داد و پياپى دويد.

=هَلِبَ-

- هَلَباً: پر موى شد.

=هَلَّبَ-

تَهْلِيباً [هلب] هُ: موهايش را چيد،- القومَ بلسانهِ: آن قوم را با زبان خود هجو كرد و دشنام داد.

=الهُلْب-

موى، مژه چشم، موى دم، موى خوك.

=الهُلَب-

دمها يا يالهاى چيده شده.

=الهَلِب-

پر موى.

=الهَلْبَاء-

مؤنث (الأَهْلَب) است؛ «رقبةٌ هلبَاءُ»: گردن پر موى.

=الهُلْبَة-

واحد (الهُلْب) است،- (فك): نام ستاره ايست؛ «هُلْبَة الشّهرِ»: پايان ماه؛ «هُلْبَةُ الشّتاء او الزَّمَانِ»: سختى زمستان و يا

=الهلة-

=هلج-

=الهلج-

=هلس-

=الهلس-

=هلع-

=الهلع-

=الهلعان-

=الهلعة-

=الهلقام-

=الهلقامة-

=هلقم-

=الهلقم-

=هلك-

=الهلك-

=الهلكاء-

=الهلكة-

=الهلكون-

=هلل-

=الهلل-

=هللويا-

=هلم-

=هلمم-

=الهلهال-

=هلهل-

=الهلهل-

=الهلوع-

=الهلوف-

=الهلوفة-

روزگار.

=الهَلَّة-

[هلّ]: اسم مرّه از (هَلَّ) است، واحد (الهَلَلُ) است، چراغ.

=الهِلَّة-

واحد (الهِلَل) است.

=هَلَجَ-

- هَلْجاً: از اخباريكه مورد يقين نيست خبر داد.

=الهُلْج-

خوابهاى آشفته.

=الهَلْج-

مص، خبرى كه صحيح نباشد و مورد اعتماد نيست، سبكترين خواب، مرادف (الهُلْج) است.

=الهَلَج-

درختى است خاردار، زقّوم.

=هَلَسَ-

- هَلْساً هُ المرضُ: بيمارى او را ناتوان كرد.

=هُلِسَ-

به بيمارى سل دچار شد و عقل خود را از دست داد.

=هَلَّسَ-

تَهْلِيساً [هلس] الرجُلُ: آن مرد لاغر شد.

=الهَلْس-

مص، باريكى و لاغرى، بيمارى سل، نعمت بسيار.

=الهُلُس-

آنانكه از بيمارى بهبود يافته اند، ناتوانان و ضعيفان.

=هَلِعَ-

- هَلَعاً: بى تابى كرد، گرسنه شد.

=الهُلَع-

آزمند.

=الهَلَع-

مص، ترس بهنگام روبرو شدن.

=الهَلِع-

غمگين، اندوهگين.

=الهَلَعَان-

ترس بهنگام روبرو شدن.

=الهُلَعَة-

آنكه زود بيتابى كند.

=الهِلْقَام-

[هلقم]: درشت و بلند، بزرگ و تنومندى كه با خونبهاها قائم باشد،- (ح):

شير بيشه، شتر و مانند آن كه گوشه هاى دهانش فراخ باشد، پرخور.

=الهِلْقامَة-

[هلقم]: پرخور.

=الهِلِقَّامَة-

[هلقم]: پرخور.

=هَلْقَمَ-

هَلْقَمَةً [هلقم] الشي ءَ: آن چيز را بلعيد.

=الهِلْقِم-

[هلقم]: نيرومند، زن سالمند، آنكه گوشه هاى دهانش فراخ باشد؛ «بَحْرٌ هِلْقِمٌ» درياى پهناور كه گوئى آنچه در آن افكنده شود مى بلعد.

=الهُلَقِم-

[هلقم]: پرخور.

=الهِلْقَمّ-

[هلقم]: مرد بزرگ و تنومند كه با خونبهاها پا بر جا باشد، پرخور

هَلَكَ-

- هَلَاكاً و هُلْكاً و هُلُوكاً و تَهْلُوكاً و مَهْلُكاً و مَهْلَكاً و مَهْلِكاً و تَهْلُكَةً و تَهْلَكَةً و تَهْلِكَةً: نابود شد، مرد (با سخنى و ناراحتى)،- تِ النّفسُ: در اصطلاح مسيحيان يعنى به جهنم رفت،- هلاكاً اليهِ او عَلَيْه: به آن آزمند و حريص شد.

=هَلَّكَ-

تَهْلِيكاً [هلك] هُ: او را نيست و نابود كرد.

=الهُلْك-

مرادف (الهَلاك) است.

=الهَلْك-

مرادف (الهَلاك) است.

=الهُلُك-

نفس هلاك شونده.

=الهَلَك-

مردار، سالهاى خشك و بى حاصل، ميان بالاى كوه و دامنه آن، هواى ميان دو چيز.

=الهَلْكَاء-

نيستى و نابودى.

=الهَلَكَة-

ج هِلَكٌ: اسم نوع از (هَلَكَ) است.

=الهَلَكَة-

ج هَلَكَات: مرادف (الهَلَاك) است، واحد (الهَلَك): يك سال خشك و بيحاصل.

=الهَلَكُون-

سرزمين خشك اگر چه در آن آبى باشد، زمينى كه در آن سالها باران نيامده باشد.

=الهِلَكُون-

مرادف (الهَلْكُون) است.

=هَلَّلَ-

تَهْلِيلًا [هلّ]: تسبيح گفت، مسيحى (هَلِّلُويا) گفت، «لَا إله إلّا اللّه» گفت؛ «سَبَّحَ فُلانٌ و هَلَّلَ» فلانى تسبيح و تهليل گفت،- الكاتبُ: نويسنده كتاب نوشت،- الرّجُلُ:

ترسيد و گريخت،- عَنْ قِرْنِه: از حريف خود برگشت،- عن سَتْمِهِ: از دشنام به او باز ايستاد.

=الهَلَل-

[هلّ]: آغاز باران، بارانها، خانه عنكبوت، ترس.

=الهِلَل-

[هلّ]: بارانها.

=هَلِّلُويَا-

[هلّ]: اين كلمه عبرى است به معناى «سَبِّحوا الربّ»: خداوند را تسبيح گويند.

=هَلُمَّ-

اين كلمه بمعناى دعوت به چيزى است مانند (تَعالَ) كه در اين صورت لازم است و گاهى متعدي بكار مى رود مانند «هَلُمَّ شهداءَكم» گواهان خود را حاضر آوريد. اين كلمه اسم فعل است كه در آن مفرد و جمع و مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود. و گاهى آنرا حذف مى كنند همانند فعل و به آن ضمير ملحق مى سازند كه مثناىِ آن (هَلُمّا) و مؤنث مفرد آن (هَلُمِىّ) و در جمع مذكر (هَلُمّوا) و در مؤنث (هَلْمُمنَ). و گاهى ضمير را با (ل) وصل مى كنند مانند «هَلُمَّ لَكَ و هَلُمَّ لَكُما ... ».

=هَلْمَمَ-

هَلْمَمَةً [هلمم] بفلانٍ: او را دعوت كرد و به او «هَلُمَّ» گفت.

=الهَلْهَال-

[هلهل]: شعر رقيق يا جامه نازك.

=هَلْهَلَ-

هَلْهَلَةً [هلهل] النسَّاجُ الثوبَ: بافنده جامه را زشت بافت،- الشِّعْرَ: شعر را نادرست گفت، شعر را به بديهه و تصحيح نشده گفت،- الصوتَ: آواز را در گلو گردانيد،- الطّحينَ: آرد را ناجور غربال كرد،- الرجُلُ فى الأمرِ: در كار تأمل و درنگ كرد،- بفرسِهِ: اسب خود را با لفظ (هَلّا) راند،- عَن الشّي ءَ: از آن چيز برگشت.

=الهُلْهُل-

[هلهل]: يخ.

=الهَلْهَل-

[هلهل]: پارچه بد بافت، شعر ناموزون يا جامه نازك و غير مقاوم.

=الهَلُوع-

آنكه زارى كند، آنكه از شير بترسد، خسته اى كه بر مصيبتها نتواند تحمل كند، آنكه مال اندوزى كند.

=الهِلَّوْف-

[هلف]: مرد سنگين و تندخوى، دروغگو، آنكه داراى ريش بلند است، پر موى، ريش كلفت و پر پشت، روزى كه ابر خورشيد را بپوشاند، پيرمرد سالمند و سالخورده، شتر سالخورده و پر كرك،- (ح):

خوك وحشى.

=الهِلَّوْفَة-

[هلف]: دروغگو، پير فرتوت، ريش انبوه و پر موى.

=الهلوك-

=الهليب-

=الهليكوپتر-

=الهليوت-

=الهليوسكوب-

=الهليوم-

=الهليونة-

=هم-

=الهم-

=هما-

=همى-

=الهمار-

=الهماز-

=الهماس-

=الهمال-

=الهماليل-

=الهمام-

=همايون-

=همت-

=الهمة-

=همج-

=الهمج-

=الهمجة-

=همد-

=الهمد-

=الهمدة-

=الهمذاني-

=همر-

=الهَلُوك-

ج هُلُك من النساءِ: زن تبهكار و شهواني.

=الهَلِيب-

روزهاى بسيار سرد در ماه اول زمستان.

=الهِليكُوپتِر-

هليكوپتر.

=الهِلْيُوت-

«الهِلْيوت المُسَلَّح» (ح): گونه اى حشره كه در شب بپرواز در آيد، شب پره.

=الهِلْيُوسْكوب-

دوربين كه شيشه آن سياه يا رنگى است و براى ديدن خورشيد بكار مى رود.

=الهِلْيُوم-

(ك): گاز هليوم كه از منابع طبيعى نفت بدست آيد.- اين كلمه يونانى است.-

الهِلْيَوْن-

(ن): گياه مارچوبه.

=الهِلْيَوْنَة-

(ن): يك دانه هليون.

=هَمَّ-

- هَمّاً و مَهَمَّةً [همّ] الأَمرُ فلاناً: آن كار فلانى را پريشان و آشفته كرد،- السقمُ جسمَهُ: بيمارى گوشت تن او را آب كرد و لاغر شد،- فلانٌ الشّحمَ: پيه را گداخت و آب كرد،- تِ الشّمسُ الثلجَ: آفتاب يخ را آب كرد،- اللّبنَ: شير را دوشيد،- بالشّي ء: آنرا خواست و دوست داشت، بسوى او رفت؛ «وَقَعَتِ السّوسة فِى الطَّعام فَهمَّتْهُ»: كرم در دانه افتاد و مغز آنرا خورد و آن را خالى كرد،- هُمُومَةً و هَمَامَةً الرّجُلُ: آن مرد پير و فرتوت شد،- هَمّاً و هميماً تِ خِشاشُ الأَرْضِ: حشرات بر روى زمين خزيدند.

=الهَمّ-

[همّ]: مص،- ج هُمُوم: غم و اندوه، آنچه كه مرد به آن آهنگ كند يا فكرش براى انجام آن دور زند؛ «هَذَا رجُل هَمٌّ»: اين مردى است با همت كه امور والا را همواره طلب كند.

=الهِمّ-

[همّ]: باريك و لاغر،- ج اهْمام:

پيرمرد مردنى؛ «قَدَحٌ هِمٌّ»: قدح شكسته و قديمى.

=هَمَا-

- هَمْواً [همو] الماءُ أو الدمعُ: اشك يا آب روان شد، لغتى است در (هَمَى يَهْمِي).

=هَمَى-

- هَمْياً [همي] الشي ءُ: آن چيز ضايع شد، فرو افتاد،- هَمْياً و هُمِيّاً و هَمَيَاناً المَاءُ او الدّمعُ: آب يا اشك روان شد،- تِ العينُ:

چشم اشك ريخت،- تِ الْمَاشِيَةُ: ستوران براى چرا پراكنده شدند.

=الهَمَّار-

من السحاب: ابر بسيار روان،- مِنَ الرِّجَال: مرد ياوه گوى و پُر حرف.

=الهَمَّاز-

آنكه عيبجوئى و بدگوئى كسى را كند.

=الهَمَّاس-

بر وزن فعّال (صيغه مبالغه است)، شيرى كه شكار خود را درهم بشكند.

=الهُمَّال-

زمينى كه كسى آنرا آباد نكند، نرم و سست از هر چيزى.

=الهَمَالِيل-

[همل]: بازمانده گياه و علف، جامه پاره و كهنه.

=الهُمَام-

ج هِمَام [همّ]: مرد بزرگوار و دلير و بخشنده، پادشاه بلند همت،- (ح): شير بيشه،- من الثَّلج او الشّحْم: آنچه از يخ يا پيه كه آب شده باشد.

=الهَمَّام-

[همّ]: آنكه چون آهنگ كارى بكند انجام دهد، سخن چين.

=هُمَايُونُ-

اين كلمه فارسى است و بمعناى پرنده ايست كه مى پندارند اگر سايه آن بر سر كسى افتد به مرتبه بلند مى رسد، از اينرو اين كلمه بر پادشاه يا صاحب عزت اطلاق مى شود. اما تعبير (بابُ هُمَايُون) بمعناى باب همايون يا آستانه پادشاهى است.

=هَمَتَ-

- هَمْتاً الثريدُ: تريد در روغن فرو رفت.

=الهَمَّة-

ج هِمَم [همّ]: كارى كه در انجام دادن آن تصميم گرفته شود.

=الهِمَّة-

ج هِمَّات و هَمَائِم [همّ]: پير مرد يا پير زن فرتوت و مردنى،- ج هِمَم: كارى كه آهنگ انجام دادن آن كنند، آغاز آهنگ و عزم كار، تصميم قاطع؛ «له هِمَّةٌ عَالِيَةٌ»: او همتى بلند دارد.؛ «هو بعيد الهمّة»: او همتى سست دارد، آرزو و هوس.

=هَمَجَ-

- هَمَجاً: گرسنه شد،- تِ الإِبلُ منَ الْمَاء: شتران يك بار آب نوشيدند و سيراب شدند.

=الهَمَج-

مص، گرسنگى، گوسفند لاغر، تدبير بد در امر زندگى،- (ح): گونه اى پشه،- (ح): مگس ريز كه بر صورت و چشمان خر نشيند،- ج أهماج: مردان گول و نادان؛ «رجُلٌ هَمَجٌ و رِجَالُ هَمَجٌ»: مرد يا مردان گول و نادان؛ «قومٌ هَمَجٌ»: مردمى نادان كه در آنها خيرى نباشد.

=الهَمَجَة-

(ح): واحد (الهَمَج) است؛ «رجُلٌ هَمَجَةٌ و امرأة هَمَجَةٌ»: مرد يا زنى كه جزو نادانان و افراد بى سر و پا باشند.

=هَمَدَ-

- هُمُوداً تِ النارُ: گرمى آتش سرد شد، شعله آتش فرو نشست، خاموش شد،- القومُ: آن قوم مردند؛ «كاد يهمُدُ من الجوعِ»:

نزديك بود كه از گرسنگى بميرد،- ت اصْواتُهم: صداى آنها خاموش شد،- شجر الارضِ: گياه و درخت خشك شد،- الثوبُ:

جامه از موضع تا خوردگى چنان پاره شد كه بيننده آنرا سالم بيند ولى چون بدان دست زند از فرط پوسيدگى پاره پاره شود،- هَمْداً و هُمُوداً تِ الأرضُ: در زمين از زندگى و درخت و گياه و باران اثرى وجود نداشت.

=هَمَّدَ-

تَهْمِيداً [همد] هُ: آنرا آرام و خاموش كرد.

=الهَمِد-

«رُجلٌ هَمِدٌ»: آنكه از فرط گرسنگى مشرف به مرگ است.

=الهُمَّد-

«ثِيَابٌ هُمَّدٌ»: جامه هائى كه از موضع تا خوردگى پاره شده بطوريكه بيننده آنرا سالم بيند ولى چون به آن دست زند از پوسيدگى پاره پاره شود.

=الهَمْدَة-

سكته.

=الهَمَذَانِيّ-

منسوب به شهر همدان در ايران، پرگوى،- مِن المشي: به گونه هاى مختلف راه رفتن.

=هَمَرَ-

- هَمْراً الماءَ: آب را ريخت،- الماءُ:

آب ريخته شد،- ما فى الضّرع: آنچه از شير كه در پستان بود دوشيد،- لِفُلانٍ من مالِهِ: از مال خود به او بخشيد،- الكلامَ او فى الكلامِ:

پر حرفى كرد،- البنَاءَ: ساختمان را خراب

=الهمر-

=الهمرة-

=همرج-

=الهمرجان-

=الهمرجة-

=همز-

=،- العنب او رأسه: انگور يا سر او را فشار داد،- الشيطان الإنسان: شيطان انسانرا وسوسه كرد،،-

=الهمز-

=الهمزى-

=الهمزة-

=همس-

=الهمس-

=همش-

=الهمش-

=همع-

=الهمع-

=الهمعة-

=همل-

=الهمل-

=الهملاج-

=هملج-

=الهملع-

=الهملعة-

=همم-

=همهام-

=الهمهام-

=الهمهامة-

=همهم-

=الهمهمة-

=الهمهومة-

=الهموز-

=الهموس-

=الهموع-

=الهموم-

=الهميان-

=الهميد-

=الهميز-

=الهميس-

=الهميشة-

=الهميم-

=الهميمة-

=الهن-

كرد،- الفرسُ الأرضَ: اسب با سمهاى خود زمين را بسختى كوبيد.

=الهَمِر-

مرد فربه و تنومند.

=الهَمْرَة-

اسم مره از هَمَرَ، يكبار باران آمدن، غرولند كردن از روى خشم.

=هَمْرَجَ-

هَمْرَجَةً [همرج] عليهِ الخبرَ: خبر را در هم بر هم براى او گفت.

=الهُمْرُجان-

[همرج]: سر و صداى پوچ مردم.

=الهَمْرَجَة-

[همرج]: خبر را درهم برهم كردن، آميختگى، سر و صداى پوچ مردم، بيهوده، سبكى، شتاب.

=هَمَزَ-

- هَمْزاً هُ: بر آن فشار آورد و كوبيد و دور كرد، او را زد، او را بر زمين انداخت،- الْفَرسَ: اسب را با مهميز زد تا بتازد.

=،- العِنَبَ او رأسَهُ: انگور يا سر او را فشار داد،- الشّيطانُ الإنْسَانَ: شيطان انسانرا وسوسه كرد،،- الكلمةَ او الحرفَ: كلمه يا حرف را با همزه تلفظ كرد يا بر روى آن علامت همزه گذارد.

=الهَمْز-

مص؛ «هَمْزُ الشيطان»: ديوانگى.

=الهَمَزَى-

«ريحٌ هَمَزى»: بادى كه وزش آن صداى سختى دارد؛ «قوسٌ هَمَزَى»: كمانى كه با شتابى سخت تير رها كند.

=الهَمْزَة-

ج هَمَزَات: اسم مره از (هَمَزَ) است، حرف اول از حروف مبانى (الفبائى)؛ «هَمَزَاتُ الشيطانِ»: وسوسه هائى كه شيطان بر دل انسان مىفكند.

=الهُمَزَة-

سخن چين و عيبجوى مردم، آنكه ديگرى را غيبت كند.

=هَمَسَ-

- هَمْساً الصوتَ: صدا را پنهان ساخت،- الَيّ بِحَدِيثِه: آهسته و در گوشى با من سخن گفت؛ «همس فى اذُنِه» در گوشى با او سخن گفت،- الطّعامَ: غذا را در حاليكه دهان خود را بسته بود جويد،- الشيطانُ: شيطان وسوسه كرد،- بِالقَدَم:

آهسته گام برداشت،- الرّجُلُ: آن مرد بدون سستى در شب راه رفت،- العِنَبَ: انگور را افشرد،- الشي ءَ: آن چيز را شكست.

=الهَمْس-

مص، صداى آرام و آهسته؛ «يتكلَّمُ هَمْساً»: آهسته سخن مى گويد، هر آهسته اى؛ «هو يَطَأُ الأرضَ هَمْساً»: آهسته بر روى زمين گام بر مى دارد.

=هَمَشَ-

- هَمْشاً الشى ءَ: آن چيز را گردآورى كرد،- فلاناً: او را گزيد،- القومُ: آن قوم سخن گفتند و حركت كردند،- الجرادُ: ملخ جنبيد تا بپرد،– هَمْشاً الرجُلُ: آن مرد سخن بيهوده بسيار گفت.

=هَمِشَ-

- هَمَشاً الرجُلُ: مرادف (هَمَشَ) است.

=الهَمْش-

مص، شتابزدگى در غذا خوردن.

=الهَمِش-

آنكه با انگشتانش تند كار كند.

=هَمَع-

- هَمْعاً و هَمَعاً و هُمُوعاً و هَمَعَاناً و تَهْمَاعاً تِ. العينُ: چشم اشك ريخت،- رأسَهُ: سرش را شكست.

=الهَمِع-

«سحابٌ هَمِعٌ»: ابر بارنده.

=الهَمِعَة-

«عينٌ هَمِعَةٌ»: چشمى كه همواره اشك ريزد.

=هَمَلَ-

- هَمْلًا تِ الإِبلُ: شتران در شبانه روز بدون شتربان رها شدند،- تِ السماءُ:

آسمان پيوسته و آرام باريد،– هَمْلًا و هَمَلَاناً و هُمُولًا تْ عَينُهُ: چشم او اشك ريخت.

=الهِمْل-

جامه وصله پينه شده.

=الهَمَل-

آب روانى كه مانعى در برابر آن نباشد، ليف كنده شده درخت خرما،- من الإِبل: شترى كه شبانه روز براى چرا بدون شتربان رها شده باشد.

=الهِمْلَاج-

ج هَمَالِيج [هملج]: يابوى خوب رو.

=هَمْلَجَ-

هَمْلَجَةً [هملج] البرذونُ: يابو تند و هموار راه رفت، يابو خوب راه رفت.

=الهَمَلَّع-

[هملع]: مردى كه وفا ندارد و در دوستى و برادرى استوار نباشد، مردى كه سخت گام نهد و بر دارد، شتر تندرو.

=الهَمَلَّعَة-

[هملع]: مؤنَّث (الهَمَلَّع) است.

=هَمَّمَ-

تَهْمِمياً [همّ] تِ المرأةُ في رأْس الصبيّ:

زن كودك را با آوازى نرم و آرام خوابانيد، او را بيهوش كرد.

=هَمْهَامِ-

[همهم] بالبناءِ على الكسر: اسم فعل است بمعناى چيزى باقى نمانده است.

=الهَمْهَام-

[همهم]: مرد بزرگوار و قهرمان و بخشنده،- ح: شير بيشه.

=الهَمْهَامَة-

[همهم]: گله انبوه از شتران.

=هَمْهَمَ-

هَمْهَمَةً [همهم]: آهسته سخن گفت، با آواى خفى و پنهان اندوه خود را بيان كرد،،- الرّعدُ: تندر آواز داد.

=الهَمْهَمَة-

[همهم]: مص، سر و صداى گاوان و فيلها و مانند آن، هر صدا و آوازى كه با گرفتگى از گلو بيرون آيد.

=الهُمْهُومَة-

[همهم]: مرادف (الْهَمْهَامَة) است.

=الهَمُوز-

«قوسٌ هَمُوزٌ»: كمانى كه تير را با شتاب رها كند.

=الهَمُوس-

آنكه شبانگاه راهپيمائى كند، شير نرم گيرنده، شير شكننده شكار خود.

=الهَمُوع-

روان.

=الهَمُوم-

[همّ]: «ناقةٌ هَمُومٌ»: ماده شترى كه خوب راه رود؛ «سَحَابَةٌ هَمُومٌ»: ابر بارنده؛ «بِئْرٌ هَمُومٌ»: چاه پر آب.

=الهِمْيَان-

ج هَمَايِين [همي]: بند شلوار، كيسه اى كه در آن پول نهند و بر كمر بندند.

=الهَمِيد-

«رجُلٌ هَمِيدٌ»: آنكه از فرط گرسنگى نزديك به مرگ است.

=الهَمِيز-

«رجُلٌ هَمِيزُ الفؤادِ»: مرد تيزهوش و خوش قلب.

=الهَمِيس-

راه رفتن آهسته و بى صدا، صداى حركت پاهاى شتر.

=الهَمِيشَة-

ملخ پخته.

=الهَمِيم-

[همّ]: خزش،- مِنَ الْمَطَر: باران سست.

=الهَمِيمَة-

ج هَمَائِم [همّ]: باران نرم دانه ريز.

=الهَنُ-

ج هَنُون [هنو] بتخفيف النون و قد تشدّد في الشعْر: كنايه از هر اسم جنس است بمعناى (چيز)؛ «هَذَا هَنُكَ»: اين چيز تو است.

اعراب اين كلمه با حرف است كه در حالت رفع با واو و در حالت نصب با الف و در حالت جر با ياء مى باشد مانند هَنُوهَا و هَنَاها و هَنِيَها. مثناى اين كلمه هَنَان و هَنَوان است.

=هنا-

=الهناء-

=الهنات-

=الهناة-

=الهنانة-

=هنئ-

=هنؤ-

=الهن ء-

=الهنة-

=هند-

=الهنداز-

=الهندازة-

=الهندام-

=الهندب-

=الهندباء-

=الهندباة-

=هندس-

=الهندس-

=الهندسة-

=هندم-

=الهندواني-

=الهندوس-

=الهندي-

=الهنو-

=الهنوف-

=الهني-

=الهني ء-

=الهنية-

=هنيدة-

=الهنيهة-

=هه-

=هو-

=الهو-

=هوى-

=الهوى-

=الهواء-

=هُنَا-

اسم اشاره است براى مكان نزديك و تنبيه قبل از آن آيد مانند (هَهُنا) و به آخر آن كاف خطاب نيز در آيد مانند (هُناكَ) و همچنين لَام بُعد همراه كاف خطاب آيد مانند (هُنَالِكَ)

هُنَّا-

اسم اشاره است براى جاى نزديك؛ «تَنَحَّ هَاهُنَا و هَاهُنَّا يا هَهُنَّا»: كمى دور شو.

=هَنَّا-

مرادف (هُنَّا) است.

=هِنَّا-

مرادف (هُنَّا) است.

=الهِنَاء-

[هنأ]: قَطَران، خوشه خرما.

=الهَنَات-

[هنو]:؛ «في فلانٍ هناتٌ»: در فلانى نشانه هائى از شرّ موجود است. اين كلمه درباره خير و نيكى بكار برده نمى شود.

=الهَنَاة-

ج هَنَوَات [هنو]: سختى و بلا.

=الهُنَانَة-

[هنّ]: پيه درون چشم كه زير مردمك قرار دارد.

=هَنَأَ-

- هَنْأً [هنأ] هُ: به او غذا خورانيد،- فلاناً: به او بخشش كرد، او را يارى كرد،- الإِبل: شتران را قطران ماليد،،– هِنْأً و هَنْأً و هَنَاءً الطعامُ الرجُلَ و للرجُلِ: غذا بر آن مرد گوارا شد،– هَنْأً هُ بالأَمر: به او (لِيَهْنِئْكَ) مباركباد گفت،- هَنْئاً و هَنَاءَةً الطعامَ: غذا را نيكو آماده كرد.

=هَنِئَ-

- هَنَاءً و هَنْأً بهِ: خوشحال شد،- الطّعامَ: از خوردن غذا لذت برد؛ «اكَلْنَا من هَذا الطّعَام حتى هَنِئْنا مِنهُ»: اين غذا را خورديم تا سير شديم.

=هَنُؤَ-

يَهْنُؤُ هَنَاءَةً و هَنَأَةً و هَنْأً: آن چيز بدون زحمت و مشقت آسان شد.

=هَنَّأَ-

تَهْنِيئاً و تَهْنِئَةً [هنأ] هُ بكذا: به او تبريك و شادباش گفت،- هُ: به او (لِيَهْنِئْكَ) مباركت باشد گفت.

=الهِنْ ء-

[هنأ]: بخشش، قطران ماليدن، قطران، پاسى از شب.

=الهَنَة-

(محذوفة اللام أي إنّ أَصلها هَنَوَةٌ) [هنو]:

مؤنث (الهَن) است؛ ج هَنَات و هَنَوَات.

=هِنْدٌ-

ج هُنُود و هِنْدات: از نامهاى زنان است،- ج أهْنُد و اهْنَاد و هُنُود: اسم است براى شماره يكصد شتر يا بيشتر.

=الهِنْداز-

[هندز]: اندازه و مقياس؛ «اعطاهُ بلا هِنْداز»: بى اندازه به او بخشيد.

=الهِنْدَازَة-

نام ذراع است كه با آن پارچه را ذرع كنند.

=الهِنْدَام-

[هند]: قد و قامت موزون و معتدل.

=الهِنْدَب-

[هندب] (ن): مرادف (الهِنْدَبَاء) است.

=الهِنْدِبَاء-

[هندب] (ن): مرادف (الهِنْدَبَاء) است.

=الهِنْدَبَاء-

[هندب] (ن): گياه كاسنى،- البَرِّيَّة: گونه اى كاسنى كه در پزشكى از آن استفاده نمايند.

=الهِنْدِبَاء-

-[هندب] (ن): مرادف (الهِنْدَبَاء) است.

=الهِنْدَبَاة-

[هندب] (ن): واحد (الهِنْدَبَاء) است.

=الهِنْدِبَاة-

[هندب] (ن): واحد (الهِنْدِباء) است.

=هَنْدَسَ-

هَنْدَسَةً [هندس] مجاري القَنَوَات و الأَبنية و نحوها: مجراى آب و قناة و ساختمان و مانند آنرا مهندسى كرد.

=الهِنْدِس-

[هندس] من الرجال: مرد آزموده و با تجربه در كارها.

=الهَنْدَسَة-

[هندس]: مص، اين كلمه فارسى است و بمعناى (اندازه) و قياس است، علمى است كه درباره اندازه گيرى بحث مى شود.

=هَنْدَمَ-

هَنْدَمَةً [هندم] الشي ءَ: آن چيز را زيبا و استوار ساخت،- العُودَ و غيرَهُ: چوب و جز آن را صاف و استوار نمود.

=الهُنْدُوَانِيّ-

مرادف (الهِنْدُوَانِيُّ) است.

=الهِنْدُوَانِيّ-

منسوب به كشور هند.

=الهُنْدُوس-

ج هَنَادِسَة [هندس]: «هُنْدُوسُ الأَمرِ»: داناى به امر يا موضوع.

=الهِنْدِيّ-

ج هُنُود: منسوب به كشور هند است؛ «الهُنُود»: نام مردم اصلى امريكاست.

=الهِنْو-

[هنو]: بمعناى وقت و زمان است.

=الهُنُوف-

خنده بيش از لبخند.

=الهَنِيّ-

[هنأ]: مرادف (الهَنِي ء) است.

=الهُنَىّ-

[هنو] اسم مصغر (هَنُ) است.

=الهَنِي ء-

[هنأ]: گوارا، آنچه كه بدون زحمت بدست آيد؛ «اكَلْتُهُ هَنِيئا مريئاً»:

آنرا بدون مشقت خوردم؛ «هَنيئاً لَكَ»: نوش جانت باد.

=الهُنَيَّة-

[هنو]: اسم مصغر (هَنَة) است.

=هُنَيْدَة-

ج أَهْنُد و أَهْنَاد و هُنُود: اسم است براى يكصد شتر يا بيشتر.

=الهُنَيْهَة-

[هنو]: اسم مصغر (هَنَة) است؛ «مَكَثَ هُنَيْهَةً»: لحظه اى ماند.

=هَهْ-

اسم صوت است براى تهديد و تذكر.

=هُوَ-

ج هُمْ: ضمير منفصل مفرد مذكر غائب. مثناى آن (هُمَا) است. سكون هاء جايز است هر گاه بعد از واو يا فاء بيايد مانند «وَهْوَ، فَهْو» و همچنين قبل از آن لام مىيد مانند «انَّ هذا لَهْوَ الحقُّ» و گاهى هاء بعد از همزه استفهام در شعر مىيد.

=الهَوّ-

[هوّ]: جهت و جانب، كرانه، دريچه.

=هَوَى-

- هُوِيّاً [هوي] تِ العُقابُ: عقاب بر شكار و جز آن فرود آمد،- تْ يدي لهُ: دستم بر او دراز و بلند شد،- تِ الريحُ: باد وزيد،- تِ النّاقةُ بِرَاكِبها: ماده شتر سوار خود را با شتاب برد،- فى السّير: رفت،- فى الأرض: در زمين به سير پرداخت،- الرّجُلُ: آن مرد مُرد،،- تِ الطّعنةُ: زخم نيزه دهانه باز كرد،- هُوَّةً الجبلَ: از كوه بالا رفت،- هَويّاً و هُوِيّاً و هَوَياناً الشي ءُ: آن چيز از بالا بزير افتاد،- تِ الأم: مادر مرد يا فرزند مرده شد.

=الهَوَى-

[هوي]: مص،- ج أَهْوَاء: عشق و محبت چه در امر خير و چه در شر، خواهش نفس و ميل به لذت و شهوت؛ «يتَصرَّفُ على هَوَاه»: هر چه كه بخواهد انجام مى دهد، آنكه شهوت ران چه از راه نيكو و چه از راه بد باشد. و بيشتر بر راه بد اطلاق مى شود.

=الهَوَاء-

ج أَهْوِيَة [هوي]: هوا، فضا، هر چيز

=الهوائي-

=الهوابد-

=الهوادة-

=الهوادي-

=الهوارة-

=الهواس-

=الهواسة-

=الهواشات-

=الهواصر-

=الهواصير-

=الهواع-

=الهواعة-

=الهوافي-

=الهواك-

=الهوامج-

=الهوامي-

=الهواية-

=الهوبر-

=الهوة-

=هوج-

=الهوجاء-

=هوجل-

=الهوجل-

=هود-

=الهود-

=الهودة-

=الهودج-

=هوذا-

=هور-

=الهور-

=الهورة-

=هوز-

=هوس-

=الهوس-

=الهوسى-

=هوش-

=الهوش-

=الهوشة-

خالى و ميان تهى، هر چيز شكافته بن كه چيزى در آن نماند، ترسو كه در اين صورت مفرد و جمع آن يكسان است،- الأَصْفَر (طب): بيمارى وبا.

=الهَوَائِيّ-

[هوي]: منسوب به هوا كه استنشاق مى شود.

=الهَوَابِد-

زنانيكه از كشت زار حنظل جمع مى كنند.

=الهَوَادَة-

[هود]: نرمش و مدارا، آنچه كه بدان ميان قوم آشتى افتد، مهربانى.

=الهَوَادِي-

[هدي]: «هَوَادي الليلِ»: سر آغاز شب؛ «هَوَادِي الْإِبلِ»: پيشقراول شتران.

=الهَوَارَة-

[هور]: نيستى و نابودى.

=الهَوَّارَة-

[هور] عند القدماءِ: ارتش غير منظم (چريك).

=الهَوَّاس-

[هوس]: شير بيشه كه شبانگاه بدنبال شكار باشد، دلير آزموده؛ «رجُلٌ هَوَّاسٌ»: مرد پرخور.

=الهَوّاسَة-

[هوس]: شير بيشه كه شبانگاه بدنبال شكار باشد، دلير آزموده.

=الهُوَاشَات-

[هوش]: ثروت و دارائى كه از راه حرام و حلال جمع آورى شده باشد، گروههائى از مردم يا شتران.

=الهَوَاصِر-

شيران درنده كه شكار خود را درهم مى شكنند.

=الهَوَاصِير-

مرادف (الهَوَاصِر) است.

=الهُوَاع-

[هوع]: قي و استفراغ.

=الهُوَاعَة-

[هوع]: مرادف (الهُوَاع) است.

=الهَوَافِي-

[هفو]: «هَوَافي الإبلِ»: شتران گمشده.

=الهَوَّاك-

[هوك]: سرگردان.

=الهَوَامِج-

[همج]: شترانى كه يكبار آب نوشند تا سيراب شوند.

=الهَوَامِي-

[همي]: «هَوَامي الإبلِ»: شتران گمشده كه راه خود را به پيش گرفته و رفته اند.

=الهَوَايَة-

[هوي]: صفت كسى است كه دوستدار و يا شيفته چيزى است.؛ «هَوَايتُهُ الصّيد»: او عاشق و دوستدار شكار است.

=الهَوْبَر-

[هوبر] (ن): گل سوسن يا سوسن سرخ،- (ح): يوزپلنگ،- (ح): گونه اى ميمون كه بدن آن پر از مو باشد.

=الهُوَّة-

ج هَوًى و هُوّ و هُويّ [هوّ]: زمين فرو رفته، درّه سخت و پرتگاه، فضاى ميان آسمان و زمين.

=هَوِجَ-

- هَوَجاً [هوج]: مرد دراز و گول و سبك مغز و شتابگر شد.

=الهَوْجَاء-

ج هُوج [هوج]: مؤنث (الأَهْوَج) است، ماده شتر تندرو شتابزده،- منَ الرّياح:

بادهاى تند و پر شتاب كه خانه ها را برافكند و ويران كند؛ «ضَربةٌ هَوجَاءُ»:

ضربه سخت و شكننده كه به جوف رسد.

=هَوْجَلَ-

هَوْجَلَةً [هوجل] الرجُلُ: مرد اندكى خوابيد، مرد شبانگاه به راه افتاد، در زمين پست و ناهموار راه رفت.

=الهَوْجَل-

[هوجل]: شب دراز، بقيه چُرت، راه رفتن با سستى، كند و سنگين، گول، بيابان دور و بى نشان، راه بى نشان، زمين ناهموار، لنگر كشتى، راهنماى حاذق.

=هَوَّدَ-

تَهْوِيداً [هود]: آواز خواند، صداى خود را آهسته زمزمه كرد، با سستى راه رفت،- فى السّير: دير رفت،- فُلانٌ فى المَنْطِق: با نرمى سخن خود را گفت،- فلاناً: او را سرگرم و خورسند كرد، او را يهودى كرد،- الشّرابُ فلاناً: مي او را مست كرد.

=الهُود-

[هود]: جمع الهائد است، يهود.

=هُودٌ-

نام پيغمبرى است؛ «قومُ هُودٍ»: مردم عاد مى باشند.

=الهَوْدَة-

ج هَوَد [هود]: كوهان شتر.

=الهَوَدَة-

ج هَوَد [هود]: كوهان شتر.

=الهَوْدَج-

ج هَوَادِج [هدج]: كجاوه كه در زمانهاى گذشته زنان در آن سوار مى شدند.

=هُوَذَا-

اين كلمه مركب است از (هُوَ) و (ذَا) كه اولى مبتدا و دومى خبر است و بمعناى او اين است مى باشد و گاهى در اول هاء تنبيه مىيد و گفته مى شود «هَاهُوَذَا»: همانا كه او اين است.

=هَوَّرَ-

تَهْوِيراً [هور] هُ: او را بر زمين زد، او را به هلاكت انداخت.

=الهَوْر-

[هور]: مص،- ج أَهْوار: درياچه اى كه از آبهاى راكد تشكيل شده باشد، گله گوسفند؛ «خَرْقٌ هَوْرٌ»: شكاف بزرگ و پهناور.

=الهُورَة-

[هور]: گمان و تهمت، اين كلمه اسم است از (هارَهُ).

=الهَوْرَة-

ج هَوْرَات [هور]: جاى هلاكت و پر خطر.

=هَوَّزْ-

لفظ دوم از حروف مبانى به ترتيب حساب ابجد يا جُمَّل است.

=هَوِسَ-

- هَوَساً [هوس] فلانٌ: در او ديوانگى و سبك مغزى است،- القومُ: در سرگردانى و پريشانى و تباهى افتاد.

=هَوَّسَ-

- تَهْوِيساً [هوس] الرجُلَ: او را به هَوَس و سبك مغزى كشانيد، آبروى او را ريخت،- الشي ءَ: آن چيز را كوبيد.

=الهَوَس-

[هوس] مص، گونه اى ديوانگى و سبك مغزى؛ «بِرَأْسِهِ هَوَسٌ»: سرگيجه دارد.

=الهَوْسَى-

[هوس]: مؤنّث (الأَهْوَس) است.

=هَوِشَ-

- هَوَشاً [هوش]: سرگردان شد، از فرط لاغرى شكمش كوچك شد،- القومُ:

در ميان قوم فتنه افتاد و سرگردان شدند.

=هَوَّشَ-

تَهْوِيشاً [هوش] الشي ءَ: آن چيز را مخلوط نمود، از اينجا و آنجا آنرا جمع آورى كرد،- تِ الريحُ بالغبار: باد گرد و خاك بهمراه آورد،- القومَ: در ميان قوم فتنه و اختلاف انداخت،- الكلبَ:

سگ را بصدا در آورد- اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الهَوْش-

[هوش]: مص، تعداد بسيار؛ «جاءَ بالهَوْشِ و البَوْشِ»: با افراد بسيارى آمد، خالى بودن شكم.

=الهَوْشَة-

ج هَوَشات [هوش]: اسم مرة از هاش، گروه مختلط و آميخته درهم، فتنه و سرگردانى؛ «ايّاكم و هَوَشاتِ اللَيل»: خود را در حوادث ناگوار شب گرفتار نكنيد؛ «اتَّقُوا هَوَشَاتِ السُّوق» از گم شدن و فريب خوردن در بازار بپرهيزيد.

=هوع-

=الهوع-

=الهوف-

=الهوك-

=الهوكة-

=هول-

=الهول-

=الهولة-

=هوم-

=الهوم-

=هون-

=الهون-

=الهونى-

=الهونة-

=هوي-

=الهوي-

=الهوية-

=الهويس-

=الهويشة-

=الهوينا-

=هي-

=هيا-

=هيا هيا-

=الهياب-

=الهيار-

=الهياع-

=الهيال-

=الهيام-

=هيي-

=هيؤ-

=الهي ء-

=الهيئ-

=الهيئة-

=هيب-

=الهيب-

=الهيبان-

=هَوَّعَ-

تَهْوِيعاً [هوع] الرجُلَ ما أَكَلهُ: آنچه را كه خورده بود بر گردانيد، استفراغ كرد.

=الهُوع-

[هوع]: دشمنى.

=الهَوْعِ-

[هوع]: مص، حرص شديد و سخت، دشمنى، قى و استفراغ كردن.

=الهُوف-

[هوف]: مرادف (الهَوف) است، مرد بى خير و بركت، مرد گول.

=الهَوْف-

[هوف]: باد گرم، باد سرد.

=الهَوَك-

[هوك]: مص، نادانى و كم عقلى.

=الهُوكَة-

[هوك]: گودال.

=هَوَّلَ-

تَهْوِيلًا [هول] هُ: او را ترسانيد،- على الرّجُلِ: بر او حمله كرد،- الأمرَ: امر را به رسوائى كشانيد،- عندى الأمرَ: امر را بزرگ جلوه داد،- القومُ على الرجُلِ بكذا: آن قوم مرد را به چيزى ترسانيدند،- تِ المرأة: زن با زينت آلات خود را آراست.

=الهَوْل-

[هول]: مص،- ج أَهْوال و هُؤُول: ترس و وحشت از كارى.

=الهُولَة-

[هول]: بمعناى (نَارُ التَّهْوِيل) است و آن آتشى بود كه عرب قبل از اسلام بر مىفروختند و در برابر آن با هم پيمان مى بستند، آنچه با آن كودك را بترسانند، مترسك كه براى فرار حيوانات در باغها نصب كنند، شگفتى؛ «وجهُهُ هَولَةٌ من الهُول» چهره اش شگفت است.

=هَوَّمَ-

تَهْوِيماً [هوم]: سر خود را از خواب آلودگى تكان داد، كمى خوابيد.

=الهَوْم-

[هوم]: خواب سبك، زمين هموار؛ «هَوْمُ المجوسِ»: نام گلى است بسان گل ياسمين.

=هَوَّنَ-

تَهْوِيناً [هون] عليهِ الأَمرَ: كار را بر او آسان نمود؛ «هَوّنْ عَلَيْك»: بر خود سخت مگير و باك نداشته باش،- الشّي ءَ: آن چيز را سبك شمرد و بى اهميت تلقى كرد.

=الهُون-

[هون]: مص، ننگ و رسوائى، خلق و آفريدگان.

=الهَوْن-

[هون]: مص، وقار و آرامش.

=الهُونَى-

[هون]: مؤنث (الأَهْوَن) است.

=الهُونَة-

ج هُونَ [هون]: آرامش بخشيدن، صلح و آشتى، مرادف (الهَوْنَه) است.

=الهَوْنَة-

[هون]: زن كند كار.

=هَوِيَ-

- هَوًى [هوي] هُ: او را دوست داشت و به او گرايش نمود.

=الهَوِي-

[هوي]: عاشق و دوستدار.

=الهُوِيّ-

[هوي]: مص؛ «مضى هُوِيٌّ من اللّيل»:

پاسى از شب گذشت.

=الهَوِيّ-

[هوي]: مص، صدائى كه در گوش به پيچيد، زنگ گوش، آنچه از بالا بر زمين فرو افتاده باشد؛ «مَضَى هَوِيٌّ مِنَ اللّيل»:

پاسى از شب گذشت.

=الهَوِيَة-

[هوي]: مؤنث (الْهَوِي) است.

=الهُوِيَّة-

[هو]: آنچه كه نشانه و شخصيت چيزى يا كسى را معرفى كند اين كلمه منسوب به (هُوَ) مى باشد؛ «بطاقة الهُوِيَّة»:

كارت شناسائى؛ «تَذكِرَةُ الهُوِيَّة»:

معرفى نامه.

=الهَوِيَّة-

ج هَوَايَا [هوي]: چاه بسيار گود.

=الهَوِيس-

[هوس]: فكر و انديشه، آنچه از فكر كه در سينه پنهان باشد،- عند الفَلّاحين: گندم بو داده كه كشاورزان خورند.

=الهَوِيس-

[هوس]: گروه مختلف و مختلط.

=الهَوِيشَةَ-

[هوش]: گروه مختلف و مختلط.

=الهُوَيْنَا-

[هون]: رفق و ملايمت. اين كلمه مصغر (الهُونَى) است.

=هِيَ-

ج هُنَّ: ضمير منفصل و مفرد غائب و مثنّاى آن (هُما) است. و هر گاه قبل از هى (واو يا فاء) بيايد جايز است هاء ساكن شود مانند «وَهْيَ وَ فَهْيَ»، و گاهى نيز بعد از (ل) مىيد و ساكن مى شود مانند «انّ هَذِهِ لَهي الحَقُّ». و گاهى در شعر چنانچه (هاء) بعد از همزه استفهام بيايد ساكن شود.

=هَيِّ-

[هيي]: اسم فعل امر است و بمعناى (در كار خود شتاب كن) مى باشد و گاهى كاف به آخر آن ملحق مى شود مانند (هَيَّكَ). مثناى اين كلمه (هَيّا) و جمع آن (هَيُّوا) مى باشد.

=هَيَا-

[هيي]: از حروف نداء است براى دور و اصل آن (أيا) مى باشد.

=هَيَّا هَيَّا-

[هيي]: از اسماء افعال است و معناى آن (شتاب كن) مى باشد.

=الهَيَّاب-

[هيب]: آنكه مردم را مى ترساند.

=الهَيَّار-

[هور]: ضعيف، ناتوان.

=الهِيَاع-

[هيع]: انتشار، پخش شدن.

=الهَيَال-

[هيل]: آنچه از شن و ماسه كه فرو ريزد.

=الهُيَام-

[هيم]: ديوانگى كه از عشق بوجود آيد، تشنگى سخت، بيمارى تشنگى سخت كه در شتران پديد آيد.

=الهَيَام-

ج هُيُم [هيم]: شن و ماسه كه همواره روان باشد و به هم نپيوندد.

=الهُيَّام-

[هيم]: عاشقان وسوسه دار.

=هَيِيَّ-

يَهَاءُ و يَهْيَأُ هَيْأَةً و هَيَاءَةً [هيأ]: خوش سيما گرديد.

=هَيُؤَ-

يَهْيُؤُ هَيْأَةً و هَيَاءَةً: مرادف (هَيِئَ) است.

=هَيَّأَ-

تَهْيئَةً و تَهْيِيئاً [هيأ] هُ: آنرا اصلاح و آماده كرد.

=الهَيْ ء-

[هيأ]: دعوت به صرف غذا و نوشيدن.

=الهِي ء-

[هيأ]: مرادف (الهَيْ ءُ) است.

=الهِي ءُ-

[هأهأ]: اسم است از (هَأْهَأَ).

=الهَيِّئ-

[هيأ]: خوش سيما، خوش قيافه.

=الهَيْئَة-

ج هَيْئَات [هيأ]: حال و چگونگى و شكل و چهره چيزى، گروهى از مردم كه داراى هدف و كار مشترك باشند؛ «هيئة دبلوُماسيَّة»: هيأت ديپلوماسى؛ «هيئة التَّدريس»: گروه آموزشى، سازمان؛ «هيئة الأمم المتحدة»: سازمان ملل متحد؛ «عِلْمُ الهَيْئَةِ»: دانش ستاره شناسى.

=الهِيئَة-

[هيأ]: مرادف (الهَيْئَة) است.

=هَيَّبَ-

تَهْيِيباً [هيب] هُ إلى فلانٍ: او را نزد فلانى ترسناك كرد.

=الهَيِّب-

[هيب]: مرادف (الهَيَّاب) است.

=الهَيْبَان-

[هيب]: مرادف (الهَيَّاب) است.

=الهَيَّبَان-

[هيب]: مرادف (الهَيَّاب) است.

=الهَيِّبَان-

[هيب]: مرادف (الهَيَّاب) است.

=الهيبة-

=هيت-

=الهيثام-

=الهيثم-

=هيج-

=الهيج-

=الهيجا-

=الهيجاء-

=الهيدب-

=الهيدروجين-

=الهيذارة-

=الهيذر-

=الهيذرة-

=الهير-

=الهيرط-

=الهيزعة-

=الهيشة-

=الهيشوم-

=الهيص-

=الهيصار-

=الهيصر-

=الهيصم-

=الهيصور-

=هيض-

=الهيض-

=الهيضاء-

=الهيضة-

=الهيضل-

=الهيضلة-

=الهيطل-

=الهيطلة-

=- اين كلمه فارسى است-

=الهيعة-

=الهيعوعة-

=هيف-

=الهيف-

=الهيفاء-

=الهيفان-

=الهيق-

=الهيقة-

=الهيقعة-

=الهيقل-

=الهيقلة-

=هيكل-

=الهيكل-

=الهيكلة-

=هيل-

=الهيل-

=الهيلان-

=الهَيْبَة-

[هيب]: مص، ترس، جدائى از مردم و گوشه نشينى.

=هَيْتُ-

[هيت]: «هَيْتُ لَك»: بيا (اين كلمه در مفرد و مثنى و جمع و مذكر و مونث) يكسان بكار برده مى شود ولى ضمير ما بعد آن صرف مى شود مانند «هيتُ لكما و هيتُ لكم و هيت لكنّ ... »

هَيْتَ-

مرادف (هَيْتُ) است.

=هَيْتِ-

مرادف (هَيْتُ) است.

=هِيتُ-

مرادف (هَيْتُ) است.

=هِيتَ-

مرادف (هَيْتُ) است.

=هِيتِ-

مرادف (هَيْتُ) است.

=الهَيْثام-

[هأم] (ح): گونه اى پروانه بشكل اسطواني.

=الهَيْثَم-

[هثم] (ن): گونه اى گياه ترشك،- (ح): باز، جوجه كركس و جوجه عقاب، شن و ماسه سرخ رنگ.

=هَيَّجَ-

تَهْيِيجاً [هيج] الشي ءَ: آن چيز را برانگيخت؛ «هَيَّجَ بَيْنَهما الشرَّ»: ميان آن دو فتنه و شرّ بر پا كرد.

=الهَيْج-

[هيج]: مص، جنگ، تكان خوردن، بادى كه تند بوزد؛ «يومُ هَيْجٍ»: روز پر باد يا ابرى و بارانى، زردرنگى، خشكى.

=الهَيْجَا-

[هيج]: جنگ.

=الهَيْجَا-

[هيج]: جنگ.

=الهَيْجَاء-

[هيج]: مرادف (الهَيْجَا) است.

=الهَيْدَب-

[هيدب]: آنكه پر موى باشد، پستان زن،- مِنَ السَّحَاب: ابر بسيار نزديك بزمين كه ريزش باران آن مانند رشته هاى نخ به نظر آيد.

=الهِيدْرُوجين-

(ك): ايدروژين.

=الهَيْذَارَة-

[هذر]: «رَجُلٌ هَيْذَارَةٌ»: مرد پرگوى و ياوه گوى. مرادف (هَذِرٌ) است.

=الهَيْذَر-

[هذر]: «رَجُلٌ هَيْذَرٌ»: مرادف (هَذِرٌ) است.

=الهَيْذَرَة-

[هذر]: «امرأَةٌ هَيْذَرَةٌ»: زن هذيان گوى و ياوه گوى.

=الهَيِّر-

[هور]: آنكه در كارها تهوّر كند، بى باك باشد.

=الهَيْرَط-

[هرط]: نرم و سست.

=الهَيْزَعَة-

[هزع]: ترس، سر و صدا و بانك و فرياد در پيكار.

=الهَيْشَة-

ج هَيْشَات [هيش]: گروه در افراد مختلف، هراس، فتنه.

=الهِيشَة-

ج هِيَش: درخت پر شاخ و برگ. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=الهَيْشُوم-

[هشم]: «كَلَأٌ هَيْشُومٌ»: گياه و علف نرم و تازه.

=الهَيْص-

[هيص]: «هَيْصُ الطّيرِ»: سرگين مرغ و پرنده.

=الهَيْصَار-

[هصر] (ح): شير درنده.

=الهَيْصَر-

[هصر] (ح): شير درنده.

=الهَيْصَم-

[هصم]: «نابٌ هَيْصَمٌ»: دندانى كه هر چيز را بشكند.

=الهَيْصُور-

[هصر] (ح): شير درنده.

=هَيَّضَ-

تَهْيِيصًا [هيض] هُ: او را برانگيخت و به هيجان در آورد.

=الهَيْض-

[هيض]: مص، سرگين مرغ و پرنده.

=الهَيْضَاء-

[هيض]: گروهى از مردم.

=الهَيْضَة-

[هيض]: اسم مرّه از (هاضَ) است، قى و اسهال، بازگشتن غم و اندوه، بازگشتن بيمارى پس از بيمارى.

=الهَيْضَل-

[هضل]: گروه مسلّح، لشكر بسيار؛ «حِمْلٌ هَيْضَلٌ»: بار سنگين و بزرگ.

=الهَيْضَلَة-

[هضل]: گروه مسلّح، سر و صداى مردم، زن ميانسال،، من النّوقِ: ماده شتر فربه و بلند اندام، ماده شتر پر شير، ماده شتر سالخورده.

=الهَيْطَل-

ج هَيَاطِل و هَيَاطِلَة [هطل] (ح): روباه، گروه كمى كه با آن پيكار كنند، نژادى از تركان يا هنديان.

=الهَيْطَلَة-

[هطل]: ديگ مسى يا سربى.

=- اين كلمه فارسى است-.

=الهَيْعَة-

[هيع]: روان شدن چيز ريخته شده بر روى زمين، صداى دشمن كه از آن بترسند، هر فرياد و صداى ناهنجارى كه بترساند، بد با سستى؛- ارضٌ هَيْعَة»: زمين پهن و گسترده.

=الهَيْعُوعَة-

[هوع]: قى و استفراغ بطور طبيعى.

=هَيِفَ-

- هَيْفاً و هَيَفاً [هيف] الغلامُ: شكم او كوچك و كمرش باريك شد.

=الهَيْف-

مص، باد گرم كه گياهان را خشك و حيوانات را تشنه و آبها را خشك كند.

=الهَيْفَاء-

[هيف]: زن شكم فرو رفته و كمر باريك.

=الهَيْفَان-

[هيف]: تشنه، بسيار تشنه، آنكه زود بزود تشنه شود.

=الهَيْق-

ج أَهْيَاق و هُيُوق [هيق]: شترمرغ،- من الرِّجال: مرد بسيار بلند و يا دراز و باريك.

=الهَيْقَة-

[هيق]: مؤنث (الهَيْق) است.

=الهَيْقَعَة-

[هقع]: آواى ضربه شمشير، نواختن چيزى خشك بر چيزى سخت تا صداى آن شنيده يا نواختن سنگ بر روى آهن.

=الهَيْقَل-

[هقل]: شترمرغ جوان،- (ح):

سوسمار.

=الهَيْقَلَة-

گونه اى راه رفتن.

=هَيْكَلَ-

هَيْكَلَةً [هكل] الزرعُ: گياه رشد و نموّ كرد.

=الهَيْكَل-

ج هَيَاكِل [هكل]: ساختمان بلند، جاى مقدس در كليسا كه قربانى را به آن نزديك كنند، چهره و پيكره و مجسمه، درخت يا گياه كه بلند شده و نمو كند، هر جانور فربه؛- «فرسٌ هَيْكَلٌ»: اسب بلند؛ «الْهَيْكُلُ العَظْمِيُّ»: استخوان بندى بدن اين كلمه يونانى است بمعناى بدن خشك شده.

=الهَيْكَلَة-

[هكل]: مص، واحد (الهَيْكَل) براى گياه يا درخت است.

=هِيلَ-

هَوْلًا [هول] السكرانُ: مرد مست چيزهائى بنظرش آمد كه از آن ترسيد.

=هَيَّلَ-

- تَهْيِيلًا [هيل] عليهِ الترابَ: بر روى آن خاك بسيار ريخت.

=الهَيْل-

[هيل]: مص، آنچه از شن و ماسه كه ريخته شده باشد.

=الهَيَلَانُ-

[هيل]: آنچه از شن و ماسه كه ريخته شده باشد.

=الهيلة-

=هيلل-

=الهيليوم-

=هيم-

=الهيم-

=الهيمى-

=الهيماء-

=الهيمان-

=هيمن-

=الهين-

=الهينة-

=الهينمة-

=هيه هيه-

=هيهات-

=الهيوب-

=الهيوبة-

=الهيوج-

=الهيوف-

=الهيوفاريقون-

=الهيول-

=الهيولى-

=الهيولاني-

=الهيوم-

=الهيي ء-

=الهِيلَة-

[هول]: ترس از امرى.

=هَيْلَلَ-

هَيْلَلَةً [هيلل]: «لَا إله إلَّا اللَّه» گفت.

=الهِيلْيُوم-

(ك): گاز هيليوم كه نرم و غير قابل اشتعال است و در بالن از آن استفاده مى شود.

=هَيَّمَ-

تَهْيِيماً [هيم] هُ الحُبُّ: عشق او را دلباخته كرد.

=هَيْمُ-

[هيم]: «هَيْمُ اللَّهِ»: بمعناى (ايْمُ اللَّه):

سوگند بخدا.

=الهِيم-

[هوم]: شن زارى كه سيراب نشود؛- «قومٌ هِيمٌ»: مردمى تشنه.

=الهَيْمَى-

[هيم]: مؤنث (الهَيْمَان) است.

=الهَيْماء-

[هيم]: مؤنث (الأَهْيَم) است، بيابان بى آب؛- «لَيْلَةٌ هَيْمَاءٌ» شبى كه در آن ستاره ها ديده نشوند.

=الهَيْمانُ-

ج هِيَام و هَيْمَى. [هيم]: تشنه، آنكه به بيمارى تشنگى دچار شود؛- «رَجُلٌ هيمانٌ»: عاشق بيقرار.

=هَيْمَنَ-

هَيْمَنَةً [هيمن]: «آمين» گفت،- الطائرُ على فراخِه: پرنده بر روى جوجه هايش بال زد،- فلانٌ على كذا: فلانى ناظر و نگهدار چيزى شد.

=الهَيْن-

ج أَهْوِنَاء و هَيْنُون [هون]: مرادف (الهَيِّن) است.

=الهَيِّن-

ج اهْوِنَاء وَ هَيّنُون [هون]: كُند، خوار، زبون، ناتوان، آسان.

=الهَيْنَة-

ج هَيْنات [هون]: مؤنث (الهَيْن) است.

=الهِينَة-

[هون]: آرامش و وقار، اسم نوع از (هانَ) است.

=الهَيِّنَة-

ج هَيِّنَات [هون]: مؤنث (الهيِّن) است.

=الهَيْنَمَة-

[هينم]: صداى پنهان.

=هِيهِ هِيهِ-

[هيه]: كلمه ايست كه بر چيزى دور انداخته يا رها شده اطلاق مى شود و نيز بمعناى بسيار خواستن است.

=هَيْهَاتُ-

مرادف (هَيْهَاتِ) است.

=هَيْهَاتَ-

مرادف (هيهاتِ) است.

=هَيْهَاتِ-

اسم فعل بمعناى دور است، بعيد است؛- «هَيْهاتِ مِنّا الذلَّة»: تن بخوارى و زبونى دادن از ما بدور است.

=الهَيُوب-

[هيب]: آنكه مردم از او بترسند، آنكه مردم را بترساند.

=الهَيُوبَة-

مرادف (الهَيُوب) است.

=الهَيُوج-

[هيج]: «شي ءٌ هَيُوجٌ»: آنچه برانگيخته باشد، هيجان انگيز- اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود.

=الهَيُوف-

[هيف]: تشنه، بسيار تشنه، آنكه زود بزود تشنه شود.

=الهِيُوفاريقُون-

(ن): درخت يا گياهى است كه در نيمكره شمالى كشت مى شود و داراى خواص طبّى مى باشد.

=الهَيُول-

[هيل]: ذرات پراكنده در فضا كه در روشنائى خورشيد از روزنه داخل ساختمان به چشم خورد. اين كلمه يونانى است.

=الهَيُولَى-

ج هَيُولَيَات [هيل]: ماده اوّل- يونانى است-.

=الهَيُّولَى-

ج. هَيُّولَيَات [هيل]: مرادف (الهَيُولَى) است.

=الهَيُولَانِيّ-

[هيل]: منسوب به (الهَيُولَى) است.

=الهَيُولِيّ-

[هيل]: منسوب به (الهَيُولَى) است.

=الهَيُوم-

[هيم]: سرگردان.

=الهَيِي ء-

[هيأ]: مرادف (الْهَيِّئ) است:

خوش سيما و خوش هيكل.

و الواو

و-

=وا-

=واءل-

=واءم-

=الوابص-

=الوابصة-

=الوابل-

=الوابلة-

=الوابور-

=واتأ-

=الواتد-

=واتر-

=واتن-

=الواتن-

=واثب-

=الواثر-

=واثق-

=الواثق-

=واثم-

=الواثن-

=واجب-

=الواجب-

=الواجس-

=الواجد-

=الواجز-

=الواجف-

=واجل-

=الواجم-

و الواو

و-

و- حرف بيست و هفتم از حروف مبانى (الفبائى) و از حروف جُوف است.

و او در حساب جُمَّل (ابجد) عبارت از عدد (٦) است، اين حرف گاهى حرف عطف و معناى آن مطلق جمع است، و گاهى واو حاليه است كه بر سر جمله اسميّه و يا جمله فعليه مىيد مانند «جأءَ زَيْدٌ وَ الشّمسُ طَالِعَةٌ» و «جَاءَ زَيدٌ و قد طلعتِ الشَّمْسُ»، و نيز بمعناى استئناف است مانند «لَا تَأْكُلِ السمك و تشربُ اللّبن»: يعنى هنگاميكه شير ميخورى ماهى نخور، و گاهى واو معيّه است مانند «سِرْت وَ الْجَبَلَ»: و گاهى قبل از اسم بمعناى (مَعَ) مىيد مانند «لَا يَتَّفِق وَ مَبَادِئَهم»، و گاهى قبل از فعل مضارع منصوب مىيد به اعتبار عطف بر اسم صريح مانند: «و لِبسُ عباءَةٍ وَ تَقرَّ عينى»، يا به اعتبار مؤول صريح مانند «لا تَنْهَ عن خُلُقٍ و تأتِيَ مثلَهُ» مشروط بر اينكه قبل از واو جمله نافيه و يا طلبيه باشد، و گاهى براى سوگند و قسم مىيد مانند «وَ اللَّهِ العظيم» و گاهى بمعناى رُبَّ مىيد مانند «و لَيلٍ كَمَوْج الْبَحْر» و گاهى اين واو ضمير مذكر در فعل است مانند «قَامُوا» و گاهى واو فصل است مانند «عَمْرو» در حالت رفع و جرّ، و گاهى زائده مىيد كه بعد از إلَّا مى باشد مانند «مَا مِنْ أحَدٍ إلّا و لهُ طمع اوْ حَسَدٌ».

=وا-

حرف نداء است و اختصاص به ندبه دارد مانند «وَا زَيْداه» و گاهى درنداى حقيقى نيز بكار مى رود.

=واءَلَ-

وِئَالًا و مُوَاائَلَةً [وأل] من كذا: از او رهائى و نجات خواست،- اليه: به او پناهنده شد،- الى المكان: به آنجا شتافت،- فلاناً:

فلانى را پناهگاه خود گرفت،- الى اللَّهِ:

بسوى خدا برگشت.

=واءَمَ-

وِئَاماً و مُواءَمَةً [وأم] هُ: با او موافق شد، با او سازش يافت.

=الوابِص-

برّاق و درخشان.

=الوابِصَة-

يك برق زدن، جرقّه، آتش.

=الوابِل-

باران سخت؛ «امْطَرَهُ وَابِلًا مِنَ الرّصاص»: همانند باران بسوى او تيراندازى كرد.

=الوابِلَة-

مؤنث (الوَابِل) است، سَرِ آرنج يا سر كاسه زانو.

=الوابُور-

گاهى اين كلمه را (بَابُور) تلفظ كنند و بمعناى كشتى بخارى است اين كلمه ايتاليائى يا فرانسه مى باشد.

=واتَأَ-

مُوَاتَأَةً و وِتَاءً [وتأ] هُ على الأَمر: آن كار را از او قبول كرد و يا پذيرفت.

=الواتِد-

فا، استوار و محكم؛ «قَرْنٌ وَاتِدٌ» شاخ راست.

=واتَرَ-

وِتاراً و مُوَاتَرَةً [وتر] الأَشياءَ: آن چيزها را لحظه به لحظه بدنبال هم آورد، الكتبَ:

نامه ها را بدنبال هم فرستاد،- الصّومَ: يك روز روزه گرفت و يك روز و يا دو روز بعد را افطار كرد.

=واتَنَ-

مُوَاتَنَةً [وتن] هُ: از او در كارها تقليد كرد، همراه و ملازم او شد،- المكانَ: در آنجا بسيار اقامت نمود.

=الواتِن-

ج وُتَّن: فا، استوار و پا برجا در جاى خود، آب صاف و روشن و راكد كه روان نباشد.

=وَاثَبَ-

مُوَاثَبَةً [وثب] هُ: بر او حمله و يورش برد.

=الواثِر-

[وثر]: فا، ثابت و استوار بر چيزى.

=واثَقَ-

وِثَاقاً و مُوَاثَقَةً [وثق] هُ: با او عهد و پيمان بست.

=الواثِق-

ثابت و استوار؛- «واثِقٌ بفلانٍ»:

مورد اعتماد فلانى.

=واثَمَ-

مُوَاثَمَةً [وثم] في العَدْو: با پرش دويد مانند كسيكه خود را بر زمين مىنداخت و مى كشيد.

=الوَاثِن-

ج وُثَّن: فا، استوار و پابرجا.

=واجَبَ-

وِجَاباً و مُوَاجَبَةً [وجب] هُ: آنرا واجب و لازم گردانيد.

=الواجب-

فا، لازم، ناگزير، آنچه در مقابل جايز و ممكن و ممتنع باشد، كشته؛- «وَاجبُ الوُجودِ»: آنكه وجودش به ذات خود بوده و نياز به چيزى نداشته باشد.

=الواجس-

فا، خاطره، آنچه در دل و خيال گذرد.

=الواجِد-

فا، توانگر و بينياز، دوستدار.

=الواجِز-

كوتاه و سبك،- مِنَ الْكَلام: سخن كوتاه و زود فهم.

=الواجِف-

«قَلْبٌ واجفٌ»: دل پريشان و ناآرام؛- «فَرَسٌ واجِفٌ»: اسبى كه با شتاب مى دود.

=واجَلَ-

مُوَاجَلَةً [وجل] هُ: از او ترسوتر شد.

=الواجِم-

آنكه از بسيارى غم و اندوه چهره اش عبوس و گرفته شده باشد.

=الواجن-

=واجه-

=الواجهة-

=الواحة-

=الواحد-

=الواحدة-

=وا حربا-

=واحل-

=الواحي-

=واخى-

=الواخد-

=واخذ-

=واخم-

=واد-

=وادج-

=الوادس-

=وادع-

=الوادع-

=الوادك-

=الوادي-

=وارى-

=وارب-

=الوارث-

=وارد-

=الوارد-

=الواردات-

=الواردة-

=الوارس-

=وارط-

=الوارف-

=الوارق-

=الوارقة-

=وارك-

=الوارك-

=الوارم-

=الواري-

=وازى-

=وازر-

=الوازع-

=وازن-

=الوازن-

=واسى-

=الواسط-

=الواسطة-

=الواسع-

=الواجِن-

فا، زمين سخت و سنگلاخ.

=واجَهَ-

وِجَاهاً و مُوَاجَهَةً [وجه] هُ: با او روبه رو شد.

=الواجِهَة-

روبروى هر چيزى مانند جلوى خانه.

=الواحَة-

ج واحَات [ويح]: زمين سرسبز و آباد در بيابانهاى شن زار.

=الواحِد-

[وحد]: يگانه، منفرد بى همتا و يكتا (كه از نامهاى خداوند متعال است) و گاهى عدد را با آن توصيف مى كنند مانند «الْفٌ واحدٌ و عَشْرَةٌ واحدةٌ»،- ج وَاحِدُونَ:

اولين شماره عدد و مثناى آن «وَاحِدان» است،- ج وُحْدان و أُحْدان: يك فرد از چيزى يا گروهى و مانند آن، آنكه در دانش و فضل و مانند آن از همه برتر باشد؛- «هُوَ وَاحِدٌ فى قَومِهِ»: او در ميان قوم خود در دانش و فضل برتر است؛- «جاؤوا زَرَافاتٍ و وحُدْاناً»: بشكل گروهى و تك تك آمدند.

=الواحِدَة-

مؤنث (الواحِد) است.

=وَا حَرَبا-

[حرب]: كلمه ايست كه با آن زارى و نوحه سرائى بر مرده كنند و بمعناى ندبه و افسوس مى باشد. اعراب اين كلمه بدين گونه است:

واو حرف نداء است، حَرَبا: منادى مبنى بر ضمّه مقدّرى است در آخر آن كه اشتغال محل آن به حركت مناسب در محل نصب به فعل ندبه محذوف بتقدير (انْدُبُ) مانع ظهور آن شده. و الف براى ندبه است و اگر گفته شود (وا حرباه) هاء آخر آن براى وقف است.

=واحَلَ-

مُوَاحَلَةً [وحل] هُ: در گذشتن از گل و لاى بر او چيره شد.

=الواحِي-

ج واحُون و وُحَاة [وحي]: فا.

=واخَى-

مُوَاخَاةً [وخي] فلاناً: با فلانى دست برادرى دارد.

=الواخِد-

«البعيرُ الواخِدُ»: شتر شتابان كه پاى خود را مانند شترمرغ بلند كند.

=واخَذَ-

مُوَاخَذَةً [وخذ] هُ بذَنْبهِ: از او مؤاخذه نمود- اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=واخَمَ-

مُوَاخَمَةً [وخم] هُ: در پرخورى و تخمه شدن بر او چيره شد.

=وادَّ-

وِدَاداً و مُوَادَّةً [ودّ] هُ: او را دوست داشت.

=وادَجَ-

مُوَادَجَةً [ودج] هُ: با او به نرمى و آشتى رفتار نمود.

=الوَادِس-

گياهى كه روى زمين را پوشانيده باشد.

=وادَعَ-

مُوَادَعَةً و وِدَاعاً [ودع] هُ: با او آشتى و سازش كرد.

=الوادِع-

آرام و مطمئن.

=الْوادِك-

چاق و فربه.

=الوادِي-

[ودي]: فا، راه و روشن، دره و شكاف ميان كوهها كه سيل در آن روان شود؛- «انتَ فى وَادٍ و نحن فى وادٍ»: ضرب المثلى در مورد اختلاف نظر و مقصد.

=وارَى-

مُوَارَةً [وري] الشي ءَ: آن چيز را پنهان كرد؛- «وَارَاهُ الترابَ»: آنرا در خاك پنهان كرد، دفن كرد.

=وارَبَ-

وِرَاباً و مُوَارَبَةً [ورب] الرجُلَ: آن مرد را فريب داد.

=الوارِث-

ج وَرَثَة و وُرَّاث: فا.

=وارَدَ-

مُوَارَدَةً [ورد] الرجُلَ: بر او وارد شد،- الشاعرُ الشاعرَ: شعر دو شاعر با هم توارد شد و از نظر معنى و لفظ بدون اينكه از يكديگر بگيرند يكسان در آمد.

=الوارِد-

فا، دلير و پرتوان، آنكه به آب وارد شود ج- وارِدون و وُرَّاد و وُرُود و وارِدَة، راه، موى بلند و برافراشته و مانند آن.

=الوارِدَات-

واردات، كالاهائى كه از خارج به كشور وارد كنند، عايدات دولت از حقوق گمركى و مالياتها و جز آن.

=الوارِدَة-

مؤنث (الوارِد) است، مردمى كه به آب وارد شوند، راه و گذرگاه.

=الوارِس-

من الثياب: جامه سرخ رنگ؛- «وارِسُ الحمرةِ» بسيار سرخ رنگ.

=وارِطَ-

وِرَاطاً و مُوَارَطَةً [ورط] هُ: بر او خدعه و نيرنگ زد.

=الوارف-

فا،؛- «نباتٌ وارِفٌ»: گياه سبز و خرم و تازه.

=الوارِق-

من الشجر: درخت برگدار، درخت پر برگ، درخت زيبا برگ.

=الوارِقَة-

«شجرةٌ وارقةٌ»: درخت پر برگ و سبز و زيبا.

=وارَكَ-

مُوَارَكَةً [ورك] الجبلَ: از كوه گذشت.

=الوارِك-

ج وُرُك من الرَّحْل: جائى از پالان كه سوار هنگام خستگى پاى خود را بر روى آن گذارد.

=الوارِم-

«الجلْدُ الوارِمُ»: پوست باد كرده و متورم از بيمارى.

=الوارِي-

[وري]: پيه بسيار؛- «الزَّنْدُ الوارِي»: آتش زنه (فندك) كه شعله از آن بيرون آيد.

=وازَى-

مُوَازَاةً [وزي] هُ: با او مقابله كرد و رو به رو شد.

=وازَرَ-

مُوَازَرَةً [وزر] هُ على الأَمر: او را كمك و تقويت كرد،- هُ: در باربرى بر او پيشى گرفت، وزير او شد.

=الوازِع-

ج وَزَعَة و وُزَّاع: كسى كه امور لشكر را اداره كند، مانع، سگ.

=وازَنَ-

وِزَاناً و مُوَازَنَةً [وزن] هُ: به او پاداش كار داد، با او روبرو و برابر شد، هموزن با او شد،- بين الشَّيئَين: به آن دو چيز دقيق شد تا به بيند كدام سنگين تر است.

=الوازِن-

فا،؛- «درهمٌ وازنٌ»: درهم كامل و تمام عيار.

=واسَى-

مُوَاسَاةً [وسي] الرجُلَ: او را دلدارى و تسلى داد و كمك كرد. لغتى است در (آسَاهُ مُوَاسَاةً) يعنى او را يارى كرد.

=الواسِط-

فا، آنكه در ميان جا و يا قوم خود نشسته است، درب، جلوى پالان.

=الواسِطَة-

مؤنث (الواسِط) است، واسطه و ميانجى، علت و سبب؛- «كان بواسطة كذا»: بعلّت آن بود، ارزنده ترين گوهرى كه وسط گردنبند باشد، قسمت جلوى پالان.

=الواسِع-

فا، فراخ، پهن؛- «شَارِعٌ وَاسِعٌ»:

خيابان پهن،،- فى الأَسْمَاءِ الْحُسْنى: از

=واسق-

=الواسل-

=الواسلة-

=واسم-

=الواشج-

=الواشجة-

=واشك-

=الواشل-

=الواشي-

=واصى-

=واصب-

=الواصب-

=واصف-

=واصل-

=واضأ-

=الواضئ-

=الواضح-

=الواضحة-

=واضع-

=الواضع-

=واطأ-

=الواطئة-

=الواطد-

=واطن-

=الواطي-

=واظب-

=الواظب-

=واظف-

=واعد-

=الواعر-

=الواعظ-

=الواعي-

=الواعية-

=الواغر-

=وافى-

=وافد-

=الوافد-

=الوافر-

=وافز-

=وافق-

=الوافه-

=الوافي-

=الوافية-

=الواق-

=واقع-

=الواقع-

=ستاره اى در آسمان نزديك بنات النعش؛- «الأمر الواقع»: آنچه كه پيش آمده باشد «سياسة الأمر الواقع»: در مقابل عمل انجام شده قرار گرفتن؛-

نامهاى خداوند متعال؛- «واسِعُ الصّدر»:

خوش خلق، متين، با گذشت.

=واسَقَ-

مُوَاسَقَةً [وسق] هُ- با او برابر و همانند شد.

=الواسِل-

آنكه بدرگاه خدا روى آورد؛ «شي ءٌ واسِلٌ»: واجب.

=الواسِلَة-

ج وَسِيل و وَسَائِل و وُسُل: وسيله، ابزار.

=واسَمَ-

مُوَاسَمَةً [وسم] هُ: در زيبائى بر او فزونى داشت.

=الوَاشِج-

فا، درهم پيچيده.

=الواشِجَة-

مؤنث (الْوَاشِج) است.

=واشَكَ-

مُوَاشَكَةً [وشك]: در راه رفتن خود شتاب كرد.

=الواشِل-

فا،،- مِن الجبَال: كوهى كه همواره از آن آب بيرون آيد.

=الواشِي-

ج واشُون و وُشَاة [وشي]: فا، سخن چين، بافنده، آنكه فرزند يا ستور بسيار داشته باشد.

=واصَى-

مُوَاصَاةً [وصي] البلدُ البلدَ: دو شهرستان به يكديگر پيوسته شدند.

=واصَبَ-

مُوَاصَبَةً و وِصَاباً [وصب] على الأَمرِ:

بر آن كار ثبات داشت و پشت كار بخرج داد.

=الواصِب-

فا، دائم و هميشه.

=واصَفَ-

مُوَاصَفَةً [وصف] هُ: به او چيزى را نديده تعريف كرد و فروخت.

=واصَلَ-

وِصَالًا و مُوَاصَلَةً [وصل] الشي ءَ و في الشي ءِ: بر آن چيز مواظبت نمود و آنرا ادامه داد،- هُ: با او تماس و رابطه داشت.

=واضَأَ-

مُوَاضأَةً [وضأ] هُ: در زيبائى و پاكيزكى بر او برترى يافت.

=الواضِئ-

ج وَضَأَة [وضأ]: زيبا و پاكيزه.

=الواضِح-

فا، آشكار و روشن،- مِن الإِبل:

شتر سفيد؛ «الأَمْرُ او الكَلامُ الوَاضِح»: كار يا گفتار نغز و روشن؛- «من الواضح انَّ»:

روشن و هويداست كه؛- «وَاضِحُ الحَسَبِ»:

پاك نژاد.

=الواضِحَة-

ج وَاضِحَات و أَوَاضِح: مؤنث (الوَاضِح) است، دندانهائى كه موقع خنديدن باز و نمايان شوند.

=واضَعَ-

وِضَاعاً و مُوَاضَعَةً [وضع] هُ: با او شرط بست،- هُ فى الأَمْر: بر سر چيزى از امر با او موافقت كرد،- هُ الرهانَ: مورد رهن را با او لغو كرد،- هُ البيعَ: معامله فروش با او را رها كرد.

=الواضِع-

فا،؛ «امرأةٌ واضِعٌ»: زن تازه زا، زنى كه روسرى نداشته باشد؛ «ناقةٌ واضِعٌ»:

ماده شترى كه در ميان گياهان ترشك بچرد.

=واطَأَ-

مُوَاطَأَةً [وطأ] فلاناً على الأَمر: با او بر كارى موافقت كرد و شريك شد،- فى الشِّعْر: قافيه را در شعر تكرار كرد.

=الواطِئَة-

[وطأ]: مردمى كه از راه گذر مى كنند، ريزه هاى افتاده از خرما.

=الواطِد-

ثابت و استوار.

=واطَنَ-

مُوَاطَنَةً [وطن] هُ على الأَمر: انجام كار را با او پوشيده داشت و آشكار ننمود.

=الواطِي-

[وطي] عند العامَّة: پست؛ «رجُلٌ واطٍ»: مرد پست،- عِنْدَ العَامّة أيضاً: زمين فرو رفته؛- «مكانٌ واطٍ»: جاى گود و فرو رفته.

=واظَبَ-

مُوَاظَبَةً [وظب] على الأَمر: در كار پايدارى نمود؛- هُ على خِدمَةِ فُلان: او را به خدمت كردن فلانى فرستاد.

=الواظِب-

«رَجُلٌ واظِبٌ على الأَمرِ»: مردى كه در كار پايدار و متعهد است.

=واظَفَ-

مُوَاظَفَةً [وظف] هُ: با او موافقت و از او جانبدارى كرد.

=واعَدَ-

مُوَاعَدَةً [وعد] هُ: هر يك بديگرى وعده دادند،- هُ الموضعَ او الْوقتَ: با او قرار گذاشت تا در جاى و زمان معين با وى ملاقات كند.

=الواعِر-

فا، سخت، جاى سخت.

=الواعِظ-

ج واعِظُون و وُعَّاظ: فا. پند دهنده.

=الواعِي-

[وعي]: فا، درك كننده، تنبيه كننده؛ «واعِي الْيَتِيم»: سرپرست يتيم.

=الواعِيَة-

[وعي]: مؤنث (الواعي) است.

=الواغِر-

«واغِرُ الصدر على فلانٍ»: آنكه دل پر كينه از فلانى دارد، كينه توز.

=وافَى-

مُوَافَاةً [وفي] فلاناً حَقَّهُ: حق او را داد،- الرّجُلَ: نزد آن مرد آمد، او را غافلگير كرد،- هُ الحِمَامُ او الكتابُ: مرگ به سراغش آمد.

=وافَدَ-

وِفَاداً و مُوَافَدَةً [وفد] فلانا على الأَمير: با او بنمايندگى نزد امير آمد.

=الوافِد-

فا، ج وَفْد و وُفُود و وُفَّاد و وُفَّد و أَوْفَاد:

قسمت برآمده از صورت كه هنگام جويدن ديده شود و آن دو را (الوَافِدَانِ) نامند،- مِنَ الإِبل و نحوها: شتران و مانند آن كه از ساير ستوران پيشى گيرند.

=الوافِر-

فا، نام يكى از بحرهاى شعرى كه وزن آن «مُفَاعَلَتُنْ مُفاعَلتُنْ فَعُولُنْ، مُفَاعَلَتُنْ مُفَاعَلَتُنْ فَعُولُنْ».

=وافَزَ-

مُوَافَزَةً [وفز] هُ: او را شتابانيد.

=وافَقَ-

وِفَاقاً و مُوَافَقَةً [وفق] هُ: با او برخورد كرد،- هُ فى او على الشي ء: درباره آن چيز با وى همراهى كرد،- بينَ الشَّيئيْن: ميان آن دو چيز را پيوند داد.

=الوافِه-

خادم كليسا، حكم، داور.

=الوافِي-

[وفي]: فا، يك درهم و چهار دانگ،- عندَ الشُّعَراء: و در نزد شاعران نام بيتى است كه اجزاء آن كامل و تمام باشد.

=الوافِيَة-

[وفي]: مؤنث (الْوَافي) است.

=الواقِ-

بكسر القاف [وقي] (ح): كلاغ يا شير گنجشك.

=واقَعَ-

وِقَاعاً و مُوَاقَعَةً [وقع] هُ: با او جنگيد،- الأُمورَ: به كارها نزديك و عهده دار آن شد.

=الواقِع-

ج وُقَّع و وُقُوع: فا،؛ «طائرٌ وَاقِعٌ»:

پرنده اى كه بالاى درخت يا در آشيانه نشسته باشد؛- «النَّسرُ الواقِعُ» (فك).

=ستاره اى در آسمان نزديك بنات النعش؛- «الأَمرُ الْوَاقعُ»: آنچه كه پيش آمده باشد «سياسَةُ الأمرِ الْوَاقع»: در مقابل عمل انجام شده قرار گرفتن؛- «واقِعُ الحالِ»: حقيقت امر؛ «فى الواقِع»: در حقيقت.

=الواقعة-

=االواقعي-

=االواقعية-

=واقف-

=االواقف-

=الواقي-

=واكى-

=واكب-

=الواكبة-

=واكف-

=الواكف-

=واكل-

=الواكل-

=الواكن-

=الواكنة-

=والى-

=الوالجة-

=الوالد-

=الوالدان-

=الوالدة-

=والس-

=والف-

=الواله-

=الوالهة-

=الوالي-

=وامأ-

=الوامئة-

=الوامض-

=وامق-

=الواني-

=واه-

=واها-

=الواهف-

=واهق-

=الواهلة-

=الواهمة-

=الواهن-

=الواهنة-

=الواهي-

=الواهية-

=وأد-

=الوأد-

=وأل-

=الوأل-

=الوأم-

=الواقِعَة-

مؤنث (الوَاقِع) است، زد و خورد در جنگ، بلا و حادثه ناگوار، روز رستاخيز؛- «رَجُلٌ وَاقِعَةٌ»: مرد شجاع و قهرمان.

=االواقِعِيّ-

پيرو مذهب واقعي.

=االواقِعِيَّة-

بدست آمدن و روشن شدن حقيقت امر؛- «الوَاقِعِيَّةُ السّياسيَّة»: پديد آمدن امرى سياسى؛ روش و مذهب گروهى كه حقايق مجرد را در ذات آن ميدانند،- فى الأدب: تصوير يا نمايش حقيقى هر چيزى بهر گونه كه ممكن است در آن زشتى باشد.

=واقَفَ-

مُوَاقَفَةً و وِقَافاً [وقف] هُ: في الحرب أو الخصومة: در جنگ و گريز در برابر يكديگر ايستادند،- هُ على كذا: از او خواست تا در برابر چيزى يا امرى پايدارى كند.

=االواقِف-

ج وُقْف و وُقُوف: فا،- عِندَ الْفُقَهاء:

آنكه ملك خود را وقف كند.

=الواقي-

[وقي]: فا، مرادف (الواقِ) است؛- «مِعْطَفٌ وَاقٍ»: روپوش يا بارانى؛- «قِناعٌ واقٍ»: ماسك ضد گاز.

=واكَى-

مُوَاكَاةً و وِكَاءً [وكي]: دستهاى خود را به دعا برداشت.

=واكَبَ-

مُوَاكَبَةً [وكب] على الأَمر: مواظبت بر امر نمود،- الموكبَ: با سواران همراه شد.

=الواكِبَة-

هر يك از چهار دست و پاى ستور.

=واكَفَ-

مُوَاكَفَةً [وكف] الرجُلَ في الحرب و غيرها: با او روبرو شد.

=الواكِف-

فا، باران شديد و پياپى.

=واكَلَ-

وِكَالًا و مُوَاكَلَةً [وكل] القومُ: آن قوم در كارهاى خود نسبت به هم اعتماد نمودند،،- تِ الدّابّةُ: ستور بد راه رفت.

=الواكِل-

فا،،- من الخَيل: اسبى كه با زدن تازيانه بدود.

=الواكِن-

نشسته،- من الطَّير: پرنده اى كه بر روى ديوار يا چوب يا درخت نشسته باشد- «طائرٌ وَاكِنٌ» ج وُكُون: پرنده اى كه بر روى تخم خود نشسته باشد.

=الواكِنَة-

ج واكِنَات: مؤنَّث (الوَاكِن) است،- ج وُكوُن و واكِنَات مِن الطّير: پرنده اى كه روى تخم خود نشسته باشد،- «حمامٌ وُكوُن»: كبوترانى كه بر روى تخم خود نشسته باشند.

=والَى-

وِلَاءً و مُوَالاةً [ولي] الرجُلَ: با او برخورد كرد و او را يارى نمود،- الشي ءَ: از آن چيز پيروى كرد،- بينَ الأَمْرينِ: دو كار را بدنبال يكديگر جهت انجام آنها قرار داد،- الغَنَمَ:

گوسفندان را از هم جدا كرد.

=الوالِجَة-

مارها و جانوران درنده،- (طب):

نوعى شكم درد.

=الوالِد-

پدر، ج والِدُون،- ج وُلْد من الإِنَاث: زنى كه وضع حمل كرده باشد؛ «شاةٌ والِدٌ»: گوسفند آبستن.

=الوالِدانِ-

پدر و مادر.

=الوالِدَة-

ج والِدَات: مادر.

=والَسَ-

مُوَالَسَةً [ولس] هُ: او را فريب داد،- بِالْحَديث: به كنايه سخن گفت.

=والَفَ-

وِلَافاً و مُوَالَفَةً [ولف] هُ: با او انس گرفت، خود را به وى نسبت داد.

=الوالِه-

سرگردان از شيفتگى بسيار، و نيز مؤنث اين كلمه (وَالِه) است.

=الوالِهَة-

مؤنث (الْوَالِه) است.

=الوالِي-

ج وُلَاة [ولي]: فا،؛- «وَالي الْبَلَدِ»:

حكمران شهر.

=وامَأَ-

مُوَامَأَةً [ومأ] الرجُلَ: با آن مرد سازش نمود.

=الوامِئَة-

[ومأ]: بلا و پيشامد ناگوار.

=الوامِض-

«البَرْقُ الوامِض»: برقى كه درخشندگى اندك داشته باشد.

=وامَقَ-

وِمَاقاً و مُوَامَقَةً [ومق] هُ: يكديگر را دوست داشتند.

=الوانِي-

[وني]: فا، لاغر و رنجور؛- «نسيمٌ وانٍ»: نسيمى كه ملايم بوزد.

=واهَ-

[وهي]: دريغ و افسوس.

=واهِ-

[وهي] لهُ و بهِ: كلمه تعجب است از خوبى چيزى مانند «اعْجب به ما أطيبهُ»: چه بسيار خوب، و براى افسوس نيز بكار برده مى شود مانند «واهٍ عَلىَ مَا فَات» دريغ بر آنچه كه از دست رفت و گذشت.

=واهَا-

[وهي]: افسوس و دريغ.

=واهاً-

[وهي]: مرادف (واهِ) است بمعناى شگفتا، دريغا.

=الواهِف-

فا، خدمتگزار كليسا.

=واهَقَ-

مُوَاهَقَةً [وهق] البعيرُ البعيرَ: هر يك از دو شتر گردنش را كشيد و با ديگرى در دويدن مسابقه داد.

=الواهِلَة-

«لقيتُهُ اوَّلَ واهِلَةٍ»: در آغاز كارى او را ديدم.

=الواهِمَة-

نيروى وهم.

=الواهِن-

فا، ناتوان،- (ع ا): رگى در زير شانه كه تا كتف كشيده شده است.

=الواهِنَة-

مؤنث (الواهِن) است، سستى، بازو، مهره اى كه در پشت گردن مى باشد،- (ع ا): پائين دنده ها،- (طب): بادى كه در دوش يا بازوها و يا شريانهاى پس گردن افتد و اين بيمارى در هنگام پيرى اتفاق مىفتد.

=الواهِي-

ج واهُون و وُهَاة [وهي]: فا، سست.

=الواهِيَة-

[وهي]: مؤنث (الواهِي) است.

=وَأَدَ-

يَئِدُ وَأْداً [وأد] البنتَ: دختر را زنده به زير خاك دفن كرد،- فُلاناً: او را بار سنگين بدوش افكند.

=الوَأْد-

[وأد]: مص، آوا و طنين سخت مانند صداى ديوار هنگامى كه فرو مى ريزد، صداى پيايى شتر.

=وَأَلَ-

يَئِلُ وَأْلًا و وَئِيلًا و وُؤُولًا [وأل] من كذا: از او تقاضاى رهائى كرد،- إليهِ: به او پناهنده شد،- الى اللَّه: بسوى خدا برگشت،- فلاناً: او را پناهنگاه خود دانست،- فلاناً: او را پناهنگاه خود دانست،- الى المَكان: به آنجا روى آورد،،- المَكَانُ: آنجا پر از پشكل گوسفند و شتران شد.

=الوَأْل-

[وأل]: پناهگاه.

=الوَأْلَة-

[وأل]: سرگين و پشكل گوسفند و شتر كه انباشته شود.

=الوَأْم-

[وأم]: خانه گرم.

=الوأمة-

=الوئيد-

=الوئيدة-

=الوباء-

=الوباص-

=الوبال-

=وبأ-

=وبي-

=وبؤ-

=وبئ-

=الوبأ-

=الوبئ-

=الوبئة-

=وبخ-

=الوبخة-

=وبد-

=الوبد-

=وبر-

=الوبر-

=الوبراء-

=الوبرة-

=وبش-

=الوبش-

=وبص-

=الوبص-

=وبق-

=الوبق-

=وبل-

=الوبل-

=الوبلة-

=وبه-

=الوبي ء-

=الوبيئة-

=الوبيصة-

=الوبيل-

=الوَأَمَة-

[وأم]: آنكه در كار خود از ديگرى پيروى نمايد.

=الوَئِيد-

[وأد]: آرامش و آراستگى، صداى سخت، آواى شتر، پايگوبى سخت بر روى زمين بطوريكه صداى آن از دور شنيده شود؛- «ابنةٌ وَئِيدٌ»: دخترى كه زنده به گور شده است.

=الوَئِيدَة-

[وأد]:،- «ابنةٌ وَئِيدَةٌ»: دخترى كه زنده به گور شده است.

=الوَبَاء-

ج أَوْبِئَة [وبأ]: وبا، بيمارى همگانى.

=الوَبَّاص-

ماه آسمان، برّاق و درخشنده؛- «عارِضٌ وَبَّاص»: چهره بسيار درخشنده.

=الوَبَال-

مص، سختى، بدى و ناگوارى، آينده و نتيجه بد، پايان غم انگيز.

=وَبَأَ-

يَوْبَأُ وَبْأ [وبأ] إليه: به آن اشاره كرد.

=وبِي-

يَوْبَأُ و يَبْيَأُ وَبْأً [وبأ] المكانُ: در آنجا وبا بسيار شد و همگانى گرديد.

=وَبُؤَ-

يَوْبُؤُ وَبَاءً وَ وَبَأةً و أَبَاءً و أَبَاءَةً المكانُ: در آن مكان وبا آمد.

=وُبِئَ-

يُوبَأُ وَبْأً المكانُ: در آن مكان وبا آمد.

=الوَبَأ-

ج أَوْباء: هر بيمارى همگانى.

=الوَبِئ-

جائيكه در آن وباى بسيار باشد.

=الوَبِئَة-

[وبأ]: مؤنث (الوَبي ء) است.

=وبَّخَ-

تَوْبِيخاً [وبخ] هُ: او را نكوهش و توبيخ و تهديد كرد.

=الوَبْخَة-

توبيخ و سرزنش، نكوهش تلخ و زننده.

=وَبِدَ-

يَوْبَدُ وَبَداً: حال او بد و دارائى او كم شد،- الثّوبُ: جامه كهنه شد،،- النّهارُ: گرماى روز سخت شد،- عليهِ:

بر او خشم نمود.

=الوَبْد-

سوراخ پديد آمده در كوه.

=الوَبَد-

مص، بدى حال و سختى زندگى، گرما، عيب، سوراخ كوه.

=الوَبِد-

گرسنه، بد حال و كم مال، آنكه به سختى چشم زخم زند.

=وَبَرَ-

- وَبْراً بالمكان: در آنجا اقامت نمود.

=وَبِرَ-

يَوْبَرُ وَبَراً: پُر از كُرك شد.

=وَبَّرَ-

تَوْبِيراً [وبر]: كرك بر آورد،- الثّعلبُ:

روباه در زمين سفت و سخت راه رفت تا اثر پايش پنهان بماند،- الرَّجُلُ بِالمكانِ: آن مرد در آن مكان اقامت گزيد،- فلانٌ: فلانىِ وحشت كرد و فرار نمود، مدتى خانه نشين شد،- عليهِ الأَمْرَ: كار را از او پنهان نمود.

=وُبِّرَ-

[وبر] تِ النخلة: درخت خرما بارور شد.

=الوَبْر-

ج وُبُور و وِبَار و وِبَارة: يك روز از هفت روز سرماى پيره زن كه در آخر زمستان است،- (ح) خرگوش رومى است كه به اندازه گربه و به شكل موش خرما مى باشد و غذاى آن از گياه است، گوشت آن لذيذ و پوست آن گرانقيمت است و در زبان متداول به آن (الطَّبْسَون) گويند.

اين جانور در گودالها و سوراخهاى غارها بويژه در تركيه و افريقا زندگى مى كند.

=الوَبَر-

مص، كُرك كه ويژه شتران و خرگوشان است مانند پشم كه ويژه گوسفندان است؛ «اهْلُ الوَبَر»: چادرنشينان.

=الوَبِر-

پُر كرك.

=الوَبْرَاء-

مؤنث (الأَوْبَر) است.

=الوَبَرَة-

يك تار كُرك.

=الوَبِرَة-

مؤنث (الوَبِر) است.

=وَبِشَ-

يَوْبَشُ وَ بَشاً الظفرُ أو جلدُ البعيرِ: در ناخن يا پوست شتر، گونه اى بيمارى پوستى بشكل گال در آمد.

=وَبَّشَ-

تَوْبِيشاً [وبش] الجمرُ: روشنائى آتش نمايان شد،- تِ الأَظْفارُ: بر روى ناخنها لكه هاى سفيدى نمايان شد،- لِلحَرب:

گروهى را براى جنگ از قبايل مختلف گردآورى كرد،- القومُ فى امر: آن قوم شيفته كارى در همه جا شدند.

=الوَبْش-

لكه هاى سفيد كه بر روى ناخن ظاهر شود، نوعى گرى كه بر روى پوست شتر پديد آيد.

=الوَبَش-

مرادف (الوَبْش) است، مفرد اوباش و بمعناى مردم پست است؛- «وَبَشُ الكلامِ»: سخن پست.

=الوَبِش-

«ظِفْرٌ أو جِلْدٌ وَبِشٌ»: ناخن يا پوستى كه بر روى آن گرى پديد آيد.

=وَبَصَ-

- وَبْصاً و وَبِيصاً وبِصَةً: درخشيد و برق زد،- الْجَرْوُ: توله سگ چشم باز كرد،- تِ الأرضُ: گياه روى زمين بسيار و نمايان شد.

=وَبِصَ-

يَوْبَصُ وَبَصاً: با نشاط بود.

=وَبَّصَ-

تَوْبِيْصاً [وبص] الجروُ: توله سگ چشم خود را باز كرد،- لهُ بِيَسِير: در برابر چيز كمى آنرا به وى داد.

=الوَبِص-

با نشاط.

=وَبَقَ-

- وَبْقاً: هلاك و نابود شد.

=وَبِقَ-

- وَبْقاً: مرادف (وَبَق) است.

=وَبِقَ-

يَوْبَقُ وَبَقاً و وُبُوقاً و مَوْبِقاً: مرادف (وَبَق) است.

=الوَبِق-

هلاك شونده.

=وَبَلَ-

- وَبْلًا فلاناً بالعصا: با چوب پياپى او را زد،- الصّيدَ: شكار را به سختى راند،- تِ السّماءُ: آسمان به سختى باريد.

=وَبُلَ-

يَوْبُلُ وَبَلًا و وَبَالًا و وُبُولًا و وَبَالَةً الشي ءُ:

آن چيز سخت شد،- المكانُ: آن جا براى زندگى از نظر آب و هوا ناسازگار شد.

=الوَبْل-

باران تند.

=الوَبَلَة-

سختى، سنگينى، خطر، ناگوارى غذا؛- «اخَذَتهُ وَبَلةَ الطّعام»:

رودل و تخمه كرد.

=وَبَهَ-

يَوْبَهُ وَبْهاً و وَبَهاً و وُبُوهاً لفلانٍ أو بهِ: به او توجه كرد؛ «فلانٌ لا يُوبَهُ بِهِ اوْ لَهُ»: فلانى به او اهميت نميدهد و توجهى ندارد.

=وَبِهَ-

يَوْبَهُ وَبْهاً و وَبَهاً و وُبُوهاً لفلانٍ أو به:

مرادف (وَبَهَ) است.

=الوَبِي ء-

[وبأ]: مرادف (الوَبِئ) است.

=الوَبِيئَة-

[وبأ]: مؤنث (الوَبِي ء) است.

=الوَبِيصَةِ-

آتش.

=الوَبِيل-

سخت، چوبى كه با آن ناقوس نوازند، چوب لباسشوئى كه جامه ها را پس از شستن با آن زنند، چوب نرم؛ «مرعىً وبيلٌ»: چراگاه سخت و پر خطر؛ «طَعَامٌ وبيل»:

غذاى زيان آور و ناگوار.

=وتح-

=الوتح-

=وتد-

=الوتد-

=وتر-

=الوتر-

=وتن-

=الوتنة-

=الوتيرة-

=الوتين-

=الوثاب-

=الوثابة-

=الوثار-

=الوثارة-

=الوثاق-

=الوثاقية-

=وثب-

=الوثبى-

=وثج-

=وثر-

=الوثر-

=وثف-

=وثق-

=وَتَحَ-

- وَتْحاً و تِحَةً العطاءَ: عطا و بخشش را كم كرد.

=وَتُحَ-

يَوْتُحُ وَتَاحَةً و وَتْحَةً و وُتُوحَةً العطاءُ: عطا و بخشش كم بود.

=وَتَّحَ-

تَوْتيحاً [وتح] العطاءَ: بخشش را كم كرد.

=الوَتْح-

كم و ناچيز؛ «طَعَامٌ وَتْحٌ»: غذائى كه سودمند نباشد.

=الوَتِح-

كم و ناچيز، «رجُلٌ وَتِحٌ»: مرد خسيس و نظر تنگ.

=وَتَدَ-

- وَتْداً وتِدَةً الوتدُ: ميخ ثابت و استوار شد؛- الْوتدَ: ميخ را محكم و استوار كرد

وتَدَ-

تَوْتيداً [وتد] الوتدُ: ميخ محكم و استوار شد،- الوتَد: ميخ را محكم و استوار كرد،،- فى بَيتِه: در خانه خود اقامت كرد،- الزَّرعُ: گياه آشكار و استوار شد.

=الوَتْد-

ج أَوْتاد: آنچه از چوب و مانند آن كه در زمين يا ديوار تثبيت كنند، برآمدگى زگيل مانندى كه در بيرون گوش پديد آيد.

=الوَتَد-

ج أَوْتاد: مرادف (الوَتْد) است؛ «اوْتادُ البلادِ»: بزرگان و رئيسان شهرها؛ «أوتادُ الأرض»: كوههاى روى زمين؛- «اوتادُ الفم»: دندانها.

=الوَتِد-

ج أَوْتاد: مرادف (الوَتْد) است،- عندَ اهِل الْعَروض: در علم عروض لفظ سه حرفى است كه دومى يا سومى آن ساكن است. و چنانچه حرف وسط ساكن باشد مانند (قَوْل) آن را وتد مفروق نامند. و اگر حرف وسط متحرك و حرف آخر ساكن شود مانند (عَلَى) به آن وتد مجموع گويند.

=وَتَرَ-

- وَتْراً وتِرَةً القوسَ: بر كمان زه بست،- فُلاناً: به فلانى ستم يا بدى كرد، او را ترسانيد،- فلاناً مالَهُ او حَقَّهُ: مال يا حق او را كم كرد،- القومَ: شماره آن قوم را فرد گردانيد.

=وَتَّرَ-

تَوْتيراً [وتر] القوسَ: بر كمان زه بست.

=الوَتْر-

ج أَوْتَار: انتقام يا ستم، شماره فرد.

=الوِتْر-

ج أَوْتَار: مرادف (الوَتْر) است.

=الوَتَر-

ج أَوْتَار و وِتَار: جمع (وَتَرَة) است، زه كمان،- (ه): در خط منحنى خط مستقيمى است كه در ميان دو نقطه از منحنى را وصل كند،- (ه): در مثلث قائم الزاوية ضلع مقابل زاويه است؛- «ضَرَبَ على الوَتَرِ الحسّاس»: بر نقطه ضعف زد

الوَتَرَة-

ج وَتَر و وَتَرَات: آن قسمت از خانه كه به وسيله ستونها از قسمت ديگر جدا شود،،- (ع ا): پرده پوستى ميان انگشتان،- (ع ا): برآمدگى استخوانى در لبه گوش خارجى،- (ع ا): بند زير زبان، مجراى تير از كمان، چهارچوب يا قاب هر چيزى، خالص و پاك از هر چيزى،- (ع ا): فاصله ميان نوك بينى و سبيل.

=وَتَنَ-

- وُتُوناً و تِنَةً الماءُ: جريان آب دائم بود و بند نيامد،- بالمكان: در آنجا ماند و اقامت گزيد،- وَتْناً و وتيناً الرجُلَ: بر سرخ رگ دل آن مرد زد.

=الوَتْنَة-

مخالفت، خلاف ورزى.

=وُتِنَ-

از درد رگ قلب خود ناليد.

=الوَتْنَة-

مرادف (الوَتِيح) است.

=الوَتِيرَة-

آن قسمت از خانه كه بوسيله ستونها از قسمت ديگر جدا شود،،- (ع ا) پرده ميان دو سوراخ بينى،- (ع ا): پوست ميان دو انگشت،- (ع ا): لبه غضروفى بالاى گوش،- (ع ا): پوسته روى لب، سفيدى پيشانى اسب، حلقه اى كه بوسيله آن نيزه انداختن آموزند، پايدارى و ثبات در كار، درنگ نمودن در كار، سستى در كار، بتأخير انداختن كار، نام عدد ده (هنگاميكه عدد به شماره ده منتهى شود)، انتقام گرفتن يا ستمكارى در انتقام، بازداشت، زمين سفيد رنگ، گل سفيد يا سرخ.

=الوَتِين-

مص، ج وُتُن و أَوْتِنَة (ع ا): شاهرگ يا سرخ رگ دل كه خون از آن به تمام رگها روان باشد.

=الوِثَاب-

تخت، بستر، فرش.

=الوَثَّاب-

آنكه جهش بسيار داشته باشد،- (طب): گونه اى بيمارى كه در عضلات كمر پديد آيد بطوريكه ورم كند و تشنج ايجاد نمايد. و باعث سردرد شود. اين كلمه را در زبان متداول (وَتّاب) نامند.

=الوَثَّابَة-

«فرسٌ وَثَّابَةٌ»: اسب تندرو.

=الوِثَار-

فرش پا خورده و نرم.

=الوثَارَة-

اسم است از (وَثُرَ) بمعناى نرم و چاق و چله، نرمى بستر يا فرش.

=الوِثَارَة-

مرادف (الوَثَارة) است.

=الوَثَاق-

ج وُثُق: مرادف (الوِثَاق) است.

=الوِثَاق-

ج وثْقُ: بند و قيد كه چيزى با آن بسته شود.

=الوِثَاقِيَّة-

(ن): نام گلى از رسته زيتونيّات است داراى گلى سفيد رنگ كه مانند خوشه انگور سرازير مى شود. اين گياه براى تزيين پرورش داده مى شود.

=وَثَبَ-

- وَثْباً و وُثُوباً و وَثَبَاناً و وِثَاباً و وَثِيباً وثِبَةً:

برخاست و قيام كرد، پريد و شيرجه رفت.

،- عليه: بر او حمله برد و گرفت؛ «وَثَبَ الى الشرف وثباً»: به مقام عالى و بزرگى يكباره رسيد.

=وَثَّبَ-

تَوْثِيباً [وثب] هُ: او را بر روى بالش نشانيد،،- الوسادهَ: بالش را پهن كرد تا بر آن بنشيند،- هُ وِثَاباً: براى او فرش كرد.

=الوَثَبى-

آنكه بسيار حمله ور شود.

=وَثُجَ-

يَوْثُجُ وَثَاجَةً: انبوه و پر محتوى شد،- الفرسُ: اسب فربه و گوشتالود شد،- المكانُ: آنجا پر از علف شد.

=وَثَرَ-

- وَثْراً الفراشَ: بستر را پهن و نرم كرد.

=وَثُرَ-

يَوْثُرُ وَثَارَةً الفراشُ: بستر و يا فرش پا خورده و نرم شده،- الرّجُلُ: آن مرد فربه شد،- لَحْمُهُ:

گوشت او بسيار شد.

=وَثَّرَ-

تَوْثِيراً [وثر] الفراشَ: فرش و بستر را پا زد و نرم كرد.

=الوثْر-

بالا پوشى كه بر روى جامه بپوشند، نرم و لگد خورده، بالشى كه بر روى زين نهند.

=الوَثِر-

نرم و لگد خورده.

=وَثَفَ-

- وَثْفاً القِدْرَ: براى ديك سه پايه ساخت.

=وَثَّفَ-

تَوْثيفاً [وثف] القِدْرَ: مرادف (وَثَفَها) است.

=وَثِقَ-

- ثِقَةً و وُثُوقاً و مَوْثِقًا بفلانٍ: به فلانى اعتماد كرد.

=وثق-

=الوثقى-

=وثل-

=الوثل-

=وثم-

=الوثم-

=وثن-

=الوثن-

=الوثني-

=الوثيج-

=الوثيجة-

=الوثير-

=الوثيرة-

=الوثيق-

=الوثيقة-

=الوثيل-

=الوثيم-

=الوثيمة-

=وج-

=الوج-

=وجى-

=الوجاء-

=الوجاب-

=الوجابة-

=الوجاد-

=الوجار-

=الوجاف-

=الوجاه-

=الوجاهة-

=الوجاهي-

=وجأ-

=الوج ء-

=وجب-

=،- الحائط و نحوه: ديوار و مانند آن فرو ريخت،- ت الشمس: خورشيد غروب كرد،- ت العين: چشم فرو رفت،-

=الوجب-

=الوجبة-

=وجد-

=وَثُقَ-

يَوْثُقُ وَثَاقَةً الرجُلُ: آن مرد در كارهاى خود اطمينان و يقين حاصل كرد،- الشّي ءُ:

آن چيز محكم و استوار شد.

=وَثَّقَ-

تَوْثِيقاً [وثق] الرجُلَ: به او گفت تو مورد اعتمادى،- الأَمْرَ: امر را محكم و استوار ساخت.

=الوُثْقى-

(مؤنث) (الأوثق است؛ «اسْتَمْسَكَ بالعروة الوثقى»: به ريسمانى كه محكم است و پاره نمى شود چسبيد.

=وَثَّلَ-

تَوْثِيلًا [وثل] المالَ: مال اندوخت،- الشي ءَ: آن چيز را محكم و سخت نمود.

=الوَثَل-

ريسمان كه از ليف خرما سازند.

=وَثَمَ-

- وَثْماً الشي ءَ: آن چيز را شكست و كوبيد،- المطرُ الأرضَ: باران بشدت بر روى زمين ريخت،- الفرسُ الأرضَ: اسب با سمهاى خود زمين را كوبيد،،- وَثْماً و وثاماً تِ الحجارةُ رِجْلَهُ: سنگ پاى او را زخمى كرد.

=وَثِمَ-

يَوْثَمُ وَثَماً المكانُ: در آنجا گياه زمين كم شد.

=وَثُمَ-

يَوْثُمُ وَ ثَامَةً: پر گوشت و فربه شد.

=الوَثَم-

كمى و اندكى.

=وَثَنَ-

- وُثُوناً [وثن]: در پيمان خود پا بر جا و استوار ماند.

=الوَثَن-

ج أَوْثَان و وُثْن و وُثُن و اثُن: بُت.

=الوَثَنِيّ-

بُت پرست.

=الوَثِيج-

انبوه و پر محتوى، گنجينه؛- «ثوبٌ وَثيجٌ»: جامه محكم بافت.

=الوَثِيجَة-

زمين پر از درخت، زمينى كه در آن درختان پيچيده و انبوه شده باشند.

=الوَثِير-

پا خورده و نرم؛ «فِراشٌ وَثِيرٌ»: بستر نرم، مرادف (الوثر) است.

=الوَثِيرَة-

ج وَثَائِر و وِثَار: مؤنث (الوثير) است، پر گوشت و فربه.

=الوَثِيق-

ج وِثَاق: محكم و استوار.

=الوَثِيقَة-

ج وَثَائِق: مؤنث (الوَثيق) است، آنچه كه مورد اعتماد و ارزش باشد، محكم كارى؛- «أرضٌ وثيقَةٌ»: سرزمين پر از گياه و بارور.

=الوَثِيل-

ليف، ريسمانى كه از ليف خرما بافته شده باشد.

=الوَثِيم-

پر گوشت و فربه.

=الوَثِيمَة-

سنگ ريزه، سنگ فندك، توده اى از علف و گياه.

=وَجَّ-

- وَجّاً [وجّ]: شتاب كرد.

=الوجّ-

مص، شتاب،- (ح): شتر مرغ،،- ح): مرغ سنگخواره، يوغ (چوبى كه بر گردن گاو نهند) گونه اى از ادويه كه از ريشه هاى گياهى گرفته مى شود مانند گياه البَرْدِي، و در زبان متداول بمعناى شعله ور شدن است.

=وَجَى-

- وَجْياً [وجي] الرجُلَ: او را مردى بيهوده و بيفايده يافت.

=الوَجَاء-

[وجأ]: مرادف (الوَجْ ء) و بمعناى بى فايده است.

=الوِجَاء-

-[وجأ]: اسم است از (وَجَأ فلاناً بالسّكِّين أَو بِيَده) آنكه با دست يا چاقو ديگرى را زند.

=الوِجَاء-

(وجي): مفرد (الأوجِيَة) بمعناى بارهاى كوچك است.

=الوَجَّاب-

ترسو؛ «قلبٌ وجَّابٌ» دلى كه بسيار مى طپد.

=الوَجَّابَّة-

جبان و ترسو.

=الوَجَّاد-

آنكه بسيار خشمگين شود.

=الوَجَار-

ج أَوْجِرَة و وُجُر: مرادف (الوجَار) است.

=الوِجَار-

ج أَوْجِرَة و وُجُر: سوراخ كفتار و مانند آن، زمين را كه سيل كنده باشد.

=الوَجَّاف-

«قَلْبٌ وَجَّافٌ»: دل پر طپش

الوَجَاق-

ج وُجَاقَات: آتشكده، اجاق، منقل، نظم لشكريان اين كلمه تركى است.

=الوُجَاه-

؛- «وُجَاهَهُ»: روبروى او.

=الوَجَاه-

«وَجَاهَهُ»: مرادف (وَجَاهَهُ) است.

=الوِجَاه-

مص،؛ «وِجَاهَهُ»: روبروى او يا معادل او؛ «هُم وِجَاهُ الْفٍ»: آنها قريب به يكهزار نفرند.

=الوَجَاهة-

مص، بزرگى و مقام، حرمت و احترام، گرامى داشت.

=الوَجَاهِيّ-

حضورى، روى در روى؛ «حُكْمٌ وِجَاهِيّ»: دستور شفاهى.

=وَجَأَ-

يَوْجأُ وَجْأَ [وجأ] فلاناً بالسكِّين أو بيدهِ: او را با چاقو يا با دست هر جا كه بود زد،- التَّمْرَ: خرما را كوبيد تا له و نرم شد.

=وَجَّأَ-

تَوْجيئاً [وجأ] البئر: چاه را بدون آب يافت.

=الوَجْ ء-

[وجأ]: آنچه كه در آن سود و فائده نباشد مانند چاهى كه آب نداشته باشد.

=وَجَبَ-

- وُجُوباً و جِبَةً الشي ءُ: ثابت و لازم شد؛ «وَجَبَ الْبَيعُ و وَجَبَ لي عَلَى فُلانٍ كداً» فروش لازم شد، بر من واجب شد كه ...

=،- الحائطُ و نحوُهُ: ديوار و مانند آن فرو ريخت،- تِ الشّمسُ: خورشيد غروب كرد،- تِ العينُ: چشم فرو رفت،- وَجْباً و وُجُوباً الرّجُلُ:

آن مرد افتاد و مرد،- فلاناً عَنهُ: او را برگردانيد،،- الرّجُلُ: يك بار در روز غذا خورد،- وَجْباً و وَجِيباً و وَجَبَاناً القلبُ: قلب لرزيد و به طپش افتاد.

=وَجُبَ-

يَوْجُبُ وُجُوبَةً: ترسو بود.

=وَجَّبَ-

تَوْجِيباً [وجب]: در روز يك بار غذا خورد،- الأمرَ عليه: او را وادار به كارى كرد،- الضيفَ: از ميهمان پذيرائى شايانى نمود،- الناقَةَ: در شبانه روز بيش از يكبار ماده شتر را ندوشيد،- هُ الأرضَ: بر روى زمين براه افتاد،- تِ الإِبلُ: شتران خسته شدند،- الْبَعيرُ: شتر خود را بر روى زمين انداخت،،- اللِّبَأُ فِى ضرع النّاقَةَ: شير در پستان ماده شتر بست و منعقد شد.

=الوَجْب-

مص، ترسو،- ج وِجَاب: مشك چرمى بزرگ.

=الوَجَب-

جايزه مسابقه.

=الوَجْبَة-

مص، ج وَجَبَات؛ آواز فرو ريختن و افتادن چيزى، يكبار غذا خوردن در روز، و در زبان متداول بمعناى يك دسته از چيزى مانند دسته قاشق؛ «وَجْبَةُ الأَسْنانِ»: در اصطلاح دندان پزشكى بمعناى دندانهاى مصنوعى است.

=وَجَدَ-

- وَجْداً و وُجْداً وجِدَةً و وُجُوداً و وِجْدَاناً و إجْدَانًا المطلوبَ: آن چيز را بدست آورد و يا

=وجد-

=الوجد-

=الوجدان-

=الوجداني-

=وجر-

=الوجر-

=الوجراء-

=الوجرة-

=وجز-

=الوجز-

=وجس-

=الوجس-

=وجع-

=الوجع-

=الوجعة-

=وجف-

=وجل-

=الوجل-

=الوجلة-

=وجم-

=الوجم-

=الوجوم-

=وجن-

=الوجن-

=الوجناء-

=الوجنة-

=وجه-

=الوجه-

پيدا كرد؛ «وَجَدْتُ الضالَّةَ»: گم شده را پيدا كردم، و نيز بمعناى (عَلِمَ) مىيد كه در اين صورت از افعال قلوب بشمار مى رود و دو مفعول بخود مى گيرد مانند «وَجَدْتُ كلامَكَ صادقاً»: گفته تو را راست شناختم و دانستم،،- وَجْداً و وِجْداً و وُجْداً و جِدَةً المالَ و نحوَهُ: دارائى بدست آورد و برخوردار شد،– وَجْداً و جِدَةً و مُوجِدَةً و وِجداناً عليه: خشم نمود،- وَجْداً بفلانٍ: او را بسيار دوست داشت،- له: غمگين شد،- يَوجَدُ وجداً به:

او را بسيار گرامى و دوست داشت.

=وَجِدَ-

- وَجْداً و وُجْداً وجِدَةً و وُجُوداً و وِجْداناً و إجْدانًا المطلوبَ: به آن چيز دست يافت و آنرا درك نمود پس از آنكه از دست رفته بود.

=وُجِدَ-

وُجُوداً الشي ءُ من عدمٍ: آن چيز بود و بدست آمد و حاصل شد.

=الوُجْد-

مص، بى نيازى و توانگرى، دوستى، شادمانى، نيرومندى.

=الوَجْد-

مص، مرادف (الوُجْد) است،- ج وِجَاد: جاى تراوش آب.

=الوِجْد-

مص، مرادف (الوُجْد) است.

=الوِجْدان-

مص،،- فى عُرف بعضهم: نفس و قواى باطنى آن.

=الوِجْدَانِي-

ج وِجْدَانِيَّات: آنچه كه هر كس از نفس خود مى يابد، آنچه كه با نيروهاى باطن احساس مى شود.

=وَجَرَ-

- وَجْراً هُ: دارو به دهان او گذاشت،- فلاناً: به او سخنان ناپسنديده گفت.

=وَجِرَ-

يَوْجَرُ وَجَراً من كذا: از چيزى ترسيد.

=الوَجْر-

مص،- ج اوجار: غار در كوهستان.

=الوَجِر-

ترسو.

=الوَجْرَاء-

زن ترسو.

=الوَجْرَة-

ج أَوْجَار: گودالى كه براى شكار جانوران كنند تا چنانچه از روى آن بگذرند در آن افتند.

=الوَجَرَة-

ج أوْجار: مرادف (الوَجْرَة) است.

=الوَجِرَة-

مؤنث (الوَجِر) است.

=وَجَزَ-

- وَجْزاً الكلامَ: سخن را كوتاه كرد،- الرّجُلُ فى منطقِهِ: كوتاه سخن گفت.

=وَجُزَ-

يَوْجُرُ وَجَازَةً الكلامُ: گفتار كوتاه و مفيد بود،- وَجْزاً و وَجَازَةً و وُجُوزاً الرجُلُ فى منطِقِه: گفتار او كوتاه بود.

=الوَجْز-

مص، سبك و كوتاه،- مِنَ الْكَلام:

گفتار كوتاه و موجز؛ «رجُلٌ وَجْزٌ» مردى كه به تندى مى بخشد يا چالاك است.

=وَجَسَ-

- وَجْساً: پنهان شد،- تِ الأُذنُ:

گوش آوازى شنيد،- وَجْساً و وَجَسَاناً: از آنچه كه شنيد يا در دلش افتاد ترسيد.

=الوَجْس-

مص، صداى آهسته، ترس و هراس در دل.

=وَجِعَ-

يَوْجَعُ وَجَعاً: بيمار و دردمند شد،- فُلاناً رأسُهُ: فلانى سر درد گرفت،- فلانٌ رأسَهُ: درد در سر او پديد آمد.

=الوَجَع-

ج وِجَاع و أَوْجَاع: بيمارى و درد.

=الوَجِع-

ج وَجِعُون و وَجْعَى و وَجَاعَى و وِجَاع و أَوْجاع: دردمند.

=الوَجِعَة-

ج وَجَاعَى و وَجِعَات: مؤنث (الوَجِع) است.

=وَجَفَ-

- وَجْفاً و وَجِيفاً و وُجُوفاً الشي ءُ: آن چيز تكان خورد و دگرگون شد،- وَجِيفاً القلبُ:

دل طپيد،- الفرسُ: اسب تند دويد.

=وَجَلَ-

يَوْجُلُ وَجْلًا هُ: از او ترسوتر بود.

=وَجِلَ-

يَوْجَلُ وَجَلًا و مَوْجَلًا: ترسيد يا احساس ترس كرد.

=وَجُلَ-

يَوْجُلُ وَ جَالَةً: پير شد.

=الوَجَل-

ج أَوْجال: ترس، بيم.

=الوَجِل-

ج وَ جِلُون و وِجَال: ترسو.

=الوَجِلَة-

مؤنث (الوَجِل) است.

=وَجَمَ-

- وَجْماً هُ: به او مشت زد،- وَجْماً و وُجُوماً: ساكت شد و از شدت خشم يا ترس نتوانست سخن بگويد، در اثر اندوه بسيار روى ترش كرد،- مِنَ الأَمْرِ: از آن كار در حاليكه نميخواست انجام دهد خوددارى كرد،- الشي ءَ: آن چيز را ناپسنديده تلقى كرد،- لِفُلان من كذا: براى فلانى بعلت چيزى غمگين و يا اندوهگين شد.

=الوَجْم-

ج وُجُوم و أَوْجَام: سنگهائى كه بر سر تپه ها و قبرها انباشته كنند، نشانه هائى كه در بيابان بر پا كنند و از آن راهنمائى شود؛ «رَجُلٌ وَجْمٌ»: مردى پست؛ «بيتٌ وَجْمٌ»: خانه اى بزرگ.

=الوَجَم-

: مرد لئيم، بخيل، سبكبال، ج وُجُوم و أَوْجَام: به معناى (الوَجْم) است؛ «بيتٌ وَجَمٌ»:

خانه اى بزرگ.

=الوَجوم-

مرادف (الواجِم) است.

=وَجَّنَ-

تَوْجِيناً [وجن] الجلدة: چرم را كوبيد و نرم و نازك كرد.

=الوَجْن-

مرادف (الوَاجِن) است.

=الوَجَن-

مرادف (الواجِن) است.

=الوَجْنَاء-

مؤنث (الأوجَن) است؛ «نافةٌ وجناءٌ» شتر سخت.

=الوُجْنَة-

مرادف (الوَجْنَة) است.

=الوَجْنَة-

ج وَجَنَات: گونه بر آمده در چهره.

=الوِجْنَة-

مرادف (الوَجْنَة) است.

=الوَجَنَة-

مرادف (الوَجْنَة) است.

=الوَجِنَة-

مرادف (الوَجْنَة) است.

=وَجَهَ-

- وَجَاهَةً: زيبا شد.

=وَجَّهَ-

تَوْجِيهاً [وجه] هُ الأَميرُ: امير وى را بزرگداشت و برترى داد،- القومُ الطّريق: از آن راه رفتند و نشان آنرا آشكار ساختند،- المطرُ الأرضَ: باران روى زمين را خراشيد و در آن اثر گذاشت، باران زمين را هموار كرد،- البيتَ: خانه را روى به قبله ساخت،- لِعَبدهِ: به برده خود گفت تو پس از مرگ من آزادى،- الشَّيْ ءَ: آن چيز را به سوئى برگردانيد،- النَّظَرَ الى كذا: نگاه خود را به سوئى افكند،- الى فلان: بسوى او رفت،،- هُ الى فلان: وى را بسوى ديگرى روانه كرد،- اليهِ تُهْمَةً: او را متهم كرد،- تِ الرّيحُ الحَصَى: باد سنگريزه ها را بر روى زمين غلطانيد.

=الوَجْه-

مرادف (الوِجْه) است.

=الوَجْه-

مص،،- ج وُجُوه: بزرگ قوم،- ج أوجُه و وُجُوه و اجُوه: چهره انسان با دو چشم و بينى و دهان، جهت، نوع و گونه؛ «بوَجْهٍ عامّ و بوَجْهٍ خاصّ»: بگونه اى عمومى و بگونه اى ويژه، قصد و نيت، آنچه كه انسان از كار و مانند آن بدان راه يابد، خوشنودى و رضايت؛- «فَعَلَ ذلك لِوجْهِ

=الوجه-

=الوجهة-

=الوجوب-

=الوجود-

=الوجودي-

=الوجودية-

=الوجور-

=وجي-

=الوجي-

=الوجياء-

=الوجي ء-

=الوجيئة-

=الوجيبة-

=الوجية-

=الوجيد-

=الوجيز-

=الوجيف-

=الوجين-

=الوجيهة-

=وحى-

=الوحى-

=الوحاة-

=وحاد-

=الوحام-

=وحد-

=الوحد-

=الوحدان-

=الوحداني-

=الوحدانية-

=الوحدة-

=وحر-

=الوحر-

اللّهِ»: براى رضاى خدا اقدام كرد، بزرگى، آب كم؛ «رجُلٌ ذو وجهين»: مرد دو رو؛ «وَجْهُ الثوبِ و نحوه»: رويه لباس؛ «وَجْهُ الدّهر»: آغاز روزگار؛ «وَجْهُ الكلامِ»: مقصود و هدف سخن؛ «الكلامُ فيه على وُجُوهٍ أو على أربعةِ اوْجُهٍ»: سخن گونه بسيار دارد يا بر چهار گونه است؛ «وَجْهُ الشبَه»: وجه تشابه؛ «الوَجْهُ الجانبيّ او الجنب فى الهَرَم و المَوشُور» (ه) ضلعهاى شكل هرم يا منشور باستثناى قاعده آن؛ «كثيرُ الوجوه» (ه): جسمى است كه اطراف آن ضلعهاى متساوى از تمام جهات باشد.

=الوِجْه-

جانب و ناحيه.

=الوَجُه-

مرادف (الوَجِه) است.

=الوَجَه-

آب كم.

=الوَجِه-

صاحب مقام و منزلت.

=الوُجْهَة-

بمعناى (الجِهَة) است.

=الوِجْهَة-

بمعناى (الجِهَة) است.

=الوُجُوب-

مص، ضرورت اقتضاى ذات و تحقق آن در خارج.

=الوُجُود-

مص، هستى، وجود.

=الوُجُودِيّ-

منسوب به وجود، ضد عدمىّ است.

=الوُجُودِيَّة-

مكتب فلسفى اصالت وجود است.

=الوُجُور-

دارو كه در دهان ريخته شود.

=الوَجُور-

مرادف (الوُجُور) است.

=وَجِيَ-

يَوْجَى وَجىً [وجي] الماشي: سم ستور ساييده يا باريك شد.

=الوَجِي-

[وجي]: «مَاشٍ وَجٍ»: ستور سم ساييده و باريك پا.

=الوَجِيّ-

[وجي]: آنكه نه خير و نه سودى داشته باشد؛ «ماشٍ وَجِيٌّ»: آنكه پاى نرم و نازك يا ساييده دارد.

=الوَجْيَاء-

[وجي]: مؤنث (الوَجِيّ) است.

=الوَجِي ء-

[وجأ]: آنكه مورد ضرب يا جرح با دست يا چاقو قرار گرفته باشد.

=الوَجِيئَة-

[وجأ]: خرما يا ملخ كوبيده كه با روغن مخلوط و خورده شود،- (ح): گاو.

=الوَجِيبَة-

وظيفه، مقررى، ماهانه، معامله اقساطى؛ «قد استوفيتَ وَجِيبَتك»: اقساط بدهى خود را پرداختى.

=الوَجِيَة-

[وجي]: مؤنث (الوَجِي) است.

=الوَجِيد-

ج وُجْدان: زمين مسطح و هموار.

=الوَجِيز-

كم و مختصر،- مِنَ الْكُلام: سخن كوتاه و قابل فهم؛ «بوَجيز العِبَارَة»: با گفتارى كوتاه.

=الوَجِيف-

مص، افتادن از ترس.

=الوَجِين-

ج وُجْن: كناره دره، زمين بلند و سخت.

=الوَجِيه-

ج وُجُهَاء: بزرگ قوم، مرد گرانقدر و عالى مقام،- من الأكسية: لباس دورويه؛ «سببُ وَجِيهٌ»: علت قابل قبول و خردمندانه.

=الوَجِيهَة-

ج وَجِيهات و وَجَائِه: مؤنث (الوجيه) است،- ج وَجَائِه: مهره دو رو كه چهره در آن مانند آئينه ديده مى شود و براى چشم زخم معمولًا بر گردن مىويزند.

=وَحَى-

- وَحْياً [وحي] إلى فلانٍ: به او اشاره نمود، بسوى او پيامى فرستاد،- اليه او وَحَى اليهِ كلاماً: پنهانى با او سخن گفت،- اللّه فى قلبهِ كذا: خداوند به او وحي يا الهام نمود،- الذّبيحةَ: قربانى را با شتاب ذبح نمود،- وَحْياً و وَحىً و وَحَاءً: شتاب كرد.

=وَحَّى-

تَوْحِيَةً [وحي] ذبيحتَهُ: قربانى خود را با شتاب ذبح نمود،- هُ: او را شتابانيد.

=الوَحَى-

ج وُحِيّ [وحي]: آوا، شتاب، آتش، پادشاه، مرد بزرگوار.

=الوَحَاة-

[وحي]: آوا، صوت.

=وُحَادَ-

[وحد]: معدول از (وَاحِد وَاحِد) است؛- «جاؤُوا وُحَاد» يكى پس از ديگرى آمدند و نيز در مؤنث چنين مىيد زيرا غير منصرف است بعلت عدل و وصف.

=الوَحَام-

مرادف (الوِحَام) است.

=الوِحَام-

اسم است از «وَحِمَتِ الحُبْلَى»: ويار زن آبستن.

=وَحَدَ-

يَحِدُ وَحْداً و وَحْدَةً و حِدَةً و وُحُوداً: در كار خود به تنهائى اقدام كرد.

=وَحُدَ-

يَحِدُ وَ حَادَةً و وُحُودَةً: مرادف (وَحَدَ) است.

=وَحَّدَ-

تَوْحِيداً [وحد] اللّهَ: به خداى يكتا ايمان آورد؛ «لا إلهَ إلّا اللّهُ» گفت،- المتعدّدَ: آنرا يكى كرد،- العددَ: بر آن عدد يكى افزود؛ «وَحَّدْتُ العشرة»: شماره ده را يازده كردم.

=الوَحْد-

مص،: «رأيْتُهُ وَحْدَهُ او جاءَ وَحْدَهُ» او را تنها ديدم يا او به تنهايى آمد. اين كلمه مصدرى است كه مثنى و جمع ندارد، و نصب آن بنا بر حال بودن است به تقدير (منفرداً) و گفته اند اضافه نميشود مگر در جمله «فلانٌ نَسِيجُ وحْدِهِ» كه در مدح و ستايش بكار مى رود و «فلانٌ عُيَيْر وَحْدِهِ و جُحيش وَحْدِهِ» كه در مذمت و نكوهش بكار مى رود؛ «رَجُلٌ وَحْدٌ»: مرد تك و تنها؛- «اجِيرُ الوَحْدِ»: مزدور يكنفر؛ «الأجير المشترك»:

مزدور چند نفر و اين از مسائل فقهى است.

=الوَحَد-

تنها، يگانه.

=الوَحِد-

مرادف (الوَحَد) است.

=الوُحْدان-

جمع (واحد) از قوم است؛ «جاؤوا وُحْداناً و زَرَافاتٍ» يكايك و گروه گروه آمدند.

=الوَحْدانِيّ-

منفرد به نفس، تك رو.

=الوَحْدانِيَّة-

تنهائى، گوشه نشينى.

=الوَحْدَة-

مص، كمى، همبستگى قوم و اتحاد؛ «وَحْدَة الأمَّة» اتحاد ملت؛ «الوحْدةُ الرّوحية»: همبستگى معنوى؛ «الوَحدة الاقتصاديّة»: اتحاد اقتصادى،- (ا ع): يگان سرباز؛ «الوَحْدَة الفلكيَّةً» (فك): معدل فاصله زمين از خورشيد كه مساوى با ١٤٩٥٠٠٠٠٠ كيلومتر است.

=الوَحَدَة-

مؤنث (الوَحَد) است.

=الوَحِدَة-

مؤنث (الوَحد) است.

=وَحِرَ-

يَوْحَرُ وَحَراً: خوراكى را كه جانور زبان زده بود خورد و مسموم شد،- الطعامُ:

در غذا (وَحَرَة) جانور سمى افتاد،- يَحِرُ و يَوْحَرُ و يَيْحَرُ وَحَراً عليه: بسيار خشمگين و سينه اش پر كينه شد.

=الوَحْر-

كينه، خشم سخت، قلب و غش.

=الوَحَر-

مص، خشم، كينه، وسوسه هاى سينه.

=الوَحِر-

آنكه خشم وى سخت شده و دل او پر از كينه باشد؛- «طَعَامُ وَحِرٌ»: غذائيكه

=الوحرة-

=وحش-

=الوحش-

=الوحشان-

=الوحشة-

=الوحشي-

=الوحشية-

=وحل-

=الوحل-

=وحم-

=الوحم-

=الوحمى-

=الوحواح-

=وحوح-

=الوحوح-

=الوحي-

=الوحيد-

=الوحيش-

=وخى-

=الوخاد-

=الوخاط-

=الوخام-

=وخد-

=الوخد-

=وخز-

=الوخز-

=وخش-

=الوخش-

=و گاهى بر وزن وخاش و اوخاش جمع بسته مى شود،-

=وخط-

=وخم-

=الوخم-

در آن حشره سمّى افتاده باشد.

=الوَحَرَة-

ج وَحَرَ (ح): حشره ايست سمّى كه بهر كجا پا نهد آن چيز را مسموم مى كند، زن كوتاه يا شتر كوتوله؛ «امرأةٌ وَحَرَة»: زن سياه و يا سرخ چهره و كوتاه.

=وَحَشَ-

- وَحْشاً بثوبهِ أو بسلاحِه: جامه يا سلاح خود را افكند و گريخت.

=وَحَّشَ-

تَوْحِيشاً [وحش] بثوبهِ أو بسلاحهِ:

مرادف (وَحَشَ) است.

=الوَحْش-

مص،،- ج وُحُوش و وُحْشَان: حيوان وحشى؛ «حمارُ وَحْش» و «حِمارٌ وَحْشِيُّ» گورخر، «بَقَرُ الوَحْشِ»: گاو وحشى بر خلاف «البقر الأهلية»: گاو اهلى؛ «مكانٌ وَحْشٌ»:

جاى بى آب و گياه؛ «مشى فى الأرض وَحْشاً»: زمين را به تنهايى پيمود؛ «بَاتَ وَحْشاً»: شب را گرسنه خوابيد.

=الوَحْشَانُ-

ج وَحَاشَى: اندوهگين، غمگين.

=الوَحْشَة-

تنهائى، بريدن از مردم، زمين بى آب و گياه، ترس يا دل گرفتگى از تنهائى، اندوه، دورى دل از دوستيها.

=الوَحْشِيّ-

واحد (الوَحْش) است، هر آنچه كه از مردم دور شود و بگريزد، طرف راست از هر چيزى،- من التّين و نحوه: انجير بيابانى و مانند آن،- من القوس: پشت كمان.

=الوَحْشِيَّة-

مؤنث (الوَحْشىّ) است، وحشيگرى، تند خوئى، بادى كه از شدت وزش به زير جامه داخل شود.

=وَحِلَ-

يَوْحَل وَحَلًا و مَوْحَلًا: در گل و لاى افتاد.

=الوَحْل-

گل و لاى و مرادف (الوَحَل) است و كاربرد آن كم است.

=الوَحَل-

ج أَوْحَال و وُحُول: گل نرم و رقيق.

=الوَحِل-

آنكه گل آلود شده باشد.

=وَحَمَ-

«وَحَمْتُ وَحْمَهُ»: خواسته او را خواستم.

=وَحِمَ-

يَحِمُ و يَوْحَمُ وَحَماً الشي ءَ: آن چيز را آرزو كرد،- تِ الْمَرأَةُ: آن زن آبستن شد و پاره اى از خوراكيها را ويار كرد، تغيير كرد و اشتهاى او به پاره اى از خوراكيها كم شد.

=وَحَّمَ-

تَوْحِيْماً [وحم] الحُبلَى: به زن آبستن آنچه از خوراكيها كه ميخواست داد،- لها:

براى زن آبستن قربانى كرد و آنچه كه ميخواست بوى تقديم نمود.

=الوَحَم-

مص، اسم است از آنچه كه زن آبستن و يار مى كند، آواز بال پرنده هنگام پرواز.

=الوَحْمَى-

ج وِحَام و وَحَامَى: زنيكه دگرگون شده و يا اشتهاى به غذاى او كم شده باشد.

=الوَحْوَاح-

ج وَحَاوِيح [وحوح]: نيرومند، بزرگ و رئيس، سگ بانك كننده.

=وَحْوَحَ-

وَحْوَحَةً [وحوح]: با صداى گرفته آواز داد، از سختى سرما در ميان دست خود دميد و (احْ احْ) يا (حوحو) گفت.

=الوَحْوَح-

ج وَحَاوِح [وحوح]: نيرومند، مرد سبك وزن، مرد چست و چالاك، سگ آواز دهنده.

=الوَحْي-

[وحي]: مص، آنچه كه بديگرى القاء يا تفهيم شود، وحي خدا كه به پيامبرانش القاء مى شود، نامه و يا نوشته، آواز.

=الوَحِيّ-

[وحي]: شتابان؛ «موتٌ وَحِيٌ» مرگ زود رس.

=الوَحِيد-

تنها، يكتا؛ «وَحِيدُ القَرْنِ» (ح):

كرگدن.

=الوَحِيش-

جانور وحشى؛ «الجَانِبُ الوَحِيشُ»:

وحشى.

=وَخَى-

- وَخْياً [وخي] الأَمرَ: قصد آن كار را كرد،- تِ النّاقة: ماده شتر به جهتى روان شد.

=وَخَّى-

تَوْخِيَةً [وخي] الأَمْرَ: فقط آن را خواست،- هُ لِلأَمر: او را پى كارى فرستاد.

=الوَخَّاد-

«البَعيرُ الوَخَّاد»: مرادف (الوَاخِد) بمعناى شتر تندرو است.

=الوَخَّاط-

شتر مرغ يا شتر تندرو، «طَعْنٌ او رمحٌ وَخَّاطٌ»: ضربه عميق يا نيزه فرو رونده.

=الوَخَام-

«أَرْضٌ وَخَامٌ»: زمينى كه گياه در آن سودمند نباشد.

=وَخَدَ-

- وَخْداً و وَخِيداً و وَخَدَاناً البعيرُ: شتر شتابان شد و مانند شتر مرغ تند راه رفت.

=الوَخْد-

ج وُخُود: اسم است از (وَخَدَ): شتابان.

=وَخَزَ-

- وَخْزاً هُ: او را با سوزن يا نيزه و مانند آن زخم سطحى زد،- هُ الشّيبُ: سپيدى با سياهى موى او آميخته شد.

=الوَخْز-

مص، مقدارى كم از هر چيزى؛ «وَخْزُ الضميرِ»: اندوه و گريه باطنى.

=وَخُشَ-

يَوْخُشُ وُخُوشَةً و وَخاشَةً و وُخُوشاً الشي ءُ: آن چيز پست و نامرغوب شد،- رَأسُ الْكَبْشِ: سر قوچ خشك و لاغر شد.

=الوَخْش-

پست و نامرغوب از هر چيزى، افراد پست و فرومايه. اين كلمه در مفرد و جمع و مذكر و مؤنث كاربرد يكسان دارد.

=و گاهى بر وزن وِخَاش و اوْخاش جمع بسته مى شود،- و در زبان متداول بمعناى خشن و زبر است.

=وَخَطَ-

- وَخْطاً فلاناً بالرمح: او را با نيزه زد،- هُ بِالسّيف: از دور به او شمشير زد،- هُ الشّيبُ: موى سياه سر او گندمى شد،- فى البيع: در فروش يكبار سود برد و بار دگر زيان كرد.

=وُخِطَ-

سپيدى در موى سياه او پديد آمد.

=وَخَمَ-

- وَخْماً هُ: از او بد غذاتر و ناگوارتر شد.

=وَخِمَ-

يَوْخَمُ وَخَماً من كذا و عنهُ: از آن چيز بد غذا شد و امتلاء معده برايش پديد آمد.

=وَخُمَ-

يَوْخُمُ وَخَامَةً و وُخُومَةً و وُخُوماً المكانُ أو الطعامُ: جاى و مكان و غذا نامناسب و ناسازگار شد.

=وَخَّمَ-

تَوْخِيماً [وخم] الشي ءَ: آن چيز را سخت و دشوار ساخت.

=الوَخْم-

ج أَوْخام من الرجال: مرد سنگين.

=الوَخَم-

(طب): نوعى بيمارى مانند بواسير،- (طب): آلودگى هوا بعلت بيماريهاى وبائى و واگيردار،- و در زبان متداول كنايه از مدفوع انسان است.

=الوَخِم-

ج أَوْخام من الرجال: مرادفِ (الوَخْم)

=الوخمة-

=الوخود-

=الوخوم-

=الوخي-

=الوخيم-

=الوخيمة-

=ود-

=الود-

=ودى-

=الودى-

=الوداج-

=الوداس-

=الوداع-

=الوداعة-

=الوداك-

=ودج-

=الودج-

=ودس-

=الودس-

=ودع-

=فعل امر اين كلمه (دع) مى باشد كه رايج است اما فعل ماضى و مصدر آن كاربردى كم دارد،- مالا عنده: مال يا آن چيز را نزد او به وديعه گذارد،- الشي ء: آن چيز آرام شد،- الرجل: آن مرد ساكن و آرام شد،- المسافر الناس: مسافر با مردم خدا حافظى كرد؛- «و دعوه»: براى او دعا كردند كه خداوند سختى سفر را بر او آسان و بسلامت وى را بخانه باز گرداند،-

=الودع-

=الودعة-

=ودف-

=الودفة-

=ودق-

=الودق-

=الودقة-

است؛ «شي ءٌ وَخِمٌ»: چيز بيمارى زا و مسرى.

=الوَخْمَة-

«أَرضٌ وَخْمَةٌ»: زمين كه گياه در آن سبز نمى شود، زمين پر از بيمارى و يا وبا خيز.

=الوَخِمَة-

«أَرضٌ وَخِمَةٌ»: مرادف (وَخْمَةٌ) است.

=الوَخُود-

«البعيرُ الوَخُود»: مرادف (الواخد) شتر تندرو است.

=الوَخُوم-

ج وَخَامَى و وِخَام من الرجال: مرد سنگين وزن؛ «ارضٌ وَخُومٌ»: زمين وبا خيز كه در آن گياه نرويد.

=الوَخْي-

[وخي]: مص،،- ج وُخِيّ و وِخِيّ:

قصد، آهنگ، راه هموار، قاصد.

=الوَخِيم-

ج وَخَامَى و وِخَام من الرجال: مرد سنگين وزن؛ «شي ءٌ وخيم»: چيز آلوده و بيمارى زا؛ «امْرٌ وَخِيمُ العَاقِبَةِ» كار بد و زيان آور.

=الوَخِيمَة-

مؤنث (الوَخِيم) است؛ «ارضٌ وخيمَةٌ»: زمينى كه در آن گياه نرويد، زمين وبا خيز و آلوده.

=وَدَّ-

- وَدّاً و وُدّاً و وِدّاً و وَدَاداً و وُدَاداً و وِدَاداً و وَدَادَةً و مَوَدَّةً و مَوْدِدَةً و مَوْدُودَةً [ودّ] هُ: او را دوست داشت، «وَدِدْتُ لو كانُ كَذا و لو أَنَّك فَعَلْتَ كَذا»:

آرزو مى كنم كه چنان بود و يا چنين مى كردى، و لو در اينجا موصول حرفى است.

=الوُدّ-

[ودّ]: مرادف (الوِدّ) است.

=الوَدّ-

[ودّ]: مرادف (الوِدّ) است.

=الوِدّ-

[ودّ]: دوستى؛- «بِودِّي انْ يَكُونَ كَذا»: دوست دارم كه چنان باشد،- اوْداد و اوَدّ و أوِدّ: دوست دار يا آنكه بسيار دوست دارد، اسم جمع است بمعناى (المُحِبِّين):

دوستداران؛- «قومٌ وِدٌّ»: قومى كه دوستدار همديگرند؛- «بِدِّى افْعَل كذا»: ميخواهم چنان كارى بكنم. اين تعبير در زبان متداول رايج است.

=وَدَى-

- وَدْياً ودِيَةً [ودي] القاتلُ القتيلَ:

خونبهاى كشته را به ولىّ او پرداخت،- الأَمْرَ: كار را نزديك كرد،- الشّي ءُ: آن چيز روان شد، و از اين كلمه (الوادى) مشتق شده است كه آب در آن روان است و از كلمه (وَدَى) فعل امر بدينگونه:

«دِ دِيَا دُوا دِي دِيَا دِينَ» ساخته مى شود.

=الوَدَى-

[ودي]: مرگ، نابودى.

=الوِدَاج-

(ع ا): رگ گردن كه هنگام خشم متورم شود و آن دو رگ است بنام (وِدَاجَان).

=الوِدَاس-

مرادف (الوادِسِ) است و بمعناى گياه كه بر روى زمين گسترده شده است.

=الوَدَاع-

اسم است از (وَدَّعَ الْمُسَافِرَ):

خدا حافظى كردن، چوب سوخته از گياه مركبات.

=الوِدَاع-

اسم است از (وادَعَهُ): با يكديگر وداع كردن.

=الوَدَاعَة-

مص، ثبات و آرامش.

=الوَدَّاك-

آنكه چربى و روغن فرو شد.

=وَدَجَ-

- وَدْجاً الدابَّةَ: رگ ستور را زد،- بَين الْقَوم: ميان قوم اصلاح و آرامش برقرار كرد.

=وَدَّجَ-

تَوْدِيجاً [ودج]: مرادف (وَدَجَ) است.

=الوَدَج-

ج أَوْدَاج (ع ا): رگ گردن كه هنگام خشم متورم مى شود، رگ گردن قربانى كه وسيله ذبح كننده بريده مى شود.

=وَدَسَ-

- وَدْساً المكانُ: آن جاى پر از كشت و زرع شد.

=وَدَّسَ-

تَوْدِيساً [ودس] المكانُ: زمين پر از گياه شد،- تِ الْمَاشِيَةُ: دام و ستور در زمين پر از گياه چريدند.

=الوَدَس-

مرادف (الوَادِس) گياهان گسترده بر روى زمين است.

=وَدَعَ-

- وَدْعاً الشي ءَ: آن چيز را رها كرد.

=فعل امر اين كلمه (دَعْ) مى باشد كه رايج است اما فعل ماضى و مصدر آن كاربردى كم دارد،- مالًا عندهُ: مال يا آن چيز را نزد او به وديعه گذارد،- الشي ءُ: آن چيز آرام شد،- الرّجُلُ: آن مرد ساكن و آرام شد،- المسافرُ الناسَ: مسافر با مردم خدا حافظى كرد؛- «وَ دَعُوهُ»: براى او دعا كردند كه خداوند سختى سفر را بر او آسان و بسلامت وى را بخانه باز گرداند،- الثّوبَ بالثّوبِ:

جامه را در جامه ديگرى پيچيد و نگهدارى كرد.

=وَدُعَ-

يَوْدَعُ وَدَاعَةً الرجُلُ: آرام و مطمئن شد.

=وَدَّعَ-

تَوْدِيعاً [ودع] المسافرُ القومَ: مسافر با مردم خدا حافظى كرد،- القَوْمُ الْمُسَافِرَ: آن قوم مسافر را بدرقه كردند،- فلاناً: از نزد او رفت،- الثّوبَ فى صوان و نحوِهِ: جامه را در جعبه يا كمد نگهدارى كرد،- الصَّبِيَّ او الكَلبَ: بر گردن كودك يا سگ مهره سفيد آويخت،- فَرَسَهُ: اسب خود را در رفاه نگهداشت.

=الوَدْع-

مص،،- ج وُدوُع: گور، قبر، هدف و غرض، مهره، خر مهره.

=الوَدَع-

صدفهاى كوچكى كه از دريا بيرون ريخته مى شود بشكل مهره يا خر مهره كه در باطن بعضى از آنها حشره وجود دارد.

=الوَدْعَة-

ج وَدَعَات: واحد (الوَدْع) است.

=الوَدَعَة-

ج وَدَعَات: واحد (الوَدَع) است.

=وَدَفَ-

- وَدْفاً الشحمُ: پيه و چربى گداخته و روان شد،- الإِناءُ: از ظرف آب چكيد،- لهُ الْعَطَاءَ: بخشش به او را كم كرد.

=الوَدْفَة-

باغ سرسبز.

=الوَدَفَة-

پيه،- ن: نام گياهى است كه بر آن (النصِيّ) اطلاق مى شود.

=وَدَقَ-

- وَدْقاً و وُدُوقاً إليهِ: به او نزديك شد،- بِهِ: با او انس گرفت،- بطنُهُ: شكم او بزرگ شد، شكم او روان شد،- تِ السّماءُ:

آسمان باريد،- وَدْقاً الْمَطَرُ: باران قطره قطره باريد.

=وَدِقَ-

يَيْدَقُ وَدَقاً تْ عينُهُ: در چشم او جوش يا دانه سرخ پديد آمد.

=الوَدْق-

مص، باران.

=الوَدْقَة-

ج وَدْق: جوش يا دانه سرخ كه در چشم پديد آمد.

=الوَدَقَة-

ج وَدَق: مرادف (الوَدْقَة) است.

=الوَدِقَة-

«عينٌ وَدِقَةٌ»: چشمى كه در آن جوش پديد آمده باشد.

=ودك-

=الودك-

=ودن-

=الودود-

=الودوك-

=الودي-

=الودية-

=الوديد-

=الوديس-

=الوديع-

=الوديعة-

=الوديفة-

=الوديقة-

=الوديك-

=الوديكة-

=الودين-

=وذى-

=الوذاة-

=الوذالة-

=وذر-

=الوذرة-

=الوذرتان-

=الوذلة-

=وذم-

=الوذم-

=الوذمة-

=الوذية-

=الوذيلة-

=الوذيمة-

=ورى-

=الورى-

=الوراء-

=الوراب-

=الوراثة-

=الوراط-

=الوراق-

=الوراقة-

=الوراك-

=ورأ-

=ورب-

=الورب-

=وَدِكَ-

يَوْدَكُ وَدَكاً: چرب و فربه شد.

=وَدَّكَ-

تَوْدِيكاً [ودك] الثريدَ: به غذا گوشت و چربى افزود.

=الوَدَك-

چربى گوشت يا پيه؛ «وَدَكُ المِيتةِ»: آنچه كه از مردار روان باشد؛ «رَجُلٌ ذو وَدَكٍ»: مرد چاق و فربه.

=الوَدِك-

چاق و فربه.

=وَدَنَ-

- وَدْناً الشي ءَ: آن چيز را كوتاه كرد، آن چيز را كم و كوچك كرد، آنرا كوبيد،- هُ بالعصا: او را با چوب زد،- وَدْناً و وِدَاناً الشّي ءَ: آن چيز را خيس و نمدار كرد،- الجِلْدَ: پوست را زير خاك دفن كرد تا نرم شود.

=الوَدُود-

[ودّ]: بسيار دوستدار، دوست و محبوب؛- «هو وَدُودٌ و هي وَدُودٌ»: او با محبت بسيار است.

=الوَدُوك-

«دَجَاجَةٌ وَدُوكٌ»: مرغ فربه و درشت اندام.

=الوَدِيّ-

[ودي]: فسيل هاى كوچك نخل.

=الوَدِيَّة-

واحد (الوَدِىّ) است.

=الوَدِيد-

[ودّ]: دوست، ج اوِدّة و اودّاء، اسم جمع است بمعناى دوستداران.

=الوَدِيس-

گياه خشك.

=الوَديع-

ج وُدَعَاء: آرام، ساكن، اميد بخش، گور، پيمان.

=الوَدِيعَة-

ج وَدَائِع: مؤنث (الوَدِيع) است.

آنچه كه به وديعه گذارند.

=الوَدِيفَة-

باغ سرسبز.

=الوَدِيقَة-

ج وَدَائِق: زمينى كه در آن گياه و دانه ها باشد، سختى گرما.

=الوَدِيك-

«دَجَاجَةٌ ودِيكٌ»: مرغ چاق و فربه.

=الوَدِيكَة-

مؤنث (الوَدِيك) است، آردى كه با روغن آميخته باشند؛ «دَجَاجَةٌ وَدِيكةٌ» مرغ فربه و چاق.

=الوَدِين-

چيز خيسانده شد، خيس خورده.

=وَذَى-

- وَذْياً [وذي] وجهَهُ: چهره او را خراش دار كرد.

=الوَذَاة-

[وذي] آنچه كه باعث رنج شود.

=الوَذَالَة-

قطعه گوشتى كه قصاب پيش از تقسيم كردن از لاشه جدا كند.

=وَذَرَ-

- وَذْراً هُ: آن را بريد،- الجرحَ: در زخم نيشتر فرو كرد،- الوَذْرَةَ: پاره اى كوچك از گوشت را بريد،- الشّي ءَ: آن چيز را ترك كرد. در اين باره تنها فعل مضارع و امر به كار مى رود.

=وَذَّرَ-

تَوْذِيراً [وذر] الوَذْرَةَ: پاره گوشت را بريد.

=الوَذْرَة-

ج وُذْر و وَذَر من اللحم: پاره گوشتى كوچك.

=الوَذْرَتَانِ-

دو لب.

=الوَذَلَة-

«امرأَةٌ وَذَلَةٌ»: مرادف (وَذِلة) زن با حال.

=الوَذِلَة-

«امرأَةٌ وَذِلَةٌ»: زن با نشاط و با حال.

=وَذِمَ-

يَوْذَمُ وَذَمًا تِ الدّلْوُ: ريسمان دلو پاره شد،- الوَذَمُ نفسُهُ: بند يا ريسمان پاره شد.

=وَذَّمَ-

تَوْذِيماً [وذم] هُ: آنرا پاره كرد،- الكَلْبَ: بر گردن سگ زنجير يا قلّاده بست،- الدّلوَ: براى دلو ريسمان تهيه كرد.

=الوَذَم-

مص، ج وُذُوم و اوْذام و أوْذُم و جج أوَاذِم:

زيادى و بيشى، لولاى دلو كه دسته چوبى آنرا به بدنه وصل كند.

=الوَذَمَة-

واحد (الوَذَم) است،- ج وِذام:

روده و شكنبه حيوان.

=الوَذِمَة-

«دَلْوٌ وَذِمَةٌ»: دلوى كه دسته آن كنده شده باشد.

=الوَذْيَة-

[وذي]: اسم مرّه از (وَذَى) است، درد، بيمارى، عيب، آب كم.

=الوَذِيلَة-

ج وَذِيل و وَذَائِل: پاره گوشتى از كوهان شتر و يا دنبه، يك قطعه نقره جلا داده شده، آئينه،- من النساء: زن زيبا.

=الوَذِيمَة-

«وَذِيمَةُ الكلبِ»: گردن بند كه به گردن سگ آويزند.

=وَرَى-

- وَرْياً [وري] الرجُلَ: ريه او چركين شد،- القَيحُ جوفَهُ: چرك درون شكم او را پر و دردناك كرد،- وَرْياً وَرِيَةً تِ النّارُ:

آتش روشن شد،- تِ الإِبلُ: شتر فربه و پر پيه شد.

=وَرَّى-

تَوْرِيَةً [وري] النارَ: آتش را بر افروخت،- الزَّنْدَ: آتش از آتش زنه بيرون آمد،- الشّي ءَ: آن چيز را پنهان ساخت،- عن كذا: آن چيز را خواست ولى تظاهر بچيز ديگرى كرد،- الخبرَ و عن الخبر: خبر را پنهان نمود،- عن فلانٍ بصَرهُ: چشم خود را از او برداشت.

=الوَرَى-

[وري]: اسم است از (الوَرْي)، جهانيان.

=الوَرَاء-

[ورأ]: نوه پسرى، مرد فربه و درشت اندام؛ «وَرَاءُ الإِنْسانِ»: پشت سر انسان، اين كلمه كاربرد مذكر و مؤنث دارد و ظرف مكان است؛ «مَا وراء» در كنار يا آن سوى ساحل؛ «ما وراءَ النهر»: آن سوى رودخانه؛ «ما وراءَ البحر»: آن سوى دريا؛ «ما وراءَ الطّبيعةِ»: ما فوق طبيعت، آنچه كه بيش از نيرو و سنت طبيعت باشد.

=الوِرَاب-

انحراف و پيچيدگى.

=الوِرَاثَة-

[ورث]: مص، ارث.

=الوِرَاط-

فريب دادن و تقلب.

=الوَرَاق-

سبزى زمين از گياهان.

=الوِرَاق-

هنگام سبز شدن برگ درخت.

=الوَرَّاق-

دارنده كاغذ، سازنده كاغذ، فروشنده كاغذ، نويسنده، آنكه پول و ثروت بسيار دارد.

=الوِرَاقَة-

حرفه (الوَرَّاق) است.

=الوَرَّاقَة-

كارخانه كاغذ سازى.

=الوِرَاك-

ج وُرُك: مرادف (الوَارِك) است.

=وَرَأَ-

يَرَأُ و يَوْرَأُ وَرْءاً [ورأ] الشي ءَ: او را راند و دور كرد،- من الطّعام: از غذا پر شد.

=وَرَبَ-

وَرْباً الشي ءَ: آن چيز را پيچانيد و خم نمود. اين كلمه در زبان متداول رايج است.

=وَرِبَ-

يَوْرَبُ وَرَباً العِرْقُ: ريشه فاسد شد، رگ فاسد شد.

=وَرَّبَ-

تَوْرِيباً [ورب] عن الشي ءِ: آن چيز را با سخنان دو پهلو پنهان ساخت.

=الوَرْب-

ج أَوْرَاب: لانه جانوران وحشى، دهانه سوراخ موش يا عقرب، ميان دو دنده،

=الورب-

=الوربة-

=ورث-

=الورث-

=ورخ-

=ورد-

=الورد-

=الوردة-

=الوردي-

=الورديات-

=الورديان-

=الوردية-

=ورس-

=الورس-

=الورسي-

=ورش-

=الورش-

=الورشان-

=الورشانة-

=الورشة-

=ورط-

=الورطة-

=ورع-

=الورع-

=الوريع-

مقعد (تهيگاه)، سستى.

=الوَرِب-

«العِرْقُ الوَرِبُ»: رگ فاسد.

=الوَرْبَة-

مقعد، تهيگاه.

=وَرِثَ-

- وِرْثاً و وَرْثاً و إرْثًا و إرْثَةً ورِثَةً و تُرَاثًا فلاناً:

دارائى فلانى پس از مرگش بوى رسيد.

=وَرَّثَ-

تَوْرِيثاً [ورث] الرجُلَ مالًا: او را وارث خود قرار داد،- الرَّجُلُ فلاناً: وى را از ورثه خود قرار داد.

=الوِرْثَ-

مص، مرادف (الإِرْث) است.

=وَرِخَ-

يَوْرَخُ وَرَخاً العجينُ: آب خمير زياد شد و نرم گرديد.

=وَرَّخَ-

تَوْرِيخاً [ورخ] الكتابَ: واژه ايست در (أَرَّخَهُ).

=وَرَدَ-

- وُرُوداً الماءَ: به آب وارد شد، به آب زد،- الْمَاءَ و غيرَهُ: به سوى آب رفت، به آب نزديك شد و دسترسى پيدا كرد،- الرّجُلُ:

حاضر شد،- تِ الحُمَّى: تب بصورت منطقع بسراغ او آمد، تِ الشّجرةُ: درخت گل كرد.

=وَرُدَ-

يَوْرُدُ وُرُودَةً الفرسُ: اسب سرخ گون به رنگ زرد بود.

=وُرِدَ-

الرجُلُ: آن مرد تب كرد،- عليهِ بِفُلان:

او را نزد فلانى آوردند.

=وَرَّدَ-

تَوْرِيداً [ورد] الشجرُ: درخت گل كرد،،- تِ الْمرأةَ: زن به چهره خود سرخاب ماليد،- الثّوبَ: جامه را به رنگ گل در آورد.

=الوَرْد-

ج وُرُود (ن): گل سرخ، گل رُز كه داراى انواع بوى خوش و عطر مى باشد، شكوفه درخت،- ج وُرْد و وِرَاد و أَوْرَاد (ن):

زعفران،- (ح): شير، دلاور،- مِنَ الخيل:

است سرخ رنگ متمايل به زردى؛ «وَرْدُ ذَفْراءَ»: (ن): گونه اى گل.

=الوِرْد-

تشنگى، آبى كه وارد مى شود و جريان پيدا مى كند، ارتش، گروهى از پرندگان،- ج أوْرَاد: تب، نظارت بر آب و جز آن، يك جزو از قرآن كه هر شب آنرا بخوانند.

=الوُرْدَة-

رنگ اسبان گلى رنگ مانند (الغُبْسَة و الشُّقْرَة).

=الوَرْدَة-

يك دانه گل، يك بوته گل، يك شكوفه.

=الوَرْدِيّ-

آنچه كه به رنگ گلى باشد.

=الوَرْدِيَّات-

رسته اى از درختان و گياهان است مانند گل و سيب و زرد آلو و سنجد و به.

=الوِرْدِيَان-

پاسدار و نگهبان.- اين كلمه ايتاليائى است-.

=الوَرْدِيَّة-

مؤنث (الوَرْدِيّ) است،- (ن): نام بوته گلى از رسته (الوَرْديّات) است،- و در نزد مسيحيان كاتوليك نوعى عبادت است بپاس حضرت مريم كه در روز يكشنبه اول هر ماه انجام مى پذيرد.

=وَرَسَ-

- وُرُوساً النبتُ: گياه سبز شد.

=وَرِسَ-

يَوْرَسُ وَرَساً الصخُر: بر روى تخته سنگ خزه بر آمد و سبز رنگ شد.

=وَرَّسَ-

تَوْرِيساً [ورس] الثوبَ: جامه را با ماده (وَرْس) به رنگ زرد در آورد.

=الوَرْس-

(ن) گياهى است بشكل كنجد زرد رنگ كه با آن رنگ زرد كنند و از آن زعفران پديد مىيد.

=الوَرِس-

من الثياب: جامه سرخ رنگ.

=الوَرْسِيّ-

آنچه كه با وَرْس رنگ آميزى شده باشد.

=وَرَشَ-

- وَرْشاً و وُرُوشاً: آزمند شد و بدنبال كارهاى پست و ناپسنديده رفت،- شَيئاً من الطّعام: غذا را با حرص و آز خورد،- على الْقَوم: بر قوم در حاليكه غذا ميخوردند وارد شد و به او تعارف غذا نكردند،- هُ بِفُلان: او را عليه فلانى برانگيخت.

=وَرِشَ-

يَوْرَشُ وَرَشاً: سر زنده و با نشاط شد.

=وَرَّشَ-

تَوْرِيشاً [ورش] بين القوم: ميان قوم فتنه برانگيخت.

=الوَرْش-

مص، غذائى است كه از شير درست كنند.

=الوَرَش-

دردى كه در شكم پديد آيد.

=الوَرِش-

سر زنده و سبكبال، «ولدٌ وَرِش»:

در زبان متداول بر فرد پر تحرّك و با نشاط اطلاق مى شود.

=الوَرَشَانُ-

ج وِرْشَان و وَرَاشِين (ح): گونه اى كبوتر زمينى به رنگ كدر كه بر روى دم آن سفيدى باشد، قمرى.

=الوَرَشَانَة-

(ح): مؤنث (الوَرَشَان) است.

=الوَرْشَة-

گروهى از معلمين و كارگران كه با هم مشغول كار باشند.

=الوَرِشَة-

ج وَرِشَات: مؤنث (الوَرِش) است.

=وَرَّطَ-

تَوْرِيطاً [ورط] هُ: او را دچار ناراحتى كرد و به سختى انداخت،- ابلَهُ فى ابلٍ أُخْرى: شتران خود را در شتران ديگرى گم كرد.

=الوَرْطَة-

ج وَرَطَات و وِرَاط: گل و لاى، زمين پر از گل و لاى كه گوسفندان در آن افتند و رهائى نيابند، زمين هموار كه راهى بدان نباشد، چاه، دره ناهموار، نابودى، هر امرى دشوار كه رهائى از آن سخت باشد.

=وَرَعَ-

يَرَعُ وَرَعاً و وَرْعاً و وَرُوعاً و وُرُوعاً: از گناه بدور و از معصيت روى گردان شد، ترسيد،- وَرْعَةً و وَرَاعَةُ و وُرْعَةً و وَرَاعاً و وُرُوعاً و وُرْعاً وُرُعاً: ضعيف و ناتوان شد.

=وَرِعَ-

يَرعُ و يَوْرَعُ وَرَعاً و وَرْعاً و وُرُوعاً و وُرُوعاً: از گناه فاصله گرفت و از شبهات و معاصى روى گردان شد،- يَرِعُ وَرَاعَةً عَنْ كذا: از آن كار دست برداشت.

=وَرُعَ-

يَوْرُعُ وَرَعاً و وَرْعاً و وَرُوعاً و وُرُوعاً: از گناه دورى جست و از شبهات و معاصى روى گردان شد،- وَرْعَةً و وَرَاعَةً و وُرْعَةً و وَرَاعاً و وُرُوعاً و وُرُعاً و وُرُعاً: ضعيف و ناتوان شد، ترسو و كوچك شد،- وَرَاعَةً و وُرْعاً و وُرُوعاً:

دارائى او چيزهائى خُرد و ريز شد.

=وَرَّعَ-

تَوْرِيعاً [ورع] فلاناً عن كذا: فلانى را از چيزى باز داشت،- بَيْنَهما: در ميان آن دو فاصله انداخت،- الإبلَ عَن الْمَاء: شتر را از آب برگردانيد،- الفرسَ: اسب را با لگام نگهداشت.

=الوَرَعَ-

مص، اجتناب از گناه و معصيت،- ج أورَاع: پرهيزگارى؛- «رجُلٌ وَرَعٌ»:

ترسو و ناتوان و نيازمند.

=الوَرِع-

پاكدامن و پرهيزگار.

=الوَرِيع-

نگهدارنده نفس و پرهيزگار.

=ورف-

=الورف-

=ورق-

=الورق-

=الورقاء-

=الورقة-

=ورك-

=الورك-

=الوركاء-

=الورل-

=الورلة-

=ورم-

=الورم-

=الورنك-

=وره-

=الوره-

=الورهاء-

=الورهة-

=الوروار-

=الورود-

=ورور-

=الوروري-

=وري-

=الوري-

=الورية-

=الوريخة-

=الوريد-

=الوريس-

=وَرَفَ-

- وَرْفاً و وَرِيفاً و وُرُوفاً ورِفَةً الظلُّ: سايه بلند و بر افراشته شد،- النّباتُ: گياه تر و تازه و سبز و خرّم شد.

=وَرَّفَ-

تَوْرِيفاً [ورف] الظلُّ: سايه بلند و بر افراشته شد،- النَّبَاتَ النَّاضِرَ: گياه تازه را مكيد،- الأَرضَ: زمين را تقسيم كرد.

=الوَرْف-

مص، لبه هاى نازك جگر،- «وَرْفُ الشّجرِ»: سر سبزى و خرّمى درخت.

=الوَرَف-

«وَرَفُ الشجَرِ»: مرادف (وَرْفُهُ) است.

=وَرَقَ-

- وَرْقاً الشجرُ: درخت برگ در آورد،- الشّجرَ: برگ درخت را كند.

=وَرَّقَ-

تَوْرِيقاً [ورق] الشجرُ: برگ درخت آشكار شد،- الشجرَ: برگ درخت را كند، الحائطَ: ديوار را با گل صافكارى كرد.

=الوُرْق-

ج أَوْرَاق و وِرَاق: اسكناس رايج (پول كاغذى).

=الوَرْق-

ج أَوْرَاق و وِرَاق: مرادف (الْوُرْق) است.

=الوِرْق-

ج أَوْرَاق و وِرَاق: مرادف (الْوُرْق) است.

=الوَرَق-

ج أَوْرَاق: برگ درخت، هر حيوان زنده، دارائى اعم از پول يا دام و ستور، خون و مانند آن كه بشكل دايره بر روى زمين چكد، زيبائى و شادمانى و خوشگلى، پول فلزى، كاغذ، صحفه كاغذ؛ «ورق الكتاب» كاغذ كتاب؛ «ورق الصُّحُف» كاغذ روزنامه؛ «ورق النقد» پول كاغذى و اسكناس بر خلاف پول فلزى؛ «الوَرَقُ الْمُقَوّى»: مقوا، كارتن؛ «وَرَقُ الشّباب»:

شگفتى و نوباوگى جوانى.

=الوَرْقَاء-

ج وَرَاقٍ و وَرَاقَى: مؤنث (الأَوْرَق) است، كبوتر يا كبوترى كه رنگ پرهايش به سبزى زند و نفْس را بدان تشبيه زنند،- (ن): گياهى است داراى برگهاى نرم و گرد و پهن و ساقه اى تيره رنگ،- (ح):

گرگ ماده.

=الوُرْقَة-

سياهى در تيرگى.

=الوَرَقَة-

ج وَرَقَات: برگ درخت، يك برگ كاغذ، گچ ديوار كه پس از گل كارى بر روى آن مالند.

=وَرَكَ-

- وَرْكاً: بر سرين خود تكيه داد،- الرَّجُلَ: بر سرين آن مرد زد،- الشّي ءَ: آن چيز را برابر سرين خود قرار داد،- الرّاكبُ:

سواره مفصل ران خود را تا كرد براى پياده شدن و يا استراحت نمودن،- بِالمَكَانِ: در آن جا اقامت كرد،- وُرُوكاً: سرين خود را بر زمين نهاد و خوابيد،- على الأمرِ: بر آن كار توانا شد.

=وَرِكَ-

يَوْرَكُ وَرَكاً تِ الوَرِكُ: سرين بزرگ و چاق شد.

=وَرَّكَ-

تَوْرِيكاً [ورك] الحبلَ أو الرَّحْلَ: رسن يا پالان را جلوى سرين خود قرار داد،- الراكبُ: سوار پاهاى خود را تا كرد و چهار زانو دو طرف سرين خود را بر روى زين نهاد،- على الأمر: بر آن كار توانا شد،- الشّي ءَ: آن چيز را واجب گردانيد،- الذّنبَ عليه: گناه را بر او انداخت،- اليمينَ: سوگند را بر خلاف نيت سوگند دهنده ياد كرد.

=الوَرْك-

(مؤنَّثة)، ج أَوْراك (ع ا): مرادف (الوَرِك) است.

=الوِرْك-

ج أَوْرَاك (ع ا): مرادف (الوَرِك) است؛ اين كلمه مؤنث است، گوشه كمان يا آنجائي كه زه از ميان آن مى گذرد.

=الوَرِك-

(مؤنَّثة) ج أَوْرَاك: آن قسمت از بالاى ران، سرين.

=الوَرْكَاء-

زنى كه سرين بزرگ داشته باشد.

=الوَرَل-

ج وِرْلَان و أَوْرَال و أَوْرُل (ح): جانورى است خزنده بسان سوسمار ولى بزرگتر از آن كه داراى دم دراز و باريك است.

=الوَرَلَة-

(ح): مؤنث (الْوَرَل) است.

=وَرِمَ-

- وَرَماً الجلدُ: پوست بدن در اثر بيمارى متورّم شد،- انْفُ فلانٍ: خشمگين شد،- النّبتُ: درخت بلند و بزرگ شد.

=وَرَّمَ-

تَوْرِيماً [ورم] الجلدَ: پوست بدن را متورم ساخت،- انْفَ فلانٍ: او را خشمگين نمود،- بِانْفِهِ: تكبّر و خود بزرگ بينى نمود.

=الوَرَم-

مص،،- ج اوْرام: باد كردن هر عضوى در اثر بيمارى.

=الوَرَنْك-

(ح): گونه اى ماهى.

=وَرِهَ-

يَوْرَهُ وَرَهاً: كول و نادان شد،- تِ الرّيحُ:

وزش باد بسيار شد،- يَرِهُ وَرَهاً تِ المرأةُ: زن چاق و فربه شد.

=الوَرِه-

من السحاب: ابر پر باران.

=الوَرْهَاء-

زن كول و نادان.

=الوَرِهَة-

«امرأَةٌ وَرِهَةٌ»: زن فربه و چاق.

=الوَرْوَار-

[ورور] (ح): پرنده ايست با دو پاى كوتاه و نوكى دراز و سياه در بالاى سر آن سرخى است و زير گلوى آن طوقى زرد رنگ و بقيه پرهاى آن سبز متمايل به آبى است، سبز قبا.

=الوَرُود-

شتر تندرو.

=وَرْوَرَ-

وَرْوَرَةً [ورور] النظرَ: با دقت نگريست،- فِى الْكَلَام: در سخن خود شتاب كرد.

=الوَرْوَرِي-

آنكه داراى چشمانى ضعيف باشد.

=وَرِيَ-

وَرْياً و وُرْياً و رِيَةً [وري] الزَّنْدُ: از آتش زنه آتش بيرون آمد،- وَرْياً المخُّ: مغز بسيار شد.

=الوَرْي-

[وري]: مص، چركى كه درون شكم يا زخمى كه در ناى ريه پديد آيد.

=الوَرِيّ-

[وري]: پيه و دنبه فربه، ميهمان، همسايه: «لَحْمٌ وَرِيٌّ»: گوشت فربه؛ «الزَّنَدُ الوَرِيُّ»: آتش زنه روشن.

=الوَرْيَة-

[وري]: «وَرْيَةُ النارِ»: آنچه از پارچه و مانند آن كه آتش گيرد.

=الوَرِيخَة-

ج وَرَائِخ: زمين تر و نمناك، خميرى كه آب آن زياد و تنك شده باشد.

=الوَرِيد-

ج أَوْرِدَة و وُرُد و أوُرُود (ع ا): رگ گردن كه آنرا (حَبْلُ الْوَرِيد) نيز گويند؛ «رجُلٌ مُنْتَفِحُ الْوَرِيدِ»: مرد بد خوى و خشمگين.

=الوَرِيس-

رنگين شده باورس (رنگ سرخ).

=الوريق-

=الوز-

=وزى-

=الوزارة-

=الوزال-

=الوزان-

=الوزانة-

=وزب-

=الوزة-

=وزر-

=الوزر-

=الوزرة-

=وزع-

=الوزعة-

=الوزغ-

=الوزغة-

=وزن-

=الوزن-

=الوزنة-

=الوزواز-

=وزوز-

=الوزير-

=الوزيم-

=الوزيمية-

=الوزين-

=وسى-

=الوساد-

=الوسادة-

=الوساطة-

=الوسام-

=الوسامة-

=وسخ-

=الوسخ-

=وسد-

=وسط-

=الوَرِيق-

من الشجر: درخت پر شاخ و برگ.

=الوَزّ-

ج وَزَّات [وزز]: مرادف (الإِوَزّ) است و بمعناى غاز است.

=وَزَى-

- وَزْياً [وزي] الشي ءُ: آن چيز جمع و منقبض شد.

=الوَزَارَة-

دولت، حكومت، رتبه وزير.

=الوِزَارَة-

مرادف (الوَزَارَة) است.

=الوَزَّال-

(ن): گياهى است بدون برگ با ساقه هاى دايره اى و داراى شكوفه اى زيبا و زرد رنگ.

=الوِزَان-

برابرى چيزى در وزن با چيزى ديگر؛ «هو وِزانُ الشي ءِ و بوِزانِه»: معادل آن چيز در وزن است.

=الوزَانَة-

برابرى و تعادل.

=وَزَبَ-

- وُزُوباً الماءُ و نحوُهُ: آب و مانند آن روان شد.

=الوَزَّة-

ج وَزَّات [وزّ]: مؤنث (الوَزُّ) است.

=وَزَرَ-

- وَزْراً و وِزْراً الشي ءَ: آن چيز را با خود برداشت،- الرَّجُلُ: آن مرد چيز سنگين را بر پشت خود برداشت،- وِزراً الرَّجُلَ: بر آن مرد چيره شد،- وَزَارَةً للملِك: وزير شاه شد،- يَوْزَرُ وَزْراً و وِزْراً و زِرَةً: گناه كرد، مرتكب گناه شد.

=وَزِرَ-

يَوْزَرُ وَزْراً و وِزْراً و زِرَةً: گناه كرد، مرتكب گناه شد.

=وُزِرَ-

وَزْراً و وِزْراً و زِرَةً: گناه كرد،- فُلانٌ:

فلانى به گناهي كشيده شد.

=الوِزْر-

مص،،- ج اوزار: گناه، سنگينى، بار سنگين، توشه مسافر؛ «اوْزَارُ الحربِ»:

ابزار جنگ.

=الوَزَر-

پناهگاه، كوه بلند، هر سنگر و پايگاه.

=الوِزْرَة-

ج وِزْرَات و وِزِرَات و وِزَرَات؛ پوشاكى كوچك.

=وَزَعَ-

- وَزْعاً الجيشَ: آرتش را صف آرائى كرد،- فُلانًا او بِفُلانٍ: از او جلوگيرى كرد،- فُلاناً بفلانٍ: او را از فلانى راند و دور كرد.

=وَزَّعَ-

تَوْزِيعاً [وزع] المالَ بينهم: مال را ميان آنها پخش كرد،- الْمَالَ عليهم: مال را ميان آنها تقسيم كرد.

=الوَزَعَة-

جمع (الوازع) است، ياران شاه و گارد ويژه او، اميرانى كه مردم را از منكرات باز دارند.

=الوَزَغَ-

لرزش و تكان خوردن، مرد ترسو و تنبل.

=الوَزَغَة-

ج وَزَغ و وِزَاغ و أَوْزاغ و وِزْغان و إزْعان (ح): گونه اى از جانوران خزنده مانند مارمولك.

=وَزَنَ-

- وَزْناً و زِنَةً الشي ءَ: آن چيز را سنجيد تا وزن آنرا بداند؛ «هذا يَزِنُ رطلًا»: اين چيز يك رطل وزن دارد،- لهُ الدّراهمَ و غيرها:

پولها را وزن كرد و به او داد،،- الأرضَ:

زمين بلندترى را براى خود برگزيد،،- الشِّعْر: شعر را تنظيم و مطابق با ميزان و قافيه سرود.

=وَزُنَ-

يَوْزُنُ وَزَانَةً الشي ءُ: آن چيز سنگين شد،- الرّجُلُ: صاحب نظر و خردمند و برتر شد.

=وَزَّنَ-

تَوْزِيناً [وزن] نفسَهُ على كذا: خود را براى آن كار آماده كرد.

=الوَزْن-

مص،،- ج اوْزان: مثقال؛ «هُو وَزْنُ الشّي ء»: او روبروى آن چيز يا معادل آن در وزن است؛ «اقام وَزْناً كبيراً لكذا»: براى آن اهميت بسيار قائل شد.

=الوَزْنَة-

اسم مرّه از (وَزَنَ) است، زن خردمند و استوار رأى،- و در نزد مردم لبنان بمعناى سه رطل است.

=الوِزْنَة-

اسم نوع از (وَزَنَ) است.

=الوَزْوَاز-

[وزوز]: آنكه هنگام راه رفتن گامهاى كوتاه بردارد و تنش جنبان باشد، مرد سبكبال و كوتاه،- (ح): نام پرنده ايست.

=وَزْوَزَ-

وَزْوَزَةً [وزوز]: با گامهاى كوتاه و جنبانيدن تن راه رفت، سبك شد و با شتاب پريد.

=الوَزِير-

ج وُزَرَاء و أَوْزَار: وزير، عضو هيأت دولت، معاون.

=الوَزِيم-

عند أَرباب علم النبات: عضو مادگى در گلها و درختان شامل تخمدان و خامه و كلاله.

=الوَزِيمِيَّة-

(ن): گونه اى گياه از رسته نجيليات است كه داراى ساقه اى بلند در چند متر و گلهاى آن به رنگ نقره مى باشد.

=الوَزِين-

دانه آرد شده حنظل؛ «فلانٌ وَزينُ الرّأي»: فلانى استوار رأى است.

=وَسَى-

- وَسْياً [وسي] رأْسَهُ: موى سر خود را تراشيد.

=الوُسَاد-

ج وُسُد: بالش، پشتى.

=الوَسَاد-

ج وُسُد: مرادف (الوُساد) است؛ «لَزِمَ الوَسادَ»: از بستر خواب بيرون نيامد.

=الوِسَاد-

ج وُسُد: مرادف (الوُساد) است.

=الوُسَادَة-

ج وُسَادَات و وَسَائِد: بالش، ناز بالش.

=الوِسَادَة-

ج وِسَادَات و وَسَائِد: مخده، بالش.

=الوَسَاطَة-

مص، وساطت، ميانجيگرى.

=الوِسَام-

ج أَوْسِمَة [وسم]: نشان و داغ ستوران، مدال، نشان افتخار؛ «وِسامُ الاستحقاق»:

نشان شايستگى؛ «وِسام جَوْقة الشّرف»: نشان لياقت و بزرگى.

=الوَسَامَة-

مص، اثر زيبائى، زيبائى و خوشگلى.

=وَسِخَ-

يَوْسَخُ و يَاسَخُ و يَيْسَخُ وَسَخاً الشي ءُ: آن چيز چرك و كثيف شد، بر روى آن چركى نشست.

=وَسَّخَ-

تَوْسِيخاً [وسخ] الشي ءَ: آن چيز را چرك كرد.

=الوَسَخ-

ج أَوْساخ: چركى و كثافت كه بر روى جامه و مانند آن نشيند.

=الوَسِخ-

«شي ءٌ وَسِخٌ»: آنچه كه بر روى آن چركى قرار گرفته باشد.

=وَسَّدَ-

تَوْسِيداً [وسد] هُ الوِسادةَ: بالش را زير سر خود نهاد،- الَيهِ الْأَمر: امر را به او اسناد كرد.

=وَسَطَ-

- وَسْطاً وسِطَةَ المكانَ أو القومَ: ميان آن جاى و يا قوم نشست،- وَسَاطَةً القومَ و فيهم:

=وسط-

=الوسط-

=الوسطى-

=الوسطاني-

=وسع-

=الوسع-

=الوسعة-

=وسف-

=وسق-

=الوسق-

=الوسقة-

=وسل-

=وسم-

=الوسم-

=الوسمة-

=الوسمي-

=وسن-

=الوسن-

=الوسنى-

=الوسنان-

=الوسنة-

=الوسواس-

=وسوس-

=الوسوط-

=الوسيط-

=الوسيطة-

=الوسيع-

=الوسيق-

=الوسيقة-

=الوسيلة-

=الوسيم-

=الوسيمة-

در ميان قوم با حق و عدالت ميانجيگرى كرد.

=وَسُطَ-

- وَسَاطَةً وسِطَةً في حَسَبِهِ: بزرگوار و نيكنژاد شد.

=وَسَّطَ-

تَوْسِيطاً [وسط] هُ: او را ميانجى قرار داد، آن را در وسط قرار داد،- فى حَسَبِهِ:

بزرگوار و نيكنژاد شد،- الشي ءَ: آن چيز را دو نيم كرد.

=الوَسْط-

مص، ميان و ميانه هر چيزى؛- «وَسْطَ القَوم»: ميان قوم.

=الوَسَط-

للمذكَّر و المؤنَّث و الواحد و الجمع، و يُجْمَع أَيضاً على أَوْساط: معتدل؛ «شي ءٌ وَسَطٌ»: ميان خوب و بد، دايره و محيط؛ «الوَسَط التجارى»: محيط تجارى؛ «وَسَطُ الشي ءِ»: ميان دو طرف چيزى؛ «وَسَطُ الحَبْلِ»: ميان ريسمان؛ «وَسَطُ الدّارِ»: ميان خانه؛ «هو في وَسَطِ القوِم»: او در ميان مردم است؛ «الوَسَطُ الهندسي لعددين، أو لطولين» (ه): عددى ثابت، يا طول آن است كه جذر تربيعى در حاصل ضرب آن دومى باشد.

=الوُسْطَى-

ج وُسْط: مؤنث (الأَوْسَط) است،- مِنَ الأَصابع: انگشت وسط كه ما بين بنصر و سبّابه است.

=الوَسْطَانِي-

[وسط]: آنكه در وسط نشسته است، مِنَ الأَوْلَاد: فرزند وسط ميان دو پسر بزرگ و كوچك.

=وَسَعَ-

يَوْسَعُ وَسْعاً اللّهُ عليهم رزقَهُ: خداوند رزق و روزى آنها را فراخ نمود.

=وسِعَ-

- سَعَةً و سِعَةً المكانُ: آن جاى گسترده و فراخ شد،- الشّي ءَ: آن چيز را در برگرفت؛ «هَذا الإِناء يَسَعُ عِشرين كَيْلًا»: اين ظرف گنجايش بيست كيل را دارد.

=وَسُعَ-

يَوْسُعُ سَعَةً و وَسَاعَةً المكانُ: آن مكان گسترده و پهن شد،- الْفَرَسُ: اسب در دويدن گامهاى فراخ و بلند برداشت.

=وَسَّعَ-

تَوْسِيعاً [وسع]: آن را گسترده و فراخ كرد، اين واژه ضد (ضَيَّقَ) است.

=الوُسْع-

توان، قدرت؛ «ليس في وُسْعِهِ ان يفعلَ كذا»: او نمى تواند آن كار را انجام دهد؛ «بَذَلَ وُسْعَهُ»: كوشش خود را بكار برد.

=الوَسْع-

مرادف (الوُسْع) است.

=الوِسْع-

مرادف (الوُسْع) است.

=الوُسْعَة-

فراخى، گستردگى.

=وَسَّفَ-

تَوْسِيفاً [وسف] الشي ءَ: آن چيز را پوست كند.

=وَسَقَ-

- وَسْقاً الشي ءَ: آنرا جمع آورى كرد، حمل كرد،- الْبَعيرَ: شتر را بار كرد،- تِ الْعينُ الماءَ: چشم پر آب شد،- تِ النّخلَةُ:

نخل خرما بارور شد،- السّفينةَ فى لغة البحرية: كشتيرا بارگيرى كرد و براه انداخت،- وَسِيقاً البَعيرَ: شتر را راند.

=وَسَّقَ-

تَوْسِيقاً [وسق] الحنطةَ: گندم را بار بار كرد.

=الوَسْق-

مص،،- ج اوْساق: شصت پيمانه است، بار شتر،- ج اوْسَاق و وُسُوق: نخل را بارور كرد.

=الوَسْقَة-

في لغة البحريَّة: بار كشتى.

=وَسَلَ-

- وَسِيلَةً إلى اللّهِ بعملٍ أو وسيلةٍ: كارى كرد كه با آن بدرگاه خدا نزديك شود.

=وَسَّلَ-

تَوْسِيلًا [وسل] إلى اللّهِ بعملٍ أو وسيلةٍ:

مرادف (وَسَلَ) است.

=وَسَمَ-

- وَسْماً و سِمَةً هُ: آن را داغ و نشان كرد، براى آن علامت و نشانى گذاشت تا با آن شناخته شود؛- الوَسْمِيُّ الأَرض:

نخستين باران بهار بر زمين باريد.

=وَسُمَ-

يَوْسُمُ وَسَاماً و وَسَامَةً الغلامُ: زيبا روى شد،- الوجهُ: چهره زيبا شد.

=وَسَّمَ-

تَوْسِيماً [وسم]: بموقع حاضر شد.

=الوَسْم-

مص،- ج وسُوُم: نشانه، اثر داغ كردن،- (ن): گياهى كه از برگ آن خضاب سازند.

=الوَسْمَة-

وسمه (گياهى كه از برگ آن خضاب سازند).

=الوَسِمَة-

مرادف (الوَسْمَةَ) است.

=الوَسْمِيّ-

اولين باران بهار.

=وَسِنَ-

يَوْسَنُ وَسَناً و سِنَةً: خواب او را فرا گرفت يا چرت زدن او زياد شد، بيدار شد،- فلانٌ: از بوى گند چاه بيهوش شد. (مانند اسِنَ) است.

=الوَسَن-

مص،،- ج اوسان: نيازمندى.

=الوَسِن-

آنكه سنگينى خواب او را گرفته باشد يا اينكه بسختى چرت زند.

=الوَسْنَى-

مؤنث (الوَسْنَان) است.

=الوَسْنَان-

مرادف (الوَسِن) است.

=الوَسْنَة-

كم خوابى، چرت زدن.

=الوَسِنَة-

مؤنث (الوَسِن) است.

=الوَسَنِيّ-

آنكه بسيار چرت زند.

=الوَسْواس-

ج وَسَاوِس [وسوس]: اسم است از (وَسْوَسَ)، شيطان، اهريمن، گونه اى بيمارى است، آنچه از بدى كه در دل خطور كند.

=وَسْوَسَ-

وِسْواساً و وَسْوَسَةً [وسوس] الشيطانُ لهُ و إليهِ: شيطان او را وسوسه نمود،- الرّجُلُ:

خرد او آسيب ديد و بى رويه سخن گفت، دچار وسوسه شد، پنهانى سخن گفت؛- الرّجُلُ: با آن مرد پنهانى و در گوشى سخن گفت،- الحَلْيُ او القَصبُ: زيور آلات ياني آواز داد.

=وُسْوِسَ-

[وسوس] بهِ: سرگردان شد و سخنان پريشان گفت.

=الوُسُوط-

«وُسُوطُ الشمسِ»: قرار گرفتن خورشيد در وسط آسمان.

=الوَسُوط-

متوسط، ميانه، چادر پشمى كوچك.

=الوَسِيط-

ج وُسَطَاء: آنكه ميان دو دشمن ميانجيگرى كند.

=الوَسِيطَة-

مؤنث (الوَسِيط) است.

=الوَسِيع-

گسترده و فراخ،- مِنَ الخيل:

اسبى كه با گامهاى بلند بدود.

=الوَسِيق-

مص، راندن، باران.

=الوَسِيقَة-

ج وَسَائِق من الإِبل: گروهى از شتران.

=الوَسِيلَة-

ج وَسِيلٌ و وَسَائِل و وُسُل: وسيله، واسطه، روش، جاى و مقام نزد شاه، درجه و رتبه.

=الوَسِيم-

ج وُسَمَاء و وِسَام: زيبا روى.

=الوَسِيمَة-

ج وَسِيمات و وِسَام: مؤنث (الوَسِيم) است.

=وشى-

=الوشاء-

=الوشاة-

=الوشاح-

=الوشاحة-

=وشج-

=وشح-

=الوشحاء-

=وشر-

=وشظ-

=وشع-

=الوشع-

=وشق-

=الوشق-

=وشك-

=الوشك-

=الوشكان-

=وشل-

=الوشل-

=وشم-

=الوشم-

=الوشمة-

=الوشوع-

=الوشول-

=الوشي-

=الوشيج-

=الوشيجة-

=الوشيظ-

=الوشيظة-

=الوشيع-

=وَشَى-

- وَشْياً و شِيَةً [وشي] الثوبَ: جامه را رنگ آميزى و نقش و نگار كرد،- الْكَلَامَ:

دروغ گفت،- وَشْياً و وِشَايَةً بهِ الَى المَلِك او الحاكم: از او در نزد شاه يا حاكم بد گوئى و سخن چينى كرد.

=وَشَّى-

تَوْشِيَةً [وشي] هُ ثوباً: جامه بر او پوشانيد،- الثّوبَ: جامه را رنگ آميزى و نقش و نگار كرد،- الْكَلامَ: دروغ گفت.

=الوَشَّاء-

[وشي]: مبالغه از (الواشِي) است، آنكه جامه هاى ابريشمى و نگارين به فروش رساند.

=الوُشاة-

[وشي]: جمع (الوَاشِي) است، آنها كه سكّه طلا ضرب ميزنند.

=الوُشَاح-

ج وُشُح و أَوْشِحَة و وَشائِح: مرادف (الوِشاح) همانند گردن بند است.

=الوِشَاح-

گردن بندى است از پارچه پهن كه بر روى آن جواهر نصب شده و زن بر گردن و يا سينه خود حمايل مى كند، ج وُشح و أَوْشِحَة و وَشَائِح؛ و از اين گونه است نشان پهن كه بعنوان مدال تهيه مى شود، همچنين واژه (الوِشَاح) بمعناى شمشير و كمان است، «ذو الوِشَاح»: نام شمشير عمر بن الخطاب بوده است.

=الوِشَاحَة-

شمشير.

=وَشَجَ-

- وَشْجاً تِ الأَغصانُ: شاخه هاى درخت درهم پيچيده شد،- مَحْمَلَهُ: محمل را بست و استوار كرد تا چيزى از آن بر زمين نيفتد.

=وَشَّجَ-

تَوْشِيجاً [وشج] مَحْمَلَهُ: محمل خود را بست و محكم كرد تا چيزى از آن بر زمين نيفتد،- اللّهُ قرابَتهُ بكم: خداوند قرابت و خويشاوندى او را با شما بهم پيوست،- اللّهُ بَيْنَ الْقَوم: خداوند ميان آن قوم سازش و دوستى برقرار كرد.

=وَشَّحَ-

تَوْشِيحاً [وشح] هُ: بر او حمايل بست.

=الوَشْحاء-

ماده بز سياه رنگ كه داراى نشانه هاى سفيد باشد.

=وَشَرَ-

- وَشْراً أَسنانَهُ: دندانهاى خود را صاف و تيز كرد،- الخَشَبَة بِالْمِنشار: چوب را با اره بريد.

=وَشظَ-

- وَشْظاً العَظْمَ: پاره اى از استخوان را شكست،- الْفأسَ: در ميان سوراخ دسته چكش چوب قرار داد تا محكم شود،- القومُ الينا: آن گروه اندك بما پيوستند.

=وَشَعَ-

- وَشْعاً الشي ءَ: آن چيز را درهم آميخت،- وَشْعاً و وُشُوعاً الْجَبَلَ وَ فيه: بالاى كوه رفت و به قله رسيد.

=وَشَّعَ-

تَوْشِيعاً [وشع] القطنَ: پنبه را پس از زدن پيچيده و كلاف كرد،- الشّي ءُ فى الشّي ءِ:

چيزى در آن چيز داخل شد،- الثّوبَ: جامه را نقش و نگار كرد،- الشّيبُ رأسَهُ: سفيدى پيرى بر روى سر او پديد آمد،- القَومُ على كَرمِهِم أو بُستانهم: دور باغ يا تاكستان خود را پرچين نهادند تا كسى به آن وارد نشود.

=الوَشْع-

مص،- ج وُشُوع: شكوفه دانه ها و سبزيجات، گياه كم در كوهستان.

=الوُشُع-

خانه عنكبوت.

=وَشَقَ-

- وَشْقاً هُ: آن را خراش داد،- هُ بالرمح: با نيزه به او طعنه زد،- اللَّحْمَ:

گوشت را تكه تكه كرد.

=وَشَّقَ-

تَوْشِيقاً [وشق] الشي ءَ: آن چيز را قطعه قطعه و توزيع كرد.

=الوَشَق-

(ح): جانورى است درنده از تيره سنوريات كه جثه آن از يوزپلنگ كوچكتر است. و از پوست آن استفاده مى شود.

=وَشُكَ-

يَوْشُكُ وَشْكاً و وَشَاكَةً الأَمرُ: كار به سرعت انجام شد.

=وَشَّكَ-

تَوْشِيكاً [وشك] الأَمرُ: مرادف (وَشُكَ) است.

=الوُشْك-

شتاب، سرعت.

=الوَشْك-

مرادف (الوُشْك) است؛ «على وَشْكِ انْ»: نزديك بود كه ...

=الوُشْكان-

مرادف (الوُشْك) است.

=الوَشْكان-

مرادف (الوُشْك) است.

=الوِشْكان-

مرادف (الوُشْك) است.

=وَشَلَ-

- وُشُولًا: مستمند و ناتوان شد،- وَشْلًا و وَشَلَاناً الْماءُ: آب چكيد و روان شد.

=الوَشَلِ-

ج أَوْشَال: اشك كم، آبى كم كه از دامنه سنگ يا كوه برآيد، آب يا اشك بسيار، ترس و دلهره.

=وَشَمَ-

- وَشْماً اليدَ: دست را با سوزن و رنگ خالكوبى كرد.

=وَشَّمَ-

تَوْشِيماً [وشم] اليدَ: دست را خالكوبى كرد،- الغُصْنُ: برگ شاخه در آمد و سبز شد.

=الوَشْم-

مص،- ج وشُوم وَ وِشَام: خالكوبى، آنچه از خطها و نگار كه خالكوبى بر دست ايجاد مى كند، آغاز سبز شدن درختان.

=الوَشْمَة-

اسم مرّه از (وَشَمَ)، يك قطره از باران.

=الوَشُوع-

گياهان كه در دامنه كوه پراكنده باشند، داروئى كه در دهان ريخته شود.

=الوَشُول-

«ناقةٌ وَشُولٌ»: ماده شتر پر شير، ماده شتر كم شير.

=الوَشْي-

[وشي]: مص،- «ج وِشَاء»:

نگار جامه، جامه هاى نگارين؛- «وشيُ السّيفِ»: پرنده شمشير.

=الوَشِيج-

همبستگى قرابت و خويشاوندى، درخت نيزه، نيزه ها؛ «تَطَاعَنُوا بِالوَشِيج»: رزمندگان با نيزه ها با هم جنگيدند.

=الوَشِيجَة-

ج وَشَائِج: ليفى است كه بوسيله آن دانه هاى درو شده را جمع كنند، مفرد (الوشائج) بمعناى رگهاى گوش است.

=الوَشِيظ-

ج أَوْشَاظ: پيرو، دنباله رو، پيمان، آنكه در ميان قومى غير از خود باشد، خسيس، مردمى كه از يك اصل و نژاد نباشند.

=الوَشِيظَة-

ج وَشَائِظ: قطعه چوبى كه با آن شكستگى قدح را ترميم كنند.

=الوَشِيع-

نقش و نگار جامه، سقف خانه يا حصير و مانند آن كه روى تيرهاى سقف گذارند. شاخه خشك درخت كه فرو افتد، پرچين كه دور باغ نصب كنند تا كسى به آن داخل نشود. جايگاه فرمانده لشكر كه بلند و مشرف بر لشكريان باشد.

=الوشيعة-

=الوشيق-

=الوشيقة-

=الوشيك-

=الوشيمة-

=وصى-

=الوصاة-

=الوصاد-

=الوصاف-

=الوصافة-

=الوصاية-

=وصب-

=الوصب-

=وصد-

=،- فلانا: او را بر حذر نمود،-

=الوصر-

=وصف-

=الوصفية-

=وصل-

=الوصل-

=الوصلة-

=وصم-

=الوصم-

=الوصمة-

=الوصواص-

=وصوص-

=الوصوص-

=الوصول-

=الوصولي-

=الوصولية-

=الوصي-

=الوصيد-

=الوصيدة-

=الوَشِيعَة-

ج وَشِيعٌ و وشَائِع: ما كوى بافندگى، ماسوره، قرقره، ني كه بافنده پارچه بافته را دور آن پيچد، هر بسته يا پيچيده.

=الوَشِيق-

گوشت بريده و خشك شده كه در سفرها با خود ببرند.

=الوَشِيقَة-

ج وَشَائِق: مرادف (الوَشِيق) است.

=الوَشِيك-

للمذكّر و المؤنّث: نزديك، سريع، شتاب.

=الوَشِيمَة-

شر و دشمنى.

=وَصَّى-

تَوْصِيَةً [وصي] فلاناً بكذا: با فلانى درباره چيزى پيمان بست، با ايماء و اشاره مطلب را به او فهمانيد،- فُلاناً بِوَلَدِهِ: درباره فرزندش به فلانى سفارش كرد تا با وى مهربانى كند،- الى فلانٍ: او را بر مال و فرزندانش پس از مرگ خود وصي نمود،- الَيه بِالصّلاة: او را به نماز خواندن امر كرد.

=الوَصَاة-

ج وَصَّى [وصي]: وصيت.

=الوِصَاد-

اسم است از (اوْصَدَ البابَ: درب را بست، و اوْصدَ القِدْرَ: در ديگ را بست).

=الوَصَّاد-

بافنده.

=الوَصَّاف-

بسيار وصف كننده، پزشك.

=الوَصَّافَة-

اسم است (وَصُفَ الغلامُ): جوان به سن خدمت رسيد.

=الوَصَايَة-

[وصي]: وصيت.

=الوِصَايَة-

[وصي]: وصيت.

=وَصَبَ-

- وُصُوباً: پايدار و استوار شد،- الدّينُ: وام ضرورى و لازم شد،- عَلى الأَمْر: بر كار مواظبت كرد و خوب اقدام نمود.

=وَصِبَ-

يَوْصَبُ وَصَباً: بيمار شد.

=وَصَّبَ-

تَوْصِيباً [وصب]: مرادف (وَصَبَ) است.

=الوَصَب-

ج أَوْصاب: بيمارى و درد هميشگى و تحليل رفتن نيروى بدن، فاصله ما بين انگشتان بنصر و سبّابه.

=الوَصِب-

ج وَصَابَى و وِصَاب: بيمار.

=وَصَدَ-

- وَصْداً: ثابت و استوار شد،- الثّوبَ: جامه را بافت،- بِالْمَكَان: در آن مكان اقامت نمود.

=وَصَّدَ-

تَوْصِيداً [وصد] الثوبَ: جامه را بافت.

=،- فلاناً: او را بر حذر نمود،- الكلبَ بِالصّيد:

سگ را براى شكار برانگيخت.

=الوِصْر-

ج أَوَاصِر: پيمان، قباله، سند.

=وَصَفَ-

- وَصْفاً و صِفَةً الشي ءَ: آن چيز را ستايش نمود، آن چيز را شيرين كرد،- الطّبيبُ للمريض: پزشك براى بيمار نسخه نوشت.

=وَصُفَ-

يَوْصُفُ وَصَافَةً الغلامُ: جوان به سن خدمت رسيد و كار را خوب انجام داد.

=الوَصْفِيَّة-

حالت وصف.

=وَصَلَ-

- وَصْلًا و صِلَةً و صُلَةً الشي ءَ بالشي ءِ:

آن دو چيز را با هم پيوند داد،- هُ بِالْف دينار: هزار دينار به او بخشيد،- وَصْلًا وَ صِلَةً رَحِمَهُ: صله رحم كرد و به خويشاوندان خود رسيد،- فلاناً: به فلانى رسيد و نزد او ماند، به او كمك و بخشش نمود،- وُصُولًا و وُصْلَةً و صِلَةً الى المكان: به آنجا رسيد.

=وَصَّلَ-

تَوْصِيلًا [وصل] الشي ءَ بالشي ءِ: آن چيز را با چيزى ربط داد و يا آميخت،- فلاناً الى كذا: فلانى را به آنجا رسانيد يا به او آن چيز را ابلاغ كرد

الوُصْل-

ج أَوْصَال: هر عضوى جداگانه از بدن

الوَصْل-

مص،؛ «لَيْلَة الوَصْلِ» آخرين شب ماه قمرى؛ «حَرْفُ الوصْلِ»: در نزد قافيه سازان: واو يا ياء و يا الف و يا هاء است كه هر يك بعد از حرف متحرك بيايد،- ج وُصُولات: رسيد پول، قبض پرداخت.

=الوِصْل-

ج أَوْصال: مرادف (الوُصْل) است.

=الوُصْلَة-

مص،- ج وُصَل: اتصال، چسبيدن، آنچه ميان دو چيز را وصل كند، دوستى، سرزمين دور.

=وَصَمَ-

- وَصْماً العودَ أو العَظْمَ: چوب يا استخوان را شكست بى آنكه از هم جدا كند،- الشّي ءَ: آنرا به سرعت بست، آن چيز را معيوب كرد.

=الوَصْم-

مص،- ج وُصُوم: گره در ميان چوب، ننگ و عار

الوَصَم-

بيمارى.

=الوَصْمَة-

سستى بدن، ننگ و رسوائى.

=الوَصْواص-

ج وَصَاوِيص [وصوص]: سوراخى است به اندازه چشم در ميان پرده يا بر روى درب كه از درون آن بخارج نگاه كنند، روى بند كوچك.

=وَصْوَصَ-

وَصْوصَةً [وصوص] عينَهُ: چشمش را تنگ كرد تا به چيزى نگاه كند، از سوراخ درب نگاه كرد،- الجروُ: توله سگ چشمان خود را باز كرد،- تِ الجاريَة: از ميان روبند زن بجز چشمان او چيزى پيدا نبود.

=الوَصْوَص-

ج وَصَاوِص [وصوص]: مرادف (الوَصْوَاص) است؛ «الوَصَاوِص»: سنگهاى زير زمين.

=الوُصُول-

مص،- ج وُصُولَات: رسيد پول، قبض پرداخت.

=الوَصُول-

بسيار بخشنده و عطا بخش.

=الوُصُوليّ-

سود پرست، منفعت طلب، فرصت طلب.

=الوُصُولِيَّة-

حالت و كيفيت منفعت طلب و فرصت طلب.

=الوَصِيّ-

ج أَوْصِيَاء [وصي] للمذكَّر و المؤنَّث: وصيت كننده، آنكه به او وصيت كنند، آنكه امور افراد كم سال و يتيم را بعهده گيرد،- على الْعَرش:

نايب السلطنه (هنگاميكه پادشاه كم سن و سال و يا غايب و يا بيمار باشد.)

الوَصِيَّة-

ج وَصِيّ [وصي]: شاخه هاى نخل خرما كه بسته بندى شوند،- ج وَصَايَا: اسم است از (الإيصاء) بدليل مربوط بودن به امر مرده، آنچه بدان وصيت كنند؛ «هذه وَصِيَّتُهُ»: اين وصيت اوست؛ «وَصَايا اللّهِ»:

دستورات الهى.

=الوَصِيد-

ج وُصُد: آغل ستوران، داخل خانه، غار، تنگ و بهم چسبيده، گياهان كه ساقه هايشان به هم نزديك باشد، كوه، آستانه درب.

=الوَصِيدَة-

ج وَصَائِد: آغلى كه از سنگ

=الوصيرة-

=الوصيف-

=الوصيفة-

=الوصيل-

=الوصيلة-

=الوصيم-

=الوضاء-

=الوضاح-

=وضأ-

=وضؤ-

=وضح-

=الوضح-

=وضر-

=الوضر-

=الوضرى-

=الوضرة-

=وضع-

=الوضع-

=الوضعة-

=وضم-

=الوضم-

=الوضمة-

=الوضوء-

=الوضي ء-

=الوضيحة-

=الوضيع-

=الوضيعة-

=الوضيم-

=الوضيمة-

=الوضين-

براى ستوران درست كنند.

=الوَصِيرَة-

قباله، سند خريد.

=الوَصِيف-

ج وُصَفَاء: غلام بچه يا پيشخدمت خردسال كه بسن رشد نرسيده باشد.

=الوَصِيفَة-

ج وَصَائِف: مؤنث (الوَصِيف) است، خدمتگزار زن.

=الوَصِيل-

«وَصِيلُ الرجُلِ»: دوست دائم و همدم هميشگى.

=الوَصِيلَة-

ج وَصَائِل: مؤنث (الوَصِيل) است، آنچه كه چيزى را با چيزى ديگر پيوست كنند، دوستى، كلاف نخ، فراخى و نعمت بسيار، ساختمان، زمين گسترده و دور،- ج وَصِيل و وَصَائِل: جامه راه راه يمانى.

=الوَصِيم-

فاصله ميان انگشت خنصر و بنصر.

=الوُضَّاء-

ج وُضَّاؤُون و وَضَاضِئ [وضأ]: مرد پاكيزه و زيبا.

=الوَضَّاح-

سفيد رنگ، زيبا روى، آنكه لبخند زند، روز؛ «الأَمرُ او الكلامُ الوضَّاح»: امر يا كلام و گفتار روشن؛ «النَّسب الوضَّاح»: نسب آشكار و روشن؛ «بِكْر الوَضَاح»: نماز صبح.

=وَضَأَ-

- وَضْأً [وضأ] هُ: در پاكيزگى و زيبائى بر او چيره شد.

=وَضُؤَ-

يَوْضُؤُ وُضُوءاً و وَضَاءَةً [وضأ] الشي ءُ: آن چيز پاكيزه و تميز و خوب شد.

=وَضَّأَ-

تَوْضِئَةً [وضأ] هُ بالماءِ: آن را شست و پاكيزه كرد.

=وَضَحَ-

- ضَحَةً و ضِحَةً و وُضُوحاً الأمرُ أو الكلامُ:

آن كار يا آن سخن آشكار و روشن شد.

=وَضِحَ-

يَوْضَحُ وَضَحاً: چرك شد و در آن چركى نمايان گشت.

=وَضَّحَ-

تَوْضِيحاً [وضح] الأَمْرَ: امر را روشن و آشكار كرد.

=الوَضَح-

مص، درهم رايج و صحيح،- ج أَوْضَاح: روشنى و سپيدى صبح؛- «جاءَ فى وَضَح الصبح»: بهنگام سپيده دم آمد، سفيدى و روشنائى ماه، سفيدى پيشانى اسب، پاى بند، پيرى، پيسى، شير، زيور آلات نقره، خلخال، گياهان ريز و كوچك؛ «وَضَحُ الطّريق»: ميانه راه؛ «وَضَحُ القَدَمِ»:

سفيدى كف پا.

=وَضِرَ-

يَوْضَرُ وَضَراً: چرك بود، چركين شد، با روغن و چربى چرك شد.

=وَضَّرَ-

تَوْضِيراً [وضر] هُ: آن را چرك كرد.

=الوَضَر-

مص،- ج أَوْضَار: چركى چربى، باقيمانده غذا در ظرف، آبى كه با آن ظرف و مانند آنرا بشويند.

=الوَضِر-

آنچه كه با چربى چركين شده باشد.

=الوَضْرَى-

مرادف (الوَضِرَة) است.

=الوَضِرَة-

مؤنث (الوَضِر) است.

=وَضَعَ-

- وَضْعاً هُ: او را پست و سبك كرد، او را خوار كرد،- عُنَقَهُ: گردن او را زد،- الحَديثَ: سخن دروغ گفت،- الكِتَابَ:

كتاب را تأليف كرد،- خَطَّةً: نقشه اى كشيد،- السِّلاحَ فى العدوِّ: با دشمن جنگيد،- يَدَه فى الطّعام: غذا را خورد،- الشّي ءَ بينَ يديهِ: آن چيز را در برابر او رها كرد،- يَدَهُ عن فلانٍ: از فلانى دست برداشت،- الجنَايةَ عَنْ فلانٍ: جرمى را كه فلانى مرتكب شده بود از بين برد،- الجِزْيَة او الْحَربَ: جزيه يا جنگ را تمام كرد،- عَصاهُ: در مسافرت خود جائى را براى اقامت برگزيد،- ت المرأةُ خمارَها: زن روسريش را برداشت،- وَضْعاً و مَوْضَعاً و مَوْضِعاً و مَوْضوعاً الشي ءَ: آن چيز را در جائى ثابت نگهداشت،- الشي ءَ من يَدِهِ:

آن چيز را از دست خود انداخت،- من فلانٍ: از مقام و منزلت او كاست،- عن غَريمه: از طلب بدهكار خود مقدارى كاست،- وَضْعاً و وُضْعاً و تُضعاً تِ الْمَرأةُ حَمْلَها: آن زن بچه خود را زائيد.

=وَضِعَ-

يَوْضَع ضَعَةً و ضِعَةً و وَضِيعَةً في تجارتهِ:

زيان ديد و خسارت كرد.

=وَضُعَ-

يَوْضُعُ ضَعَةً و ضِعَةً و وَضَاعَةً: پست شد و در اصل و نسبت او پستى و خوارى بود، پست و فرومايه بود.

=وُضِعَ-

ضَعَةً و ضِعَةً و وضيِعَةً في تجارتهِ: در تجارت خود زيان كرد.

=وَضَّعَ-

تَوْضِيعاً [وضع] الشي ءَ: آن چيز را تعمير و اصلاح كرد،- الجبَّةَ: در ميان جبه پنبه نهاد و آنرا دوخت،- تِ النّعامةُ بيضَها:

شتر مرغ تخمهاى خود را در كنار هم چيد،- الرّجُلَ: آن مرد را خوار و زبون كرد.

=الوَضْع-

مص،- ج أَوْضَاع: جاى، موضع، حالت و ظرفيت؛- «الوَضْعُ الحاضرِ»: وضع فعلى.

=الوَضْعَة-

مركز و موضع.

=الوِضْعَة-

مرادف (الوَضْعَة) است.

=وَضَمَ-

- وَضْماً اللحمَ: گوشت را بر روى چوبه قصابى نهاد،- وُضُوماً القومُ: آن مردم جمع شدند و بهم نزديك گرديدند.

=الوَضَم-

ج أوْضَام و أَوْضِمَة: چوبه قصاب كه بر روى آن گوشت را مى برد، هر جائيكه در آن گوشت را نگهدارى كنند، سفره غذا.

=الوَضْمَة-

گروهى از مردم كه جمعيتشان حدود دويست نفر باشد.

=الوَضُوء-

[وضأ]: آبى كه با آن وضو سازند.

=الوَضِي ء-

ج وِضَاء و أَوْضِيَاء [وضأ]: پاكيزه و زيبا روى.

=الوَضِيحَة-

ج وَضَائِح: حيوان چهار پا.

=الوَضِيع-

پست و فرومايه، وديعه.

=الوَضِيعَة-

ج وَضَائِع: آنچه كه از چيزى كاسته شود، وديعه، كتاب پند و حكمت، آنچه از عشر و باج كه پادشاه بگيرد، گروههائى از لشكريان كه در منطقه اى قرار بگيرند ولى جنگ نكنند، پسر خوانده، گياه ترش، گندم كوبيده كه بر روى آن روغن بريزند و بخورند؛ «الوَضَائِع»: بار و كالاى مسافران.

=الوَضِيم-

ميان انگشتان سبابه و بنصر.

=الوَضِيمَة-

مرادف (الوَضْمَة) است، غذاى عزادارى.

=الوَضِين-

ج وُضُن: آنچه كه بر روى هم چيده شده باشد، كمربند پهن كه از چرم يا موى ساخته شده باشد و گويند كه (الوَضِين) براى هودج همانند كمربند زين

=وطى-

=الوطاء-

=الوطاءة-

=الوطاق-

=وطئ-

=وطؤ-

=وطأ-

=الوطء-

=الوطأة-

=وطد-

=الوطر-

=وطس-

=وطش-

=وطف-

=الوطفاء-

=وطن-

=الوطن-

=الوطني-

=الوطنية-

=الوطواط-

=الوطواطة-

=الوطوءة-

=وطوط-

=الوطي ء-

=الوطيئة-

=الوطيد-

=الوطيدة-

=الوطيس-

=الوطيسة-

=وظب-

=وظف-

=الوظيف-

=الوظيفة-

=وعى-

است.

=وَطَّى-

تَوْطِيَةً [وطي] الشي ءَ: آن چيز را فرود آورد و پائين كشيد.

=الوَطَاء-

[وطأ]: زمين گود و فرو رفته، فرش.

=الوِطَاء-

[وطأ]: فرش و زير انداز بر خلاف پرده و پوشش و روى انداز است.

=الوَطَاءَة-

[وطأ]: مص، آسانى و نرمى.

=الوِطَاق-

ج وِطَاقَات: چادر كه در زير آن سكونت كنند. اين كلمه تركى است.

=وَطِئَ-

- وَطْأً [وطأ] الشي ءَ برِجْلهِ: آن چيز را پايمال كرد،- ارْضَ عدوّهِ: وارد سرزمين دشمن شد،- الفَرَسَ: سوار بر اسب شد،- الشي ءَ: آن چيز را آماده و آسان ساخت.

=وَطُؤَ-

يَوْطُؤُ وَطَاءَةً و وُطُوءَةً الموضعُ: آن جاى گود شد.

=وَطَّأَ-

تَوْطِئَةً [وطأ] الشي ءَ برِجْلهِ: با پاى خود آن چيز را لگد كرد،- الموضعَ: آن جاى را لگد كوب و نرم كرد،- الفراشَ: بستر را نرم و هموار كرد،- الأَمْر: كار را آسان كرد،- الشّعر و فيه: قافيه شعر را از لحاظ معنى و لفظ تكرار كرد.

=الوَطْء-

[وطأ]: مص، زمين گود و فرو رفته.

=الوَطْأَة-

[وطأ]: اسم مرّه از (وَطَأَ) است، جاى پاى، فشار دادن يا گرفتن سخت؛ «اشْتَدَّتْ وَطْأةُ المرض»: فشار بيمارى سخت شد.

=الوَطَأَة-

[وطأ]: مردمى كه در ميان راه رفت و آمد كنند

الوَطْب-

ج أَوْطُب و وِطَاب و أَوْطاب و جج أَواطِب: مشك شير.

=وَطَدَ-

- وَطْداً الشي ءَ: آن چيز را نيرومند و استوار و سنگين كرد،- الأَرضَ: زمين را كوبيد تا سفت شود،- الشي ءَ اليهِ: آن چيز را به چيزى ديگر چسبانيد،- لهُ منزلةً: براى او زمينه را آماده كرد،- هُ الى الأرض: آن را بسوى زمين خم كرد،- الشي ءُ: آن چيز استوار و پا برجا شد، راه رفت،- الصّخرَ على الغارِ: سنگها را بر روى غار چيد.

=وَطَّدَ-

- تَوْطِيداً [وطد] الشي ءَ: بمعناى (وَطَدَهُ) است،- العَزْمَ على كذا: تصميم بر آن كار گرفت، درباره آن كار تصميم جدى گرفت.

=الوَطَر-

ج أَوْطَار: حاجت، نياز، خواسته.

=وَطَسَ-

- وَطْساً هُ: او را با كفش به سختى زد،- الشي ءَ: آن چيز را كوبيد و شكست.

=وَطَشَ-

- وَطْشاً هُ: او را زد،- هُ عن فلانٍ: او را از فلانى دور كرد،- الحديثَ او الخبَر:

جزئى از سخن را آشكار كرد،- الكلامَ:

سخن را آشكار نساخت.

=وَطَّشَ-

تَوْطِيشاً [وطش] القومَ عنهُ: آنها را از فلانى دور كرد،- الحديثَ: جزئيات سخن را آشكار كرد،- فيه: در آن اثر گذاشت،- لهُ: براى او رشته سخن يا انديشه يا كار را آماده كرد،- هُ: به او اندكى بخشيد.

=وَطَفَ-

- وَطْفاً: شكار را در حال گريختن دنبال كرد.

=وَطِفَ-

يَوْطَفُ وَطَفاً: موى ابرو و مژه او بسيار شد،- المطرُ: باران باريد.

=الوَطْفَاء-

مؤنث (الأَوْطَف) است؛ «سحابة وَطْفاءُ»: ابر پر باران كه فروهشته شود.

=وَطَنَ-

- وَطْناً بالمكان: در آن جا اقامت گزيد.

=وَطَّنَ-

تَوْطِيناً [وطن] نفسَهُ على الأَمرِ و للأَمر:

خود را براى آن كار آماده كرد،- البلدَ: آن شهر را وطن خود ساخت.

=الوَطَن-

ج أَوْطان: ميهن، وطن، آغل ستوران و دام؛ «حبُّ الوَطنِ»:

ميهن پرستى.

=الوَطَنِيّ-

منسوب به (الوطن) است،- ج وطنيون: ميهن پرستان.

=الوَطَنِيَّة-

علاقه و محبت نسبت به ميهن و فداكارى براى آن.

=الوَطْوَاط-

ج وَطَاوط و وَطَاوِيط [وطوط] (ح):

خفاش-: گونه اى پرستوى كوهى، مرد كم عقل و سست اراده، مردى كه تند سخن گويد.

=الوَطْوَاطَة-

[وطوط]: زنى كه با شتاب سخن گويد، زن فرياد كننده.

=الوُطُوءَة-

[وطأ]: مص، مرادف (الوَطَاءَة) است.

=وَطْوَطَ-

وَطْوَطَةً [وطوط]: ناتوان شد، با شتاب سخن گفت.

=الوَطي ء-

[وطأ]: گودال، دشتى كه زمين آن نرم باشد، زبونى كه بتوان بر او چيره شد.

=الوَطِيئَة-

[وطأ]: مؤنث (الوَطِي ء) است، خرماى بى هسته كه آنرا با شير آميخته كنند، كشك آميخته با شكر.

=الوَطِيد-

مرادف (الوَاطِد) است؛- «الشّي ءُ الْوَطِيدُ»: استوار و پاى بر جا.

=الوَطِيدَة-

مفرد (وطائد) است و آن عبارت از ستونها و پايه هاى ساختمان و نيز بمعناى ديگ پايه مى باشد.

=الوَطِيس-

ج أَوْطِسَة و وُطُس: تنور و مانند آن، جنگ و گريز؛- «حَمِىَ الوطيسُ» جنگ سخت شد.

=الوَطِيسَة-

سختى كار.

=وَظَبَ-

- وُظُوباً الأَمْرَ و على الأَمرِ: آن كار را بعهده گرفت و ادامه داد،- وَظْباً الشي ءَ: آن چيز را زير پاى خود لگد كرد.

=وَظَفَ-

- وَظْفاً البعيرَ: پاى بند شتر را كوتاه، بر ساق دست و پاى شتر زد،- القَوْمَ: به دنبال آن قوم رفت،- الشّي ءَ على نَفْسِه: آن چيز را بر خود لازم دانست.

=وَظَّفَ-

تَوْظِيفاً [وظف] هُ: براى او مقرّرى روزانه تعيين كرد، در يكى از دواير دولتى او را به كار گماشت،- عَليهِ عملًا: او را بر كارى گماشت،- رؤُوسَ الأموالِ:

سرمايه ها را براى بدست آوردن سود بكار انداخت.

=الوَظيِف-

ج وُظُف و أَوْظِفَةَ: ساق دست و پاى اسب و شتر و جز آنها، مرد توانا و نيرومند در راه رفتن بر روى زمين ناهموار.

=الوَظِيفَة-

ج وَظَائِف و وُظُف: وظيفه، مقررى، جيره غذائى، پيمان و عهد، منصب و كارمندى، شغل.

=وَعَى-

- وَعْياً [وعي] الشي ءَ: آن چيز را فراه

=الوعى-

=الوعاء-

=الوعائيات-

=الوعاظ-

=الوعاق-

=وعب-

=الوعب-

=وعث-

=الوعث-

=الوعثاء-

=وعد-

=الوعد-

=وعر-

=الوعر-

=الوعري-

=وعز-

=وعظ-

=الوعظة-

=وعق-

=وعك-

=الوعك-

=الوعكة-

=وعل-

=الوعل-

=الوعلة-

=وعم-

=الوعواع-

كرد و در بر گرفت،- الحدِيثَ: سخن را پذيرفت و حفظ كرد،- الأمْرَ: آن كار را انجام داد و درك كرد؛ «لا يَعِي ما يقولُ»:

آنچه را كه ميگويد انجام نميدهد،- تِ الأُذُنُ: گوش شنيد،- القيحُ فى الجرح: چرك در زخم جمع شد،- الجرحُ: چرك زخم روان شد،- العَظْمُ: استخوان شكسته جوش خورد.

=الوَعَى-

[وعي]: بانگ و فرياد و خروش.

=الوُعَاء-

ج أَوْعِيَة و جج أَوَاعٍ [وعي]: ظرف، كاسه.

=الوِعَاء-

ج أَوعِيَة و جج أَوَاعٍ: ظرف، آنچه كه در آن چيزى جمع و نگهدارى كنند.

=الوِعَائِيَّات-

[وعي]: «وِعائِيَّات البزورِ»، و يقال لها أَيضاً «مَسْتورات البزورِ»: گياهانى كه تخم آن داخل غلاف و پوشيده باشد مانند بادام.

=الوَعَّاظ-

اسم مبالغه (الوَاعِظ) است.

=الوُعَاق-

صدائى كه به هنگام راه رفتن ستور از شكم آن شنيده شود يا صداى هر چيزى.

=وَعَبَ-

- وَعْباً الشي ءَ: همه آن چيز را گرفت.

=الوَعْب-

ج وِعَاب: كوچه پهن و فراخ.

=وَعِثَ-

يَوْعَثُ وَعْثاً و وَعَثاً الطريق: عبور از راه سخت شد،- الأمْرُ كار در هم آميخت و تباه شد،- وَعَثًا تْ يَدُهُ: دست او شكست.

=وَعُثَ-

يَوْعُثُ وُعُوثَةً الطريقُ: مرادف (وَعِثَ) است،- الأَمْرُ: كار در هم آميخت و تباه شد.

=الوَعْث-

مص،،- ج وُعُث و وُعُوث: استخوان شكسته، لاغرى، دشوار و سخت، راه سخت و دشوار، هر كار دشوارى؛ «امْرٌ وَعْثٌ»: كارى دشوار.

=الوَعِث-

«أَمْرٌ وَعِثٌ»: كارى كه در هم بر هم و تباه شده باشد.

=الوَعْثاء-

رنج و سختى، هر خوى زشتى.

=وَعَد-

- وَعْداً وِعَدةً و مَوْعِداً و مَوْعِدَةً و مَوْعُوداً و مَوْعودَةً فلاناً الأمرَ و بالأَمر: آن كار را به او وعده و نويد داد،- تِ الْأرضُ: زمين نويد خير و بركت داد،- وعيداً الرجُلَ: آن مرد را تهديد كرد،- الفحلُ: شتر نعره كشيد.

=الوَعْد-

مص، عهد و پيمانى كه بدان وفا نشود. گويند كه اين كلمه جمع ندارد و نيز گفته اند كه جمع آن (وُعُود) مى باشد.

=وَعَرَ-

- وَعْراً و وُعُوراً المكانُ: آنجاى سفت و سخت شد و راه رفتن در آن دشوار گرديد،- وَعْراً فلاناً: از بر آوردن خواسته و نياز فلانى خوددارى كرد.

=وَعِرَ-

يَوْعَرُ و يَعِرُ وَعَراً المكانُ: مرادف (وَعَرَ) است.

=وَعُرَ-

يَوْعُرُ وَعَارَةً و وُعُورَةً المكانُ: مرادف (وَعِرَ) است.

=وَعَّرَ-

تَوْعِيراً [وعر] المكانَ: آن جاى را سفت و سخت كرد، آن جاى را وحشتناك كرد،- الرّجُلَ: نياز او را بر نياورد، او را از نظرى كه داشت باز داشت و منصرف نمود،- المتكلِّمَ: سخن گوينده را قطع كرد.

=الوَعْر-

ج أَوْعُر و وُعُور و أَوْعار و وُعُورَة: جاى ترسناك و وحشتناك، جاى سخت و سنگلاخ بر خلاف زمين هموار و نرم، «مَكانٌ وَعْرٌ و طَريقٌ وَعْرٌ و مطلَبٌ وَعْرٌ»: جاى سخت و راه ناهموار و موضوعى ناهنجار؛ «رجُلٌ وَعْرُ المعروفِ»: مرد كم خير.

=الوَعِر-

ج أَوْعَار: زمين سنگلاخ، ضد نرم.

=الوَعْرِيّ-

من الكلام: سخن ناموزون كه مخالف ذوق و ناپسند باشد.

=وَعَزَ-

- وَعْزاً إليهِ في كذا أَن يفعلَهُ أو يتركَهُ: به او اشاره نمود كه كارى را انجام بدهد يا ندهد.

=وَعَّزَ-

تَوْعِيزاً [وعز] إليهِ في كذا أَن يفعلَهُ أو يتركَهُ: مرادف (وَعَزَ) است.

=وَعَظَ-

- وَعْظاً و عِظَةً هُ: او را پند داد، نصيحت كرد، او را به توبه و توجه بدرگاه خدا و نيكو كردن اخلاق راهنمائى و تشويق كرد.

=الوَعْظَة-

ج وَعْظات: يك بار پند و اندرز دادن، سخنان واعظ.

=وَعَقَ-

- وَعْقاً و وُعَاقاً و وَعِيقاً الفرسُ: از شكم اسب هنگام راه رفتن صدائى شنيده شد.

=وَعَكَ-

- وَعْكاً و وَعْكَةً الحرُّ: گرما سخت شد،- الرّجُلُ: آن مرد از سختى بيمارى يا خستگى رنجور شد،- تْهُ الحُمَّى: تب بر او سخت شد و ويرا رنجور كرد،- وَعْكاً الشي ءَ: آن چيز را خورد كرد،- الشي ءَ فى التراب: آن چيز را در خاك ماليد،- تِ الإِبلُ عِند الحَوض: گله هاى شتر بر سر آب ازدحام كردند.

=الوَعْك-

مص، مرادف (الوَعِك) است.

=الوَعِك-

آنكه دچار بيمارى شده باشد.

=الوَعْكَة-

مص، اسم مره از (وَعَكَ)، آرامش باد و سختى گرما، جنگ قهرمانان، بر زمين افتادن سخت بهنگام دويدن، بيمارى؛ «وعْكَةُ الحُمّى»: سختى تب؛ «وعكةُ الأمر»: سختى كار و دشوارى.

=وَعَلَ-

- وَعْلًا الرجُلُ: آن مرد بر جاى بلند ايستاد و مُشرف بر ديگران شد.

=الوَعْل-

مص، بزرگوار، پناهگاه،- ج أوعال و وُعُول و وُعُل و وَعِلَة و مَوْعَلَة (اين دو كلمه آخر اسم جمع اند) (ح): بُز كوهى كه داراى دو شاخ نيرومند بشكل شمشير مى باشد.

=الوُعِل-

ج أَوْعَال و وُعُول و وُعُل و وَعِلة و مَوْعَلَة (و الأَخيران اسما جمعٍ) (ح): مرادف (الوَعْل) است.

=الوَعِل-

ج أَوْعَال و وُعُول و وُعُل و وَعِلَة و مَوْعَلَة (و الأخيران اسما جمع) (ح): مرادف (الوَعْل) است.

=الوَعْلَة-

جايگاه بلند از كوه،- من الْقَمِيص: مادگى دگمه پيراهن؛ «وَعْلَةُ الإبريق»: دسته آفتابه.

=الوَعِلَة-

اسم جمع است براى (الوَعِل):

بز كوهى،- وَعِلَات و وِعَال (ح): مؤنث (الوَعِل) است.

=وَعَمَ-

- وَعْماً الديارَ: به خانه و كاشانه خود درود فرستاد و گفت «انعمي»: پر بركت باشى و از اين قبيل است «عِمْ صباحاً»:

صبح بخير و «عِمْ مساءً» شب بخير.

=وَعِمَ-

- وَعْماً الديارَ: مرادف (وَعَمَ) است.

=الوَعْوَاع-

[وعوع]: مص، صداى شغال يا

=الوعوث-

=وعوع-

=الوعوع-

=وعي-

=الوعي-

=الوعير-

=الوعيق-

=الوغى-

=الوغال-

=وغد-

=الوغد-

=الوغدة-

=وغر-

=الوغر-

=الوغرة-

=وغل-

=الوغل-

=وغم-

=الوغم-

=الوغير-

=الوغيرة-

=وفى-

=الوفاء-

=الوفاة-

=الوفاد-

=الوفادة-

=الوفاض-

=الوفاع-

=الوفاهة-

=وفد-

=الوفد-

=وفر-

سگ، بانگ و فرياد مردم، ياوه گوى.

=الوُعُوث-

سختى و بدى.

=وَعْوَعَ-

وَعْوَعَةً و وَعْواعاً الكلبُ أو ابنُ آوى:

سگ يا شغال زوزه كشيد يا آواز داد؛- القومُ: آن قوم سر و صدا راه انداختند،- القومَ: آن قوم را تحريك و سراسيمه كرد.

=الوَعْوَع-

ج وَعَاوع [وعوع] (ح): شغال،- (ح):

روباه، سخنگوى بليغ، بيابان، ديده بان و نگهبان.

=وَعِيَ-

فلانٌ: از خواب يا از غفلت بيدار شد. (اين كلمه در زبان متداول رايج است).

=الوَعْي-

[وعي]: مص، عقل و خرد و احساسات آشكار؛ «فَقَدَ وَعْيَهُ»: شعور و احساسات خود را از دست داد؛ «استرجعَ وَعْيَهُ:»: شعور و احساسات خود را باز يافت؛ چركى، سر و صدا و داد و فرياد.

=الوَعِير-

ج أَوْعَار: مرادف (الوَعِر) است.

=الوَعِيق-

مرادف (الوُعَاق) است.

=الوَغَى-

[وغي]: جنگ، سر و صدا و فرياد.

=الوَغَّال-

آنكه در وصف مبالغه كند، فروشنده كه بها را گران كند.

=وَغَدَ-

- وَغْداً القومَ: به آن قوم خدمت كرد.

=وَغُدَ-

يَوْغُدُ وَغَادَةً: كم عقل و پست فطرت بود.

=الوَغْد-

تيرى از تيرهاى قمار كه برنده نباشد، شكار،،- ج أَوْغاد و وُغْدان و وِغدان:

سست خرد، گول نادان، فرومايه، كودك، خدمتگزار قوم، برده يا بنده.

=الوَغْدَة-

مؤنث (الوَغْد) است.

=وَغَرَ-

- وَغْراً اليومُ: گرماى روز سخت شد،- تْهُ الشمسُ: تابش خورشيد سخت شد،- صَدْرُهُ على فلانٍ: سينه او پر از خشم بر وى شد.

=وَغِرَ-

يَوْغَرُ وَغَراً صَدْرُهُ على فلان: مرادف (وَغَرَ) است.

=وَغَّرَ-

تَوْغِيراً [وغر] هُ عليهِ: او را بر ديگرى خشمگين ساخت.

=الوَغْر-

مص، كينه توزى، دشمنى؛ «وَغْرُ الجيشِ»: سر و صدا و فرياد لشكر.

=الوَغَر-

مص، كينه توزى، دشمنى.

=الوَغْرَة-

اسم مره از وَغَرَ، سختى تابش گرما.

=وَغَلَ-

- وُغُولًا: رفت و دور شد،- فى الشّي ءَ: در آن چيز داخل و پنهان شد،- وَغْلًا و وُغُولًا و وَغَلاناً على القَوم: بدون اينكه از وى دعوت شود به مجلس شراب قوم وارد شد و با آنها نوشيد.

=الوَغْل-

مص،- ج أَوْغال: ناتوان و فرومايه و گناهكار، آنكه بدون دعوت قوم به مجلس غذا و شراب آنها وارد شود، آنكه به دروغ دعوى نسب كند، بد غذا، درختى كه شاخه هايش درهم پيچيده باشند، پناهگاه، دانه تلخ گندم كه آنرا كبوتر بخورد.

=الوغِل-

آنكه ادعاى نسب دروغ نمايد، بد غذا.

=وَغَمَ-

- وَغْماً هُ: او را خشمگين ساخت،- بِالْخَبَر: خبرى به او داد كه درباره اش تحقيق نكرده بود.

=وَغِمَ-

يَوْغَمُ وَغَماً عليهِ: بر او كينه ورزيد.

=الوَغْم-

مص، كينه موجود در سينه؛ «رَجُلٌ وَغْمٌ»: مرد كينه توز، نفس، جنگ و گريز و و كشتار.

=الوَغَم-

ج أَوْغام: احمق، آنچه از غذا كه فرو ريزد.

=الوَغْي-

[وغي]: مرادف (الوَغَى) و بمعناى بانگ و خروش و جنگ مى باشد.

=الوَغِير-

گوشت بريانى بر روى سنگ داغِ، مرادف (الوغيرة) است.

=الوَغِيرَة-

شيرى كه با سنگ ريزه هاى داغ گرم شده باشد.

=وَفَى-

- وَفَاءً [وفي] بالوعد أو بالعهدِ: به عهد خود وفا كرد،- النّذرَ: نذر را بجاى آورد،- الشّي ءُ: بلند و دراز شد،- رِيشُ الجناح:

پرهاى بال پرنده در آمد و كامل شد،- وُفيّاً الشي ءُ: آن چيز كامل و بسيار شد،- الدّرهَمُ المِثقالَ: درهم برابر و هموزن يك مثقال شد؛ «هذا الشي ءُ لا يفى بذاك»: اين چيز از آن كم وزن تر است.

=وَفَّى-

تَوْفِيَةً [وفي] الرجُلَ حَقَّهُ: حق او را تمام و كمال داد.

=الوَفَاء-

[وفي]: مص،؛ «ماتَ عن وَفَاءٍ»: او مُرد و ثروتى گذاشت تا بدهيش پرداخت گردد.

=الوَفَاة-

ج وَفَيَات [وفي]: مرگ.

=الوَفَّاد-

آنكه بسيار به نمايندگى به جائى رود.

=الوِفَادَة-

مص،؛- «اكْرَمَ وِفَادَتَهُ»: از او به گرمى استقبال كرد.

=الوِفَاض-

ج وُفُض: پوستى كه در زير آسيا قرار دهند، جائيكه جلوى آب را بگيرد.

=الوِفَاع-

سربند شيشه.

=الوِفَاهَة-

[وفه]: جيره و مقررى خدمتگزار كليسا.

=وَفَدَ-

- وَفْداً و وُفوُداً و وِفَادَةً و إِفَادَةً إلى أو على الأَمير: نزد امير به نمايندگى و فرستادگى آمد.

=وَفَّدَ-

تَوْفِيداً [وفد] فلاناً إلى أو على الأَمير: او را نزد امير فرستاد.

=الوَفْد-

مص،- ج وُفُود: هيأتى كه بر اميرى وارد شوند، جمع (الوافِد) بمعناى گروهى كه به شهرها مسافرت كنند.

=وَفَرَ-

- وَفْراً و فِرَةً لهُ المالَ: ثروت و دارائى را براى او بسيار گردانيد،- الثّوبَ: پارچه را بريد،- عِرْضَ فُلان: آبروى فلانى را حفظ كرد و به او دشنام نداد،- عَطَاءَكَ: بخشش تو را با خوشنودى پس داد،- وَفراً و وُفُوراً و فِرَة المالُ او المتاعُ: مال و يا توشه فراوان شد.

=وَفُرَ-

يَوْفُرُ وَفَارَةً المالُ أو المتاعُ: مرادف (وَفَرَ) است.

=وَفَّرَ-

تَوْفِيراً [وفر] الشي ءَ: آن چيز را بسيار و فراوان كرد،- اللّه حَظَّهُ من كذا: خداوند نعمت را بر او كامل نمود،- الثَّوبَ: پارچه را بريد،- لِفُلانٍ عِرْضَهُ: آبروى فلانى را حفظ كرد و به او ناسزا نگفت،- المالَ: چيزى از مال كم نكرد،- حصَّةً من المال: قسمتى از

=الوفر-

=الوفراء-

=الوفرة-

=الوفز-

=وفض-

=الوفض-

=الوفضة-

=الوفعة-

=وفق-

=الوفق-

=وفه-

=الوفهية-

=الوفي-

=الوفيعة-

=الوفيق-

=وقى-

=الوقاء-

=الوقائع-

=الوقاح-

=الوقاد-

=الوقار-

=الوقاص-

=وقاع-

=الوقاع-

=الوقاعة-

=الوقاف-

=الوقافة-

=الوقاية-

=وقب-

=الوقب-

=الوقباء-

=الوقبة-

=وقت-

=الوقت-

مال را پس انداز كرد،- الرّجُلُ عند العَامَّةِ:

پس انداز كرد. اين كلمه در زبان متداول رايج است،- فى النفقة: صرفه جوئى كرد.

=الوَفْر-

مص، ج وُفُور ثروت،- مِنَ المال او المتاع:

مال يا متاع بسيار از هر چيزى.

=الوَفْرَاء-

پُر؛ «مزادةٌ وَفْراءُ»: توشه دان يا هميانى كه پوست آن سالم باشد؛ «اذن وَفْراءُ»: گوش بزرگ؛ «ارْضٌ وَفْراءٌ»: زمين پر گياه و سر سبز.

=الوَفْرَة-

ج وِفَار: اسم مره از (وَفَرَ) است، بسيارى و فراوانى، موى سر يا گيسوئى كه روى گوشها را بپوشاند.

=الوَفْز-

ج أَوْفاز و وِفَاز: شتاب؛ «مكانٌ وَفْرٌ»:

جاى بلند.

=الوَفَز-

ج أَوْفاز و وِفاز: شتاب.

=وَفَضَ-

- وَفْضاً و وفَضاً: با شتاب دويد.

=الوَفْض-

مص:،- ج أَوْفَاض: شتاب.

=الوَفَض-

مص:،- ج أَوفاض: مرادف (الوفض) است.

=الوَفْضَة-

ج وِفاض: اسم مره از وفض، ظرفى بسان جعبه كه از پوست سازند و كف آن هموار باشد، كيسه اى كه چوپان توشه و ابزار خود را در آن حمل كند، فرو رفتگى ميان لب بالا در زير بينى.

=الوَفْعَة-

سبدى است كه از خوشه و درخت خرما بسازند، سر بند شيشه

وَفِقَ-

- وِفْقاً الأَمْرَ: كار را موافق و سازگار يافت،- الأمْرُ: كار موافق و سازگار با خواسته بود.

=وَفَّقَ-

تَوْفِيقاً [وفق] الأَمْرَ: كار را موافق و سازگار نمود،- بَينَ الْقَوم: ميان قوم را صلح و آشتى برقرار كرد،- هُ اللّهُ: خداوند او را توفيق بدهد،- هُ اللّهُ لِلخير: خداوند او را براى كارهاى خير و خوب موفق بگرداند.

=وُفِّقَ-

«وُفِّقْتُ له»: با من برخورد و ديدار كرد.

=الوَفْق-

مص،؛- «وَفْقاً لكذا»: برابر آن چيز، بموجب آن.

=الوَفَق-

مص، برابرى و مطابقت ميان دو چيز، به مقدار كافى.

=وَفَهَ-

- وَفْهاً النصرانيُّ: آن مرد مسيحى خادم كليسا شد.

=الوَفَهِيَّة-

رتبه و درجه خدمتگزار كليسا.

=الوَفِيّ-

ج أَوْفيَاء [وفي]: تمام، بسيار با وفا، آنكه حق را بدهد و بگيرد.

=الوَفِيعَة-

بمعناى (الوَفْعَة) است، كهنه اى كه با آن نوك قلم را پاك كنند.

=الوَفِيق-

دوست، رفيق، همراه.

=وَقَى-

وِقَايَةً و وَقْياً و وَاقِيَةً [وقي] فلاناً: فلانى را از رنج و ناملايمات محفوظ نگهداشت؛ «وقاهُ اللّهُ السُّوءَ من السُّوءِ»: خداوند او را از هر گونه بدى نگهدارد، وَقْياً الفرسُ منَ الحَفَا: سم اسب از راه رفتن بسيار ساييده شد.

=وَقَّى-

تَوْقِيَةً [وقي] فلاناً: فلانى را از هر گونه بدى نگهداشت.

=الوَقَاء-

[وقي]: باز دارنده چيزى و محافظت كننده مرادف (الوِقَايَة) است.

=الوِقَاء-

[وقي]: مرادف (الوِقَاية) است.

=الوَقَّاء-

[وقي]: «رجُلٌ وَقَّاء»: مرد بسيار پرهيزگار.

=الوَقَائِع-

جمع (الوَقِيعَة) است، حادثه ها؛ «الوَقائِع اليومِيّة»: حوادث و اتفاقات روز؛ «وَقَائِعُ العربِ» تاريخ جنگهاى عرب.

=الوَقَاح-

ج وُقُح و وُقَّح، للمذكَّر و المؤنَّث: پُر رو و بى شرم. اين كلمه در مذكر و مؤنث يكسان بكار برده مى شود؛ «حافرٌ وَقَاح»: سم سخت.

=الوِقَاد-

آنچه كه با آن آتش افروزند.

=الوَقَّاد-

اسم مبالغه بر وزن فَعّال است؛ «رجُلٌ وَقَّادُ»: مرد ظريف و بذله گو؛ «كوكبٌ وَقّادٌ»: ستاره اى درخشان.

=الوَقَار-

آرامش و خويشتن دارى، مرد بزرگوار، بزرگوارى.

=الوَقَّاص-

مفرد (الوَقَاقِيص) است بمعناى دام شكار پرندگان.

=وَقَاعِ-

اثر سوختگى بر روى دو طرف كفل و لمبه ستور.

=الوَقَّاع-

آنكه از مردم غيبت كند، سخن چين.

=الوَقَاعَة-

سختى زمين كه آب را در خود فرو برد.

=الوِقَاعَة-

«وِقَاعَةُ السترِ»: جاى افتادن لبه پرده بر زمين هنگاميكه فرو آويخته باشد.

=الوَقَّاعَة-

مرادف (الوَقَّاع) است.

=الوَقَّاف-

آنكه با سستى و ملايمت كارى را انجام دهد، آنكه به جنگ نرود.

=الوَقَّافَة-

ترسوئى كه بايستد و جلو نرود.

=الوُقَايَة-

[وقي]: مرادف (الوِقَايَة) است.

=الوَقَايَة-

[وقي]: مرادف (الوِقَاية) است.

=الوِقَاية-

آنچه كه با آن چيزى را نگهدارى و پيش گيرى كنند.

=وَقَبَ-

- وَقْباً: داخل گودال شد،- الرّجُلُ: آن مرد روى آورد و آمد،- وَقْباً و وُقُوباً تِ الشمسُ: خورشيد پنهان شد،- الظّلامُ: تاريكى گسترده شد،- الْقَمَرُ:

ماه گرفت،- الرّجُلُ: چشمان مرد به گودى افتاد،- تْ عيناهُ: هر دو چشمانش به گودى افتاد.

=الوَقْب-

مص،- ج وُقُوب و وِقَاب: گودالى در سنگ كه آب در آن جمع شود، هر فرو رفتگى در بدن مانند گودى چشم و كتف.

=الوَقْبَاء-

«ركيَّةٌ وَقْباءُ:» چاهى كه آب در آن فرو رفته باشد.

=الوَقْبَة-

گودالى كه در سنگ يا جسم باشد مانند (الوَقَب) است، گودال بزرگى كه در آن سايه باشد، فرو رفتگى در ترديد يا روغن و مانند آنها.

=وَقَتَ-

- وَقْتاً الأَمْرُ: براى انجام كار وقتى تعيين كرد.

=وَقَّتَ-

تَوْقِيتاً [وقت] الأَمْرَ: براى آن كار وقتى معين كرد، زمان كار خود را تعيين كرد.

=الوَقْت-

مص،،- ج: اوقات: وقت، زمان؛ «مع الوَقْت»: بتدريج؛ «لِوَقْتِهِ»: بى درنگ، فوراً «اوْقَاتُ السنة»: فصلهاى سال.

=وقح-

=الوقح-

=وقد-

=الوقد-

=وقر-

=الوقر-

=الوقرة-

=الوقري-

=وقص-

=الوقص-

=الوقصاء-

=وقع-

=وَقَحَ-

- قِحَةً و قَحَةً: بى شرم و حيا شد و به كارهاى زشت و قبيح مبادرت كرد،- حافِرُ الدابَّةِ: سم ستور سخت شد.

=وَقِحَ-

يَوْقَحُ وَقَحاً: مرادف (وَقَحَ) است.

=وَقُحَ-

يَوْقُحُ وَقَاحَةً و وُقُوحَةً: مرادف (وَقَحَ) است.

=وَقَّحَ-

تَوْقِيحاً [وقح] الحوضَ: حوض را با گل و سنگ اصلاح و تعمير كرد،- حافِرَ الدّابَّةِ: سم ستور را با روغن داغ نرم كرد.

=الوَقِح-

بى شرم و حيا و زشتكار.

=وَقَدَ-

- وَقْداً و وَقَداً و وُقُوداً و وَقَدَاناً وقِدَةً:

درخشيد،- تِ النارُ: آتش روشن شد.

=وَقَّدَ-

تَوْقِيداً [وقد] النارَ: آتش را روشن كرد.

=الوَقْد-

مص، آتش، و در زبان متداول بمعناى هيزم و مانند آنست كه با آن آتش روشن شود.

=الوَقَد-

مص، آتش

الوَقْدَة-

اسم مرّه از (وَقَدَ) است، سختترين گرما.

=وَقَرَ-

يَقِرُ وَقْراً تْ أُذنُهُ: گوش او سنگين شد و يا شنوائى او از دست رفت،- العَظْمَ:

استخوان را شكافت،- وَقْراً و وُقُورَةً فى بيتهِ:

در خانه خود با جلال و شكوه نشست،- قِرَةً و وَقَارَةً و وَقَراً الرجُلُ: با وقار شد.

=وَقِرَ-

يَوْقَرُ وَقْراً تْ أُذُنُه: گوش او سنگين و يا اينكه كر شد و شنوائى را از دست داد.

=وَقُرَ-

يَوْقُرُ وَقَارَةً و وَقَاراً الرجُلُ: آن مرد با وقار و جلال و شكوه بود، آن مرد ثابت و استوار شد.

=وُقِرَ-

ت أُذُنُهُ: مرادف (وَقِرَت) است،- العَظْمُ: استخوان ضربه خورد و شكاف برداشت.

=وَقَّرَ-

تَوْقِيراً [وقر] للشي ءِ: براى آن چيز نشانه ها و آثارى قرار داد،- الشّيخَ: پير مرد را بزرگ و احترام داشت،- فلاناً: فلانى را زخمى كرد،- الدابَّة: ستور را رام و آرام كرد.

=الوَقْر-

مص،- ج وُقُور: ضربه و شكاف در ساق دست يا پاى، فرو رفتگى يا شكاف در سنگ يا استخوان و جز آن.

=الوِقْر-

ج أَوْقَار: بار سنگين، ابر پر آب و باران.

=الوَقُرُ-

من الرجال: مرد با وقار و با شكوه.

=الوَقْرَة-

ج وَقَرَات: اسم مرّه از (وَقَرَ) است، گودى و فرو رفتگى يا شكاف در سنگ و يا استخوان؛ «وَقْرَةُ الدهر»: سختى زمانه و دشوارى روزگار؛ «الوَقَرَات»: آثار و نشانه ها.

=الوَقَرِيّ-

چوپان گوسفندان، فراهم آورنده گوسفندان.

=وَقَصَ-

- وَقْصاً عُنُقَهُ: گردن او را شكست،- تِ العُنُقُ: آن گردن شكسته شد،- تْ بِهِ الدابَّةُ: ستور او را بر زمين انداخت و گردنش شكست،- الشي ءَ: آن چيز را معيوب و كم كرد.

=وَقِصَ-

يَوْقَصُ وَقَصاً: گردن او از آغاز كوتاه بود.

=وُقِصَ-

الرجُلُ: گردن آن مرد كوفته و خرد شد.

=وَقَّصَ-

تَوْقيصاً [وقص] عُنُقَهُ: گردن او را شكست،- السّبعُ: جانور درنده شكار را گرفت و خورد،- الطّائرُ: پرنده چيز گنديده را خورد،- على النّار: بر روى آتش هيزم انداخت.

=الوَقْص-

مص، عيب،- فى العروض:

انداختن حرف دوم متحرك از كلمه در (متفاعلن).

=الوَقَص-

مص،،- ج أوقَاص: ريزه هاى چوب كه با آن آتش افروزند.

=الوَقْصَاء-

مؤنث (الأَوْقَص) است و گاهى صفت (عُنق) گردن قرار مى گيرد و گفته مى شود «عُنُقٌ وَقْصَاء»: گردنى كوتاه.

=وَقَعَ-

- وُقُوعاً الشي ءُ من يدي: آن چيز از دستم افتاد،- الحقُّ: حق استوار شد،- الْقَولُ عَليهم: واجب شد،- تِ الإِبلُ:

شتران فرو نشستند،- تِ الدوابّ: ستوران زانو زدند و خوابيدند،- ربيعٌ بالأرض: نخستين باران پائيزى به زمين رسيد،- الطَّيرُ على شَجَرٍ أَوْ أَرضٍ: پرنده بر روى درخت يا زمين فرود آمد،- فى الشرَك: در دام افتاد،- فى أَرْضٍ فلاةٍ: در بيابان بى آب و علف افتاد،- الرَّجُلُ فى عمله: مرد در كار خود نرمى و ملايمت نشان داد،- فى العملِ: آغاز بكار كرد،- الكلامُ فى نفسِهِ:

سخن در او اثر كرد،- الأمْرُ: آن كار به وقوع پيوست؛ «وَقَعَ له وَاقِعٌ»: حادثه اى براى او پيش آمد،- وُقوعاً و وَقِيعَةً في فلان: فلانى را دشنام داد و به او ناسزا گفت،- وَقعاً الى كذا: با شتاب بسوى چيزى رفت، مِن كذا او عَن كذا: از فلان چيز امتناع و خوددارى كرد،- النصلَ بالمِيقَعَة: پيكان را با سوهان تيز كرد،- البعيرَ: دو طرف سرين شتر را به گونه دايره داغ كرد،- وقعاً و وَقْعَةً بالأعداء:

با دشمن بيش از اندازه پيكار كرد و بسيارى را كشت؛ «وَقَعَ عند فلانٍ موقعاً حسناً» نزد فلانى بهره و منزلت يافت؛ «هذه نَعْلٌ لا تقع على رجْلِى» اين كفش به اندازه پاى من نيست.

=وَقِعَ-

يَوْقَعُ وَقَعاً: پاى برهنه شد، گوشت پاى او در اثر راه رفتن بر روى سنگلاخ و زمين سخت درد گرفت.

=وُقِعَ-

في يدهِ: پشيمان شد مانند (سُقِطَ فى يده)

وَقَّعَ-

تَوْقِيعاً [وقع] الكتابَ أو الصكَّ: نامه يا چك را امضاء كرد،- العهدَ او الفَرْمَانَ:

بر روى پيمان يا فرمان مهر سلطانى زد،- الكاتبُ الكتابَ: نويسنده كتاب را ويرايش و مطالب اضافى آنرا حذف كرد،- المطرُ الأرضَ: باران بعضى از قسمتهاى زمين را سبز كرد و رويانيد،- تِ الإبلُ:

شتران زانو زدند و خوابيدند،- الوَبَرُ ظهر البعير: كرك بر روى پشت شتر اثر گذاشت،- ظَنَّهُ على الشّي ءِ: آن چيز را ارزيابى كرد و بهاى آنرا پائين آورد،- على فلانٍ: فلانى را مورد سوء ظن قرار داد،- الصيْقلُ على السّيف: با سوهان خود شمشير را تيز كرد

=الوقع-

=الوقعة-

=وقف-

=الوقف-

=الوقفة-

=وقل-

=الوقل-

=الوقنة-

=الوقواق-

=الوقواقة-

=الوقود-

=الوقور-

=الوقوع-

=وقوق-

=وقي-

=الوقية-

=الوقيح-

=الوقيد-

=الوقير-

،- تِ الْحِجَارةُ حَافِرَهُ: سنگ كناره هاى سم ستور را زخمى و پاره پاره كرد،- القومُ: آن قوم در راه مسافرت پياده شدند كه پس از استراحت دوباره براه افتند.

=الوَقْع-

مص، صداى زدن و خوردن چيزى به چيزى ديگر؛ «سَمِعْتُ وَقْعَ حافِر الدابَّةِ و وَقْعَ المطر»: صداى سم ستوران و صداى ريزش باران را بر روى زمين شنيدم، اثر گذاردن؛ «كان لهُ احْسنُ وَقْعٍ فى النفوس»: بهترين اثر را در دل مردم گذارد، جاى بلند بر كوه، ابرى كه در آن اميد باران باشد، سنگ ريزه و شنهاى كوچك، «لِفُلانٍ وَقْعٌ عند الأمير»:

فلانى نزد حاكم و يا امير قدر و منزلتى دارد.

=الوَقَع-

مص، شن و سنگريزه هاى كوچك.

=الوَقِع-

آنكه گوشت كف پاى او در اثر راه رفتن بر روى سنگلاخ و زمين سخت درد گرفته باشد، ابرى كه به اميد باران آن باشند.

=الوُقَّع-

«طيْرٌ وُقَّعٌ»: پرنده اى كه بر روى درخت يا زمين فرود آيد.

=الوَقْعَة-

ج وَقَعَات: اسم مرّه از (وَقَعَ) است، صدمه و آسيب جنگ، خواب در پايان شب، اسم است از (وَقَعَ الطائرُ) فرود آمدن پرنده از پرواز؛- «وَقْعَةُ السيفِ»:

فرود آمدن شمشير با زدن،- و در زبان متداول بر يكبار غذا خوردن اطلاق ميشود.

=الوِقْعَة-

اسم نوع از (وَقَعَ) است.

=الوَقَعَة-

مفرد (الوَقَع) است.

=وَقَفَ-

- وَقْفاً و وُقُوفاً: ايستاد،- فى المسألةِ:

در موضوع شك كرد،- القارئُ على الكلمة:

خواننده در قرائت خود آخر كلمه را ساكن كرد و آنرا به كلمه بعد وصل نكرد،- على الأمرِ: آن امر را فهميد و آگاه شد،- وَقْفاً الدابَّةَ: ستور را از راه رفتن متوقف كرد،- هُ عن الشي ءِ: او را از آن چيز منع كرد،- فى وجههِ: در روى او ايستاد و اعتراض كرد؛ «لا يَقِفُ دونهُ شي ءٌ»: چيزى جلوى او را نميگيرد، چيزى مانع آن نميشود،- على الحياد: بى طرف شد و به هيچ جهت يا گروهى گرايش نداشت،- الدّارَ: خانه را در راه خدا وقف كرد،- «وقفها لهُ و عليه»:

خانه را بنام او وقف كرد،- الأمرَ على حضور فلانٍ: كار را موكول به حضور فلانى دانست و آنرا نگهداشت،- هُ على الذَّنْبِ: او را بر گناه آگاه كرد،- القِدْرَ بالميقاف: با قاشق چوبى ديگ را بهم زد تا از جوش بيفتد،- عليهِ: او را مشاهده كرد،- وِقِّيفَى النّصرانى: با مسيحيت پيمان بست.

=وَقَّفَ-

تَوْقِيفا [وقف] هُ: او را ايستاند، باز داشت كرد،- القارِئَ: مواضع وقف را به خواننده آموزش داد،- الدابَّة: ستور را نگهداشت،- الجيشُ: لشكريان يكى پس از ديگرى ايستادند،،- الفرسَ: اسب را از راه رفتن باز داشت،- المرأةَ: بر دست زن دستبند آويخت،- السَّرْجَ: زين را به گونه اى درست كرد كه پشت را زخم نكند،- الحديثَ: حديث و سخن را بيان نمود،- المرأةُ يَدَيْهَا بالَحنّاء: زن دستهاى خود را حنا بست،- فلاناً على ذَنْبِه: او را به گناهش آگاه كرد.

=الوَقْف-

مص، بريدن كلمه از كلمه ما بعد خود، دستبند ساخته شده از عاج يا هر گونه دستبند،- عند اهل العروض: ساكن كردن هفتمين حرف متحرك از جزء مانند ساكن كردن تاء در مفعولات،- من التُّرْس: سپرى كه دور آن از شاخ يا آهن ساخته شده باشد،- ج أوقاف و وقوف عند الفقهاء: حبس كردن عين ملك و مصرف منفعت آن در راه خدا كه بر آن (وقف) اطلاق مى شود.

=الوَقْفَة-

اسم مرّة از (وَقَفَ) است، شك و ترديد،- من التّرس: مرادف (الوَقْف) سپرى كه دور آن شاخ يا آهن ساخته شده باشد.

=وَقَلَ-

- وَقْلًا: يك پاى خود را بلند كرد و پاى ديگر را بر زمين ثابت نمود،- فى الجَبَل: از كوه بالا رفت.

=الوَقُل-

من الخيل: اسبى كه از كوه بالا رود.

=الوَقَل-

سنگريزه، بيخ شاخه هاى بريده نخل خرما كه بالا رونده به كمك آنها به آسانى از درخت بالا رود.

=الوَقل-

من الخيل: اسبى كه از كوه بالا رود.

=الوُقْنَة-

ج وُقنات: آشيانه پرنده.

=الوَقْواق-

[وقوق]: ترسو،- (ح): پرنده اى كه تخم خود را زير بال نگه نمى دارد و آنرا در آشيانه برخى ديگر از مرغان مىفكند- عند العَامّة: در زبان متداول بمعناى مردى است كه هذيان گويد و سخن بى اعتبار بر زبان آورد.

=الوَقْوَاقَة-

[وقوق] من الرجال: مرد يا زن پر گوى، و در زبان متداول بمعناى زن پر گوى هذيان گوى مى باشد.

=الوَقُود-

مواد سوختى، موادى كه از آن با آتش گرفتن گرما توليد شود. مانند (وَقُود الطّائرة): مواد سوختى هواپيما.

=الوَقُور-

ج وُقُر، للمذكَّر و المؤنَّث: آنكه با وقار و شكوه است. در مذكر و مؤنث يكسان بكار مى رود.

=الوُقوُع-

مص، «طَيْرٌ وُقُوعٌ»: پرنده اى كه بر روى درخت يا زمين فرود آيد.

=وَقْوَقَ-

وَقْوَقَةٌ [وقوق] الرجُلُ: آن مرد ناتوان شد، و در زبان متداول بمعناى آن است كه فلانى هذيان گفت،- الْكَلْب: سگ زوزه كشيد،- الطّائرُ: پرنده آواز داد.

=وَقِيَ-

يَوْقَى وَقىً [وقي]: الفرس من الحفا: سم اسب از راه رفتن بسيارساييده شد.

=الوُقِيَّة-

ج وُقِيّ و وَقَايَا [وقي]: مرادف (الأوقِية) است كه وزن آن برابر با دوازده درهم است.

=الوَقِيح-

«رجُلٌ وَقِيحُ الوجهِ»: پر رو و بى شرم.

=الوَقِيد-

آنچه كه با آن آتش افروزند، و در زبان متداول بمعناى آتش است.

=الوَقِير-

خوار و زبون، استخوان ضربه خورده، گروهى از مردم، گله گوسفند،

=الوقيرة-

=الوقيع-

=الوقيعة-

=الوقيفة-

=وكى-

=الوكاء-

=الوكاد-

=الوكاف-

=الوكال-

=الوكالة-

=وكب-

=وكد-

=الوكد-

=وكر-

=الوكر-

=الوكرى-

=الوكرة-

=وكز-

=وكس-

=الوكس-

=وكع-

=الوكعاء-

=وكف-

=الوكف-

=وكل-

=الوكل-

=الوكلة-

=وكن-

گودال بزرگ در سنگ كه در آن آب گرد آيد.

=الوَقِيَرة-

گودال بزرگ در سنگ كه آب در آن گرد آيد؛ «أُذنٌ وقيرة»: گوشى كه كر شده باشد.

الوَقِيصَة:

مفرد (الوقائِص) است به معناى سر استخوانهاى بيخ گردن، شكار، و در زبان متداول بمعناى چيزى گنديده و بد بو مى باشد.

=الوَقِيع-

ج وُقُع: پيكان تيز، سم ستور كه با برخورد به سنگ مورد اصابت قرار گرفته باشد، زمين سفت و سخت كه آب به آن فرو نرود؛ «وَقِيعُ الرجُل»: آنكه نزد او بگونه پناهنده بيايد و بگويد «انا وَقِيعُكَ»: پناهنده تو مى باشم.

=الوَقِيعَة-

ج وِقَاع و وَقَائِع: آسيب و زيان جنگ و كشتار، بد گوئى كردن از مردم، گودالى كه در آن آب گرد آيد؛ «وَقِيعَةُ الطّائِر»:

جائيكه پرنده معمولًا در آن فرود مىيد.

=الوَقِيفَة-

شكارى كه بر اثر خستگى بر جاى ماند، هر جائى كه سگان گرداگرد آن از اهالى پاسدارى كنند.

=وَكَى-

- وَكْياً [وكي] القِرْبةَ: دهانه مشك را با ريسمان بست.

=وَكَّى-

تَوْكِيَةً [وكي] الفرسُ الميدانَ جَرْيًا: اسب براه افتاد و ميدان را تنگ كرد.

=الوِكَاء-

ج أَوْكِيَة [وكي]: بند مشك و مانند آن، آنچه كه سر آن بسته باشد مانند ظرف و شيشه.

=الوِكَاد-

مفرد (الوَكَائِد) است و آن ريسمان يا رسنى است كه هنگام دوشيدن ماده گاو بر آن مى بندند.

=الوِكَاف-

ج وُكُف: پالان.

=الوَكَال-

سستى و كودنى و تنبلى

الوِكَال-

مرادف (الوَكَال) است.

=الوَكَالة-

ج وَكَالات: اسم است از (التوكيل) بمعناى وكالت دادن و اعتماد كردن بر كسى، مؤسسه بازرگانى است كه به امرى از امور تجارى و يا مشاغل اهتمام ورزد؛- «وكالةُ سفريَّات» نمايندگى مسافرت، آژانس مسافرت.

=الوِكَالةُ-

مرادف (الوَكَالَة) است.

=وَكَبَ-

- وَكْباً: بر پاى شد و ايستاد،- على الأَمْرِ: بر آن كار مواظبت نمود،- وكباً و وُكُوباً و وَكَبَاناً: به آرامى و آهستگى راه رفت.

=وَكِبَ-

يَوْكَبُ وَكَباً الثوبُ: جامه چرك شد.

=وَكَدَ-

- وُكُوداً بالمكان: در آنجا اقامت نمود،- وَكْداً الشي ءَ: قصد آن كار را كرد،- العهدَ او السَّرْجَ: پيمان يا زين را بست و محكم نمود.

=وكَّدَ-

تَوْكِيداً [وكد] العهدَ أو السَّرْجَ: مرادف (وَكَدَه) است.

=الوُكْد-

سعى و كوشش.

=الوَكْد-

مص، قصد، خواسته، آهنگ، اندوه.

=وَكَرَ-

- وَكْراً و وُكُوراً الطَّائِرُ: پرنده به آشيانه اش آمد،- الظّبيُ: آهو جست و خيز كرد،- وَكْراً هُ: با مشت بر بينى او كوفت.

=وَكَّرَ-

تَوْكِيراً [وكر] الطَّائِرُ: پرنده اى براى خود آشيانه ساخت.

=الوَكْر-

مص: مرادف (الوَكَر) است،- ج الوَكَرَة و اوْكار و وُكُور: آشيانه پرنده.

=الوَكَر-

گونه اى دويدن.

=الوَكَرَى-

مرادف (الوَكَر) است، «ناقةٌ وَكَرَى»:

ماده شتر تندرو.

=الوَكْرَة-

مرادف (الوَكَرَة) است،- ج وُكَر:

آشيانه پرندگان، اسم مرّه از (وَكَرَ) است.

=الوَكَرَة-

غذائى كه در پايان كار ساختمان تهيه كنند.

=وَكَزَ-

- وَكْزاً هُ: او را راند، به او مشت زد،- هُ بالرّمح: بر او نيزه زد،- الرمحَ فى الأرض: نيزه را به زمين فرو كرد،- انفَه: بينى او را شكست،- فلانٌ: فلانى دويد،- القِرْبةَ:

مشك را پر كرد.

=وَكَسَ-

- وَكْساً الشي ء: آن چيز كم شد،- الشي ءَ: آن چيز را كم كرد،- مالُ التاجِر:

سرمايه بازرگان از دست رفت.

=وُكِسَ-

التاجرُ فى تجارته: بازرگان در تجارت خود زيان ديد و سرمايه اش از دست رفت.

=وَكَّسَ-

تَوْكِيساً [وكس] الشي ءَ: آن چيز را كم و ناقص كرد،- فلاناً: فلانى را توبيخ و نكوهش كرد.

=الوَكْس-

مص، و- (فك): منزل ماه به هنگام خسوف، داخل شدن ماه در مدار ستاره اى نحس و ناميمون، چرك و خونابه در زخم.

=وَكَع-

- وَكْعاً هُ: او را گزيد، او را نيش زد، او را گرياند،- انفَه: بينى او را شكست.

=وَكِعَ-

يَوْكَعُ وَكَعاً: جلوى پاى او از سمت انگشت خنصر كجى بود.

=وَكُعَ-

يَوْكُعُ وَكَاعَةً: پست و فرومايه شد، الشّي ءُ: آن چيز سفت و سخت شد.

=الوَكْعاء-

مؤنث (الأَوكَع) است و بمعناى آنكه جلوى پايش از سمت انگشت خنصر كجى باشد.

=وَكَفَ-

- وَكْفاً و وَكِيفاً و وُكُوفاً و وَكَفَاناً و تَوْكَافاً الدمعُ و نحوهُ: اشك و مانند آن كم كم روان شد،- الْبَيْتُ: سقف خانه چكه كرد.

=وَكِفَ-

يَوْكَفُ وَكَفاً الرجُلُ: آن مرد گناه كرد، از راه حق برگشت و ستم نمود.

=وَكَّفَ-

تَوْكِيفاً [وكف] الحِمَارَ: بر پشت خر پالان نهاد،- الوِكَافَ: پالان را ساخت.

=الوَكْف-

سقف دهان، سق

الوَكَف-

؛- ج اوْكاف: عرق، عيب، فساد، سستى و ناتوانى، سايبان سر درب خانه، دامنه كوه، سنگينى، سختى.

=وَكَلَ-

- وَكْلًا و وُكُولًا إليهِ الأَمرَ: كار را به او واگذار كرد و اختيارات كامل به او داد.

=وَكَّلَ-

تَوْكِيلًا [وكل] فلاناً: او را وكيل خود كرد.

=الوَكَل-

ناتوانى كه كار خود را بديگرى واگذار كند و بر او متكى باشد.

=الوَكِل-

كودن، ترسو، ناتوان.

=الوُكَلَة-

مرادف (الوَكَلْ) است.

=وَكَنَ-

- وَكُناً و وُكُوناً الطائِرُ بيضَهُ أو على بيضِه:

=الوكن-

=الوكنة-

=الوكواك-

=الوكوع-

=الوكوف-

=وكوك-

=الوكيد-

=الوكير-

=الوكيرة-

=الوكيع-

=الوكيل-

=ولى-

=الولاء-

=الولاءة-

=الولاج-

=الولادة-

=الولاس-

=الولاف-

=الولاية-

=الولث-

=ولج-

=الولج-

=الولجة-

=ولد-

=الولد-

=ولس-

=ولع-

=الولع-

=الولعة-

=ولغ-

پرنده روى تخم خود خوابيد و آنرا زير بالهاى خود گرفت،- الطائِرُ: پرنده به آشيانه خود رفت،- وكناً الرجُلُ: آن مرد نشست، تند راه رفت.

=الوَكْن-

ج أَوْكُن و وُكُن و وُكُون: آشيانه پرندگان.

=الوُكْنَة-

ج وُكْنَات و وُكُنَات و وُكَنّات و وُكَن:

مرادف (الوكْن) است.

=الوَكْنَة-

مرادف (الوَكْن) است.

=الوِكْنَة-

مرادف (الوَكْن) است.

=الوُكُنَة-

مرادف (الوَكْن) است.

=الوَكْوَاك-

[وكوك]: ترسو، آنكه در راه رفتن بسمت راست و چپ بجنبد و با ناز راه رود.

=الوَكُوع-

؛ «وَكُوعٌ لَكُوعٌ»: فرومايه و پست.

=الوَكُوف-

«سحابٌ وَكُوفٌ»: ابرى كه باران آن كم كم فرود آيد.

=وَكْوَكَ-

وَكْوكَةً [وكوك] الحمامُ: آواز كبوتر،- فلانُ مِن الْحَرب: فلانى از جنگ فرار كرد،- الرّجُلُ: مرد با جنبيدن و ناز راه رفت.

=الوَكِيد-

سخت، محكم، استوار، پا بر جا.

=الوَكِير-

مرادف (الوَكَرَة) است.

=الوَكِيرَة-

مرادف (الوَكَرَة) است.

=الوَكِيع-

سخت و محكم؛- «امرٌ وَكِيعٌ»: كار ثابت و استوار؛ «وَكِيعٌ لَكِيعٌ»: مرد پست و فرو مايه.

=الوَكِيل-

ج وُكَلَاء [وكل]: وكيل، آنكه به او كارى از سوى ديگرى واگذار شود، دلير و با جرأت، از نامهاى خداى تعالى و بمعناى روزى دهنده كافى است.

=وَلَى-

- وَلْياً [ولي] فلاناً: به فلانى نزديك شد. (اين واژه كمتر بكار رفته است)، بدنبال او روان شد؛ «جلستُ مِمَّا يَلِيهِ»:

نزديك او نشستيم.

=وَلَّى-

تَوْلِيَةً [ولي] فلاناً الأَمرَ: كار را به فلانى واگذار كرد،- هُ كذا: آن را پس از ديگرى قرار داد،- هُ ظهَرهُ: آنرا پشت سر گذاشت،- الشي ءَ أو عن الشي ءِ، از آن چيز فاصله گرفت و دور شد،- هارباً: پشت كرد و گريخت،- الرُّطَبَ: خرما زرد و خشك شد،- عن زيدٍ بودِّهِ: از دوستى با زيد روى باز زد و بر او خشمگين شد.

=الوَلَاء-

[ولي]: دوستى و محبت، نزديكى و خويشاوندى، يارى و كمك، ملك، ميراث بسبب آزاد شدن شخص در ملك ديگرى يا بعلت عقد موالات (همبستگى).

=الوَلَاءَة-

[ولي]: نزديكى و خويشاوندى.

=الوِلَاج-

ج وُلُج و وُلُوج: درب، دره، زمين ناهموار.

=الوَلَّاج-

آنكه بسيار گشت و گذار كند.

=الوَلَّادة-

اسم مبالغه در (الوَالِدَة) است.

=الوَلَّاس-

(ح): گرگ.

=الولَاف-

مص، گونه اى دويدن كه چهار دست و پا با هم از زمين برداشته و بر زمين گذاشته شود.

=الوَلَايَة-

[ولي]: مص،- ج وَلَايات: استان، شهرهائى كه تحت فرمانروائى استاندار است، نزديكى و خويشاوندى.

=الوِلَايَة-

[ولي]: مص، حكومت، رهبرى، سلطنت، شهرهائى كه والى بر آن حكمفرماست، نزديكى و خويشاوندى.

=الوَلْث-

مص، عهد و پيمان سست، باران كم، باقيمانده شراب در ظرف، اثر درد چشم.

=وَلَجَ-

- وُلُوجاً ولِجَةً البيتَ: داخل خانه شد،- الشي ءُ فى غيره: آن چيز داخل چيز ديگرى شد.

=وُلِجَ-

الرجُلُ: به گونه اى بيمارى داخلى دچار شد.

=وَلَّجَ-

تَوْلِيجاً [ولج] هُ و إليهِ الأَمرَ: امْر را به او سپرد،- المالَ: دارائى خود را در زندگى به برخى از فرزندانش بخشيد تا مردم چيزى از او درخواست نكنند.

=الولُج-

جمع (وِلاج) است، ناحيه ها، كوچه ها، قاشق هاى عسل.

=الوَلَج-

راه در ميان ريگزار و شنزار.

=الوُلَجَة-

بسيار داخل شوند.

=الوَلَجَة-

ج أَوْلَاج و وَلَج و وَلَجَات: جاى ورود، پيچ دره، غارى كه عبور كنندگان از باران و غيره بدان پناه برند.

=وَلَدَ-

- لِدَةً وَ وِلَاداً و وِلَادَةً و الَادَةً و مَوْلداً تِ الأُنثى: زن يا مؤنث وضع حمل كرد،- تِ الأَرْضُ النّباتَ: زمين گياه رويانيد.

=وَلَّدَ-

تَوْلِيداً [ولد] تِ القابلةُ المرأة: ماما زن را زايانيد،- الشى ءَ من الشّي: چيزى را از چيز ديگرى به وجود آورد،- الكلامَ او الحديثَ:

سخن يا حديث نو و تازه آورد؛- الوَلَدَ:

تربيت كرد.

=الوُلْد-

ج أَوْلَاد و وِلْدَة و إلْدَة و وُلْد: مرادف (الوَلَد) است.

=الوَلْد-

ج أَوْلَاد و وِلْدَة و إلْدَة و وُلْد: مرادف (الوَلَد) است.

=الوِلْد-

ج أَوْلَاد و وِلْدَة و إِلْدَة و وُلْد: مرادف (الوَلَد) است.

=الوَلَد-

ج أَوْلَاد وَ وَلْدَة و إلْدَة و وُلْد: هر كه به دنيا آيد. اين كلمه بر مذكر و مؤنث و مثنى و جمع اطلاق مى شود ولى در كاربرد مذكر است.

=وَلَسَ-

- وَلْساً [ولس]: الرجُلَ: به آن مرد خدعه و خيانت كرد،- الحديثَ: متعرض حديث شد و تصريح نكرد،- وَلْساً و وَلَسَاناً تِ الإِبِلُ: شتران شتاب كردند.

=وَلَعَ-

- وَلْعاً بحقّهِ: حق او را برد،- وَلْعاً و وَلَعاناً: دروغ گفت، سبكبال دويد.

=وَلِعَ-

يَوْلَعُ و يَلَعُ وَلَعاً و وَلُوعاً بهِ: او را دوست داشت و به او دلبستگى شديد پيدا كرد.

=وُلِعَ-

بهِ: دلبسته و برانگيخته او شد.

=وَلَّعَ-

تَوْلِيعاً [ولع] هُ بفلانٍ: او را به فلانى دلبسته كرد،- النّار: آتش را روشن كرد،- جَسَدَهُ: تن او را پيس كرد،- الثَّورُ: سفيدى چهار پاى گاو دراز شد.

=الوَلْع-

مص، دروغ.

=الوَلِع-

دلباخته و بيقرار.

=الوَلْعَة-

عند العامَّة: شعله آتش.

=الوُلَعَة-

آنكه دلباخته به چيزى است كه به او ربطى نداشته باشد.

=وَلَغَ-

- وَلْغاً و وُلْغاً و وُلُوغاً وَ وَلَغَاناً الكلبُ الإناءَ

=ولغ-

=الولغة-

=ولف-

=الولف-

=وله-

=الولهى-

=الولهان-

=الولوج-

=الولود-

=الولودية-

=الولوع-

=الولوغ-

=الولوف-

=الولويتشيا-

=ولول-

=ولي-

=الولي-

=الوليا-

=الولية-

=الوليجة-

=الوليد-

=الوليدات-

=الوليدة-

=الوليدون-

=الوليدية-

=الوليف-

=الوليمة-

=ومأ-

=ومض-

=ومق-

=الوميق-

=ون-

=الون-

=ونى-

=الوناء-

=الوناة-

=ونب-

=الونج-

=الونوة-

=الوني-

أو في الإِناء: سگ با ليسيدن ميان ظرف از آن آب خورد.

=وَلِغَ-

يَلِغُ و يَوْلَغُ و يَالَغُ وَلْغاً و وُلْغاً و وُلُوغاً و وَلَغَاناً الكلبُ الإناءَ أو في الإناءِ: مرادف (وَلَغَ) است.

=الوَلْغَة-

اسم مرّه از (وَلَغَ) است، دلو كوچك.

=وَلَفَ-

- وَلْفاً و وِلَافاً و إلَافًا و وَلِيفاً البرقُ: برق پياپى درخشيد،- وَليفاً القومُ: آن قوم با هم آمدند.

=الوِلْف-

دوست، همدم، رفيق.

=وَلَهَ-

- وَلَهاً: سخت غمگين شد بگونه اى كه نزديك بود عقل از سرش بدر شود، از شدت عشق سراسيمه و سر گردان شد،- الصّبيُّ الى امِّهِ: كودك از ترس به مادرش پناه برد،- تِ الأمَّ الى وَلدِها: مادر به فرزندش مهر ورزيد،- منه: از او ترسيد.

=وَلِهَ-

- يَوْلَهُ وَلَهاً: مرادف (وَلَهَ) است.

=وَلَّهَ-

تَوْلِيهاً [وله] الرجُلَ: آن مرد را در سرگردانى انداخت،- الحزنُ او الوَجْدُ فلاناً:

غم و اندوه يا دلباختگى آن مرد را سرگردان كرد،- الْمَرأةَ: ميان زن و بچه اش جدائى افكند.

=الوَلْهَى-

مؤنث (الْوَلْهَان) است.

=الوَلْهَان-

مرادف (الوَالِه) بمعناى سرگردان است.

=الوَلُوج-

آنكه بسيار داخل و يا وارد شود.

=الْوَلُود-

من النِّسَاء ج وُلَّد: مادر زاينده، جانورى كه بچه زايد، زنى كه فرزند بسيار دارد.

=الوُلُودِيَّة-

كودكى، رفتار كودكانه، ستم كارى.

=الوَلُودِيَّة-

مرادف (الوُلُودِيّة) است.

=الوَلُوع-

آنكه بسيار شيفته و دلباخته باشد.

=الوَلُوغ-

اسم است از آنچه كه ليسيده و يا زبان زده باشد.

=الوَلُوف-

برقى كه پياپى بدرخشد.

=الوِلْوِيتَشِيَا-

(ن): گياهى است از رسته (عُريانات البُزُور) كه در افريقاى جنوبى رويد.

=وَلْوَلَ-

وَلْوَلَةً و وَلْوَالًا (ولول) تِ المرأَةُ: زن واويلا گفت، فرياد و آه و ناله كشيد، تِ القوسُ: كمان آواز داد.

=وَلِيَ-

- وَلْياً [ولي] فلاناً: به او نزديك شد، بدنبال او شد،- وِلَايَةً و وَلايَةً الشي ءَ او عليه:

بر آن چيز دست يافت،- الرجُلَ اوْ عليهِ: او را يارى كرد،- البلَدَ: فرمانرواى شهر شد،- وَلَايَةً الرجُلَ: او را دوست داشت.

=وُلِيَ-

[ولي] المكانُ: در آن مكان پس از باران دوباره باران آمد.

=الوَلْي-

[ولي]: مص، باران پياپى، نزديكى؛ «دارُهُ وَلْيُ داري»: خانه او نزديك خانه من است.

=الوَلِيّ-

ج أَوْلِيَاء [ولي]: هر كس كه ولي امر ديگرى باشد، دوستدار، دوست، يار، هم پيمان، همسايه، پيرو، داماد،- عند المسلمين: نزد مسلمانان مانند كشيش نزد مسيحيان است؛ «وَلِيُّ العهد»: وليعهد؛ «وَلِيُّ اليتيمِ»: سرپرست و قيم يتيم؛ «وَلِيُّ النعْمة»: ولينعمت، بخشنده،- ج اوْليَةً:

بارانى كه پس از باران بيايد، باران پى در پى.

=الوُلْيَا-

مُثنَّاهُ الوُلْيَيَانِ، ج الوُلَى و الوُلْيَيَات [ولي]:

مؤنث (الأَوْلى) است.

=الوَلِيَّة-

ج وَلِيَّات و وَلَايَا [ولي]: مؤنث (الْوَليّ) است، نزديكى، پالان؛ «دارٌ وَلِيَّةٌ»: خانه اى نزديك.

=الوَلِيجَة-

درون، دوستان و ياران مورد اعتماد بجز خويشاوندان.

=الوَلِيد-

ج وِلْدَة و وِلْدان: نوزاد، كودك، برده؛ «وَلِيدُ ساعتهِ»: زاده زمانِ؛ «أمُّ الوليدِ»:

كنيه مرغ است.

=الوُلَيْدَات-

[ولد]: مصغر (لِدَاتِ) است كه جمع لِدَة براى همزاد و همسان است.

=الوَلِيدَة-

ج وَلَائِد: مؤنث (الوَلِيد) است.

=الوُلَيْدُون-

[ولد]: تصغير (لِدُون) است كه جمع (لِدَة) براى همزاد و همسان است.

=الوَلِيدِيَّة-

[ولد]:؛ «فعلَ ذلك فى وَلِيدِيَّتِهِ»: آن كار را هنگامى كه كودك بود انجام داد.

=الوَلِيف-

مص، مرادف (الوِلَاف) است، برق كه پى در پى بدرخشد، يار و مونس.

=الوَلِيمَة-

ج وَلَائِم: غذائى كه براى ميهمانى و دعوت آماده مى شود.

=وَمَأَ-

يَمَأَ وَمْأً [ومأ] بحاجبهِ أو بيدهِ أو غير ذلك:

با ابرو و يا دست و يا جز آن اشاره كرد.

=وَمَّأَ-

تَوْمِئَةً [ومأ] بحاجبهِ أو بيدهِ أو غير ذلك:

مرادف (أشارَ) است.

=وَمَضَ-

- وَمْضاً و وَمِيضاً و وَمَضَاناً البرقُ: برق كمى درخشيد.

=وَمِقَ-

- مِقَةً و وَمْقاً هُ: او را دوست داشت.

=الوَمِيق-

محبوب، دوست داشتنى.

=وَنَّ-

- وَنّاً [ونّ] الذبابُ: مگس پى در پى صداى سختى از خود نشان داد.

=الوَنّ-

ناتوانى، سستى،- (مو): چنگ كه با انگشتان نوازند، دايره زنگى.

=وَنَى-

- وَنْياً و وَنِيّاً و وِنَاءً و وِنْيَةً و نِيَةً و وَنًى [وني]: سست و ناتوان و خسته شد،- هُ: او را رها كرد،- عن كذا: فلان چيز را رها كرد و ناديده گرفت،- تِ السحابةُ: ابر باريد،- الكُمَّ: آستين را بالا زد.

=وَنَّى-

تَوْنِيَةً [وني]: در كار تنبلى و سستى كرد.

=الوَنَاء-

[وني]: سستى و ناتوانى.

=الوَنَاة-

[وني] مرواريد؛ «امرأَةٌ وَنَاةٌ»: زنى كه به آرامى و كندى حركت كند و راه رود.

=وَنَّبَ-

تَوْنِيباً [ونب] هُ: او را نكوهش و سرزنش كرد.

=الوَنَج-

(مو): عود يا چنگ كه با آن نوازندگى كنند. (اين كلمه فارسى است).

=الوَنُوَّة-

[وني]: سستى خرد.

=وَنِيَ-

يَوْنَى وَنْياً و وَنِيّاً و وِنَاءً و وِنْيَةً و نِيَةً و وَنًى [وني]: مرادف (وَنَى) است.

=الوَنِيّ-

[وني]: مرواريد، برليان

الوَنِيَّة-

[وني]: مرواريد؛ برليان

الوَنِيلَة-

(ن): گياهى است از رسته (سَحْلَبِيَّات) كه اصل آن از امريكاى مركزى است، وانيل.

=وهى-

=الوهاب-

=الوهابة-

=الوهاج-

=الوهاص-

=الوهافة-

=وهب-

=وهج-

=الوهج-

=وهد-

=الوهد-

=الوهدة-

=وهص-

=الوهصة-

=وهف-

=الوهفية-

=وهق-

=الوهق-

=وهل-

=الوهل-

=الوهلة-

=وهم-

=الوهم-

=الوهمي-

=وهن-

=الوهن-

=الوهواه-

=الوهوب-

=الوهون-

=وهوه-

=الوهوه-

=الوهي-

=الوهية-

=الوهيج-

=وي-

=وَهَى-

- وَهْياً [وهي] الثوبُ: جامه كهنه و پاره شد،- الشي ءُ: نوار يا شيرازه آن چيز سست شد، كهنه شد، سست شد،- الحائطُ: ديوار در شرف سرنگون شدن شد، افتاد،- السحابُ: ابر به شدت باريد،- الرجُلُ: آن مرد گول و احمق شد.

=الوَهَّاب-

صيغه مبالغه از (الواهِب) است.

=الوَهَّابَة-

مرادف (الوَهَّاب) است.

=الوَهَّاج-

بسيار درخشان؛ «نورٌ وَهّاج»: نور درخشنده؛ «نجمٌ وَهّاجٌ»: ستاره درخشان؛- «سراجٌ وَهَّاج»: چراغ پر نور.

=الوَهَّاص-

بسيار بخشنده.

=الوِهَافَة-

خدمتگزارى و انجام مراسم كليسا.

=وَهَبَ-

- وَهْباً و وَهَباً و هِبَةً المالَ فلاناً و لفلانٍ:

مال را بلا عوض به او بخشيد،- الرجُلَ: در بخشش و هبه كردن مال بر او پيشى گرفت؛- «هَبْ»: اين كلمه فعل امر است از (وَهَبَ) و دو مفعول را منصوب مى كند.

=وَهِبَ-

- وَهْباً و وَهَباً و هِبَةً الرجُلَ: در عطا و بخشش بر او پيشدستى كرد.

=وَهَجَ-

- وَهْجاً و وَهِيجاً و وَهَجَاناً تِ النارُ أو الشمسُ: آتش و يا خورشيد نور افشاند.

=الوَهَج-

روشن شدن آتش و يا خورشيد، گرمى آتش و يا خورشيد از دور؛ «وَهَجٌ الطَّيب»: پخش بوى عطر.

=الوَهِج-

«يومٌ وَهِجٌ»: روزى با گرماى سخت.

=وَهَّدَ-

تَوْهِيداً [وهد] لهُ الفراشَ: بستر را براى او آماده كرد.

=الوَهْد-

ج أَوْهُد و وُهْدان: زمين گود و فرو رفته.

=الوَهْدَة-

ج وِهَاد و وَهْد: زمين گود و فرو رفته، گودال در زمين.

=وَهَصَ-

- وَهْصاً الشي ءَ الرَّخوُ: آن چيز نرم را شكست و كوبيد، آن چيز نرم را سخت پايمال كرد، آن چيز نرم را سخت بدور انداخت، آن را بر زمين زد، آن را شكست.

=الوَهْصَة-

اسم مرّة از (وَهَصَ) است، زمين هموار.

=وَهَفَ-

- وَهْفاً و وَهِيفاً إلى كذا: به آن نزديك شد،- لهُ شي ءٌ مِنَ الدُّنيا: چيزى از امور دنيا بر او آشكار شد،- النباتُ: گياه سبز شد و برگ در آورد،- وَهْفاً و وِهَافَةً النّصرانيُّ:

مسيحى خدمتگزار كليسا شد.

=الوُهْفِيَّة-

مرادف (الوِهافة) است.

=وَهَقَ-

- وَهْقاً الدابَّةَ: كمند را بر گردن ستور افكند،- هُ عن كذا: او را از كارى بازداشت و منصرف نمود.

=الوَهْقِ-

أَوْهاق: كمند يا ريسمانى كه بر گردن ستور براى مهار نمودن آن افكنند.

=الوَهَق-

ج أَوْهاق: مرادف (الوَهْق) است.

=وَهَلَ-

- يَهِلُ و يَوْهَلُ وَهْلًا إلى الشي ءِ: به گمان خود بسوى چيزى رفت كه جز آن را ميخواست.

=وَهِلَ-

يَوْهَلُ وَهَلًا: سست و ناتوان شد، ترسيد،- اليه: از ترس به او پناه برد، «فى الأمرِ أو عنهُ»: آن كار را اشتباه و فراموش كرد.

=وَهَّلَ-

تَوْهِيلًا [وهل] هُ: او را ترسانيد.

=الوَهَل-

ترس، بيم.

=الوَهِل-

ترسو.

=الوَهْلَة-

ترس، بيم؛ «لقيتُهُ أَوَّلَ وَهْلَةٍ»:

او را براى اولين بار ديدم.

=الوَهَلَة-

؛ «لقيتُهُ اوَّلَ وَهَلَةٍ»: اولين بار او را ديدم.

=وَهَمَ-

- وَهْماً في الشي ء: گمان او به چيزى رفت كه غير از خواسته او بود،- الشي ءَ: آن چيز را خيال و تصور كرد.

=وَهِمَ-

يَوْهَمُ وَهَماً في الحساب: در حساب اشتباه كرد.

=وَهَّمَ-

تَوْهِيماً [وهم] هُ: او را به اشتباه انداخت.

=الوَهْم-

مص،- ج اوْهَام: انديشه اى كه به دل راه يابد، نيروى وهميّه كه يكى از حواس باطنى است كه محسوسات را درك مى كند و گاهى همراه با پندار باشد، و در زبان متداول بمعناى حسابرسى و ترس است،- ج اوهَام و وُهُم و وُهُوم: راه پهن و فراخ، مرد بزرگ، بزرگمرد.

=الوَهْمِيّ-

منسوب به (الوَهْم) است.

=وَهَنَ-

- وهْناً: از نيروى كار يا نيروى جسم ضعيف و ناتوان شد، به پاسى از شب داخل شد،- هُ: او را ناتوان كرد.

=وَهِنَ-

يَهِنُ وَهْناً و وَهَناً: بمعناى (وَهُنَ) است،- يَوْهَنُ وَهَناً: بمعناى (وَهُنَ) است.

=وَهُنَ-

يَوْهُنُ وَهْناً و وَهَناً: از نظر كار يا جسم ضعيف و ناتوان شد.

=وَهَّنَ-

تَوْهِيناً [وهن] هُ: او را ناتوان كرد.

=الوَهْن-

مص، سستى در كار يا جسم،- منَ الرّجال او الإِبل: مرد يا شتر فربه و كوتاه،- من الليل: نيمه شب يا ساعتى پس از آن.

=الوَهَن-

سستى در كار يا جسم.

=الوَهْوَاه-

[وهوه]: شيرى كه پى در پى بغرّد،- من الخيل: اسب چابك و نيرومند؛ «رجُلٌ وَهْوَاهٌ»: مرد ترسو و بزدل.

=الوَهُوب-

مرادف (الوَهَّاب) است.

=الوَهُون-

سست و ناتوان.

=وَهْوَهَ-

وَهْوَهَةً [وهوه] في صوتهِ: از اندوه يا ترس ناله خود را در گلو زمزمه كرد،- الأسدُ فى زئيره: شير پى در پى غرّيد.

=الوَهْوهَ-

[وهوه] من الخيل: اسب چابك و نيرومند.

=وَهِيَ-

يَهِي وَهْياً [وهي]: مرادف (وَهَى) است.

=الوَهْي-

مص، ج وُهِيّ و أَوْهِيَة: شكاف در چيزى.

=الوَهْيَة-

[وهي]: اسم مرّه از (وَهَى و وَهِيَ) است، شكافتگى.

=الوَهِيج-

مص، تابندگى و افروختگى؛ «وَهِيجُ الطيب»: پراكنده شدن بوى عطر.

=وَيْ-

كلمه تعجب است مانند (وَيْ لِزَيدٍ) از زيد در تعجبم، و براى نكوهش نيز مىيد كه كنايه از (وَيْل) است؛ «وَيْكَ استمع قولى»: واى بر تو سخنم را بشنو كه در اصل وَيْلَكَ مى باشد. و نيز در تهديد بكار مى رود مانند «وَيْ بكَ يا فلان»: واى بر تو.

=ويب-

=الويبة-

=ويح-

=الويستاريا-

=ويك-

=ويل-

=الويل-

=الويلة-

=ويلمه-

=الوين-

=الوينة-

=ويه-

=ويها-

=وَيْبٌ-

[ويب]: اين كلمه نيز مانند (وَيْل) است چه از نظر وزن و چه از نظر معنى.

=الوَيْبَة-

[ويب]: بلا، پيش آمد بد، رسوائى، بيست و دو يا بيست و چهار مدّ (پيمانه).

=وَيْحٌ-

[ويح]: كلمه ترحّم و عذاب است، و نيز بمعناى ستايش و شگفتى بكار مى رود، و گفته مى شود بمعناى (وَيْل) نيز مى باشد؛ «وَيْحٌ لزيدٍ و وَيْحاً لزيدٍ و وَيْحَةُ»: واى برزيد. رفع اين كلمه بنا بر مبتدا بودن است و نصب آن با اضمار فعل است چنانچه گوئى:

(الْزَمَهُ اللّه ويحاً»: خدا بلائى به او برساند.

=الوِيستَارِيَا-

(ن): نام گياهى از رسته (الفَرْنِيَّات) است گلهاى بسيارى به رنگ آبى و بنفشه ميدهد كه بشكل خوشه انگور آويخته مى شود.

=وَيْكَ-

كلمه تعجب است كه مركب از (وَيْ) و كاف خطاب است.

=وَيَّلَ-

تَوْيِيلًا [ويل] فلاناً أو لفلانٍ: به فلانى بسيار (واى بر تو) گفت.

=الوَيْل-

[ويل]: پيشامد بد، نابودى، به كسى كه در خطرى بيفتد كه سزاوار آن باشد گفته مى شود؛- «وَيْلَهُ و وَيْلَكَ و وَيْلي و وَيْلٌ لزيدٍ و وَيْلًا لهُ»: واى بر او، واى بر تو، واى بر من، واى بر زيد. نصب اين كلمه بنا بر اضمار فعل است كه تقدير آن (الْزَمَكَ اللّهُ وَيْلًا) و رفع آن بنا بر ابتداء است در صورتيكه اضافه نشود. اما اگر اضافه شود بايد منصوب باشد.

=الوَيْلَة-

ج وَيْلَات [ويل]: بلا و پيشامد بد، رسوائى.

=وَيْلُمّهِ-

كلمه ايست مركب از (وَيْلٌ لِأمِّهِ) كه در اصل براى نفرين بكار مى رود ولى در تعجب و خوشى نيز بكار رفته است مانند «قاتله اللّه» و «لا ابَ لك»؛ «رجُلٌ وَيْلُمِّهِ و وَيْلِمِّهِ»: مرد زيرك و هوشمند.

=الوَيْن-

[وين]: انگور سياه، عيب.

=الوَيْنَة-

كشمش يا مويز سياه.

=وَيْهَ-

مرادف (وَيْهاً) است.

=وَيْهِ-

مرادف (وَيْهاً) است.

=وَيْهاً-

كلمه ايست براى اغراء و تحريض و تشويق كه براى مفرد و مثنى و جمع و مذكر و مؤنث با يك لفظ و يكسان بكار برده مى شود؛ «وَيْهاً يا فلانُ»: كه براى برانگيختن و تحريض بكار برده مى شود.

ي الياء

ي-

=يا-

=اليائس-

=اليابس-

=اليابسة-

=يادى-

=اليادي-

=اليارج-

=الياسر-

=الياسمون-

=الياسمين-

=اليافع-

=اليافعة-

=اليافوخ-

=الياقة-

=الياقوت-

=الياقوته-

=يامن-

=اليامن-

=اليامنة-

=اليانع-

=اليانصيب-

=ياوم-

=الياوي-

=اليآسة-

=اليأروز-

=يئس-

=اليأس-

=اليؤس-

ي الياء

ي-

حرف بيست و هشتم از حروف مبانى است و از حروف (الجُوف) است، و در حساب جمّل عبارت از ١٠ مى باشد، ضمير مفرد مخاطب مؤنث در فعل مضارع و امر است، و نيز ضمير متكلم است مانند «ضَرَبَنِي و كِتابي».

=يا-

حرف ندا براى دور و نزديك است. و گاهى منادى با آن حذف مى شود مانند «يا ليتنى كنتُ مَعَهُم» و «يا رُبَّ كاسية فى الدّنيا عاريةٌ يومَ القيامة»: كه براى مجرد تنْبيه است، اما در مثال «أتاني رَجُلٌ و يا لهُ رجُلًا او مِنَ رجُلٍ»: مردى نزد من آمد و چه مردى بود؛ «يا لكَ من فارس» چه بهترين قهرمان و اسب سوارى. (يا) نيز حرف نداء و لامى كه بعد از آن آمده براى تعجب است.

=اليائِس-

ج يُؤُوس [يأس]: نا اميد و مأيوس.

=اليابِس-

ج يُبَّس [يبس]: فا؛ «رَجُلٌ يابِسٌ»: مرد بى خير و بركت؛ «شي ءٌ يابِس»: آنچه كه خشك شده باشد؛ «حجرٌ يابِسٌ»: سنگ سخت.

=اليابِسَة-

مؤنث (اليابس) است، بيابان خشك، زمين،؛ و در سفر تكوين در انجيل بمعناى سر زمين خشك در برابر دريا آمده است.

=يادَى-

مُيَاداةً [يدي] الرجُلَ: به او پاداش داد يا چيزى بخشيد.

=اليادي-

اسم فاعل است از (يَدَى).

=اليارَج-

[يرج]: دستبند.- اين كلمه فارسى است-

ياسَرَ-

مُبَاسَرَةً [يسر] هُ: با او به نرمى و آسانى رفتار كرد، از سوى چپ او آمد،- الشّي ءَ: آن چيز را در طرف چپ قرار داد،- بِالقوِم: در طرف چپ آن قوم قرار گرفت.

=الياسِر-

ج أيْسار: فا، آسان، آنكه قسمت كردن گوشت را در قمار بعهده گيرد، گوشت فروش، قصاب، آنكه در طرف چپ باشد كه متضاد آن (اليامِن) است.

=الياسَمُون-

(ن): نام گياه (ياسمين) است.

=الياسَمِين-

(ن): ياسمين، گلى است خوشبو كه در مناطق گرمسيرى روئيده مى شود و از آن عطر بدست آورند،- الهنديّ (ن): نوعى گل است خوشبو كه در امريكاى مركزى مى رويد. و براى زينت از آن استفاده مى شود.

=اليافِع-

ج يَفَعَة و يُفْعَان [يفع]: فا؛ «غلامٌ يافِعٌ»: جوانى كه پرورش يافته و به سن بلوغ رسيده باشد؛ «مجدٌّ يافِعٌ»: بزرگوارى و سرافرازى.

=اليافِعَة-

ج يافِعَات [يفع]: مؤنث (اليافِع) است؛ «الْيَافِعَات مِنَ الْأُمور»: كارهاى با شكوه و پر اهميت؛- «اليافِعَاتُ مِن الْجبال»: كوههاى بلند.

=اليافُوخ-

ج يَوَافِيخ [يفخ] (ع ا): نرمه سر كودك، ملاج بچه كه براى مدت كوتاهى نرم و بى استخوان است و سپس استخوانهاى سر بهم مى پيوندد.

=الياقَة-

ج ياقَات: طوق، يقه پيراهن، گردنبند.

=الياقُوت-

ياقوت از سنگهاى قيمتى و شفاف و به رنگهاى مختلف است.- اين كلمه يونانى است-.

=الياقُوتَه-

ج يَوَاقِيت: يك دانه ياقوت.

=يامَنَ-

يُيَامِنُ مُيَامَنَةً [يمن]: بسمت راست رفت، بسوى راست رفت يا به طرف راست آمد.

=اليامِن-

[يمن]: مبارك و خجسته.

=اليامِنَة-

[يمن]: مؤنث (اليامِن) است.

=اليانِع-

ج يَنْع [ينع]: ميوه رسيده كه وقت چيدن آن باشد، هر چيز سرخ رنگ

اليانْسُون-

(ن): نام ديگر گياه انيسون است كه بر آن رازيانه اطلاق مى شود.

=اليانَصِيب-

[نصب]: بخت آزمائى. اين كلمه از (النّصيب) بمعناى شانس و بخت گرفته شده است.

=ياوَمَ-

يِوَاماً و مُيَاوَمَةً [يوم] هُ: روزانه با او داد و ستد كرد.

=الياويّ-

منسوب به (الياء) است.

=اليآسَة-

[يأس]: نوميدى.

=اليَأْرُوز-

«يَأْرُوزُ الأَرزّ» (ح): حشره ايست ريز كه به گياهان آسيب رساند.

=يَئِسَ-

يَيْأَسُ و يَيْئِس يَأْساً و يَآسَةً [يأس] منه: از او نوميد شد، از او قطع اميد كرد.

=اليَأْس-

[يأس]: نا اميدى و يا قطع اميد كردن.

=اليَؤُس-

[يأس]: مرادف (اليائس) است.

=اليَأْفُوخ-

ج يَوَافِيخ

: مرادف (اليافوخ)

=اليأنوف-

=اليؤوس-

=اليأياء-

=يأيأ-

=اليؤيؤ-

=اليباب-

=اليباس-

=يبب-

=يبس-

=اليبس-

=اليبوس-

=اليبوسة-

=اليبيس-

=يتم-

=اليتم-

=اليتوع-

=اليتيم-

=اليتيمة-

=اليحمور-

=اليحموم-

=اليخت-

=اليخنة-

=اليد-

=يدى-

=اليدى-

=اليدة-

=يدع-

=اليدوي-

=اليدية-

=اليراع-

است.

=اليَأنُوف-

[أنف] (ح): گونه اى از حشرات است.

=اليَؤُوس-

[يأس]: مرادف (اليائس) ست.

=اليَأْيَاء-

[يأيأ]: مص، آواز شاهين.

=يَأْيَأَ-

يَأْيأَةً و يَأْيَاءً [يأيأ] القومَ: قوم را دعوت كرد،- بِالاءِبل: به شتران (أي) گفت و اين كلمه براى آرام كردن شتر بكار مى رود.

=يَأْيَأْ-

[يأيأ]: اسم صوت است كه مردم را با آن آواز گردهم آورند.

=اليُؤْيُؤ-

ج يَئَايئ [يأيأ] (ح): از پرندگان شكارى بنام (شاهين) است نام ديگر آن (الجَلَم) است.

=اليَبَاب-

[يبّ]: ويران، خراب.

=اليَبَاس-

[يبس]: «شي ءٌ يَبَاسٌ»: به معناى (يابسٌ) است.

=يَبَّبَ-

تَيْبِيبًا [يبّ] المنزلَ: خانه را ويران كرد.

=يَبِسَ-

يَبْبَسُ و يَبْبِسُ يَبْساً و يُبْساً: تر بود و سپس خشك شد.

=يَبَّسَ-

تَيْبِيسًا [يبس] الشي ءَ: آنرا خشك كرد.

=اليَبْس-

مص، مرادف (اليابس) است، جمع يابس است همانند رَكب كه جمع راكب است.

=اليَبَس-

آنچه كه در اصل خشك باشد، جائيكه نمناك بوده و سپس خشك شده است؛- «شاةٌ يَبَسٌ»: گوسفند بى شير.

=اليَبِس-

مرادف (اليابِس) است.

=اليَبُوس-

مرادف (اليابِس) است.

=اليَبُوسَة-

خشكى بر خلاف ترى.

=اليَبِيس-

بمعناى (اليابِس) است- «يَبِيسُ الماءِ»: عرق بدن كه خشك شود.

=يَتَمَ-

يَيْتِمُ يُتْماً و يَتْماً الصَّبيّ من أَبيهِ: كودك يتيم شد، پدر مرده شد.

=يَتِمَ-

يَيْتَمُ يُتْماً و يَتْماً الصبيُّ من أبيهِ: پدر مرده شد،- يَتَماً: سستى و دير كرد، كوتاهى كرد،- من هذا الأمر: از كار در رفت.

=يَتُمَ-

يَيْتُمُ يُتْماً و يَتْماً الصبيُّ من أَبيهِ: كودك يتيم شد.

=يَتَّمَ-

تَيْتِيمًا [يتم] هُ: او را يتيم كرد.

=اليُتْم-

مص، يتيمى، تنهائى.

=اليَتْم-

مص، اندوه.

=اليَتَم-

مص، بمعناى (اليُتْم) است، نيازمندى.

=اليَتُوع-

ج يَتُوعَات: هر گياهى كه داراى شيرابه باشد.

=اليَتُّوع-

ج يَتُوعَات: هر گياهى كه داراى شيرابه باشد.

=اليَتُّوع-

مرادف (اليَتُوع) است.

=اليَتِيم-

واحد هر چيزى؛ «بيتٌ يتيم و بلدٌ يتيم»: خانه تنها و شهر تك افتاده، توده ريگ تك افتاده، هر چيز بى نظير و ارزنده،- ج أَيْتَام و يَتَامى و يَتَمَة و ميتمة و يتائِم: آنكه پدرش مرده و هنوز در سن كودكى باشد،- من البهائم: ستورى كه مادرش را از دست داده باشد.

=اليَتِيمَة-

ج يَتَامَى: مؤنث (اليَتِيم) است، توده ريك تك افتاده؛ «دُرَّةٌ يَتِيمَةٌ»: مرواريد گرانبها و بى نظير.

=اليَحْمُور-

[حمر]: سرخ،- (ح): نام پرنده ايست،- (ح): گورخر،- (ح): گوزن نر.

=اليَحْمُوم-

[حمّ]: هر چيز سياهى، بسيار سياه، دود.

=اليَخْت-

كشتى تفريحى كه در آن همه وسايل و ابزار راحت باشد.

=اليَخْنَة-

(ط): غذائى كه از گوشت و سبزى تهيه كنند.

=اليَدُ-

ج أَيْدٍ و يُدِيّ و جج أَيَادٍ و تُجْمَع الأَيْدِي على الأَيْدِين-[يدي] (ع ا): دست از نوك انگشتان تا كتف. اين كلمه مؤنث است و اصل آن (يَدْيٌ) است و مُثَنَّاي آن (يَدَانِ) است،- ج ايْدٍ: جلوگيرى از ستم؛ «عن يَدِهِ و على يَدِه»: به كمك و مساعدت او؛ «مَدّ له يَدَ المساعَدة»: او را كمك و مساعدت كرد، نعمت و احسان، توانائى و نيرومندى؛ «مَا لَكَ عَليه يَدٌ»: بر او نفوذى ندارى؛ «له اليدُ الطُّولَى فى كذا»:

در آن چيز تأثير بسزائى دارد؛ «وَضَعَ يَدَه على»: تصرف كرد، تحويل گرفت؛ «الأمرُ بيد فلانٍ»: كار را بدست او سپرد، مقام و منزلت، گروه، راه، جلوگيرى از تعدى و ستم؛ «ضَرَبَ القاضي على يده»:

قاضى جلوى تصرّف او را گرفت، خوارى و پشيماني؛ «سُقِطَ فى يَدَيْهِ»: پشيمان شد، «أعطى بيدهِ»: تسليم شد؛ «وقف بين يديه»: در برابر او ايستاد «بِعْتُهُ يداً بيدٍ»: با معامله نقدى به او فروختم؛ «يَدُهُ قصيرة»:

از انجام كار ناتوان است؛ «صِفْرُ اليدينِ»:

تهى دست، چيزى ندارد؛ «ذَهَبُوا ايدِي سَبَا»: رفتند و پراكنده شدند و نيز گفته مى شود «تَشَتَّتَ شَمْلُهم ايدِي سَبَا»؛ «اليَدُ العُليا»: دست بخشنده و پاك؛ «اليد السفلى»:

دست بازدارنده و بخيل؛ «اليدُ العامِلة»:

دستهاى كارگران كه اقدام به يك كار كنند؛ «يَدُ الطّائر»: بال پرنده؛ «يَدُ الدّهر»: دست روزگار كه كنايه از گذشت زمان است؛ «يد الفأس»: دسته تيشه و تبر؛ «يَدُ القوس»: گوشه برگشته كمان.

=اليَدّ-

بالتشديد [يدي]: لغتى است در (اليد) بمعناى دست.

=يَدَى-

- يَدْياً [يدي] الرجُلَ: بر روى دست آن مرد زد.

=اليَدَى-

[يدي]: دست.

=اليَدَة-

[يدي]: دست.

=يَدَّعَ-

تَيْدِيعاً [يدع] الثْوبَ: جامه را با (أَيْدَع) كه رنگ گياهى سرخ است رنگين كرد.

=اليَدَويّ-

[يدي]: منسوب به (اليَد) است؛ «شُغْلٌ أو عَمَلٌ يدويّ»: كار يا شغل دستى؛ «صناعة يدويّة»: صنعت دستى.

=اليَدِيّ-

[يدي]: حاذق، كاردان؛ «عيشٌ يَدِيٌّ»: زندگى خوش و آسوده؛ «ثوبٌ يَدِي»: جامه گشاد.

=اليُدَيَّة-

[يدي]: مصغر (اليَد) بمعناى دست كوچك است.

=اليَرَاع-

[يرع]: نى، نى كه با آن بنوازند، قلم، ترسو، ناتوان، آنكه انديشه و خرد ندارد، برّه هاى كوچك و جز آن

=اليراعة-

=اليربوع-

=اليرخم-

=اليرد-

=يرع-

=اليرع-

=يرق-

=اليرقان-

=اليرقانة-

=اليرقة-

=اليرمع-

=اليرناء-

=يرنأ-

=اليرنأ-

=اليرنب-

=اليسار-

=اليسارة-

=يسر-

=اليسر-

=اليسرى-

=اليسرات-

=اليسرة-

=اليسروع-

=يسن-

=اليسور-

=اليسير-

=اليشب-

=اليشف-

=اليشم-

=اليصب-

=اليصف-

=اليعبوب-

=يعر-

=اليعر-

=اليعرة-

=اليعسوب-

=اليعفور-

=اليعقوب-

=اليعلول-

=اليغر-

=اليفاع-

=يفع-

=اليفع-

=اليفعة-

،- (ح): مگس شب تاب.

=اليَرَاعَة-

[يرع]: نى كه چوپان با آن بنوازد، قلم، بيشه، ترسو، ناتوان، نادان،- (ح): شتر مرغ ماده، واحد اليراع براى مگس و ني.

=اليَرْبُوع-

ج يَرَابيع [ربع] (ح): گونه اى موش كه دستهاى كوتاه و پاى بلند دارد و از رسته (اليربوعيات) است. اين جانور جونده است و همان موش دشتى يا صحرائى است.

=اليَرْخُم-

[رخم] (ح): كركس نر، لاشخوار، مرادف (التَّرخُوم) است.

=اليَرْد-

يارد مقياسي است كه مساوى با يك ذرع و ثلث است. (اين كلمه انگليسى است).

=يَرَعَ-

- يَرَعاً: ترسو بود.

=اليَرَع-

(ح): گوساله هاى وحشى.

=يُرِقَ-

به بيمارى يرقان دچار شد.

=اليَرْقَان-

[يرق]: بيمارى يرقان.

=اليَرَقَان-

[يرق]: كرمى است كه بر روى گياهان پرورش كند، آفت كشت،- (طب): بيمارى يرقان كه باعث زردى پوست بدن مى شود. (اين كلمه يونانى است).

=اليَرَقَانَة-

[يرق] (ح): نوزاد حشرات و ماهيها كه اغلب خطرناك مى باشند.

=اليَرْقَة-

[يرق] (ح): مرادف (اليرقانة) است.

=اليَرْمَع-

ج يَرَامِع-[يرمع]: گونه اى اسباب بازى كودكان مانند فرفره، ريگهاى سفيد و درخشنده.

=اليُرَنَّاء-

[يرنأ] (ن): حنا.

=اليَرَنَّاء-

[يرنأ] (ن): حنا.

=يَرْنَأَ-

يَرْنَأَةً [يرنأ] الشي ءَ: آن چيز را با حنا رنگ كرد.

=اليُرَنَّأ-

[يرنأ] (ن): حنا.

=اليَرْنَب-

[رنب] (ح): گونه اى جانور جونده است كه سر آن بشكل خرگوش و دم آن پشمالو و در بعضى از مناطق افريقا زندگى مى كند،- (ح): موش دم كوتاه.

=اليَسَار-

ج يُسُر و يُسْر [يسر]: آسانى و توانگرى، چپ بر ضدّ راست؛ «مَرَّ عن يَسَارِهِ»: از سمت چپ او رفت؛ دست چپ.

=اليِسَار-

ج يُسُر و يُسْر [يسر]: چپ كه بر خلاف راست است.

=اليَسَارَة-

آسانى، رفاه، توانگرى.

=يَسَرَ-

يَبْسِرُ يَسْراً و يَسَراً: نرم و مطيع شد،- تِ المرْأةُ: زن به آسانى زائيد،- يَسْراً: با ميسر قمار بازى كرد،- القومُ النّاقَة: ماده شتر را كشتند و گوشت آنرا بين خود تقسيم كردند،- الرّجُلَ: از طرف چپ آن مرد آمد.

=يَسِرَ-

يَيْسَرُ يَسَراً الأَمْرُ: آن كار آسان شد.

=يَسُرَ-

يَيْسُرُ يُسْراً: كم شد،- الأمرُ: آن كار آسان شد.

=يَسَّرَ-

تَيْسِيراً [يسر] الشي ءَ لفلان: كار را براى فلانى آسان نمود (چه در خير و چه در شر)،- الرّجُلُ: زايمان و توليد شتران و گوسفندان آن مرد آسان شد،- تِ الْغنمُ:

توليد و شير گوسفندان بسيار شد.

=اليُسْر-

آسانى، ضد سختى، توانگرى،- (ن): گياهى است كه داراى دانه هاى سياه و خوشبو است.

=اليُسُر-

آسانى، ضد سختى، توانگرى.

=اليَسَر-

مص،- ج أَيْسار: آسان، آماده و تهيه شده، گروهى كه براى قمار بازى گرد هم باشند.

=اليُسْرَى-

ج يُسْرَيَات: طرف چپ.

=اليَسَرَات-

دست و پاهاى سبك ستوران.

=اليَسْرَة-

چپ.

=اليَسَرَة-

ج أيْسار و يَسَرَات: خطوط كف دست كه به هم پيوسته نباشد.

=اليُسْرُوع-

[سرع]: مفرد (الأَسَارِيع) است.

=يَسِنَ-

يَيْسَنُ يَسَناً الْمَاءُ: آب بد بوى شد.

=اليَسُور-

ج يُسُر: چيره، پيروز، قمار باز.

=اليَسِير-

كم، اندك، آسان و بى اهميت،- ج: يُسُر؛: پيروز، برنده، قمار باز.

=اليَشْب-

سنگى ارزشمند بگونه زبرجد ولى روشنتر از آنست. (اين كلمه يونانى است).

=اليَشْف-

مرادف (اليَشْب) است.

=اليَشْم-

مرادف (اليَشْب) است.

=اليَصْب-

مرادف (اليَشْب) است.

=اليَصْف-

مرادف (اليَشْب) است.

=اليَعْبُوب-

ج يَعَابِيب [عبّ]: رودخانه پر آب و تندرو، اسب بلند قامت و تندرو، ابر.

=يَعَرَ-

يَيْعِرُ و يَيْعَرُ يُعَاراً تِ الشاةُ أو المِعْزَى:

گوسفند يا بز آواز داد.

=اليَعْر-

ج يِعَار (ح): بزغاله اى كه بر سر دام شير يا گرگ بسته شود و چون شير يا گرگ صداى آنرا بشنوند براى شكار آن بيايند و در دام يا حفره بيفتند.

=اليَعْرَة-

ج يِعَار (ح): مرادف (اليَعْر) است.

=اليَعْسُوب-

ج يَعَاسِيب [عسب] (ح): گونه اى حشره از رسته يعسوبيات كه چهار بال روشن دارد و بر فراز آب به حركت در آيد، (ح): ملكه زنبوران عسل كه به گمان عرب اين ملكه مذكر است، رئيس بزرگ؛- «هو يَعْسُوب قَومِهِ» او بزرگ خاندان خويش است،- (ح): پرنده ايست كوچك، سفيدى در پيشانى و چهره اسب.

=اليَعْفُور-

[عفر] (ح): آهو.

=اليَعْقُوب-

ج يَعَاقِيب [عقب] (ح): كبك نر، در اين كلمه ياء حرف زائد است.

=اليَعْلُول-

ج يَعَالِيل [علّ]، و الياء زائدة: آبگيرى كه آب آن صاف و روان باشد، حبابهاى روى آب، ابر سفيد يا ابرى كه بر روى ابرى ديگر انباشته شده باشد، باران پى در پى.

=اليَغْر-

(ح): حيوانى است از نظر حجم بين سگ و گربه كه داراى پاهاى كوتاه و برنگ تيره است. نام ديگر آن (الغُرَير) است.

=اليَفَاع-

ج يَفُوع: مرادف (اليَفَع) است.

=يَفَعَ-

يَيْفَعُ يَفْعاً الغلامُ: نوجوان پرورش يافت و به سن رشد رسيد،- الجَبَل: بالاى كوه رفت.

=اليَفَع-

ج يُفُوع: تپه بلند، هر زمين بلند؛ «غلامٌ يَفعٌ»: ج ايْفاع: پرورش يافته.

=اليَفَعَة-

جوانى كه پرورش يافته و به سن

=اليفن-

=اليقطين-

=اليقطينة-

=يقظ-

=اليقظ-

=اليقظى-

=اليقظان-

=اليقظة-

=اليقق-

=اليققة-

=يقن-

=اليقن-

=اليقين-

=اليكة-

=يل-

=اليلب-

=اليلبة-

=اليلق-

=اليلقة-

=اليلقق-

=يلل-

=اليلمع-

=اليلمعي-

=اليم-

=اليمام-

=اليمامة-

=اليماني-

=يمم-

=اليمم-

=يمن-

=اليمن-

=اليمنى-

=اليمناء-

=اليمنة-

=اليمين-

=الينبوت-

=الينبوع-

=ينع-

=الينع-

=الينعة-

=الينفور-

=الينم-

=الينمة-

رشد رسيده است.

=اليَفَن-

ج يُفْن: پير مرد سالمند، گاو سالخورده، آنكه به فنون مختلف آگاه باشد.

=اليَقْطِين-

[قطن] (ن): هر گياهى كه ساقه نداشته باشد مانند خيار. و اين كلمه بر كدو معمولًا اطلاق مى شود.

=اليَقْطِينَة-

[قطن] (ن): يك عدد كدو.

=يَقِظَ-

يَيْقَظُ يَقَظاً: بيدار شد، آگاه و هوشيار و زيرك شد.

=يَقُظَ-

يَيْقُظُ يَقَاظَةً: مرادف (يَقِظَ) است.

=يَقَّظَ-

تَيْقِيظاً [يقظ] الغبارَ: گرد و خاك بر انگيخت.

=اليَقِظ-

ج أَيْقَاظَ: زيرك و آگاه به امور.

=اليَقُظ-

ج أَيْقاظ: مرادف (اليَقِظ) است.

=اليَقْظَى-

ج يَقَاظَى- مؤنث (اليَقْظان) است.

=اليَقْظَان-

ج يِقَاظ: مرادف (اليَقِظ) است، «ابو اليَقْظان» (ح): خروس.

=اليَقَظَة-

بيدارى.

=اليَقق-

[يقّ]: پنبه. جَمّار (مغز سفيد درخت خرما)؛ «ابْيَضٌ يَقَقٌ» ج يقائِق: بسيار سفيد.

=اليَقِق-

[يقّ]: «أَبيضُ يَقِقٌ» ج يَقَائِق: بسيار سفيد.

=اليقَقَة-

[يقّ]: يك قطعه از پنبه.

=يَقِنَ-

يَيْقَنُ يَقْناً و يَقَناً [يقن] الأَمْرُ: كار آشكار و ثابت شد، الأَمْرَ و بِه: كار را دانست و شناخت.

=اليَقُن-

آنكه هر چه بشنود باور كند.

=اليَقَن-

برطرف ساختن شك، آنكه هر چه بشنود باور كند.

=اليَقِن-

آنكه هر چه بشنود باور كند؛ «رجُلٌ يَقِنٌ بِالشّي ء»: مردى كه به چيزى آزمند است.

=اليَقِين-

برطرف ساختن شك و باور كردن، دانشى كه از راه بينش و يا استدلال بدست آيد؛ «انَا عَلَى يَقين مِنهُ»:

من آن موضوع را ميدانم و بر آن آگاهم؛ «حقّ اليقين»: حق درست و آشكار؛ «امرٌ يقين»: كار راست و آشكار؛ «كونوا على يقينٍ»: بدانيد و آگاه باشيد.

=اليُكَّة-

(ن): گياهى است از رسته زنبقيات كه بنام خنجرى معروف است.

=يَلَّ-

يَيْلَلُ يَلًّا و يَلَلًا [يلّ]: دندانهاى او ريز و بهم چسبيده و بداخل دهان خميده شد.

=اليَلَب-

پوست، فولاد، آهن خالص، سپر يا زره چرمى يمانى، و نيز بر كلاه پوستى اطلاق مى شود، بزرگ از هر چيزى.

=اليَلَبَة-

مفرد (اليَلَب) براى زره و يا سپرهاى يمانى است.

=اليَلَق-

سفيد.

=اليَلَقَة-

(ح): بز سفيد.

=اليَلْقَق-

(ح): مرادف (اليلقة) است.

=يَلِلَ-

يَيْلَلُ يَلًّا و يَلَلًا [يلّ]: مرادف (يَلَّ) است.

=اليَلْمَع-

ج يَلَامِعْ [لمع]: برق بى باران، سراب،- من السّلاح: جنگ ابزار درخشان مانند زره و كلاه خود آهنى.

=اليَلْمَعِيّ-

[لمع]: زيرك و تيز هوش، آنكه راست و دروغ را با هم آميخته كند.

=اليمّ-

[يمّ]: مص، دريا،- (ح): مار، كبوتر خشكى.

=اليَمَام-

[يمّ]: قصد، آهنگ،- (ح): كبوتر خشكى.

=اليَمَامَة-

[يمّ]: قصد، آهنگ،- (ح): يك كبوتر.

=اليَمَانِيّ-

ج يَمَانُون و يَمَانِيُّون [يمن]: آنكه منسوب به كشور يمن باشد.

=يَمَّمَ-

تَيْمِيماً [يمّ] هُ: آهنگ او كرد،- فلاناً بِرُمْحِهِ: با نيزه خود قصد او كرد و تنها او را نشانه گرفت.

=اليَمَم-

[يمّ] (ح): كبوتر صحرائى.

=يَمَنَ-

يَيْمَنُ يَمِيناً الرجُلَ: از سوى راست آن مرد آمد،- يُمْناً و مَيْمَنَةً لِقومِه أو على قومه:

در خاندان خود مبارك و خوشقدم بود،- يَيْمِنُ و يامِنُ يَمْناً بهِ: او را به طرف راست برد،- يَيْمُنُ يَمْناً و يُمْناً اللّهُ فلاناً: خداوند بر او مبارك كند.

=يَمِنَ-

يَيْمَنُ يَمْناً الرجُلَ: از سوى راست آن مرد آمد،- يَيْمَنُ و يامَنُ يُمْناً و مَيْمَنَةً لِقَومِهِ او عَلَى قَومِه: بر قوم خود مبارك بود.

=يَمُنَ-

يَيْمُنُ يُمْناً و مَيْمَنَةً لقومه أو على قومه: بر قوم و خاندان خود خوش يمن و مبارك بود.

=يُمِنَ-

يُمْناً و مَيْمَنَةً: مرادف (يَمُنَ) است.

=يَمَّنَ-

تَيْمِيناً [يمن]: بطرف راست رفت، بسوى كشور يمن رفت و يا به يمن آمد،- به: او را به طرف راست برد،- عليه:

براى او بركت خواست، او را دعاى بركت كرد.

=اليُمْن-

بركت.

=اليَمَن-

ناحيه راست، نام شهر يا كشورى است.

=اليُمنَى-

مثنَّاها يُمْنَيَانِ ج يُمْنَيَات: طرف راست.

=اليَمْنَاء-

مؤنث (الأيمن) است.

=اليَمْنَة-

ناحيه راست.

=اليَمَنِيّ-

ج يَمَنِيُّون: منسوب به كشور يمن.

=اليَمِين-

ج أَيْمَان [يمن]: نيرو و بركت؛ «قدمَ على ايْمنِ اليَمينِ»: با ميمنت و بركت آمد،- ايْمُن و ايْمان و ايَامِنَ و ايامين:

طرف راست بر ضد چپ، دست راست،- ج ايْمُن و ايْمان: سوگند- اين كلمه مؤنث است-.

=اليَنْبُوت-

[نبت] (ن): گياهى است با چوبهاى محكم و خاردار كه عمر زياد مى كند،- ن: نام گياهى است از رسته قطانيات داراى برگها و گلهاى زرد.

=اليَنْبُوع-

ج يَنَابِيع [نبع]: چشمه آب، جوى پر آب.

=يَنَعَ-

يَيْنَعُ و يَيْنِعُ يَنْعاً و يُنْعاً و يُنُوعاً الثمرُ: ميوه رسيد و هنگام چيدن آن آمد،- الشي ءُ: رنگ آن چيز به سرخى گراييد.

=اليَنَع-

مهره هاى سرخ رنگ، گونه اى عقيق.

=اليَنَعَة-

يك دانه مهره سرخ رنگ.

=اليَنْفُور-

[نفر]: رمنده، بسيار رمنده.

=اليَنَم-

(ن): نام گياهى است.

=اليَنَمَة-

(ن): واحد (اليَنَم) است.

=الينوع-

=اليهماء-

=يهود-

=اليهودي-

=اليهودية-

=اليود-

=اليوم-

=اليوميات-

=اليونسكو-

=ييا-

=اليينمية-

=اليُنُوع-

سرخى خون.

=اليَهْماء-

ج يُهْم: مؤنث (الأَيْهَم) است، بيابان بى آب و نشان و سرگردان كننده، سال سخت و بد كه فراخى در آن نباشد، ماده شتر سخت؛ «ارْضٌ يَهْمَاءُ» سرزمينى كه در آن چراگاه و يا نشانى نباشد؛ «سِنُون يُهْمٌ»: سالهاى خشك و بى آب و علف.

=يَهُودُ-

[هود]: نژادى از مردمند، اين كلمه ممنوع از صرف است بعلت علم بودن و وزن فعل كه بر آن (ال) وارد مى شود و به آن (الْيَهُود) گويند.

=اليَهُودِيّ-

[هود]: واحد (اليَهُود) است.

=اليَهُودِيَّة-

[هود]: مؤنث (اليهُودِيّ) است.

=اليُود-

(ك): ماده ايست سياهرنگ كه در الكل ذوب مى شود و از آن در مسائل پزشكى و عكسبردارى استفاده مى شود.

=اليَوم-

ج أَيَّام و جج أَياوِيم [يوم]: روز از سپيده دم تا غروب آفتاب، مطلق وقت؛ «ذَخَرْتُك لهذا اليومِ»: براى اين وقت تو را ذخيره كرده بودم،- النّجمى (فك): زمانى است كه در بين مرور نقطه اعتدال بهارى در خط حركت زمين دو بار پى در پى كه از مدت گردش زمين بر محور خود به جزئى در صد ثانيه كوتاهتر است،- الشمسيّ الحَقيقى (فك): زمانى ميان مرور خورشيد در خط حركت دو بار پى در پى است و بر آن (اليوم الشمسي المُعْدَل) اطلاق مى شود؛ «بَعْدَ اليومِ»: از هم اكنون به بعد؛ «فى يومنَا هذا»: هم اكنون، در زمان حاضر؛ «ابنُ الْيَوم»: آنكه در وضع كنونى خود باشد، مرد روز.

=اليَوْمِيَّات-

[يوم]: حوادث روزانه، خبرهاى روز، كتابى كه در آن پيشامدهاى روزانه براى مدت زمانى نوشته مى شود.

=اليُونِسْكو-

مرادف (الأُونسكو) است.

=يَيَّا-

تَيْئِيَة [ييي] الياءَ: ياء نوشت.

=اليَيْنَمِيَّة-

كلاه خود

[قاموس عربي /فارسي]

عن الكتاب

عن المؤلف

مقدمه

1. اهداء

2. [كلام ناشر]

أ الأَلِف
أ-

آ-
=الآئب-
=الآئس-
=آب-
=الآب-
=الآبدة-
=الآبق-
=الآبل-
=الآبنوس-
=الآبى-
=آتى-
=الآتي-
=الآثار-
=آثر-
=آثم-
=الآثم-
=آج-
=آجر-
=الآجرة-
=الآجل-
=الآجلة-
=الآجن-
=الآح-
=الآحاد-
=آخى-
=آخذ-
=الآخر-
=الآخر-
=الآخرة-
=الآد-
=آدى-
=الآداب-
=آدم-
=الآدم-
=الآدمي-
=آذى-
=آذار-
=الآذان-
=آذن-
=آرب-
=الآرة-
=آرخ-
=آرق-
=الأرق-
=آزى-
=آزر-
=آزف-
=الآزمة-
=آس-
=الآس-
=آسى-
=آسال-
=الآسة-
=آسف-
=الآسف-
=الآسن-
=الآسي-
=الآسية-
=الآشر-
=آصد-
=آصر-
=الآصرة-
=آصل-
=آض-
=الآفة-
=الآفكة-
=الآفل-
=آق-
=آكد-
=الآكد-
=آكف-
=آكل-
=آكل النمل-
=الآكلة-
=آل-
=الآل-
=آلى-
=الآلاتي-
=الآلة-
=آلف-
=آلم-
=الآلي-
=آم-
=آمر-
=الآمر-
=آمن-
=الآمن-
=آمين-
=آن-
=الآن-
=آنى-
=آناء-
=الآنام-
=آنث-
=آنس-
=الآنسة-
=آنفا-
=آنق-
=الآني-
=آه-
=آها-
=الآهل-
=آوى-
=آوب-
=الآي-
=الآية-
=آيد-
=آيس-
=ائتاب-
=ائتج-
=ائتزر-
=ائتدم-
=ائتشب-
=ائتكل-
=ائتلى-
=الائتلاف-
=ائتلف-
=ائتلق-
=ائتم-
=ائتمر-
=ائتمن-
=الأب-
=أبا-
=أبى-
=أباء-
=الإباء-
=الأبابيل-
=الأباجور-
=أباح-
=الإباحي-
=الإباحية-
=أباد-
=الإبادة-
=أباديد تباديد-
=أبار-
=الأبار-
=الأباشة-
=أباض-
=الإباط-
=أبال-
=الإبالة-
=أبان-
=الإبان-
=أبأس-
=ابتاض-
=ابتاع-
=أبت-
=ابتأس-
=ابتد-
=الابتدائي-
=الابتداع-
=ابتدأ-
=ابتدر-
=ابتدع-
=ابتده-
=الابتذال-
=ابتذل-
=أبتر-
=الأبتر-
=ابترى-
=الأبتران-
=ابترد-
=ابترك-
=ابتز-
=ابتزغ-
=ابتزل-
=ابتسر-
=ابتسل-
=ابتسم-
=ابتض-
=ابتعد-
=ابتغى-
=ابتقع-
=الابتكار-
=ابتكر-
=ابتل-
=ابتلى-
=الابتلاء-
=ابتلع-
=ابتهى-
=ابتهج-
=ابتهر-
=ابتهل-
=ابتنى-
=الأبج-
=أبجد-
=أبح-
=الأبح-
=أبحر-
=الأبخر-
=الأبخص-
=أبخق-
=الأبخق-
=أبخل-
=أبد-
=الأبد-
=أبدى-
=أبدأ-
=أبدر-
=أبدع-
=أبدل-
=الأبدي-
=الأبدية-
=أبذى-
=أبذأ-
=أبر-
=الأبر-
=الإبراز-
=أبرأ-
=الإبرة-
=أبرج-
=أبرح-
=أبرد-
=أبرز-
=ابرش-
=الأبرش-
=الأبرشية-
=الأبرص-
=أبرق-
=الأبرق-
=أبرك-
=أبرم-
=الإبريج-
=الإبريز-
=الإبريزي-
=الإبريسم-
=الإبريق-
=أبريل-
=الإبري-
=الإبزام-
=الإبزيم-
=أبسر-
=أبسل-
=أبشر-
=أبشم-
=أبصر-
=الأبصر-
=أبض-
=الأبض-
=ابضع-
=الإبط-
=الإبطاء-
=أبطأ-
=الأبطح-
=أبطر-
=الأبطع-
=أبطل-
=أبطن-
=الأبعاد-
=أبعد-
=الأبعد-
=أبعض-
=أبغى-
=الأبغث-
=أبغض-
=أبق-
=أبقى-
=أبقل-
=أبكى-
=أبكر-
=الأبكم-
=أبل-
=الإبل-
=الإبل-
=أبلى-
=الأبلة-
=أبلج-
=الأبلج-
=أبلح-
=أبلد-
=الأبلد-
=أبلس-
=أبلط-
=أبلغ-
=الأبلغ-
=أبلق-
=الأبلق-
=أبله-
=إبلولق-
=إبليس-
=أبن-
=الابن-
=ابن آوى-
=ابن الأيام-
=ابن جلا-
=ابن الحرب-
=ابن ذكاء-
=ابن ساعته-
=ابن السبيل-
=ابن الطود-
=ابن قترة-
=ابن ليلها-
=ابن مقرض-
=ابن يومه-
=أبنى-
=الأبنة-
=ابنة الجبل-
=الابنم-
=الأبنوس-
=الابني-
=أبه-
=أبهى-
=ابهار-
=الإبهام-
=الأبهة-
=أبهج-
=أبهر-
=الأبهر-
=الأبهران-
=أبهظ-
=أبهم-
=الأبهم-
=الأبوان-
=أبو الأشبال-
=أبو براقش-
=أبو برجيس-
=أبو جابر-
=أبو جامع-
=أبو الركب-
=أبو زريق-
=ابو قترة-
=أبو الورى-
=أبو اليقظان-
=الأبوة-
=أبي-
=الأبي-
=الأبية-
=الأبيحر-
=الأبيرق-
=ابيض-
=الأبيض-
=الأبيل-
=الأبيلي-
=أتا-
=أتى-
=الإتاء-
=أتابك-
=أتاح-
=الأتان-
=أتاه-
=الإتاوة-
=الأتاوي-
=اتأد-
=اتأس-
=أتأم-
=أتب-
=الإتباع-
=أتبع-
=أتبل-
=الاتجاه-
=اتجأ-
=أتجر-
=اتجه-
=الاتحاد-
=الاتحادي-
=الاتحادية-
=اتحد-
=أتحف-
=اتحل-
=أتخ-
=اتخذ-
=اتخم-
=اتدى-
=اتدع-
=أتر-
=أترب-
=الأترج-
=الأترجة-
=أترح-
=أترس-
=أترع-
=الأترع-
=أترف-
=الأترف-
=اترك-
=الأترنج-
=الأترنجة-
=اتزر-
=اتزع-
=اتزن-

=اين كلمه مطاوع (وزن) است،- الدراهم: پولها را نقد كرد، درهمها را نقد گرفت،- الشي ء: آن چيز را وزن كرد و گرفت،-

=اتسخ-
=أتسع-
=اتسق-
=اتسم-
=اتشح-
=اتشر-
=اتشق-
=اتصف-
=اتصل-
=اتضح-
=اتضع-
=اتطن-
=الأتعاب-
=أتعب-
=اتعد-
=أتعس-
=اتعظ-
=الاتفاق-
=أتفر-
=اتفق-
=أتفل-
=أتفه-
=اتقى-
=الإتقان-
=اتقح-
=اتقد-
=اتقر-
=اتقف-
=أتقن-
=الاتكاء-
=أتكأ-
=اتكر-
=اتكل-
=أتل-
=أتلى-
=أتلج-
=أتلد-
=أتلع-
=الأتلع-
=أتلف-
=اتله-
=أتم-
=الإتمام-
=أتمر-
=أتن-
=الاتهام-
=اتهل-
=أتهم-
=الأتوبس-
=الأتوماتيكي-
=الأتون-
=الأتي-
=الأتيس-
=أث-
=الأث-
=أثاب-
=الأثاث-
=أثار-
=الأثارة-
=أثأى-
=الأثبات-
=أثبت-
=أثبط-
=أثث-
=أثخن-
=أثر-
=الأثر-
=أثرى-
=الأثرى-
=الأثرة-
=الأثرجة-
=أثرد-
=الأثرد-
=أثرم-
=الأثرم-
=الأثرية-
=الأثعل-
=أثغى-
=أثغر-
=أثغم-
=أثفر-
=أثفل-
=أثفن-
=الأثفية-
=الأثقال-
=أثقب-
=أثقل-
=أثكل-
=أثل-
=الأثل-
=الأثلة-
=أثلث-
=أثلج-
=الأثلم-
=أثم-
=الإثم-
=الأثمد-
=أثمر-
=أثمل-
=أثمن-
=الأثمن-
=أثنى-
=الأثناء-
=الأثنان-
=الأثنولوجيا-
=الاثنى عشري-
=الإثنين-
=الأثيث-
=الأثير-
=الأثيرات الملحية-
=الأثيل-
=الأثيم-
=أج-
=أجاء-
=أجاب-
=الأجاج-
=أجاح-
=اجاد-
=الأجادب-
=أجار-
=الإجارة-
=أجاز-
=الإجازة-
=الإجاص-
=الإجاصة-
=أجاع-
=أجاف-
=أجال-
=الإجانة-
=أجاه-
=الأجب-
=أجبى-
=الإجباري-
=أجبر-
=الأجبس-
=أجبل-
=أجبن-
=الأجبه-
=الأجة-
=اجتاب-
=إجتاح-
=اجتاز-
=اجتاس-
=اجتاف-
=اجتال-
=اجتب-
=اجتبى-
=اجتبر-
=اجتبن-
=اجتث-
=اجتحف-
=اجتدى-
=اجتدح-
=اجتدر-
=اجتذب-
=اجتذل-
=اجتر-
=اجترأ-
=اجترح-
=اجترد-
=اجترش-
=اجترع-
=اجترف-
=اجترم-
=اجتز-
=اجتزى-
=اجتزأ-
=اجتزر-
=اجتزع-
=اجتزف-
=اجتزم-
=اجتس-
=اجتسر-
=اجتعل-
=اجتف-
=اجتفى-
=اجتل-
=اجتلى-
=اجتلب-
=اجتلد-
=اجتلم-
=الاجتماع-
=الاجتماعي-
=اجتمر-
=اجتمع-
=اجتمل-
=اجتن-
=اجتنى-
=اجتنب-
=اجتنح-
=الاجتهاد-
=اجتهد-
=اجتهر-
=اجتهم-
=اجتوى-
=اجتور-
=اجثأل-
=أجج-
=الإجحاف-
=أجحر-
=أجحف-
=أجحم-
=الأجحم-
=أجد-

=اين تعبير ضد (هزل) است،- الشي ء: آن چيز را نو و تازه كرد،- ثوبا: جامه اى نو پوشيد،- الطريق: راه هموار شد،-

=الأجد-
=أجدى-
=الأجدى-
=الأجدان-
=أجدب-
=أجدح-
=أجدر-
=الأجدع-
=أجدف-
=الأجدل-
=الأجدلي-
=الأجذ-
=أجذى-
=أجذر-
=أجذف-
=أجذل-
=أجذم-
=الأجذم-
=أجر-
=الأجر-
=أجرى-
=الإجراء-
=الإجراءات-
=الإجرائي-
=الأجراس-
=أجرب-
=الأجرب-
=الأجرة-
=الأجرد-
=أجرس-
=أجرض-
=أجرع-
=أجرف-
=أجرم-
=الأجرودي-
=أجز-
=أجزى-
=الأجزى-
=أجزاء-
=الأجزائي-
=الأجزائية-
=الأجزاخانة-
=أجزأ-
=أجزر-
=أجزع-
=أجزل-
=الأجسم-
=أجش-
=الأجش-
=أجشم-
=الأجعب-
=أجعل-
=أجفى-
=أجفل-
=أجل-
=الأجل-
=أجلى-
=الأجلى-
=أجلب-
=الأجلح-
=أجلد-
=أجلس-
=الأجلع-
=الأجله-
=أجم-
=الأجم-
=الإجماع-
=الإجماعي-
=الإجمال-
=الأجمة-
=أجمد-
=أجمر-
=أجمع-
=أجمل-
=الأجمية-
=أجن-
=الأجن-
=أجنى-
=أجنب-
=الأجنب-
=الأجنبي-
=الأجنة-
=أجنح-
=الأجنحة-
=أجنف-
=الأجنف-
=إجهاز-
=أجهد-
=أجهر-
=الأجهر-
=أجهز-
=أجهش-
=أجهض-
=أجهم-
=الأجوج-
=أجود-
=الأجود-
=الأجوف-
=الأجول-
=الأجيج-
=أجيد-
=الأجيد-
=الأجير-
=أح-
=الأحاجي-
=الأحاح-
=أحاد-
=أحار-
=الأحاسن-
=أحاش-
=أحاط-
=أحاق-
=أحاك-
=أحال-
=الأحامس-
=أحان-
=أحب-
=أحبى-
=أحبر-
=أحبس-
=أحبط-
=أحبك-
=أحبل-
=الأحبول-
=الأحبولة-
=احتاج-
=احتاز-
=احتاض-
=احتاط-
=احتاق-
=احتال-
=احتبى-
=الاحتباس-
=احتبس-
=احتبش-
=احتبك-
=احتبل-
=احتث-
=احتج-
=احتجب-
=احتجر-
=احتجز-
=احتجم-
=احتجن-
=احتد-
=احتدم-
=احتذى-
=احتذر-
=الاحترام-
=احترب-
=احترث-
=احترز-
=احترس-
=احترش-
=احترص-
=احترف-
=احترق-
=احترم-
=احتز-
=احتزم-
=احتزن-
=احتس-
=احتسى-
=احتسب-
=احتش-
=احتشى-
=احتشد-
=احتشم-
=احتصد-
=احتصر-
=احتضر-
=احتضن-
=احتط-
=احتظر-
=احتف-
=احتفى-
=الاحتفاء-
=احتفد-
=احتفز-
=احتفظ-
=احتفل-
=احتفن-
=احتق-
=احتقب-
=احتقد-
=احتقر-
=احتقن-
=احتك-
=احتكى-
=الاحتكار-
=احتكر-
=احتكل-
=احتكم-
=احتل-
=الاحتلال-
=احتلب-
=احتلق-
=احتلم-
=الأحتم-
=احتمى-
=احتمس-
=احتمل-
=احتنق-
=احتنك-
=احتوى-
=احتوش-
=الاحتياط-
=الاحتياطي-
=أحث-
=أحثر-
=الأحجار-
=أحجر-
=أحجز-
=أحجم-
=الأحجن-
=الأحجية-
=أحد-
=الأحد-
=إحدى-
=أحدب-
=الأحدب-
=أحدث-
=الأحدث-
=أحدج-
=أحدر-
=الأحدر-
=أحدق-
=الأحدوثة-
=احدودب-
=الأحدية-
=الأحذ-
=أحذى-
=أحر-

=اعراب اين كلمه بدين گونه است: أحر: فعل امر است كه معناى تعجب را مى دهد نه امر و مبنى بر حذف حرف عله از آخر آنست،-

=الأحرى-
=أحرار-
=أحرب-
=أحرث-
=أحرج-
=أحرد-
=الأحرد-
=أحرز-
=أحرس-
=الأحرش-
=أحرض-
=أحرق-
=أحرم-
=احرورف-
=أحزى-
=أحزم-
=الأحزم-
=أحزن-
=أحس-
=أحسى-
=الإحساس-
=أحسد-
=أحسر-
=أحسك-
=الأحسم-
=أحسن-
=الأحسن-
=أحش-
=أحشد-
=أحشف-
=أحشك-
=الأحشوش-
=أحص-
=الأحص-
=أحصى-
=الإحصاء-
=الإحصائي-
=الإحصائية-
=أحصب-
=أحصد-
=الأحصد-
=أحصر-
=أحصف-
=أحصن-
=أحضر-
=أحط-
=أحطب-
=أحظ-
=أحظى-
=أحظر-
=أحظل-
=أحف-
=أحفى-
=أحفاش-
=أحفد-
=أحفر-
=أحفظ-
=أحق-
=الأحق-
=أحقب-
=الأحقب-
=أحقد-
=أحقر-
=أحقل-
=أحقن-
=أحك-
=الأحك-
=أحكل-
=أحكم-
=أحل-
=أحلى-
=الإحلال-
=أحلب-
=الأحلس-
=الأحلط-
=أحلف-
=الأحلوفة-
=احلولى-
=احلولك-
=الإحليل-
=أحم-
=الأحم-
=أحمى-
=احمار-
=الإحماض-
=أحمأ-
=أحمد-
=احمر-
=الأحمر-
=الأحمران-
=الأحمري-
=أحمس-
=الأحمس-
=أحمش-
=الأحمش-
=أحمض-
=أحمق-
=الأحمق-
=أحمل-
=الأحموقة-
=أحن-
=أحنى-
=أحناء-
=أحنث-
=أحنط-
=الأحنف-
=أحنق-
=أحنك-
=الأحوى-
=احوال-
=احواوى-
=أحوب-
=الأحوب-
=أحوج-
=الأحوج-
=احور-
=الأحور-
=الأحوري-
=الأحوس-
=أحوش-
=الأحوص-
=الأحوط-
=أحول-
=الأحول-
=احووى-
=أحيا-
=الأحيائي-
=الأحيف-
=الأحيل-
=أحيلى-
=أحين-
=الأخ-
=أخا-
=أخاب-
=الأخاديد-
=الأخاذ-
=أخاض-
=أخاف-
=أخال-
=أخام-
=أخب-
=أخبى-
=الأخباب-
=الأخباري-
=أخبت-
=أخبث-
=أخبر-
=الأخبط-
=أخبن-
=الأخبوط-
=الأخت-
=إختات-
=اختار-
=اختاض-
=اختال-
=اختب-
=الاختبار-
=اختبأ-
=اختبر-
=اختبز-
=اختبص-
=اختبط-
=اختبل-
=اختبن-
=اختتل-
=اختتم-
=اختتن-
=اختدم-
=الاختراع-
=اخترج-
=اخترش-
=اخترص-
=اخترط-
=اخترع-
=اخترف-
=اخترق-
=اخترم-
=اختز-
=الاختزال-
=اختزل-
=اختزن-
=اختشع-
=اختص-
=الاختصار-
=الاختصاص-
=الاختصاصي-
=اختصر-
=اختصف-
=اختصم-
=اختضب-
=اختضر-
=اختضع-
=اختضم-
=اختط-
=اختطى-
=اختطب-
=اختطف-
=اختطم-
=اختفى-
=اختفق-
=اختل-
=اختلى-
=الاختلاجة-
=الاختلاس-
=الاختلاف-
=اختلب-
=اختلج-
=اختلس-
=اختلط-
=اختلع-
=اختلف-
=اختلق-
=أختم-
=الاختمار-
=اختمر-
=اختمل-
=اختنق-
=اختوى-
=الاختياري-
=أخثر-
=الأخثم-
=أخجل-
=أخدج-
=أخدر-
=الأخدر-
=الأخدري-
=أخدع-
=الأخدع-
=الأخدعان-
=أخدم-
=الأخدم-
=الأخدود-
=أخذ-
=الأخذ-
=أخر-
=الأخرى-
=الأخراة-
=اخراج-
=الإخراج-
=أخرب-
=أخرج-
=الأخرج-
=أخرد-
=أخرس-
=الأخرس-
=أخرف-
=الأخرق-
=الأخرم-
=الأخرمان-
=اخرورق-
=الأخروي-
=أخزى-
=الأخزر-
=الأخزل-
=أخزن-
=أخس-
=أخسر-
=أخسف-
=أخشع-
=أخشف-
=أخشم-
=الأخشم-
=الأخشن-
=اخشوشب-
=اخشوشن-
=الأخص-
=أخصب-
=أخصر-
=أخصف-
=الأخصف-
=أخصل-
=اخضال-
=أخضب-
=الأخضد-
=أخضر-
=الأخضر-
=الأخضران-
=أخضع-
=أخضل-
=أخضم-
=اخضوضر-
=اخضوضع-
=اخضوضل-
=أخطى-
=أخطأ-
=الأخطب-
=الأخطبوط-
=أخطر-
=أخطف-
=أخطل-
=الأخطل-
=الأخطم-
=أخف-
=الأخف-
=أخفى-
=الإخفاق-
=أخفر-
=أخفق-
=أخل-
=الأخل-
=أخلى-
=الإخلاص-
=الإخلاصة-
=الأخلاط-
=الأخلاقية-
=أخلب-
=أخلج-
=الأخلج-
=أخلد-
=أخلس-
=أخلص-
=أخلع-
=أخلف-
=الأخلف-
=أخلق-
=الأخلق-
=اخلولق-
=أخم-
=أخمد-
=أخمر-
=أخمس-
=الأخمص-
=أخمل-
=الأخن-
=أخنى-
=الأخنس-
=أخنع-
=الأخو-
=أخوى-
=الأخوى-
=الإخوان-
=الإخوة-
=الأخور-
=أخوص-
=الأخوص-
=أخول-
=الأخول-
=الأخوية-
=الأخي-
=الأخياف-
=الأخيذ-
=الأخيذة-
=الأخير-
=الأخيضر-
=الأخيف-
=أخيل-
=الأخيل-
=أخيم-
=أدا-
=أدى-
=الأداء-
=الأداة-
=أداخ-
=أداد-
=أدار-
=الإدارة-
=الإداري-
=أداس-
=أداف-
=أدال-
=الإدالة-
=أدام-
=الإدام-
=ادان-
=الإدانة-
=أدأب-
=أدب-
=الأدب-
=الأدبار-
=أدبر-
=أدبق-
=الأدبي-
=ادثر-
=أدجى-
=أدجن-
=الأدجن-
=ادجوجى-
=ادجوجن-
=أدحض-
=الأدحوة-
=الأدحي-
=الأدحية-
=ادخر-
=أدخل-
=أدخن-
=الأدخن-
=أدر-
=أدرى-
=الأدراج-
=ادرأ-
=أدرج-
=أدرد-
=الأدرد-
=أدرس-
=أدرع-
=الأدرع-
=أدرك-
=الإدراك-
=أدرم-
=الأدرم-
=أدرن-
=الأدسم-
=ادعى-
=الادعاء-
=الأدعج-
=الأدعر-
=ادعم-
=الأدعم-
=الأدعوة-
=الأدعية-
=ادغام-
=أدغش-
=أدغل-
=أدغم-
=الأدغم-
=أدف-
=أدفأ-
=أدق-
=أدقع-
=الأدقع-
=الأدك-
=الأدكش-
=الأدكن-
=أدل-
=أدلى-
=الأدلاس-
=ادلام-
=أدلج-
=أدلس-
=الأدلص-
=أدلع-
=أدلف-
=أدلق-
=الأدلم-
=أدم-
=الأدم-
=أدمى-
=الإدمان-
=الأدمة-
=أدمج-
=أدمس-
=أدمع-
=ادمل-
=أدمن-
=أدنى-
=الأدنى-
=أدنأ-
=الأدنأ-
=أدنف-
=الأدنون-
=الأدهى-
=ادهام-
=الأدهس-
=أدهش-
=أدهق-
=أدهم-
=الأدهم-
=أدهن-
=أدوأ-
=الأديب-
=أديم-
=الأديم-
=إذ-
=إذا-
=الأذى-
=أذاب-
=الأذاة-
=أذاد-
=أذار-
=أذاع-
=الإذاعة-
=أذاق-
=أذال-
=الأذان-
=أذأب-
=اذبح-
=أذبل-
=اذخر-
=الإذخر-
=اذدكر-
=الأذرأ-
=أذرب-
=الأذربي-
=أذرع-
=أذرق-
=أذعر-
=أذعف-
=أذعن-
=أذف-
=الأذفر-
=أذكى-
=أذكر-
=أذل-
=أذلال-
=الأذلف-
=أذلق-
=الأذلق-
=أذم-
=إذما-
=أذمى-
=أذن-
=الأذن-
=أذناب-
=أذنب-
=الأذنب-
=أذهب-
=أذهل-
=أذهن-
=أذوى-
=الأذواء-
=أذود-
=أذي-
=الأذية-
=أذيل-
=الأذين-
=الأذينة-
=أرى-
=أرى-
=أراب-
=أراث-
=الأراجيح-
=الأراجيف-
=الأراجيل-
=أراح-
=أراد-
=الإرادة-
=أراض-
=أراع-
=أراغ-
=أراف-
=أراق-
=الأراق-
=الأراك-
=الأراكة-
=أران-
=أرأى-
=الأرأس-
=أرب-
=الإرب-
=أربى-
=ارباد-
=الأربة-
=أربح-
=اربد-
=الأربد-
=أربض-
=أربع-
=الأربع-
=الأربعاء-
=الأربعة-
=الأربعون-
=الإربيان-
=الأربية-
=ارتاب-
=ارتاح-
=ارتاد-
=ارتاش-
=ارتاض-
=ارتاع-
=ارتاغ-
=ارتأى-
=ارتأس-
=أرتب-
=ارتبى-
=الارتباط-
=ارتبط-
=ارتبع-
=ارتبق-
=ارتبك-
=ارتبل-
=ارتتج-
=ارتتق-
=ارتتم-
=ارتثأ-
=أرتج-
=ارتجى-
=الارتجال-
=الارتجالي-
=ارتجح-
=ارتجز-
=ارتجس-
=ارتجع-
=ارتجف-
=ارتجل-
=ارتحض-
=ارتحل-
=ارتخ-
=ارتخى-
=ارتخص-
=ارتد-
=ارتدى-
=ارتدع-
=ارتدف-
=ارتدن-
=ارتز-
=ارتزأ-
=ارتزق-
=ارتس-
=ارتسغ-
=ارتسم-
=ارتشى-
=ارتشح-
=ارتشف-
=ارتشم-
=ارتص-
=ارتصد-
=ارتصع-
=ارتصف-
=ارتض-
=ارتضى-
=ارتضح-
=ارتضع-
=ارتطم-
=أرتع-
=ارتعب-
=ارتعد-
=ارتعش-
=ارتغى-
=ارتغب-
=ارتف-
=الارتفاع-
=ارتفد-
=ارتفع-
=ارتفق-
=ارتقى-
=ارتقب-
=ارتقش-
=ارتك-
=ارتكى-
=ارتكب-
=ارتكز-
=ارتكض-
=ارتكم-
=أرتم-
=ارتمى-
=ارتمز-
=ارتمس-
=ارتمض-
=ارتمل-
=ارتنح-
=ارتهس-
=ارتهط-
=ارتهن-
=ارتوى-
=الارتياء-
=أرث-
=الإرث-
=أرثأ-
=ارثم-
=الأرثم-
=أرج-
=الأرج-
=أرجى-
=الأرجاب-
=أرجأ-
=أرجب-
=أرجح-
=الأرجح-
=الأرجز-
=أرجس-
=أرجع-
=أرجف-
=أرجل-
=الأرجل-
=الأرجوان-
=الأرجوحة-
=الأرجوزه-
=الأرجون-
=الأرجية-
=أرحب-
=أرحض-
=أرحل-
=أرخ-
=أرخى-
=الأرخبيل-
=أرخص-
=أرخف-
=أرخم-
=الأرخم-
=أرخيولوجيا-
=الأرد-
=أردى-
=أردأ-
=الإردب-
=الإردبة-
=أردف-
=أردم-
=الأردم-
=أردن-
=أرذ-
=أرذى-
=أرذل-
=الأرذل-
=أرز-
=الأرز-
=أرزح-
=أرزم-
=الأرزن-
=الأرزية-
=الإرزيز-
=أرس-
=أرسى-
=الإرسالية-
=أرسب-
=الأرستقراطي-
=الأرستوقراطية-
=أرسح-
=الأرسح-
=أرسخ-
=الأرسع-
=أرسف-
=أرسل-
=أرسم-
=أرسن-
=أرش-
=أرشى-
=الإرشاد-
=أرشح-
=أرشد-
=أرشف-
=أرشق-
=الأرشق-
=أرشم-
=الأرشم-
=الأرشية-
=الأرشيمندريت-
=الأرص-
=الأرصاد-
=أرصد-
=أرصن-
=أرض-
=الأرض-
=أرضى-
=أرضب-
=الأرضة-
=أرضخ-
=أرضع-
=الأرضي-
=الأرضي شوكي-
=الأرطماسيا-
=أرطب-
=أرطل-
=الأرطنسيا-
=أرعى-
=أرعد-
=أرعش-
=الأرعن-
=ارعوى-
=أرغى-
=أرغد-
=الأرغل-
=أرغم-
=الأرغن-
=الأرغنون-
=أرفاغ-
=أرف-
=أرفأ-
=ارفت-
=أرفخ-
=أرفد-
=الأرفش-
=أرفض-
=أرفغ-
=أرفق-
=الأرفق-
=أرفل-
=أرفه-
=أرق-
=الأرق-
=ارقاط-
=الأرقام-
=الأرقان-
=أرقأ-
=أرقب-
=الأرقب-
=أرقد-
=الأرقش-
=أرقص-
=ارقط-
=الأرقط-
=أرقع-
=الأرقع-
=الأرقم-
=أرك-
=الأرك-
=الأركان-
=أركب-
=الأركب-
=أركز-
=أركع-
=أركن-
=الأركون-
=الأركيولوجيا-
=أرم-
=الأرم-
=أرمى-
=الأرمام-
=أرمد-
=الأرمد-
=أرمس-
=أرمش-
=الأرمش-
=الأرمص-
=أرمض-
=أرمل-
=الأرمل-
=الأرملة-
=أرن-
=أرنى-
=الأرنب-
=الأرنبة-
=الأرهاء-
=الإرهاب-
=الإرهابي-
=أرهب-
=أرهج-
=أرهف-
=أرهق-
=أرهل-
=أرهم-
=أرهن-
=أروى-
=الأرواح-
=الأروام-
=أروح-
=الأروح-
=أرود-
=الأرود-
=أروض-
=الأروع-
=أروق-
=الأروق-
=الأروم-
=الأرومة-
=الأرون-
=الأرونان-
=الأروناني-
=الأروية-
=الأري-
=أريى-
=الأريب-
=الأريح-
=الأريحي-
=الأريحية-
=الأريش-
=الأريض-
=أريف-
=الأريكة-
=أز-
=ازاء-
=أزات-
=أزاح-
=أزاد-
=أزار-
=الإزار-
=الأزارقة-
=أزاغ-
=أزال-
=أزان-
=أزب-
=الأزب-
=ازبأر-
=أزبد-

=- السدر و نحوه: درخت كنار و مانند آن شكوفه بسان كف دريا برآورد،-

=أزبن-
=الأزة-
=أزج-
=الأزج-
=أزجى-
=أزحف-
=أزحل-
=أزخم-
=أزدى-
=إزداد-
=إزدال-
=إزدان-
=ازدج-
=ازدجى-
=ازدجر-
=ازدحف-
=ازدحم-
=ازدرى-
=الأزدرخت-
=ازدرد-
=ازدرع-
=ازدف-
=ازدفر-
=ازدقف-
=ازدقم-
=ازدلف-
=ازدم-
=ازدمل-
=ازدهى-
=ازدهد-
=ازدهر-
=ازدوج-
=أزر-
=الأزر-
=أزرى-
=ازراق-
=ازرب-
=الإزرة-
=أزرع-
=أزرف-
=أزرق-
=الأزرق-
=الأزرقي-
=ازعار-
=أزعج-
=ازعر-
=الأزعر-
=أزعق-
=أزعم-
=الإزعيل-
=ازغاب-
=أزغب-
=الأزغب-
=أزف-
=الأزف-
=الأزفر-
=أزقى-
=الأزقة-
=أزقم-
=أزكى-
=أزكم-
=أزكن-
=أزل-
=الأزل-
=ازلحف-
=أزلف-
=أزلق-
=الأزلق-
=الأزلي-
=أزم-
=الأزم-
=ازمأر-
=الأزمت-
=الأزمة-
=ازمجر-
=ازمخر-
=أزمع-
=الأزمع-
=ازمل-
=الأزمل-
=الأزملة-
=أزمن-
=أزمنة-
=ازمهر-
=الإزميل-
=أزنى-
=أزند-
=أزهى-
=ازهار-
=أزهر-
=الأزهر-
=الازهرار-
=الأزهران-
=أزهق-
=أزهم-
=أزوج-
=ازوار-
=ازور-
=الأزور-
=الأزوط-
=ازول-
=ازيان-
=الأزيد-
=الأزيز-
=أزين-
=أس-
=الأس-
=أسا-
=أسى-
=أساء-
=الإساء-
=الإساءة-
=أساح-
=أساد-
=أسار-
=الإسار-
=الأسارير-
=الأساريع-
=أساس-
=الأساسي-
=الأساطين-
=أساع-
=أساغ-
=أساف-
=أساق-
=اساقط-
=أسال-
=أسام-
=أسامة-
=الأسباب-
=الأسباد-
=الإسبانخ-
=أسبت-
=أسبح-
=أسبخ-
=أسبر-
=اسبطر-
=أسبع-
=أسبغ-
=أسبق-
=أسبل-
=الأسبل-
=الأسبوع-
=الأسبوعي-
=الإسبيداج-
=الاست-
=استاء-
=استاد-
=الأستاذ-
=- اين كلمه فارسى است-
=إستار-
=الإستار-
=الإستارة-
=إستاف-
=استاق-
=استاك-
=إستام-
=استأتن-
=استأثر-
=استأجر-
=استأجل-
=استأخذ-
=استأخر-
=استأذن-
=استأرب-
=استأسد-
=استأسر-
=استأصل-
=استأكل-
=استأمن-
=استأنى-
=الاستئناف-
=استأنس-
=استأنف-
=استأهل-
=استب-
=استبى-
=استبات-
=استباح-
=الاستباحة-
=استباع-
=استبان-
=استبأ-
=استبت-
=استبحر-
=استبد-
=الاستبدادي-
=استبدع-
=استبدل-
=استبر-
=استبرأ-
=استبرد-
=استبرز-
=الاستبرق-
=- اين كلمه فارسى است-
=استبزل-
=استبسل-
=استبشر-
=استبشع-
=استبصر-
=استبضع-
=استبطأ-
=استبطح-
=استبطن-
=استبع-
=استبعد-
=استبعل-
=استبغى-
=استبق-
=استبقى-
=استبلى-
=استبنى-
=استبهج-
=استبهر-
=استبهم-
=استتاب-
=استتب-
=استتبع-
=استتر-
=استتك-
=استتلى-
=استتم-
=استثاب-
=استثار-
=استثغر-
=استثقل-
=الاستثمار-
=استثمر-
=استثنى-
=الاستثناء-
=الاستثنائي-
=استجاب-
=استجاد-
=استجار-
=استجاز-
=استجاش-
=استجاع-
=استجاف-
=استجال-
=استجد-
=استجدى-
=استجذل-
=استجر-
=استجرى-
=استجرأ-
=استجز-
=استجزل-
=استجفى-
=استجلى-
=الاستجلاب-
=استجلب-
=استجلس-
=استجم-
=استجمر-
=استجمع-
=استجمل-
=استجن-
=استجنح-
=استجهد-
=أساء-
=الإساء-
=الإساءة-
=أساح-
=أساد-
=أسار-
=الإسار-
=الأسارير-
=الأساريع-
=أساس-
=الأساسي-
=الأساطين-
=أساع-
=أساغ-
=أساف-
=أساق-
=اساقط-
=أسال-
=أسام-
=أسامة-
=الأسباب-
=الأسباد-
=الإسبانخ-
=أسبت-
=أسبح-
=أسبخ-
=استجهل-
=استجوى-
=الاستجواب-
=استجوب-
=استجور-
=استجوف-
=استحى-
=استحار-
=استحاط-
=استحال-
=استحب-
=استحث-
=استحثى-
=استحج-
=استحجب-
=استحجر-
=استحد-
=استحدث-
=استحذى-
=استحر-
=استحرز-
=استحرم-
=الاستحسان-
=استحسن-
=استحش-
=استحشف-
=استحصد-
=استحصف-
=استحضر-
=استحط-
=استحطب-
=استحفى-
=استحفر-
=استحفظ-
=استحق-
=الاستحقاق-
=استحقب-
=استحقر-
=استحك-
=الاستحكام-
=استحكم-
=استحل-
=استحلى-
=استحلب-
=استحلف-
=استحلك-
=استحم-
=استحمد-
=استحمق-
=استحمل-
=استحن-
=استحوذ-
=استحوش-
=استحوض-
=استحيا-
=استحين-
=استخار-
=استخال-
=استخان-
=استخبى-
=الاستخبار-
=استخبث-
=استخبر-
=استخبل-
=استخدم-
=استخذى-
=استخرج-
=استخرس-
=استخزى-
=استخزن-
=استخس-
=استخشن-
=استخص-
=استخف-
=استخفى-
=استخلى-
=استخلب-
=استخلص-
=استخلف-
=استخن-
=استخول-
=استد-
=استدار-
=استدام-
=استدان-
=استدبر-
=استدر-
=الاستدراك-
=استدرج-
=استدرك-
=استدعى-
=الاستدعاء-
=استدف-
=استدفأ-
=استدفع-
=استدق-
=استدل-
=الاستدلال-
=استدمى-
=استدمع-
=استدنى-
=استذاق-
=استذأب-
=استذرى-
=استذرع-
=استذرف-
=استذكى-
=استذكر-
=استذل-
=استذم-
=استذنب-
=استذهن-
=استرى-
=استراب-
=الإستراتيجي-
=الإستراتيجية-
=استراث-
=استراح-
=الاستراحة-
=استراد-
=استراض-
=استرأى-
=استرأف-
=استربح-
=استرتج-
=استرجع-
=الاسترحام-
=استرحل-
=استرحم-
=استرخى-
=استرخص-
=استرد-
=استردف-
=استرذل-
=استرزق-
=استرسل-
=استرشى-
=استرشح-
=استرشد-
=استرضى-
=استرضع-
=استرط-
=استرعى-
=استرغد-
=استرفد-
=استرفع-
=استرفق-
=استرفه-
=استرق-
=استرقى-
=استرقد-
=استرقع-
=استرك-
=الإسترليني-
=استرم-
=استرن-
=استرهب-
=استرهن-
=استروح-
=استزات-
=استزاد-
=استزار-
=استزرى-
=استزف-
=استزل-
=استساغ-
=استساق-
=استسب-
=استسخر-
=استسر-
=استسعى-
=استسعد-
=استسعل-
=استسفر-
=استسقى-
=الاستسقاء-
=استسلف-
=استسلم-
=استسمى-
=استسمج-
=استسمع-
=استسمك-
=استسمن-
=استسن-
=استسنح-
=استسهل-
=استشار-
=استشاط-
=استشال-
=استشاف-
=استشأم-
=استشت-
=استشرى-
=الاستشراق-
=استشرب-
=استشرف-
=استشعر-
=استشف-
=استشفى-
=الاستشفاء-
=استشفع-
=استشكل-
=استشم-
=استشنع-
=استشهد-
=استصاب-
=استصبى-
=استصبح-
=استصح-
=استصحب-
=استصرخ-
=استصرف-
=استصعب-
=استصغر-
=استصفى-
=استصفح-
=استصلح-
=استصمغ-
=استصنع-
=استصوب-
=استضاء-
=استضاف-
=استضام-
=استضحى-
=استضحك-
=استضر-
=استضرى-
=استضرب-
=استضرع-
=استضرم-
=استضعف-
=استضل-
=استطاب-
=استطار-
=استطاع-
=استطاف-
=استطال-
=استطب-
=الاستطراد-
=استطرب-
=استطرد-
=استطرف-
=استطرق-
=استطعم-
=استطل-
=الاستطلاع-
=الاستطلاعي-
=استطلع-
=استطلق-
=استطم-
=استطيب-
=استطير-
=استظرف-
=استظل-
=استظهر-
=استعاد-
=استعاذ-
=استعار-
=الاستعارة-
=استعاض-
=استعان-
=استعبد-
=استعبر-
=استعتب-
=استعجب-
=استعجز-
=استعجل-
=استعجم-
=استعد-
=استعدى-
=الاستعداد-
=استعذى-
=استعذب-
=استعذر-
=استعر-
=استعرب-
=استعرض-
=استعرف-
=استعرق-
=استعز-
=استعسر-
=استعسل-
=استعشى-
=استعصى-
=استعصف-
=استعصم-
=استعط-
=استعطى-
=استعطر-
=استعطف-
=استعطل-
=استعظم-
=استعفى-
=استعفر-
=استعقب-
=استعلى-
=الاستعلام-
=استعلف-
=استعلم-
=استعلن-
=استعم-
=الاستعمار-
=الاستعمال-
=استعمر-
=استعمل-
=استعهد-
=استعوى-
=استعيا-
=استغاث-
=استغار-
=استغبى-
=استغث-
=استغدر-
=استغر-
=استغرب-
=استغرد-
=استغرق-
=استغزر-
=استغش-
=استغشى-
=استغضب-
=استغفر-
=استغفل-
=استغل-
=استغلى-
=استغلب-
=استغلظ-
=استغلق-
=استغنى-
=استغنم-
=استغوى-
=استغيل-
=استف-
=استفاض-
=استفاق-
=استفتى-
=الاستفتاء-
=الاستفتاح-
=استفتح-
=استفحل-
=استفخر-
=استفدح-
=استفرخ-
=استفرد-
=استفرع-
=استفرغ-
=استفرك-
=استفره-
=استفز-
=استفسر-
=استفص-
=استفصل-
=استفضل-
=استفظع-
=استفع-
=استفقد-
=استفك-
=استفل-
=استفلى-
=استفلت-
=استفلح-
=استفهم-
=استقى-
=استقاء-
=استقات-
=استقاد-
=استقال-
=الاستقالة-
=استقام-
=الاستقبال-
=استقبح-
=استقبل-
=استقتل-
=استقد-
=استقدح-
=استقدر-
=استقدم-
=استقذر-
=استقذف-
=استقر-
=استقرى-
=استقرأ-
=استقرب-
=استقرض-
=استقرن-
=استقسم-
=استقص-
=استقصى-
=استقصر-
=استقض-
=استقضى-
=استقطر-
=استقطع-
=استقف-
=استقفى-
=استقفل-
=استقل-
=الاستقلال-
=استقوى-
=استقوس-
=استك-
=استكار-
=استكان-
=استكبر-
=استكتب-
=استكتم-
=استكثر-
=استكثف-
=استكرى-
=استكرش-
=استكرم-
=استكره-
=استكسى-
=استكسب-
=الاستكشاف-
=استكشط-
=استكشف-
=استكف-
=استكفى-
=استكفأ-
=استكلأ-
=استكلب-
=استكمل-
=استكن-
=استكوى-
=استل-
=استلاط-
=استلاق-
=استلام-
=استلان-
=استلأ-
=استلأك-
=استلب-
=استلبأ-
=استلبث-
=استلبن-
=استلت-
=استلج-
=استلجم-
=استلحج-
=استلحق-
=استلحم-
=استلذ-
=استلزم-
=استلطف-
=استلغى-
=استلفت-
=استلقى-
=استلم-
=استلهى-
=استلهم-
=استلوى-
=استليث-
=استمات-
=استماح-
=استماز-
=استمال-
=استمتع-
=استمجد-
=استمخر-
=استمد-
=استمر-
=استمرى-
=استمرأ-
=استمزج-
=استمسك-
=استمشى-
=استمطر-
=استمع-
=استمعز-
=استمكن-
=استمل-
=استملى-
=استملح-
=استملق-
=استملك-
=استمن-
=استمنح-
=استمهى-
=استمهد-
=استمهل-
=استن-
=استناء-
=استناب-
=استناح-
=استناخ-
=استنار-
=استنال-
=استنام-
=استنبأ-
=استنبث-
=استنبح-
=استنبط-
=استنبل-
=استنبه-
=استنتج-
=استنثر-
=استنثل-
=استنجى-
=استنجب-
=استنجح-
=استنجد-
=استنجز-
=استنجش-
=استنجع-
=استنجف-
=استنجل-
=استنحس-
=استند-
=استندر-
=استنده-
=استنزع-
=استنزف-
=استنزل-
=استنزه-
=استنسأ-
=استنسب-
=استنسخ-
=استنسر-
=استنشى-
=استنشأ-
=استنشد-
=استنشر-
=استنشط-
=استنشق-
=استنصت-
=استنصح-
=استنصر-
=استنصف-
=استنصل-
=استنض-
=استنضج-
=استنضر-
=الاستنطاق-
=استنطع-
=استنطق-
=استنظر-
=استنظف-
=استنعى-
=استنعت-
=استنعش-
=استنفج-
=استنفد-
=استنفر-
=استنفض-
=استنفع-
=استنفق-
=استنقذ-
=استنقص-
=استنقع-
=استنقه-
=استنكح-
=استنكر-
=استنكف-
=استنكه-
=استنهى-
=استنهج-
=استنهد-
=استنهر-
=استنهض-
=استنوك-
=استهاف-
=استهال-
=استهان-
=استهب-
=استهتر-
=استهتر-
=استهج-
=استهجن-
=استهد-
=استهدى-
=استهدج-
=استهدف-
=استهرج-
=استهرع-
=استهرم-
=استهزأ-
=استهزم-
=استهش-
=استهضب-
=استهل-
=الاستهلاك-
=الاستهلال-
=استهلك-
=استهم-
=استهنأ-
=استهوى-
=الاستهواء-
=استهيم-
=استوى-
=الاستواء-
=الاستوائي-
=استوأل-
=استوبأ-
=استوبق-
=استوبل-
=استوثج-
=استوثر-
=استوثق-
=استوثن-
=استوجب-
=استوجز-
=استوجف-
=استوحى-
=استوحش-
=استوحل-
=استوخى-
=استوخم-
=استودى-
=استودع-
=استودف-
=الإستوديو-
=استورى-
=استورخ-
=استورد-
=استورط-
=استوزر-
=استوزع-
=استوسخ-
=استوسع-
=استوسق-
=استوسن-
=استوشى-
=استوشر-
=استوشم-
=استوصى-
=استوصد-
=استوصف-
=استوصل-
=استوضح-
=استوضع-
=استوضم-
=استوط-
=استوطأ-
=استوطن-
=استوظف-
=استوعى-
=استوعب-
=استوعد-
=استوعر-
=استوعل-
=استوفى-
=استوفد-
=استوفر-
=استوفز-
=استوفض-
=استوفق-
=استوقح-
=استوقد-
=استوقر-
=استوقع-
=استوقف-
=استوكى-
=استوكف-
=استولى-
=استولد-
=استوله-
=استوهب-
=استوهل-
=الاستياء-
=استيأس-
=استيبس-
=الاستيداع-
=استيسر-
=استيف-
=استيقظ-
=استيقن-
=استيمن-
=أسجى-
=أسجح-
=أسجد-
=الأسجد-
=الأسجر-
=أسجف-
=أسجل-
=أسجم-
=الأسجوعة-
=اسحى-
=أسحت-
=الأسحت-
=أسحر-
=أسحف-
=أسحق-
=أسحم-
=الأسحم-
=أسخط-
=الأسخم-
=أسخن-
=أسد-
=الأسد-
=أسدى-
=الأسدران-
=أسدس-
=أسدف-
=الأسدف-
=أسدل-
=الأسدي-
=أسر-
=الأسر-
=أسرى-
=الأسرى-
=أسرب-
=الأسرب-
=الأسرة-
=أسرج-
=أسرد-
=أسرع-
=أسرف-
=الأسروب-
=الأسروع-
=أسس-
=أسطى-
=الإسطاطية-
=الإسطبل-
=أسطرالصين-
=الأسطرلاب-
=الأسطقس-
=- اين واژه يونانى است-
=الأسطمة-
=الأسطوانة-
=الأسطواني-
=الأسطورة-
=الأسطول-
=الأسطيرة-
=أسعى-
=الإسعاف-
=أسعد-
=أسعر-
=الأسعر-
=أسعط-
=أسعف-
=الأسعف-
=أسغب-
=أسف-
=الأسف-
=أسفى-
=الأسفى-
=أسفر-
=الأسفع-
=الأسفل-
=الإسفنج-
=الإسفنجة-
=الإسفند-
=أسفه-
=الإسفيداج-
=اسقى-
=الإسقاط-
=الإسقالة-

=اين واژه در زبان متداول رايج است- اين كلمه ايتاليائى است-

=أسقط-
=الأسقع-
=أسقف-
=الأسقف-
=الأسقفية-
=أسقم-
=الإسقمري-
=الإسقنقور-
=الإسكابة-
=الإسكاف-
=أسكت-
=أسكر-
=أسكف-
=الأسكف-
=الأسكفة-
=الإسكلة-
=الأسكوب-
=الأسكوبة-
=الأسكوف-
=الأسكوفة-
=الإسكيم-
=أسل-
=الأسل-
=أسلى-
=الأسلاك-
=الإسلام-
=أسلب-
=الأسلت-
=الأسلة-
=أسلح-
=الأسلخ-
=أسلس-
=أسلع-
=الأسلع-
=أسلف-
=أسلق-
=أسلك-
=أسلم-
=الأسلم-
=الأسلوب-
=الأسلي-
=أسم-
=الاسم-
=أسمى-
=اسمار-
=أسمح-
=اسمر-
=الأسمر-
=الأسمران-
=أسمط-
=أسمع-
=أسمل-
=أسمن-
=الأسمنت-
=الاسمي-
=الاسمية-
=أسن-
=أسنى-
=الإسناد-
=أسند-
=أسنم-
=الإسهاب-
=الإسهال-
=أسهب-
=أسهر-
=الأسهران-
=أسهل-
=أسهم-
=أسوى-
=الأسوى-
=اسواد-
=ألأسوار-
=الأسوأ-
=الأسوة-
=أسود-
=الأسود-
=الأسودان-
=أسوع-
=أسوغ-
=الأسوغ-
=الأسوق-
=الأسول-
=أسي-
=الأسي-
=الأسيان-
=الأسيانة-
=الأسيتيلين-
=الأسير-
=الأسيف-
=الأسيل-
=الأسيلم-
=الأشائم-
=أشاب-
=الأشابة-
=الأشاجع-
=أشاح-
=أشاد-
=أشار-
=الإشارة-
=أشاط-
=أشاع-
=الإشاعة-
=أشاف-
=أشاك-
=أشال-
=أشام-
=الأشاهب-
=الأشأم-
=أشب-
=الأشب-
=الأشباح-
=الأشبر-
=أشبع-
=أشبك-
=أشبه-
=الأشبه-
=الأشبور-
=الإشبين-
=أشتى-
=اشتاب-
=اشتار-
=اشتاط-
=اشتاع-
=اشتاف-
=اشتاق-
=اشتام-
=اشتأى-
=اشتبك-
=اشتبه-
=اشتجر-
=اشتد-
=اشتده-
=الأشتر-
=اشترى-
=الاشتراع-
=الاشتراك-
=الاشتراكات-
=الاشتراكي-
=الاشتراكية-
=اشترط-
=اشترع-
=اشترك-
=اشتط-
=اشتعل-
=اشتغل-
=اشتف-
=اشتفى-
=اشتق-
=اشتكى-
=اشتكل-
=اشتلق-
=اشتم-
=اشتمل-
=اشتن-
=اشتهى-
=اشتهر-
=اشتوى-
=اشتور-
=الأشج-
=أشجى-
=أشجب-
=أشجر-
=الأشجع-
=أشجن-
=أشحى-
=أشحذ-
=أشحط-
=أشحم-
=أشحن-
=أشخص-
=الأشخوب-
=أشد-
=الأشد-
=أشدى-
=الأشدق-
=أشدن-
=أشده-
=أشر-
=الأشر-
=أشرى-
=الأشراط-
=الأشراف-
=الأشران-
=اشرأب-
=أشرب-
=أشرج-
=أشرح-
=أشرد-
=الأشرس-
=أشرط-
=الأشرط-
=أشرع-
=الأشرع-
=أشرف-
=الأشرف-
=أشرق-
=أشرك-
=الأشرم-
=اشرورق-
=الأشزر-
=أشسع-
=أشط-
=أشطأ-
=أشظى-
=أشع-
=الإشعار-
=الإشعاع-
=اشعال-
=الأشعب-
=الأشعة-
=الأشعث-
=أشعر-
=الأشعر-
=أشعل-
=الأشعل-
=الأشغال-
=أشغل-
=الأشغولة-
=أشف-
=أشفى-
=الأشفى-
=أشفق-
=الأشفه-
=أشقى-
=اشقر-
=الأشقر-
=الأشكال-
=أشكر-
=أشكل-
=الأشكل-
=أشل-
=الأشل-
=الأشلاء-
=الأشلاق-
=أشم-
=الأشم-
=اشماط-
=الإشمام-
=اشمأز-
=اشمأط-
=أشمت-
=أشمر-
=أشمس-
=أشمط-
=الأشمط-
=أشمع-
=اشمعل-
=أشمل-
=أشن-
=ألأشنان-
=- اين واژه يونانى است-
=ألأشنة-
=أشنج-
=الأشنج-
=أشنع-
=الأشنع-
=أشنف-
=أشنق-
=أشهى-
=اشهاب-
=الأشهاد-
=الإشهار-
=أشهب-
=الأشهب-
=أشهد-
=أشهر-
=اشهل-
=الأشهل-
=أشوى-
=الأشوس-
=أشوك-
=الأشوك-
=الأشوه-
=الأشيب-
=الأشيم-
=أص-
=أصاب-
=الإصابة-
=أصات-
=أصاخ-
=أصاد-
=أصار-
=أصاف-
=الأصالة-
=أصأى-
=أصب-
=أصبى-
=أصبأ-
=أصبح-
=الأصبح-
=أصبر-
=الأصبع-
=الأصبغ-
=الأصبوحة-
=الأصبوع-
=أصح-
=أصحى-
=الأصحاح-
=أصحب-
=أصحر-
=الأصحر-
=أصحف-
=الأصحل-
=أصخر-
=أصد-
=أصدى-
=الإصدار-
=أصدأ-
=الأصدأ-
=أصدر-
=الأصدر-
=الأصدران-
=الأصدغان-
=أصدف-
=الأصدف-
=أصدق-
=الأصدق-
=الأصدم-
=أصر-
=أصرح-
=أصرخ-
=أصرد-
=أصرف-
=أصرم-
=الأصرم-
=الأصرمان-
=أصص-
=اصطاد-
=اصطاف-
=إصطام-
=اصطبح-
=اصطبر-
=اصطبغ-
=الإصطبل-
=اصطحب-
=اصطخب-
=الاصطدام-
=اصطدم-
=اصطرخ-
=اصطرع-
=الأصطرك-
=اصطعد-
=اصطف-
=اصطفق-
=اصطك-
=اصطلى-
=الاصطلاح-
=اصطلب-
=اصطلح-
=اصطلم-
=الاصطناعي-
=اصطنع-
=اصطهر-
=الأصطوانة-
=الاصطياف-
=أصعب-
=أصعر-
=الأصعر-
=أصعق-
=أصغى-
=أصغر-
=الأصغر-
=الأصغران-
=أصف-
=الأصف-
=أصفى-
=اصفار-
=أصفح-
=أصفد-
=أصفر-
=الأصفر-
=الأصفران-
=أصفق-
=أصقع-
=الأصك-
=أصل-
=الأصل-
=أصلى-
=الإصلاح-
=الإصلاحية-
=أصلت-
=أصلح-
=أصلد-
=الأصلع-
=الأصلف-
=الأصلم-
=الأصلى-
=الأصلية-
=أصم-
=الأصم-
=أصمى-
=أصمت-
=أصمد-
=الأصمع-
=الأصمعان-
=أصمغ-
=الأصموخ-
=أصن-
=الأسن-
=أصنى-
=الأصناع-
=أصنع-
=اصهاب-
=اصهار-
=اصهب-
=أصهر-
=الأصور-
=الأصيبية-
=الأصيد-
=الأصيص-
=اصيف-
=الأصيل-
=أضاء-
=أضاع-
=أضاف-
=الإضافة-
=الإضافي-
=أضاق-
=أضاليا-
=أضأن-
=أضب-
=الأضب-
=الإضبارة-
=أضبن-
=أضج-
=أضجر-
=أضجع-
=أضحى-
=الأضحى-
=الأضحاة-
=أضحك-
=الأضحوكة-
=الأضحية-
=الأضخم-
=أضد-
=الأضداد-
=أضر-
=الإضراب-
=أضرب-
=أضرس-
=أضرع-
=الأضرع-
=أضرم-
=الإضريج-
=اضطبع-
=اضطبن-
=اضطجع-
=اضطر-
=الاضطراب-
=الاضطرابات-
=الاضطرار-
=اضطرب-
=اضطرح-
=اضطرم-
=اضطغن-
=اضطلع-
=اضطمخ-
=اضطمر-
=اضطن-
=اضطهد-
=الأضعاف-
=أضعف-
=أضغى-
=الأضغاث-
=أضغث-
=اضغط-
=أضفى-
=أضل-
=أضلع-
=الأضلع-
=الأضلولة-
=الإضمامة-
=اضمحل-
=أصمد-
=أضمر-
=أضنى-
=أضنك-
=أضهد-
=أضوى-
=الأضيق-
=أط-
=أطاب-
=أطاح-
=أطار-
=الإطار-
=أطاش-
=أطاع-
=أطاف-
=أطاق-
=أطال-
=الأطايب-
=الأطباقي-
=اطبخ-
=أطبق-

=اين واژه ضد (بسط) است، روى آن چيز را پوشانيد،- الرحى: سنگ روى آسياب را بر سنگ زيرين آن قرار داد،- الليل: شب تاريك شد،- ت النجوم: ستاره هاى آسمان بسيار و آشكار شدند،- ت الحمى عليه: تب بر او شبانه روز ادامه يافت،- على: حمله كرد،-

=الأطحل-
=أطر-
=أطرى-
=الاطراد-
=الأطراف-
=أطرأ-
=أطرب-
=الأطرة-
=اطرح-
=أطرد-
=الأطرش-
=أطرف-
=أطرق-
=الأطروان-
=الأطروحة-
=الأطروش-
=الأطروفة-
=الإطرية-
=أطعم-
=اطعم-
=اطعن-
=أطغى-
=أطف-
=الإطفائي-
=الإطفائية-
=أطفأ-
=أطفح-
=أطفر-
=أطفل-
=أطل-
=الاطلاع-
=الإطلاق-
=أطلب-
=الأطلس-
=أطلع-
=أطلق-
=اطلمس-
=أطم-
=اطمأن-
=ألاطمئنان-
=أطمح-
=أطمر-
=أطمع-
=أطن-
=الإطنابة-
=أطنب-
=الأطنب-
=أطهى-
=اطهر-
=أطوى-
=الأطواء-
=اطوق-
=أطول-
=الأطول-
=الأطوم-
=أطيب-
=الأطيب-
=اطير-
=الأطير-
=الأطيط-
=اظأر-
=أظبى-
=أظرف-
=اظطن-
=أظعن-
=الأظفار-
=أظفر-
=الأظفر-
=أظل-
=أظلم-
=أظمأ-
=أظن-
=الأظن-
=أظهر-
=أعاد-
=الأعادي-
=أعاذ-
=أعار-
=أعاش-
=الإعاشة-
=أعاض-
=أعاف-
=أعاق-
=أعال-
=أعام-
=أعان-
=الإعانة-
=أعاه-
=أعبد-
=أعبط-
=أعبل-
=اعتاد-
=اعتاص-
=اعتاض-
=اعتاف-
=اعتاق-
=اعتام-
=اعتان-
=أعتب-
=الاعتبار-
=الاعتباطي-
=اعتبد-
=اعتبر-
=اعتبط-
=اعتجن-
=أعتد-
=اعتدى-
=الاعتداء-
=الاعتدال-
=اعتدل-
=اعتذب-
=اعتذر-
=اعتذق-
=اعتذل-
=اعترى-
=الاعتراف-
=اعترش-
=اعترض-
=اعترف-
=اعترق-
=اعترك-
=اعتز-
=اعتزى-
=الاعتزاء-
=اعتزل-
=اعتزم-
=اعتس-
=اعتسر-
=اعتسف-
=اعتش-
=اعتشى-
=اعتشب-
=اعتشر-
=اعتصى-
=اعتصب-
=اعتصر-
=اعتصم-
=اعتضد-
=اعتطب-
=اعتفى-
=اعتفر-
=اعتفق-
=أعتق-
=الاعتقال-
=اعتقب-
=اعتقد-

=اين كلمه ضد (حل) است،- الدر و نحوه: از مرواريد و مانند آن گردن بند ساخت،-

=اعتقر-
=اعتقل-
=اعتكر-
=اعتكس-
=اعتكف-
=اعتل-
=اعتلى-
=اعتلج-
=اعتلف-
=اعتلق-
=اعتلن-
=أعتم-
=الاعتماد-
=اعتمد-
=اعتمر-
=اعتمق-
=اعتمل-
=اعتن-
=اعتنى-
=اعتنف-
=اعتنق-
=اعتهد-
=اعتور-
=اعتول-
=اعتون-
=أعثر-
=أعج-
=الأعجام-
=أعجب-
=الأعجر-
=الأعجز-
=أعجف-
=الأعجف-
=أعجل-
=أعجم-
=الأعجم-
=الأعجمي-
=الأعجوبة-
=أعد-
=أعدى-
=الاعدام-
=أعدل-
=أعدم-
=الإعذار-
=أعذب-
=أعذر-
=اعذوذب-
=أعر-
=الأعر-
=أعرى-
=الأعراب-
=الأعرابي-
=الأعرابية-
=الأعراف-
=أعرب-
=الأعرب-
=أعرج-
=أعرس-
=أعرش-
=أعرض-
=أعرف-
=الأعرف-
=أعرق-
=الأعرق-
=أعز-
=الأعز-
=أعزب-
=الأعزب-
=الأعزل-
=أعسر-
=الأعسر-
=أعسف-
=أعش-
=أعشى-
=الأعشى-
=الأعشار-
=الأعشاري-
=أعشب-
=أعشر-
=الأعشر-
=اعشوشب-
=الإعصار-
=أعصب-
=أعصر-
=أعصف-
=أعصل-
=الأعصل-
=أعصم-
=الأعصم-
=اعصوصب-
=أعض-
=أعضب-
=الأعضب-
=الأعضد-
=أعضل-
=أعضه-
=أعطى-
=أعطب-
=أعطش-
=أعطن-
=أعظم-
=الأعظم-
=أعف-
=أعفى-
=الأعفر-
=أعفص-
=أعفن-
=أعق-
=الأعق-
=الأعقاب-
=أعقب-
=أعقد-
=الأعقد-
=أعقر-
=الأعقف-
=أعقل-
=أعقم-
=أعكى-
=الأعكى-
=الأعكب-
=أعكر-
=أعل-
=أعلى-
=الأعلى-
=الإعلال-
=الإعلام-
=الإعلان-
=أعلف-
=أعلق-
=أعلم-
=الأعلم-
=أعلن-
=الأعلومة-
=أعم-
=الأعم-
=أعمى-
=الأعمى-
=أعمد-
=أعمر-
=الأعمش-
=أعمق-
=أعمل-
=الأعمه-
=الأعميان-
=أعن-
=أعنى-
=الأعنان-
=أعنت-
=الأعنة-
=أعند-
=أعنس-
=الأعنش-
=أعنف-
=الأعنف-
=أعنق-
=الأعنق-
=أعنم-
=أعهد-
=اعوج-
=الأعوج-
=الأعود-
=أعوذ-
=أعور-
=الأعور-
=أعوز-
=الأعوز-
=أعوص-
=الأعوص-
=أعول-
=أعوم-
=أعوه-
=أعيا-
=الإعياء-
=الأعيان-
=أعيل-
=الأعين-
=أغاب-
=أغاث-
=أغار-
=أغاض-
=أغاظ-
=أغال-
=أغام-
=أغب-
=أغبى-
=الأغبى-
=اغباس-
=اغبث-
=الأغبث-
=أغبر-
=الأغبر-
=أغبس-
=الأغبس-
=أغبش-
=الأغبش-
=اغتاب-
=اغتاظ-
=اغتال-
=اغتبط-
=اغتبق-
=اغتبن-
=اغتث-
=اغتدى-
=اغتدر-
=اغتدف-
=اغتذى-
=اغتر-
=اغترب-
=اغترز-
=اغترض-
=اغترف-
=اغترق-
=اغترم-
=اغتز-
=اغتزى-
=اغتزل-
=اغتسل-
=اغتش-
=اغتص-
=اغتصب-
=اغتطى-
=اغتف-
=اغتفر-
=اغتفل-
=اغتل-
=اغتلى-
=اغتلب-
=اغتلف-
=أغتم-
=اغتم-
=الأغتم-
=الاغتماض-
=اغتمد-
=اغتمر-
=اغتمز-
=اغتمس-
=اغتمص-
=اغتمض-
=اغتنى-
=اغتنم-
=اغتهب-
=أغث-
=أغثى-
=الأغثر-
=الأغثم-
=أغد-
=أغدر-
=أغدف-
=اغدق-
=اغدودف-
=اغدودق-
=اغدودن-
=الأغذى-
=الأغر-
=أغرى-
=أغرب-
=اغرد-
=أغرز-
=أغرس-
=أغرض-
=أغرق-
=أغرم-
=الأغرود-
=الأغرودة-
=اغرورق-
=الإغريض-
=أغز-
=أغزى-
=أغزر-
=أغزل-
=الأغزل-
=الأغسام-
=الأغسان-
=أغسق-
=أغسم-
=أغش-
=أغشى-
=الأغشى-
=أغص-
=أغصن-
=أغضى-
=أغضب-
=أغضف-
=الأغضف-
=أغضن-
=الأغضن-
=أغط-
=أغطى-
=أغفى-
=أغفر-
=أغفل-
=أغل-
=أغلى-
=الأغلب-
=الأغلبية-
=أغلس-
=أغلط-
=أغلظ-
=أغلف-
=أغلق-
=اين كلمه ضد (فتح) است،-
=الأغلوج-
=الأغلوطة-
=اغلولى-
=أغم-
=الأغم-
=الأغماد-
=أغمد-
=الأغمش-
=الأغمص-
=أغمض-
=أغمي-
=اغن-
=الأغن-
=أغنى-
=أغنم-
=الأغنوجة-
=الأغنية-
=أغوى-
=الأغوية-
=أغيا-
=الأغيد-
=أغيم-
=الأغين-
=أف-
=الأف-
=أفاء-
=أفات-
=أفاج-
=أفاح-
=أفاد-
=الإفادة-
=أفار-
=أفاز-
=أفاض-
=الأفاعيل-
=الأفاف-
=أفاق-
=الأفاق-
=الأفاك-
=أفانين-
=الأفاويق-
=أفتى-
=افتات-
=افتاق-
=افتئت-
=افتأل-
=الافتتاح-
=الافتتاحي-
=الافتتاحية-
=افتتح-
=افتتن-
=افتجأ-
=افتجر-
=افتحص-
=أفتخ-
=الأفتخ-
=افتخر-
=افتدى-
=أفتر-
=افترى-
=الافتراض-
=افترز-
=افترس-
=افترش-
=افترص-
=افترض-
=افترط-
=افترق-
=افتز-
=افتصد-
=افتض-
=افتسل-
=افتضح-
=افتطر-
=افتظ-
=افتعل-
=افتغم-
=أفتق-
=افتقد-
=افتقر-
=افتكر-
=افتل-
=الأفتل-
=افتلى-
=افتلت-
=افتلذ-
=افتلق-
=أفتن-
=أفج-
=الأفج-
=أفجر-
=أفجع-
=الأفحج-
=أفحش-
=أفحم-
=الأفحوص-
=الأفخارستيا-
=الأفخم-
=أفدى-
=أفدح-
=الأفدع-
=أفدم-
=أفر-
=الأفر-
=أفرى-
=أفراد-
=أفرث-
=أفرج-
=أفرح-
=أفرخ-
=أفرز-
=الأفرس-
=أفرش-
=أفرص-
=أفرض-
=الأفرض-
=أفرط-
=أفرع-
=الأفرع-
=أفرغ-
=الأفرغ-
=أفرق-
=الأفرق-
=أفرك-
=الأفرم-
=الإفرنج-
=الإفرند-
=الأفره-
=الإفريز-
=أفز-
=أفزر-
=أفزع-
=الأفزر-
=أفسح-
=أفسد-
=أفسل-
=الأفسنتين-
=الأفشين-
=الأفصح-
=أفصد-
=أفصل-
=أفصم-
=أفض-
=أفضى-
=أفضل-
=الأفضل-
=الأفطح-
=أفطر-
=الأفطس-
=أفطم-
=أفظع-
=الأفعى-
=أفعم-
=الأفعوان-
=أفغم-
=أفف-
=الأفف-
=أفق-
=الأفق-
=أفقد-
=أفقر-
=أفقع-
=الأفقع-
=الأفقم-
=أفقه-
=الأفقى-
=أفك-
=الإفك-
=الإفكة-
=أفكر-
=الأفكوهة-
=أفل-
=الأفل-
=أفلى-
=أفلاذ-
=أفلت-
=الأفلج-
=أفلح-
=الأفلح-
=أفلس-
=أفلص-
=أفلق-
=الإفليكان-
=أفنى-
=أفناد-
=أفند-
=الأفندي-
=الأفنون-
=أفهق-
=أفهم-
=الأفواه-
=الأفوك-
=الأفوكاتو-
=الأفوه-
=الأفيح-
=الأفيك-
=الأفيكة-
=الأفيون-
=أقات-
=أقاح-
=أقاد-
=أقاس-
=الأقاقيا-
=أقال-
=الإقالة-
=أقام-
=الإقامة-
=الأقب-
=اقبال-
=أقبح-
=أقبر-
=أقبس-
=أقبض-
=أقبل-
=الأقبل-
=الأقة-
=اقتات-
=اقتاد-
=اقتار-
=اقتاس-
=اقتاض-
=اقتاظ-
=اقتاف-
=اقتال-
=اقتام-
=أقتب-
=إقتبس-
=اقتبص-
=اقتبض-
=اقتبل-
=اقتتر-
=اقتتل-
=اقتحف-
=اقتحم-
=إقتد-
=اقتدى-
=اقتدح-
=اقتدر-
=اقتذى-
=أقتر-
=الأقتر-
=اقترى-
=الاقتراع-
=الاقتران-
=اقترأ-
=اقترب-
=اقترح-
=اقترش-
=اقترض-
=اقترع-
=اقترف-
=اقترن-
=اقتسر-
=اقتسط-
=اقتسم-
=اقتش-
=اقتص-
=الاقتصاد-
=الاقتصادي-
=اقتصب-
=اقتصد-
=اقتصر-
=اقتضى-
=الاقتضاء-
=اقتضب-
=اقتط-
=اقتطع-
=اقتطف-
=اقتعد-
=اقتفى-
=اقتفر-
=اقتفل-
=اقتلع-
=اقتلف-
=أقتم-
=اقتمح-
=اقتمش-
=اقتمع-
=اقتنى-
=اقتنص-
=اقتنع-
=اقتهى-
=اقتوى-
=اقتور-
=أقثأ-
=أقحى-
=أقحط-
=أقحل-
=أقحم-
=الأقحوان-
=الأقحوانة-
=أقدر-
=الأقدر-
=أقدم-
=الأقدم-
=أقذى-
=أقذر-
=أقذع-
=الأقذع-
=أقر-
=الأقر-
=أقرى-
=الإقرار-
=أقرأ-
=الأقرأ-
=أقرب-
=الأقرب-
=أقرح-
=الأقرح-
=أقرد-
=أقرس-
=أقرض-
=أقرع-
=الأقرع-
=أقرف-
=أقرن-
=الأقرن-
=الأقزع-
=الأقزل-
=أقسى-
=الأقسى-
=أقسط-
=أقسم-
=أقش-
=الأقشر-
=أقشع-
=اقشعر-
=أقص-
=أقصى-
=الأقصى-
=أقصب-
=أقصد-
=أقصر-

=اين واژه ضد (اطال) است، از درازاى آن گرفت،- الكلام: سخن را كوتاه گفت،- من الصلاة: نماز را كوتاه كرد،-

=الأقصر-
=الأقصف-
=الأقصم-
=الأقصوصة-
=أقض-
=الأقض-
=الإقطاعة-
=الإقطاعي-
=الإقطاعية-
=أقطر-
=أقطع-
=الأقطع-
=أقطف-
=أقعى-
=الإقعاد-
=أقعد-
=أقعر-
=الأقعس-
=أقعص-
=الأقعن-
=أقف-
=أقفى-
=الأقفد-
=أقفر-
=الأقفع-
=أقفل-
=أقل-
=الأقل-
=الإقلاع-
=أقلب-
=الأقلب-
=الأقلح-
=أقلع-
=أقلق-
=الأقلية-
=الإقليد-
=الإقليمي-
=الإقليمية-
=أقمح-
=أقمر-
=الأقمر-
=أقمع-
=أقمل-
=الأقنى-
=أقنت-
=الأقنة-
=الأقنثا-
=الأقنثوس-
=أقنط-
=أقنع-
=أقنف-
=الأقنف-
=الأقنم-
=الأقنوم-
=أقهر-
=أقوى-
=الأقود-
=اقور-
=الأقور-
=الأقوس-
=أقول-
=الأقوم-
=الأقيحيان-
=الأقيحيانة-
=الإكاد-
=الأكاديد-
=الأكار-
=الأكارينا-
=الأكاسيا-
=الأكاف-
=الأكال-
=أكأب-
=الأكأب-
=أكب-
=أكبى-
=أكبح-
=الأكبد-
=أكبر-
=الأكبر-
=الأكبس-
=أكبن-
=أكت-
=اكتاب-
=اكتاد-
=اكتاز-
=اكتال-
=اكتأب-
=أكتب-
=اكتبى-
=اكتبل-
=الاكتتاب-
=اكتتب-
=اكتتف-
=اكتتم-
=اكتحل-
=اكتد-
=اكتدح-
=اكترى-
=الاكتراث-
=اكترب-
=اكترث-
=اكتسى-
=اكتسب-
=اكتسح-
=اكتسر-
=اكتسع-
=الاكتشاف-
=اكتشف-
=اكتظ-
=الأكتع-
=الأكتف-
=اكتفى-
=اكتفأ-
=اكتفر-
=اكتفل-
=اكتل-
=الأكتل-
=اكتلى-
=اكتلأ-
=اكتمى-
=اكتمل-
=اكتمن-
=اكتن-
=اكتنى-
=اكتنز-
=اكتنس-
=اكتنف-
=اكتنه-
=اكتهف-
=اكتهل-
=اكتوى-
=أكتوبر-
=الأكتينيوم-
=أكث-
=أكثب-
=أكثر-
=الأكثر-
=الأكثرية-
=أكثف-
=اكحال-
=أكحل-
=الأكحل-
=أكد-
=أكدى-
=الأكداد-
=اكدر-
=الأكدر-
=أكذب-
=الأكذوبة-
=أكر-
=أكرى-
=اكرأب-
=أكرب-
=الأكرة-
=أكرع-
=الأكرع-
=أكرم-
=الأكرم-
=أكره-
=الأكرومة-
=أكز-
=أكزم-
=الأكزم-
=أكسى-
=أكسب-
=الأكسح-
=أكسد-
=الأكسد-
=الأكسدة-
=أكسل-
=الأكسيجين-
=الأكسيد-
=أكشف-
=الأكشف-
=الأكشم-
=أكع-
=أكعب-
=أكف-
=الإكفاء-
=أكفأ-
=أكفح-
=أكفر-
=اكفل-
=اكفهر-
=أكل-
=الأكل-
=أكلأ-
=الأكلأ-
=أكلب-
=الأكلة-
=أكلح-
=أكلف-
=الأكلف-
=الإكليرس-
=الإكليريكية-
=الإكليل-
=أكم-
=أكمى-
=اكمات-
=أكمأ-
=أكمت-
=الأكمة-
=أكمد-
=الأكمد-
=أكمل-
=الأكمل-
=أكمن-
=أكن-
=أكنى-
=أكنش-
=أكنع-
=الأكنع-
=أكنف-
=أكنه-
=اكهاب-
=الأكهب-
=أكهم-
=الأكول-
=الأكوم-
=الأكيد-
=الأكيدنيا-
=الأكيس-
=الأكيل-
=ال-
=ألا-
=ألا-
=الألى-
=إلى-
=الألاء-
=الألاءة-
=ألاح-
=ألاص-
=ألاط-
=ألاع-
=ألاق-
=ألاك-
=ألام-
=ألان-
=الألاي-
=ألب-
=الإلب-
=ألبأ-
=ألبث-
=ألبد-
=ألبس-
=الألبكة-
=ألبن-
=ألت-
=التاث-
=التاح-
=التاخ-
=التاع-
=التام-
=الالتباس-
=التبأ-
=التبد-
=التبس-
=التبط-
=التبك-
=التبن-
=التثم-
=التج-
=التجأ-
=التجم-
=التحى-
=التحب-
=التحج-
=التحد-
=التحس-
=التحص-
=التحف-
=التحق-
=التحم-
=التخ-
=التذ-
=التذع-
=التز-
=الالتزام-
=الالتزامات-
=التزق-
=التزم-
=التص-
=التصب-
=التصق-
=التط-
=التطع-
=التطم-
=التظى-
=التعج-
=التعق-
=التعن-
=التغم-
=التف-
=التفت-
=التفع-
=التفم-
=التقى-
=التقط-
=التقم-
=التك-
=التكم-
=التم-
=التمح-
=التمس-
=التمظ-
=التمع-
=التهى-
=الالتهاب-
=التهب-
=التهث-
=التهف-
=التهم-
=التوى-
=ألث-
=الألثغ-
=ألج-
=ألجأ-
=ألجم-
=ألح-
=ألحى-
=الألحى-
=الألحاق-
=ألحج-
=الألحج-
=ألحد-
=ألحس-
=ألحف-
=ألحق-
=ألحم-
=ألحن-
=الألحن-
=إلخ-
=الألخص-
=الألخن-
=ألد-
=الألد-
=ألدغ-
=الألذ-
=ألز-
=ألزق-
=ألزم-
=ألس-
=ألسن-
=الألسن-
=الألص-
=ألصق-
=ألط-
=الألط-
=الألطاف-
=الألطع-
=ألطف-
=ألعى-
=ألعب-
=الألعبان-
=ألعج-
=الألعس-
=ألعق-
=الألعوبة-
=ألغى-
=الألغاز-
=ألغب-
=ألغز-
=ألغط-
=ألغم-
=ألف-
=الألف-
=ألفى-
=الألفة-
=الألفي-
=الألفية-
=ألق-
=ألقى-
=الألقاط-
=القح-
=ألقم-
=ألقن-
=الألقية-
=الإلكترون-
=الإلكتروني-
=الألكع-
=الألكن-
=ألم-
=الألم-
=ألمى-
=الألمى-
=الألماس-
=ألمح-
=ألمس-
=ألمظ-
=الألمظ-
=ألمع-
=الألمع-
=الألمعي-
=الألمعية-
=الألنجج-
=الألنجوج-
=أله-
=الإله-
=الله-
=ألهى-
=الهاج-
=الإلهام-
=الألهانية-
=ألهب-
=ألهج-
=ألهد-
=ألهف-
=ألهم-
=أللهم-
=ألهن-
=الألهوب-
=الألهوة-
=الإلهيات-
=الألهية-
=الألوف-
=الألوقة-
=الألومينيوم-
=الألوهة-
=الألوهية-
=ألوى-
=الألوى-
=الألواء-
=الألوث-
=الألوس-
=الألوط-
=الألوق-
=ألي-
=الإلي-
=الألية-
=الأليس-
=أليص-
=الأليغ-
=الأليف-
=إليك-
=أليل-
=الأليم-
=ألين-
=الألين-
=أم-
=الأم-
=أم أدراص-
=أم أربع و أربعين-
=أم جابر-
=أم الرأس-
=أم الطريق-
=أم العين-
=أم القرى-
=أم قشعم-
=أما-
=أمات-
=الإماتة-
=الأماثل-
=أمار-
=الأمار-
=الأمارة-
=أماز-
=أماط-
=أماع-
=أمال-
=الإمالة-
=الإمام-
=الإمامة-
=الأمانة-
=أمانيت-
=أماه-
=أمأى-
=الأمبير-
=الأمة-
=أمتى-
=امتاح-
=امتاد-
=امتار-
=امتاز-
=امتثل-
=امتحى-
=الامتحان-
=امتحش-
=امتحص-
=امتحض-
=امتحق-
=امتحن-
=امتخ-
=امتخر-
=امتخض-
=امتخط-
=امتد-
=امتدح-
=امتدر-
=امتذق-
=امتر-
=امترى-
=امترس-
=امترش-
=امترط-
=امترق-
=امتزج-
=امتسى-
=امتسح-
=امتسخ-
=امتسك-
=امتسل-
=امتش-
=امتشى-
=امتشر-
=امتشط-
=امتشع-
=امتشق-
=امتشل-
=امتص-
=امتصر-
=امتطى-
=امتطل-
=أمتع-
=امتعد-
=امتعض-
=امتعط-
=امتعل-
=امتغط-
=امتق-
=امتقر-
=امتقع-
=امتقل-
=امتك-
=امتكر-
=امتل-
=امتلأ-
=امتلح-
=امتلخ-
=امتلس-
=امتلط-
=امتلع-
=امتلق-
=امتلك-
=أمتن-
=امتنى-
=امتنح-
=امتنع-
=امتهى-
=امتهج-
=امتهد-
=امتهن-
=الامتياز-
=أمثل-
=الأمثل-
=الأمثن-
=الأمثولة-
=أمج-
=أمجد-
=الأمجد-
=أمجر-
=أمجل-
=امحى-
=الأمحس-
=أمحش-
=أمحص-
=أمحض-
=أمحق-
=الأمحق-
=أمحك-
=أمحل-
=الإمخاض-
=أمخض-
=أمخط-
=أمد-
=الأمد-
=أمدى-
=الإمدادات-
=الإمدان-
=الأمدر-
=الأمدوحة-
=الأمدود-
=أمذى-
=الأمذح-
=أمذر-
=الأمذر-
=امذق-
=أمذل-
=أمر-
=أمر-
=الأمر-
=أمرى-
=الأمران-
=أمرأ-
=امرؤ-
=الإمرة-
=أمرح-
=أمرخ-
=الأمرخ-
=الأمرد-
=أمرس-
=الأمرش-
=أمرض-
=أمرط-
=الأمرط-
=أمرع-
=أمرغ-
=الأمرغ-
=أمرق-
=الأمريكي-
=الأمز-
=أمس-
=الأمس-
=أمس-
=أمسى-
=الإمساك-
=الأمسح-
=أمسخ-
=أمسك-
=الأمسوخ-
=الأمسي-
=الأمسية-
=أمش-
=الأمش-
=أمشى-
=الأمشاج-
=أمشر-
=الأمشر-
=أمشق-
=أمص-
=أمصح-
=الأمصح-
=أمصع-
=أمصل-
=أمض-
=أمضى-
=الإمضاء-
=أمضح-
=أمضغ-
=أمطى-
=أمطر-
=امطل-
=أمعر-
=الأمعر-
=أمعز-
=الأمعز-
=أمعض-
=الأمعط-
=امعط-
=أمعل-
=أمعن-
=الأمعور-
=أمغر-
=الأمغر-
=أمغص-
=امغط-
=أمغل-
=أمقر-
=الأمقه-
=الإمكان-
=أمكث-
=أمكر-
=أمكن-
=أمل-
=الأمل-
=أملى-
=الإملاء-
=املاح-
=املاس-
=أملأ-
=الأملأ-
=أملج-
=الأملج-
=الأملح-
=الأملد-
=الأملداني-
=أملس-
=الأملس-
=أملص-
=الأملص-
=أملط-
=الأملط-
=أملع-
=الأملغ-
=أملق-
=أملك-
=الأملوج-
=الأملوحة-
=الأملود-
=الأملوك-
=الإمليد-
=الإمليس-
=الإمليسة-
=أمم-
=أمن-
=الأمن-
=أمنى-
=الأمنة-
=الأمنية-
=أمهى-
=الأمهات-
=أمهل-
=أمهن-
=أموأ-
=الأموت-
=ألأمول-
=الأمومة-
=الأمونيوم-
=أموه-
=الأموه-
=الأموي-
=الأمي-
=أميت-
=الأمية-
=أمية-
=الأمير-
=الأميركي-
=الأميل-
=الأميم-
=الأمين-
=أمين-
=أن-
=أنا-
=أنى-
=الأنى-
=أناء-
=الأناء-
=أناب-
=الأناة-
=أناخ-
=أنار-
=أناس-
=الأناسم-
=الأناصيب-
=أناط-
=أناف-
=الأنافيض-
=الأناقة-
=أنال-
=أنام-
=الأنام-
=الأنان-
=الأناناس-
=الأنانة-
=الأناني-
=الأنانية-
=أنأى-
=انأطر-
=أنب-
=أنبى-
=الأنباذ-
=الأنبار-
=انباع-
=انباق-
=أنبأ-
=الأنبب-
=أنبت-
=انبتر-
=انبث-
=انبثق-
=انبج-
=الأنبج-
=الأنبجة-
=انبجس-
=أنبح-
=أنبخ-
=الأنبخ-
=الأنبخان-
=أنبر-
=انبرى-
=انبرم-
=انبزل-
=أنبس-
=الأنبس-
=انبسط-
=أنبض-
=انبضع-
=أنبط-
=الأنبط-
=انبطح-
=الانبعاث-
=انبعث-
=أنبغ-
=انبغى-
=أنبق-
=أنبل-
=الأنبل-
=انبلج-
=أنبه-
=انبهر-
=الأنبوب-
=الأنبوثة-
=الأنبوش-
=الأنبوشة-
=الإنبيق-
=أنت-
=الأنة-
=انتاب-
=الإنتاج-
=انتار-
=انتاش-
=انتاط-
=انتاق-
=انتأى-
=انتبث-
=انتبج-
=انتبذ-
=انتبر-
=انتبش-
=انتبط-
=انتبق-
=انتبل-
=انتبه-
=انتتأ-
=انتتج-
=انتتح-
=انتتر-
=انتتف-
=انتتق-
=انتتل-
=انتثر-
=انتثل-
=أنتج-
=انتجى-
=انتجأ-
=انتجب-
=انتجع-
=انتجف-
=انتجل-
=انتجم-
=انتحى-
=انتحب-
=انتحت-
=انتحر-
=انتحس-
=انتحض-
=انتحل-
=انتحم-
=انتخى-
=الانتخاب-
=الانتخابي-
=انتخب-
=انتخص-
=انتخط-
=انتخع-
=انتخل-
=انتدى-
=الانتداب-
=انتدب-
=انتدح-
=انتدغ-
=انتدم-
=انتده-
=انتذر-
=الأنتروبولوجيا-
=انتزى-
=انتزح-
=انتزع-
=انتسأ-
=انتسج-
=انتسخ-
=انتسر-
=انتسع-
=انتسغ-
=انتسف-
=انتسق-
=أنتش-
=انتشى-
=انتشب-
=انتشر-
=انتشط-
=انتشف-
=انتشق-
=انتشل-
=انتص-
=انتصى-
=انتصب-
=انتصت-
=انتصح-
=انتصر-
=انتصف-
=انتصل-
=انتضى-
=انتضح-
=انتضد-
=انتضل-
=انتطح-
=انتطع-
=انتطق-
=انتطل-
=انتظر-
=انتظف-
=انتظم-
=أنتع-
=انتعت-
=انتعش-
=انتعل-
=انتغش-
=أنتف-
=انتفى-
=انتفج-
=انتفح-
=انتفخ-
=انتفد-
=انتفش-
=انتفض-
=انتفع-
=انتفق-
=انتفل-
=أنتق-
=انتقى-
=الانتقالي-
=انتقب-
=انتقح-
=انتقد-
=انتقر-
=انتقز-
=انتقس-
=انتقش-
=انتقص-
=انتقض-
=انتقع-
=انتقف-
=انتقل-
=انتقم-
=انتقه-
=انتكأ-
=انتكب-
=انتكت-
=انتكث-
=انتكس-
=انتكش-
=انتكص-
=انتكف-
=انتمى-
=أنتن-
=انتهى-
=الانتهازي-
=الانتهازية-
=انتهب-
=انتهج-
=انتهر-
=انتهز-
=انتهس-
=انتهض-
=انتهك-
=انتوى-
=انتور-
=الأنتولوجيا-
=الأنتيموان-
=أنث-
=أنثى-
=الأنثى-
=انثج-
=أنثر-
=انثرم-
=انثقب-
=أنثل-
=انثلم-
=انثنى-
=الانثناء-
=الانثناءة-
=أنجى-
=انجاب-
=الأنجاس-
=انجاف-
=انجال-
=أنجب-
=انجبر-
=أنجح-
=أنجد-
=انجدل-
=انجذب-
=انجذر-
=انجذم-
=أنجر-
=الأنجر-
=الأنجرة-
=انجرد-
=انجرس-
=أنجز-
=انجزع-
=انجزم-
=أنجس-
=أنجع-
=انجعب-
=انجفل-
=انجل-
=الأنجل-
=انجلى-
=انجلب-
=انجلط-
=انجلع-
=أنجم-
=انجمع-
=الإنجيل-
=الإنجيلي-
=أنحى-
=انحاز-
=انحاش-
=انحاص-
=انحت-
=انحجز-
=انحدر-
=انحرد-
=انحرف-
=أنحز-
=أنحس-
=انحسر-
=انحسم-
=انحص-
=انحصر-
=انحط-
=الانحطاط-
=انحطم-
=أنحف-
=انحق-
=أنحل-
=انحل-
=انحلب-
=انحلم-
=انحمص-
=انحمق-
=انحنى-
=الانحياز-
=أنخى-
=أنخب-
=انخدع-
=انخذل-
=انخرط-
=انخرق-
=انخرم-
=انخزل-
=انخسأ-
=انخسف-
=انخش-
=أنخص-
=انخضد-
=الأنخع-
=انخفض-
=انخلى-
=انخلع-
=انخنث-
=انخنس-
=انخنق-
=أند-
=أندى-
=الأندى-
=انداح-
=انداس-
=اندال-
=أندب-
=اندبغ-
=اندثر-
=اندحى-
=الاندحار-
=اندحر-
=اندحض-
=اندخل-
=أندر-
=اندرأ-
=اندرج-
=اندرس-
=اندس-
=اندعى-
=أندغ-
=أندف-
=الاندفاع-
=اندفع-
=اندفن-
=اندق-
=اندك-
=اندل-
=اندلع-
=اندلق-
=أندم-
=اندمج-
=اندمس-
=اندمل-
=الإنذار-
=انذاع-
=أنذر-
=انذعر-
=انذعف-
=أنز-
=أنزى-
=انزاح-
=انزال-
=الأنزال-
=انزجر-
=أنزح-
=انزر-
=انزرب-
=انزرق-
=أنزع-
=الأنزع-
=انزعج-
=انزعق-
=أنزف-
=أنزق-
=أنزل-
=انزم-
=انزوى-
=أنس-

=اين واژه ضد (توحش) است،- به و اليه: با او انس گرفت و شادمان شد،-

=الأنس-
=أنسى-
=الأنسى-
=إنساب-
=إنساح-
=انساع-
=الأنساع-
=انساق-
=الإنسان-
=الإنساني-
=أنسأ-
=انسأف-
=الأنسب-
=انسبك-
=الأنسة-
=انستر-
=الانسجام-
=انسجر-
=انسجل-
=انسجم-
=انسح-
=الانسحاب-
=انسحب-
=انسحق-
=انسد-
=انسدح-
=انسدر-
=انسرى-
=انسرب-
=انسرح-
=انسرط-
=انسرق-
=انسطح-
=انسطل-
=أنسع-
=أنسغ-
=أنسف-
=انسفر-
=انسفك-
=أنسق-
=انسكب-
=أنسل-
=انسلى-
=انسلب-
=انسلت-
=انسلخ-
=انسلع-
=انسلق-
=انسلك-
=الإنسولين-
=الأنسي-
=الإنشاء-
=الإنشاءات-
=الإنشائي-
=انشاب-
=الأنشاط-
=انشال-
=انشام-
=أنشأ-
=أنشب-
=انشت-
=انشتر-
=انشخب-
=أنشد-
=انشدح-
=انشده-
=أنشر-
=الانشراح-
=انشرث-
=انشرج-
=انشرح-
=انشرق-
=انشرم-
=أنشط-
=انشطب-
=انشع-
=انشعب-
=انشعث-
=الانشغال-
=انشغف-
=انشغل-
=أنشف-
=أنشق-
=أنشل-
=انشمر-
=انشمل-
=انشنج-
=انشوى-
=الأنشودة-
=الأنشوطة-
=أنصى-
=انصاب-
=انصات-
=و صيح انصاح-
=انصاح-
=انصار-
=انصاع-
=انصاغ-
=أنصب-
=الأنصب-
=أنصت-
=أنصح-
=انصدع-
=انصرح-
=انصرع-
=انصرف-
=انصرم-
=أنصع-
=أنصف-
=انصفق-
=أنصل-
=انصلت-
=انصلع-
=انصهر-
=أنض-
=أنضى-
=انضاخ-
=الأنضاد-
=انضاع-
=انضاف-
=أنضب-
=الانضباط-
=انضبط-
=أنضج-
=انضجع-
=أنضح-
=انضخ-
=أنضر-
=الأنضر-
=انضرج-
=انضغط-
=انضفر-
=أنضل-
=انضم-
=انضمخ-
=انضمر-
=انضوى-
=الأنط-
=انطاد-
=انطاع-
=انطبخ-
=انطبع-
=انطبق-
=الأنطش-
=أنطف-
=انطفأ-
=أنطق-
=انطلى-
=الانطلاق-
=الأنطلة-
=انطلس-
=انطلق-
=انطمس-
=انطوى-
=أنظر-
=أنظم-
=أنعى-
=انعاج-
=الإنعاش-
=الانعام-
=الإنعامة-
=أنعت-
=أنعج-
=انعجم-
=انعدل-
=انعر-
=الانعراج-
=انعرج-
=انعزل-
=أنعس-
=أنعش-
=انعصر-
=انعطف-
=انعطن-
=انعفر-
=انعق-
=انعقد-
=انعقر-
=انعقف-
=الانعكاس-
=انعكس-
=أنعل-
=أنعم-
=انعمد-
=أنغى-
=انغاض-
=انغاط-
=انغرس-
=انغرض-
=انغرف-
=انغسل-
=أنغص-
=أنغض-
=أنغل-
=انغلق-
=انغم-
=انغمر-
=انغمس-
=انغمض-
=انغوى-
=أنف-
=الأنف-
=الإنفاض-
=انفت-
=الأنفة-
=انفتح-
=انفتق-
=انفتل-
=انفثأ-
=أنفج-
=انفجى-
=الانفجار-
=انفجع-
=الإنفحة-
=انفحج-
=انفخت-
=أنفد-
=انفدى-
=انفدغ-
=أنفذ-
=أنفر-
=انفرى-
=الانفراد-
=الانفراغ-
=انفرج-
=انفرد-
=انفرط-
=انفرق-
=انفرك-
=أنفز-
=انفزر-
=أنفس-
=الأنفس-
=انفسح-
=انفسخ-
=أنفش-
=انفشل-
=الانفصالي-
=الانفصالية-
=انفصع-
=انفصل-
=انفصم-
=أنفض-
=انفضخ-
=انفطر-
=انفطم-
=أنفع-
=الانفعال-
=انفعل-
=انفغر-
=انفغم-
=أنفق-
=انفقأ-
=انفقس-
=انفقص-
=انفقع-
=انفك-
=أنفل-
=الانفلات-
=انفلت-
=انفلج-
=انفلص-
=انفلع-
=انفلق-
=انفهق-
=الأنفوضة-
=أنق-
=أنقى-
=الأنقى-
=الأنقاب-
=انقاد-
=انقار-
=انقاس-
=انقاض-
=أنقب-
=انقبض-
=انقبع-
=أنقح-
=انقحم-
=أنقد-
=الأنقد-
=الإنقدان-
=انقدر-
=أنقذ-
=الأنقذ-
=انقذف-
=أنقر-
=انقرض-
=انقرع-
=الأنقس-
=انقسم-
=أنقش-
=انقشر-
=انقشط-
=انقشع-
=أنقص-
=انقصد-
=انقصف-
=انقصل-
=انقصم-
=أنقض-
=انقضى-
=انقضب-
=انقطع-
=أنقع-
=الأنقع-
=انقف-
=انقفل-
=أنقل-
=الانقلاب-
=انقلب-
=انقلع-
=الأنقليس-
=انقمع-
=أنقه-
=الأنقور-
=الأنقوعة-
=انكب-
=الأنكب-
=انكبى-
=انكبت-
=انكبس-
=انكتم-
=انكثب-
=أنكح-
=أنكد-
=الأنكد-
=انكدر-
=أنكر-
=الانكسار-
=انكسر-
=انكسف-
=انكشح-
=انكشط-
=انكشف-
=أنكع-
=الأنكع-
=أنكف-
=انكفأ-
=أنكل-
=الأنكليس-
=انكمى-
=انكمش-
=انلوق-
=أنمى-

=ضد اين كلمه (أصمى) است كه هر گاه شكار را با تير زنند در جا شكار كشته شود،- الحديث: سخن را با سخن چينى پخش كرد،- الراعي الإبل: شتربان شتران را دور كرد،- الكلأ الإبل: گياهان شتران را فربه كردند،-

=الإنماء-
=انمار-
=انماز-
=انماع-
=انمحص-
=انمحق-
=أنمر-
=الأنمر-
=انمرط-
=انمرع-
=انمرق-
=انمزق-
=أنمس-
=الأنمس-
=انمسخ-
=أنمش-
=الأنمش-
=أنمص-
=انمصع-
=انمعط-
=أنمق-
=أنمل-
=الأنملة-
=انملس-
=انملص-
=انملع-
=انملق-
=الأنموذج-
=أنهى-
=انهار-
=انهاض-
=انهاع-
=انهاك-
=انهال-
=أنهأ-
=أنهب-
=انهبص-
=انهبط-
=انهتك-
=أنهج-
=انهجف-
=انهجم-
=أنهد-
=انهدم-
=انهدن-
=أنهر-

=و همچنين است در (الطعنة) زخم نيزه را فراخ زد،- الدم: خون روان كرد،-

=الأنهر-
=انهرج-
=أنهز-
=انهزع-
=انهزم-
=انهشم-
=انهصر-
=أنهض-
=انهضم-
=انهفت-
=أنهك-
=أنهل-
=انهلب-
=انهلت-
=انهلك-
=انهم-
=انهمر-
=انهمز-
=انهمك-
=انهمل-
=انهوى-
=أنوى-
=الأنواط-
=الأنوأ-
=أنور-
=الأنور-
=انورب-
=الأنوس-
=الأنوف-
=الأنوفيليس-
=الأنوق-
=أنوك-
=الأنوك-
=أني-
=الأني-
=الأنيب-
=الأنية-
=الأنيث-
=الأنيس-
=الأنيسون-
=الأنيق-
=الأنين-
=أه-
=أهاب-
=الإهاب-
=أهاج-
=أهاف-
=الأهاليل-
=أهان-
=الأهاند-
=أهب-
=اهبى-
=الأهباء-
=الأهبة-
=أهبر-
=الأهبر-
=أهبط-
=أهبل-
=الأهبل-
=اهتاب-
=اهتاج-
=اهتاض-
=اهتاف-
=اهتال-
=اهتام-
=اهتبد-
=اهتبر-
=اهتبش-
=اهتبص-
=اهتبل-
=اهتج-
=اهتجى-
=الاهتجام-
=اهتجر-
=اهتجم-
=اهتجن-
=اهتدى-
=اهتدب-
=اهتذ-
=أهتر-
=اهترى-
=اهترش-
=اهترع-
=اهتز-
=اهتزع-
=اهتزم-
=اهتش-
=اهتشل-
=اهتشم-
=اهتصر-
=اهتض-
=اهتضم-
=اهتف-
=اهتلع-
=اهتل-
=اهتلب-
=اهتلك-
=أهتم-
=اهتمج-
=اهتمر-
=اهتمش-
=اهتنأ-
=اهتوى-
=اهتور-
=أهجى-
=أهجد-
=أهجر-
=الأهجف-
=أهجم-
=أهجن-
=الأهجوة-
=الأهجية-
=الإهجيج-
=الأهد-
=أهدى-
=الأهداب-
=أهدأ-
=الأهدأ-
=أهدب-
=الأهدب-
=أهدر-
=الأهدر-
=أهدف-
=الأهدل-
=أهدن-
=اهدودر-
=أهذى-
=أهذب-
=أهذر-
=أهر-
=الإهراق-
=أهرأ-
=أهرب-
=أهرت-
=الأهرت-
=الأهرد-
=الأهرس-
=أهرع-
=أهرف-
=أهرق-
=أهرم-
=اهرورق-
=أهزأ-
=أهزج-
=الأهزع-
=أهزق-
=أهزل-
=الأهزوجة-
=أهشل-
=أهضب-
=أهضل-
=الأهضم-
=الأهضوبة-
=الأهفاء-
=أهل-
=الأهل-
=أهلا-
=أهلب-
=الأهلب-
=أهلج-
=أهلس-
=أهلك-
=الأهلك-
=الأهلوب-
=الأهلول-
=الأهلي-
=الأهلية-
=الإهليلج-
=الإهليلجي-
=أهم-
=أهمت-
=أهمج-
=أهمد-
=أهمع-
=أهمل-
=الأهمية-
=أهنف-
=أهوى-
=الأهوى-
=أهوج-
=الأهوج-
=الأهوس-
=الأهوم-
=الأهون-
=الأهوية-
=الأهيب-
=الأهيف-
=أهيق-
=الأهيق-
=الأهيم-
=أو-
=أوى-
=الأواب-
=الأوابد-
=الأوار-
=الأواسي-
=الأوان-
=الأواه-
=أوب-
=الأوب-
=الأوباد-
=أوبأ-
=الأوبة-
=أوبد-
=أوبر-
=الأوبر-
=أوبش-
=أوبص-
=أوبق-
=أوبه-
=الأوبوبانكس-
=أوتح-
=أوتد-
=أوتر-
=الأوتوبوس-
=الأوتوستراد-
=الأوتوماتيكي-
=أوثج-
=أوثف-
=أوثق-
=الأوثق-
=أوثن-
=الأوج-
=أوجى-
=الأوجاق-
=أوجأ-
=أوجب-
=أوجد-
=أوجر-
=الأوجر-
=أوجز-
=أوجس-
=الأوجس-
=أوجع-
=الأوجع-
=أوجف-
=أوجل-
=الأوجل-
=الأوجن-
=أوجه-
=الأوجه-
=أوحى-
=الأوحى-
=أوحد-
=الأوحد-
=أوحر-
=أوحش-
=أوحل-
=أود-
=الأود-
=أودى-
=الأودة-
=أودس-
=أودع-
=الأودع-
=أودق-
=الأودن-
=أوذم-
=أورى-
=اوراق-
=الأورانيوم-
=أورث-
=أورخ-
=أورد-
=أورس-
=أورط-
=أورع-
=أورف-
=أورق-
=الأورق-
=الأورك-
=أورم-
=الأوره-
=الأوريوميسين-
=أوزى-
=الأوزار-
=الأوزاع-
=أوزب-
=الإوزة-
=أوزر-
=أوزع-
=أوزن-
=الأوزن-
=الأوزون-
=الأوس-
=أوسى-
=أوسخ-
=أوسد-
=أوسط-
=الأوسط-
=أوسع-
=الأوسع-
=أوسق-
=الأوسم-
=الأوسميوم-
=أوسن-
=أوشى-
=أوشع-
=أوشق-
=أوشك-
=أوشل-
=أوشم-
=أوصى-
=أوصب-
=أوصد-
=الأوصر-
=أوصف-
=أوصل-
=الأوضاح-
=الأوضأ-
=أوضح-
=أوضع-
=أوضم-
=الأوطاد-
=أوطأ-
=الأوطف-
=أوطن-
=أوعى-
=الأوعى-
=أوعب-
=الأوعب-
=أوعث-
=الأوعث-
=أوعد-
=أوعر-
=الأوعر-
=أوعز-
=أوعك-
=أوغر-
=أوغسطس-
=أوغل-
=أوغم-
=أوفى-
=الأوفاض-
=أوفد-
=أوفر-
=الأوفر-
=أوفض-
=أوفق-
=الأوق-
=الأوقاب-
=أوقب-
=أوقح-
=أوقد-
=أوقر-
=أوقص-
=الأوقص-
=أوقع-
=أوقف-
=أوقن-
=الأوقيانس-
=أوكى-
=الأوكاليبتوس-
=أوكأ-
=أوكب-
=أوكد-
=الأوكد-
=أوكس-
=الأوكس-
=أوكع-
=الأوكع-
=أوكف-
=أوكل-
=أول-
=الأول-
=أولى-
=الأولى-
=أولاء-
=أولج-
=أولد-
=أولس-
=أولع-
=أولغ-
=أولم-
=أوله-
=أولو-
=الأولية-
=أومأ-
=أومض-
=أونى-
=الأونسكو-
=أوهى-
=أوهب-
=أوهج-
=أوهف-
=أوهق-
=أوهم-
=اوهن-
=الأوهية-
=أي-
=إي-
=أيا-
=الإياب-
=الأيابس-
=الإياد-
=الأيادي-
=أيار-

=اين ماه داراى سى و يك روز است كه بر آن نيز (مايس يا مايو) اطلاق مى شود- اين واژه سريانى است-

=الأيام-
=أيان-
=أيأس-
=أيب-
=أيبس-
=الأيبس-
=الأيبسان-
=الإيبيكا-
=ايتسر-
=أيتم-
=الإيثار-
=الإيجاب-
=الإيجابي-
=الإيجار-
=الإيحاء-
=أيد-
=الأيد-
=أيدى-
=الأيدع-
=الإيديولوجيا-
=الإيراد-
=ايراق-
=أيس-
=أيسر-
=الأيسر-
=الإيصاف-
=الإيصال-
=أيفع-
=الإيقاع-
=أيقظ-
=أيقن-
=الأيك-
=الأيكة-
=إيل-
=الأيل-
=الإيلنطس-
=أيلول-
=أيم-
=الأيم-
=و يمن أيم-
=الأيمان-
=أيمن-
=الأيمن-
=أين-
=أينع-
=إيه-
=الأيهم-
=الإيوان-
=الإيون-
ب الباء
ب-

ب-
=باء-
=الباءة-
=البائت-
=البائخ-
=البائد-
=البائر-
=البائس-
=البائض-
=البائع-
=البائقة-
=البائنة-
=باب-
=الباب-
=البابا-
=البابة-
=بابل-
=البابلي-
=البابوج-
=البابونج-
=البابونج-
=البابوي-
=بات-
=البات-
=الباتر-
=الباتولوجيا-
=باتيستا-
=الباثر-
=الباجس-
=الباجل-
=باح-
=باحت-
=الباحة-
=باحث-
=باخ-
=الباخرة-
=الباخل-
=باد-
=بادى-
=بادأ-
=البادئ-
=بادر-
=البادرة-
=بادل-
=البادن-
=البادنة-
=باده-
=البادي-
=البادية-
=باذخ-
=الباذخ-
=الباذنجان-
=بار-
=البار-
=بارى-
=البارئ-
=البارة-
=البارجة-
=بارح-
=البارح-
=البارحة-
=البارد-
=بارز-
=البارز-
=البارع-
=البارق-
=البارقة-
=البارقليط-
=البارك-
=البارنامج-
=البارون-
=الباريوم-
=الباز-
=البازغ-
=البازل-
=البازي-
=باس-
=باسط-
=الباسق-
=الباسقة-
=الباسل-
=الباسم-
=الباسور-
=الباسيليق-
=الباشا-
=باشر-
=الباشق-
=باصر-
=الباصرة-
=باض-
=الباض-
=الباضع-
=باطأ-
=الباطح-
=باطش-
=الباطل-
=باطن-
=الباطن-
=الباطنة-
=الباطني-
=الباطون-
=الباطية-
=باع-
=الباع-
=الباعث-
=الباعثة-
=الباعجة-
=باعد-
=الباعد-
=باعل-
=الباعوث-
=باغت-
=باغم-
=باق-
=الباقة-
=الباقر-
=الباقعة-
=الباقلى-
=الباقلاء-
=الباقور-
=الباقول-
=الباقية-
=باكر-
=الباكر-
=الباكرة-
=الباكور-
=الباكورة-
=الباكي-
=الباكية-
=بال-
=البال-
=بالى-
=البالة-
=بالص-
=بالط-
=البالطو-
=البالغ-
=البالو-
=البالون-
=الباليونتولوجيا-
=بان-
=البان-
=بانى-
=البانطلون-
=البانية-
=باهى-
=باهت-
=الباهت-
=باهج-
=باهر-
=الباهر-
=الباهرة-
=الباهظ-
=الباهظة-
=باهل-
=الباهل-
=الباوباب-
=باي-
=بايض-
=بايع-
=البؤبؤ-
=البئة-
=البئر-
=البؤرة-
=البأز-
=بؤس-
=بئس-
=البأس-
=البؤس-
=البئس-
=البأساء-
=البؤوح-
=البئيس-
=الببر-
=الببغاء-
=الببغائية-
=بت-
=البت-
=البتات-
=البتار-
=بتت-
=البتة-
=بتر-
=البتراء-
=البترول-
=بتل-
=البتلاء-
=البتول-
=البتولا-
=البتولة-
=البتولية-
=البتولوجيا-
=البتيلة-
=بث-
=البث-
=بثث-
=بثر-
=البثر-
=بثق-
=البثق-
=البثير-
=بج-
=البج-
=البجاح-
=البجاد-
=بجبج-
=بجح-
=البجدة-
=البجرة-
=بجس-
=البجس-
=البجع-
=البجعة-
=بجل-
=بجم-
=بجن-
=البجيس-
=البجيل-
=بح-
=البحاث-
=البحاثة-
=البحار-
=البحبوحة-
=بحت-
=البحت-
=البحة-
=البحتر-
=البحتري-
=بحث-
=البحث-
=بحح-
=بحر-
=البحر-
=البحران-
=البحراني-
=البحرة-
=البحري-
=البحرية-
=البحيرة-
=بخ-
=البخار-
=البخت-
=البخترية-
=بخر-
=بخس-
=البخس-
=بخش-
=بخشش-
=البخشيش-
=بخص-
=البخص-
=بخع-
=بخق-
=بخل-
=البخل-
=البخور-
=البخيت-
=البخيل-
=بد-
=البد-
=بدا-
=البداءة-
=البدائه-
=البدائي-
=البداة-
=البداد-
=بدار-
=البدانة-
=البداهة-
=البداوة-
=البداية-
=البدء-
=البدة-
=البدة-
=بدد-
=البدد-
=بدر-
=البدر-
=البدرى-
=البدرة-
=بدع-
=البدع-
=البدعة-
=بدل-
=البدل-
=البدلة-
=بدن-
=البدن-
=بده-
=البدو-
=البدوات-
=البدوان-
=البدوة-
=البدونة-
=البدوي-
=البديد-
=البديع-
=البديل-
=البدين-
=البديه-
=البديهة-
=البديهي-
=البديهيات-
=بذا-
=البذاء-
=البذاءة-
=البذاخ-
=البذال-
=بذئ-
=بذؤ-
=بذخ-
=البذخ-
=بذر-
=البذر-
=البذرة-
=بذرق-
=بذل-
=البذل-
=بذو-
=البذور-
=البذي-
=البذي ء-
=البذيخ-
=البذير-
=بر-
=البر-
=برى-
=البرى-
=البراء-
=البراءة-
=البرائل-
=البرائلى-
=البراح-
=براح-
=البراد-
=البرادة-
=البراز-
=البراعة-
=البراق-
=البراقة-
=البراك-
=البرام-
=البراني-
=البراية-
=برأ-
=برؤ-
=برئ-
=البرأة-
=برأل-
=بربر-
=البربر-
=البربري-
=البربريس-
=البرتقال-
=البرتقالة-
=البرتقان-
=البرتقانة-
=البرثن-
=برج-
=البرج-
=البرجاس-
=البرجل-
=البرجمة-
=البرجيس-
=برح-
=البرح-
=البرحاء-
=برد-
=البرد-
=البرداء-
=البرداق-
=البردة-
=البردج-
=البردعة-
=البردي-
=البردية-
=البرديوط-
=برذن-
=البرذون-
=برر-
=برز-
=البرزخ-
=البرزقة-
=البرسكوب-
=برسم-
=برش-
=البرش-
=البرشاء-
=البرشام-
=البرشان-
=البرشانة-
=البرشة-
=برشم-
=برشن-
=البرشيمة-
=برص-
=البرص-
=البرصاء-
=البرطاش-
=برطل-
=البرطيل-
=برع-
=برعم-
=البرعم-
=البرعمة-
=البرعوم-
=البرعومة-
=برغث-
=البرغش-
=البرغشة-
=البرغل-
=البرغوث-
=البرغي-
=- اين واژه تركى است-
=البرفير-
=برق-
=البرق-
=البرقة-
=برقح-
=برقش-
=البرقش-
=برقع-
=البرقع-
=البرقون-
=البرقية-
=البرقيل-
=برك-
=البرك-
=البركار-
=البركة-
=البركية-
=البرلمان-
=البرلنتي-
=برم-
=البرمائي-
=البرمائية-
=البرمق-
=البرميل-
=البرناسية-
=البرنس-
=البرنية-
=البرنيطة-
=البرهان-
=البرهة-
=برهن-
=البرواز-
=البروة-
=البروتستو-
=البروتون-
=البروجي-
=البروح-
=البرود-
=البرودة-
=بروز-
=البروق-
=البروليتاريا-
=- اين واژه لاتين است-
=البرومتر-
=البرومور-
=البري-
=البري ء-
=البريئة-
=البرية-
=البريح-
=البريد-
=البريز-
=البريق-
=البريم-
=البريمة-
=بز-
=البز-
=البزار-
=البزاري-
=البزازة-
=البزاق-
=البزاقة-
=البزال-
=البزبورط-
=البزدرة-
=بزر-
=البزر-
=البزرة-
=بزغ-
=بزق-
=البزق-
=بزل-
=البزل-
=البزلاء-
=البزوري-
=بس-
=البس-
=البسابورط-
=البساط-
=البساطة-
=البسالة-
=البسام-
=بسبس-
=بس بس-
=البستان-
=البستاني-
=البسترينه-
=البستوني-
=البسر-
=البسرة-
=بسط-
=البسط-
=البسطة-
=البسطرما-
=- اين واژه تركى است-
=البسكلت-
=البسكوتي-
=بسل-
=البسل-
=البسلى-
=بسمل-
=البسملة-
=البسيط-
=البسيطة-
=البسيكولوجى-
=البسيكولوجيا-
=بش-
=البش-
=البشارة-
=البشاش-
=البشاشة-
=البشاعة-
=البشام-
=البشامة-
=بشر-
=البشر-
=البشرى-
=البشرة-
=البشرية-
=بشع-
=البشع-
=البشكور-
=البشكير-
=البشلة-
=بشم-
=البشم-
=البشنة-
=البشير-
=بص-
=البصاصة-
=البصاق-
=بصبص-
=البصة-
=بصر-
=البصر-
=البصرة-
=البصرتان-
=البصريات-
=بصص-
=بصق-
=البصقة-
=البصل-
=البصلة-
=بصم-
=البصما-
=- اين واژه تركى است-
=البصير-
=البصيرة-
=البصيص-
=البصيلة-
=بض-
=البض-
=البضاضة-
=البضاعة-
=بضض-
=البضض-
=بضع-
=البضع-
=البضعة-
=البضعة-
=البضوض-
=البضيض-
=البضيضة-
=بط-
=البط-
=البطاح-
=البطاحي-
=البطارخ-
=- اين واژه يونانى است-
=البطاقة-
=البطالة-
=البطان-
=البطانة-
=البطانية-
=بطؤ-
=بطأ-
=البطباط-
=بطبط-
=البطة-
=بطح-
=البطحاء-
=البطحة-
=بطر-
=البطر-
=البطرشيل-
=البطرشين-
=البطرك-
=البطريرك-
=البطريركية-
=البطريق-
=بطش-
=البطش-
=البطشة-
=بطط-
=بطل-
=البطل-
=البطم-
=بطن-
=البطن-
=البطنة-
=البطولة-
=البطي ء-
=البطيحة-
=البطيخ-
=البطين-
=بع-
=البعاد-
=البعاع-
=البعبع-
=البعبعة-
=بعث-
=البعث-
=البعثة-
=بعثر-
=بعج-
=بعد-
=البعد-
=بعر-
=البعر-
=البعرة-
=بعزق-
=بعض-
=البعض-
=بعل-
=بعل-
=البعل-
=البعلي-
=البعوض-
=البعوضة-
=البعيث-
=البعيج-
=البعيد-
=بعيد-
=البعير-
=بغا-
=بغى-
=البغاث-
=البغال-
=البغام-
=بغت-
=البغتة-
=البغثاء-
=بغش-
=البغشة-
=بغض-
=البغض-
=البغضاء-
=بغل-
=البغل-
=بغم-
=البغمة-
=البغونيا-
=البغي-
=البغية-
=البغيض-
=بق-
=البق-
=بقى-
=البقاء-
=البقار-
=البقاق-
=البقاقة-
=البقال-
=البقالة-
=البقامة-
=البقباق-
=بقبق-
=البقبوقة-
=البقة-
=البقجة-
=البقدونس-
=بقر-
=البقر-
=البقرة-
=البقس-
=البقسة-
=البقسماط-
=بقع-
=البقعاء-
=البقعة-
=بقق-
=بقل-
=البقل-
=البقلاوى-
=البقلة-
=البقلي-
=بقم-
=البقم-
=البقوى-
=البقيا-
=البقية-
=البقيرى-
=البقيع-
=البقيلة-
=البك-
=بكى-
=بكى-
=البكاء-
=البكارة-
=البكالة-
=البكالوريا-
=بكأ-
=البكأة-
=البكباشي-
=بكبك-
=بكت-
=البكترية-
=بكر-
=البكر-
=البكرة-
=البكرية-
=بكس-
=بكل-
=البكلة-
=البكلوريا-
=البكليك-
=بكم-
=البكور-
=البكورية-
=البكي-
=البكير-
=البكيرة-
=البكيلة-
=البكيم-
=بل-
=البل-
=بلا-
=بلى-
=البلاء-
=البلاتين-
=البلاخ-
=البلاد-
=البلاذر-
=البلاس-
=البلاستيك-
=البلاعة-
=البلاغ-
=البلاغى-
=البلاغات-
=البلاغة-
=البلال-
=البلالة-
=البلان-
=البلانة-
=البلاهة-
=البلبال-
=بلبل-
=البلبل-
=البلبلة-
=البلة-
=بلج-
=البلج-
=البلجة-
=البلح-
=البلخ-
=بلد-
=البلد-
=البلدان-
=البلدة-
=البلدي-
=البلدية-
=البلس-
=البلسام-
=البلسان-
=بلسم-
=البلسم-
=البلشون-
=بلص-
=البلص-
=البلصوص-
=بلط-
=البلطة-
=البلطجي-
=- اين واژه تركى است-
=بلع-
=البلعة-
=بلعم-
=البلعم-
=البلعوم-
=بلغ-
=البلغ-
=البلغم-
=بلف-
=البلف-
=- اين واژه نيز در زبان متداول رايج است-
=بلق-
=البلق-
=البلقاء-
=البلقة-
=بلقع-
=البلقع-
=البلقعة-
=البلكون-
=البلم-
=بله-
=البلهنية-
=البلو-
=البلوى-
=البلوة-
=البلور-
=البلوط-
=البلوطة-
=البلوع-
=البلوعة-
=البلوغ-
=البلوق-
=البلوقة-
=بلي-
=البلي-
=البليار-
=البلية-
=البليحاء-
=البليد-
=البليغ-
=البليل-
=البليلة-
=البم-
=البن-
=بنى-
=البناء-
=بنات الأرض-
=بنات الأوبر-
=بنات بئس-
=بنات درزة-
=بنات الدهر-
=بنات الصدر-
=بنات طبق-
=بنات الليل-
=بنات نعش الكبرى-
=البنادورة-
=البنان-
=البنانة-
=البناية-
=البنت-
=البنة-
=البنتوغراف-
=البنتي-
=بنج-
=البنج-
=البنجرة-
=البند-
=- اين واژه فارسى است-
=البندقية-
=البندول-
=البندير-
=البنسلين-
=البنصر-
=البنط-
=البنطلون-
=البنك-
=البنوار-
=البنوي-
=البني-
=البنيات-
=البنيان-
=البنية-
=بها-
=البهات-
=البهار-
=البهام-
=بهت-
=البهتان-
=بهج-
=البهج-
=البهجة-
=بهدل-
=بهر-
=البهر-
=البهرة-
=البهرج-
=البهرجان-
=البهرجة-
=بهظ-
=البهق-
=بهل-
=البهلة-
=البهلوان-
=البهلول-
=البهم-
=البهمة-
=بهو-
=البهو-
=البهوت-
=بهي-
=البهي-
=البهيتة-
=البهيج-
=البهير-
=البهيم-
=البهيمة-
=البهيمية-
=البو-
=البواء-
=البواب-
=البوابة-
=البواح-
=البوار-
=البواري-
=البواطن-
=البواق-
=البواكر-
=البوال-
=البوان-
=البواني-
=بوأ-
=بوب-
=البوبلين-
=البوت-
=البوتاس-
=البوتاسيوم-
=البوتان-
=البوتقة-
=البودرة-
=البودقة-
=بور-
=البور-
=البورجوازية-
=بورك-
=البوري-
=بوز-
=البوز-
=البوزة-
=البوش-
=البوصلة-
=البوع-
=البوغاز-
=بوق-
=البوق-
=البوقال-
=بول-
=البول-
=البولاد-
=البولصة-
=البولفار-
=البوليسي-
=البوليصة-
=البومة-
=البون-
=البونسيانة-
=البوبا-
=البويجي-
=البويضة-
=البيات-
=البيادة-
=البياضة-
=البياع-
=البياعة-
=بياك-
=البيان-
=البيانو-
=البيئة-
=بيت-
=البيت-
=البيت-
=البيتة-
=البيجاما-
=- اين واژه هندى است-
=البيداء-
=البيداغوجيا-
=بيدر-
=البيدر-
=البيدق-
=البيذار-
=البيذق-
=- اين واژه فارسى است-
=البيرة-
=البيزر-
=البيش-
=البيص-
=بيض-
=البيض-
=البيضاء-
=البيضان-
=البيضة-
=البيطار-
=بيطر-
=البيطرة-
=البيطري-
=البيع-
=البيعة-
=البيقة-
=البيقور-
=البيك-
=البيلسان-
=البيمارستان-
=بين-
=البين-
=بين بين-
=البينة-
=البيوت-
=البيوتات-
=البيوض-
=البييت-
=البييضة-
ت التّاء
ت-

=تُ-
تْ، ة-
ت، ت-
ة-
=تا-
=تآج-
=تآخى-
=التآخي-
=تآدى-
=تآزى-
=تآزر-
=التآزر-
=تآسى-
=تآصر-
=التآكيد-
=تآلف-
=التآلف-
=تآمر-
=تآوى-
=التائب-
=التائق-
=تاءم-
=التائه-
=التائي-
=تاب-
=تابع-
=التابع-
=التابعة-
=التابعي-
=التابعية-
=تابل-
=التابل-
=التابوت-
=التابور-
=تاج-
=التاج-
=تاجر-
=التاجر-
=تاخم-
=تاح-
=تار-
=التار-
=تارب-
=التارة-
=التارس-
=تارك-
=التاريخ-
=تاس-
=التاسع-
=تاع-
=التافه-
=تاق-
=تالى-
=التالد-
=التالي-
=تام-
=التام-
=التامر-
=تاه-
=تاهم-
=التاوي-
=تأبى-
=تأبد-
=تأبط-
=تأبه-
=التأبين-
=تأتى-
=التأتاء-
=تأتأ-
=تأثث-
=تأثر-
=التأثر-
=تأثل-
=تأثم-
=التأثير-
=تأجج-
=تأجل-
=التأجيل-
=تأجم-
=تأخى-
=تأخر-
=تأدى-
=تأدب-
=التؤدة-
=التأديب-
=التأديبات-
=التأديبي-
=تأذى-
=تأرب-
=تأرج-
=تأرجح-
=التأريخ-
=تأزر-
=تأزز-
=تأزم-
=تأسى-
=تأسد-
=تأسس-
=تأسف-
=تأسل-
=تأسن-
=التأسيسي-
=تأشب-
=التأشير-
=التأشيرة-
=تأصل-
=تأفف-
=تأكد-
=تأكر-
=تأكسد-
=التأكيد-
=التأكيدات-
=تألى-
=تألب-
=تألف-
=تألق-
=التألق-
=تألم-
=تأله-
=التأليف-
=التؤم-
=التئم-
=تأمر-
=تأمرك-
=التأمري-
=تأمل-
=التأمل-
=تأمم-
=التأميم-
=التأمين-
=تأنى-
=تأنث-
=تأنس-
=تأنق-
=التأنيب-
=تأهب-
=تأهل-
=تأوب-
=تأوى-
=تأود-
=تأوه-
=تأيد-
=تب-
=التب-
=تباءس-
=التباب-
=تباث-
=تباجح-
=تباحث-
=تباخس-
=تباد-
=تبادى-
=تبادر-
=تبادل-
=التبادل-
=تباده-
=تبارى-
=تبارأ-
=تبارد-
=تبارز-
=تبارك-
=التباريج-
=تباشر-
=التباشير-
=تباصر-
=تباطأ-
=التباع-
=تباعد-
=التباعد-
=تباغى-
=تباغض-
=تباكى-
=التبال-
=تبالط-
=تبالغ-
=تباله-
=التبان-
=التبانة-
=تباهج-
=تباوأ-
=تبايع-
=تباين-
=التباين-
=تبب-
=تبتل-
=تبشر-
=تبجبج-
=تبجح-
=تبجس-
=تبحر-
=تبختر-
=التبخترية-
=تبخر-
=تبدى-
=تبدد-
=تبدع-
=تبدل-
=التبذار-
=تبذخ-
=تبذر-
=تبذل-
=التبر-
=تبرى-
=تبرأ-
=تبرأل-
=تبربر-
=التبرة-
=تبرج-
=تبرد-
=تبرر-
=تبرص-
=تبرطل-
=تبرع-
=التبرع-
=تبرعم-
=تبرقح-
=تبرقع-
=تبرك-
=تبرم-
=تبرنس-
=تبرنط-
=تبرهن-
=التبريد-
=التبرير-
=تبزل-
=تبسر-
=تبسط-
=تبسل-
=تبسم-
=التبسيط-
=تبشع-
=التبشير-
=تبصبص-
=تبصر-
=التبصر-
=التبصير-
=تبضض-
=تبضع-
=تبطأ-
=تبطح-
=تبطل-
=تبطن-
=التبطيط-
=تبع-
=التبع-
=التبعة-
=تبعث-
=تبعثر-
=تبعج-
=تبعد-
=تبعض-
=تبعل-
=التبعيض-
=التبغ-
=تبغى-
=تبغدد-
=تبغض-
=تبغم-
=التبغية-
=تبقى-
=تبقع-
=تبقل-
=التبكاء-
=تبكبك-
=تبكر-
=التبكيت-
=تبل-
=التبل-
=تبلبل-
=تبلج-
=تبلد-
=تبلر-
=تبلص-
=تبلطح-
=تبلع-
=تبلغ-
=تبلل-
=تبله-
=تبلور-
=التبليد-
=التبليط-
=التبليغ-
=تبن-
=التبن-
=تبنى-
=التبنة-
=التبني-
=تبهج-
=تبهر-
=تبهرج-
=تبهم-
=تبوا-
=تبوب-
=تبور-
=تبوق-
=التبولة-
=التبويب-
=تبيض-
=التبيع-
=التبيل-
=تبين-
=تتابع-
=تتارك-
=تتالى-
=التتالي-
=تتام-
=تتايس-
=تتبع-
=التتر-
=تترى-
=تترب-
=تترتر-
=تترس-
=تترف-
=التتري-
=التتفل-
=تتلع-
=تتلمذ-
=التتمة-
=تتمر-
=التتن-
=تتوج-
=تتوق-
=تثاءب-
=تثاقف-
=تثاقل-
=تثانى-
=تثألل-
=تثبت-
=تثبج-
=تثبط-
=تثبن-
=التثبيت-
=تثعلب-
=تثقف-
=تثلل-
=تثلم-
=التثليث-
=تثنى-
=التثنية-
=تجاب-
=تجاحف-
=تجادع-
=تجادل-
=تجاذب-
=تجارى-
=التجارة-
=التجاري-
=تجارز-
=تجازى-
=تجازر-
=تجاسر-
=تجاعل-
=التجاعيد-
=تجافى-
=تجال-
=تجالى-
=تجالد-
=تجالس-
=تجان-
=تجانب-
=تجانس-
=التجانس-
=تجانف-
=التجانف-
=تجانن-
=تجاهد-
=تجاهر-
=تجاهل-
=تجاه-
=تجاوب-
=التجاوب-
=تجاود-
=تجاور-
=تجاوز-
=تجاول-
=التجاويد-
=تجبر-
=تجبل-
=تجبن-
=تجحر-
=تجحفل-
=تجحم-
=تجدب-
=تجدد-
=التجدد-
=تجدل-
=التجديد-
=التجديف-
=تجذذ-
=تجذف-
=تجذم-
=التجذير-
=تجر-
=التجربة-
=تجرجر-
=تجرد-
=التجرد-
=تجرس-
=تجرع-
=تجرف-
=تجرم-
=التجريب-
=التجريبي-
=التجريبية-
=التجريح-
=التجريد-
=التجريدة-
=تجزأ-
=التجزئة-
=تجزر-
=تجزع-
=تجزم-
=تجسد-
=التجسد-
=تجسس-
=تجسم-
=تجشأ-
=تجشع-
=تجعب-
=تجعجع-
=تجعد-
=التجعدات-
=التجفاف-
=تجفجف-
=تجفف-
=تجفل-
=تجفن-
=التجفيف-
=تجلى-
=تجلبب-
=التجلة-
=تجلجل-
=تجلد-
=تجلس-
=تجلف-
=تجلل-
=التجلي-
=التجليد-
=تجمجم-
=تجمر-
=تجمع-
=تجمل-
=تجمم-
=تجمهر-
=التجميد-
=التجميل-
=تجنى-
=تجنب-
=تجنن-
=التجنيد-
=تجهز-
=تجهم-
=التجهيز-
=التجوال-
=تجود-
=تجور-
=تجورب-
=تجوز-
=تجوع-
=تجوف-
=تجول-
=التجول-
=تجوه-
=التجويد-
=تجيش-
=تجيف-
=تحاب-
=تحات-
=تحاث-
=تحاج-
=تحاجى-
=تحاجز-
=تحاد-
=تحادب-
=تحادث-
=تحادر-
=تحادق-
=تحاذى-
=تحارب-
=تحارض-
=تحارف-
=تحازن-
=تحاسى-
=تحاسب-
=تحاسد-
=التحاسير-
=التحاسين-
=تحاشى-
=تحاشد-
=تحاص-
=تحاصب-
=تحافى-
=تحاق-
=تحاقد-
=تحاقر-
=تحاك-
=تحاكم-
=تحالف-
=تحالم-
=تحامى-
=تحامس-
=تحامق-
=تحامل-
=تحان-
=تحاور-
=تحاوش-
=تحايد-
=تحايص-
=تحبب-
=تحبر-
=تحبس-
=تحبش-
=تحبك-
=تحبل-
=تحت-
=التحتاني-
=تحتم-
=تحثر-
=تحجب-
=تحجر-
=تحجل-
=تحجن-
=التحجيل-
=تحدى-
=تحدب-
=تحدث-
=تحدد-
=تحدر-
=تحدس-
=تحدم-
=التحديد-
=تحذر-
=تحذق-
=تحذلق-
=تحرى-
=تحرج-
=تحرر-
=تحرز-
=تحرس-
=تحرش-
=تحرص-
=تحرف-
=تحرق-
=تحرك-
=تحركش-
=تحرم-
=التحري-
=التحريج-
=التحرير-
=تحزى-
=تحزب-
=تحزز-
=تحزم-
=تحزن-
=تحسى-
=تحسب-
=تحسر-
=تحسس-
=تحسف-
=تحسن-
=التحسن-
=التحسير-
=التحسين-
=تحشى-
=تحشد-
=تحشف-
=تحشك-
=تحشم-
=تحصى-
=تحصحص-
=تحصل-
=تحصن-
=التحصيل-
=تحضر-
=التحضير-
=التحضيري-
=تحطم-
=التحطيم-
=تحفى-
=التحفة-
=تحفر-
=تحفز-
=تحفش-
=تحفظ-
=التحفظ-
=التحفظي-
=تحفل-
=تحقد-
=تحقق-
=التحقيق-
=تحكر-
=تحكك-
=تحكل-
=تحكم-
=التحكيم-
=تحلى-
=تحلب-
=تحلحل-
=تحلق-
=تحلل-
=تحلم-
=التحليف-
=التحليل-
=تحمى-
=تحمحم-
=تحمد-
=تحمس-
=تحمص-
=تحمض-
=تحمط-
=تحمق-
=تحمل-
=تحمم-
=التحميلة-
=تحنى-
=التحنان-
=تحنث-
=تحنط-
=تحنف-
=تحنن-
=تحوى-
=تحوب-
=تحوج-
=تحوش-
=تحوض-
=تحوط-
=تحوف-
=تحول-
=التحول-
=التحويطة-
=التحية-
=تحير-
=تحيز-
=تحيف-
=تحين-
=تخ-
=التخ-
=تخابث-
=تخابر-
=تخاتل-
=تخاد-
=تخادع-
=تخاذل-
=تخارج-
=تخارس-
=تخارش-
=التخاريب-
=تخازر-
=تخازم-
=تخاسأ-
=تخاشع-
=تخاشن-
=تخاصر-
=تخاصل-
=تخاصم-
=تخاطأ-
=تخاطب-
=تخاطر-
=تخاف-
=تخال-
=تخالج-
=تخالس-
=تخالص-
=تخالط-
=تخالع-
=تخالف-
=تخاور-
=تخاوص-
=تخاوض-
=تخايل-
=تخبى-
=تخبث-
=تخبر-
=تخبش-
=تخبص-
=تخبط-
=التخت-
=التختاخ-
=تختخ-
=التختخاني-
=التختخة-
=تختر-
=تختم-
=تخثر-
=تخدد-
=تخدر-
=تخدع-
=التخدير-
=تخذ-
=تخرب-
=تخرج-
=تخرس-
=التخرسة-
=تخرص-
=تخرط-
=تخرق-
=تخرم-
=التخروب-
=التخريب-
=تخزل-
=تخزم-
=تخشى-
=تخشب-
=تخشخش-
=تخشع-
=تخشن-
=التخشيبة-
=تخصر-
=تخصص-
=التخصيص-
=التخصيصات-
=تخضب-
=تخضد-
=تخضع-
=تخطى-
=تخطأ-
=تخطف-
=التخطيط-
=تخفى-
=تخفر-
=تخفض-
=تخفف-
=التخفيف-
=تخلى-
=تخلخل-
=تخلج-
=تخلص-
=تخلع-
=تخلف-
=تخلق-
=تخلل-
=التخليص-
=تخم-
=التخم-
=التخمة-
=تخمر-
=تخنث-
=التخنيق-
=تخود-
=تخوض-
=تخوف-
=تخول-
=تخون-
=تخيب-
=تخير-
=تخيط-
=تخيف-
=تخيل-
=تخيم-
=تدابر-
=تداثر-
=تداخل-
=تدارس-
=تدارك-
=تداعى-
=تداعب-
=التداعة-
=تداعك-
=تداعم-
=تداغش-
=تداف-
=تدافع-
=تداك-
=تدالح-
=تدامج-
=تدامل-
=تدانى-
=تداوى-
=تداوك-
=تداول-
=التداول-
=تداين-
=تدبر-
=تدبق-
=التدبير-
=تدثر-
=تدجى-
=تدجج-
=التدجيل-
=تدحى-
=تدحرج-
=تدخل-
=التدخل-
=تدخن-
=التدخين-
=تدرى-
=تدرأ-
=تدرج-
=التدرج-
=- اين واژه فارسى است-
=التدرن-
=تدروش-
=التدريب-
=التدريج-
=التدريجي-
=التدريس-
=تدسس-
=تدسم-
=تدشن-
=التدشين-
=تدعى-
=تدعب-
=التدعة-
=تدعر-
=تدفأ-
=التدفئة-
=تدفع-
=تدفق-
=تدفن-
=التدقيق-
=تدكدك-
=تدلى-
=تدلدل-
=تدلس-
=تدلف-
=تدلق-
=تدلك-
=تدلل-
=تدله-
=التدليل-
=تدمج-
=التدمري-
=تدمس-
=تدملك-
=تدمن-
=تدنى-
=تدنأ-
=تدندل-
=تدنس-
=التدني-
=تدهقن-
=تدهده-
=تدهن-
=تدهور-
=التدهور-
=تدوح-
=تدور-
=تدوم-
=التدوين-
=تدين-
=تذاءب-
=تذابح-
=تذارع-
=تذاكر-
=تذام-
=تذامر-
=تذانب-
=تذاوق-
=تذايل-
=تذأب-
=تذبذب-
=تذبل-
=تذرى-
=التذرج-
=تذعر-
=التذكار-
=التذكاري-
=تدكر-
=التذكرة-
=تذلل-
=التذليل-
=تذمر-
=التذمر-
=تذمم-
=تذنب-
=تذوق-
=تذيل-
=تر-
=التر-
=ترى-
=الترى-
=تراءى-
=تراءف-
=التراب-
=الترابة-
=التراتب-
=التراتر-
=التراث-
=تراجز-
=تراجع-
=تراجم-
=التراجيل-
=تراحب-
=تراحم-
=تراخى-
=التراخوما-
=التراخي-
=تراد-
=ترادع-
=ترادف-
=ترازح-
=تراس-
=التراس-
=تراسل-
=تراشق-
=تراص-
=تراصد-
=تراصف-
=تراضى-
=تراضح-
=تراضخ-
=تراطن-
=التراع-
=تراغب-
=ترافأ-
=ترافد-
=ترافع-
=ترافق-
=تراقى-
=تراقب-
=تراقد-
=التراقي-
=تراكب-
=تراكض-
=تراكل-
=تراكم-
=ترامى-
=ترامح-
=ترامز-
=الترامواي-
=ترانى-
=الترانزيت-
=تراهى-
=تراهن-
=تراوح-
=تراوض-
=تراوغ-
=التراويح-
=ترأى-
=تراس-
=تراف-
=ترب-
=الترب-
=تربى-
=تربب-
=التربة-
=تربح-
=تربص-
=تربع-
=التربنتين-
=التربية-
=ترتب-
=ترتر-
=ترتل-
=ترتم-
=الترتيب-
=الترتيل-
=الترتيلة-
=ترثي-
=ترجى-
=ترجب-
=ترجح-
=ترجرج-
=ترجز-
=ترجع-
=ترجف-
=ترجل-
=ترجم-
=الترجمان-
=الترجمة-
=الترجي-
=الترجيل-
=ترح-
=الترح-
=ترحى-
=الترحاب-
=الترحال-
=ترحرح-
=ترحل-
=ترحم-
=ترخص-
=الترخوم-
=الترخيص-
=تردى-
=الترداد-
=تردع-
=تردف-
=تردم-
=ترزن-
=ترس-
=الترس-
=الترسانة-
=الترسخانة-
=ترسم-
=ترشى-
=ترشح-
=ترشرش-
=ترشش-
=ترشف-
=ترصد-
=ترصص-
=ترصع-
=ترصف-
=ترضى-
=ترضب-
=ترضح-
=ترضخ-
=ترضرض-
=ترطب-
=ترع-
=الترع-
=ترعبل-
=الترعة-
=ترعد-
=ترعرع-
=الترغلة-
=ترغم-
=ترف-
=الترف-
=الترفاس-
=ترفت-
=الترفة-
=ترفض-
=ترفع-
=ترفغ-
=ترفق-
=ترفل-
=ترفه-
=ترقى-
=ترقب-
=ترقرق-
=ترقش-
=ترقص-
=ترقط-
=ترقق-
=الترقوة-
=الترقيد-
=ترك-
=تركى-
=تركب-
=التركة-
=تركل-
=تركن-
=التركيب-
=ترمى-
=ترمرم-
=ترمز-
=ترمس-
=الترمس-
=ترمق-
=ترمل-
=ترمم-
=الترمومتر-
=الترنج-
=ترنح-
=ترنم-
=الترنوق-
=الترنوقاء-
=الترنيمة-
=تره-
=التره-
=ترهب-
=الترهة-
=ترهدن-
=ترهره-
=ترهل-
=الترهل-
=تروى-
=التروب-
=تروح-
=تروع-
=تروض-
=تروق-
=التروية-
=الترويقة-
=تريب-
=التريب-
=التريبة-
=تريث-
=تريش-
=تريض-
=تريف-
=التريف-
=تريق-
=التريك-
=التريكة-
=تزابن-
=تزاجر-
=تزاحف-
=تزاحم-
=تزاهد-
=تزاهر-
=تزاوج-
=تزاور-
=تزاوف-
=تزاول-
=تزايد-
=تزايغ-
=تزايل-
=تزأر-
=تزبى-
=تزبب-
=تزبد-
=تزجى-
=تزحزح-
=تزحف-
=تزحل-
=تزحلف-
=تزحلق-
=تزحلك-
=تزخر-
=تزخرف-
=تزرى-
=تزرد-
=تزرر-
=تزرزر-
=تزرع-
=تزعب-
=تزعزع-
=تزعفر-
=تزعم-
=تزفر-
=تزقم-
=تزكى-
=تزكر-
=تزكزك-
=تزلج-
=التزلج-
=تزلحف-
=تزلزل-
=تزلف-
=تزلق-
=تزمت-
=تزمجر-
=تزمخر-
=تزمزم-
=تزمل-
=تزند-
=تزندق-
=تزنر-
=تزهد-
=تزوى-
=تزوج-
=تزود-
=تزور-
=التزوير-
=تزيا-
=تزيد-
=تزيغ-
=تزيف-
=تزيق-
=تزين-
=التزيين-
=تساءل-
=تساب-
=تسابى-
=تسابق-
=تساجل-
=تساجم-
=تساحق-
=تساخى-
=تسار-
=تساع-
=التساعي-
=التساعية-
=تسافه-
=تساقى-
=تساقط-
=تساكب-
=تساكر-
=تساكن-
=تسالف-
=تسالم-
=تسامى-
=تسامح-
=تسامر-
=تسامع-
=تساند-
=تساهل-
=تساهم-
=تساوق-
=تساول-
=تساوم-
=تساير-
=تسايف-
=تسايل-
=تسأل-
=تسبى-
=تسبب-
=التسبحة-
=تسبخ-
=تسبسب-
=تسحسح-
=تسحن-
=تسخى-
=تسخر-
=تسخط-
=تسخم-
=تسدد-
=تسدر-
=التسديد-
=تسرى-
=تسرب-
=تسربل-
=تسرح-
=تسرد-
=تسرر-
=تسرط-
=تسرع-
=تسرق-
=تسرول-
=التسريج-
=التسريحة-
=تسطح-
=تسع-
=التسع-
=التسعة-
=تسعد-
=تسعر-
=تسعف-
=التسعون-
=التسعوية-
=تسفر-
=تسفع-
=تسفل-
=تسفه-
=تسقى-
=تسقط-
=تسقف-
=تسكع-
=تسكف-
=تسكن-
=تسلى-
=تسلح-
=تسلخ-
=تسلس-
=تسلسل-
=التسلسل-
=تسلط-
=التسلطية-
=تسلع-
=تسلف-
=تسلق-
=تسلل-
=تسلم-
=التسليف-
=التسليم-
=تسمى-
=تسمح-
=تسمر-
=تسمع-
=تسمك-
=تسمل-
=تسمن-
=التسميط-
=تسنى-
=تسنح-
=تسنم-
=تسنن-
=تسنه-
=تسهد-
=تسهل-
=تسوى-
=تسور-
=تسوس-
=تسوق-
=تسوك-
=تسول-
=تسوم-
=التسوية-
=التسيار-
=تسير-
=تسيطر-
=تسيع-
=تسيف-
=تشاءم-
=التشاؤم-
=تشابر-
=تشابك-
=تشابه-
=تشاتم-
=تشاج-
=تشاجى-
=تشاجب-
=تشاجر-
=تشاح-
=تشاحن-
=تشاد-
=تشار-
=تشارب-
=تشارس-
=تشارط-
=تشارك-
=التشارين-
=تشازر-
=تشاعر-
=تشاغب-
=تشاغل-
=تشاف-
=تشاق-
=تشاكى-
=تشاكس-
=تشاكل-
=تشام-
=تشان-
=تشانأ-
=تشانق-
=تشاور-
=تشاوس-
=تشاوظ-
=تشايع-
=تشبب-
=تشبث-
=تشبح-
=تشبر-
=تشبع-
=تشبك-
=تشبه-
=التشبير-
=التشبيه-
=تشتى-
=تشتت-
=تشتم-
=تشجب-
=تشجع-
=تشجن-
=تشحج-
=تشحذ-
=تشحر-
=التشحيل-
=تشخص-
=التشخيص-
=تشدخ-
=تشدد-
=تشدق-
=تشذب-
=تشذر-
=تشرى-
=تشرب-
=تشرج-
=تشرد-
=تشرر-
=تشرشر-
=تشرط-
=تشرف-
=تشرق-
=تشرم-
=التشريج-
=التشريح-
=التشريع-
=التشريعي-
=التشريفات-
=التشريق-
=تشرين-
=تشطب-
=تشظى-
=تشعب-
=تشعث-
=تشعشع-
=تشعل-
=التشعيث-
=تشغل-
=تشفى-
=تشفع-
=تشقق-
=التشقيف-
=تشكى-
=تشكك-
=تشكل-
=التشكيلة-
=تشلشل-
=تشمت-
=تشمخ-
=تشمر-
=تشمس-
=تشمعل-
=تشمل-
=تشمم-
=تشنج-
=التشنج-
=تشنع-
=تشنف-
=تشنن-
=تشهد-
=تشهق-
=تشوش-
=تشوف-
=تشوق-
=تشوه-
=التشويش-
=تشيخ-
=تشيط-
=تشيطن-
=تشيع-
=تشيم-
=التشييط-
=تصاءى-
=تصابى-
=تصاحب-
=تصاخب-
=تصادر-
=تصادف-
=تصادق-
=تصادم-
=تصارخ-
=تصارع-
=تصارم-
=التصاريف-
=تصاعب-
=تصاعد-
=التصاعدي-
=تصاعر-
=تصاغر-
=تصاف-
=تصافى-
=تصافح-
=تصافع-
=تصافق-
=تصافن-
=تصاك-
=تصالح-
=تصام-
=التصانيف-
=تصاهل-
=تصاول-
=تصاون-
=تصايح-
=تصأصأ-
=تصبى-
=تصبب-
=تصبح-
=تصبر-
=التصبن-
=تصحح-
=تصحف-
=تصدى-
=التصداع-
=تصدأ-
=تصدد-
=تصدر-
=تصدع-
=تصدف-
=تصدق-
=التصدير-
=التصديق-
=تصرح-
=تصرخ-
=تصرع-
=تصرف-
=التصرف-
=تصرم-
=التصريح-
=تصعد-
=التصعد-
=تصعر-
=تصعلك-
=التصغير-
=تصفح-
=التصفية-
=التصفيح-
=تصقر-
=تصلى-
=تصلب-
=تصلصل-
=تصلع-
=تصلف-
=تصمد-
=التصميم-
=تصنع-
=تصنف-
=التصنيع-
=التصنيف-
=تصوب-
=تصوبن-
=تصوح-
=تصور-
=التصوري-
=تصوف-
=التصوف-
=تصون-
=التصويت-
=التصوير-
=التصويرة-
=التصوينة-
=تصيح-
=تصيد-
=تصير-
=تصيف-
=تضاءل-
=تضاحك-
=تضاد-
=تضارب-
=تضارس-
=تضارع-
=التضاريس-
=تضاعف-
=تضاغى-
=تضاغط-
=تضاغن-
=تضافر-
=تضال-
=تضام-
=تضامن-
=تضايق-
=تضبب-
=تضجر-
=تضجع-
=تضحى-
=تضحضح-
=تضحك-
=التضخم-
=تضرب-
=تضرج-
=تضرر-
=تضرع-
=تضرغم-
=تضرم-
=التضريس-
=تضعضع-
=تضعف-
=تضلع-
=تضمخ-
=تضمد-
=تضمر-
=تضمن-
=تضنى-
=تضوأ-
=تضور-
=تضوع-
=تضيع-
=تضيف-
=تضيق-
=تطابق-
=تطارح-
=تطارد-
=تطارش-
=تطارق-
=تطاعن-
=تطاغى-
=تطال-
=تطانب-
=تطاوح-
=تطاول-
=تطايح-
=تطاير-
=تطأطأ-
=تطأمن-
=تطبب-
=تطبع-

=اين واژه مطاوع (طبع) است و در زبان متداول رايج است،-

=تطبق-
=التطبيق-
=التطبيقي-
=تطحن-
=تطرب-
=تطرز-
=تطرف-
=تطرق-
=التطريز-
=تطعم-
=التطعيم-
=تطفل-
=تطلب-
=تطلس-
=تطلع-
=تطلق-
=تطمس-
=تطمش-
=تطمع-
=تطهر-
=تطوى-
=التطواف-
=تطوح-
=تطور-
=تطوس-
=تطوع-
=تطوق-
=تطول-
=التطويح-
=تطيب-
=تطير-
=تطيف-
=تطيلس-
=تطين-
=تظارف-
=تظافر-
=تظالم-
=تظاهر-
=التظاهرة-
=تظرف-
=تظلل-
=تظلم-
=تظمأ-
=تظنى-
=تظنن-
=تعاتب-
=التعاتع-
=تعاجم-
=التعاجيب-
=تعاد-
=تعادى-
=تعادل-
=التعادل-
=تعاذل-
=تعارج-
=تعارض-
=تعارف-
=تعارك-
=تعازى-
=تعازف-
=تعازل-
=تعاسر-
=تعاشى-
=تعاشر-
=التعاشيب-
=تعاض-
=تعاضد-
=تعاطى-
=تعاطف-
=تعاظم-
=تعاف-
=تعافى-
=تعاقب-
=تعاقد-
=تعاقر-
=تعاقل-
=تعاكر-
=تعاكس-
=تعاكظ-
=تعال-
=تعالى-
=تعالج-
=تعالم-
=تعامى-
=تعامش-
=تعامل-
=تعامه-
=تعاند-
=تعانق-
=تعاهد-
=تعاود-
=تعاور-
=تعاون-
=التعاونية-
=تعايا-
=تعايب-
=تعاير-
=تعايش-
=التعايش-
=تعب-
=التعب-
=تعبى-
=التعبئة-
=تعبب-
=تعبد-
=التعبيدة-
=التعبير-
=تعتب-
=تعتع-
=تعته-
=تعثر-
=تعجب-
=التعجب-
=تعجرف-
=تعجز-
=تعجل-
=تعجن-
=تعدى-
=التعداد-
=تعدد-
=التعديل-
=التعدين-
=التعذال-
=تعذر-
=تعذل-
=تعرى-
=تعرب-
=تعرج-
=تعرض-
=تعرف-

=اين واژه ضد (تنكر) است،- الشي ء: بدنبال آن چيز رفت تا اينكه آن را شناخت،- الضالة: گمشده را خواست،- بفلان: با فلانى آشنا شد،-

=التعرفة-
=تعرق-
=تعرقب-
=تعرقل-
=التعريض-
=التعريفة-
=تعزى-
=تعزب-
=تعزز-
=تعزل-
=تعزم-
=تعس-
=التعس-
=التعسة-
=تعسر-
=تعسف-
=تعشى-
=تعشب-
=تعشق-
=تعصى-
=تعصب-
=التعصب-
=تعصر-
=تعصفر-
=تعضل-
=تعطى-
=تعطر-
=تعطش-
=تعطف-
=تعطل-
=التعطيل-
=تعظم-
=تعفف-
=تعفر-
=تعفرت-
=تعفن-
=تعقب-
=تعقد-
=تعقر-
=تعقف-
=تعقل-
=تعكز-
=تعكس-
=تعكش-
=تعكف-
=تعلى-
=التعلامة-
=التعلة-
=تعلج-
=تعلف-
=تعلق-
=التعلق-
=تعلل-
=تعلم-
=التعليق-
=التعليقة-
=التعليم-
=التعليمات-
=تعمى-
=تعمد-
=التعمد-
=تعمق-
=تعمل-
=تعمم-
=التعميم-
=تعنى-
=تعنت-
=تعنفص-
=تعهد-
=التعهد-
=تعوج-
=تعود-
=تعوذ-
=تعور-
=تعوض-
=تعوق-
=تعوه-
=التعويذ-
=التعويض-
=تعيا-
=تعيب-
=التعيس-
=تعيش-
=تعيط-
=تعيل-
=تعين-
=تغابى-
=تغابن-
=تغازل-
=تغاضى-
=تغاضض-
=تغاط-
=تغاطس-
=تغافر-
=تغافل-
=تغالى-
=تغالب-
=تغالط-
=تغالق-
=تغام-
=تغامز-
=تغانى-
=تغاوى-
=تغاور-
=تغايا-
=تغايب-
=تغايد-
=تغاير-
=تغبى-
=تغبق-
=تغدى-
=تغدر-
=تغذى-
=تغرب-
=تغرد-
=تغرر-
=تغرض-
=تغرغر-
=تغرف-
=تغرم-
=التغريز-
=تغزل-
=تغشى-
=تغشم-
=تغضب-
=تغضر-
=تغضن-
=تغطى-
=تغطرس-
=تغطرف-
=التغطية-
=التغطيس-
=تغفل-
=تغلى-
=تغلب-
=تغلغل-
=تغلف-
=تغلل-
=تغمى-
=التغماض-
=تغمد-
=تغمر-
=تغمط-
=تغمغم-
=تغنى-
=تغندر-
=تغنم-
=تغور-
=تغول-
=تغيب-
=تغير-
=تغيض-
=تغيظ-
=تغيل-
=تغيم-
=تف-
=التف-
=تفاءل-
=تفاتى-
=تفاجر-
=التفاح-
=التفاحة-
=التفاحتان-
=تفاحش-
=تفاخر-
=تفادى-
=تفار-
=تفارز-
=تفارص-
=تفارط-
=تفارق-
=التفاريج-
=التفاريق-
=تفاز-
=تفاسح-
=تفاصح-
=تفاصل-
=تفاضل-
=تفاعل-
=التفاعل-
=التفاعيل-
=التفاف-
=تفاقد-
=تفاقر-
=تفاقس-
=تفاقم-
=تفاكه-
=التفال-
=تفالى-
=تفانى-
=التفاهة-
=تفاهم-
=التفاهم-
=تفاوت-
=تفاوض-
=تفاوه-
=تفايد-
=تفأل-
=تفتى-
=التفتا-
=تفتت-
=تفتح-
=تفتخ-
=تفتر-
=تفتق-
=تفتك-
=تفتل-
=تفتن-
=تفجر-
=تفجع-
=تفحج-
=تفحش-
=تفحص-
=تفحل-
=تفخت-
=تفخر-
=تفدر-
=تفر-
=تفرى-
=التفراج-
=التفرة-
=تفرج-
=التفرجة-
=تفرد-
=تفرزن-
=تفرس-
=تفرش-
=تفرص-
=تفرط-
=تفرع-
=تفرعن-
=تفرغ-
=تفرق-
=تفرقع-
=تفرك-
=تفرنس-
=تفزر-
=تفسح-
=تفسخ-
=تفسر-
=التفسرة-
=التفسير-
=تفشى-
=التفشي-
=التفشيط-
=تفصح-
=تفصد-
=تفصفص-
=تفصل-
=تفصم-
=التفصيل-
=تفضى-
=تفضض-
=تفضل-
=تفطر-
=تفطن-
=تفظع-
=تفعى-
=تفغم-
=تفف-
=التففة-
=تفقأ-
=تفقح-
=تفقد-
=تفقس-
=تفقفق-
=تفقم-
=تفقه-
=تفكر-
=تفكك-
=تفكه-
=تفل-
=التفل-
=تفلى-
=تفلت-
=التفلة-
=تفلج-
=تفلسف-
=تفلص-
=التفلطح-
=تفلع-
=تفلفل-
=تفلق-
=تفلك-
=تفلل-
=التفليسة-
=تفنن-
=تفه-
=التفه-
=تفهق-
=تفهم-
=تفوز-
=تفوع-
=تفوق-
=تفوه-
=تفيأ-
=تفيض-
=تفيل-
=تفيهق-
=تقى-
=تقابض-
=تقابل-
=التقاة-
=تقاتر-
=تقاتل-
=تقادر-
=تقادم-
=تقاذف-
=تقار-
=تقارب-
=تقارش-
=تقارص-
=تقارض-
=تقارظ-
=تقارع-
=تقادح-
=تقارن-
=تقاسم-
=تقاص-
=تقاصر-
=تقاصف-
=تقاضى-
=تقاطر-
=تقاطع-
=التقاطيع-
=تقاعد-
=التقاعد-
=تقاعس-
=تقافى-
=تقافز-
=تقافص-
=تقالى-
=التقاليد-
=تقامر-
=التقانة-
=تقاوى-
=تقاول-
=تقاوم-
=تقايض-
=تقايل-
=تقبى-
=تقبب-
=تقبض-
=تقبل-
=تقتر-
=تقتل-
=التقتير-
=تقحل-
=تقحم-
=تقدد-
=تقدر-
=تقدس-
=تقدم-
=التقدمة-
=التقدير-
=التقديف-
=تقذر-
=تقذع-
=تقرى-
=تقرأ-
=تقرب-
=تقرح-
=تقرد-
=تقرر-
=تقرش-
=تقرط-
=تقرع-
=تقرف-
=تقرم-
=التقريب-
=تقزح-
=تقزز-
=تقسط-
=تقسم-
=التقسيم-
=تقشب-
=تقشر-
=تقشش-
=تقشط-
=تقشف-
=تقشع-
=تقشقش-
=تقصى-
=التقصبة-
=تقصد-
=تقصص-
=تقصف-
=تقصل-
=تقصم-
=التقصيبة-
=تقضي-
=تقضب-
=تقضض-
=تقضقض-
=تقطر-
=تقطع-
=التقطيع-
=تقعد-
=تقعر-
=تقعقع-
=تقفى-
=تقفر-
=تقفز-
=تقفص-
=تقفع-
=تقفقف-
=تقفل-
=التقفية-
=تقلى-
=تقلب-
=تقلد-
=تقلس-
=تقلص-
=تقلع-
=تقلعط-
=تقلف-
=تقلقل-
=تقلل-
=تقلنس-
=التقليد-
=التقليف-
=التقليم-
=تقمح-
=تقمر-
=تقمش-
=تقمص-
=تقمع-
=تقمقم-
=تقمم-
=تقنى-
=تقنص-
=تقنع-
=التقني-
=التقنية-
=تقهقر-
=تقوى-
=التقوى-
=التقوالة-
=تقوت-
=تقوح-
=تقور-
=تقوس-
=تقوض-
=تقوف-
=تقول-
=التقولة-
=تقوم-
=التقويم-
=التقي-
=تقيأ-
=تقيح-
=تقيد-
=تقيض-
=تقيظ-
=تقيل-
=تقين-
=تك-
=تكاب-
=تكابر-
=تكاتب-
=تكاتع-
=تكاتم-
=تكاثر-
=تكاثف-
=تكادم-
=تكاذب-
=التكاذيب-
=تكارى-
=تكارم-
=تكاره-
=تكاسل-
=تكاش-
=تكاشف-
=تكاظ-
=تكاف-
=تكافأ-
=التكافؤ-
=تكافح-
=تكافل-
=تكالب-
=تكالم-
=تكامل-
=تكايد-
=تكايل-
=تكئ-
=التكأة-
=تكبى-
=تكبب-
=تكبد-
=تكبر-
=تكبس-
=تكبكب-
=تكبل-
=التكة-
=تكتب-
=تكتف-
=تكتك-
=تكتل-
=التكتيك-
=تكثر-
=تكثلك-
=تكحل-
=تكدى-
=تكدد-
=تكدح-
=تكدر-
=تكدس-
=تكدش-
=التكذاب-
=تكذب-
=تكرى-
=التكرار-
=تكرب-
=تكردس-
=تكرر-
=تكرس-
=تكرش-
=تكرع-
=تكرفس-
=تكركر-
=تكرم-
=التكرمة-
=تكره-
=التكريشة-
=تكزم-
=تكسى-
=تكسب-
=تكسر-
=التكسر-
=تكسع-
=تكسف-
=التكسير-
=تكشأ-
=تكشر-
=تكشط-
=تكشف-
=التكعيب-
=تكفأ-
=تكفت-
=تكفف-
=تكفكف-
=تكفل-
=تكفن-
=التكلان-
=تكلأ-
=التكلة-
=تكلح-
=تكلس-
=تكلف-
=التكلفة-
=تكلل-
=تكلم-
=التكليف-
=تكمى-
=تكمأ-
=تكمش-
=تكمل-
=التكملة-
=تكمم-
=تكمن-
=تكمه-
=تكنى-
=التكنة-
=تكنس-
=التكنيك-
=تكهرب-
=تكهف-
=تكهل-
=تكهم-
=تكهن-
=تكوى-
=تكوثر-
=تكور-
=تكوز-
=تكوسج-
=تكوع-
=تكوف-
=تكون-
=التكوين-
=التكية-
=تكيف-
=التكييف-
=تل-
=التل-
=تلا-
=تلى-
=تلاءم-
=تلاثغ-
=تلاثم-
=تلاحى-
=تلاحز-
=تلاحظ-
=تلاحق-
=تلاحم-
=تلاخ-
=تلاذ-
=تلاشى-
=التلاشي-
=تلاطف-
=تلاطم-
=تلاعب-
=تلاعن-
=تلاف-
=التلاف-
=تلافى-
=تلافق-
=التلافي-
=التلافيف-
=تلاقى-
=تلاقب-
=التلاقي-
=تلاكز-
=تلاكم-
=تلاكن-
=تلاهى-
=تلاوى-
=تلاوم-
=التلاويح-
=تلايس-
=تلألأ-
=تلأم-
=تلبب-
=تلبث-
=تلبخ-
=تلبد-
=تلبس-
=تلبط-
=تلبك-
=التلبيب-
=التلبية-
=التلبيس-
=التلبين-
=التلبينة-
=التلة-
=تلثم-
=تلجأ-
=التلجئة-
=تلجج-
=تلجلج-
=تلجن-
=تلحى-
=تلحج-
=تلحح-
=تلحز-
=تلحظ-
=تلحف-
=التلحيظ-
=التلحين-
=تلد-
=تلدد-
=تلدن-
=تلذذ-
=تلذع-
=تلزج-
=التلسكوب-
=تلصص-
=تلطخ-
=تلطف-
=تلطم-
=التلطيف-
=تلظى-
=تلع-
=التلع-
=تلعى-
=التلعاب-
=التلعابة-
=تلعب-
=التلعة-
=تلعثم-
=تلعسم-
=تلعلع-
=تلعن-
=التلعيبة-
=تلغب-
=التلغراف-
=تلف-
=التلفاز-
=تلفت-
=تلفز-
=التلفزة-
=تلفع-
=تلفف-
=تلفق-
=تلفلف-
=تلفم-
=تلفن-
=التلفون-
=التلفيعة-
=تلقى-
=التلقاء-
=التلقائي-
=التلقام-
=التلقامة-
=تلقب-
=تلقط-
=تلقف-
=تلقلق-
=تلقم-
=تلقن-
=التلقيح-
=تلك-
=تلكأ-
=تلكد-
=التلم-
=التلماظ-
=التلماظة-
=تلمج-
=تلمذ-
=تلمز-
=تلمس-
=تلمظ-
=تلمع-
=تلملم-
=التلمود-
=التلميذ-
=التلميع-
=تلهى-
=تلهب-
=تلهذم-
=تلهف-
=تلهق-
=تلهم-
=تلهن-
=تلهوج-
=التلهية-
=التلو-
=تلوى-
=اين واژه مطاوع (لوى) است،-
=التلوة-
=تلوث-
=تلوح-
=تلوص-
=تلوم-
=التلويحات-
=التلوين-
=تلي-
=التلية-
=التليد-
=تليس-
=التليع-
=التليفة-
=التليفيزون-
=التليل-
=تلين-
=اين واژه ضد (تخشن) است،-
=تم-
=التم-
=تماتن-
=تماثل-
=تماجد-
=تماجن-
=تماحك-
=تماحل-
=تماد-
=تمادى-
=تمادح-
=التمادي-
=تمار-
=التمار-
=تمارى-
=تمارس-
=تمارض-
=تماز-
=تمازى-
=تمازج-
=تمازح-
=تماس-
=تماسح-
=تماسك-
=تماشى-
=تماشق-
=التماشق-
=تماصع-
=تماض-
=تماقت-
=تماقل-
=تماكر-
=تماكس-
=تمالأ-
=تمالغ-
=تمالك-
=التمام-
=التمامة-
=تمانع-
=تماوت-
=تماوق-
=تمايح-
=تمايد-
=تماير-
=تمايز-
=تمايط-
=تمايل-
=تماين-
=تمأى-
=التمباك-
=التمتام-
=التمتامة-
=التمتان-
=تمتع-
=تمتم-
=التمتين-
=التمثال-
=تمثل-
=التمثل-
=التمثيل-
=التمثيلية-
=تمجح-
=تمجد-
=تمجس-
=تمجن-
=تمحى-
=تمحص-
=تمحق-
=تمحك-
=تمحل-
=تمخخ-
=تمخر-
=تمخض-
=تمخط-
=تمخمض-
=تمدح-
=تمدد-
=تمدر-
=تمدل-
=تمدن-
=تمدين-
=تمذر-
=تمذع-
=تمر-
=التمر-
=التمرة-
=تمرى-
=التمراد-
=تمرأ-
=تمرخ-
=تمرد-
=تمرس-
=تمرض-
=تمرط-
=تمرع-
=تمرغ-
=تمرفق-
=تمرق-
=تمركز-
=تمرمر-
=تمرن-
=التمريش-
=التمرين-
=تمزح-
=تمزر-
=تمزز-
=تمزع-
=تمزق-
=تمزن-
=التمساح-
=تمسح-
=التمسح-
=تمسخ-
=تمسك-
=تمسكن-
=تمسلم-
=التمسيد-
=تمشى-
=تمشر-
=تمشش-
=تمشق-
=تمصر-
=تمصص-
=تمضى-
=تمضر-
=تمضمض-
=تمطى-
=تمطر-
=تمطط-
=تمطق-
=تمطمط-
=تمعج-
=تمعر-
=تمعز-
=تمعص-
=تمعط-
=تمعك-
=تمعن-
=التمغة-
=تمغص-
=تمغط-
=تمغنط-
=تمقت-
=تمقق-
=تمكث-
=تمكك-
=تمكن-
=تملى-
=تملأ-
=تملح-
=تملخ-
=تملس-
=تملص-
=تملط-
=تملغ-
=تملق-
=تملك-
=تملل-
=تململ-
=تمم-
=تمنى-
=تمنح-
=تمندل-
=تمنطق-
=تمنع-
=تمنن-
=تمهد-
=تمهر-
=تمهك-
=تمهل-
=تمهمه-
=التمهيد-
=التمهيدي-
=تموج-
=تمور-
=تموز-
=تمول-
=تمولى-
=تمون-
=تموه-
=التمويه-
=تميح-
=تميد-
=تميز-
=تميس-
=تميع-
=تميل-
=التميمة-
=التمييز-
=التن-
=تناءى-
=تنابث-
=تنابذ-
=تنابز-
=تنابل-
=تناتج-
=تناتف-
=تناتل-
=التناتيش-
=تناث-
=تناثى-
=تناثر-
=تناثل-
=تناجى-
=تناجح-
=تناجز-
=تناجش-
=تناجل-
=تناحب-
=تناحر-
=تناحس-
=تناخس-
=تناد-
=التناد-
=تنادى-
=تنادر-
=تنادم-
=تناذر-
=تنازح-
=تنازع-
=التنازع-
=تنازق-
=تنازل-
=تناسى-
=تناسب-
=تناسخ-
=التناسخ-
=تناسف-
=تناسق-
=تناسل-
=تناشب-
=تناشد-
=تناشر-
=تناص-
=تناصى-
=تناصب-
=تناصر-
=تناصف-
=تناصل-
=التناصيب-
=تناضل-
=تناطح-
=تناطق-
=تناظر-
=تناظم-
=تناعى-
=تناعت-
=تناعس-
=تناعم-
=تناغى-
=تناغص-
=تنافى-
=تنافد-
=تنافذ-
=تنافر-
=تنافز-
=تنافس-
=تنافط-
=تناقد-
=تناقص-
=تناقض-
=التناقض-
=تناقل-
=تناكث-
=تناكح-
=تناكد-
=تناكر-
=تناكف-
=تناهى-
=تناهب-
=تناهد-
=تناهز-
=تناهض-
=تناهق-
=تناوب-
=تناوح-
=تناوش-
=تناول-
=تناوم-
=التنبال-
=تنبأ-
=تنبب-
=تنبت-
=تنبج-
=تنبط-
=تنبع-
=التنبك-
=التنبل-
=التنبول-
=التنبيت-
=التنبيه-
=تنتج-
=تنتف-
=تنثر-
=تنجى-
=تنجأ-
=تنجح-
=تنجد-
=التنجرة-
=- اين واژه سريانى است-
=تنجس-
=التنجستين-
=تنجع-
=تنجم-
=تنحى-
=تنحس-
=تنحل-
=تنحنح-
=تنخع-
=تنخل-
=تنخم-
=تندى-
=تندح-
=تندل-
=تندم-
=التندية-
=تنزى-
=تنزر-
=تنزع-
=تنزل-
=تنزه-
=التنزيل-
=تنسب-
=تنسر-
=تنسس-
=تنسف-
=تنسق-
=تنسك-
=تنسم-
=تنشى-
=تنشأ-
=تنشب-
=تنشد-
=تنشر-
=تنشط-
=تنشف-
=تنشق-
=تنشم-
=تنشنش-
=تنصى-
=تنصب-
=تنصت-
=تنصح-
=تنصر-
=تنصف-
=تنصل-
=تنضى-
=التنضاح-
=التنضب-
=تنضح-
=تنضد-
=تنضض-
=تنضل-
=تنطس-
=تنطع-
=تنطف-
=تنطق-
=تنظر-
=تنظف-
=تنظم-
=تنعنع-
=تنعل-
=تنعم-
=تنغر-
=تنغش-
=تنغص-
=تنغض-
=تنغم-
=تنفج-
=تنفخ-
=تنفر-
=تنفس-
=تنفش-
=تنفض-
=تنفط-
=تنفق-
=تنفل-
=التنفيذ-
=التنفيذي-
=تنقى-
=تنقب-
=تنقح-
=تنقد-
=تنقذ-
=تنقر-
=تنقش-
=تنقص-
=تنقض-
=تنقط-
=تنقف-
=تنقل-
=التنقيح-
=التنقير-
=التنك-
=التنكجي-
=تنكر-
=تنكس-
=تنمى-
=تنمر-
=تنمس-
=تنمص-
=تنمل-
=التنميق-
=التنهاة-
=تنهد-
=التنهية-
=تنوى-
=التنواط-
=التنوب-
=التنوبة-
=تنوح-
=تنود-
=تنور-
=التنور-
=التنورة-
=تنوس-
=التنوط-
=التنوطة-
=تنوع-
=تنوق-
=تنول-
=تنوه-
=تنيح-
=سريانى است-
=التنين-
=تهاتر-
=التهاتر-
=تهاتم-
=تهاتن-
=تهاجى-
=تهاجر-
=تهاجم-
=تهاد-
=تهادى-
=تهادر-
=تهادن-
=تهاذى-
=تهارب-
=تهارج-
=تهارش-
=تهارط-
=تهارق-
=تهارم-
=تهازأ-
=تهاطل-
=تهافت-
=تهاكل-
=تهالك-
=تهامة-
=تهامس-
=تهامش-
=تهامل-
=التهامي-
=تهانف-
=تهاوى-
=تهاوش-
=التهاوش-
=تهاون-
=التهاويل-
=تهايأ-
=تهايج-
=تهبى-
=تهبب-
=تهبج-
=التهبج-
=تهبد-
=تهبش-
=تهبط-
=تهبل-
=تهبهب-
=التهبيلة-
=التهتار-
=التهتان-
=التهتر-
=تهتك-
=تهتم-
=تهجى-
=تهجأ-
=تهجد-
=التهجد-
=تهجر-
=تهجم-
=تهدى-
=التهداد-
=تهدب-
=تهدج-
=تهدد-
=تهدك-
=تهدل-
=تهدم-
=تهذأ-
=تهذب-
=تهرى-
=تهرأ-
=تهرش-
=تهرطق-
=تهرع-
=تهرهر-
=التهريب-
=تهزأ-
=تهزج-
=تهزز-
=تهزع-
=تهزم-
=تهزهز-
=تهسهس-
=تهشم-
=تهصر-
=تهضم-
=تهطرس-
=تهطل-
=تهفك-
=تهفهف-
=تهكك-
=تهكم-
=تهلب-
=تهلك-
=التهلكة-
=تهلل-
=التهلوك-
=التهمة-
=تهمش-
=تهمع-
=تهمك-
=تهمم-
=التهميم-
=تهنأ-
=تهنف-
=التهواد-
=تهوج-
=تهود-
=تهور-
=تهوس-
=تهوش-
=تهوع-
=تهوك-
=تهول-
=تهوم-
=التهويد-
=التهويل-
=تهيأ-
=تهيب-
=تهيج-
=تهير-
=تهيض-
=تهيع-
=تهيل-
=تهيم-
=التهيم-
=التو-
=تواءم-
=التواب-
=تواتر-
=تواثب-
=تواثق-
=تواجب-
=تواجد-
=تواجه-
=تواحى-
=تواد-
=توادع-
=توارى-
=توارث-
=توارد-
=توارك-
=توازى-
=توازن-
=التوازن-
=تواشج-
=تواشق-
=تواصى-
=تواصف-
=تواصل-
=تواصم-
=تواضع-
=تواطأ-
=تواطس-
=تواعد-
=تواغم-
=توافى-
=توافد-
=توافر-
=توافق-
=التواق-
=تواقح-
=تواقص-
=تواقع-
=تواقف-
=تواكف-
=تواكل-
=التواكيد-
=توالى-
=توالد-
=توالس-
=توالف-
=توامق-
=توانى-
=تواهب-
=تواهق-
=توايل-
=توأد-
=التوآد-
=التوأم-
=التوأمة-
=توبأ-
=توبل-
=التوبوغرافيا-
=التوت-
=توتر-
=التوتر-
=التوتيا-
=التوتياء-
=توثب-
=توثق-
=توج-
=توجى-
=توجأ-
=توجب-
=توجد-
=توجز-
=توجس-
=توجع-
=توجه-
=التوجيه-
=توحد-
=توحش-
=توحل-
=توحم-
=توحوح-
=التوحيد-
=توخى-
=توخم-
=تودد-
=التودري-
=تودس-
=تودع-
=تودف-
=تودن-
=التودية-
=توذل-
=تورى-
=التوراة-
=تورأ-
=التوربين-
=تورخ-
=تورد-
=تورط-
=تورع-
=تورق-
=تورك-
=تورم-
=توره-
=توزر-
=توزع-
=توسخ-
=توسد-
=توسط-
=توسع-
=التوسعة-
=توسف-
=توسل-
=توسم-
=توسن-
=توشى-
=توشج-
=توشح-
=توشع-
=توصب-
=توصف-
=توصل-
=توضأ-
=توضح-
=توطى-
=التوطئة-
=توطد-
=توطن-
=توظف-
=توعد-
=توعر-

=،- الأمر علي: آن كار بر من سخت شد،- الرجل: آن مرد سختگيرى كرد،-

=توعك-
=توعل-
=توغر-
=توغل-
=توغم-
=توغن-
=توفى-
=التوفاق-
=توفد-
=توفر-
=توفز-
=توفق-
=التوفق-
=التوفيق-
=توقي-
=توقح-
=توقد-
=توقر-
=توقع-
=توقف-
=توقل-
=التوقلة-
=توقن-
=التوقيع-
=التوقيف-
=توكأ-
=توكد-
=توكر-
=توكز-
=توكف-
=توكل-
=توكن-
=توكوك-
=تولى-
=تولج-
=تولد-
=تولع-
=توله-
=التوليد-
=الثوم-
=تومق-
=التون-
=توه-
=التوه-
=التوهة-
=توهج-
=توهد-
=توهل-
=توهم-
=توهن-
=التويج-
=التويجية-
=تويل-
=التياترو-
=التيار-
=التياس-
=تياسر-
=تياك-
=تيامن-
=التيان-
=التياه-
=تيتم-
=التيس-
=التيسية-
=تيسر-
=التيغار-
=التيفاق-
=تيفع-
=التيفوئيد-
=التيفوس-
=تيقظ-
=تيقن-
=تيك-
=التيل-
=تيم-
=التيم-
=التيماء-
=تيمم-
=تيمن-
=التيمن-
=التين-
=التينة-
=تيه-
=التيه-
=التيهاء-
=التيهان-
=التيوسية-
=التيوع-
=التيوقراطي-
=التيوقراطية-
ث الثّاء
ث-

=الثائب-
=الثائر-
=الثائرة-
=ثاب-
=الثابت-
=الثابتة-
=ثابر-
=ثار-
=الثاغي-
=الثاغية-
=الثاقب-
=ثاقف-
=ثاقل-
=الثاقل-
=الثاكل-
=الثالوث-
=الثامر-
=الثامن-
=الثانوي-
=الثانوية-
=الثاني-
=الثانية-
=ثاور-
=ثأى-
=الثأى-
=ثئب-
=ثئب-
=الثأب-
=ثأر-
=ثئر-
=الثأر-
=الثؤرة-
=الثأري-
=ثؤلل-
=الثؤلول-
=ثئي-
=الثأي-
=ثب-
=الثبات-
=الثبان-
=ثبت-
=الثبت-
=ثبج-
=الثبج-
=ثبر-
=ثبط-
=ثبن-
=الثبنة-
=الثبور-
=الثبيت-
=الثبين-
=ثج-
=الثجاج-
=ثجم-
=الثجوج-
=الثجيج-
=الثجير-
=ثخن-
=الثخين-
=ثدا-
=ثدى-
=الثدى-
=الثدياء-
=ثر-
=الثر-
=الثرة-
=ثرا-
=ثرى-
=الثرى-
=الثراء-
=الثرارة-
=الثرثار-
=ثرثر-
=الثرثرة-
=ثرد-
=الثرد-
=الثرعلة-
=الثرغل-
=الثرغول-
=ثرم-
=الثرمان-
=الثروة-
=الثريا-
=الثرية-
=الثريد-
=الثريدة-
=ثعال-
=ثعالة-
=الثعبان-
=ثعل-
=الثعل-
=ثعلب-
=الثعلب-
=الثعلبان-
=الثعلبة-
=ثغا-
=الثغام-
=الثغامة-
=ثغر-
=الثغر-
=الثغرة-
=الثغرور-
=الثغم-
=الثفافيد-
=الثفال-
=الثفال-
=ثفد-
=ثفر-
=الثفر-
=الثفل-
=ثفن-
=الثقاب-
=الثقاف-
=الثقافة-
=الثقافي-
=الثقال-
=ثقب-
=الثقب-
=الثقبة-
=الثقة-
=ثقف-
=الثقف-
=ثقل-
=الثقل-
=الثقلان-
=الثقلة-
=الثقيف-
=الثقيل-
=ثكل-
=الثكلى-
=الثكلان-
=الثكنة-
=الثكول-
=ثل-
=ثل-
=ثلاث-
=الثلاث-
=الثلاثاء-
=الثلاثة-
=الثلاثون-
=الثلاثي-
=الثلاج-
=الثلاجة-
=الثلاجي-
=ثلب-
=الثلة-
=ثلث-
=الثلث-
=الثلثاء-
=الثلثي-
=ثلج-
=الثلج-
=الثلجة-
=الثلل-
=ثلم-
=الثلم-
=الثلمة-
=الثليث-
=ثم-
=الثمال-
=الثمالة-
=الثمامة-
=ثمان-
=الثمانون-
=ثمت-
=ثمة-
=ثمر-
=الثمر-
=الثمراء-
=الثمرة-
=ثمل-
=الثمل-
=الثملة-
=ثمن-
=الثمن-
=الثميل-
=الثميلة-
=الثمين-
=ثنى-
=الثنى-
=الثناء-
=الثنائي-
=الثنايا-
=الثنة-
=الثندؤة-
=الثندوة-
=الثنوى-
=الثنيا-
=الثنيان-
=الثنية-
=ثوى-
=الثواب-
=الثوابت-
=ثوب-
=الثوب-
=الثوة-
=ثور-
=الثور-
=الثوران-
=الثورة-
=الثوروي-
=الثوري-
=الثول-
=الثوم-
=الثومة-
=ثوي-
=الثوي-
=الثوية-
=الثيابي-
=الثيب-
=الثيل-
ج الجِيم
ج-

=جاء-
=الجائب-
=الجائبة-
=الجائحة-
=الجائد-
=الجائر-
=الجائز-
=الجائزة-
=الجائشة-
=الجائع-
=الجائعة-
=الجائف-
=الجائفة-
=جاب-
=الجابر-
=جابل-
=جابه-
=الجابي-
=الجابية-
=جاثى-
=الجاثليق-
=الجاثم-
=الجاثي-
=جاح-
=الجاحد-
=الجاحر-
=جاحش-
=الجاحظ-
=الجاحظتان-
=الجاحم-
=جاد-
=جاد-
=الجاد-
=الجادة-
=جادع-
=جادل-
=الجادي-
=جاذب-
=الجاذب-
=الجاذبية-
=جار-
=الجار-
=جارى-
=الجارة-
=الجارح-
=الجارحة-
=جارز-
=الجارزة-
=الجارف-
=الجارنك-
=الجارود-
=الجارودة-
=الجارور-
=الجارورة-
=الجاروش-
=الجاروشة-
=الجاروف-
=الجاري-
=الجارية-
=جاز-
=الجاز-
=جازى-
=الجازع-
=جازف-
=الجازم-
=الجازية-
=جاس-
=الجاسة-
=الجاسد-
=الجاسر-
=الجاسوس-
=الجاسوسية-
=جاش-
=جاع-
=جاعل-
=جاف-
=الجاف-
=جافى-
=الجافل-
=الجافي-
=الجافية-
=الجاكتة-
=جال-
=الجال-
=جالى-
=الجالب-
=الجالة-
=الجالحة-
=جالد-
=جالس-
=الجالس-
=الجالع-
=الجالية-
=الجام-
=الجامح-
=الجامد-
=جامع-
=الجامع-
=الجامعة-
=الجامعي-
=الجامكية-
=جامل-
=الجامور-
=الجاموس-
=جان-
=الجان-
=جانى-
=جانب-
=الجانب-
=الجانبان-
=الجانح-
=الجانحة-
=الجانرك-
=جانس-
=جانف-
=الجاني-
=الجانية-
=الجاه-
=الجاهة-
=جاهد-
=الجاهد-
=جاهر-
=الجاهز-
=الجاهشة-
=جاهل-
=الجاهل-
=الجاهلي-
=الجاهلية-
=جاوب-
=جاود-
=جاور-
=الجاورس-
=جاوز-
=جاول-
=جأب-
=الجأب-
=جأر-
=جأش-
=الجأش-
=الجؤجؤ-
=الجؤذر-
=جب-
=الجب-
=جبا-
=جبى-
=الجبا-
=الجبار-
=الجبارة-
=الجباسة-
=الجبالة-
=الجبان-
=الجبانة-
=الجباية-
=الجبة-
=الجبح-
=الجبخانة-
=جبر-
=الجبر-
=الجبرية-
=الجبس-
=الجبصية-
=جبل-
=الجبل-
=الجبلة-
=الجبلي-
=جبن-
=الجبن-
=جبه-
=الجبهة-
=الجبير-
=الجبيرة-
=الجبيس-
=الجبين-
=جث-
=الجث-
=الجث-
=جثا-
=جثى-
=الجثالة-
=الجثامة-
=الجثة-
=جثل-
=الجثل-
=الجثلة-
=الجثليق-
=جثم-
=الجثم-
=الجثمان-
=الجثمة-
=الجثوة-
=الجثوم-
=الجثيث-
=الجثيثة-
=الجثيل-
=الجحاف-
=الجحام-
=جحد-
=جحر-
=الجحر-
=الجحراء-
=الجحش-
=الجحشة-
=جحظ-
=جحف-
=الجحفة-
=الجحفل-
=الجحفلة-
=جحم-
=الجحمة-
=جحن-
=الجحن-
=الجحود-
=الجحيم-
=الجحيمي-
=جخ-
=الجخاف-
=الجخة-
=جخف-
=الجخيف-
=جد-
=الجد-
=جدا-
=جدى-
=الجدا-
=الجداء-
=الجداد-
=الجدار-
=الجدارة-
=الجدال-
=الجدالة-
=جدب-
=الجدب-
=الجدباء-
=الجدة-
=الجدث-
=الجدجد-
=جدح-
=جدد-
=الجدد-
=جدر-
=الجدر-
=الجدر-
=الجدرة-
=الجدري-
=جدع-
=الجدع-
=الجدعة-
=جدف-
=الجدفة-
=جدل-
=الجدل-
=الجدلة-
=الجدلي-
=جدم-
=الجدمة-
=الجدوى-
=الجدوب-
=الجدول-
=الجدي-
=الجديب-
=الجدية-
=الجديد-
=الجديدان-
=الجدير-
=الجديرة-
=الجديل-
=الجديلة-
=جذ-
=الجذ-
=جذى-
=الجذاب-
=الجذاذ-
=الجذاذات-
=الجذاذة-
=الجذام-
=الجذامة-
=جذب-
=الجذب-
=الجذبة-
=الجذة-
=جذر-
=الجذر-
=الجذرية-
=الجذع-
=حذف-
=جذف-
=جذل-
=الجذل-
=الجذلان-
=جذم-
=الجذم-
=الجذمة-
=الجذوة-
=الجذي-
=الجذية-
=الجذيم-
=جر-
=الجر-
=جرى-
=جرى-
=الجرى-
=الجراء-
=الجراب-
=الجراح-
=الجراحة-
=الجراحي-
=الجراد-
=الجرادة-
=الجرار-
=الجرارة-
=الجراز-
=الجراشة-
=الجراض-
=الجراف-
=الجرافة-
=الجراية-
=جرؤ-
=جرأ-
=جرب-
=الجرب-
=الجرباء-
=الجربارة-
=الجربان-
=الجربة-
=الجربندية-
=الجربياء-
=الجربية-
=الجرة-
=الجرثوم-
=الجرثومة-
=الجرجار-
=الجرجارة-
=جرجر-
=الجرجر-
=الجرجير-
=جرح-
=الجرح-
=جرد-
=الجرد-
=الجرداء-
=الجردة-
=جرذ-
=الجرذ-
=الجرذون-
=جرر-
=جرز-
=الجرز-
=الجرزة-
=جرس-
=الجرس-
=الجرسة-
=جرش-
=الجرش-
=جرض-
=الجرض-
=جرع-
=الجرعة-
=الجرعة-
=جرف-
=الجرف-
=جرم-
=الجرم-
=الجرموز-
=الجرموق-
=الجرن-
=الجرو-
=الجروة-
=الجرور-
=الجروز-
=الجروم-
=الجري-
=الجرياض-
=الجري ء-
=الجريث-
=الجريح-
=الجريد-
=الجريدة-
=الجريرة-
=الجريس-
=الجريش-
=الجريض-
=الجريم-
=الجريمة-
=الجرين-
=جز-
=جزى-
=الجزاء-
=الجزار-
=الجزارة-
=الجزاز-
=الجزازة-
=الجزاع-
=الجزاف-
=الجزال-
=الجزالة-
=جزأ-
=الجزء-
=الجزأة-
=الجزئي-
=الجزئية-
=الجزة-
=الجزدان-
=جزر-
=الجزر-
=الجزز-
=جزع-
=الجزع-
=الجزعة-
=جزف-
=جزل-
=الجزل-
=جزم-
=الجزم-
=الجزمة-
=الجزور-
=الجزوزة-
=الجزوع-
=الجزوف-
=الجزي ء-
=الجزية-
=الجزير-
=الجزيرة-
=الجزيز-
=الجزيعة-
=الجزيل-
=جس-
=الجس-
=الجساد-
=الجسار-
=الجسارة-
=الجساس-
=الجسام-
=الجسامة-
=جسد-
=الجسد-
=الجسداني-
=الجسدي-
=جسر-
=الجسر-
=الجسرة-
=جسم-
=الجسم-
=الجسمان-
=الجسماني-
=الجسمي-
=الجسور-
=الجسيد-
=الجسيس-
=الجسيم-
=الجسيمة-
=جشأ-
=الجشاء-
=الجشأة-
=الجشة-
=جشع-
=الجشع-
=جشم-
=الجشم-
=الجشيش-
=الجشيم-
=الجص-
=الجصاص-
=الجصاصة-
=جصص-
=الجعاب-
=الجعال-
=الجعالة-
=جعب-
=الجعباء-
=جعبأ-
=الجعبة-
=الجعة-
=جعجع-
=الجعجعة-
=جعد-
=الجعد-
=جعز-
=الجعفر-
=الجعفيل-
=جعل-
=الجعل-
=الجعيلة-
=الجغرافي-
=الجغرافية-
=جف-
=الجف-
=جفا-
=جفى-
=الجفاء-
=الجفاف-
=الجفال-
=الجفالة-
=الجفة-
=الجفت-
=الجفتلك-
=الجفجفة-
=الجفر-
=الجفرة-
=الجفص-
=جفف-
=الجفف-
=جفل-
=الجفل-
=الجفلى-
=الجفلة-
=جفن-
=الجفن-
=الجفنة-
=الجفوة-
=الجفول-
=الجفيف-
=جل-
=الجل-
=جلا-
=جلى-
=الجلا-
=الجلى-
=الجلاء-
=الجلائف-
=الجلاب-
=الجلاتين-
=الجلاجل-
=الجلاد-
=الجلادة-
=الجلاف-
=الجلال-
=الجلالة-
=الجلامة-
=الجلاهق-
=جلب-
=الجلب-
=الجلباب-
=الجلبان-
=جلبب-
=الجلبة-
=الجلبوط-
=الجلة-
=جلجل-
=الجلجل-
=الجلجلان-
=الجلجلة-
=الجلجلة-
=جلح-
=الجلحاء-
=الجلحة-
=جلخ-
=جلد-
=الجلد-
=الجلدة-
=الجلدي-
=الجلذ-
=جلس-
=الجلسة-
=جلط-
=الجلطة-
=جلع-
=الجلع-
=الجلعة-
=الجلعم-
=جلف-
=الجلف-
=الجلفاط-
=الجلفاظ-
=الجلفة-
=جلفط-
=جلفظ-
=جلق-
=الجلكى-
=الجلكى-
=جلل-
=الجلل-
=جلم-
=الجلم-
=الجلمان-
=الجلمد-
=الجلمود-
=الجلنار-
=جله-
=الجلواء-
=الجلواز-
=الجلوبة-
=الجلوة-
=الجلود-
=الجلودي-
=جلوز-
=الجلوزة-
=الجلوس-
=الجلوط-
=جلي-
=الجلي-
=الجليان-
=الجليبة-
=الجلية-
=الجليد-
=الجليدة-
=الجليدي-
=الجليس-
=الجليف-
=الجليل-
=جم-
=الجم-
=الجماء-
=الجماح-
=الجماد-
=جماد-
=جمادى-
=الجمار-
=جمارى و جمارى-
=الجماز-
=الجماع-
=الجماعات-
=الجماعة-
=الجماعية-
=الجمال-
=الجمالية-
=الجمام-
=الجمان-
=الجمانة-
=الجماني-
=الجمة-
=جمجم-
=الجمجمة-
=جمح-
=جمد-
=الجمد-
=جمر-
=الجمر-
=الجمرة-
=الجمرك-
=الجمركي-
=جمز-
=الجمزى-
=الجمزة-
=جمع-
=الجمع-
=الجمعة-
=الجمعية-
=جمل-
=الجمل-
=الجملاء-
=الجملة-
=جمم-
=الجمم-
=الجمناز-
=الجمناستيك-
=جمهر-
=الجمهور-
=الجمهوري-
=الجمهورية-
=الجمود-
=الجموم-
=الجميد-
=الجميرة-
=الجميز-
=الجميزى-
=الجميزة-
=الجميع-
=الجميل-
=الجميم-
=جن-
=الجن-
=جنى-
=الجنى-
=الجنائزي-
=الجنائي-
=الجناب-
=الجنابة-
=الجناة-
=الجناح-
=الجناحية-
=الجناز-
=الجنازة-
=الجناس-
=الجنان-
=الجنانة-
=الجناية-
=جنب-
=الجنب-
=الجنبة-
=الجنة-
=جنح-
=الجنح-
=الجنحة-
=جند-
=الجند-
=الجندار-
=الجندب-
=الجندب-
=جندر-
=الجندرمة-
=جندل-
=الجندل-
=الجندلة-
=الجندي-
=الجندية-
=جنز-
=الجنزار-
=الجنزير-
=جنس-
=الجنس-
=الجنسية-
=الجنطيان-
=جنف-
=الجنف-
=الجنفيص-
=جنق-
=الجنك-
=جنن-
=الجنن-
=الجنوب-
=الجنون-
=الجني-
=الجنيب-
=الجنيبة-
=الجنية-
=الجنين-
=الجنينة-
=الجهاد-
=الجهادى-
=الجهار-
=الجهارة-
=الجهاز-

=ابزارهاى مختلف تشكيل شده باشد،- اللاقط: ابزارى كه با آن اخبار تلگرافى را گيرند،- الباعث أو المرسل: فرستنده امواج و اخبار تلگرافى،-

=الجهام-
=الجهبذ-
=الجهبر-
=الجهة-
=جهد-
=الجهد-
=الجهدان-
=جهر-
=الجهر-
=جهز-
=جهش-
=الجهشة-
=جهض-
=الجهض-
=جهل-
=الجهل-
=الجهلة-
=جهم-
=الجهم-
=الجهمة-
=جهنم-
=الجهور-
=الجهورة-
=الجهوري-
=الجهول-
=الجهير-
=الجهيرة-
=الجهيز-
=الجهيض-
=الجو-
=الجوى-
=الجواء-
=الجوائز-
=الجواب-
=الجوابة-
=الجواحر-
=الجواد-
=الجواد-
=الجوادة-
=الجوار-
=الجوارح-
=الجوارش-
=الجواز-
=الجوازي-
=الجواس-
=الجوالة-
=الجوالح-
=الجوالق-
=الجوانب-
=الجوانح-
=الجواني-
=جوب-
=الجوب-
=الجوبة-
=الجوته-
=الجوخ-
=الجوخة-
=جود-
=الجود-
=الجودة-
=الجوذر-
=جور-
=الجور-
=جورب-
=الجورب-
=الجورة-
=جوز-
=الجوز-
=الجوزاء-
=الجوزة-
=الجوزل-
=الجوسق-
=الجوش-
=الجوشن-
=جوع-
=الجوع-
=الجوعان-
=جوف-
=الجوف-
=الجوفاء-
=الجوفى-
=الجوق-
=الجوقة-
=جول-
=الجول-
=الجولان-
=الجولة-
=الجومائية-
=الجومك-
=الجون-
=الجونة-
=الجوني-
=جوه-
=الجوهر-
=الجوهرة-
=الجوهري-
=جوي-
=الجوي-
=الجيار-
=الجياش-
=الجيئة-
=جيب-
=الجيب-
=الجيبة-
=الجية-
=جيد-
=الجيد-
=الجيداء-
=الجيدانة-
=جير-
=الجير-
=الجيرو-
=الجيزة-
=جيش-
=الجيش-
=الجيشة-
=جيف-
=الجيفة-
=الجيل-
=الجيم-
=الجيوديزية-
=الجيولوجيا-
ح الحاء
ح-

=الحائر-
=الحائرة-
=الحائز-
=الحائط-
=الحائف-
=الحائك-
=الحائكة-
=الحائل-
=الحائلة-
=الحائم-
=الحائمة-
=الحائن-
=الحائنة-
=حاب-
=حابى-
=الحاب-
=الحابة-
=حابس-
=الحابس-
=الحابل-
=الحابلة-
=الحابول-
=حات-
=الحاتم-
=حاث-
=الحاثر-
=حاج-
=الحاج-
=حاجى-
=الحاجب-
=الحاجبة-
=الحاجبية-
=الحاجة-
=حاجز-
=الحاجز-
=الحاجزة-
=الحاجم-
=الحاجيات-
=حاد-
=الحاد-
=حادث-
=الحادث-
=الحادثة-
=الحادر-
=الحادورة-
=الحادي-
=الحاذ-
=الحاذة-
=حاذر-
=الحاذر-
=الحاذق-
=الحاذورة-
=حار-
=الحار-
=حارب-
=الحارة-
=الحارث-
=الحارد-
=الحارزة-
=الحارس-
=حارف-
=الحارك-
=حاز-
=حازب-
=الحازب-
=الحازة-
=الحازر-
=الحازم-
=الحازوقة-
=الحازي-
=حاس-
=حاسى-
=حاسب-
=الحاسب-
=الحاسة-
=الحاسد-
=الحاسر-
=الحاسم-
=حاسن-
=الحاسن-
=حاش-
=حاشا-
=حاشى-
=الحاشد-
=الحاشك-
=الحاشكة-
=حاشم-
=الحاشية-
=حاص-
=الحاصب-
=الحاصة-
=الحاصد-
=الحاصدة-
=حاصر-
=الحاصرة-
=الحاصل-
=الحاصن-
=الحاصنة-
=حاض-
=حاضر-
=الحاضر-
=الحاضرة-
=الحاضرون-
=الحاضنة-
=حاط-
=الحاطمة-
=حاف-
=الحاف-
=الحافان-
=الحافة-
=الحافد-
=الحافرة-
=الحافرية-
=الحافز-
=الحافشة-
=حافظ-
=الحافظ-
=الحافظة-
=الحافل-
=الحافلة-
=الحافي-
=حاق-
=الحاق-
=الحاقة-
=الحاقد-
=الحاقن-
=الحاقنة-
=حاك-
=حاكى-
=الحاكة-
=حاكم-
=الحاكم-
=الحاكورة-
=الحاكي-
=حال-
=الحال-
=حالى-
=حالب-
=الحالب-
=الحالبان-
=الحالبة-
=الحالة-
=حالف-
=الحالق-
=الحالقة-
=الحالك-
=الحالوق-
=الحالي-
=الحالية-
=حام-
=حامى-
=الحامز-
=الحامض-
=الحامضة-
=الحامل-
=الحاملة-
=الحامولة-
=الحامي-
=الحامية-
=حان-
=الحان-
=الحاناة-
=الحانئ-
=الحانة-
=الحانط-
=الحانوت-
=الحانوتي-
=الحانوي-
=الحاني-
=الحانية-
=حاوت-
=حاود-
=حاور-
=حاوش-
=حاوص-
=حاوط-
=حاول-
=الحاوي-
=الحاوية-
=حايا-
=حايد-
=حاين-
=الحئي-
=حب-
=الحب-
=حبا-
=حبى-
=الحبا-
=الحباء-
=الحبائس-
=الحباب-
=الحبابة-
=الحباحب-
=الحبار-
=الحبارى-
=الحباط-
=الحباك-
=الحبال-
=الحبالة-
=حبب-
=الحبب-
=الحبة-
=حبحب-
=حبذ-
=حبذا-
=حبر-
=الحبر-
=الحبرة-
=الحبرور-
=الحبرية-
=الحبرير-
=حبس-
=الحبس-
=الحبسة-
=حبش-
=الحبش-
=الحبشة-
=الحبشي-
=حبط-
=الحبط-
=الحبق-
=حبك-
=الحبكة-
=حبل-
=الحبل-
=الحبلى-
=الحبلانة-
=الحبلة-
=الحبوة-
=الحبورة-
=الحبوس-
=الحبي-
=الحبيب-
=الحبير-
=الحبيس-
=الحبيسة-
=الحبيك-
=حت-
=حتى-
=الحتات-
=حتام-
=الحتت-
=حتد-
=الحتد-
=الحتف-
=حتم-
=الحتم-
=الحتمة-
=الحتمية-
=حث-
=حثا-
=حثى-
=الحثاث-
=الحثال-
=الحثالة-
=حثث-
=حثر-
=الحثر-
=الحثواء-
=الحثوث-
=الحثي-
=الحثيث-
=حج-
=الحجاب-
=الحجابة-
=الحجاج-
=الحجاز-
=الحجام-
=الحجامة-
=حجب-
=الحجة-
=حجر-
=الحجر-
=الحجر-
=الحجرة-
=الحجري-
=الحجرية-
=حجز-
=الحجز-
=الحجزة-
=حجل-
=الحجل-
=الحجلة-
=حجم-
=الحجم-
=حجن-
=الحجناء-
=الحجون-
=الحجيج-
=الحجيجة-
=الحجير-
=الحجيل-
=حد-
=الحد-
=حدا-
=حدى-
=الحداء-
=الحداث-
=الحداثة-
=الحداجة-
=الحداد-
=الحدادة-
=الحدام-
=الحدأة-
=حدب-
=الحدب-
=الحدباء-
=الحدبة-
=الحدة-
=حدث-
=الحدث-
=الحدثان-
=حدج-
=الحدج-
=حدد-
=حدر-
=الحدر-
=الحدراء-
=الحدرة-
=حدس-
=الحدس-
=الحدسيات-
=حدق-
=الحدق-
=الحدقة-
=حدل-
=حدم-
=الحدم-
=الحدمة-
=الحدورة-
=حدي-
=الحديث-
=الحديج-
=الحديد-
=الحديدة-
=الحديدات-
=الحديس-
=الحديقة-
=حذ-
=حذا-
=الحذاء-
=حذار-
=الحذاريات-
=الحذافة-
=الحذة-
=الحذذ-
=حذر-
=الحذر-
=حذف-
=الحذف-
=الحذفار-
=الحذفة-
=الحذفور-
=حذق-
=حذلق-
=الحذلق-
=الحذو-
=الحذوة-
=حر-
=الحر-
=الحرى-
=الحرائر-
=الحراب-
=الحراثة-
=الحراج-
=الحراجة-
=الحرارة-
=الحرارية-
=الحراسة-
=الحراش-
=الحرافة-
=الحراق-
=الحراقة-
=الحراك-
=الحرام-
=الحرامي-
=الحران-
=حرب-
=الحرب-
=الحرباء-
=الحرباءة-
=الحربة-
=الحربش-
=الحرة-
=الحرت-
=حرث-
=الحرث-
=حرج-
=الحرج-
=الحرجة-
=حرد-
=الحرد-
=الحردان-
=الحردبة-
=الحرذون-
=حرر-
=حرز-
=الحرز-
=حرس-
=الحرس-
=الحرسان-
=الحرسنة-
=الحرسي-
=حرش-
=الحرش-
=الحرشة-
=حرص-
=الحرص-
=حرض-
=حرف-
=الحرف-
=الحرفة-
=حرق-
=الحرق-
=الحرقة-
=حرقص-
=الحرقفة-
=الحرقوف-
=حرك-
=الحرك-
=الحركة-
=حركش-
=حرم-
=الحرم-
=الحرمان-
=الحرمة-
=الحرمل-
=حرن-
=الحروق-
=الحروقة-
=الحرون-
=الحري-
=الحريب-
=الحريت-
=الحرية-
=الحريثة-
=الحريج-
=الحريد-
=الحرير-
=الحريرة-
=الحريري-
=الحريز-
=الحريسة-
=الحريش-
=الحريص-
=الحريصة-
=الحريف-
=الحريق-
=الحريقة-
=الحريك-
=الحريكة-
=الحريم-
=الحريمي-
=حز-
=الحز-
=حزا-
=حزى-
=الحزاز-
=الحزازة-
=الحزام-
=الحزامة-
=حزب-
=الحزب-
=الحزبي-
=الحزبية-
=الحزة-
=حزر-
=حزز-
=حزق-
=الحزقة-
=حزك-
=حزم-
=الحزم-
=الحزم-
=الحزمة-
=حزن-
=الحزن-
=الحزنان-
=الحزنبل-
=الحزنة-
=الحزور-
=الحزورة-
=الحزونة-
=حزي-
=الحزيب-
=حزيران-
=الحزيم-
=الحزين-
=حس-
=الحس-
=حسا-
=حسى-
=الحسا-
=الحساء-
=الحساب-
=الحسابي-
=الحساد-
=الحساس-
=الحساسات-
=الحساسة-
=الحساسية-
=الحساف-
=الحسافة-
=الحساكة-
=الحسالة-
=الحسام-
=الحسان-
=الحسانة-
=حسب-
=الحسب-
=الحسبان-
=الحسبانة-
=الحسبة-
=حسحس-
=حسد-
=حسر-
=الحسر-
=الحسران-
=الحسرة-
=حسس-
=حسك-
=الحسك-
=الحسكة-
=حسم-
=الحسم-
=حسن-
=الحسن-
=الحسن-
=الحسنى-
=الحسنان-
=الحسنة-
=الحسو-
=الحسوة-
=الحسود-
=الحسوس-
=الحسون-
=الحسي-
=الحسيب-
=الحسية-
=الحسير-
=الحسيس-
=الحسيك-
=الحسيكة-
=الحسين-
=حش-
=الحش-
=حشا-
=حشى-
=الحشا-
=الحشى-
=الحشارة-
=الحشاش-
=الحشاشة-
=الحشاك-
=الحشاكة-
=حشد-
=الحشد-
=الحشد-
=حشر-
=الحشر-
=الحشرة-
=حشرج-
=الحشري-
=حشف-
=الحشف-
=الحشفة-
=حشك-
=الحشكة-
=حشم-
=الحشم-
=الحشمة-
=الحشو-
=الحشوة-
=الحشوك-
=الحشوي-
=حشى-
=الحشي-
=الحشياء-
=الحشيان-
=الحشية-
=الحشيش-
=الحشيشة-
=الحشيف-
=الحشيكة-
=الحشيم-
=حص-
=الحص-
=حصى-
=الحصى-
=الحصاء-
=الحصاة-
=الحصاد-
=الحصار-
=الحصاص-
=الحصاصة-
=الحصالة-
=الحصان-
=الحصانة-
=حصب-
=الحصب-
=الحصباء-
=الحصبة-
=الحصة-
=الحصحاص-
=الحصحص-
=حصد-
=الحصد-
=الحصداء-
=حصر-
=الحصر-
=الحصر-
=الحصرم-
=الحصرمة-
=حصص-
=الحصص-
=حصف-
=الحصف-
=حصل-
=الحصل-
=حصن-
=الحصن-
=الحصناء-
=الحصور-
=الحصوي-
=حصي-
=الحصية-
=الحصيد-
=الحصيدة-
=الحصير-
=الحصيرة-
=الحصيص-
=الحصيصة-
=الحصيف-
=الحصيل-
=الحصيلة-
=الحصين-
=حض-
=الحضار-
=الحضارة-
=الحضانة-
=حضر-
=الحضر-
=الحضرة-
=الحضري-
=حضض-
=حضن-
=الحضن-
=الحضنة-
=الحضور-
=الحضون-
=الحضيرة-
=الحضيض-
=حط-
=الحطاب-
=الحطابة-
=الحطاط-
=الحطاطة-
=الحطام-
=الحطامة-
=حطب-
=الحطب-
=الحطبة-
=حطم-
=الحطم-
=الحطمة-
=الحطوط-
=الحطوم-
=الحطيئة-
=الحطيب-
=الحطيبة-
=الحطيطة-
=حظ-
=الحظ-
=حظا-
=الحظى-
=الحظاة-
=الحظار-
=الحظة-
=حظر-
=الحظر-
=حظل-
=الحظل-
=الحظو-
=الحظوة-
=حظي-
=الحظيا-
=الحظية-
=الحظيظ-
=الحظيرة-
=حف-
=الحف-
=حفا-
=الحفاء-
=الحفار-
=الحفاصة-
=الحفاظ-
=الحفاف-
=الحفافة-
=الحفال-
=الحفالة-
=الحفان-
=الحفانة-
=الحفة-
=حفحف-
=حفد-
=الحفد-
=حفر-
=الحفر-
=الحفرى-
=الحفرة-
=الحفريات-
=حفز-
=حفش-
=الحفش-
=الحفشة-
=حفص-
=الحفص-
=حفظ-
=الحفظ-
=الحفظة-
=حفف-
=الحفف-
=حفل-
=الحفل-
=الحفلى-
=الحفلة-
=حفن-
=الحفنة-
=حفي-
=الحفي-
=الحفيد-
=الحفير-
=الحفيرة-
=الحفيظة-
=الحفيل-
=حق-
=الحق-
=الحقاء-
=الحقاب-
=الحقارة-
=الحقاني-
=حقب-
=الحقب-
=الحقباء-
=الحقبة-
=الحقة-
=حقد-
=الحقد-
=حقر-
=حقر-
=حقق-
=حقل-
=الحقل-
=الحقلة-
=حقن-
=الحقن-
=الحقنة-
=الحقو-
=الحقود-
=الحقيبة-
=الحقيدة-
=الحقير-
=الحقيق-
=الحقيقة-
=الحقين-
=حك-
=الحك-
=حكى-
=الحكي-
=الحكاك-
=الحكاكة-
=الحكاكات-
=الحكاية-
=الحكة-
=حكر-
=الحكر-
=الحكرة-
=الحكك-
=حكل-
=الحكل-
=الحكلة-
=حكم-
=الحكم-
=الحكمة-
=الحكومة-
=الحكي-
=الحكيم-
=الحكيمة-
=حل-
=الحل-
=حلا-
=حلى-
=الحلائب-
=الحلاب-
=الحلاج-
=الحلاجة-
=الحلاحل-
=الحلاف-
=الحلافة-
=الحلافي-
=الحلاق-
=الحلاقة-
=الحلال-
=الحلاوة-
=حلب-
=الحلب-
=الحلبان-
=الحلباب-
=الحلبة-
=الحلبوب-
=الحلة-
=حلج-
=الحلجة-
=حلحل-
=الحلزون-
=الحلزونة-
=الحلزوني-
=الحلس-
=حلف-
=الحلف-
=الحلفاء-
=الحلفاة-
=الحلفة-
=حلق-
=الحلق-
=الحلقى-
=الحلقة-
=حلقم-
=الحلقوم-
=حلك-
=الحلك-
=الحلكى-
=الحلكاء-
=الحلكة-
=حلل-
=حلم-
=الحلم-
=الحلمة-
=حلو-
=الحلو-
=الحلوى-
=الحلواء-
=الحلوان-
=الحلواني-
=الحلوب-
=الحلوبة-
=الحلوق-
=الحلولية-
=الحلويات-
=حلي-
=حلى-
=الحلي-
=الحليب-
=الحلية-
=الحليج-
=الحليف-
=الحليق-
=الحليل-
=الحليلة-
=الحليم-
=الحليمات-
=الحليمة-
=حم-
=الحم-
=حمى-
=الحما-
=الحمى-
=الحماء-
=الحمائر-
=الحماة-
=الحماحم-
=الحماحمة-
=حماد-
=الحماد-
=الحمادى-
=الحمار-
=الحمارة-
=الحماس-
=الحماسة-
=الحماض-
=الحماضة-
=الحماق-
=الحمال-
=الحمالة-
=الحمام-
=الحمامى-
=الحمامة-
=الحماية-
=حمأ-
=حمئ-
=الحم ء-
=الحمأ-
=الحمي ء-
=الحمأة-
=الحمة-
=حمحم-
=الحمحم-
=حمد-
=الحمد-
=الحمدة-
=حمر-
=الحمر-
=الحمراء-
=الحمرة-
=حمز-
=حمس-
=الحمس-
=الحمساء-
=حمش-
=حمش-
=حمص-
=الحمص-
=الحمصة-
=حمض-

=،- الجمل: شتر گياه حمض (شور) خورد،- الإبل: شتران را گياه حمض خورانيد،- الشي ء: آن چيز را ترش كرد،-

=الحمض-
=الحمضة-
=الحمضيات-
=الحمضية-
=حمق-
=الحمق-
=الحمقاء-
=الحمقيق-
=حمل-
=الحمل-
=الحملاج-
=الحملاق-
=الحملان-
=الحملة-
=حملق-
=الحملوق-
=حمم-
=الحمم-
=الحممة-
=الحمو-
=الحمو-
=الحمود-
=الحموضة-
=الحموقة-
=الحمول-
=الحمولة-
=حمي-
=الحمي-
=الحميا-
=الحمية-
=الحميد-
=الحميدة-
=الحميرة-
=الحميس-
=الحميسة-
=الحميص-
=الحميضة-
=الحميقى-
=الحميقاء-
=الحميقة-
=الحميل-
=الحميلة-
=الحميم-
=الحميمة-
=حن-
=حنا-
=حنى-
=الحناء-
=الحناءة-
=الحنادس-
=الحناط-
=الحناطي-
=الحناك-
=الحنان-
=الحنانة-
=حنبل-
=الحنبل-
=حنث-
=الحنث-
=حنجر-
=الحنجرة-
=الحنجلة-
=الحنجور-
=حنحن-
=حندس-
=الحندس-
=الحندقوق-
=الحندقوقى-
=حنش-
=الحنش-
=حنط-
=الحنطة-
=الحنطي-
=حنظل-
=الحنظل-
=حنف-
=الحنفاء-
=الحنفش-
=الحنفية-
=الحنفيش-
=حنق-
=الحنق-
=حنك-
=الحنك-
=الحنكة-
=الحنكليس-
=حنن-
=الحنو-
=الحنوط-
=الحنون-
=الحنية-
=الحنيف-
=الحنيفي-
=الحنيفية-
=الحنيق-
=الحنيك-
=الحنين-
=حو-
=حوى-
=الحواء-
=الحواة-
=الحوار-
=الحوارى-
=الحوارية-
=الحواز-
=الحواس-
=الحواشة-
=الحواشك-
=الحواص-
=الحواط-
=الحواطة-
=حوال-
=الحوال-
=حوالى-
=الحوالب-
=الحوالة-
=الحوالي-
=الحوامض-
=الحوامل-
=الحواني-
=الحوب-
=الحوباء-
=الحوبة-
=الحوت-
=الحوة-
=الحوتكة-
=حوج-
=الحوج-
=الحوجاء-
=حوجل-
=الحوذان-
=الحوذي-
=حور-
=الحور-
=الحوراء-
=الحورية-
=الحوز-
=الحوزة-
=الحوزي-
=الحوسة-
=حوش-
=الحوش-
=الحوشي-
=الحوص-
=الحوصاء-
=حوصل-
=الحوصل-
=الحوصلاء-
=الحوصلة-
=حوض-
=الحوض-
=الحوضية-
=حوط-
=الحوط-
=الحوطة-
=حوف-
=الحوف-
=الحوق-
=حوقل-
=الحوقلة-
=الحوك-
=حول-
=الحول-
=حول-
=حولى-
=الحولاء-
=الحولة-
=الحولق-
=الحولقة-
=الحولي-
=الحوليات-
=حوم-
=الحومة-
=حوي-
=الحوي-
=الحوية-
=حي-
=الحي-
=حيا-
=الحيا-
=الحياء-
=الحياة-
=الحياد-
=الحيازة-
=الحياصة-
=الحياك-
=الحياكة-
=الحيال-
=الحيبة-
=الحية-
=حيث-
=حيثما-
=الحيثيات-
=الحيثية-
=حيد-
=الحيد-
=الحيدة-
=حير-
=الحير-
=الحيرى-
=الحيران-
=الحيرة-
=حيز-
=الحيز-
=الحيزبور-
=الحيزوم-
=الحيطة-
=الحيف-
=الحيفة-
=الحيقر-
=الحيكى-
=الحيكانة-
=الحيل-
=الحيلة-
=الحيلولة-
=حين-
=الحين-
=حينئذ-
=حينذاك-
=حينما-
=حيهل-
=حيهلا-
=الحيوان-
=الحيواني-
=الحيوانية-
=الحيوي-
=الحيوية-
=حيي-
=الحيي-
خ الخاء
خ-

=الخائب-
=الخائف-
=الخائل-
=الخائن-
=الخائنة-
=خاب-
=خابر-
=الخابز-
=الخابل-
=الخابلان-
=الخابور-
=الخابئة-
=الخابية-
=الخاتام-
=الخاتر-
=خاتل-
=الخاتم-
=الخاتمة-
=خاتن-
=الخاتون-
=الخاثر-
=الخاثرة-
=خاد-
=الخادج-
=الخادر-
=خادع-
=الخادع-
=الخادعة-
=الخادم-
=الخادمة-
=الخادمية-
=خادن-
=خاذل-
=الخاذل-
=خار-
=الخارب-
=خارج-
=الخارج-
=الخارجة-
=الخارجى-
=الخارجية-
=خارش-
=خارف-
=الخارق-
=الخارم-
=الخاز-
=خازى-
=الخازر-
=خازم-
=الخازن-
=الخازوق-
=خاس-
=خاسأ-
=الخاسئ-
=الخاسر-
=الخاسف-
=الخاشع-
=الخاشعة-
=خاشن-
=الخاشي-
=الخاشية-
=الخاص-
=الخاصة-
=خاصر-
=الخاصرة-
=خاصل-
=خاصم-
=الخاصية-
=خاض-
=خاضر-
=خاضع-
=الخاضع-
=الخاضل-
=خاط-
=الخاطي ء-
=الخاطئة-
=خاطب-
=الخاطب-
=خاطر-
=الخاطر-
=الخاطف-
=الخاطوف-
=خاف-
=الخاف-
=الخافة-
=خافت-
=الخافت-
=الخافض-
=الخافق-
=الخافقات-
=الخافقان-
=الخافقة-
=الخافي-
=الخافية-
=الخاقان-
=خال-
=الخال-
=خالب-
=الخالب-
=الخالية-
=الخالة-
=خالج-
=الخالج-
=الخالد-
=الخالدة-
=خالس-
=خالص-
=الخالص-
=خالط-
=خالع-
=الخالع-
=خالف-
=الخالف-
=الخالفة-
=خالق-
=الخالي-
=الخام-
=الخامة-
=خامر-
=الخامل-
=خان-
=الخان-
=الخانة-
=الخانع-
=الخانق-
=الخانوق-
=خاوص-
=خاوض-
=خاوف-
=الخاوي-
=الخاوية-
=خاير-
=خايل-
=خب-
=الخب-
=خبا-
=خبى-
=الخباء-
=الخبائب-
=الخبائث-
=الخباب-
=الخباز-
=الخبازى-
=الخبازة-
=الخباش-
=الخباشات-
=الخباط-
=الخبال-
=الخب ء-
=خبب-
=الخبب-
=خبت-
=الخبت-
=الخبة-
=الخبتة-
=خبث-
=الخبث-
=خبر-
=الخبر-
=الخبرة-
=خبز-
=الخبز-
=الخبز-
=الخبزة-
=خبش-
=خبص-
=خبط-
=الخبط-
=الخبطة-
=خبل-
=الخبل-
=خبن-
=الخبن-
=الخبنة-
=الخبوط-
=الخبي ء-
=الخبيئة-
=الخبيث-
=الخبيثة-
=الخبير-
=الخبيز-
=الخبيزة-
=الخبيص-
=الخبيصة-
=الخبيط-
=الختار-
=الختال-
=الختالة-
=الختام-
=الختامي-
=الختان-
=الختانة-
=ختر-
=ختل-
=الختل-
=ختم-
=الختم-
=ختن-
=الختن-
=الختنة-
=الختور-
=الختير-
=الختين-
=الخثارة-
=خثر-
=خثم-
=الخثم-
=الخثمة-
=خجل-
=الخجل-
=الخجلان-
=الخجول-
=خد-
=الخد-
=الخداج-
=الخدار-
=الخداري-
=الخدارية-
=الخداع-
=الخداعة-
=الخدام-
=الخدامة-
=الخدة-
=خدج-
=خدد-
=خدر-
=الخدر-
=الخدرة-
=الخدرنق-
=خدش-
=الخدش-
=خدع-
=الخدعة-
=خدم-
=الخدماء-
=الخدمة-
=الخدن-
=الخدنة-
=الخدوج-
=الخدوش-
=الخدوع-
=الخديج-
=الخديعة-
=الخديم-
=الخدين-
=الخديوي-
=خذرف-
=الخذروف-
=خذل-
=الخذول-
=خر-
=الخر-
=الخراب-
=الخرابة-
=الخرابيش-
=الخراج-
=الخراجة-
=الخرادل-
=الخراديل-
=الخرار-
=الخرارة-
=الخراز-
=الخرازة-
=الخراس-
=الخراشة-
=الخراص-
=الخراط-
=الخراطة-
=الخرافة-
=خرب-
=الخرب-
=الخربة-
=خربش-
=الخربق-
=خربص-
=خرت-
=الخرت-
=خرج-
=الخرج-
=الخرجة-
=خرخر-
=الخرخرة-
=خرد-
=الخردة-
=الخردجي-
=الخردق-
=خردل-
=الخردل-
=الخردلة-
=الخردلية-
=خرز-
=الخرز-
=الخرزة-
=خرس-
=الخرس-
=الخرساء-
=الخرسة-
=خرش-
=الخرش-
=الخرشاء-
=الخرشاف-
=الخرشة-
=الخرشفة-
=الخرشوف-
=خرص-
=الخرص-
=خرط-
=الخرط-
=الخرطال-
=خرطم-
=الخرطم-
=الخرطوم-
=خرف-
=الخرف-
=الخرفة-
=خرفش-
=الخرفي-
=خرق-
=الخرق-
=الخرق-
=الخرقاء-
=الخرقة-
=خرم-
=الخرم-
=الخرماء-
=الخرمة-
=خرمش-
=الخرنوب-
=الخرنوبة-
=الخروب-
=الخروبة-
=الخروج-
=الخرود-
=الخرور-
=الخروس-
=الخروع-
=الخروف-
=الخروفة-
=الخري-
=الخريت-
=الخريج-
=الخريدة-
=الخرير-
=الخريز-
=الخريطة-
=الخريع-
=الخريف-
=الخريفي-
=الخريم-
=خز-
=الخز-
=خزا-
=خزى-
=الخزى-
=الخزاعي-
=الخزاف-
=الخزام-
=الخزامى-
=الخزامة-
=الخزان-
=الخزانة-
=الخزانة-
=خزر-
=الخزر-
=الخزراء-
=الخزرة-
=الخزز-
=الخزعبل-
=الخزعبلة-
=الخزعبيل-
=الخزف-
=الخزفة-
=الخزفي-
=خزق-
=خزل-
=خزم-
=الخزم-
=خزن-
=الخزنة-
=خزي-
=الخزي-
=الخزية-
=الخزين-
=الخزينة-
=خس-
=الخس-
=الخسارة-
=الخساس-
=الخسالة-
=الخسان-
=خسأ-
=خسئ-
=خسر-
=خسس-
=خسف-
=الخسف-
=الخسفة-
=خسل-
=الخسوف-
=خسي-
=الخسي ء-
=الخسير-
=الخسيس-
=الخسيسة-
=الخسيف-
=الخسيل-
=خش-
=الخش-
=خشى-
=الخشاء-
=الخشاب-
=الخشار-
=الخشارة-
=الخشاش-
=الخشاشة-
=الخشاف-
=الخشام-
=الخشاية-
=خشب-
=الخشب-
=الخشب ي-
=الخشباء-
=الخشبة-
=الخشبي-
=الخشخاش-
=الخشخاشة-
=خشخش-
=الخشخش-
=خشر-
=الخشرم-
=خشع-
=الخشعة-
=الخشف-
=الخشفة-
=خشم-
=الخشماء-
=خشن-
=الخشن-
=الخشناء-
=الخشوع-
=الخشونة-
=خشي-
=الخشي-
=الخشيا-
=الخشيان-
=الخشيانة-
=الخشيب-
=الخشية-
=الخشيف-
=الخشين-
=خص-
=الخص-
=خصى-
=الخصار-
=الخصاص-
=الخصاصة-
=الخصاف-
=الخصام-
=الخصان-
=خصب-
=الخصب-
=خصر-
=الخصر-
=خصص-
=خصف-
=الخصف-
=الخصفة-
=خصل-
=الخصل-
=الخصلة-
=خصم-
=الخصم-
=الخصوبة-
=الخصوص-
=الخصوصي-
=الخصوصية-
=الخصومة-
=الخصي-
=الخصيب-
=الخصية-
=الخصيف-
=الخصيلة-
=الخصيم-
=الخضاب-
=الخضاد-
=الخضار-
=الخضارم-
=الخضاري-
=الخضام-
=الخضامة-
=خضب-
=الخضب-
=خضد-
=الخضد-
=خضر-
=الخضر-
=الخضراء-
=الخضرة-
=خضرم-
=الخضرم-
=خضع-
=الخضع-
=الخضعاء-
=الخضعة-
=خضل-
=الخضل-
=الخضلة-
=خضم-
=الخضم-
=الخضوب-
=الخضور-
=الخضوع-
=الخضيب-
=الخضير-
=الخضيري-
=الخضيعة-
=الخضيلة-
=الخضيمة-
=خط-
=الخط-
=الخط-
=خطا-
=خطى-
=الخطاء-
=الخطاب-
=الخطابة-
=الخطار-
=الخطاط-
=الخطاف-
=الخطام-
=خطئ-
=الخطء-
=الخطأ-
=خطب-
=الخطب-
=الخطبة-
=الخطة-
=خطر-
=خطر-
=الخطر-
=الخطرة-
=خطط-
=خطف-
=الخطف-
=الخطفة-
=خطل-
=الخطل-
=الخطلاء-
=خطم-
=الخطم-
=الخطماء-
=الخطمي-
=الخطمية-
=الخطوة-
=الخطورة-
=الخطوط-
=خطى-
=الخطي-
=الخطيئة-
=الخطيب-
=الخطيبى-
=الخطية-
=الخطير-
=الخطيف-
=الخطيفة-
=خف-

=اين واژه ضد (ثقل) است، بى پروا شد، دارائى او كم شد،- المطر: باران سبك شد،- خفا و خفة و خفوفا القوم: آن قوم كم شدند، با شتاب رفتند،-

=الخف-
=خفا-
=خفى-
=الخفاء-
=الخفارة-
=الخفاش-
=الخفاف-
=الخفاق-
=الخفان-
=خفت-
=الخفت-
=الخفة-
=خفر-
=الخفر-
=الخفرة-
=خفض-
=الخفض-
=خفف-
=خفق-
=الخفق-
=الخفقة-
=الخفوت-
=الخفي-
=الخفية-
=الخفيت-
=الخفير-
=الخفيض-
=الخفيضة-
=الخفيف-
=خل-
=الخل-
=خلا-
=خلى-
=الخلى-
=الخلاء-
=الخلاب-
=الخلابة-
=الخلاة-
=الخلاسي-
=الخلاص-
=الخلاصة-
=الخلاط-
=الخلاطة-
=الخلاع-
=الخلاعة-
=الخلاف-
=الخلافة-
=الخلاق-
=الخلاق-
=الخلال-
=الخلالة-
=خلب-
=الخلب-
=الخلباء-
=الخلبة-
=الخلبوب-
=الخلبوت-
=الخلة-
=خلج-
=الخلج-
=الخلخال-
=الخلخل-
=خلد-
=الخلد-
=خلس-
=الخلس-
=الخلسة-
=خلص-
=الخلص-
=الخلصان-
=خلط-
=الخلط-
=الخلطة-
=خلع-
=الخلع-
=الخلعة-
=خلف-
=الخلف-
=الخلفان-
=الخلفة-
=خلق-
=الخلق-
=الخلق-
=الخلقاء-
=الخلقة-
=الخلقي-
=الخلقين-
=خلل-
=الخلل-
=الخلنج-
=الخلو-
=الخلوب-
=الخلوة-
=الخلود-
=الخلوص-
=الخلوق-
=الخلي-
=الخلية-
=الخليج-
=الخليس-
=الخليط-
=الخليع-
=الخليعة-
=الخليف-
=الخليفة-
=الخليق-
=الخليقة-
=الخليل-
=الخليلة-
=الخليوز-
=خم-
=الخم-
=الخمار-
=الخمارة-
=خماس-
=الخماسي-
=الخماشة-
=الخمال-
=الخمالة-
=الخمان-
=الخمة-
=خمخم-
=خمد-
=خمر-
=الخمر-
=الخمرة-
=الخمري-
=خمس-
=الخمس-
=الخمسة-
=الخمسون-
=خمش-
=الخمش-
=خمص-
=الخمصان-
=الخمصانة-
=الخمصة-
=خمل-
=الخمل-
=الخملة-
=خمن-
=الخمود-
=الخموش-
=الخمير-
=الخمير-
=الخميرة-
=الخميس-
=الخميص-
=الخميصة-
=الخميل-
=الخميلة-
=خن-
=خنا-
=الخنى-
=الخناة-
=خناث-
=الخنازير-
=الخنازيرية-
=الخناس-
=الخناق-
=الخناقية-
=الخنان-
=الخنة-
=خنث-
=الخنث-
=الخنثى-
=الخنجر-
=خنخن-
=خندق-
=الخندق-
=خنز-
=الخنز-
=الخنزرة-
=الخنزوان-
=الخنزوانة-
=الخنزير-
=الخنزيرة-
=خنس-
=الخنس-
=الخنساء-
=الخنشار-
=الخنصر-
=خنع-
=الخنع-
=خنف-
=الخنفس-
=الخنفساء-
=الخنفساءة-
=خنق-
=الخنق-
=الخنوص-
=الخنوصة-
=الخنوع-
=خني-
=الخنيق-
=خوى-
=الخوى-
=الخواء-
=الخوات-
=الخواجه-
=الخوار-
=الخوارج-
=الخواص-
=الخواض-
=الخواف-
=الخوافق-
=الخوافي-
=الخوالد-
=الخوالق-
=الخوان-
=الخئولة-
=الخؤون-
=الخوبة-
=خوت-
=الخوتاء-
=الخوخ-
=الخوخة-
=الخود-
=الخوذان-
=الخوذة-
=خور-
=الخور-
=الخورس-
=الخوري-
=خوزق-
=الخوزلى-
=خوس-
=الخوشان-
=الخوشانة-
=خوص-
=الخوص-
=الخوصاء-
=الخوصة-
=خوض-
=الخوض-
=الخوضة-
=الخوط-
=خوف-
=الخوف-
=خول-
=الخول-
=الخولع-
=خولط-
=الخولي-
=خون-
=خوي-
=الخوي-
=الخياب-
=الخيار-
=الخيارة-
=الخياش-
=الخياصة-
=الخياط-
=الخياطة-
=الخيال-
=الخيالات-
=الخيالة-
=الخيالي-
=الخيالية-
=الخيام-
=الخيانة-
=خيب-
=الخيبة-
=الخيدع-
=خير-
=الخير-
=الخيرات-
=الخيرة-
=الخيري-
=الخيرية-
=الخيزران-
=الخيزرانة-
=الخيزلى-
=خيس-
=الخيس-
=الخيسة-
=الخيش-
=الخيشة-
=الخيشوم-
=خيط-
=الخيط-
=الخيطى-
=الخيطل-
=خيف-
=الخيفاء-
=الخيفة-
=خيل-
=الخيل-
=الخيلاء-
=الخيلان-
=الخيلة-
=الخيلع-
=الخيليات-
=خيم-
=الخيم-
=الخيمة-
=الخيمي-
د الدال
د-

=داء-
=الداء-
=الدائحة-
=الدائرة-
=الدائف-
=الدائم-
=الدائن-
=الدائي-
=الدابة-
=الدابر-
=الدابرة-
=الدابوق-
=الداثر-
=الداج-
=داجى-
=داجن-
=الداجن-
=الداجنة-
=الداجي-
=الداجية-
=داح-
=الداح-
=الداحة-
=الداحر-
=الداحس-
=داحل-
=الداحوس-
=الداحول-
=داخ-
=داخل-
=الداخل-
=الداخلة-
=الداخلي-
=الداخلية-
=الداخون-
=داد-
=دار-
=الدار-
=دارى-
=الداران-
=الدارب-
=الداربة-
=الدارة-
=الدارج-
=الدارجة-
=دارس-
=الدارس-
=الدارصيني-
=الدارع-
=الدارعة-
=دارك-
=الدارم-
=الداري-
=داس-
=الداسوس-
=الداشن-
=داعى-
=داعب-
=الداعب-
=الداعر-
=الداعرة-
=داعك-
=الداعك-
=الداعكة-
=الداعي-
=الداعية-
=الداغر-
=داغش-
=الداغصة-
=الداغلة-
=داف-
=الدافة-
=دافع-
=الدافع-
=الدافق-
=داق-
=داقف-
=داك-
=داكش-
=دال-
=دالى-
=الدالة-
=الدالج-
=الدالح-
=دالس-
=الدالف-
=الدالهة-
=الدالي-
=الدالية-
=دام-
=الداما-
=الدامج-
=الدامجانة-
=الدامر-
=الدامس-
=الدامع-
=الدامعة-
=الدامغة-
=الدامكة-
=دامل-
=الداموس-
=الدامي-
=الدامية-
=الدأماء-
=دان-
=دانى-
=الدانج-
=الداني-
=داهى-
=داهم-
=داهن-
=الداهي-
=الداهية-
=داوى-
=داود-
=داور-
=داول-
=داوم-
=الداية-
=داين-
=دأب-
=الدأب-
=الدؤوب-
=دب-
=الدب-
=الدبى-
=الدباء-
=الدباءة-
=الدباب-
=الدبابة-
=الدباة-
=الدباج-
=الدبار-
=الدباس-
=الدباغ-
=الدباغة-
=الدبال-
=الدبان-
=الدبب-
=الدبة-
=دبج-
=الدبداب-
=دبدب-
=دبر-
=الدبر-
=الدبران-
=الدبرة-
=الدبرة-
=الدبري-
=دبس-
=الدبس-
=الدبسة-
=الدبش-
=الدبشة-
=دبغ-
=الدبغ-
=الدبغة-
=دبق-
=الدبق-
=دبك-
=الدبكة-
=دبل-
=الدبل-
=الدبلة-
=الدبلوم-
=الدبلوماسي-
=الدبلوماسية-
=الدبوب-
=الدبور-
=الدبورة-
=الدبوس-
=الدبوقاء-
=الدبوقة-
=الدبول-
=الدبيب-
=الدبيغ-
=الدبيلة-
=الدثار-
=دثر-
=الدثر-
=دج-
=دجا-
=الدجاج-
=الدجاجة-
=الدجاجي-
=الدجال-
=الدجالة-
=الدجة-
=دجج-
=الدجج-
=دجر-
=الدجر-
=الدجران-
=الدجرانة-
=دجل-
=دجلة-
=دجن-
=الدجن-
=الدجناء-
=الدجنة-
=الدجوجي-
=الدجي-
=الدجية-
=الدجيل-
=دحا-
=دحى-
=الدحاس-
=الدحال-
=دحر-
=دحرج-
=الدحروجة-
=دحس-
=دحض-
=الدحض-
=دحل-
=الدحل-
=الدحلاء-
=الدحور-
=الدحول-
=الدحيريجة-
=الدخال-
=الدخان-
=دخس-
=الدخس-
=دخل-
=الدخل-
=الدخلة-
=دخن-
=الدخن-
=الدخناء-
=الدخنة-
=الدخول-
=الدخولية-
=الدخيس-
=الدخيل-
=الدخيلة-
=د. د. ت-
=الددن-
=در-
=الدر-
=درى-
=الدرابة-
=الدرابزون-
=الدرابزين-
=الدرابكة-
=الدراج-
=الدراجة-
=الدرارة-
=الدراس-
=الدراسة-
=الدراسي-
=الدراعة-
=الدراق-
=الدراقة-
=الدراقن-
=الدراقنة-
=دراك-
=الدراك-
=الدرام-
=الدراما-
=الدرامة-
=الدراهم-
=الدراية-
=درأ-
=الدرء-
=درب-
=الدرب-
=الدربان-
=الدربة-
=الدربزين-
=الدربكة-
=الدربند-
=الدرة-
=درج-
=الدرج-
=الدرجة-
=درد-
=الدرداء-
=الدردار-
=دردر-
=الدردر-
=الدردورة-
=الدردي-
=الدرر-
=درز-
=الدرز-
=الدرزة-
=الدرزي-
=درس-
=الدرس-
=الدرسة-
=درص-
=الدرص-
=الدرصاء-
=درع-
=الدرع-
=الدرعة-
=الدرعية-
=درف-
=الدرفة-
=الدرقة-
=درك-
=الدرك-
=دركب-
=الدركة-
=دركل-
=الدركي-
=درم-
=الدرم-
=الدرماء-
=الدرمة-
=درن-
=الدرن-
=الدرنة-
=الدرهام-
=الدرهم-
=الدروج-
=الدرور-
=الدروز-
=الدرويش-
=الدري-
=الدري ء-
=الدريئة-
=الدرير-
=الدريس-
=الدريع-
=الدريكة-
=الدريم-
=الدرين-
=الدريهم-
=الدزينة-
=دس-
=الدس-
=الدساس-
=الدساسة-
=الدست-
=الدستان-
=الدستور-
=الدستوري-
=الدستورية-
=دسدس-
=دسس-
=الدسكرة-
=دسم-
=الدسم-
=الدسماء-
=الدسمة-
=الدسيس-
=الدسيسة-
=دشر-
=دشن-
=دع-
=دعا-
=الدعاء-
=الدعاب-
=الدعابة-
=الدعارة-
=الدعام-
=الدعامة-
=الدعامتان-
=الدعاوة-
=الدعاية-
=دعب-
=الدعب-
=دعبل-
=الدعبولة-
=الدعة-
=دعج-
=الدعجاء-
=الدعجة-
=دعر-

=بمعناى گناه كرد،- دعرا العود: چوب دود كرد ولى روشن نشد،-

=الدعر-
=الدعرة-
=الدعرورة-
=دعس-
=الدعس-
=الدعسة-
=الدعق-
=الدعقة-
=دعك-
=دعم-
=الدعمة-
=الدعمتان-
=المدعمشة-
=دعمص-
=الدعموص-
=الدعمي-
=الدعوى-
=الدعوة-
=دعويقة-
=دعي-
=الدعي-
=دغدغ-
=الدغدغة-
=دغر-
=الدغرة-
=الدغري-
=دغش-
=الدغش-
=الدغشة-
=الدغفل-
=الدغفلي-
=دغل-
=الدغل-
=دغم-
=الدغم-
=الدغمة-
=دغوش-
=الدغيشة-
=الدغيلة-
=دف-
=الدف-
=الدفاء-
=الدفاش-
=الدفاع-
=الدفاعي-
=الدفاف-
=الدفاق-
=الدفاية-
=الدفأى-
=الدفآن-
=دفئ-
=دفأ-
=الدف ء-
=الدفئ-
=الدفئة-
=الدفه-
=الدفتر-
=الدفتريا-
=الدفران-
=دفش-
=الدفشة-
=دفع-
=الدفع-
=الدفعة-
=دفف-
=دفق-
=الدفقة-
=الدفل-
=الدفلى-
=دفن-
=الدفن-
=الدفوع-
=الدفوف-
=الدفي ء-
=الدفيئة-
=الدفين-
=الدفينة-
=دق-
=الدق-
=الدقاق-
=الدقاقة-
=الدقة-
=دقدس-
=دقدق-
=دقر-
=الدقرة-
=الدقشة-
=دقع-
=الدقعاء-
=دقق-
=الدقل-
=الدقن-
=الدقيق-
=الدقيقة-
=دك-
=الدك-
=الدكاء-
=الدكاك-
=الدكان-
=الدكاني-
=الدكة-
=الدكتاتور-
=الدكتاتورية-
=الدكتور-
=الدكتورة-
=الدكتيلوغرافيا-
=الدكسة-
=الدكش-
=الدكشاء-
=دكك-
=الدكك-
=دكن-
=الدكناء-
=الدكنة-
=الدكوشة-
=دل-
=الدل-
=دلا-
=دلى-
=الدلى-
=الدلاة-
=الدلاص-
=الدلاع-
=الدلاعة-
=الدلال-
=الدلالة-
=الدلام-
=الدلب-
=الدلبوث-
=الدلة-
=دلج-
=الدلج-
=الدلجان-
=الدلجة-
=دلح-
=دلدل-
=الدلدل-
=الدلدول-
=دلس-
=الدلس-
=الدلسة-
=دلص-
=الدلص-
=الدلصاء-
=الدلصة-
=دلع-
=الدلعة-
=الدلغان-
=دلف-
=الدلف-
=الدلفين-
=دلق-
=الدلق-
=دلك-
=الدلك-
=دلل-
=دلم-
=الدلم-
=الدلماء-
=دله-
=الدلهم-
=الدلو-
=الدلوح-
=الدلوع-
=الدلوف-
=الدلوق-
=الدلوك-
=الدليص-
=الدليع-
=الدليل-
=دم-
=الدم-
=دمى-
=الدمائث-
=الدماثة-
=الدماج-
=الدمار-
=الدماس-
=الدماع-
=الدماغ-
=الدمال-
=الدمان-
=دمث-
=الدمث-
=الدمثاء-
=دمج-
=الدمجة-
=دمدم-
=الدمدمان-
=دمر-
=دمس-
=دمس-
=الدمس-
=الدمستق-
=دمشق-
=الدمشق-
=الدمشقي-
=دمع-
=الدمع-
=الدمعان-
=الدمعة-
=دمغ-
=الدمغة-
=الدمقاس-
=الدمقراطي-
=الدمقراطية-
=الدمقس-
=دمك-
=دمل-
=الدمل-
=الدملة-
=دملج-
=الدملج-
=دملك-
=الدملوج-
=الدملوك-
=دمن-
=الدمن-
=الدمنة-
=الدموثة-
=الدموع-
=الدموك-
=الدموي-
=دمي-
=الدمي-
=الدمية-
=الدميث-
=الدميثة-
=الدميس-
=الدميع-
=الدميغ-
=الدميم-
=الدميمة-
=دن-
=الدن-
=دنا-
=دنى-
=الدناءة-
=الدناوة-
=دنئ-
=دنؤ-
=الدنأى-
=الدنج-
=دندل-
=دندن-
=دنر-
=دنس-
=الدنس-
=دنف-
=الدنف-
=الدنفة-
=دنق-
=دنكز-
=الدنو-
=الدني-
=الدنيا-
=الدنياوي-
=الدني ء-
=الدنيئة-
=الدنية-
=الدنيق-
=الدنيوي-
=الدنيي-
=دهى-
=الدهاء-
=الدهاق-
=الدهان-
=الدهانة-
=الدهجة-
=دهر-
=الدهر-
=الدهري-
=الدهرية-
=دهس-
=دهس-
=الدهس-
=الدهساء-
=دهش-
=الدهش-
=الدهشان-
=الدهشة-
=دهق-
=الدهق-
=الدهقان-
=دهقن-
=الدهقنة-
=دهك-
=الدهلية-
=الدهليز-
=دهم-
=الدهم-
=الدهماء-
=دهن-
=الدهن-
=الدهناء-
=الدهنة-
=الدهني-
=دهور-
=الدهون-
=دهي-
=دوى-
=الدوى-
=الدواء-
=الدواة-
=الدواد-
=الدوار-
=الدوارة-
=الدواري-
=الدواس-
=الدواسة-
=الدواعي-
=الدوام-
=الدوامة-
=الدواهي-
=الدوبل-
=دوح-
=الدوح-
=الدوحاس-
=الدوحة-
=دوخ-
=الدوخة-
=دود-
=الدودة-
=الدودي-
=دور-
=الدور-
=الدوران-
=الدورة-
=الدورق-
=الدوري-
=الدورية-
=الدوزان-
=دوزن-
=الدوسنطاريا و الدوسنتاريا-
=الدوش-
=الدوشك-
=الدوق-
=الدوقة-
=الدوقرة-
=الدوكة-
=دول-
=الدولاب-
=الدولار-
=الدولة-
=الدولج-
=الدولعة-
=الدولي-
=دواليك-
=دوم-
=الدوم-
=الدومان-
=دومل-
=دون-
=الدون-
=دونك-
=الدونم-
=الدووي-
=دوي-
=الدوي-
=الدويبة-
=الدويدة-
=الدويك-
=الدويلات-
=دوين-
=الدياجي-
=و الديار-
=الدياميس-
=الديان-
=الديانة-
=الديباج-
=الديباجة-
=الديباجتان-
=الديبوب-
=الدية-
=الديجوج-
=الديجور-
=ديخ-
=ديد-
=الديدان-
=الديدب-
=الديدبان-
=الديدن-
=دير-
=و الدير-
=الديراني-
=الديرة-
=و الديري-
=الديسم-
=الديفور-
=الديك-
=الديلم-
=ديم-
=الديمة-
=الديماس-
=الديماغوجيا-
=الديموقراطي-
=الديموقراطية-
=الديمومة-
=دين-
=الدين-
=الدينار-
=الديناري-
=الدينامو-
=الدينامومتر-
=الدينامي-
=الدينامية-
=الديناميت-
=الدينة-
=الدينم-
=الدينونة-
=الديوان-
ذ الذّال
ذ-

=ذا-
=الذائد-
=الذائع-
=الذائقة-
=الذائل-
=ذاب-
=الذابل-
=الذابلة-
=ذات-
=الذات-
=الذاتي-
=الذاخر-
=ذاد-
=ذارع-
=ذاع-
=الذاعر-
=ذاف-
=ذاق-
=ذاك-
=ذاكر-
=الذاكر-
=الذاكرة-
=ذال-
=ذام-
=الذام-
=ذاهن-
=الذاوي-
=الذؤابة-
=ذئب-
=ذؤب-
=ذاب-
=الذئب-
=الذؤبان-
=الذئبان-
=الذئبة-
=ذب-
=الذباب-
=الذبابة-
=الذباح-
=الذباذب-
=الذبالة-
=ذبح-
=الذبح-
=الذبحة-
=ذبذب-
=الذبذبة-
=ذبل-
=الذبيح-
=الذبيحة-
=الذحل-
=ذخر-
=الذخر-
=الذخير-
=الذخيرة-
=ذر-
=الذر-
=ذرا-
=ذرى-
=الذرى-
=الذراح-
=الذرارة-
=الذراريح-
=الذراع-
=الذراوة-
=ذرئ-
=الذرء-
=الذرءاء-
=الذرأة-
=ذرب-
=الذرب-
=الذربة-
=الذرة-
=ذرح-
=الذرح-
=ذرذر-
=ذرع-
=الذرع-
=الذرعة-
=ذرف-
=ذرق-
=الذرق-
=الذروة-
=الذروح-
=الذرور-
=الذري-
=الذري ء-
=الذرية-
=الذريح-
=الذريحة-
=الذريرة-
=الذريع-
=الذريعة-
=الذريف-
=الذعارير-
=الذعاف-
=ذعر-
=الذعر-
=الذعرة-
=ذعف-
=الذعف-
=ذعق-
=ذعن-
=ذف-
=الذفاف-
=ذفر-
=الذفر-
=الذفرى-
=الذفراء-
=الذفرة-
=ذفف-
=ذقن-
=ذفن-
=الذقن-
=ذكا-
=ذكى-
=الذكا-
=ذكاء-
=الذكاء-
=الذكاة-
=ذكر-
=الذكر-
=الذكرى-
=الذكرة-
=ذكو-
=الذكوة-
=الذكور-
=الذكورة-
=الذكي-
=الذكية-
=الذكير-
=ذل-
=الذل-
=الذلان-
=ذلف-
=الذلفاء-
=ذلق-
=الذلق-
=ذلك-
=ذلل-
=الذلول-
=الذليق-
=الذليل-
=ذم-
=الذم-
=ذمى-
=الذمى-
=الذماء-
=الذمار-
=الذمام-
=الذمامة-
=الذمة-
=ذمر-
=الذمر-
=ذمل-
=ذمم-
=الذمير-
=الذميل-
=الذميم-
=الذناب-
=الذنابى-
=الذنابة-
=ذنب-
=الذنب-
=الذنبة-
=الذنوب-
=ذه-
=الذهاب-
=ذهب-
=الذهب-
=الذهبة-
=الذهبي-
=ذهل-
=ذهن-
=الذهن-
=الذهني-
=الذهنية-
=الذهوب-
=الذهول-
=الذهيب-
=ذو-
=ذوى-
=الذوى-
=الذوابل-
=الذوات-
=الذواة-
=الذواد-
=الذواق-
=ذوب-
=الذوب-
=الذوبان-
=ذود-
=الذود-
=الذوق-
=الذوون-
=ذي-
=ذياك-
=الذيال-
=ذيالك-
=الذئب-
=الذيفان-
=ذيل-
=الذيل-
=الذيم-
ر الرَّاء
=الراء-

=راءى-
=الرائب-
=الراءة-
=الرائج-
=الرائح-
=الرائحة-
=الرائد-
=الرائدة-
=الرائز-
=الرائش-
=الرائض-
=الرائع-
=الرائعة-
=الرائف-
=الرائق-
=الرائم-
=الرائمة-
=الرائية-
=راب-
=الراب-
=رابى-
=الرابة-
=رابح-
=الرابح-
=الرابض-
=الرابضة-
=رابط-
=الرابط-
=الرابطة-
=الرابع-
=الرابية-
=الراتب-
=الراتع-
=الراتق-
=الراتينج-
=الراتينجية-
=راث-
=راج-
=الراجبة-
=راجح-
=راجز-
=الراجز-
=راجع-
=الراجع-
=الراجف-
=الراجفة-
=الراجل-
=راجم-
=راح-
=الراح-
=الراحة-
=راحل-
=الراحل-
=الراحلة-
=الراحم-
=راخى-
=الراخف-
=الراخم-
=الراخي-
=راد-
=راد-
=رادى-
=الرادار-
=الرادة-
=رادف-
=الرادن-
=الرادودة-
=الراديكالي-
=الراديكالية-
=الراديو-
=الراديولا-
=الراديوم-
=راز-
=الراز-
=رازى-
=الرازح-
=الرازقي-
=الرازقية-
=رازم-
=الرازم-
=الرازي-
=راس-
=راسى-
=الراسب-
=الراسخ-
=راسغ-
=راسل-
=الراسم-
=الراسوم-
=الراسي-
=الراسيات-
=الراسية-
=راش-
=راشى-
=الراشح-
=الراشد-
=راشق-
=الراشن-
=الراشوم-
=راصد-
=الراصد-
=راض-
=راضى-
=الراضب-
=راضخ-
=راضع-
=الراضع-
=الراضعة-
=الراضعتان-
=الراضي-
=راطل-
=راطن-
=راع-
=راعى-
=الراعدة-
=الراعف-
=الراعي-
=الراعية-
=راغ-
=راغم-
=الراغم-
=الراغية-
=راف-
=الراف-
=الرافخ-
=رافد-
=الرافد-
=الرافدان-
=الرافدة-
=الرافض-
=الرافضة-
=الرافضي-
=رافع-
=الرافع-
=الرافعة-
=الرافغ-
=رافق-
=الرافقة-
=الرافه-
=الرافهة-
=الرافي-
=الرافية-
=راق-
=راقب-
=الراقد-
=الراقص-
=الراقصة-
=الراقود-
=الراقول-
=الراقي-
=الراقية-
=راكب-
=الراكب-
=الراكبة-
=الراكد-
=الراكز-
=راكض-
=الراكع-
=راكل-
=الراكوب-
=الراكوبة-
=رال-
=رام-
=الرام-
=رامى-
=الرامة-
=رامح-
=الرامح-
=الرامس-
=الرامسات-
=رامق-
=الراموز-
=الراموس-
=الرامي-
=ران-
=الران-
=رانى-
=الراهب-
=الراهبة-
=راهق-
=راهن-
=الراهن-
=الراهنامج-
=الراهي-
=الراهية-
=راوح-
=راود-
=راوض-
=راوغ-
=الراوند-
=الراووق-
=الراوي-
=الراوية-
=الراية-
=رأى-
=الرؤاء-
=الرئاء-
=الرئاب-
=الرئاس-
=الرئاسه-
=الرؤاسي-
=الرئاسي-
=رأب-
=الرأب-
=الرئبال-
=الرؤبة-
=الرئة-
=رؤد-
=الرأد-
=الرؤد-
=رأرأ-
=الرأرأ-
=الرأرأة-
=رأس-
=رؤس-
=رئس-
=الرأس-
=الرأساء-
=الرأسمال-
=الرأسمالي-
=الرأسمالية-
=رأف-
=رئف-
=رؤف-
=الرأف-
=الرؤف-
=الرئف-
=الرأفة-
=الرأل-
=الرألة-
=رأم-
=رئم-
=الرؤوف-
=الرؤوم-
=الرئوي-
=الرأي-
=الرئي-
=الرؤيا-
=الرؤية-
=الرئيس-
=الرؤيس-
=الرئيسة-
=الرئيسي-
=رب-
=الرب-
=ربا-
=ربى-
=الربا-
=الرباء-
=الرباب-
=الربابة-
=الرباح-
=الرباض-
=الرباط-
=الرباطات-
=الرباطة-
=رباع-
=الرباع-
=الرباعة-
=الرباعي-
=الرباعية-
=الربالة-
=الربان-
=الرباني-
=الربانية-
=ربأ-
=ربب-
=ربت-
=الربة-
=ربتما-
=ربح-
=الربح-
=الربدة-
=ربذ-
=الربذ-
=الربذة-
=الربرب-
=ربص-
=الربصة-
=ربض-
=الربض-
=الربضة-
=ربط-
=الربط-
=الربطة-
=ربع-
=الربع-
=الربعة-
=ربق-
=الربق-
=الربقة-
=ربك-
=الربك-
=الربل-
=الربلة-
=ربما-
=ربة-
=الربو-
=الربوب-
=الربوبي-
=الربوة-
=الربورتاج-
=الربوع-
=الربوي-
=ربي-
=الربي-
=الربي ء-
=الربيئة-
=الربيب-
=الربيبة-
=الربية-
=الربيح-
=الربيض-
=الربيط-
=الربيطة-
=الربيع-
=الربيعة-
=الربيعي-
=الربيعيات-
=الربيق-
=الربيك-
=الربيكة-
=الرت-
=الرتاج-
=الرتاع-
=الرتاق-
=رتب-
=الرتب-
=الرتباغا-
=الرتبة-
=رتج-
=الرتج-
=رترت-
=رتع-
=الرتع-
=الرتعة-
=رتق-
=الرتقة-
=رتل-
=الرتل-
=رتم-
=الرتم-
=الرتمة-
=الرتيب-
=الرتيلاء-
=الرتيمة-
=رث-
=الرث-
=رثا-
=رثى-
=الرثاء-
=الرثاءة-
=الرثاية-
=رثأ-
=الرثة-
=رثم-
=الرثم-
=الرثماء-
=الرثمة-
=الرثيئة-
=الرثية-
=الرثيث-
=الرثيم-
=رج-
=رجا-
=رجى-
=الرجا-
=الرجاء-
=الرجاج-
=الرجاحة-
=الرجاد-
=الرجاز-
=الرجازة-
=الرجاس-
=الرجاف-
=الرجام-
=الرجامان-
=رجب-
=الرجبة-
=الرجة-
=رجح-
=الرجح-
=رجد-
=الرجراج-
=رجرج-
=الرجرج-
=الرجرجة-
=رجز-
=الرجز-
=رجس-
=الرجس-
=رجع-
=الرجع-
=الرجعى-
=الرجعان-
=الرجعة-
=الرجعية-
=رجف-
=الرجفة-
=رجل-
=الرجل-
=الرجلى-
=الرجلاء-
=الرجلان-
=الرجلة-
=الرجلة-
=الرجلية-
=رجم-
=الرجم-
=الرجمة-
=الرجوان-
=الرجوس-
=الرجوعة-
=الرجولة-
=الرجولية-
=الرجية-
=الرجيع-
=الرجيعة-
=الرجيل-
=الرجيم-
=رحا-
=رحى-
=الرحى-
=الرحائب-
=الرحاب-
=الرحاض-
=الرحاضة-
=الرحاق-
=الرحال-
=الرحالة-
=الرحام-
=رحب-
=الرحب-
=الرحبى-
=الرحبة-
=الرحبيان-
=الرحراح-
=رحرح-
=الرحرح-
=الرحرحان-
=رحض-
=الرحضاء-
=رحل-
=الرحل-
=الرحلة-
=رحم-
=الرحم-
=الرحمى-
=الرحمان-
=الرحمة-
=الرحول-
=الرحوم-
=الرحيب-
=الرحيبة-
=الرحيض-
=الرحيق-
=الرحيل-
=الرحيم-
=رخ-
=الرخ-
=رخا-
=رخى-
=الرخاء-
=الرخاخ-
=الرخام-
=الرخامى-
=الرخامة-
=الرخاوة-
=الرخة-
=الرخت-
=الرخراخ-
=الرخرخ-
=رخص-
=اين واژه ضد (غلا) است،-
=الرخص-
=الرخصة-
=رخف-
=الرخف-
=الرخفة-
=رخم-
=الرخم-
=الرخماء-
=الرخمة-
=رخو-
=الرخو-
=الرخويات-
=رخي-
=الرخي-
=الرخيص-
=الرخيصة-
=الرخيم-
=الرخيمة-
=رد-
=الرد-
=ردى-
=الردى-
=الرداء-
=الرداة-
=الرداد-
=الردادة-
=الرداع-
=الرداف-
=الردافى-
=الردام-
=ردؤ-
=الردة-
=الردح-
=ردد-
=ردع-
=الردع-
=ردف-
=الردف-
=الردفان-
=ردم-
=الردم-
=ردن-
=الردن-
=رده-
=الردهة-
=ردي-
=الردي-
=الردي ء-
=الرديع-
=الرديف-
=الرديم-
=الرديني-
=رذ-
=الرذاذ-
=الرذال-
=الرذالة-
=رذل-
=الرذل-
=رذي-
=الرذي-
=الرذية-
=الرذيل-
=الرذيلة-
=رز-
=الرز-
=رزأ-
=الرزء-
=الرزاحى-
=الرزاز-
=الرزاق-
=الرزام-
=الرزان-
=الرزة-
=رزح-
=الرزح-
=الرزحى-
=رزز-
=رزق-
=الرزق-
=الرزقة-
=رزم-
=الرزمة-
=رزن-
=الرزن-
=الرزنة-
=الرزيئة-
=الرزية-
=الرزيز-
=الرزيزى-
=الرزين-
=رس-
=الرس-
=رسا-
=الرسائع-
=الرساعة-
=الرساغ-
=الرسال-
=الرسالة-
=الرسام-
=الرسامة-
=رسب-
=الرسة-
=رسح-
=الرسحاء-
=رسخ-
=رسع-
=الرسعاء-
=رسغ-
=الرسغ-
=رسف-
=رسل-
=الرسبل-
=الرسل-
=الرسلة-
=رسم-
=الرسم-
=الرسم-
=الرسمي-
=الرسميات-
=رسن-
=الرسن-
=الرسو-
=الرسوبيات-
=الرسوع-
=الرسول-
=الرسولي-
=الرسولية-
=الرسوم-
=الرسي-
=الرسيس-
=الرسيع-
=الرسيغ-
=الرسيل-
=رش-
=الرش-
=رشا-
=الرشاء-
=الرشاد-
=الرشادة-
=الرشاش-
=الرشاف-
=الرشاقة-
=الرشأ-
=الرشتة-
=رشح-
=الرشح-
=رشد-
=الرشد-
=رشف-
=الرشف-
=رشق-
=الرشق-
=الرشق-
=الرشقة-
=رشم-
=الرشم-
=الرشمة-
=رشن-
=الرشن-
=الرشوة-
=الرشيح-
=الرشيد-
=الرشيش-
=الرشيشة-
=الرشيق-
=الرشيم-
=رص-
=الرصاء-
=الرصاص-
=الرصاصة-
=الرصاصى-
=الرصاف-
=الرصانة-
=رصد-
=الرصد-
=الرصدة-
=الرصراصة-
=رصرص-
=رصص-
=رصع-
=رصف-
=الرصف-
=الرصفة-
=الرصفتان-
=رصن-
=الرصن-
=الرصود-
=الرصيد-
=الرصيص-
=الرصيصة-
=الرصيعة-
=الرصيف-
=الرصيفة-
=الرصين-
=رض-
=الرض-
=رضى-
=الرضا-
=الرضى-
=الرضاء-
=الرضاب-
=الرضاخة-
=الرضاض-
=الرضاع-
=الرضاعة-
=الرضام-
=رضب-
=الرضة-
=رضح-
=الرضح-
=الرضحة-
=الرضخ-
=الرضراض-
=الرضراضة-
=رضرض-
=رضض-
=رضع-
=الرضع-
=الرضعة-
=رضف-
=الرضف-
=الرضفة-
=رضم-
=الرضم-
=الرضمة-
=رضوى-
=الرضوعة-
=الرضوي-
=الرضي-
=الرضية-
=الرضيح-
=الرضيخ-
=الرضيخة-
=الرضيض-
=الرضيع-
=الرضيف-
=الرضيفة-
=الرضيم-
=الرطاب-
=رطب-
=الرطب-
=الرطبة-
=رطل-
=الرطل-
=رطم-
=الرطمة-
=رطن-
=الرطوبة-
=الرطيب-
=الرطيلاء-
=الرطينى-
=رعى-
=الرعائي-
=الرعاب-
=الرعابة-
=الرعاد-
=الرعاش-
=الرعاع-
=الرعاف-
=الرعافي-
=الرعاوي-
=الرعاية-
=رعب-
=الرعب-
=رعبل-
=الرعة-
=رعد-
=الرعد-
=الرعدة-
=الرعديد-
=الرعديدة-
=رعرع-
=رعش-
=الرعش-
=الرعشاء-
=الرعشة-
=الرعشيش-
=رعف-
=رعن-
=الرعن-
=الرعونة-
=الرعوي-
=الرعوية-
=الرعي-
=الرعيان-
=الرعيب-
=الرعية-
=الرعيش-
=رغا-
=رغى-
=الرغاب-
=الرغام-
=الرغامى-
=الرغاوى-
=الرغاوة-
=الرغاية-
=رغب-
=رغب-
=الرغب-
=رغد-
=الرغد-
=رغف-
=رغل-
=الرغلة-
=رغم-
=الرغم-
=الرغوب-
=الرغوة-
=الرغيب-
=الرغيبة-
=الرغيد-
=الرغيدة-
=الرغيف-
=رف-
=الرف-
=رفا-
=رفى-
=الرفاء-
=الرفات-
=الرفادة-
=الرفاس-
=الرفاش-
=الرفاع-
=الرفاعة-
=الرفاغة-
=الرفاغية-
=الرفاف-
=الرفاق-
=الرفاقة-
=الرفال-
=الرفاهة-
=الرفاهية-
=رفت-
=الرفت-
=الرفة-
=رفخ-
=رفد-
=الرفد-
=الرفدة-
=الرفراف-
=اين تعبير در زبان متداول رايج است،-
=رفرف-
=الرفرف-
=رفس-
=الرفس-
=الرفسة-
=رفش-
=الرفش-
=الرفشاء-
=رفض-
=الرفض-
=رفع-
=الرفعة-
=الرفغ-
=رفق-
=رفق-
=الرفق-
=الرفقة-
=رفل-
=الرفل-
=الرفلة-
=رفه-
=الرفهان-
=الرفهة-
=الرفود-
=الرفوس-
=الرفوض-
=الرفيض-
=الرفيع-
=الرفيعة-
=الرفيغ-
=الرفيف-
=الرفيق-
=الرفيه-
=رق-
=الرق-
=رقى-
=الرقاء-
=الرقابة-
=الرقاش-
=الرقاص-
=الرقاصة-
=الرقاعة-
=الرقاق-
=الرقاقة-
=رقأ-
=رقب-
=الرقب-
=الرقبى-
=الرقباء-
=الرقبان-
=الرقباني-
=الرقبة-
=الرقة-
=رقد-
=الرقدان-
=الرقدة-
=الرقراق-
=رقرق-
=رقش-
=الرقش-
=الرقشاء-
=الرقشة-
=رقص-
=رقط-
=الرقطاء-
=الرقطة-
=رقع-
=الرقعاء-
=الرقعة-
=رقق-
=الرقق-
=الرقلة-
=رقم-
=الرقم-
=الرقمة-
=الرقوء-
=الرقوب-
=الرقود-
=رقي-
=الرقي-
=الرقيب-
=الرقية-
=الرقيع-
=الرقيق-
=الرقيقان-
=الرقيقة-
=الرقيم-
=رك-
=الرك-
=الركاب-
=الركابة-
=الركاز-
=الركاك-
=الركاكة-
=الركال-
=الركام-
=ركب-
=الركب-
=الركبة-
=الركة-
=ركد-
=ركز-
=الركز-
=الركزة-
=ركض-
=الركضة-
=ركع-
=الركعة-
=ركك-
=ركل-
=الركل-
=الركلة-
=ركم-
=الركم-
=الركمة-
=ركن-
=الركن-
=الركوب-
=الركوبة-
=الركوة-
=الركود-
=الركوض-
=الركوع-
=الركوكة-
=الركيب-
=الركية-
=الركيزة-
=الركيك-
=الركيكة-
=الركيمة-
=الركين-
=الركينة-
=رم-
=الرم-
=رمى-
=الرمى-
=الرماحة-
=الرماد-
=الرمادي-
=الرمادية-
=الرماضة-
=الرماق-
=الرمال-
=الرمام-
=الرمامة-
=الرمان-
=الرمانة-
=الرمة-
=الرمث-
=رمح-
=الرمح-
=رمد-
=الرمد-
=الرمداء-
=الرمدة-
=رمرم-
=رمز-
=الرمز-
=الرمزية-
=رمس-
=الرمس-
=رمش-
=الرمش-
=الرمشاء-
=رمص-
=الرمص-
=الرمصاء-
=رمض-
=الرمض-
=الرمضاء-
=رمضان-
=الرمضي-
=رمق-
=الرمق-
=الرمقة-
=رمل-
=الرمل-
=الرملاء-
=الرملة-
=رمم-
=الرمم-
=الرموح-
=الرمي-
=الرمية-
=الرميس-
=الرميم-
=رن-
=رنا-
=رنى-
=الرنا-
=الرناء-
=الرنان-
=رنأ-
=الرنة-
=رنح-
=الرنح-
=الرند-
=رنق-
=الرنق-
=الرنقاء-
=الرنقة-
=الرنكة-
=رنم-
=الرنم-
=الرنمة-
=رنن-
=الرنو-
=الرنين-
=رها-
=الرهاء-
=الرهاق-
=الرهان-
=رهب-
=الرهبى-
=الرهباء-
=الرهبان-
=الرهبانة-
=الرهبانية-
=الرهبة-
=الرهبنة-
=الرهج-
=الرهجة-
=الرهدنة-
=الرهراه-
=رهره-
=الرهره-
=الرهرهة-
=الرهروه-
=رهس-
=رهط-
=الرهط-
=رهف-
=رهق-
=الرهق-
=رهل-
=الرهل-
=الرهمة-
=رهن-
=الرهن-
=الرهنامج-
=الرهنية-
=الرهو-
=الرهوان-
=الرهوة-
=الرهيب-
=الرهية-
=الرهيف-
=الرهيق-
=الرهين-
=الرهينة-
=الرو-
=روى-
=الرواء-
=الروائس-
=الروائي-
=الرواتب-
=الرواج-
=الرواجب-
=الرواح-
=الرواحة-
=الروادة-
=الروادف-
=الروازح-
=الرواسب-
=الرواسي-
=الرواسيم-
=الرواعف-
=الرواعي-
=الرواغ-
=الرواق-
=الروامس-
=الرواية-
=روأ-
=روب-
=الروب-
=الروبى-
=الروبان-
=الروبة-
=الروبعة-
=الروبيان-
=الروبينية-
=الروتاباغا-
=الروث-
=روج-
=الروجة-
=روح-
=الروح-
=الروحاني-
=الروحانية-
=الروحاء-
=الروحة-
=الروحي-
=رود-
=الرود-
=روز-
=الروزنامة-
=الروزنة-
=الروسب-
=الروسم-
=الروشم-
=الروشن-
=روض-
=الروض-
=الروضة-
=روع-
=الروع-
=الروعاء-
=الروعة-
=روغ-
=روق-
=الروق-
=الروقة-
=روم-
=الروم-
=الرومانسية-
=الروماني-
=الرومنطيقية-
=الرومي-
=الرونة-
=الروند-
=الرونق-
=روي-
=الروي-
=الرويئة-
=الروية-
=الرويحة-
=الرويد-
=الرويغة-
=الري-
=ريي-
=الريا-
=الرياب-
=الريازة-
=الرياش-
=الرياضة-
=الرياضي-
=الرياضيات-
=الريال-
=الريان-
=الريب-
=الريباس-
=الريبال-
=الريبة-
=الرية-
=ريث-
=الريث-
=ريثما-
=ريح-
=الريح-
=الريحان-
=الريحانة-
=الريحة-
=ريس-
=الريس-
=ريش-
=الريش-
=الريشاء-
=الريشة-
=الريض-
=الريطة-
=ريع-
=الريع-
=الريعان-
=الريعانة-
=الريعة-
=الريف-
=الريفة-
=الريفي-
=ريق-
=الريق-
=ريم-
=الريم-
=رين-
=الريهقان-
ز الزّاي
ز-

=الرائد-
=الزائدة-
=الزائر-
=الزائرة-
=الزائغ-
=الزائف-
=الزائل-
=الزائلة-
=الزائن-
=زابن-
=زات-
=زاج-
=الزاج-
=الزاجر-
=الزاجل-
=زاح-
=زاحر-
=زاحف-
=الزاحف-
=الزاحفة-
=الزاحل-
=زاحم-
=الزاخر-
=زاد-
=الزاد-
=زار-
=الزارة-
=زارع-
=الزرع-
=الزاروب-
=الزاروقة-
=الزاعب-
=زاغ-
=الزاغ-
=زاف-
=الزافرة-
=الزافنة-
=الزاقي-
=الزاقية-
=الزاكي-
=زال-
=الزال-
=الزالج-
=زام-
=زامل-
=الزامل-
=الزاملة-
=الزامن-
=زان-
=الزان-
=زانى-
=الزاني-
=الزانية-
=الزاهد-
=الزاهر-
=الزاهرية-
=زاهق-
=الزاهق-
=الزاهقة-
=الزاهي-
=الزاهية-
=زاوج-
=الزاورة-
=زاول-
=الزاوورة-
=الزاوية-
=زايد-
=زايل-
=الزؤام-
=الزؤان-
=الزؤانة-
=زأبر-
=الزئبر-
=زأبق-
=الزئبق-
=زأر-
=زئر-
=الزئر-
=الزأرة-
=زأم-
=الزأمة-
=الزئير-
=زب-
=زبى-
=الزباء-
=الزباب-
=الزبابة-
=الزباد-
=الزبال-
=الزبالة-
=الزبانى-
=زبب-
=الزبب-
=زبد-
=الزبد-
=الزبدة-
=الزبدية-
=زبر-
=الزبر-
=زبرج-
=الزبرج-
=الزبرجد-
=زبل-
=الزبل-
=الزبلة-
=زبن-
=الزبون-
=الزبونية-
=الزبيب-
=الزبيبة-
=الزبيبتان-
=الزبية-
=الزبيل-
=زج-
=الزج-
=زجا-
=زجى-
=الزجاء-
=الزجاج-
=الزجاجة-
=الزجاجي-
=الزجار-
=الزجال-
=الزجالة-
=زجج-
=زجر-
=الزجر-
=زجل-
=زجل-
=الزجل-
=الزجلة-
=الزجور-
=الزجول-
=الزحار-
=الزحاف-
=الزحافات-
=الزحافة-
=الزحالف-
=الزحام-
=زحر-
=الزحر-
=الزحران-
=زحط-
=زحف-
=الزحف-
=الزحفة-
=زحل-
=الزحل-
=الزحلة-
=زحلف-
=زحلق-
=زحلك-
=الزحلوفة-
=الزحلوقة-
=الزحلوكة-
=زحم-
=الزحم-
=الزحمة-
=الزحوف-
=الزحير-
=زخ-
=الزخ-
=الزخارف-
=الزخاري-
=الزخة-
=زخر-
=زخرف-
=الزخرف-
=زخم-
=الزخم-
=الزخيم-
=الزخور-
=الزخوري-
=الزخيرة-
=زدا-
=زر-
=الزر-
=زرى-
=الزرابة-
=الزراد-
=الزرادة-
=الزرار-
=الزرارة-
=الزراع-
=الزراعة-
=الزراعي-
=الزرافة-
=الزراقة-
=زرب-
=الزرب-
=الزربي-
=الزربية-
=الزرة-
=الزرجون-
=الزرجونة-
=زرد-
=زرد-
=الزرد-
=الزردة-
=زرر-
=زرزر-
=الزرزر-
=الزرزور-
=الزرزوري-
=زرط-
=زرع-
=الزرع-
=الزرعة-
=زرف-
=زرق-
=الزرق-
=الزرقاء-
=الزرقة-
=زرك-
=الزركة-
=الزركش-
=الزركشة-
=الزرنب-
=زرنق-
=الزرنيخ-
=الزرنيق-
=الزري-
=الزريبة-
=الزرير-
=الزريع-
=الزريعة-
=الزريق-
=الزريقاء-
=زط-
=الزعارة-
=الزعارير-
=الزعاف-
=الزعاق-
=الزعامة-
=الزعانف-
=زعب-
=زعبر-
=زعج-
=الزعج-
=زعر-
=الزعر-
=الزعران-
=الزعرة-
=الزعرور-
=الزعرورة-
=زعزع-
=الزعزعة-
=زعفر-
=الزعفران-
=زعق-
=الزعق-
=الزعقة-
=زعل-
=الزعل-
=الزعلان-
=زعم-
=الزعم-
=الزعمات-
=الزعمة-
=الزعمي-
=زعنف-
=الزعنفة-
=الزعوب-
=الزعوقة-
=الزعيق-
=الزعيم-
=زغب-
=الزغب-
=الزغباء-
=الزغبة-
=زغبر-
=الزغبر-
=الزغبرة-
=زغرد-
=الزغردة-
=زغل-
=الزغل-
=الزغلة-
=الزغلول-
=الزغلي-
=زف-
=الزف-
=زفى-
=الزفاف-
=الزفان-
=زفت-
=الزفت-
=الزفة-
=زفر-
=آب بركشيد،-
=الزفر-
=الزفرة-
=زفزف-
=الزفزاف-
=الزفزف-
=الزفف-
=زفن-
=الزفن-
=الزفوف-
=الزفون-
=الزفيان-
=الزفير-
=الزفيف-
=زق-
=الزق-
=الزق-
=زقا-
=زقى-
=الزقاق-
=الزقة-
=الزقزاق-
=زقزق-
=زقف-
=زقق-
=الزقق-
=الزققة-
=الزقلة-
=زقم-
=الزقوم-
=الزقية-
=زكا-
=زكى-
=الزكاة-
=الزكام-
=الزكانة-
=الزكانية-
=زكر-
=الزكرة-
=زكزك-
=زكم-
=الزكمة-
=زكن-
=الزكي-
=الزكية-
=زل-
=الزل-
=الزلاء-
=الزلابية-
=الزلاج-
=الزلاجة-
=الزلازل-
=الزلاقة-
=الزلال-
=زلب-
=الزلبة-
=الزلة-
=زلج-
=الزلج-
=زلحف-
=الزلحفة-
=الزلزال-
=زلزل-
=الزلزلة-
=زلط-
=الزلعوم-
=زلف-
=الزلف-
=الزلفى-
=الزلفة-
=زلق-
=الزلق-
=الزلقة-
=الزلل-
=الزلم-
=الزلماء-
=الزلمة-
=الزلوج-
=الزلوف-
=الزلوق-
=الزلول-
=الزلومة-
=الزليج-
=الزليق-
=الزليقة-
=زم-
=الزمار-
=الزمارة-
=الزمازم-
=الزماع-
=الزمالة-
=الزمام-
=الزمان-
=الزمانة-
=زمت-
=الزمج-
=زمجر-
=الزمجرة-
=زمخر-
=الزمخر-
=الزمخرة-
=الزمخري-
=زمر-
=الزمر-
=الزمرة-
=الزمرد-
=الزمردة-
=الزمرذ-
=الزمزام-
=الزمزريق-
=زمزم-
=الزمزم-
=الزمزمة-
=الزمزوم-
=الزمزيم-
=زمع-
=الزمع-
=الزمع-
=الزمعة-
=الزمك-
=الزمكى-
=زمل-
=الزمل-
=الزملة-
=زمم-
=الزمم-
=زمن-
=الزمن-
=الزمنة-
=الزمني-
=زمهر-
=الزمهرير-
=الزمورة-
=الزموع-
=الزمولة-
=الزميت-
=الزمير-
=الزميع-
=الزميل-
=الزمين-
=زنى-
=الزنى-
=الزناء-
=الزناءة-
=الزناد-
=الزنار-
=الزنارة-
=الزنبار-
=الزنبر-
=الزنبرك-
=الزنبق-
=الزنبقة-
=الزنبور-
=الزنبورة-
=الزنبير-
=الزنبيل-
=الزنج-
=الزنجار-
=الزنجبيل-
=زنجر-
=الزنجفر-
=الزنجي-
=الزنجير-
=الزنجيرة-
=زنخ-
=الزنخ-
=الزنخة-
=زنخر-
=زند-
=الزند-
=الزندة-
=الزندقة-
=الزنديق-
=زنر-
=الزنزلخت-
=الزنم-
=الزنمة-
=الزنيم-
=زه-
=زها-
=زهى-
=الزها-
=الزهاء-
=الزهادة-
=الزهار-
=زهد-
=الزهد-
=زهر-
=الزهر-
=الزهر-
=الزهراء-
=الزهرة-
=زهق-
=زهم-
=الزهم-
=الزهمان-
=الزهمة-
=الزهو-
=الزهوق-
=الزهومة-
=زهي-
=الزهيد-
=الزهيدة-
=الزهيرة-
=زوى-
=الزوائل-
=الزواج-
=الزواخر-
=الزوادة-
=الزوار-
=الزوافر-
=الزوال-
=الزوالي-
=الزوان-
=الزوبر-
=الزوبعة-
=زوج-
=الزوج-
=الزوجة-
=الزوجي-
=زود-
=زور-
=الزور-
=الزوراء-
=الزورة-
=الزورق-
=الزوستيرا-
=الزوفى-
=الزوفاء-
=زوق-
=الزوقة-
=زول-
=الزول-
=الزوم-
=الزوور-
=الزووف-
=الزويل-
=الزي-
=زيا-
=الزيات-
=الزياح-
=الزيادة-
=الزيار-
=الزيارة-
=الزياف-
=الزيافة-
=الزيبق-
=زيت-
=الزيت-
=الزيتون-
=الزيتونة-
=الزيتوني-
=الزيتونيات-
=الزيتونية-
=الزيتي-
=الزيج-
=الزيجة-
=زيح-
=اين واژه در زبان متداول رايج است،-
=الزيح-
=زيد-
=زير-
=الزير-
=الزيرة-
=الزيز-
=الزيزفون-
=الزيزيات-
=زيغ-
=الزيغ-
=زيف-
=الزيف-
=زيق-
=الزيق-
=زيل-
=زين-
=الزين-
=الزينب-
=الزينة-
=الزينية-
=الزيوغ-
س السّين
س-

=ساء-
=السائب-
=السائبة-
=النسائح-
=السائد-
=السائر-
=السائس-
=السائط-
=السائغ-
=السائق-
=السائقة-
=ساءل-
=السائل-
=السائلة-
=السائم-
=السائمة-
=ساب-
=الساباط-
=السابح-
=السابحات-
=السابحة-
=السابري-
=السابع-
=السابغ-
=السابغة-
=سابق-
=السابق-
=السابقة-
=السابقون-
=السابلة-
=السابورة-
=السابوط-
=ساتر-
=الساج-
=الساجد-
=الساجدة-
=ساجر-
=الساجر-
=الساجع-
=الساجعة-
=ساجل-
=الساجم-
=الساجن-
=الساجنة-
=الساجور-
=الساجي-
=الساجية-
=ساح-
=الساح-
=الساحة-
=الساحر-
=الساحرة-
=الساحق-
=ساحل-
=الساحل-
=الساحلي-
=ساحن-
=الساحي-
=الساحية-
=ساخ-
=الساخرة-
=ساخف-
=الساخن-
=الساخنة-
=ساد-
=السادة-
=السادج-
=السادح-
=السادحة-
=السادر-
=السادس-
=السادسة-
=السادن-
=الساذج-
=سار-
=سارى-
=السارب-
=الساربة-
=السارح-
=السارحة-
=سارع-
=سارق-
=السارق-
=السارقة-
=الساروقة-
=الساري-
=السارية-
=ساس-
=الساس-
=ساط-
=ساطى-
=الساطر-
=الساطع-
=الساطور-
=الساطي-
=ساع-
=ساعى-
=الساعاتي-
=الساعة-
=ساعد-
=الساعد-
=الساعدة-
=ساعر-
=ساعف-
=الساعل-
=الساعور-
=الساعورة-
=الساعي-
=ساغ-
=الساغب-
=ساف-
=الساف-
=السافة-
=السافح-
=سافر-
=السافر-
=السافرة-
=سافع-
=السافعة-
=سافل-
=السافل-
=السافلة-
=سافه-
=السافياء-
=السافية-
=السافين-
=ساق-
=الساق-
=ساقى-
=الساقة-
=ساقط-
=الساقط-
=الساقطة-
=الساقور-
=الساقي-
=الساقية-
=ساكت-
=الساكر-
=الساكرة-
=الساكع-
=الساكف-
=ساكن-
=الساكن-
=الساكوت-
=الساكوتة-
=سال-
=السال-
=السالب-
=السالبة-
=السالح-
=السالخ-
=السالس-
=سالف-
=السالف-
=السالفة-
=السالقة-
=السالك-
=سالم-
=السالم-
=سام-

=اين تعبير در زبان متاول رايج است،- فلانا الأمر: آن كار را به فلانى تكليف كرد،- ه خسفا: او را خوار و زبون كرد،- ت الماشية: ستور به چراگاه رفت،- الطير على الشي ء: پرنده بر آن چيز فرود آمد،- ت الريح: باد پياپي وزيد،-

=السام-
=سامى-
=سامت-
=السامة-
=سامح-
=سامر-
=السامر-
=السامرة-
=السامط-
=السامع-
=السامعان-
=السامعة-
=السامق-
=السامن-
=السامي-
=السامية-
=سانى-
=سانح-
=السانح-
=ساند-
=سانه-
=الساني-
=السانية-
=ساهى-
=ساهر-
=الساهر-
=الساهرة-
=ساهل-
=ساهم-
=الساهمة-
=الساهور-
=الساهي-
=ساوى-
=ساود-
=ساور-
=ساوع-
=ساوف-
=ساوق-
=ساوم-
=ساير-
=سايف-
=سايل-
=السؤال-
=السئال-
=السؤدد-
=السؤر-
=السؤرة-
=سأسأ-
=سأف-
=سئف-
=السئفة-
=سأل-
=السؤل-
=السؤلة-
=سئم-
=السؤول-
=السؤوم-
=سب-
=السب-
=سبى-
=السباء-
=السباب-
=السبابة-
=السبات-
=السباتي-
=السباح-
=السباحة-
=السباخ-
=السبار-
=السبارة-
=السباسب-
=السباسيب-
=سباط-
=السباط-
=السباطة-
=السباعي-
=السباق-
=السباه-
=السباهي-
=سبأ-
=سبب-
=السبب-
=السببة-
=السببية-
=سبت-
=السبت-
=السبة-
=السبتة-
=سبح-
=السبحان-
=السبحة-
=سبحل-
=سبحن-
=سبخ-
=السبخ-
=السبخة-
=سبد-
=السبد-
=سبر-
=السبر-
=السبرة-
=سبسب-
=السبسب-
=سبط-
=السبط-
=متناقض (الجعد) است،-
=السبطانة-
=سبع-
=السبع-
=كه معمولا درباره خانه ى كعبه گفته مى شود،-
=السبع-
=السبعة-
=السبعون-
=السبعيني-
=سبغ-
=السبغة-
=سبق-
=السبق-
=السبقان-
=السبقة-
=سبك-
=السبك-
=السبكتروسكوب-
=سبل-
=السبل-
=السبلاء-
=السبلة-
=السبنتى-
=السبنتاة-
=سبه-
=السبه-
=السبوح-
=السبورة-
=السبوق-
=السبولة-
=السبي-
=السبى ء-
=السبيئة-
=السبيب-
=السبيبة-
=السبية-
=السبيخ-
=السبيخة-
=السبيع-
=السبيك-
=السبيكة-
=السبيل-
=السبيلة-
=الست-
=الستار-
=الستارة-
=الستة-
=ستر-
=الستر-
=السترة-
=الستوق-
=الستون-
=الستير-
=سجا-
=سجى-
=السجاد-
=السجادة-
=السجاع-
=السجاعة-
=السجاف-
=السجافة-
=السجان-
=سجع-
=سجح-
=سجد-
=السجدة-
=سجر-
=السجر-
=السجراء-
=السجرة-
=سجس-
=السجس-
=السجع-
=السجعة-
=سجف-
=السجف-
=سجل-
=السجل-
=سجم-
=السجم-
=سجن-
=السجن-
=السجود-
=السجور-
=السجوع-
=السجول-
=السجوم-
=السجية-
=السجيس-
=السجيف-
=السجيل-
=السجيلة-
=السجين-
=السجينة-
=سح-
=السح-
=سحا-
=سحى-
=السحاء-
=السحاءة-
=السحاب-
=السحابة-
=السحاة-
=السحاح-
=السحاحة-
=السحار-
=السحارة-
=السحاف-
=السحالة-
=السحام-
=السحايا-
=السحاية-
=سحب-
=السحب-
=السحبة-
=سحت-
=السحت-
=السحتاء-
=السحتوت-
=السحتي-
=السحتيت-
=سحر-
=السحر-
=السحرة-
=السحري-
=السحرية-
=السحساح-
=السحسح-
=سحف-
=السحفة-
=سحق-
=السحق-
=سحل-
=السحلب-
=السحلبيات-
=سحم-
=السحم-
=السحماء-
=السحمة-
=سحن-
=السحناء-
=السحنة-
=السحوح-
=السحور-
=السحوف-
=السحوق-
=السحيت-
=السحير-
=السحيف-
=السحيفة-
=السحيق-
=السحيقة-
=سخا-
=السخاءة-
=السخافة-
=السخام-
=السخامى-
=السخامية-
=السخانة-
=السخاوة-
=السختيان-
=سخر-
=السخرة-
=السخري-
=السخرية-
=سخط-
=السخط-
=سخف-
=السخف-
=السخفة-
=السخل-
=السخلة-
=سخم-
=السخم-
=السخماء-
=السخمة-
=سخن-
=السخن-
=السخنان-
=السخنة-
=سخو-
=السخونة-
=سخي-
=السخي-
=السخية-
=السخيف-
=السخيمة-
=السخين-
=السخينة-
=سد-
=السد-
=سدى-
=السدى-
=السداة-
=و در زبان متداول به آن (مدة) گويند،-
=السداجة-
=السداد-
=السدادة-
=السدار-
=سداس-
=السداسي-
=السدافة-
=السدان-
=السدانة-
=السدة-
=سدح-
=سدد-
=السدد-
=سدر-
=السدر-
=السدرة-
=سدس-
=السدس-
=سدف-
=السدف-
=السدفاء-
=السدفة-
=سدل-
=السدل-
=سدم-
=السدم-
=السدمان-
=سدن-
=السدوس-
=سدي-
=السدية-
=السديح-
=السديد-
=السدير-
=السديري-
=السديس-
=السديفة-
=السديل-
=السديم-
=السذائق-
=السذاب-
=السذاجة-
=السذق-
=سر-
=السر-
=سرا-
=سرى-
=السرى-
=السراء-
=السراب-
=السراة-
=السراج-
=السراجة-
=السراح-
=السراد-
=السرادق-
=السرار-
=السرارة-
=السراط-
=السراطي-
=السراف-
=السراق-
=السراقة-
=السرايا-
=السراية-
=سرأ-
=سرب-
=السرب-
=السربال-
=السربة-
=سربل-
=السرة-
=السرتيفيكا-
=سرج-
=السرج-
=السرجن-
=السرجون-
=السرجين-
=سرح-
=السرح-
=السرحال-
=السرحان-
=السرحانة-
=السرحة-
=السرحوب-
=سرد-
=السرد-
=السرد-
=السرداب-
=سردق-
=السردين-
=سرر-
=السرر-
=السرسام-
=سرط-
=السرط-
=السرطان-

=خرچنگ،- النهري (ح): گونه ى ديگرى از جانوران قشرى است و تفاوت آن با خرچنگ داشتن دم دراز است. اين جانور را بعلت داشتن گوشت لذيذ شكار مى كنند،- (فك): نام برج سرطان است در آسمان،-

=السرطة-
=السرطيط-
=سرع-
=السرع-
=سرعان-
=السرعان-
=السرعة-
=السرعونة-
=السرغاسو-
=السرغوس-
=سرف-
=السرف-
=السرفة-
=سرق-
=السرقة-
=السركة-
=السرمد-
=السرمدي-
=السرمق-
=السرمقيات-
=السرنوك-
=سرو-
=السرو-
=السروط-
=السروال-
=السروالة-
=السروء-
=السروب-
=السروة-
=السرور-
=السروق-
=سرول-
=السروية-
=السرويل-
=سري-
=السري-
=السريان-
=السريالية-
=السرية-
=السريجيات-
=السريح-
=السريحة-
=السريد-
=السريدة-
=السرير-
=السريرة-
=السريع-
=السريعة-
=سطا-
=السطاح-
=السطاحة-
=السطار-
=السطاع-
=السطام-
=سطح-
=السطح-
=السطحي-
=سطر-
=السطر-
=سطع-
=السطع-
=السطعاء-
=سطل-
=السطل-
=السطلة-
=سطم-
=السطم-
=السطوة-
=السطيح-
=السطيحة-
=سعى-
=السعادى-
=السعادة-
=السعار-
=السعاف-
=السعال-
=السعانين-
=السعاية-
=السعة-
=السعتر-
=السعتري-
=سعد-
=السعد-
=السعدان-
=السعديات-
=سعر-
=السعر-
=السعراء-
=السعرة-
=سعط-
=سعف-
=السعف-
=السعفة-
=السعف ة-
=سعل-
=السعلى-
=السعلاء-
=السعلاة-
=السعود-
=السعور-
=السعوط-
=السعيد-
=السعير-
=السغاب-
=سغب-
=السغب-
=السغبى-
=السغبان-
=سغسغ-
=سف-
=السف-
=سفا-
=سفى-
=السفا-
=السفى-
=السفاة-
=السفاح-
=السفار-
=السفارة-
=السفارة-
=السفاط-
=السفاك-
=السفالة-
=السفان-
=السفانة-
=السفة-
=سفتج-
=السفتجة-
=سفح-
=السفح-
=سفد-
=سفر-
=السفر-
=السفرة-
=السفرجل-
=السفرجلة-
=السفريات-
=السفرية-
=السفساف-
=السفسطة-
=السفسطي-
=سفط-
=السفط-
=سفع-
=السفع-
=السفعاء-
=السفعة-
=سفك-
=السفكة-
=سفل-
=السفل-
=السفلة-
=السفلي-
=السفلية-
=سفن-
=السفن-
=السفنج-
=السفند-
=سفه-
=السفه-
=السفواء-
=السفوت-
=السفود-
=السفور-
=السفوف-
=السفوك-
=السفول-
=سفي-
=السفي-
=السفيف-
=السفيفة-
=السفيح-
=السفير-
=السفيرة-
=السفيل-
=السفين-
=السفينة-
=السفيه-
=السفيهة-
=سقى-
=السقاء-
=السقاءة-
=السقاط-
=السقاطة-
=السقالة-
=السقام-
=السقاية-
=سقر-
=السقر-
=السقرة-
=سقط-
=سقط-
=السقط-
=السقطة-
=السقطي-
=سقف-
=السقف-
=السقفاء-
=السقلب-
=السقلبي-
=سقم-
=السقم-
=السقنقور-
=السقوط-
=سقي-
=السقي-
=السقيا-
=سقيا-
=السقيط-
=السقيطة-
=السقيف-
=السقيفة-
=السقيم-
=سك-
=السك-
=السكاء-
=السكات-
=السكاتة-
=السكار-
=السكاف-
=السكافة-
=السكاك-
=السكاكة-
=السكاكر-
=السكان-
=السكاكيني-
=سكب-
=السكب-
=السكباج-
=السكبة-
=سكت-
=السكة-
=السكتة-
=سكر-
=السكر-
=السكرى-
=السكران-
=السكرانة-
=السكرة-
=السكرجة-
=سكسك-
=سكع-
=السكع-
=سكف-
=السكك-
=سكن-
=سكن-
=السكن-
=السكنى-
=السكنة-
=السكوت-
=السكور-
=السكوك-
=السكولاستيك-
=السكون-
=السكي-
=السكيت-
=السكير-
=السكين-
=السكينة-
=سل-
=السل-
=سلا-
=سلى-
=السلى-
=السلاء-
=السلاءة-
=السلائق-
=السلاب-
=السلابة-
=السلاتة-
=السلاجم-
=السلاح-
=السلاحدار-
=السلاخ-
=السلاخة-
=السلاسل-
=السلاطة-
=السلاف-
=السلافة-
=السلاق-
=السلاقة-
=السلاقي-
=السلال-
=السلالة-
=السلام-
=السلامى-
=السلامة-
=سلأ-
=سلب-
=السلب-
=السلبة-
=السلبوت-
=السلبي-
=السلبية-
=سلت-
=السلت-
=السلة-
=السلتاء-
=السلجم-
=سلح-
=السلح-
=السلحة-
=السلحفا-
=السلحفى-
=السلحفاة-
=السلحفية-
=سلخ-
=السلخ-
=السلخة-
=سلس-
=السلس-
=السلسال-
=السلسبيل-
=السلسبيلة-
=سلسل-
=السلسل-
=السلسلة-
=سلط-
=السلط-
=السلطان-
=السلطانة-
=السلطانية-
=السلطة-
=السلطعون-
=سلطن-
=السلطنة-
=سلع-
=السلع-
=السلعاء-
=السلعة-
=سلف-
=السلف-
=السلفة-
=سلق-
=السلق-
=سلقى-
=السلقة-
=سلك-
=السلك-
=السلكة-
=سلم-
=السلم-
=السلمى-
=السلمة-
=السلمون-
=السلوى-
=السلواة-
=السلوان-
=السلوانة-
=السلوب-
=السلوة-
=السلور-
=السلوقي-
=السلوقية-
=السلوك-
=السلولوز-
=سلي-
=السليب-
=السليح-
=السليخ-
=السليخة-
=السليط-
=السليطة-
=السليق-
=السليقة-
=السليقية-
=السليل-
=السليلة-
=السليلوييد-
=السليم-
=السليماني-
=سليمى-
=السلينوس-
=سم-
=سم-
=السم-
=سما-
=سمى-
=السماء-
=السماجة-
=السماح-
=السماد-
=السمار-
=السماط-
=سماع-
=السماع-
=السماعة-
=السماعي-
=السماق-
=السماك-
=السماكان-
=السمال-
=السمام-
=السمامة-
=السمان-
=السمانى-
=السماناة-
=السماوة-
=السماوي-
=سمت-
=سمت-
=السمت-
=السمة-
=سمج-
=السمج-
=سمح-
=السمح-
=سمد-
=سمر-
=السمر-
=السمراء-
=السمرة-
=السمرمر-
=السمرمرة-
=السمسار-
=سمسر-
=السمسرة-
=السمسق-
=السمسم-
=سمط-
=السمط-
=سمع-
=السمع-
=السمعة-
=سمق-
=السمق-
=سمك-
=السمك-
=السمكة-
=سمل-
=السمل-
=السملان-
=السملة-
=سمم-
=سمن-
=السمن-
=السمنة-
=السمند-
=السمندر-
=السمندل-
=السمهري-
=السمو-
=السمور-
=السمول-
=السموم-
=السموي-
=السمي-
=السمية-
=السميج-
=السميح-
=السميد-
=السميدر-
=السميذ-
=السمير-
=السميط-
=السميطر-
=السميع-
=السميعة-
=السميك-
=السميكاء-
=السميكات-
=السميل-
=السمين-
=السمينة-
=سن-
=السن-
=سنا-
=السنا-
=سنى-
=السنى-
=السناء-
=السناد-
=السنام-
=السنان-
=السناية-
=السنباذج-
=السنبك-
=سنبل-
=السنبل-
=السنبلة-
=السنبوسق-
=السنبوسك-
=السنبوق-
=السنة-
=السنة-
=السنجاب-
=السنجق-
=سنح-
=السنح-
=سند-
=السند-
=السندان-
=السندانة-
=السندروس-
=السندس-
=السندل-
=السنديان-
=السنديانة-
=السنطور-
=السنطير-
=السنقر-
=السنقور-
=السنكري-
=السنكسار-
=سنم-
=السنم-
=السنمة-
=السنمورة-
=سنن-
=السنن-
=سنه-
=السنه-
=السنهاء-
=السنهي-
=السنوبي-
=السنوبية-
=السنور-
=السنون-
=السنونو-
=السنونوة-
=السنونية-
=السنوي-
=سني-
=السني-
=السنية-
=السنيح-
=السنيد-
=السنيم-
=السنين-
=السنينة-
=السنيهة-
=سها-
=سهى-
=السها-
=السهى-
=السهاد-
=السهار-
=السهام-
=السهب-
=السهبة-
=سهد-
=السهد-
=السهدة-
=سهر-
=السهران-
=السهرة-
=السهرة-
=سهل-
=السهل-
=السهلة-
=السهلي-
=سهم-
=السهم-
=السهمة-
=السهو-
=السهوان-
=السهوة-
=السهول-
=السهولة-
=سهيل-
=السهيم-
=سوى-
=السوى-
=السواء-
=السوائل-
=السوابح-
=السوابع-
=السوابق-
=السواخ-
=السواخى-
=السواخية-
=السواد-

=اين واژه ضد (البياض) است، شبح، شخص، دارائى بسيار، عدد بسيار،-

=السوادية-
=السوار-
=السوارى-
=السواط-
=السواع-
=السواعد-
=السواغ-
=السواف-
=السوافع-
=السواق-
=السواك-
=السوام-
=السوامة-
=سوأ-
=السوء-
=السوأى-
=السوءاء-
=السوءة-
=سوج-
=السوحر-
=السوخية-
=سود-
=السود-
=السوداء-
=السودان-
=السوداني-
=السودانية-
=السودة-
=السودد-
=السودق-
=السوذق-
=السوذنيق-
=سور-
=السور-
=السورة-
=السورنجان-
=سوس-
=السوس-
=السوسة-
=السوسن-
=السوسيولوجيا-
=سوط-
=السوط-
=السوع-
=السوعاء-
=سوغ-
=سوف-
=السوفة-
=السوفسطائي-
=السوفسطائية-
=السوفيات-
=سوق-
=السوق-
=السوقاء-
=السوقة-
=سوكر-
=سول-
=السول-
=السولاء-
=السولة-
=السولع-
=سوم-
=السومة-
=سوي-
=السوي-
=السوية-
=السويداء-
=السويط-
=السويطة-
=السويعة-
=السويق-
=السي-
=السياب-
=السيابة-
=السياج-
=السياح-
=السياحة-
=السياحي-
=السيادة-
=السيار-
=السيارات-
=السيارة-
=السياسة-
=السياسي-
=السياط-
=السياف-
=السياق-
=السيال-
=السيالة-
=السيئ-
=السيئة-
=سيب-
=السيب-
=السيبان-
=السيبة-
=السيبك-
=السية-
=سيج-
=السيجان-
=سيح-
=السيح-
=السيخ-
=السيد-
=السيدان-
=السيدة-
=سير-
=السير-
=السيراء-
=السيرة-
=السيرج-
=سيس-
=سيطر-
=السيطل-
=السيع-
=السيغ-
=السيف-
=السيفة-
=سيق-
=السيق-
=السيقة-
=السيكارة-
=السيكاس-
=السيكاه-
=السيكة-
=السيكف-
=السيكولوجيا-
=السيكونة-
=سيل-
=السيل-
=السيلان-
=السيلة-
=السيمى-
=السيماء-
=السيمائية-
=السيمة-
=السيمونية-
=السيمياء-
=السينراما-
=السينما-
=السينمائي-
=السينماتوغراف-
=السينماسكوب-
=السيور-
=السيولة-
ش الشين
ش-

=شاء-
=الشائب-
=الشائبة-
=الشائط-
=الشائع-
=الشائعة-
=الشائق-
=الشائك-
=شاءم-
=الشائم-
=الشائن-
=الشائه-
=الشائي-
=شاب-
=الشاب-
=الشابة-
=شابك-
=الشابك-
=شابه-
=الشابوقة-
=الشاة-
=شاتى-
=شاتم-
=الشاتي-
=شاج-
=الشاجب-
=شاجر-
=شاجع-
=الشاجن-
=الشاجنة-
=شاح-
=الشاحب-
=الشاحج-
=شاحذ-
=الشاحط-
=الشاحم-
=شاحن-
=الشاحن-
=الشاحنة-
=الشاحوطة-
=شاخ-
=شاد-
=الشادخ-
=الشادخة-
=الشادن-
=الشادي-
=الشاذ-
=الشاذب-
=الشاذة-
=شار-
=شارى-
=شارب-
=الشارب-
=الشاربة-
=الشارة-
=الشارح-
=الشارد-
=الشاردة-
=شارس-
=شارط-
=الشارع-
=الشارعة-
=شارف-
=الشارف-
=الشارفة-
=الشارق-
=شارك-
=الشاروق-
=الشاري-
=الشارب-
=شاس-
=الشاسع-
=الشاش-
=الشاشة-
=الشاشية-
=شاط-
=الشاط-
=شاطأ-
=الشاطئ-
=الشاطح-
=شاطر-
=الشاطر-
=الشاطن-
=الشاطومة-
=شاظ-
=شاع-
=الشاع-
=الشاعبان-
=الشاعة-
=شاعر-
=الشاعر-
=الشاعرة-
=الشاعرية-
=شاغب-
=الشاغر-
=الشاغرة-
=الشاغل-
=الشاغور-
=شاف-
=شافه-
=الشافي-
=شاق-
=الشاق-
=شاقى-
=الشاقوف-
=الشاقول-
=شاك-
=الشاك-
=شاكى-
=الشاكة-
=شاكر-
=الشاكر-
=الشاكري-
=الشاكرية-
=شاكس-
=شاكل-
=الشاكل-
=الشاكلة-
=الشاكوش-
=الشاكي-
=شال-
=الشال-
=الشالوح-
=الشالوف-
=شام-
=الشامت-
=الشامة-
=الشامتة-
=الشامخ-
=الشامخة-
=الشامر-
=الشامرة-
=الشامس-
=الشامل-
=الشامي-
=شان-
=الشانئ-
=الشانب-
=الشانف-
=الشانية-
=شاه-
=الشاه-
=شاهانشاه-
=الشاهاني-
=الشاهب-
=الشاه بندر-
=الشاه بلوط-
=شاهد-
=الشاهد-
=الشاهدة-
=شاهر-
=الشاهق-
=الشاهي-
=الشاهية-
=الشاهين-
=شاور-
=الشاوي-
=الشاوية-
=الشاويش-
=الشاي-
=شايع-
=شأى-
=الشأمي-
=الشؤبوب-
=شأشأ-
=شئف-
=الشأف-
=الشأفة-
=شأم-
=شؤم-
=شئم-
=الشؤم-
=الشأم-
=الشؤمى-
=الشأمة-
=الشئمة-
=شأن-
=الشأن-
=الشأو-
=الشئون-
=شب-
=اين تعبير در زبان متداول رايج است،-
=الشب-
=شبا-
=الشبائك-
=الشباب-
=الشبابة-
=الشباة-
=الشبارق-
=شباط-
=الشباعة-
=الشباك-
=الشبام-
=شبب-
=الشبت-
=الشبة-
=شبث-
=الشبث-
=الشبث-
=الشبثة-
=شبح-
=الشبح-
=الشبحان-
=الشبحة-
=شبر-
=الشبر-
=الشبراق-
=الشبرة-
=شبرق-
=الشبرق-
=الشبرقة-
=شبع-
=الشبع-
=الشبعى-
=الشبعان-
=الشبعانة-
=الشبعة-
=شبق-
=الشبق-
=الشبقة-
=شبك-
=الشبكة-
=الشبل-
=شبم-
=الشبم-
=الشبمة-
=شبه-
=الشبه-
=الشبه-
=الشبهان-
=الشبهة-
=الشبوب-
=الشبور-
=الشبوط-
=الشبيبة-
=الشبين-
=الشبينة-
=الشبيه-
=شت-
=الشت-
=شتا-
=الشتا-
=شتى-
=الشتاء-
=الشتات-
=الشتام-
=الشتامة-
=شتان-
=شتت-
=شتر-
=الشتر-
=الشتراء-
=الشترة-
=شتل-
=الشتل-
=الشتلة-
=شتم-
=الشتوت-
=الشتوة-
=الشتوي-
=الشتوي-
=شتي-
=الشتي-
=الشتيت-
=الشتير-
=الشتيم-
=الشتيمة-
=الشث-
=الشثة-
=شج-
=شجا-
=الشجا-
=الشجاب-
=الشجاج-
=الشجار-
=الشجاع-
=الشجاعة-
=شجب-
=الشجب-
=الشجة-
=شجج-
=الشجج-
=شجر-
=الشجر-
=الشجراء-
=الشجرة-
=الشجرية-
=شجع-
=الشجع-
=الشجعاء-
=الشجعة-
=شجن-
=الشجن-
=الشجنة-
=الشجو-
=الشجواء-
=الشجوي-
=شجي-
=الشجي-
=الشجية-
=الشجير-
=الشجيرة-
=الشجيج-
=الشجيع-
=الشجيعة-
=شح-
=الشح-
=شحا-
=الشحا-
=الشحائح-
=الشحاج-
=الشحاح-
=الشحاذ-
=الشحاذة-
=الشحار-
=الشحاط-
=الشحاطة-
=الشحام-
=الشحايح-
=شحب-
=شحت-
=الشحتار-
=الشحتول-
=شحج-
=شحذ-
=شحر-
=الشحر-
=الشحرة-
=الشحرور-
=شحط-
=الشحط-
=الشحطة-
=شحف-
=الشحفة-
=شحل-
=شحم-
=الشحم-
=الشحمة-
=شحن-
=الشحن-
=الشحناء-
=الشحنة-
=الشحو-
=الشحواء-
=الشحوب-
=الشحوة-
=الشحوذ-
=الشحور-
=الشحيج-
=الشحيح-
=الشحيحة-
=الشحيذ-
=الشحيطة-
=الشحيم-
=الشحيمة-
=الشخاب-
=شخب-
=الشخب-
=الشخبة-
=شخت-
=الشخت-
=الشختور-
=الشختورة-
=شخر-
=الشخر-
=الشخشخة-
=شخص-
=الشخص-
=الشخصي-
=الشخصية-
=الشخيب-
=الشخير-
=شد-
=الشد-
=شدا-
=الشدا-
=الشداقم-
=الشداه-
=الشدة-
=شدخ-
=،- الرأس: سر را شكست.،-
=الشدخ-
=الشدخة-
=شدد-
=شدق-
=الشدق-
=الشدقاء-
=الشدقم-
=شدن-
=الشدن-
=شده-
=الشده-
=الشدو-
=الشدياق-
=الشديت-
=الشديد-
=الشديدة-
=الشديق-
=شذ-
=شذا-
=الشذا-
=الشذاة-
=الشذاذ-
=الشذان-
=شذب-
=الشذب-
=الشذبة-
=شذر-
=الشذر-
=الشذرة-
=الشذو-
=الشذوذ-
=شر-
=الشر-
=شرى-
=الشرى-
=الشراء-
=الشراب-
=الشراباني-
=الشرابة-
=الشرابي-
=الشراة-
=الشرار-
=الشرارة-
=الشراس-
=الشراشر-
=الشراع-
=الشراعة-
=الشراعية-
=الشراق-
=الشراك-
=الشران-
=الشرانة-
=الشرانق-
=الشراهة-
=الشرأبيبة-
=شرب-
=الشرب-
=الشربة-
=الشربش-
=الشربين-
=الشرة-
=شرث-
=الشرث-
=الشرثة-
=شرج-
=الشرج-
=شرح-
=الشرح-
=الشرحة-
=شرخ-
=الشرخ-
=شرد-
=الشرد-
=الشرذمة-
=شرر-
=الشرر-
=الشررة-
=شرس-
=الشرس-
=الشرساء-
=الشرسوف-
=الشرش-
=شرشر-
=الشرشر-
=الشرشرة-
=الشرشف-
=الشرشور-
=شرط-
=الشرط-
=الشرطة-
=شرطن-
=الشرطونية-
=الشرطي-
=شرع-
=الشرع-
=الشرعة-
=الشرعي-
=الشرعية-
=شرف-
=الشرف-
=الشرفاء-
=الشرفات-
=الشرفة-
=شرق-
=الشرق-
=الشرقاء-
=الشرقة-
=الشرقراق-
=الشرقرق-
=الشرقية-
=شرك-
=الشرك-
=الشرك-
=الشركة-
=الشركي-
=شرم-
=الشرماء-
=شرنق-
=الشرنقة-
=شره-
=الشره-
=الشرهاء-
=الشرهان-
=الشروى-
=الشروال-
=الشروب-
=الشرود-
=شري-
=الشري-
=الشريان-
=الشريانات-
=الشريب-
=الشريجة-
=الشريح-
=الشريحة-
=الشريد-
=الشريدة-
=الشرير-
=الشريس-
=الشريسة-
=الشريط-
=الشريطة-
=الشريع-
=الشريعة-
=الشريف-
=الشريفة-
=الشريك-
=الشريكة-
=شزب-
=شزر-
=الشزراء-
=شسع-
=الشسع-
=الشسوع-
=الششنة-
=الشص-
=شط-
=الشط-
=الشطائب-
=الشطاط-
=الشطاطة-
=شطأ-
=الشطء-
=الشطأ-
=الشطأة-
=شطب-
=الشطب-
=الشطبة-
=الشطة-
=شطح-
=شطر-
=الشطر-
=الشطرنج-
=شطشط-
=شطط-
=شطف-
=الشطف-
=الشطفة-
=شطن-
=الشطن-
=الشطون-
=شظى-
=الشظى-
=الشظاف-
=شظف-
=الشظف-
=الشظفة-
=الشظية-
=الشظيف-
=شع-
=الشع-
=شعا-
=الشعائر-
=الشعاب-
=الشعابة-
=الشعار-
=الشعاع-
=الشعاعيات-
=الشعاعية-
=الشعانين-
=شعب-
=الشعب-
=الشعباء-
=شعبان-
=الشعبة-
=شعبذ-
=الشعبية-
=شعث-
=الشعث-
=شعر-
=الشعر-
=الشعرى-
=الشعراء-
=الشعراني-
=الشعرة-
=الشعرور-
=الشعرورة-
=الشعرية-
=الشعشاع-
=شعشع-
=الشعشع-
=الشعشعان-
=الشعشعاني-
=الشعشوع-
=شعف-
=الشعف-
=الشعفاء-
=شعل-
=الشعلة-
=الشعواء-
=الشعوبي-
=الشعوبية-
=شعوذ-
=الشعوذة-
=الشعور-
=شعي-
=الشعير-
=الشعيرة-
=الشعيري-
=الشعيرية-
=الشعيل-
=الشعيلة-
=الشغاب-
=الشغاف-
=الشغال-
=شغب-
=الشغب-
=شغر-
=الشغربية-
=شغف-
=الشغف-
=شغل-
=الشغل-
=الشغلة-
=الشغوب-
=شف-
=الشف-
=شفا-
=شفى-
=الشفا-
=الشفاء-
=الشفاعة-
=الشفاف-
=الشفافة-
=الشفان-
=الشفاهي-
=الشفة-
=شفتر-
=الشفترة-
=الشفر-
=الشفرة-
=شفشف-
=الشفشق-
=شفع-
=الشفع-
=الشفعة-
=شفق-
=الشفق-
=الشفقة-
=شفه-
=الشفهي-
=الشفهية-
=الشفوق-
=الشفوي-
=الشفي-
=الشفير-
=الشفيع-
=الشفيف-
=الشفيق-
=الشفيهة-
=شق-
=الشق-
=شقا-
=الشقا-
=الشقاء-
=الشقار-
=الشقارى-
=الشقبان-
=الشقة-
=الشقح-
=شقر-
=الشقراء-
=الشقراق-
=الشقران-
=الشقرة-
=الشقرق-
=شقشق-
=الشقشقة-
=شقع-
=الشقف-
=الشقفة-
=شقق-
=شقل-
=الشقلة-
=شقي-
=الشقي-
=الشقيف-
=الشقيفات-
=الشقيق-
=الشك-
=شكا-
=الشقيقة-
=شك-
=شكى-
=الشكاء-
=الشكاة-
=الشكارة-
=الشكاك-
=الشكاكة-
=الشكال-
=الشكة-
=شكر-
=الشكر-
=الشكرى-
=الشكران-
=الشكرة-
=الشكرية-
=شكس-
=الشكس-
=شكك-
=شكل-
=الشكل-
=الشكلاء-
=الشكلة-
=شكم-
=الشكو-
=الشكوى-
=الشكواء-
=الشكوة-
=الشكور-
=الشكي-
=الشكية-
=الشكير-
=الشكيكة-
=الشكيمة-
=شل-
=شلا-
=شلى-
=الشلا-
=الشلى-
=الشلاء-
=الشلال-
=الشلالات-
=الشلالة-
=الشلبي-
=الشلة-
=شلح-
=شلشل-
=الشلشل-
=الشلغين-
=شلف-
=الشلف-
=الشلفة-
=شلفط-
=الشلفوطة-
=الشلفون-
=شلق-
=الشلق-
=الشلقة-
=الشلل-
=الشلو-
=الشلي-
=الشلية-
=الشليفة-
=الشليل-
=شم-
=الشم-
=الشماء-
=الشمات-
=الشماتى-
=الشماخ-
=الشمار-
=الشماس-
=الشماسية-
=الشماع-
=الشمال-
=الشمام-
=الشمامات-
=الشمامة-
=الشمأزيزة-
=الشمبانيا-
=شمت-
=الشمة-
=شمخ-
=الشمخ-
=شمر-
=الشمر-
=الشمرة-
=الشمروخ-
=شمس-
=الشمس-

=قطر كره خورشيد 109 برابر قطر زمين است،- عند الصوفية: در اصطلاح صوفيان بمعناى نور الهى خداوند متعال است،-

=الشمسة-
=الشمسية-
=فصيح اين واژه (ظلة) يا (مظلة) است،-
=الشمشمة-
=شمط-
=الشمطاء-
=الشمطات-
=شمع-
=الشمع-
=الشمعة-
=الشمعدان-
=شمعل-
=شمل-
=الشمل-
=الشمل-
=الشملة-
=شمم-
=الشمم-
=الشمندر-
=الشموس-
=الشموسة-
=الشموط-
=الشمول-
=الشميسة-
=الشميط-
=الشميل-
=الشميلة-
=الشميم-
=شن-
=الشن-
=الشناءة-
=الشنار-
=الشناعة-
=الشناغيب-
=الشناق-
=الشنان-
=الشنانة-
=شنأ-
=شنئ-
=الشنأى-
=شنب-
=الشنب-
=الشنبة-
=الشنبر-
=الشنة-
=الشنتة-
=الشنترة-
=الشنتيان-
=شنج-
=الشنج-
=الشنخاب-
=الشنخوب-
=الشنخوبة-
=الشند-
=شنر-
=الشنشنة-
=شنع-
=شنع-
=الشنع-
=الشنعة-
=الشنغوبة-
=شنف-
=الشنف-
=شنق-
=الشنق-
=شنك-
=الشنكار-
=الشنكل-
=شنهق-
=الشنوع-
=الشنيب-
=الشنيع-
=الشنين-
=شها-
=شهى-
=الشهاء-
=الشهاب-
=الشهادة-
=الشهامة-
=شهب-
=الشهب-
=الشهباء-
=الشهبة-
=شهد-
=الشهد-
=الشهدة-
=شهر-
=الشهر-
=الشهرة-
=الشهري-
=الشهرية-
=شهق-
=الشهقة-
=شهل-
=الشهل-
=الشهلاء-
=الشهلة-
=شهم-
=الشهم-
=شهنق-
=شهو-
=الشهوى-
=الشهوان-
=الشهواني-
=الشهوة-
=شهي-
=الشهي-
=الشهية-
=الشهيد-
=الشهيده-
=الشهير-
=الشهيرة-
=شوى-
=الشوى-
=الشواء-
=الشوائب-
=الشواءة-
=الشواة-
=الشواجر-
=الشواحج-
=الشواحط-
=الشوار-
=الشوارد-
=الشوارع-
=الشوارف-
=الشواش-
=الشواظ-
=الشواف-
=الشواكل-
=الشوال-
=شوال-
=الشوان-
=الشواني ء-
=شوب-
=الشوب-
=الشوبة-
=الشوبق-
=الشوبك-
=شوح-
=الشوذر-
=شور-
=الشور-
=الشورى-
=الشوربة-
=الشورة-
=شوس-
=الشوس-
=شوش-
=شوشط-
=شوط-
=الشوط-
=شوف-
=الشوف-
=شوق-
=الشوق-
=شوك-
=الشوك-
=الشوك-
=الشوكاء-
=الشوكة-
=الشوكران-
=الشوكلة-
=الشوكي-
=شول-
=الشول-
=الشولة-
=الشومل-
=الشونة-
=الشوندر-
=الشونيز-
=شوه-
=الشوه-
=الشوهاء-
=الشوهة-
=الشوي-
=الشوية-
=الشويحة-
=الشويهة-
=الشياط-
=الشياع-
=الشياف-
=الشيال-
=الشيالة-
=الشي ء-
=الشيئة-
=شيب-
=الشيب-
=الشيباء-
=شيبان-
=الشيبة-
=الشية-
=الشيح-

=گونه اى از آن در عربستان مى رويد كه چهار پايان آن را مى چرند. گياه در منه،-

=الشيحة-
=شيخ-
=الشيخ-
=الشيخة-
=الشيخوخة-
=الشيخية-
=شيد-
=الشيد-
=الشير-
=الشيرج-
=الشيش-
=الشيشة-
=شيط-
=الشيطان-
=شيطن-
=شيع-
=الشيع-
=الشيعة-
=الشيعي-
=شيف-
=الشيفان-
=الشيفة-
=الشيفرة-
=الشيق-
=الشيقة-
=شيك-
=الشيكران-
=الشيلة-
=شيم-
=الشيمال-
=الشيمة-
=الشيمل-
=شين-
=الشينيز-
=الشيوع-
=الشيوعي-
=الشيوعية-
=الشيوه-
=الشيي ء-
=الشييخ-
ص الصّاد
ص-

=الصائب-
=الصائحة-
=الصائد-
=الصائغ-
=الصائف-
=الصائفة-
=الصائم-
=الصائمة-
=صاب-
=الصاب-
=الصابئ-
=الصابة-
=صابر-
=الصابر-
=الصابغ-
=الصابورة-
=الصابورية-
=الصابون-
=الصابونة-
=الصابوني-
=الصابونية-
=الصابي-
=الصابية-
=صات-
=الصات-
=الصاج-
=صاح-
=صاح-
=صاحب-
=الصاحب-
=الصاحبة-
=الصاحية-
=صاخ-
=صاخب-
=الصاخب-
=الصاخة-
=صاد-
=الصاد-
=الصادة-
=الصادح-
=صادر-
=الصادر-
=الصادرات-
=الصادع-
=صادغ-
=صادف-
=صادق-
=الصادقة-
=صادم-
=الصادي-
=الصادية-
=صار-
=الصارة-
=صارح-
=الصارخ-
=الصارخة-
=الصارد-
=صارع-
=صارف-
=صارم-
=الصارم-
=الصاروج-
=الصاروخ-
=الصارور-
=الصاروراء-
=الصاروري-
=الصاري-
=الصاصل-
=صاع-
=الصاع-
=صاعب-
=الصاعد-
=صاعر-
=الصاعقة-
=صاغ-
=الصاغر-
=الصاغية-
=صاف-
=الصاف-
=صافى-
=الصافات-
=الصافة-
=صافح-
=الصافر-
=صافع-
=صافق-
=صافن-
=الصافن-
=الصافي-
=الصافية-
=صاقب-
=الصاقل-
=الصاقور-
=صال-
=الصالب-
=صالح-
=الصالح-
=الصالحة-
=الصالد-
=الصالدة-
=الصالصة-
=صام-
=الصامت-
=صامد-
=الصامد-
=الصامغان-
=صان-
=صانع-
=الصانع-
=الصانعة-
=صاهر-
=الصاهل-
=الصاهلة-
=صاول-
=صايح-
=صايف-
=صأى-
=الصوابة-
=صئب-
=صأصأ-
=الصئصئة-
=الصوول-
=صب-
=الصب-
=صبا-
=الصبا-
=الصباء-
=الصباؤوت-
=الصبابة-
=الصباح-
=الصباحة-
=الصباحي-
=الصباحية-
=الصبار-
=الصبارة-
=الصبارة-
=الصباغ-
=الصباغة-
=الصبان-
=صبأ-
=صبؤ-
=الصبئوت-
=الصبب-
=الصبة-
=صبح-
=الصبح-
=الصبحاء-
=الصبحة-
=الصبحية-
=صبر-
=الصبر-
=الصبرة-
=صبع-
=صبغ-
=الصبغ-
=الصبغة-
=الصبوة-
=الصبوح-
=الصبور-
=صبي-
=الصبي-
=الصبياني-
=الصبيانيات-
=الصبيب-
=الصبية-
=الصبيح-
=الصبيحة-
=الصبير-
=الصبيرة-
=الصبيغ-
=صح-
=صحا-
=الصحابة-
=الصحابي-
=الصحاح-
=الصحاف-
=الصحافة-
=الصحافي-
=صحب-
=الصحبة-
=الصحة-
=صحح-
=صحر-
=الصحر-
=الصحراء-
=الصحراوية-
=الصحرة-
=الصحصاح-
=صحصح-
=الصحصح-
=الصحصحان-
=صحف-
=الصحفة-
=الصحفي-
=صحل-
=الصحل-
=صحن-
=،- الرجل: چيزى در ظرف به او داد،-
=الصحن-
=الصحنى-
=الصحناء-
=الصحناءة-
=الصحناة-
=الصحنان-
=الصحو-
=صحي-
=الصحي-
=الصحيح-
=الصحيرة-
=الصحيف-
=الصحيفة-
=الصخاب-
=الصخابة-
=صخب-
=الصخب-
=الصخبى-
=الصخبان-
=الصخبة-
=صخد-
=الصخر-
=الصخرة-
=الصخري-
=الصخوب-
=صد-
=الصد-
=صدا-
=صدى-
=الصدى-
=الصداح-
=الصداد-
=الصدار-
=الصدارة-
=الصداع-
=الصداغ-
=الصداق-
=الصداقة-
=الصدام-
=صدئ-
=صدؤ-
=الصدا-
=الصدئ-
=الصدآء-
=الصدأة-
=الصدئة-
=صدح-
=صدد-
=الصدد-
=صدر-

=،- عنه: از آن بوجود آمد،- منه: از آن آشكار شد،- صدرا و مصدرا عن المكان و عن الماء: از آن مكان يا از كنار رودخانه برگشت؛- «الى المكان»: به آنجا رسيد،-

=الصدر-
=الصدرة-
=الصدرية-
=صدع-
=- فى المكان: از آنجا گذشت،-
=الصدع-
=الصدعة-
=صدغ-

=دوشادوش او راه رفت،- ه عن الأمر: او را از آن كار منصرف نمود،–

=الصدغ-
=صدف-
=الصدف-
=الصدفة-
=الصدفيات-
=صدق-
=الصدق-
=الصدقة-
=الصدقة-
=صدم-
=الصدمة-
=الصدمتان-
=الصدوح-
=الصدود-
=الصدوف-
=الصدوق-
=صدي-
=الصدي-
=الصديا-
=الصديان-
=الصديد-
=الصديع-
=الصديغ-
=الصديق-
=الصديقة-
=صر-
=الصر-
=الصرى-
=الصراح-
=الصراحة-
=الصراحي-
=الصراحية-
=الصراد-
=الصرار-
=الصرارة-
=الصراري-
=الصراط-
=الصراع-
=الصراعة-
=الصراف-
=الصرافة-
=الصرام-
=الصرامة-
=الصرة-
=صرج-
=صرح-
=الصرح-
=الصرحة-
=صرخ-
=صرد-
=الصرد-
=الصردان-
=صرر-
=الصرر-
=الصررة-
=صرصر-
=الصرصر-
=الصرصور-
=صرع-
=الصرع-
=الصرعان-
=الصرعة-
=صرف-
=الصرف-
=الصرفان-
=الصرفة-
=الصرفي-
=صرم-
=صرم-
=الصرم-
=الصرماء-
=الصرمة-
=الصرماية-
=الصرناية-
=الصروحة-
=الصرور-
=الصرورة-
=الصروري-
=الصروع-
=الصروف-
=الصروم-
=الصريح-
=الصريحة-
=الصريخ-
=الصريد-
=الصريدة-
=الصرير-
=الصريرة-
=الصريع-
=الصريف-
=الصريفة-
=الصريم-
=الصريمة-
=الصعاد-
=الصعاق-
=صعب-
=الصعب-
=الصعتر-
=صعد-
=الصعد-
=الصعداء-
=الصعدة-
=صعر-
=الصعراء-
=صعق-
=الصعق-
=صعلك-
=الصعلوك-
=الصعوب-
=الصعوبة-
=الصعود-
=الصعيد-
=صغا-
=الصغائر-
=الصغار-
=الصغارة-
=صغر-
=الصغر-
=الصغرى-
=الصغرة-
=الصغو-
=الصغواء-
=صغي-
=الصغير-
=صف-
=الصف-
=صفا-
=الصفا-
=صفى-
=الصفائح-
=الصفاة-
=الصفاتي-
=الصفاتية-
=الصفاح-
=الصفاد-
=الصفار-
=الصفارة-
=الصفارية-
=الصفاق-
=صفت-
=الصفة-
=صفح-
=الصفح-
=الصفحة-
=صفد-
=الصفد-
=صفر-

=،- بالدابة: حيوان را براى آب خوردن صدا زد،- الشي ء: آن را زرد نمود،-

=الصفر-
=الصفراء-
=الصفران-
=الصفراوي-
=الصفرة-
=الصفرد-
=الصفصاف-
=صفصف-
=الصفصف-
=صفع-
=الصفعة-
=صفف-

=،- اللحم: گوشت را به قطعات كشيده درآورد،- السرج: براى زين لبه آويخت،- ت الإبل قوائمها: شتران به صف درآمدند،-

=صفق-
=صفق-
=الصفق-
=الصفقة-
=صفن-
=الصفو-
=الصفواء-
=الصفوان-
=الصفوانة-
=الصفوة-
=الصفوح-
=الصفوف-
=الصفي-
=الصفية-
=الصفيح-
=الصفيحة-
=الصفير-
=الصفيراء-
=الصفيف-
=الصفيق-
=الصقاعة-
=الصقال-
=الصقالة-
=الصقر-
=الصقرة-
=صقع-
=الصقع-
=الصقعة-
=صقل-
=الصقلب-
=الصقيع-
=الصقيل-
=الصيقل-
=صك-
=الصك-
=الصكاء-
=الصكاك-
=صل-
=الصل-
=صلا-
=صلى-
=الصلا-
=الصلى-
=الصلاء-
=الصلابة-
=الصلاة-
=الصلاح-
=الصلاحية-
=الصلاد-
=الصلاطة-
=الصلالة-
=صلب-
=الصلب-
=الصلبة-
=الصلبي-
=الصلة-
=الصلجة-
=صلح-
=الصلح-
=صلد-
=الصلد-
=الصلصال-
=صلصل-
=الصلطة-
=صلع-
=الصلع-
=الصلعاء-
=الصلعة-
=صلعم-
=صلف-
=الصلف-
=الصلفاء-
=الصلفاءة-
=الصلفة-
=صلم-
=الصلماء-
=الصلوة-
=الصلود-
=الصلور-
=صلي-
=الصليب-
=الصليل-
=الصليبي-
=الصليبية-
=صم-
=الصماء-
=الصمات-
=الصماخ-
=الصماد-
=الصمادة-
=الصماغان-
=الصمام-
=الصمامة-
=الصمان-
=الصمانة-
=صمت-
=الصمة-
=صمخ-
=الصمخ-
=صمد-
=الصمد-
=الصمدة-
=صمصم-
=الصمصام-
=الصمصامة-
=صمع-
=الصمع-
=الصمعاء-
=صمغ-
=الصمغ-
=الصمغان-
=الصمغة-
=الصمغتان-
=صمم-
=الصمم-
=الصموت-
=الصميت-
=الصميم-
=الصميمة-
=الصناج-
=الصناجة-
=الصناديد-
=الصنار-
=الصنارة-
=الصناع-
=الصناعة-
=الصناعي-
=الصنان-
=الصنبر-
=الصنة-
=صنج-
=الصنج-
=الصنديد-
=صندق-
=الصندل-
=الصندوق-
=الصندوقة-
=صنع-
=الصنع-
=الصنعى-
=الصنعة-
=صنف-
=الصنف-
=الصنفة-
=صنم-
=الصنم-
=الصنمة-
=الصنو-
=الصنوبر-
=الصنوبرة-
=الصنوبري-
=الصنوبريات-
=الصنوة-
=الصنيع-
=الصنيعة-
=صه-
=الصهارة-
=الصهارج-
=الصهال-
=صهب-
=الصهباء-
=صهر-
=الصهر-
=الصهرة-
=صهرج-
=الصهري-
=الصهريج-
=صهل-
=الصهوة-
=الصهور-
=الصهير-
=الصهيل-
=الصواب-
=الصوابة-
=الصواخ-
=الصوار-
=الصوارد-
=الصواغ-
=الصواف-
=الصوالة-
=الصوام-
=الصوان-
=الصوانة-
=الصواني-
=صوب-
=الصوب-
=صوبن-
=صوت-
=الصوت-
=الصوة-
=الصوجة-
=صوح-
=الصوحان-
=الصوديوم-
=صور-
=الصور-
=الصورة-
=الصوص-
=الصوع-
=الصوغ-
=الصوغة-
=صوف-
=الصوف-
=الصوفان-
=الصوفانة-
=الصوفة-
=صوفر-
=الصوفي-
=الصوفية-
=صول-
=الصولة-
=الصولجان-
=الصولجانة-
=صوم-
=الصوم-
=صومع-
=الصومع-
=الصومعة-
=الصون-
=الصياب-
=الصيابة-
=الصياح-
=الصياد-
=الصيار-
=الصيارة-
=الصياغ-
=الصياغة-
=الصيان-
=الصيانة-
=الصيب-
=الصيت-
=الصيتة-
=صيح-
=الصيحة-
=صيد-
=الصيد-
=الصيداء-
=الصيداح-
=الصيدح-
=الصيدحي-
=الصيدلاني-
=الصيدلة-
=الصيدلي-
=الصيدلية-
=صير-
=الصير-
=الصيرة-
=الصيرف-
=الصيرفي-
=الصيصة-
=الصيصية-
=الصيغ-
=الصيغة-
=صيف-
=الصيف-
=الصيفة-
=الصيفي-
=الصيفية-
=الصيلم-
=الصينية-
=الصيوان-
=الصيوب-
=الصيود-
ض الضّاد
ض-

=ضاء-
=الضائع-
=الضائق-
=الضائقة-
=ضاءل-
=الضابوط-
=الضابطة-
=ضابع-
=ضاج-
=ضاجع-
=الضاجع-
=الضاجعة-
=ضاحى-
=ضاحك-
=الضاحك-
=الضاحكة-
=الضاحي-
=الضاحية-
=ضاد-
=الضاد-
=ضار-
=الضار-
=ضارب-
=الضارب-
=ضارس-
=ضارع-
=الضارع-
=الضارور-
=الضاروراء-
=الضارورة-
=الضاري-
=الضارية-
=ضاع-
=ضاعف-
=ضاغط-
=الضاغط-
=ضاغن-
=الضاغن-
=الضاغوط-
=ضاف-
=الضافي-
=ضافر-
=ضاق-
=الضال-
=الضالة-
=الضالع-
=ضام-
=الضامر-
=الضامرة-
=الضامن-
=ضانى-
=الضاني-
=الضاوي-
=الضاوية-
=الضأضاء-
=ضأضأ-
=ضؤل-
=الضولة-
=ضأن-
=الضأن-
=الضئيل-
=الضئيلة-
=ضب-
=الضب-
=الضباء-
=الضبابة-
=الضبارة-
=الضباع-
=الضبان-
=ضبب-
=الضبب-
=الضبة-
=ضبح-
=ضبر-
=الضبر-
=ضبط-
=الضبط-
=ضبع-
=الضبع-
=الضبعان-
=الضبعانة-
=ضبن-
=الضبن-
=الضبوة-
=الضبيبة-
=ضج-
=الضجاج-
=الضجة-
=ضجر-
=الضجر-
=الضجرة-
=ضجع-
=الضجع-
=الضجعة-
=الضجعي-
=الضجعية-
=الضجور-
=الضجوع-
=الضجيع-
=الضجيعة-
=الضح-
=ضحا-
=ضحى-
=الضحى-
=الضحاء-
=الضحاك-
=الضحضاح-
=ضحضح-
=الضحضح-
=ضحك-
=الضحك-
=الضحكة-
=ضحل-
=الضحل-
=الضحو-
=الضحوة-
=الضحوك-
=ضحي-
=الضحياء-
=الضحيان-
=الضحيانة-
=الضحية-
=الضخام-
=ضخم-
=الضخم-
=الضخمة-
=ضد-
=الضد-
=ضر-
=الضر-
=ضرى-
=الضرى-
=الضراء-
=الضراب-
=الضرابة-
=الضرارة-
=الضرام-
=الضرامة-
=الضراوة-
=ضرب-
=ضرب-
=الضرب-
=الضربان-
=الضربة-
=الضرة-
=ضرج-
=ضرح-
=ضرر-
=الضرر-
=ضرس-
=الضرس-
=ضرط-
=ضرع-
=الضرع-
=الضرعاء-
=الضرغام-
=الضرغامة-
=ضرغم-
=الضرغم-
=الضرف-
=ضرم-
=الضرم-
=الضرمة-
=الضرورة-
=الضروري-
=الضروريات-
=الضروس-
=الضروع-
=ضري-
=الضري-
=الضريب-
=الضريبة-
=الضريج-
=الضريح-
=الضرير-
=الضريرة-
=الضريس-
=الضريع-
=الضريعة-
=الضريم-
=ضعضع-
=الضعضعة-
=ضعف-
=الضعف-
=الضعفان-
=الضعوف-
=الضعيف-
=الضعيفة-
=ضغا-
=الضغاء-
=الضغاب-
=الضغامة-
=ضغب-
=الضغبوس-
=ضغث-
=ضغث-
=الضغث-
=ضغط-
=الضغط-
=الضغطة-
=ضغم-
=ضغن-
=الضغن-
=الضغيب-
=الضغينة-
=ضفا-
=الضفا-
=الضفار-
=الضفة-
=ضفدع-
=الضفدع-
=الضفدعة-
=ضفر-
=الضفر-
=الضفرة-
=الضفف-
=الضفوة-
=الضفير-
=الضفيرة-
=ضل-
=الضل-
=الضلال-
=الضلالة-
=الضلة-
=ضلع-
=الضلع-
=الضلعة-
=ضلل-
=الضلل-
=الضلول-
=الضليع-
=الضليعة-
=الضليل-
=ضم-
=الضم-
=الضماد-
=الضمادة-
=الضمار-
=الضمام-
=الضمان-
=الضمانة-
=الضمة-
=ضمخ-
=ضمد-
=الضمد-
=ضمر-
=الضمر-
=الضمرة-
=ضمن-
=الضمن-
=الضمني-
=الضمير-
=الضميم-
=الضميمة-
=الضمين-
=ضن-
=الضن-
=ضنى-
=الضنى-
=الضنائن-
=الضناك-
=الضناكة-
=الضنة-
=ضنك-
=الضنك-
=الضنكة-
=الضنو-
=ضني-
=الضني-
=الضنيك-
=الضنين-
=ضهب-
=الضهباء-
=ضهد-
=ضوى-
=الضواء-
=الضواحي-
=الضواري-
=ضوأ-
=الضوء-
=الضور-
=ضوضى-
=الضوضى-
=الضوضاء-
=ضوضأ-
=الضوي ء-
=الضياء-
=الضياع-
=الضيافة-
=الضيضاء-
=ضيع-
=الضيع-
=الضيعة-
=الضييعة-
=الضيغم-
=الضيغمي-
=ضيف-
=الضيف-
=الضيفة-
=الضيفن-
=ضيق-
=الضيق-
=الضيقى-
=الضيقة-
=الضيم-
=الضيهب-
ط الطّاء
ط-

=الطائر-
=الطائرة-
=الطائش-
=الطائع-
=الطائف-
=الطائفة-
=الطائفي-
=الطائفية-
=الطائل-
=الطائلة-
=الطاؤوس-
=طاب-
=الطاباق-
=الطابة-
=الطابخ-
=الطابخة-
=الطابع-
=طابق-
=الطابق-
=الطابور-
=الطابية-
=الطاجن-
=طاح-
=الطاحن-
=الطاحنة-
=الطاحون-
=الطاحونة-
=الطاحي-
=طار-
=الطار-
=الطارئ-
=الطارئة-
=الطارة-
=طارح-
=طارد-
=الطارف-
=الطارفة-
=طارق-
=الطارق-
=الطارقة-
=الطارج-
=الطاس-
=طاش-
=طاع-
=الطاع-
=الطاعة-
=طاعم-
=الطاعم-
=الطاعن-
=الطاعنة-
=الطاعون-
=الطاغوت-
=الطاغي-
=الطاغية-
=طاف-
=الطافح-
=الطافحة-
=الطافي-
=طاق-
=الطاق-
=الطاقة-
=طال-
=طالب-
=الطالب-
=الطالح-
=طالع-
=الطالع-
=الطالق-
=الطالقة-
=طالما-
=الطامة-
=الطامح-
=الطامر-
=الطامع-
=الطامور-
=طان-
=طانب-
=الطاهر-
=الطاهي-
=الطاهية-
=طاوح-
=طاوع-
=طاول-
=الطاولة-
=الطاووس-
=الطاوي-
=الطاوية-
=طايب-
=طاير-
=طأطأ-
=طأمن-
=طب-
=الطب-
=الطبابة-
=الطباخ-
=الطباخة-
=الطباع-
=الطباعة-
=الطباق-
=الطباق-
=الطبال-
=الطبالة-
=طبب-
=الطبة-
=طبخ-
=الطبخ-
=الطبر-
=الطبرزين-
=الطبسون-
=الطبشة-
=الطبشورة-
=الطبطابة-
=طبطب-
=طبع-
=الطبع-
=الطبعة-
=طبق-
=الطبق-
=الطبقة-
=طبل-
=الطبل-
=الطبلة-
=الطبلية-
=الطبنجة-
=الطبي-
=الطبيب-
=الطبيبة-
=الطبيخ-
=الطبيعة-
=الطبيعي-
=الطبيعيات-
=الطبيق-
=طجن-
=طحا-
=الطحا-
=الطحار-
=الطحال-
=الطحان-
=الطحانة-
=طحر-
=طحل-
=الطحل-
=الطحلاء-
=طحلب-
=الطحلب-
=الطحلة-
=طحم-
=طحن-
=الطحن-
=الطحورة-
=الطحون-
=الطحين-
=طر-

=،- الشي ء: آن چيز را بريد،- الثوب: پيراهن را شكافت،- المال: مال را به زور گرفت و ربود؛ «طر عقله» عقل او را ربود،- طرا و طرورا الرجل من السطح: از روى بام به زير افتاد،- ت يده: دستش قطع شد،- الشارب او النبات: موى پشت لب يا گياه درآمد،-

=الطر-
=طرا-
=طرى-
=الطرائف-
=الطرائفي-
=الطراحة-
=الطراد-
=الطرادة-
=الطرار-
=الطراز-
=الطرازة-
=الطراش-
=الطراف-
=الطراق-
=الطراوة-
=طرأ-
=طرؤ-
=طرب-
=الطرب-
=الطربوش-
=الطربون-
=الطرة-
=طرح-
=الطرح-
=الطرحة-
=الطرحية-
=طرد-
=الطرد-
=الطردان-
=طرر-
=طرز-
=الطرز-
=طرس-
=الطرس-
=طرش-
=الطرش-
=الطرشاء-
=الطرشة-
=طرطق-
=الطرطور-
=طرف-
=الطرف-
=الطرف-
=الطرفاء-
=الطرفة-
=طرق-
=الطرق-
=الطرقة-
=طرو-
=الطروب-
=الطروح-
=طري-
=الطري ء-
=الطريح-
=الطريد-
=الطريدة-
=الطرير-
=الطريف-
=الطريفة-
=الطريق-
=الطريقة-
=الطست-
=طسم-
=الطسمة-
=الطش-
=الطشت-
=الطعام-
=الطعامي-
=الطعان-
=طعم-
=الطعم-
=الطعمة-
=طعن-
=الطعنة-
=الطعون-
=الطعين-
=طغا-
=طغى-
=الطغام-
=الطغامة-
=الطغرى-
=الطغراء-
=الطغمة-
=الطغيان-
=الطف-
=طفا-
=الطفاح-
=الطفاحة-
=الطفاف-
=الطفافة-
=الطفالة-
=الطفاوة-
=الطفاية-
=طفئ-
=طفح-
=طفح-
=الطفح-
=الطفحان-
=الطفحانة-
=الطفحى-
=الطفحة-
=طفر-
=الطفران-
=الطفرة-
=طفس-
=الطفس-
=الطفطاف-
=طفطف-
=الطفطفة-
=طفف-
=الطفف-
=طفق-
=طفل-

=،- ت الشمس: خورشيد به غروب نزديك شد،- الرجل: آن مرد طفيلى شد،-

=الطفل-
=الطفلة-
=الطفوح-
=الطفولة-
=الطفولية-
=الطفيف-
=الطفيلي-
=طق-
=الطقس-
=الطقسوس-
=الطقسي-
=الطقسيات-
=طقطق-
=الطقطقة-
=طقم-
=الطقم-
=طل-
=الطل-
=طلى-
=الطلى-
=الطلا-
=الطلاء-
=الطلائع-
=الطلاب-
=الطلاة-
=الطلاسة-
=الطلاطلة-
=الطلاع-
=الطلاق-
=الطلاقة-
=الطلالة-
=الطلاوة-
=الطلاية-
=طلب-
=الطلب-
=الطلبة-
=الطلبية-
=الطلة-
=طلح-
=الطلح-
=الطلحة-
=الطلحية-
=طلس-
=الطلس-
=الطلسة-
=الطلسم-
=طلع-
=الطلع-
=الطلعة-
=طلق-
=طلق-
=الطلق-
=الطلل-
=طلمس-
=الطلمساء-
=الطلو-
=الطلوة-
=الطلوع-
=طلي-
=الطلي-
=الطليان-
=الطلية-
=الطليس-
=الطليعة-
=الطليق-
=الطليل-
=طم-
=الطم-
=طما-
=طمى-
=الطماح-
=الطماطم-
=الطماع-
=الطماعة-
=طمأن-
=الطمأنينة-
=الطمة-
=طمح-
=طمر-
=الطمر-
=الطمرة-
=الطمرر-
=الطمرور-
=الطمرير-
=طمس-
=طمش-
=الطمطم-
=الطمطماني-
=الطمطمي-
=طمع-
=الطمع-
=طمن-
=الطموح-
=الطموم-
=الطمي-
=الطميش-
=طن-
=الطن-
=الطنان-
=الطنانة-
=طنب-
=الطنب-
=الطنباء-
=الطنبار-
=الطنبور-
=الطنجرة-
=الطنجير-
=طنطن-
=الطنطلة-
=طنف-
=الطنف-
=الطنفسة-
=طنن-
=طها-
=الطهارة-
=الطهاية-
=طهر-
=الطهر-
=الطهرة-
=الطهور-
=الطهير-
=طوى-
=الطوى-
=الطوائح-
=الطواب-
=الطوارف-
=الطواعة-
=الطواعية-
=الطواغي-
=الطواغيت-
=الطواف-
=الطوافة-
=الطوال-
=الطوالة-
=طوب-
=الطوب-
=الطوبى-
=الطوباوي-
=الطوبة-
=الطوبوغرافيا-
=طوح-
=الطوح-
=الطود-
=طور-
=الطور-
=الطوراني-
=الطوربيل-
=الطوري-
=طوس-
=طوع-
=الطوع-
=طوعيا-
=طوف-
=الطوف-
=الطوفان-
=طوق-
=الطوق-
=طول-
=الطول-
=الطومار-
=الطون-
=طوي-
=الطوي-
=الطوية-
=الطوير-
=الطويس-
=الطويل-
=الطويلة-
=الطي-
=الطيا-
=الطيار-
=الطيارة-
=الطياش-
=الطيال-
=الطيان-
=الطيانة-
=طيب-
=الطيب-
=الطيبة-
=الطية-
=الطيجن-
=طيح-
=طير-
=الطير-
=الطيران-
=الطيرة-
=الطيرورة-
=الطيش-
=الطيع-
=طيف-
=الطيف-
=الطيل-
=الطيلس-
=الطيلسان-
=طين-
=الطين-
=الطينة-
=الطيون-
ظ الظّاء
ظ-

=ظاءر-
=الظافر-
=الظالع-
=ظالف-
=الظالم-
=الظامئ-
=الظامئة-
=ظاهر-
=الظاهر-
=الظاهرة-
=الظاهرية-
=ظأر-
=الظئر-
=الظؤرة-
=الظئور-
=الظئورة-
=الظبة-
=الظبي-
=الظبية-
=الظر-
=الظراف-
=الظران-
=الظراني-
=الظربى-
=الظرباء-
=الظربان-
=الظرر-
=الظررة-
=ظرف-
=الظرف-
=الظري-
=الظريف-
=الظريفة-
=الظعان-
=ظعن-
=الظعون-
=الظعونة-
=الظعينة-
=ظفر-
=الظفر-
=الظفرة-
=الظفير-
=ظل-
=الظل-
=الظلال-
=الظلالة-
=الظلام-
=الظلامة-
=الظلة-
=ظلع-
=الظلع-
=ظلف-
=الظلف-
=الظلفة-
=ظلل-
=الظلل-
=ظلم-
=ظلم-
=الظلم-
=الظلماء-
=ظلمة-
=الظلمة-
=الظلوم-
=الظليف-
=الظليل-
=الظليلة-
=الظليم-
=الظماء-
=ظمئ-
=ظمأ-
=الظم ء-
=الظمأ-
=الظمي ء-
=الظمأى-
=الظمآن-
=الظمآنة-
=الظمئة-
=ظن-
=الظن-
=الظناء-
=الظنان-
=الظنانة-
=الظنة-
=الظنون-
=الظنين-
=الظهارة-
=ظهر-
=الظهر-
=الظهرة-
=الظهرة-
=الظهري-
=الظهور-
=الظهير-
=الظهيرة-
=الظواهر-
ع العين
ع-

=العائب-
=العائد-
=العائدة-
=العائذ-
=العائذة-
=العائر-
=العائرة-
=العائز-
=العائش-
=العائص-
=العائض-
=العائط-
=العائف-
=العائق-
=العائقة-
=العائل-
=العائلة-
=العائم-
=العائن-
=العائه-
=عاب-
=العابث-
=العابد-
=العابدة-
=العابر-
=العابل-
=العابور-
=عاتب-
=العاتق-
=العاتقة-
=العاتمات-
=العاتي-
=عاث-
=عاج-
=العاج-
=العاجة-
=العاجز-
=عاجل-
=العاجل-
=العاجلة-
=العاجم-
=العاجمة-
=العاجن-
=عاد-
=عادى-
=العادة-
=عادل-
=العادل-
=العادي-
=العادية-
=عاذ-
=العاذر-
=العاذق-
=العاذل-
=العاذلة-
=العاذية-
=عار-
=العار-
=العارة-
=عارض-
=العارض-
=العارضة-
=العارف-
=العارفة-
=عارك-
=العارم-
=العاري-
=العارية-
=عاز-
=العازب-
=العازبة-
=العازف-
=العازل-
=العازم-
=العاس-
=عاسر-
=العاسل-
=العاسلة-
=عاش-
=العاشب-
=العاشبة-
=عاشر-
=العاشر-
=العاشرة-
=العاشق-
=العاشقة-
=العاشور-
=العاشورى-
=العاشوراء-
=العاشية-
=عاص-
=عاصى-
=عاصر-
=العاصر-
=العاصرة-
=العاصف-
=العاصفة-
=العاصمة-
=العاصي-
=عاض-
=عاضد-
=العاضه-
=العاضهة-
=عاط-
=عاطى-
=العاطر-
=العاطف-
=العاطفة-
=العاطل-
=العاطلة-
=العاطوس-
=العاطوف-
=عاظل-
=عاف-
=عافى-
=العافي-
=العافية-
=عاق-
=العاق-
=عاقب-
=العاقب-
=العاقبة-
=العاقة-
=عاقد-
=العاقد-
=العاقدة-
=عاقر-
=العاقر-
=العاقف-
=عاقل-
=العاقل-
=العاقلة-
=العاقور-
=العاقول-
=عاكس-
=عاكف-
=العاكف-
=عال-
=عالى-
=العالة-
=عالج-
=عالم-
=العالم-
=عالن-
=العالن-
=العالي-
=العالية-
=عام-
=العام-
=العامة-
=العامد-
=العامر-
=العامرة-
=عامل-
=العامل-
=العاملة-
=العاملية-
=العامي-
=عان-
=العان-
=عانى-
=العانة-
=عاند-
=العاند-
=العانس-
=عانق-
=العاني-
=العانية-
=عاه-
=عاه-
=العاه-
=العاهة-
=عاهد-
=العاهر-
=العاهرة-
=العاهل-
=العاهي-
=عاوى-
=عاود-
=عاور-
=عاوض-
=عاوم-
=عاون-
=عايا-
=عايد-
=عاير-
=عايش-
=عاين-
=عب-
=العب-
=عبى-
=العباء-
=العباءة-
=العباب-
=العبابيد-
=العباد-
=العبادي-
=العباديد-
=العبار-
=العبارة-
=العباس-
=العباية-
=عبأ-
=العب ء-
=عبث-
=العبث-
=عبد-
=عبد-
=العبد-
=العبدية-
=عبر-
=العبر-
=العبراني-
=العبرانية-
=العبرة-
=العبري-
=عبس-
=عبط-
=العبطة-
=عبق-
=العبق-
=العبقة-
=عبقر-
=العبقري-
=العبقرية-
=عبل-
=العبل-
=العبلة-
=العبوثران-
=العبودة-
=العبودية-
=العبوس-
=العبيث-
=العبير-
=العبيثران-
=العبيط-
=عتا-
=العتابي-
=العتاد-
=العتاق-
=العتال-
=العتالة-
=العتاهة-
=العتاهية-
=عتب-
=العتب-
=العتبى-
=العتبة-
=عتد-
=العتر-
=العترة-
=عتق-
=العتق-
=عتل-
=العتلة-
=عتم-
=العتم-
=العتمة-
=عته-
=العتي-
=العتيد-
=العتيدة-
=العتيق-
=العتيقة-
=العتيه-
=عث-
=العث-
=العثة-
=عثر-
=العثرة-
=العثقول-
=العثكال-
=العثكول-
=العثور-
=العثير-
=عج-
=العجاب-
=العجاج-
=العجاجة-
=العجال-
=العجالة-
=العجام-
=العجامة-
=العجاوة-
=عجب-
=العجب-
=العجة-
=عجج-
=العجرفة-
=العجرم-
=عجز-
=العجز-
=العجزاء-
=العجزة-
=عجعج-
=العجعاج-
=العجعجة-
=عجف-
=العجف-
=العجفاء-
=عجل-
=العجل-
=العجلى-
=العجلان-
=العجلة-
=عجم-
=عجم-
=العجم-
=العجماء-
=العجمة-
=العجمي-
=عجن-
=العجن-
=العجوة-
=العجور-
=العجوز-
=العجول-
=العجيب-
=العجيبة-
=العجيل-
=العجين-
=العجينة-
=عد-
=العد-
=عدا-
=عدى-
=العدى-
=العداء-
=العداد-
=العدالة-
=العدان-
=العداوة-
=العدة-
=عدد-
=العدد-
=العددي-
=عدس-
=العدس-
=العدسة-
=العدسية-
=عدل-
=العدل-
=العدلة-
=العدلية-
=عدم-
=العدم-
=عدن-
=العدني-
=العدو-
=العدوى-
=العدوان-
=العدوة-
=عدي-
=العديد-
=العديدة-
=العديل-
=العديم-
=عذا-
=العذاب-
=العذاة-
=العذار-
=العذال-
=العذالة-
=عذب-
=العذب-
=العذبة-
=عذر-
=العذر-
=العذرى-
=العذراء-
=العذرة-
=عذق-
=العذق-
=عذل-
=العذل-
=العذلة-
=عذو-
=العذوبة-
=العذول-
=عذي-
=العذي-
=العذية-
=العذير-
=العذيرة-
=عر-
=العر-
=عرا-
=عرى-
=و عرى-
=العرى-
=العراء-
=العراب-
=العرابة-
=العرادة-
=العرار-
=العرارة-
=العراض-
=العراضة-
=العراف-
=العرافة-
=العراق-
=العراقان-
=العراقة-
=العراقيل-
=عرب-
=العرب-
=العربات-
=العربان-
=العرباني-
=العربة-
=عربد-
=عربن-
=العربون-
=العربي-
=العربية-
=العربيد-
=العرة-
=عرج-
=العرج-
=العرجاء-
=العرجان-
=العرجة-
=العرزال-
=عرس-
=العرس-
=عرش-
=العرش-
=العرصة-
=عرض-
=العرض-
=العرض-
=العرضة-
=العرضي-
=العرضية-
=العرعر-
=عرف-
=العرف-
=العرفاء-
=عرفات-
=العرفان-
=العرفة-
=عرفة-
=العرفج-
=العرفي-
=عرق-
=العرق-
=العرقاة-
=العرقان-
=عرقب-
=العرقة-
=عرقل-
=العرقلة-
=العرقوب-
=عرقوب-
=العرقوة-
=العرقية-
=عرك-
=العرك-
=العركة-
=عرم-
=العرم-
=العرمة-
=العرمرم-
=العرناس-
=العرندس-
=العرنوس-
=العرنين-
=العرواء-
=العروبة-
=العروبية-
=العروة-
=العروس-
=العروض-
=العروضي-
=عري-
=العري-
=العريان-
=العريانات-
=العريانة-
=العرية-
=العرير-
=العريج-
=العريس-
=العريش-
=العريشة-
=العريض-
=العريضة-
=العريف-
=العريق-
=العريكة-
=العرين-
=العرينة-
=عز-
=العز-
=عزا-
=عزى-
=العزى-
=العزاء-
=العزاف-
=العزال-
=عزب-
=العزب-
=العزباء-
=العزبة-
=العزة-
=عزر-
=عزرائيل-
=عزز-
=عزف-
=العزف-
=عزل-
=العزل-
=العزلاء-
=العزلة-
=عزم-
=عزم-
=العزم-
=العزمة-
=العزمي-
=العزوة-
=العزوف-
=العزوفة-
=العزوم-
=عزي-
=العزي-
=العزيب-
=العزية-
=العزيز-
=العزيمة-
=عس-
=العس-
=عسى-
=العساس-
=العساف-
=العسال-
=العسالة-
=العسجد-
=عسر-
=العسر-
=العسرى-
=العسراء-
=العسرة-
=العسس-
=عسف-
=العسف-
=عسكر-
=العسكر-
=عسل-
=العسل-
=العسلة-
=العسلج-
=العسلوج-
=العسلي-
=العسوف-
=العسول-
=العسي-
=العسير-
=العسيف-
=العسيل-
=العش-
=عشا-
=عشى-
=العشا-
=العشاء-
=العشاءان-
=العشاب-
=العشابة-
=عشار-
=العشار-
=العشارة-
=العشاري-
=العشاق-
=العشاوة-
=عشب-
=العشب-
=عشر-
=العشر-
=العشراء-
=العشرة-
=العشرون-
=العشري-
=العشرية-
=عشش-
=عشق-
=العشق-
=العشواء-
=العشوة-
=العشورى-
=العشوي-
=عشي-
=العشى-
=العشيان-
=العشيب-
=العشيبة-
=العشية-
=العشير-
=العشيرة-
=العشيق-
=عص-
=عصا-
=عصى-
=العصا-
=العصاء-
=العصاب-
=العصابة-
=العصار-
=العصارة-
=العصافة-
=العصام-
=العصامي-
=عصب-
=العصب-
=العصبة-
=العصبي-
=العصبيات-
=العصبية-
=عصر-
=العصر-
=العصران-
=العصرة-
=العصرونية-
=العصري-
=العصرية-
=العصص-
=العصعص-
=العصعوص-
=عصف-
=العصف-
=العصفة-
=عصفر-
=العصفر-
=العصفور-
=العصفورة-
=عصل-
=العصل-
=العصلاء-
=العصلة-
=عصم-
=العصماء-
=العصمة-
=العصمة-
=العصوف-
=عصي-
=العصي-
=العصيان-
=العصيب-
=العصية-
=العصير-
=العصيرة-
=العصيف-
=العصيفة-
=العصم-
=عض-
=العض-
=عضا-
=عضى-
=العضاد-
=العضادة-
=العضادي-
=العضاض-
=العضال-
=العضاه-
=العضاهة-
=العضب-
=العضة-
=عضد-
=العضد-
=العضدة-
=عضض-
=عضل-
=العضل-
=العضلة-
=عضه-
=عضه-
=العضه-
=العضو-
=العضوض-
=العضوي-
=العضوية-
=العضيد-
=العضيض-
=العضيلة-
=العضيهة-
=عطا-
=عطى-
=العطا-
=العطاء-
=العطار-
=العطارة-
=عطارد-
=العطاش-
=العطاف-
=العطان-
=عطب-
=عطر-
=العطر-
=عطس-
=العطسة-
=عطش-
=العطش-
=العطشى-
=العطشان-
=العطشانة-
=العطشة-
=عطف-
=العطف-
=العطفى-
=العطفة-
=عطل-
=العطل-
=العطلاء-
=العطلة-
=عطن-
=العطن-
=العطوف-
=العطية-
=العطين-
=العظاءة-
=العظائم-
=العظام-
=العظامة-
=العظاية-
=العظة-
=عظم-
=العظم-
=العظمات-
=العظمة-
=العظموت-
=العظمي-
=العظيم-
=العظيمة-
=عف-
=العف-
=عفا-
=عفى-
=العفا-
=العفاء-
=العفاء-
=العفار-
=العفارة-
=العفارية-
=العفاص-
=العفاف-
=العفاوة-
=العفة-
=عفر-
=العفر-
=العفرى-
=العفراء-
=العفرة-
=العفرية-
=العفريت-
=العفريتة-
=العفش-
=عفص-
=العفص-
=العفصة-
=العفصية-
=عفن-
=العفن-
=العفنة-
=العفو-
=العفوة-
=العفوصة-
=العفوي-
=العفوية-
=العفير-
=العفيف-
=العفيفة-
=عق-
=العق-
=العقاب-
=العقاد-
=العقادة-
=العقار-
=العقارب-
=العقارة-
=العقاري-
=العقاص-
=العقاف-
=العقافة-
=العقال-
=العقام-
=العقان-
=عقب-
=العقب-
=العقبى-
=العقبان-
=العقبة-
=العقة-
=عقد-
=،- الزهر: شكوفه ميوه شد،-
=العقد-
=العقداء-
=العقدة-
=عقر-
=العقر-
=العقرب-
=العقرباء-
=العقربان-
=العقربة-
=العقرة-
=عقص-
=العقصة-
=عقعق-
=العقعق-
=عقف-
=العقفاء-
=عقل-
=عقل-
=العقل-
=العقلة-
=العقلي-
=العقلية-
=عقم-
=العقم-
=العقوبات-
=العقوبة-
=العقود-
=العقور-
=العقوق-
=العقول-
=العقيب-
=العقيد-
=العقيدة-
=العقير-
=العقيرة-
=العقيصة-
=العقيفاء-
=العقيفة-
=العقيق-
=العقيقة-
=العقيلة-
=العقيم-
=العقيمة-
=العكاز-
=العكازة-
=العكاس-
=عكاظ-
=عكر-
=العكر-
=العكرة-
=عكز-
=عكس-
=العكس-
=العكش-
=العكشة-
=عكف-
=العكف-
=العكنباة-
=العكوب-
=العكوة-
=العكيس-
=عل-
=علل-
=العل-
=علا-
=على-
=العلى-
=العلاء-
=العلاج-
=العلاف-
=العلاق-
=العلاقات-
=العلاقة-
=العلاك-
=العلالة-
=العلام-
=علام-
=العلامة-
=العلامي-
=العلاني-
=العلانية-
=العلاوة-
=العلاية-
=علب-
=العلب-
=العلبة-
=العلبي-
=العلة-
=علج-
=العلج-
=علف-
=العلف-
=علق-
=العلق-
=العلقة-
=علقم-
=العلقم-
=علك-
=العلك-
=العلكة-
=علل-
=العلل-
=علم-
=العلم-
=العلماء-
=العلماني-
=العلمة-
=العلمة-
=علن-
=العلن-
=العلنة-
=العلو-
=العلوفة-
=العلوق-
=العلوم-
=العلوي-
=العلوية-
=علي-
=العلي-
=العليا-
=العلياء-
=العلية-
=العليف-
=العليفة-
=العليق-
=العليقى-
=العليل-
=العليلة-
=العليم-
=العلين-
=العليون-
=عم-
=العم-
=عمى-
=العمى-
=العماء-
=العماءة-
=العماد-
=العمادة-
=العمار-
=العمارة-
=العمال-
=العمالة-
=العمامة-
=العماية-
=العمبر-
=العمة-
=عمد-
=العمد-
=العمدة-
=عمر-
=العمر-
=العمرى-
=العمران-
=العمراني-
=العمرة-
=عمرو-
=عمش-
=العمش-
=العمشاء-
=العمشوش-
=عمق-
=العمق-
=عمل-
=العمل-
=العملاق-
=العملة-
=العملية-
=عمم-
=العمم-
=عمه-
=العمه-
=العمهاء-
=العمود-
=العمولة-
=العموم-
=العمومي-
=العموي-
=عمي-
=العمي-
=العمية-
=العميد-
=العمير-
=العميرة-
=العميق-
=العميقة-
=العميل-
=العميم-
=عن-
=عنا-
=عنى-
=العنا-
=العناء-
=العناب-
=العنابة-
=العنادية-
=العناق-
=العناقية-
=العنان-
=العنانة-
=العناية-
=عنب-
=العنب-
=العنبة-
=عنبر-
=العنبر-
=العنبري-
=العنبية-
=عنت-
=عنت-
=العنت-
=العنة-
=عنتر-
=العنتر-
=العنترة-
=عند-
=العندليب-
=العندم-
=العنز-
=العنزة-
=عنزق-
=العنزوقة-
=عنس-
=العنصر-
=العنصرة-
=العنصري-
=العنصرية-
=العنصل-
=عنعن-
=عنف-
=العنف-
=العنفقة-
=العنفو-
=العنفوان-
=عنق-
=العنق-
=العنق-
=العنقاء-
=العنقاد-
=العنقود-
=العنكب-
=العنكباة-
=العنكبة-
=العنكبوت-
=العنكبوتيات-
=عنم-
=العنم-
=العنمة-
=العنمي-
=عنن-
=العنوان-
=العنود-
=عنون-
=عني-
=العني-
=العنية-
=العنيد-
=العنيف-
=العهادة-
=عهد-
=العهد-
=العهدان-
=العهدة-
=العهر-
=العهن-
=العهنة-
=العهيد-
=عوى-
=العواء-
=العوائد-
=العوائذ-
=العوائر-
=العوائف-
=العواج-
=العواجم-
=العواد-
=العوادة-
=العوادي-
=العوار-
=العواشر-
=العواضد-
=العوام-
=العوامة-
=العوامر-
=العوامل-
=العوان-
=العوانة-
=العوة-
=عوج-
=العوج-
=العوجاء-
=عود-
=العود-
=عوذ-
=العوذ-
=العوذة-
=عور-
=العور-
=العوراء-
=العورة-
=عوز-
=العوز-
=العوسج-
=العوسجة-
=عوص-
=العوص-
=العوصاء-
=عوض-
=العوض-
=عوق-
=العوق-
=العوقة-
=عول-
=العول-
=العولة-
=عوم-
=العومة-
=عون-
=العون-
=عوه-
=العويسة-
=العويسية-
=العويص-
=العويصة-
=العويل-
=العويم-
=العوينات-
=العوينة-
=عي-
=العي-
=عيا-
=العياء-
=العياب-
=العيابة-
=العيادة-
=العياذ-
=العيار-
=العياش-
=العياط-
=العيال-
=العيان-
=العيان-
=العياني-
=عيب-
=العيب-
=العيبة-
=العيثى-
=العيثان-
=عيد-
=العيد-
=العيدية-
=عير-
=العير-
=العيرة-
=عيش-
=العيش-
=العيشة-
=العيصاء-
=عيط-
=العيفان-
=العيفة-
=العيق-
=عيل-
=العيل-
=العيلام-
=العيلة-
=العيلم-
=العيمى-
=العيمان-
=العيمة-
=عين-
=العين-
=العين-
=العيناء-
=العينة-
=العينية-
=عيه-
=العيوف-
=العيوق-
=العيون-
=عيي-
=العيي-
=العيينة-
غ الغين
غ-

=الغائب-
=الغائر-
=الغائرة-
=الغائص-
=الغائل-
=الغائلة-
=الغائي-
=غاب-
=الغابة-
=الغابر-
=الغابط-
=الغابن-
=غاث-
=غادى-
=الغادة-
=غادر-
=الغادر-
=الغادرة-
=الغادية-
=الغاذي-
=الغاذية-
=غار-
=الغار-
=الغاران-
=الغار-
=الغارب-
=الغارة-
=الغارز-
=الغارزة-
=غارق-
=الغارق-
=الغاز-
=غازل-
=الغازل-
=الغازلة-
=الغازي-
=الغازية-
=الغاسق-
=الغاسول-
=الغاش-
=الغاشم-
=الغاشمة-
=الغاشي-
=الغاشية-
=غاص-
=الغاص-
=غاصب-
=الغاصب-
=غاض-
=غاضب-
=الغاضر-
=الغاضف-
=الغاضي-
=الغاضية-
=الغاطس-
=الغاطسة-
=الغاطي-
=الغاطية-
=غاظ-
=غافل-
=الغاق-
=الغاقة-
=غال-
=الغال-
=غالى-
=غالب-
=الغالب-
=الغالبية-
=غالط-
=الغالط-
=غالظ-
=الغالظ-
=غالق-
=الغالون-
=الغالي-
=الغالية-
=الغاليري-
=غام-
=الغام-
=الغامد-
=الغامدة-
=غامر-
=الغامر-
=غامز-
=الغامز-
=الغامض-
=الغامضة-
=الغاني-
=الغانية-
=غاور-
=الغاوي-
=الغاوية-
=غايا-
=غاير-
=غايظ-
=الغاية-
=غب-
=الغب-
=غبى-
=الغباء-
=الغباوة-
=الغبب-
=غبر-
=الغبر-
=الغبراء-
=الغبرة-
=غبس-
=الغبس-
=الغبسة-
=غبش-
=الغبش-
=الغبشاء-
=الغبشة-
=غبط-
=الغبطة-
=غبق-
=غبن-
=الغبن-
=الغبوة-
=الغبوق-
=غبي-
=الغبي-
=الغبياء-
=الغبية-
=الغبيراء-
=الغبيرة-
=الغبيط-
=الغبين-
=الغبينة-
=غت-
=غث-
=الغث-
=غثا-
=غثى-
=الغثاء-
=الغثة-
=الغثراء-
=الغثرة-
=الغثمة-
=غثي-
=الغثيث-
=غد-
=الغد-
=غدا-
=غدى-
=الغداء-
=الغداة-
=غدار-
=الغدار-
=الغدارة-
=الغداف-
=الغدة-
=غدد-
=الغدد-
=الغددة-
=غدر-
=الغدر-
=الغدرة-
=الغدف-
=غدق-
=الغدق-
=الغدقة-
=الغدوة-
=الغدور-
=الغدوي-
=الغدي-
=الغديا-
=الغديان-
=الغدية-
=الغدير-
=الغديرة-
=غذا-
=غذى-
=الغذاء-
=الغذوي-
=الغذي-
=غر-
=الغر-
=الغرة-
=غرا-
=غرى-
=الغرا-
=الغراء-
=الغراب-
=الغرابان-
=الغرار-
=الغرارة-
=الغراس-
=الغراف-
=الغرافة-
=الغرام-
=الغراماتيق-
=الغراماطيق-
=الغرامة-
=الغرامي-
=الغران-
=الغرانق-
=الغرانيت-
=غرب-
=الغرب-
=الغربة-
=غربل-
=الغربال-
=الغربي-
=الغربيون-
=الغرة-
=غرد-
=الغرد-
=الغردينيا-
=غرر-
=غرز-

=،- الراكب رجله فى الغرز: سواره پاى در ركاب كرد،-

=الغرز-
=غرس-
=الغرس-
=الغرش-
=غرض-
=الغرض-
=الغرضوف-
=الغرضوفان-
=غرغر-
=الغرغر-
=الغرغور-
=غرف-
=الغرف-
=الغرفة-
=غرق-
=الغرق-
=غرقأ-
=الغرقئ-
=الغرقة-
=غرم-
=الغرم-
=الغرنوق-
=الغرنيق-
=الغرنوقي-
=الغروى-
=الغروب-
=الغرور-
=الغروف-
=غري-
=الغريب-
=الغريبة-
=الغريد-
=الغرير-
=الغريرة-
=الغريزة-
=الغريس-
=الغريسة-
=الغريض-
=الغريف-
=الغريفة-
=الغريفيليا-
=الغريق-
=الغريم-
=الغرين-
=غزا-
=غزى-
=الغزاة-
=الغزار-
=الغزارة-
=الغزال-
=الغزالة-
=غزر-
=الغزر-
=غزل-
=الغزل-
=الغزل-
=الغزوة-
=الغزير-
=الغزيرة-
=الغزيل-
=الغسال-
=الغسالة-
=غسق-
=غسل-
=الغسل-
=الغسلة-
=الغسول-
=الغسيل-
=الغسيلة-
=غش-
=الغش-
=غشا-
=غشى-
=الغشاء-
=الغشائيات-
=الغشاش-
=الغشاشة-
=الغشام-
=الغشاوة-
=الغشاية-
=غشش-
=غشم-
=الغشوة-
=الغشوم-
=الغشي-
=الغشيان-
=الغشية-
=الغشيم-
=الغشيمة-
=غص-
=غصب-
=الغصب-
=الغصة-
=الغصان-
=غصن-
=الغصن-
=الغصنة-
=غض-
=الغض-
=الغضا-
=الغضابي-
=الغضاة-
=الغضار-
=الغضارة-
=الغضاضة-
=غضب-
=الغضب-
=الغضبى-
=الغضبان-
=الغضبانة-
=الغضبة-
=الغضة-
=غضر-
=الغضر-
=الغضراء-
=الغضروف-
=غضض-
=غضف-
=الغضفاء-
=الغضفة-
=غضن-
=الغضن-
=الغضنة-
=الغضوب-
=الغضياء-
=الغضير-
=الغضيرة-
=الغضيض-
=الغضيضة-
=غط-
=غطا-
=غطى-
=الغطاء-
=الغطاس-
=الغطراف-
=غطرس-
=الغطرس-
=الغطروف-
=الغطريس-
=الغطريف-
=غطس-
=غطغط-
=الغطرفة-
=الغطوس-
=الغطيطة-
=غف-
=غفا-
=الغفار-
=الغفارة-
=غفر-
=الغفر-
=الغفرة-
=غفل-
=الغفل-
=الغفلان-
=الغفلة-
=الغفوة-
=الغفور-
=غفى-
=الغفير-
=غل-
=الغل-
=غلا-
=غلى-
=الغلاء-
=الغلائل-
=الغلاب-
=الغلاديشيا-
=الغلاظ-
=الغلاف-
=الغلالة-
=الغلام-
=الغلامة-
=الغلامية-
=الغلاية-
=غلب-
=الغلباء-
=الغلة-
=غلس-
=الغلس-
=الغلصمة-
=غلط-
=الغلط-
=الغلطة-
=غلظ-
=الغلظ-
=الغلظة-
=غلغل-
=الغلغل-
=غلف-
=الغلف-
=غلق-
=الغلق-
=غلل-
=الغلل-
=الغلواء-
=الغلوان-
=الغلوة-
=الغلوطة-
=الغلومة-
=الغلومية-
=الغلي-
=الغليظ-
=الغليل-
=الغليلة-
=الغليون-
=غم-
=الغم-
=الغمى-
=الغماء-
=الغمار-
=الغمارة-
=الغماز-
=الغمازة-
=الغماسة-
=الغماض-
=الغمام-
=الغمامة-
=الغمة-
=غمد-
=الغمد-
=غمر-
=الغمر-
=الغمرة-
=غمز-
=غمس-
=غمش-
=غمص-
=الغمص-
=الغمصاء-
=غمض-
=الغمض-
=غمط-
=الغمط-
=غمغم-
=الغمغمة-
=غمق-
=الغموس-
=الغموص-
=الغموضة-
=الغموم-
=غمي-
=الغمير-
=الغميز-
=الغميزة-
=الغميضة-
=الغميق-
=غن-
=غنى-
=الغنى-
=الغناء-
=الغناج-
=الغنافليون-
=الغنام-
=الغنان-
=الغنة-
=غنج-
=الغنج-
=الغندرة-
=غنم-
=الغنم-
=غنن-
=الغنوج-
=غني-
=الغني-
=الغنيان-
=الغنية-
=الغنيمة-
=غوى-
=الغوائل-
=الغواث-
=الغوارز-
=الغواص-
=الغواصة-
=الغوافة-
=غوث-
=الغوث-
=غور-
=الغور-
=الغورة-
=غوص-
=الغوغاء-
=الغول-
=الغوي-
=الغويث-
=غيا-
=الغياب-
=الغياث-
=الغيار-
=الغيان-
=الغياية-
=غيب-
=الغيب-
=الغيبة-
=الغيبوبة-
=الغية-
=الغيث-
=غيد-
=الغيد-
=الغيداء-
=الغيدان-
=غير-
=الغير-
=الغيرى-
=الغيران-
=الغيرة-
=الغيرديا-
=الغيرية-
=غيض-
=الغيض-
=الغيضة-
=غيظ-
=الغيظ-
=الغيل-
=الغيلة-
=الغيلم-
=غيم-
=الغيم-
=الغيمى-
=الغيمان-
=الغيمة-
=الغيناء-
=الغينة-
=الغينة-
=الغيهب-
=الغيهبة-
=الغيوب-
=الغيور-
=الغيوم-
ف الفاء
ف-

=فاء-
=الفائدة-
=الفائش-
=الفائق-
=الفائل-
=فات-
=فاتى-
=فاتح-
=الفاتح-
=الفاتحة-
=فاتك-
=الفاتك-
=الفاتن-
=الفاتورة-
=فاجأ-
=الفاجر-
=الفاجرة-
=الفاجع-
=الفاجعة-
=فاح-
=فاح-
=الفاحش-
=الفاحشة-
=فاحص-
=الفاحم-
=الفاختة-
=فاخر-
=الفاخر-
=الفاخور-
=الفاخورة-
=الفاخوري-
=فاد-
=فادى-
=الفادح-
=الفادحة-
=الفادن-
=الفادي-
=فار-
=الفار-
=الفارة-
=الفارح-
=فارز-
=الفارز-
=الفارزة-
=الفارس-
=فارس-
=الفارسي-
=الفارسية-
=الفارض-
=الفارضة-
=فارط-
=الفارع-
=الفارعة-
=الفارغ-
=فارق-
=الفارق-
=الفارقة-
=فارك-
=الفارهة-
=الفاروق-
=فاز-
=الفازة-
=الفازر-
=الفازرة-
=الفازع-
=فاسخ-
=فاسد-
=الفاسد-
=الفاسق-
=الفاسقة-
=فاش-
=الفاشستي-
=الفاشستية-
=الفاشي-
=الفاشية-
=فاصل-
=الفاصل-
=الفاصلة-
=الفاصولية-
=فاض-
=الفاضة-
=فاضح-
=الفاضح-
=فاضل-
=الفاضل-
=الفاضلة-
=الفاضي-
=الفاطر-
=الفاطس-
=الفاطم-
=الفاطمة-
=فاطن-
=الفاطن-
=فاع-
=الفاعل-
=الفاعلة-
=الفاعلية-
=الفاغرة-
=الفاغية-
=فاق-
=الفاقة-
=الفاقد-
=الفاقرة-
=الفاقش-
=الفاقع-
=الفاقعة-
=فاقه-
=فاكه-
=الفاكه-
=الفاكهاني-
=الفاكهة-
=الفاكورة-
=فال-
=الفال-
=فالت-
=الفالت-
=الفالتة-
=الفالج-
=الفالق-
=الفالقة-
=الفالوذ-
=الفالوذج-
=الفالوذق-
=الفالية-
=الفانوس-
=الفاني-
=فاه-
=الفاه-
=فاهى-
=الفاوانيا-
=فاوض-
=فاوه-
=الفؤاد-
=الفؤاق-
=الفئال-
=الفئة-
=فأد-
=فئد-
=فئر-
=الفأر-
=الفئر-
=الفأرة-
=الفئرة-
=فأس-
=الفأس-
=الفأفاء-
=فأفأ-
=الفأفأ-
=فأق-
=فت-
=الفت-
=فتا-
=الفتى-
=الفتاء-
=الفتات-
=الفتاة-
=الفتاح-
=الفتاق-
=الفتال-
=الفتان-
=الفتانة-
=فتأ-
=فتئ-
=فتت-
=فتح-
=الفتح-
=الفتحة-
=فتخ-
=الفتخة-
=فتر-
=الفتر-
=الفترة-
=فتش-
=فتق-
=الفتق-
=فتك-
=فتل-
=الفتلاء-
=الفتلة-
=فتن-
=الفتن-
=الفتنة-
=الفتوى-
=الفتوت-
=الفتوة-
=الفتوح-
=الفتوحات-
=الفتوش-
=الفتوق-
=فتي-
=الفتي-
=الفتياء-
=الفتيت-
=الفتية-
=الفتيتة-
=الفتيق-
=الفتيل-
=الفتيلة-
=فثأ-
=فج-
=الفج-
=الفجاء-
=الفجاءة-
=الفجاج-
=الفجاجة-
=الفجار-
=الفجال-
=فجأ-
=فجئ-
=الفجة-
=فجر-
=الفجر-
=الفجرة-
=فجع-
=الفجعان-
=الفجعة-
=الفجل-
=الفجلة-
=فجم-
=الفجوة-
=الفجور-
=الفجيعة-
=فح-
=الفحاش-
=الفحاشة-
=الفحاص-
=الفحالة-
=الفحام-
=الفحامة-
=فحج-
=الفحح-
=فحش-
=الفحش-
=الفحشاء-
=فحص-
=الفحص-
=الفحصة-
=الفحل-
=الفحلة-
=فحم-
=الفحم-
=الفحمة-
=الفحوى-
=الفحواء-
=الفحولة-
=الفحوم-
=الفحيح-
=الفحيص-
=الفحيم-
=الفخ-
=الفخار-
=الفخارة-
=الفخاري-
=الفخامة-
=فخت-
=الفخت-
=فخذ-
=الفخذ-
=فخر-
=فخر-
=الفخر-
=الفخرة-
=فخفخ-
=الفخفخة-
=فخم-
=الفخم-
=الفخور-
=الفخير-
=فدى-
=الفدى-
=الفداء-
=الفدائي-
=الفدام-
=الفدامة-
=الفدان-
=فدح-
=فدر-
=الفدر-
=الفدرة-
=فدع-
=الفدع-
=الفدعاء-
=الفدعة-
=فدغ-
=فدم-
=الفدم-
=الفدمة-
=فدن-
=الفدن-
=الفدور-
=الفدوم-
=الفدية-
=الفذ-
=فذلك-
=الفذلكة-
=فر-
=الفر-
=فرى-
=الفراء-
=الفرائض-
=الفرات-
=الفراتان-
=الفراثة-
=الفراد-
=الفرادى-
=الفرار-
=فراس-
=الفراس-
=الفراسة-
=الفراش-
=الفراشة-
=الفراض-
=الفراط-
=الفراطة-
=الفراعة-
=الفراغ-
=الفراق-
=الفرامل-
=الفران-
=الفرأ-
=الفربيون-
=الفرة-
=الفرتيكة-
=فرث-
=الفرث-
=فرج-
=الفرج-
=الفرجار-
=الفرجاري-
=الفرجة-
=فرح-
=الفرح-
=الفرحى-
=الفرحان-
=الفرحانة-
=الفرحة-
=فرخ-
=الفرخ-
=الفرخة-
=فرد-
=الفرد-
=الفردى-
=الفردان-
=الفردة-
=الفردوس-
=الفردية-
=الفررة-
=فرز-
=الفرز-
=الفرزان-
=الفرزة-
=الفرزدق-
=الفرزدقة-
=فرس-
=الفرس-
=الفرسة-
=الفرسخ-
=فرش-
=الفرش-
=الفرشاية-
=الفرشة-
=فرشخ-
=فرص-
=الفرصاد-
=الفرصة-
=فرض-
=الفرض-
=الفرضة-
=الفرضي-
=فرط-
=الفرط-
=الفرطاح-
=الفرطاس-
=فرطح-
=فرطس-
=الفرطوسة-
=الفرطيسة-
=فرع-
=الفرع-
=الفرعاء-
=الفرعة-
=فرعن-
=الفرعنة-
=فرعون-
=الفرعي-
=الفرعية-
=فرغ-
=الفرغ-
=الفرغاء-
=الفرفار-
=فرفح-
=الفرفحة-
=الفرفحين-
=فرفر-
=الفرفر-
=فرفط-
=الفرفور-
=الفرفوطة-
=فرق-
=الفرق-
=الفرقاء-
=الفرقان-
=الفرقة-
=الفرقد-
=فرقع-
=الفرقيعة-
=فرك-
=الفرك-
=الفركاء-
=الفركة-
=فرم-
=الفرمان-
=الفرمة-
=الفرن-
=الفرنج-
=الفرند-
=الفرنك-
=الفرني-
=الفرنية-
=فره-
=الفره-
=الفرو-
=الفروة-
=الفروج-
=الفروجة-
=الفروح-
=الفرور-
=الفرورة-
=الفرود-
=الفروسية-
=الفروش-
=الفروغ-
=الفروق-
=فروق-
=فري-
=الفري-
=الفري ء-
=الفرية-
=الفريد-
=الفريدة-
=الفريزد-
=الفريزق-
=الفريس-
=الفريسة-
=الفريش-
=الفريص-
=الفريصة-
=الفريض-
=الفريضة-
=الفريغ-
=الفريغة-
=الفريق-
=الفريك-
=الفريكية-
=فز-
=الفز-
=الفزاعة-
=الفزة-
=فزر-
=فزز-
=الفزراء-
=الفزرة-
=فزع-
=الفزع-
=الفزعة-
=الفزور-
=الفساح-
=الفساد-
=الفساط-
=الفساق-
=الفسالة-
=الفستان-
=الفستق-
=الفستقي-
=فسح-
=الفسح-
=الفسحة-
=فسخ-
=الفسخة-
=فسد-
=فسر-
=الفسطاط-
=الفسطان-
=الفسفسة-
=الفسفوسة-
=فسق-
=الفسق-
=الفسقية-
=فسل-
=الفسل-
=الفسولة-
=الفسيح-
=الفسيد-
=الفسيفساء-
=الفسيق-
=الفسيلة-
=فش-
=اين تعبير در زبان متداول رايج است،-
=فشا-
=الفشاء-
=الفشاع-
=فشخ-
=فشط-
=الفشك-
=الفشكة-
=فشل-
=الفشل-
=الفشوة-
=الفشيان-
=الفشيش-
=الفشيل-
=الفص-
=الفص-
=الفصاحة-
=الفصاص-
=الفصال-
=فصح-
=الفصح-
=الفصحى-
=فصخ-
=فصد-
=فصص-
=فصع-
=فصفص-
=الفصفصة-
=الفصفور-
=فصل-
=الفصل-
=الفصلة-
=فصم-
=الفصوليا-
=الفصيح-
=الفصيحة-
=الفصيد-
=الفصيل-
=الفصيلة-
=فض-
=فضا-
=الفضا-
=الفضاء-
=الفضاح-
=الفضاحة-
=الفضافضة-
=الفضال-
=الفضالة-
=الفضاوة-
=الفضة-
=فضح-
=فضخ-
=فضض-
=الفضض-
=الفضفاض-
=الفضفاضة-
=فضفض-
=فضل-
=الفضل-
=الفضلى-
=الفضلة-
=الفضوح-
=الفضوحة-
=الفضول-
=الفضولي-
=الفضيح-
=الفضيحة-
=الفضيخ-
=الفضيض-
=الفضيل-
=الفضيلة-
=الفطام-
=فطح-
=الفطحل-
=فطر-
=الفطر-
=الفطرة-
=فطس-
=الفطساء-
=الفطسة-
=فطم-
=فطن-
=الفطن-
=الفطنة-
=الفطور-
=الفطوري-
=الفطون-
=الفطير-
=الفطيرة-
=الفطيم-
=الفطين-
=فظ-
=الفظ-
=فظع-
=الفظع-
=الفظيع-
=الفعال-
=الفعالية-
=فعل-
=الفعل-
=الفعلة-
=الفعلة-
=فعم-
=الفعم-
=فغ-
=فغر-
=الفغر-
=الفغرة-
=فغم-
=الفغمة-
=الفقاح-
=الفقار-
=الفقاري-
=الفقاس-
=الفقاع-
=الفقاعة-
=الفقاعي-
=الفقاقيع-
=فقأ-
=فقح-
=فقد-
=فقر-
=الفقر-
=الفقرة-
=الفقري-
=الفقرية-
=فقس-
=فقش-
=الفقشة-
=فقط-
=فقع-
=الفقع-
=الفقعاء-
=فقفق-
=الفقفقة-
=فقم-
=الفقم-
=الفقماء-
=الفقمة-
=فقه-
=الفقه-
=الفقهة-
=الفقوس-
=الفقوسة-
=الفقيد-
=الفقير-
=الفقيرة-
=الفقيصة-
=الفقيع-
=الفقيعة-
=الفقيه-
=الفقيهة-
=فك-
=الفك-
=الفكاء-
=الفكاك-
=الفكاهة-
=الفكة-
=فكتوريا ملكية-
=فكر-
=الفكر-
=الفكرى-
=الفكرة-
=فكك-
=فكه-
=الفكه-
=الفكهة-
=الفكيهة-
=فل-
=الفل-
=فلى-
=الفلا-
=الفلى-
=الفلاة-
=الفلاح-
=الفلاحة-
=الفلاس-
=الفلاقة-
=فلان-
=فلانة-
=فلت-
=الفلت-
=الفلة-
=الفلتان-
=الفلتة-
=الفلتي-
=فلج-
=الفلج-
=فلح-
=الفلح-
=الفلحاء-
=الفلحة-
=فلذ-
=الفلذ-
=الفلذة-
=الفلز-
=الفلز-
=فلس-
=الفلس-
=الفلسفة-
=فلش-
=فلص-
=فلع-
=الفلع-
=فلفش-
=فلفل-
=الفلفل-
=الفلفلة-
=فلق-
=الفلق-
=الفلقة-
=الفلك-
=الفلكة-
=الفلكسرة-
=الفلكي-
=فلل-
=الفلل-
=الفلم-
=الفلو-
=الفلوة-
=الفلوس-
=الفليفلة-
=الفليق-
=الفليل-
=الفليلة-
=الفلين-
=الفلينة-
=الفليون-
=الفليونة-
=الفم-
=الفموي-
=الفمي-
=فن-
=الفن-
=فنى-
=الفناء-
=الفنار-
=الفنان-
=الفنجان-
=فنجر-
=فند-
=الفند-
=الفندق-
=الفنطاس-
=الفنطيس-
=الفنطيسة-
=الفنك-
=فنن-
=الفنن-
=الفنواء-
=الفنون-
=الفنيك-
=الفهاد-
=الفهامة-
=فهد-
=الفهد-
=الفهدة-
=فهرس-
=الفهرس-
=الفهرست-
=فهق-
=الفهقة-
=فهم-
=الفهم-
=الفهيم-
=فو-
=الفو-
=الفوات-
=الفوار-
=الفوارة-
=الفواشي-
=الفواضل-
=الفواق-
=الفوال-
=فوت-
=الفوت-
=الفوه-
=الفوتوغرافي-
=الفوتوغرافية-
=الفوج-
=الفود-
=الفور-
=الفورة-
=فوز-
=الفوشيا-
=فوض-
=الفوضى-
=الفوضوي-
=الفوضوية-
=فوط-
=الفوطة-
=الفوعة-
=الفوفل-
=فوق-
=الفوق-
=الفوقاني-
=الفوقة-
=الفول-
=الفولاذ-
=فوه-
=الفوه-
=الفوهاء-
=الفوهة-
=في-
=الفياح-
=الفياحة-
=الفياران-
=الفياض-
=الفيال-
=الفيالة-
=فيأ-
=الفي ء-
=الفيئة-
=الفيج-
=الفيجن-
=الفيجيتالين-
=فيح-
=الفيح-
=الفيحاء-
=الفيد-
=الفيروز-
=الفيروزج-
=الفيزيولوجيا-
=الفيسيولوجيا-
=الفيصل-
=الفيض-
=الفيضان-
=الفيقة-
=الفيكهان-
=فيل-
=الفيل-
=الفيلة-
=الفيلجة-
=الفيلسوف-
=الفيلق-
=الفيليرية-
=الفينة-
=الفيه-
=الفيهق-
ق القاف
ق-

=قاء-
=القائئ-
=القائت-
=القائد-
=القائدة-
=القائس-
=القائظ-
=القائف-
=القائل-
=القائلة-
=القائم-
=القائمة-
=القائم مقام-
=القائمقام-
=القائمقامية-
=القاب-
=قابح-
=القابس-
=قابض-
=القابض-
=القابع-
=قابل-
=القابل-
=القابلة-
=القابلية-
=قات-
=القات-
=القاتر-
=قاتل-
=القاتل-
=القاتم-
=قاح-
=القاحط-
=القاحل-
=قاد-
=القاد-
=قادح-
=القادح-
=القادحة-
=قادر-
=القادر-
=القادرة-
=القادس-
=القادم-
=القادمة-
=القادوس-
=القادومية-
=قاذى-
=قاذع-
=قاذف-
=القاذف-
=القاذفة-
=القاذور-
=القاذورة-
=القاذوف-
=قار-
=القار-
=قارأ-
=القارئ-
=قارب-
=القارب-
=القارت-
=القارة-
=قارح-
=القارح-
=القارحة-
=القارس-
=قارص-
=القارص-
=القارصة-
=قارض-
=قارع-
=القارع-
=القارعة-
=قارف-
=قارن-
=القارورة-
=القاري-
=القارية-
=القازوزة-
=قاس-
=القاس-
=قاسى-
=القاسط-
=قاسم-
=القاسم-
=القاسي-
=القاسية-
=القاشر-
=القاشور-
=القاشورة-
=قاص-
=القاص-
=القاصب-
=القاصد-
=القاصدة-
=القاصر-
=القاصف-
=القاصفة-
=القاصل-
=القاصوصة-
=القاصي-
=قاض-
=قاضى-
=القاضب-
=القاضبة-
=قاضم-
=القاضي-
=القاضية-
=القاطب-
=القاطبة-
=القاطر-
=القاطرة-
=قاطع-
=القاطع-
=القاطعة-
=القاطعية-
=القاطن-
=القاطنات-
=قاظ-
=القاع-
=القاعة-
=قاعد-
=القاعد-
=القاعدة-
=قاف-
=القاف-
=القافز-
=القافزة-
=القافل-
=القافلة-
=القافية-
=قاق-
=القاق-
=القاقلى-
=القاقلة-
=القاقم-
=القاقوم-
=قال-
=قال-
=القال-
=القالة-
=القالب-
=القالص-
=قالع-
=القالي-
=قام-
=القام-
=القامة-
=قامر-
=القاموس-
=قان-
=القان-
=القانئ-
=القانت-
=القانة-
=القانصة-
=القانط-
=القانع-
=القانون-
=القانوني-
=القانونية-
=القاني-
=قاهر-
=القاهر-
=القاهرة-
=قاوى-
=قاول-
=قاوم-
=القاووش-
=القاووق-
=قايس-
=قايض-
=قايظ-
=قايل-
=القؤود-
=القؤول-
=قب-
=القب-
=قبا-
=قبى-
=القباء-
=القباجور-
=القبار-
=القباع-
=القباعي-
=القباقب-
=القبال-
=القبالة-
=القبان-
=القبانة-
=القباني-
=قبب-
=القبب-
=القبة-
=القبج-
=القبجة-
=قبح-
=القبح-
=قبر-
=القبر-
=القبرة-
=القبرس-
=القبرية-
=قبس-
=القبس-
=القبسة-
=قبص-
=القبصة-
=قبض-
=قبض-
=القبض-
=القبضة-
=قبط-
=القبطان-
=قبع-

=- الرجل فى قميصه: آن مرد سر خود را در گريبان فرو برد، رأسه: سر خود را در پيراهن خود فرو كرد،- فى الأرض: آن مرد به سياحت پرداخت،-

=القبع-
=القبعة-
=القبقاب-
=قبقب-
=القبقب-
=القبقبة-
=قبل-
=القبل-

=القبل، آنچه كه براى اولين بار ديده شود، زمين بلند و برجسته، دليل آشكار، دو شاخ گوسفند كه بر چهره گوسفند كج شده باشد، گردن بند عاج كه بر سينه زن و يا اسب آويخته شود، سخن ارتجالى كه بدون نوشته ايراد شود،- فى العين: پيشرفتگى سياهى چشم به سمت بينى،-

=القبلة-
=القبلي-
=قبن-
=القبو-
=القبوة-
=القبوط-
=القبول-
=القبونة-
=القبيح-
=القبيحة-
=القبيصة-
=القبيعة-
=قبيل-
=القبيل-
=القبيلة-
=القت-
=القتات-
=القتاد-
=القتار-
=القتال-
=القتام-
=قتب-
=القتب-
=القتبة-
=القتة-
=قتد-
=القتد-
=قتر-
=القتر-
=القترة-
=قتل-
=القتل-
=قتم-
=القتم-
=القتمة-
=القتور-
=القتول-
=القتير-
=القتيل-
=القثاء-
=القثاءة-
=القجة-
=قح-
=القح-
=القحاح-
=القحاطة-
=القحاف-
=القحافة-
=القحال-
=قحط-
=القحط-
=قحف-
=القحف-
=قحقح-
=قحل-
=القحل-
=قحم-
=القحم-
=القحمة-
=القحوان-
=القحوانة-
=القحولة-
=القحوم-
=القحيط-
=قد-
=القد-
=القد-
=قدى-
=القداح-
=القداحة-
=القداد-
=القدار-
=القدارة-
=القداس-
=القداسة-
=القدام-
=قدام-
=القدامى-
=القدة-
=قدد-
=قدح-
=القدح-
=القدحة-
=قدر-
=القدر-
=القدراء-
=القدرة-
=القدرية-
=قدس-
=القدس-
=قدف-
=قدم-
=القدم-
=القدمة-
=القدوة-
=القدورة-
=القدوس-
=القدوم-
=القدية-
=القديد-
=القديد-
=القديديون-
=القدير-
=القديرة-
=القديس-
=القديسة-
=القديم-
=القديمة-
=قذى-
=القذى-
=القذاة-
=القذاف-
=القذال-
=قذر-
=القذر-
=قذع-
=القذع-
=قذف-
=القذف-
=القذفة-
=قذل-
=القذل-
=القذور-
=القذوف-
=القذية-
=القذيع-
=القذيعة-
=القذيف-
=القذيفة-
=قر-
=القر-
=قرا-
=القرا-
=قرى-
=القرى-
=القراء-
=القراءة-
=القراب-
=القرابة-
=القراح-
=القراحيتان-
=القراد-
=القرادة-
=القرار-
=القرارة-
=القراري-
=القراريط-
=القراسيا-
=القراص-
=القراصة-
=القراصيا-
=القراضة-
=القراط-
=القراطة-
=القراظ-
=القراع-
=القراعة-
=القراغول-
=القراقيش-
=القران-
=القرانيا-
=القراية-
=القرايري-
=قرب-
=القرب-
=القربى-
=القربان-
=القربه-
=القربوس-
=قرت-
=القرة-
=القرتان-
=قرح-
=القرح-
=القرحاء-
=القرحان-
=القرحة-
=قرد-
=القرد-
=القرداحي-
=القردة-
=قردح-

=القردحجي: مرادف (القرداحي) است- اين كلمه تركى است-

=قرر-
=القررة-
=قرس-
=القرس-
=قرش-
=القرش-
=القرشي-
=قرص-
=القرص-
=القرصان-
=القرصة-
=القرصعنة-
=القرصنة-
=قرض-
=القرض-
=قرط-
=القرط-
=القرطاس-
=القرطة-
=قرطس-
=القرطس-
=القرطل-
=القرطم-
=القرطمان-
=قرظ-
=القرظ-
=القرظة-
=قرع-
=القرع-
=القرعة-
=القرعون-
=قرف-
=القرف-
=القرفة-
=قرفص-
=القرفصى-
=القرفصاء-
=القرفي-
=قرق-
=القرق-
=القرقب-
=القرقة-
=قرقد-
=القرقذان-
=القرقذون-
=قرقر-
=القرقر-
=القرقرة-
=قرقش-
=قرقع-
=قرقف-
=القرقف-
=القرقور-
=القرلى-
=قرم-
=القرم-
=القرمة-
=قرمد-
=القرمد-
=القرمز-
=القرمزية-
=قرمش-
=قرمط-
=القرمطة-
=القرموط-
=القرمية-
=القرميد-
=القرميدة-
=قرن-
=القرن-
=قرنب-
=القرنبى-
=القرنبيط-
=القرنة-
=القرنفل-
=القرنفلة-
=القرنفول-
=القرنفولة-
=القرنية-
=القرنيات-
=القرور-
=القرورة-
=القروص-
=القروصة-
=القروي-
=القري-
=القريب-
=القريبة-
=القرية-
=القريتان-
=القرير-
=القريرة-

=القريح: آب خالص و مانند آن، ابر در آغاز پيدايش؛ «قريح السحابة»: باران بهنگام باريدن،-

=القريحة-
=القريدس-
=القريس-
=قريش-
=القريش-
=القريشة-
=القريشي-
=القريص-
=القريض-
=القريع-
=القرين-
=القريناء-
=القرينة-
=القريي-
=قز-
=القز (قز): مص،-
=القزاح-
=القزاز-
=القزار-
=قزح-
=القزح-
=القزحة-
=القزحية-
=القزع-
=القزعة-
=قزل-
=القزل-
=قزم-
=القزم-
=القزمة-
=القزيزة-
=القزيعة-
=قس-
=القس-
=قسا-
=قسى-
=القسام-
=القسامة-
=قسر-
=قسط-
=القسط-
=القسطاس-
=القسطال-
=القسطل-
=القسطلة-
=القسطول-
=قسم-
=القسم-
=القسمة-
=القسوسة-
=القسوي-
=القسي-
=القسيس-
=القسيسية-
=القسيم-
=القسيمة-
=قش-
=قشش-
=القش-
=القشار-
=القشارة-
=القشاش-
=القشاشى-
=القشاط-
=قشب-
=القشب-
=قشبر-
=القشة-
=قشر-
=القشر-
=القشراء-
=القشران-
=القشرة-
=القشريات-
=قشط-
=القشطة-
=قشع-
=القشعريرة-
=القشعم-
=قشف-
=القشف-
=قشقش-
=القشلة-
=القشوة-
=القشور-
=القشوش-
=القشيب-
=القشير-
=القشيش-
=القشيع-
=قص-
=القص-
=قصا-
=القصاب-
=القصابة-
=القصادة-
=القصار-
=القصارى-
=القصارة-
=القصاص-
=القصاصة-
=القصاع-
=القصال-
=القصالة-
=قصب-
=القصب-
=القصباء-
=القصباءة-
=القصبة-
=القصبي-
=القصة-
=قصد-
=القصد-
=القصدة-
=القصدير-
=القصديرة-
=قصر-
=القصر-
=القصرى-
=القصرة-
=القصريان-
=القصرية-
=قصص-
=القصص-
=قصع-
=القصعة-
=قصف-
=القصف-
=قصقص-
=قصل-
=القصل-
=القصلة-
=قصم-
=القصم-
=القصم-
=القصماء-
=القصمة-
=القصوى-
=القصور-
=القصوف-
=قصي-
=القصي-
=القصيا-
=القصيبة-
=القصية-
=القصيد-
=القصير-
=القصيرة-
=القصيص-
=القصيصة-
=القصيف-
=القصيل-
=القصيم-
=القصيمة-
=قض-
=القض-
=قضى-
=القضى-
=القضاء-
=القضاب-
=القضابة-
=القضامي-
=قضب-

=القضب: درختى كه رشد كند و شاخه بلند و فرو آويخته در آورد،- درختى كه از چوب آن نيزه سازند،-

=القضبة-
=القضض-
=قضقض-
=قضم-
=قضي-
=القضيب-
=القضية-
=القضيض-
=قط-
=القط-
=قطا-
=القطائف-
=القطاة-
=القطار-
=القطارة-
=القطاع-
=القطاعة-
=القطاف-
=القطافة-
=القطام-
=القطامي-
=القطان-
=القطانيات-
=قطب-
=القطب-
=القطب-
=القطبة-
=القطة-
=قطر-
=القطر-
=القطران-
=القطرب-
=القطرة-
=قطرن-
=قطع-
=القطع-
=ب ب- 2 ط،-
=القطع-
=القطعات-
=القطعة-
=قطف-
=القطف-
=القطفة-
=القطلب-
=القطلبة-
=قطم-
=القطم-
=القطمار-
=القطمير-
=قطن-
=القطن-
=القطنة-
=القطنية-
=القطوب-
=القطور-
=القطوع-
=القطيع-
=القطيعة-
=القطيفة-
=القطين-
=القطينة-
=القعاد-
=القعاقع-
=القعالة-
=قعب-
=القعب-
=قعد-
=القعد-
=القعدة-
=قعر-
=القعر-
=قعس-
=القعس-
=القعساء-
=القعسري-
=قعص-
=القعقاع-
=قعقع-
=القعقع-
=القعقعاني-
=القعقعة-
=القعقور-
=قعن-
=القعو-
=القعوان-
=القعود-
=القعودة-
=قعي-
=القعيد-
=القعيدة-
=القعين-
=قف-
=القف-
=قفا-
=قفى-
=القفا-
=القفاء-
=القفار-
=القفاز-
=القفاعة-
=القفاف-
=القفة-
=قفد-
=قفر-
=القفر-
=القفرة-
=قفز-
=قفش-
=قفص-
=القفص-
=قفع-

=قفع: تقفيعا [قفع] البرد أصابعه: سرما انگشتان او را خشك و منقبض كرد،-

=القفع-
=القفعاء-
=القفعة-
=قفقف-
=قفل-
=القفل-
=القفلة-
=القفوة-
=القفي-
=القفية-
=القفير-
=القفيز-
=القفيزى-
=قل-
=قلل-
=القل-
=قلا-
=قلى-
=القلى-
=القلاء-
=القلاءة-
=القلائد-
=القلاب-
=القلاح-
=القلاد-
=القلادة-
=القلاس-
=القلاع-
=القلاعة-
=القلافة-
=القلال-
=القلامة-
=القلانسي-
=القلاية-
=قلب-
=قلب-
=قلخ-
=قلد-
=القلس-
=القلشين-
=قلص-
=قلط-
=القلط-
=قلع-
=القلع-
=القلب-
=القلباء-
=القلبة-
=القلبق-
=القلة-
=قلح-
=القلح-
=القلحة-
=القلع-
=القلعة-
=قلعط-
=القلعطة-
=قلف-
=القلف-
=القلفة-
=قلق-
=القلق-
=القلقاس-
=القلقة-
=قلقل-
=القلقل-
=القلقلان-
=القلقلة-
=قلم-
=القلم-
=قلنس-
=القلنسوة-
=القلنسية-
=القلو-
=القلوب-
=القلوص-
=القلوع-
=قلي-
=القلي-
=القليب-
=القلية-
=القليسية-
=القليط-
=القليطة-
=القليل-
=القليلة-
=القلينسة-
=قم-
=القمار-
=القماش-
=القماط-
=القماقم-
=القمام-
=القمامة-
=القمة-
=قمح-
=القمح-
=القمحة-
=القمحية-
=قمر-
=القمر-
=القمراء-
=القمران-
=القمرة-
=القمري-
=القمرية-
=قمز-
=قمش-
=القمش-
=قمص-
=قمط-
=قمع-
=قمع-
=القمع-
=القمعة-
=القمعية-
=القمقام-
=قمقم-
=القمقم-
=القمقمة-
=قمم-
=قمل-
=القمل-
=القملة-
=القمير-
=القميص-
=القن-
=قنا-
=قنى-
=القنا-
=القنى-
=القناء-
=القناب-
=القنابة-
=القناة-
=القناع-
=قنب-
=القنب-

=اين گياه در سرزمينهاى سرد و معتدل كشت مى شود-

=القنباز-
=القنبراء-
=القنبرانية-
=القنبرة-
=قنبع-
=القنبع-
=القنبعة-
=قنبل-
=القنبل-
=القنبلة-
=القنبيط-
=قنت-
=القنة-
=القند-
=القندر-
=القندس-
=القندلفت-
=القندول-
=القندولة-
=القندية-
=القنديل-
=قنص-
=القنص-
=القنصل-
=القنصلية-
=قنط-
=القنط-
=القنطار-
=قنطر-
=القنطر-
=القنطرة-
=القنطريون-
=القنطوريون-
=القنطير-
=قنع-
=القنع-
=القنعان-
=القنعة-
=القنفد-
=القنفدة-
=القنفذ-
=القنفذة-
=القنو-
=القنو-
=القنوت-
=القنوة-
=القنوط-
=القنوع-
=قني-
=القنيبلة-
=القنية-
=القنيع-
=القنيص-
=القنيصة-
=القنينة-
=القهار-
=قهر-
=القهرمان-
=القهرمة-
=قهقر-
=القهقرى-
=قهقه-
=القهقور-
=القهوة-
=قهى-
=قوى-
=القوابل-
=القوات-
=القواد-
=القوارب-
=القوارة-
=القوارش-
=القواس-
=القواطع-
=القواف-
=القوال-
=القوالة-
=القوام-
=القوت-
=القوة-
=قود-
=القود-
=القود-
=قور-
=القور-
=قوس-
=القوس-
=قوض-
=القوع-
=القوفي-
=القوق-
=القوقة-
=قول-
=القول-
=القولة-
=قوم-
=القوم-
=القوماندس-
=القومة-
=القومي-
=القومية-
=القونة-
=القوود-
=القوول-
=قوي-
=القوي-
=القويس-
=القويسة-
=القويم-
=القياء-
=القياد-
=القيادة-
=القيار-
=القياس-
=القياسي-
=القياض-
=القيام-
=القيامة-
=قيأ-
=القيت-
=القيتار-
=القيتارة-
=القيتة-
=القيثار-
=القيثارة-
=قيح-
=القيح-
=قيد-
=القيد-
=قير-
=القير-
=القيراط-
=القيروان-
=القيريوس-
=القيس-
=القيسارية-
=قيصر-
=القيصرية-
=القيصوم-
=قيض-
=القيض-
=القيضة-
=القيطان-
=القيطانة-
=قيظ-
=القيظ-
=القيظي-
=القيق-
=القيقب-
=القيقبان-
=قيل-
=القيل-
=القيلة-
=القيلولة-
=القيم-
=القيمة-
=القيمي-
=قين-
=القين-
=القينة-
=القيوء-
=القيولة-
=القيوم-
ك الكاف
ك-

=الكائن-
=الكائنات-
=الكائنة-
=كاب-
=كابح-
=كابد-
=كابر-
=الكابر-
=الكابسة-
=الكابوس-
=الكابي-
=الكابية-
=كاتب-
=الكاتب-
=الكاتدرائية-
=كاتم-
=الكاتم-
=الكاتوليك-
=الكاتوليكي-
=كاثب-
=كاثر-
=الكاثر-
=الكاحل-
=الكاخ-
=الكاخية-
=كاد-
=الكادس-
=كادم-
=كاذب-
=الكاذب-
=الكاذبة-
=كار-
=الكار-
=كارى-
=كارب-
=الكارة-
=الكارث-
=الكارثة-
=الكارز-
=الكارع-
=الكارعات-
=الكارعة-
=كارم-
=الكاروز-
=كاز-
=الكاز-
=كاس-
=الكاسب-
=الكاسبة-
=كاسح-
=الكاسحة-
=الكاسد-
=الكاسدة-
=كاسر-
=الكاسر-
=الكاسرة-
=الكاسي-
=كاش-
=كاشح-
=الكاشح-
=كاشر-
=كاشف-
=الكاشف-
=الكاشفة-
=كاظ-
=الكاظم-
=الكاع-
=الكاعب-
=الكاعي-
=الكاغد-
=الكاغدي-
=كاف-
=الكاف-
=كافى-
=كافأ-
=الكافة-
=كافح-
=كافر-
=الكافر-
=الكافرة-
=الكافور-
=كافل-
=الكافل-
=الكافولية-
=الكافي-
=الكاكاو-
=الكاكي-
=كال-

=اين فعل گاهى دو مفعول مى گيرد مانند «كلت زيدا الطعام»: آذوقه را براى زيد وزن كردم، و گاهى بر سر مفعول اول لام مىورند مانند «كلت لزيد الطعام»،-

=الكال-
=كالأ-
=الكالئ-
=كالب-
=الكالب-
=كالح-
=الكالح-
=كالم-
=الكالوري-
=الكالي-
=الكامخ-
=الكامد-
=الكامل-
=الكامه-
=الكاميليا-
=كان-
=الكانس-
=الكانسة-
=الكانع-
=الكانون-
=الكانونة-
=الكاني-
=الكاهب-
=كاهل-
=الكاهل-
=كاهن-
=الكاهن-
=كايد-
=كايس-
=الكايش-
=كايل-
=كئب-
=الكئب-
=الكأباء-
=الكأس-
=الكأسيات-
=الكأسية-
=كأي-
=الكئيب-
=كأين-
=كب-
=الكب-
=كبا-
=كبى-
=الكباء-
=الكباب-
=الكباد-
=الكبار-
=الكباس-
=الكباسة-
=الكباش-
=الكباكب-
=كبب-
=كبت-
=الكبة-
=كبتل-
=كبح-
=كبد-
=الكبد-
=الكبداء-
=الكبدة-
=الكبدية-
=كبر-
=الكبر-
=الكبر-
=الكبرى-
=الكبران-
=كبرت-
=الكبرة-
=الكبرياء-
=الكبريت-
=كبس-
=الكبس-
=الكبساء-
=الكبسة-
=الكبسول-
=الكبسولة-
=كبش-
=الكبش-
=الكبشة-
=كبكب-
=الكبكب-
=الكبكبة-
=الكبكوب-
=الكبكوبة-
=كبل-
=الكبل-
=كبن-
=الكبن-
=الكبوت-
=الكبوة-
=الكبيداء-
=الكبيداة-
=الكبير-
=الكبيرة-
=الكبيس-
=الكبيسة-
=الكتاب-
=الكتابة-
=الكتاف-
=الكتام-
=الكتامة-
=الكتان-
=الكتاني-
=الكتانيات-
=الكتانية-
=كتب-
=الكتبة-
=الكتبي-
=الكتد-
=الكتر-
=الكترة-
=كتع-
=الكتعاء-
=كتف-
=الكتف-
=الكتفاء-
=الكتفان-
=الكتفانة-
=كتكت-
=كتل-
=كتل-
=الكتل-
=الكتلبة-
=الكتلة-
=كتم-
=الكتم-
=الكتمان-
=الكتمة-
=الكتوم-
=الكتونة-
=الكتيب-
=الكتيبة-
=الكتيف-
=الكتيفة-
=كث-
=الكث-
=الكثاء-
=الكثار-
=الكثافة-
=كثب-
=الكثب-
=الكثبة-
=كثر-
=الكثر-
=الكثرة-
=كثف-
=الكثف-
=الكثلكة-
=الكثنة-
=الكثيب-
=الكثيث-
=الكثير-
=الكثيف-
=الكحال-
=كحف-
=كحكح-
=كحل-
=كحل-
=الكحل-
=الكحلاء-
=الكحلة-
=كحلة-
=الكحلي-
=الكحول-
=الكحولات-
=الكحيل-
=الكحيلاء-
=الكحيلة-
=كخ-
=كد-
=الكد-
=كدى-
=الكدادة-
=الكدارة-
=الكداري-
=الكداس-
=الكداسة-
=الكدام-
=الكدامة-
=الكدان-
=الكدانة-
=الكدب-
=الكدبة-
=الكدة-
=كدح-
=الكدح-
=كدد-
=الكددة-
=كدر-
=كدر-
=الكدر-
=الكدراء-
=الكدرة-
=الكدري-
=كدس-
=الكدس-
=الكدسة-
=كدش-
=الكدش-
=كدم-
=الكدم-
=الكدمة-
=كدن-
=الكدنة-
=الكدود-
=الكدوم-
=الكدية-
=الكديد-
=الكدير-
=الكديش-
=الكديشة-
=كذا-
=الكذاب-
=كذب-
=الكذبان-
=الكذبة-
=الكذوب-
=كر-
=الكر-
=الكر-
=كرا-
=كرى-
=الكراء-
=الكراب-
=الكرابة-
=الكرابيج-
=الكراث-
=الكراثة-
=الكرار-
=الكراز-
=الكرازة-
=الكراس-
=الكراسة-
=الكراسي-
=الكراع-
=الكراعي-
=الكرافية-
=الكرام-
=الكرامة-
=الكراهة-
=الكراهية-
=كرب-
=الكرب-
=الكرباج-
=الكربة-
=الكربون-
=الكربونات-
=الكرة-
=الكرة-
=الكرتون-
=كرج-
=الكرج-
=الكرجي-
=كردس-
=كرر-
=كرز-
=الكرز-
=الكرزة-
=كرس-
=الكرسته-
=كرسع-
=الكرسنة-
=الكرسوع-
=الكرسي-
=كرش-
=الكرش-
=الكرشاء-
=الكرشنة-
=الكرشوني-
=كرع-
=الكرع-
=كرفس-
=الكرفس-
=الكركدن-
=كركر-
=الكركر-
=الكركرة-
=الكركم-
=الكركند-
=الكركون-
=الكركي-
=كرم-
=الكرم-
=الكرمى-
=الكرمان-
=الكرمة-
=الكرنب-
=الكرنبيات-
=الكرنبية-
=كره-
=الكره-
=الكروان-
=الكروانة-
=الكروب-
=الكروبية-
=الكروبيون-
=الكروة-
=الكروسة-
=الكروم-
=الكروي-
=الكرويا-
=الكروياء-
=كري-
=الكري-
=الكريان-
=الكريب-
=الكريبة-
=الكرية-
=الكريث-
=الكرير-
=الكريع-
=الكريم-
=الكريمان-
=الكريمة-
=الكريمتان-
=الكريه-
=الكريهة-
=كز-
=الكز-
=الكزاز-
=الكزبرة-
=الكزز-
=كزم-
=الكزم-
=الكزورينا-
=كسا-
=الكساء-
=الكساب-
=الكساح-
=الكسار-
=الكسارة-
=الكسالة-
=كسب-
=الكسب-
=الكسبة-
=الكسبرة-
=الكستنة-
=كسح-
=الكسح-
=الكسحان-
=كسد-
=كسر-
=الكسر-
=كسرى-
=الكسرة-
=كسع-
=الكسعة-
=كسف-
=كسل:-
=الكسلى-
=الكسلان-
=الكسلانة-
=الكسلة-
=الكسم-
=الكسوة-
=الكسور-
=الكسول-
=كسي-
=الكسيبة-
=الكسيح-
=الكسيد-
=الكسير-
=كش-
=الكش-
=الكشاح-
=الكشاحة-
=الكشاط-
=الكشاف-
=كشأ-
=كشئ-
=الكشي ء-
=الكشة-
=الكشتبان-
=كشح-
=الكشح-
=كشر-
=الكشر-
=الكشرة-
=كشط-
=كشف-
=الكشف-
=الكشفة-
=الكشفية-
=الكشك-
=كشكش-
=الكشكش-
=الكشكول-
=الكشكولة-
=كشم-
=الكشم-
=الكشمش-
=الكشمشة-
=الكشوث-
=الكشوثى-
=الكشوثاء-
=الكشي ء-
=الكشية-
=الكشيش-
=كظ-
=الكظ-
=الكظام-
=الكظامة-
=الكظة-
=كظم-
=الكظم-
=الكظيظ-
=الكظيمة-
=كع-
=الكع-
=الكعام-
=الكعامة-
=كعى-
=الكعاب-
=كعب-
=الكعب-
=الكعبة-
=الكعزولة-
=الكعك-
=الكعكة-
=كعم-
=الكعوة-
=الكعوم-
=الكعيم-
=كف-
=كف-
=الكف-
=كفى-
=الكفى-
=الكفاء-
=الكفاءة-
=الكفات-
=الكفاح-
=الكفار-
=الكفارة-
=الكفاف-
=الكفالة-
=الكفاية-
=كفأ-
=الكف ء-
=كفت-
=الكفت-
=الكفة-
=الكفتة-
=كفح-
=كفر-
=كفر-
=الكفر-
=الكفران-
=الكفرة-
=الكفف-
=كفكف-
=كفل-
=الكفل-
=كفن-
=الكفن-
=الكفنة-
=الكفو-
=الكفوء-
=الكفور-
=الكفولة-
=الكفي-
=الكفي ء-
=الكفيئة-
=الكفيت-
=الكفية-
=الكفيف-
=الكفيل-
=كل-
=الكل-
=كلا-
=كلى-
=الكلى-
=الكلاء-
=الكلاب-
=الكلاح-
=الكلاس-
=الكلاسيكية-
=الكلاكل-
=الكلالة-
=الكلاليب-
=الكلام-
=كلئ-
=الكلأ-
=الكلئ-
=الكلئة-
=كلب-
=الكلب-
=الكلبة-
=الكلة-
=كلتا-
=كلثم-
=الكلثوم-
=كلح-
=كلس-
=الكلس-
=الكلسة-
=الكلسيوم-
=كلف-
=الكلف-
=الكلفاء-
=الكلفة-
=الكلك-
=الكلكال-
=الكلكل-
=كلل-
=كلم-
=الكلم-
=الكلمة-
=الكلوء-
=الكلوب-
=الكلوة-
=الكلور-
=الكلوروميسيتين-
=الكلوي-
=كلي-
=الكلي-
=الكليات-
=الكليب-
=الكلية-
=الكلية-
=الكليل-
=الكليم-
=كم-
=الكم-
=كمى-
=الكماء-
=الكماج-
=الكماجة-
=الكماد-
=الكمادة-
=الكماشة-
=الكمال-
=الكماليات-
=الكمام-
=الكمامة-
=كمأ-
=كمئ-
=الكم ء-
=الكمبيالة-
=الكمبيو-
=كمت-
=الكمة-
=الكمتة-
=الكمثرى-
=الكمثراة-
=الكمخة-
=كمد-
=الكمد-
=الكمدة-
=كمر-
=الكمر-
=كمرك-
=الكمرك-
=كمش-
=كمكم-
=كمل-
=الكمل-
=كمم-
=كمن-
=الكمنة-
=الكمنجة-
=كمه-
=الكمهاء-
=الكمون-
=الكمونة-
=الكمي-
=الكميت-
=الكمية-
=الكميد-
=الكميل-
=الكمين-
=كن-
=كنن-
=الكن-
=كنى-
=الكناد-
=الكنارات-
=الكنارة-
=الكناري-
=الكناز-
=الكناس-
=الكناسة-
=الكناشات-
=الكناشة-
=الكنافة-
=الكنان-
=الكنانة-
=الكنانير-
=و الكناية-
=الكنة-
=الكنتراتو-
=كند-
=الكند-
=الكندة-
=الكندر-
=الكندرة-
=الكندور-
=كنز-
=الكنز-
=كنس-
=كنش-
=كنع-
=الكنع-
=كنف-
=الكنف-
=الكنفة-
=الكنفروا-
=كنكن-
=الكنوة-
=الكنود-
=الكني-
=الكنية-
=الكنيز-
=الكنيس-
=الكنيسة-
=الكنيع-
=الكنيف-
=الكنين-
=الكهام-
=الكهانة-
=كهب-
=الكهبة-
=كهر-
=كهرب-
=الكهربا-
=الكهرباء-
=الكهربائي-
=الكهربائية-
=الكهربية-
=الكهف-
=كهكه-
=كهل-
=الكهل-
=كهم-
=كهن-
=الكهنوت-
=الكهولة-
=الكهولية-
=الكهيرب-
=الكهيم-
=الكو-
=كوى-
=الكواء-
=الكوارة-
=الكواسر-
=الكوافر-
=كوب-
=الكوب-
=الكوبان-
=الكوبة-
=كوبر-
=كوبن-
=الكوة-
=الكوثر-
=الكوثل-
=الكوخ-
=كور-
=الكور-
=الكورار-
=الكورة-
=الكرنتينا-
=الكوز-
=الكوزي-
=الكوس-
=الكوسا-
=الكوسى-
=الكوساة-
=كوسح-
=الكوسج-
=الكوشة-
=كوع-
=الكوع-
=الكوعاء-
=كوف-
=الكوفة-
=كوفل-
=الكوفي-
=الكوفية-
=الكوفيون-
=الكوكائين-
=كوكب-
=الكوكب-
=الكوكبة-
=الكوكة-
=الكولة-
=الكوليرا-
=كوم-
=الكوم-
=الكوماء-
=الكومة-
=الكومة-
=الكومسيون-
=الكومسيونجي-
=كون-
=الكون-
=الكونت-
=الكوني-
=الكونياك-
=كي-
=الكياد-
=الكياسة-
=الكيال-
=الكيالة-
=الكيان-
=كيت-
=الكية-
=الكيثر-
=الكيد-
=الكيذبان-
=الكير-
=كيرياليسون-
=كيس-
=الكيس-
=الكيسى-
=الكيسة-
=كيف-
=الكيف-
=الكيفية-
=كيل-
=الكيل-
=الكيلة-
=الكيلوس-
=الكيلوغرام-
=الكيماوي-
=الكيموي-
=الكيمي-
=الكيميا-
=الكيمياء-
=الكيميائي-
=الكينا-
=الكية-
=كيوان-
=الكيول-
ل اللّام
ل-

=لا-
=اللائث-
=اللائح-
=اللائحة-
=اللائس-
=اللائق-
=لاءم-
=اللائم-
=اللائمة-
=لاب-
=اللابة-
=اللابث-
=لابخ-
=اللابد-
=لابس-
=اللابن-
=اللابنة-
=اللابنون-
=لات-
=و اللات-
=اللات-
=اللاتيني-
=اللاتينية-
=لاث-
=اللاثم-
=لاج-
=اللاج-
=اللاجئ-
=لاح-
=لاحى-
=اللاح-
=اللاحب-
=لاحد-
=اللاحد-
=اللاحسة-
=لاحظ-
=اللاحظ-
=اللاحظة-
=لاحف-
=لاحق-
=اللاحق-
=اللاحقة-
=لاحم-
=اللاحم-
=لاحن-
=اللاحن-
=اللاحوس-
=اللاحي-
=اللاخ-
=لاد-
=اللاد-
=اللادغ-
=اللادغة-
=لاذ-
=اللاذة-
=اللاذع-
=اللاذعة-
=اللاذن-
=لاز-
=لازق-
=لازم-
=اللازم-
=اللازمة-
=اللازورد-
=اللازوردي-
=اللازوق-
=لاس-
=اللاسلكي-
=لاسن-
=لاشى-
=لاص-
=لاصق-
=لاط-
=اللاط-
=اللاطئة-
=اللاطة-
=لاطف-
=لاطم-
=اللاطية-
=لاع-
=اللاع-
=لاعب-
=اللاعب-
=اللاعة-
=لاعج-
=اللاعج-
=اللاعق-
=لاعن-
=اللاعن-
=اللاعي-
=اللاعية-
=لاغ-
=لاغى-
=اللاغب-
=اللاغبة-
=لاغز-
=اللاغية-
=لاف-
=اللافتة-
=اللافح-
=اللافظ-
=اللافظة-
=لاق-
=لاقى-
=لاقب-
=اللاقح-
=لاقط-
=اللاقط-
=اللاقطة-
=لاك-
=لاكز-
=لاكم-
=لام-
=اللام-
=اللامبالاة-
=اللامة-
=لامح-
=اللامح-
=اللامركزية-
=لامز-
=لامس-
=اللامع-
=اللامعة-
=اللامي-
=اللاميون-
=لان-
=اللانهائي-
=اللانهاية-
=لاهى-
=اللاهج-
=اللاهز-
=لاهس-
=اللاهف-
=اللاهفة-
=اللاهوت-
=اللاهوتي-
=لاوى-
=لاوذ-
=لاوص-
=اللاوعي-
=لاوم-
=اللاؤو-
=اللاؤون-
=اللاوي-
=لايل-
=لاين-
=لأى-
=اللئاء-
=اللئال-
=اللئالة-
=اللألاء-
=لألأ-
=اللؤلؤ-
=اللؤلؤان-
=اللؤلؤة-
=اللؤلئي-
=لأم-
=لؤم-
=اللأم-
=اللأمة-
=اللئوب-
=اللئوس-
=اللئيم-
=لب-
=اللب-
=لبى-
=اللباب-
=اللبابة-
=اللباة-
=اللباد-
=اللبادى-
=اللبادة-
=اللباس-
=اللبان-
=لبأ-
=لبأ-
=اللبأ-
=اللبأة-
=اللبؤة-
=لبب-
=اللبب-
=اللبة-
=لبث-
=اللبث-
=اللبثة-
=لبخ-
=اللبخ-
=اللبخة-
=لبد-
=اللبد-
=اللبدى-
=اللبدة-
=لبس-
=اللبس-
=اللبسة-
=لبش-
=لبط-
=اللبطة-
=لبع-
=لبق-
=اللبق-
=اللبقة-
=لبك-
=اللبك-
=اللبكة-
=اللبلاب-
=اللبلبة-
=لبن-
=اللبن-
=اللبنى-
=اللبنة-
=اللبنية-
=اللبوة-
=اللبوس-
=اللبوسة-
=اللبون-
=اللبونة-
=لبي-
=اللبيب-
=اللبيبة-
=اللبيد-
=اللبيس-
=اللبيق-
=اللبيقة-
=اللبيك-
=لبيك-
=اللبين-
=اللبينة-
=لت-
=اللت-
=الت-
=اللتات-
=لتأ-
=اللتلات-
=اللتلاتة-
=لتلت-
=اللتلتة-
=التي-
=اللتيا-
=اللتي ء-
=لث-
=اللث-
=اللثاة-
=اللثام-
=اللثة-
=لثغ-
=اللثغاء-
=اللثغة-
=لثم-
=اللثم-
=اللثمة-
=اللثوية-
=لجم-
=اللجم-
=اللجمة-
=لجن-
=اللجن-
=اللجنة-
=اللجوج-
=اللجوجة-
=اللجي-
=اللجين-
=اللجينية-
=لح-
=اللح-
=لحا-
=لحى-
=اللحاء-
=اللحاتة-
=اللحاس-
=اللحاظ-
=اللحاف-
=اللحاق-
=اللحام-
=اللحان-
=اللحانة-
=لحب-
=اللحب-
=لحت-
=لحج-
=اللحج-
=اللحح-
=لحد-
=اللحد-
=لحز-
=اللحز-
=لحس-
=اللحس-
=اللحص-
=لحظ-
=اللحظ-
=اللحظة-
=لحف-
=اللحف-
=اللحفة-
=لحق-
=اللحق-
=لحلح-
=لحم-
=اللحم-
=اللحمة-
=لحن-
=اللحن-
=اللحنة-
=اللحوس-
=اللحوظ-
=اللحوي-
=اللحي-
=اللحيان-
=اللحيانة-
=اللحياني-
=اللحية-
=اللحيظ-
=اللحيم-
=لخ-
=لخخ-
=اللخخة-
=لخص-
=اللخص-
=اللخصاء-
=اللخصة-
=لخن-
=اللخناء-
=لد-
=اللد-
=لدى-
=اللداء-
=اللداغ-
=اللداغة-
=اللدة-
=لدد-
=اللدد-
=لدغ-
=اللدغة-
=لدم-
=اللدم-
=لدن-
=اللدن-
=اللدنة-
=اللدود-
=اللديد-
=اللديغ-
=لذ-
=لذذ-
=اللذ-
=اللذاع-
=اللذة-
=لذع-
=الذي-
=اللذيا-
=اللذيذ-
=لز-
=اللز-
=اللزاز-
=اللزاب-
=اللزاق-
=اللزام-
=لزز-
=اللزز-
=لزج-
=اللزج-
=لزق-
=اللزق-
=اللزقة-
=اللزقاء-
=لزم-
=اللزم-
=اللزمة-
=اللزوجة-
=اللزوق-
=اللزوم-
=اللزومية-
=اللزيق-
=اللزيق-
=اللزيقى-
=اللزيقاء-
=لس-
=اللسابة-
=اللساس-
=اللساع-
=اللسان-
=اللسانية-
=لسب-
=لسع-
=اللسعة-
=لسن-
=اللسن-
=اللسناء-
=اللسيع-
=لص-
=اللص-
=اللصاء-
=لصب-
=اللصب-
=اللصة-
=اللصص-
=لصق-
=اللصق-
=لصلص-
=اللصوق-
=اللصيق-
=اللصيقة-
=لط-
=اللط-
=لطا-
=لطى-
=اللطاع-
=اللطاف-
=لطئ-
=لطخ-
=اللطخ-
=اللطخة-
=لطش-
=اللطط-
=لطع-
=اللطع-
=اللطعة-
=لطف-
=اللطف-
=لطم-
=اللطمة-
=اللطوخ-
=اللطيخ-
=اللطيف-
=اللطيفة-
=اللطيم-
=اللطيمة-
=لظي-
=اللظى-
=اللعا-
=اللعاب-
=اللعاب-
=اللعابي-
=اللعابية-
=اللعاق-
=اللعان-
=اللعانية-
=لعب-
=اللعب-
=اللعبة-
=لعثم-
=لعج-
=اللعج-
=لعس-
=اللعساء-
=اللعسة-
=لعط-
=اللعطة-
=لعق-
=اللعقة-
=لعل-
=اللعلاع-
=لعلع-
=اللعلع-
=لعن-
=اللعن-
=اللعنة-
=اللعوب-
=لعوس-
=اللعوق-
=اللعيب-
=اللعيبة-
=اللعين-
=اللعينة-
=لغا-
=اللغا-
=اللغاب-
=اللغاة-
=اللغام-
=لغب-
=اللغب-
=اللغة-
=اللغد-
=اللغدود-
=اللغديد-
=لغز-
=اللغز-
=لغط-
=اللغط-
=لغم-
=اللغم-
=اللغو-
=اللغوى-
=اللغوب-
=لغي-
=لف-
=اللف-
=اللفة-
=اللفاء-
=اللفاح-
=اللفاحة-
=اللفاظ-
=اللفاظة-
=اللفاعة-
=اللفافة-
=اللفاق-
=اللفام-
=لفت-
=اللفت-
=اللفة-
=اللفتة-
=لفح-
=لفظ-
=اللفظ-
=اللفظة-
=اللفظي-
=لفع-
=لفف-
=اللفف-
=لفق-
=اللفق-
=لفلف-
=لفم-
=اللفوت-
=اللفوح-
=اللفيظ-
=اللفيعة-
=اللفيف-
=اللفيفة-
=لقا-
=لقى-
=اللقى-
=اللقاء-
=اللقاح-
=اللقاط-
=اللقاطة-
=اللقاع-
=اللقاعة-
=اللقافة-
=اللقانة-
=اللقانية-
=لقب-
=اللقب-
=لقح-
=لقح-
=لقط-
=اللقط-
=اللقطة-
=لقف-
=اللقف-
=اللقلاق-
=لقلق-
=اللقلق-
=اللقلقة-
=لقم-
=اللقم-
=اللقمة-
=لقن-
=اللقن-
=اللقوة-
=اللقوح-
=لقي-
=اللقيا-
=اللقية-
=اللقيس-
=اللقيط-
=اللقيطة-
=اللقيف-
=اللقيم-
=لك-
=اللك-
=اللكاز-
=اللكاعة-
=اللكاك-
=اللكام-
=لكئ-
=اللكة-
=لكح-
=لكد-
=اللكد-
=لكز-
=لكش-
=لكع-
=اللكع-
=اللكعاء-
=اللكعة-
=لكم-
=اللكمة-
=لكن-
=اللكن-
=اللكناء-
=اللكنة-
=اللكوع-
=اللكي-
=اللكيع-
=اللكيك-
=لم-
=اللم-
=لما-
=لمى-
=اللمى-
=اللماح-
=لماذا-
=اللماز-
=اللماسة-
=اللماظ-
=اللماظة-
=اللماع-
=اللماعة-
=اللمة-
=لمج-
=اللمجة-
=لمح-
=اللمح-
=اللمحة-
=لمز-
=اللمزة-
=لمس-
=اللمس-
=لمص-
=لمظ-
=اللمظ-
=اللمظة-
=لمع-
=اللمعة-
=اللمفا-
=لملم-
=اللملم-
=اللملوم-
=اللمم-
=اللموح-
=اللموس-
=اللموع-
=اللمومة-
=لمي-
=اللمياء-
=اللميس-
=لن-
=لها-
=لهى-
=اللهاء-
=اللهاب-
=اللهابة-
=اللهاة-
=اللهاث-
=اللهاد-
=اللهاذمة-
=اللهاز-
=اللهاس-
=اللهاسة-
=اللهام-
=لهب-
=اللهب-
=اللهبان-
=اللهبة-
=لهث-
=اللهثى-
=اللهثان-
=اللهثة-
=لهج-
=اللهج-
=اللهجة-
=لهد-
=اللهد-
=لهذم-
=اللهذم-
=لهز-
=لهزم-
=اللهزمة-
=لهس-
=اللهسة-
=لهط-
=لهف-
=اللهف-
=اللهفى-
=اللهفان-
=اللهفة-
=لهق-
=اللهق-
=اللهق-
=اللهقة-
=لهم-
=اللهم-
=اللهمة-
=اللهموم-
=اللهميم-
=لهن-
=اللهنة-
=اللهو-
=اللهوة-
=لهوج-
=اللهوف-
=اللهوفة-
=اللهوم-
=اللهوي-
=لهي-
=اللهيب-
=اللهية-
=اللهيد-
=اللهيدة-
=اللهيف-
=اللهيم-
=لو-
=لوى-
=لوى-
=اللوى-
=اللواء-
=اللواب-
=اللوابن-
=اللواث-
=اللواثة-
=اللواذ-
=اللواذع-
=اللوازم-
=اللواس-
=اللواسة-
=اللواص-
=اللواف-
=اللواقح-
=اللوام-
=اللوامة-
=لوب-
=اللوب-
=اللوباء-
=اللوبيا-
=اللوبياء-
=اللوة-
=لوث-
=اللوث-
=اللوثاء-
=اللوثة-
=اللونة-
=اللوجستيك-
=لوح-
=اللوح-
=اللوحى-
=اللوحة-
=اللوذ-
=اللوذانية-
=اللوذع-
=اللوذعي-
=اللور-
=لوز-
=اللوز-
=اللوزة-
=اللوزي-
=اللوزينج-
=اللوس-
=لوص-
=اللوص-
=لوط-
=اللوط-
=لوع-
=اللوعة-
=اللوف-
=اللوفى-
=اللوفة-
=لوق-
=اللوق-
=اللوقة-
=اللوكندة-
=لولا-
=اللولب-
=اللولبي-
=لوم-
=اللوم-
=اللومى-
=اللوماء-
=اللومة-
=لون-
=اللون-
=لوي-
=اللوي-
=اللوية-
=اللويحق-
=اللياء-
=اللياء-
=اللياح-
=اللياط-
=اللياق-
=اللياقة-
=الليان-
=الليانة-
=ليت-
=الليت-
=اللية-
=الليتورجيا-
=الليث-
=ليس-
=الليساء-
=الليسين-
=الليسينة-
=ليط-
=الليط-
=الليطة-
=الليعة-
=الليغاء-
=ليف-
=الليف-
=الليفاني-
=الليفانية-
=الليفة-
=ليق-
=الليق-
=الليقة-
=ليقن-
=الليل-
=الليلى-
=الليلاء-
=الليلة-
=الليم-
=الليمون-
=الليمونادا-
=الليموناضة-
=لين-
=اللين-
=اللينة-
=اللينوفر-
=الليوان-
=الليونة-
م الميم
م-

=ما-
=ماء-
=الماء-
=الماءة-
=المائة-
=المائت-
=المائح-
=المائد-
=المائدة-
=المائر-
=المائرة-
=المائس-
=المائع-
=المائعة-
=المائق-
=المائل-
=المائلة-
=المائن-
=المائى-
=المائية-
=مات-
=الماتة-
=الماتع-
=ماتن-
=الماتن-
=ماثل-
=الماثل-
=الماثلة-
=ماج-
=الماج-
=ماجد-
=الماجد-
=الماجدة-
=ماجر-
=الماجريات-
=الماجل-
=الماجن-
=ماح-
=ماحض-
=الماحض-
=الماحق-
=ماحك-
=الماحك-
=ماحل-
=الماحل-
=الماخر-
=الماخرة-
=الماخض-
=الماخط-
=الماخور-
=ماد-
=مادى-
=المادة-
=مادح-
=المادي-
=الماديات-
=المادية-
=ماذا-
=الماذي-
=الماذية-
=مار-
=مارى-
=المارج-
=المارد-
=مارس-
=المارستان-
=مارط-
=داد،-
=المارغ-
=المارق-
=المارقة-
=الماركة-
=المارن-
=المارورة-
=الماري-
=المارية-
=ماز-
=مازج-
=مازح-
=مازق-
=المازن-
=المازية-
=ماس-
=الماس-
=ماسى-
=الماسة-
=ماسح-
=الماسح-
=الماسحة-
=الماسط-
=الماسورة-
=ماش-
=الماش-
=ماشى-
=الماشة-
=الماشرة-
=الماشطة-
=ماشق-
=الماشق-
=الماشل-
=الماشي-
=الماشية-
=الماصر-
=ماصع-
=الماصع-
=الماصعة-
=الماصل-
=ماض-
=الماضر-
=ماضغ-
=الماضغ-
=الماضغان-
=الماضغتان-
=الماضي-
=ماط-
=الماطخ-
=ماطل-
=ماع-
=الماعز-
=الماعض-
=ماعك-
=الماعون-
=ماغ-
=ماق-
=الماقي ء-
=ماقت-
=ماقس-
=ماقل-
=ماكر-
=الماكر-
=ماكس-
=الماكس-
=الماكن-
=الماكنة-
=مال-
=المال-
=المالة-
=مالأ-
=مالح-
=المالح-
=مالط-
=المالغ-
=المالق-
=المالك-
=المالية-
=مان-
=المان-
=مانى-
=المانجا-
=المانجرو-
=مانح-
=مانع-
=المانع-
=ماه-
=الماه-
=الماهة-
=ماهر-
=الماهر-
=ماهن-
=الماهن-
=الماهنة-
=الماهي-
=الماهية-
=الماوي-
=الماوية-
=مايح-
=ماير-
=مايط-
=مايل-
=مأا-
=مأى-
=المآب-
=المؤاتي-
=المؤاساة-
=المآل-
=المؤامرة-
=المئبار-
=المؤبد-
=المئبر-
=المأبض-
=المئة-
=المأتى-
=المؤتشب-
=الماتم-
=المؤتمر-
=المؤثر-
=المأثرة-
=المؤثل-
=المؤجر-
=المأثم-
=المأثمة-
=المأثور-
=المأخذ-
=المؤخر-
=المؤخرة-
=المأخوذ-
=مأد-
=المأد-
=المؤدى-
=المؤدب-
=المأدبة-
=المأدوم-
=المئذنة-
=المأذون-
=المأذونية-
=المؤذي-
=المأرب-
=المأربة-
=المؤرخ-
=المؤرنب-
=المؤرنبة-
=المأروق-
=المئزاب-
=المئزر-
=المئزرة-
=المأزق-
=المأزم-
=المأساة-
=المأسدة-
=المؤسسة-
=المأسو-
=المأسوف-
=المأفوك-
=المأق-
=المؤق-
=المئق-
=المأقى-
=المأقة-
=المؤقي-
=المئكال-
=المؤكسد-
=المأكل-
=المأكلة-
=المئكلة-
=المأكول-
=المألج-
=المؤلف-
=المؤلم-
=المألوف-
=مأمأ-
=المأمل-
=المأمن-
=المؤمن-
=المأمور-
=المأمورية-
=المأموم-
=مأن-
=المئناث-
=المأنة-
=المؤنة-
=المؤنث-
=المأنوس-
=المؤهلات-
=المأهول-
=المأوى-
=المأواة-
=المؤوء-
=المأوزة-
=المؤونة-
=المئوي-
=المئوية-
=المئيد-
=المؤيد-
=المباح-
=المبادرة-
=المبادلة-
=المبارأة-
=المبارز-
=المباشر-
=المباشرة-
=المباغتة-
=المبالاة-
=المبالغة-
=المبالي-
=المباهاة-
=المبايعة-
=المبتدأ-
=المبتدع-
=المبتدعون-
=المبتده-
=المبتذل-
=المبتسم-
=المبتغى-
=المبتكر-
=المبتل-
=المبتلى-
=المبتور-
=المبثور-
=المبحث-
=المبحثة-
=المبخرة-
=المبخلة-
=المبخوت-
=المبدان-
=المبدأ-
=المبدل-
=المبدن-
=المبده-
=المبذال-
=المبذر-
=المبذل-
=المبذلة-
=المبراة-
=المبرة-
=المبرد-
=المبردة-
=المبرر-
=المبرز-
=المبرسم-
=المبرش-
=المبرق-
=المبرك-
=المبرم-
=المبرور-
=المبروم-
=المبرومة-
=المبري-
=المبزغ-
=المبزل-
=المبسام-
=المبسم-
=المبسور-
=المبشر-
=المبشرة-
=المبصر-
=المبصقة-
=المبضع-
=المبط-
=المبطأة-
=المبطة-
=المبطخة-
=المبطل-
=المبطن-
=المبطنة-
=المبعث-
=المبعثر-
=المبعوث-
=المبغى-
=المبغاة-
=المبقى-
=المبقلة-
=المبكى-
=المبكر-
=المبلط-
=المبلع-
=المبلغ-
=المبلق-
=المبلود-
=المبليات-
=المبنى-
=المبهاج-
=المبهج-
=المبهم-
=المبهور-
=المبهوظ-
=المبوب-
=المبوق-
=المبولة-
=المبيت-
=المبيدات-
=المبيض-
=المبيضة-
=المبين-
=مت-
=متا-
=متى-
=المتات-
=المتاح-
=المتاخم-
=المتار-
=المتاع-
=المتالي-
=المتان-
=المتانة-
=المتاهة-
=المتاولة-
=المتآم-
=المتآمر-
=المتأخر-
=المتأسف-
=المتألق-
=المتئيم-
=المتأمرك-
=المتأهب-
=المتأهل-
=المتبادل-
=المتبرم-
=المتبقى-
=المتبن-
=المتجانس-
=المتجر-
=المتجرة-
=المتجلي-
=المتجمد-
=المتجول-
=متح-
=المتحاربون-
=المتحدث-
=المتحدر-
=المتحرك-
=المتحف-
=المتحمس-
=المتحول-
=المتحيرات-
=المتحيرة-
=المتحيز-
=متخ-

=،- الشي ء: بالا رفت،- بالدلو: دلو را گرفت،- الخمسين: نزديك به پنجاه ساله شد،- فلانا: او را زد و از خود دور كرد،- ه بالسهم: با تير او را زد،-

=المتخايلة-
=المتخرج-
=المتخضد-
=المتخيلة-
=المتداخل-
=المتدارك-
=المتداول-
=المتدثر-
=المتدفق-
=متر-
=المتر-
=المترادف-
=المترادفات-
=المتراس-
=المترامي-
=المترب-
=المتربة-
=المتردم-
=المترس-
=المترف-
=المتروك-
=المترهل-
=المتزايد-
=المتزع-
=المتزلج-
=المتزلف-
=المتزمل-
=المتزوج-
=المتساهل-
=المتسبب-
=المتسع-
=المتسق-
=المتسلسل-
=المتسلسلة-
=المتشائم-
=المتشابه-
=المتشايع-
=المتشبث-
=المتشدد-
=المتشرد-
=المتشرع-
=المتشمس-
=المتصرف-
=المتصرفية-
=المتصنع-
=المتصيد-
=المتصيف-
=المتضامنون-
=المتضلع-
=المتطابقة-
=المتطبب-
=المتطرف-
=المطلب-
=المتطلبات-
=المتطوع-
=متع-
=المتعارف-
=المتعاقب-
=المتعاقدان-
=المتعامدان-
=المتعاونة-
=المتعب-
=المتعبة-
=المتعبد-
=المتعة-
=المتعدد-
=المتعذر-
=المتعسة-
=المتعفن-
=المتعلق-
=المتعمد-
=المتعنت-
=المتعهد-
=المتعوس-
=المتعيش-
=المتعيف-
=المتغرض-
=المتفائل-
=المتفال-
=المتفحة-
=المتفرنس-
=المتفلة-
=المتفلح-
=المتفنن-
=المتقارب-
=المتقرئ-
=المتقطع-
=المتقطعة-
=المتقي-
=المتك-
=المتكادس-
=المتكأ-
=المتكلف-
=المتكلم-
=المتكمة-
=المتكمي-
=المتلاحز-
=المتلاحم-
=المتلاحمة-
=المتلاف-
=المتلبب-
=المتلبس-
=المتلعلع-
=المتلفة-
=المتلقمة-
=المتلمظ-
=المتلوم-
=المتلون-
=المتماحلة-
=المتماطر-
=المتمرض-
=المتمرغ-
=المتمطر-
=المتمكن-
=المتملح-
=المتمنيات-
=المتمهل-
=المتمور-
=متن-
=المتن-
=المتناسب-
=المتناسق-
=المتناصف-
=المتناظر-
=المتناعم-
=المتناول-
=المتنة-
=المتنجم-
=المتنزه-
=المتنصح-
=المتنعم-
=المتنفس-
=المتنفش-
=المتنوع-
=المتهارت-
=المتهتك-
=المتهجد-
=المتهدمة-
=المتهزم-
=المتهضم-
=المتهفك-
=المتهيع-
=المتوائم-
=المتوازي-
=المتواطد-
=المتوافرون-
=المتوالي-
=المتوالية-
=المتوبد-
=المتوح-
=المتوحد-
=المتوسط-
=المتوضأ-
=المتوضح-
=المتوفى-
=المتوقد-
=المتوكد-
=المتين-
=المتيوروكراف-
=مث-
=المثاب-
=المثابة-
=المثابر-
=المثار-
=المثافيد-
=المثال-
=المثالة-
=المثالي-
=المثالية-
=المثانة-
=المثاني-
=المثؤوب-
=المثبت-
=المثبنة-
=مثد-
=المثرودة-
=المثري-
=المثعلب-
=المثعلة-
=المثغر-
=المثفد-
=المثقال-
=المثقب-
=المثقف-
=المثقل-
=المثكال-
=المثكلة-
=مثل-
=المثل-
=المثلى-
=المثلب-
=المثلبة-
=المثلة-
=مثلث-
=المثلث-
=المثلجة-
=المثلوث-
=المثلوج-
=المثمل-
=المثملة-
=المثمن-
=مثمن-
=مثن-
=المثن-
=المثنى-
=مثنى-
=المثناء-
=المثناة-
=المثنة-
=المثوى-
=المثوبة-
=المثورة-
=المثيب-
=المثير-
=المثيل-
=المثين-
=مج-
=المج-
=المجابهة-
=المجاج-
=المجاجة-
=المجادلة-
=المجاراة-
=المجارير-
=المجاز-
=المجازاة-
=المجازة-
=المجازف-
=المجازفة-
=المجاعة-
=المجال-
=المجالد-
=المجامعة-
=المجاملة-
=المجان-
=المجانسة-
=المجاهل-
=المجبى-
=المجبال-
=المجبر-
=المجبرة-
=المجبنة-
=المجبور-
=المجة-
=المجتر-
=المجترف-
=المجتزل-
=المجتمع-
=المجثى-
=المجثاث-
=المجثة-
=المجثم-
=مجج-
=المجج-
=مجح-
=المجحر-
=المجحف-
=المجحفة-
=المجحوف-
=مجد-
=المجد-
=المجداب-
=المجداح-
=المجدار-
=المجداف-
=المجدال-
=المجدح-
=المجدد-
=المجدر-
=المجدرة-
=المجدع-
=المجدل-
=المجدوب-
=المجدور-
=المجدوف-
=المجدول-
=المجذاف-
=المجذام-
=المجذامة-
=المجذم-
=المجذوب-
=المجذور-
=المجذوم-
=مجر-
=المجر-
=المجرى-
=المجرب-
=المجرة-
=المجرد-
=المجردة-
=المجرس-
=المجرف-
=المجرف-
=المجرفة-
=المجرم-
=المجرمة-
=المجروح-
=المجرود-
=المجرور-
=المجروش-
=المجروم-
=المجري-
=المجرية-
=المجز-
=المجزاع-
=المجزأ-
=المجزئ-
=المجزأة-
=المجزر-
=المجزرة-
=المجزع-
=المجزفة-
=مجس-
=المجس-
=المجسة-
=المجسد-
=المجسم-
=المجسمة-
=المجش-
=المجشة-
=المجشوش-
=المجعد-
=المجفال-
=المجفالة-
=المجفف-
=المجففات-
=المجفل-
=مجل-
=المجل-
=المجلى-
=المجلاد-
=المجلبة-
=المجلة-
=المجلجل-
=المجلخ-
=المجلد-
=المجلد-
=المجلدة-
=المجلف-
=المجلل-
=المجلو-
=المجلود-
=المجلي-
=المجم-
=المجمر-
=المجمرة-
=المجمع-
=المجمم-
=المجمهرات-
=المجموع-
=المجموعة-
=مجن-
=المجن-
=المجنى-
=المجنب-
=المجنبة-
=المجنبتان-
=المجنة-
=المجنح-
=المجنوب-
=المجنون-
=المجهار-
=المجهاض-
=المجهر-
=المجهز-
=المجهض-
=المجهل-
=المجهلة-
=المجهود-
=المجهول-
=المجواب-
=المجواد-
=المجوب-
=المجور-
=المجوز-
=المجوعة-
=المجوس-
=المجوسي-
=المجوسية-
=المجوف-
=المجوف-
=المجول-
=المجوهرات-
=المجيد-
=المجيدي-
=المجير-
=المجيز-
=المح-
=محا-
=محى-
=المحارب-
=المحارة-
=المحارف-
=المحارفة-
=المحاسب-
=المحاسبة-
=المحاسن-
=المحاش-
=المحاشد-
=المحاص-
=المحاضر-
=المحاضرة-
=المحاط-
=المحافظ-
=المحافظة-
=المحافظون-
=المحاق-
=المحاكة-
=المحال-
=المحالة-
=المحاماة-
=المحامي-
=المحانث-
=المحاورة-
=المحاولة-
=المحاويج-
=المحايد-
=المحب-
=المحبة-
=المحبرة-
=المحبس-
=المحبسة-
=المحبك-
=المحبوك-
=المحة-
=المحتاج-
=المحتال-
=المحتجز-
=المحتد-
=المحترف-
=المحترم-
=المحتسب-
=المحتضر-
=المحتفل-
=المحتفلون-
=المحتمل-
=المحتوى-
=المحتوم-
=المحج-
=المحجاج-
=المحجام-
=المحجة-
=المحجر-
=المحجل-
=المحجم-
=المحجمة-
=المحجن-
=المحجنة-
=المحجوج-
=المحجور-
=المحجول-
=المحد-
=المحدب-
=المحدة-
=المحدث-
=المحدثون-
=المحدج-
=المحدس-
=المحدق-
=المحدلة-
=المحدود-
=المحدوس-
=المحذور-
=المحذورة-
=المحراب-
=المحراث-
=المحراف-
=المحراك-
=المحرب-
=المحرث-
=المحرج-
=المحرر-
=المحرض-
=المحرف-
=المحرق-
=المحرقة-
=المحرك-
=المحرم-
=محرم-
=المحرمة-
=المحروب-
=المحرور-
=المحروسون-
=المحروم-
=المحز-
=المحزان-
=المحزم-
=المحزمة-
=المحزن-
=المحزنة-
=المحزون-
=محس-
=المحسان-
=المحسة-
=المحسدة-
=المحسرة-
=المحسمة-
=المحسن-
=المحسنة-
=المحسوب-
=المحسوبية-
=المحسور-
=المحسوس-
=المحسوسة-
=المحسوسات-
=محش-
=المحش-
=المحشى-
=المحشة-
=المحشر-
=المحششة-
=المحشوش-
=محص-
=المحص-
=المحصاة-
=المحصبة-
=المحصد-
=المحصن-
=المحصنة-
=المحصوب-
=المحصور-
=المحصول-
=المحصي-
=محض-
=المحض-
=المحضار-
=المحضر-
=المحضير-
=محط-
=المحط-
=المحطب-
=المحطة-
=المحطمة-
=المحظور-
=المحظوظ-
=المحفار-
=المحفة-
=المحفد-
=المحفر-
=المحفرة-
=المحفصة-
=المحفظة-
=المحفل-
=المحفور-
=المحفوظات-
=المحفوظة-
=محق-
=المحق-
=المحقان-
=المحقة-
=المحقرات-
=المحقرة-
=المحقق-
=المحقن-
=المحقنة-
=المحقوق-
=محك-
=المحك-
=المحكان-
=المحكم-
=المحكمة-
=المحكوم-
=محل-
=المحل-
=المحل-
=المحلة-
=المحلاج-
=المحلب-
=المحلج-
=المحلجة-
=المحلحل-
=المحلف-
=المحلفة-
=المحلق-
=المحلل-
=المحلوب-
=المحلوج-
=المحلول-
=المحلي-
=المحم-
=المحمد-
=المحمدة-
=المحمص-
=المحمصة-
=المحمض-
=المحمق-
=المحمقات-
=المحمقة-
=المحمل-
=المحمول-
=المحموم-
=المحمي-
=المحمية-
=محن-
=المحن-
=المحناة-
=المحنة-
=المحنث-
=المحنك-
=المحنوة-
=المحنية-
=المحو-
=المحوال-
=المحوة-
=المحور-
=المحورة-
=المحوض-
=المحوطة-
=المحوكة-
=المحول-
=المحولة-
=المحيا-
=المحيار-
=المحيد-
=المحيص-
=المحيط-
=المحيق-
=المحيل-
=المخ-
=المخابرة-
=المخاخة-
=المخاضة-
=المخادش-
=المخارف-
=المخارق-
=المخارم-
=المخاريق-
=المخاصر-
=المخاض-
=المخاط-
=المخاطبة-
=المخاطر-
=المخاطي-
=المخافة-
=المخافق-
=المخال-
=المخالصة-
=المخالفة-
=المخاوف-
=المخايل-
=المخباط-
=المخبأ-
=المخبآت-
=المخبة-
=المخبثة-
=المخبر-
=المخبرة-
=المخبز-
=المخبزة-
=المخبصة-
=المخبط-
=المخبطة-
=المخبل-
=المخبوط-
=المخبول-
=المخة-
=المختار-
=المختالة-
=المختبئ-
=المختبر-
=المخترع-
=المخترق-
=المختص-
=المختصر-
=المختفي-
=المختل-
=المختلط-
=المختلف-
=المختلق-
=المختم-
=المختنق-
=المختون-
=المخجل-
=مخخ-
=المخدة-
=المخدج-
=المخدر-
=المخدش-
=المخدع-
=المخدم-
=المخدمة-
=المخدور-
=المخدوم-
=المخدومية-
=المخذول-
=مخر-
=المخر-
=المخراش-
=المخرة-
=المخرج-
=المخرز-
=المخرش-
=المخرص-
=المخرطة-
=مخرق-
=المخرق-
=المخرقة-
=المخرم-
=المخروت-
=المخروط-
=المخروطة-
=المخروفة-
=المخزاة-
=المخزم-
=المخزن-
=المخزول-
=المخزوم-
=المخزون-
=المخسوس-
=المخسوف-
=المخش-
=المخشاب-
=المخشوب-
=المخصال-
=المخصر-
=المخصرة-
=المخصص-
=المخصف-
=المخصور-
=المخصوص-
=مخض-
=المخضب-
=المخضرة-
=المخضرم-
=المخضرمة-
=المخضل-
=المخضوب-
=المخضود-
=مخط-
=المخط-
=المخطئ-
=المخطة-
=المخطط-
=المخطوبة-
=المخطوط-
=المخطوطة-
=المخطوف-
=المخفار-
=المخفر-
=المخففة-
=المخفقة-
=المخفور-
=المخفوض-
=المخل-
=المخلى-
=المخلاة-
=المخلاف-
=المخلب-
=المخلخل-
=المخلد-
=المخلس-
=المخلص-
=المخلع-
=المخلفات-
=المخلل-
=المخلوطة-
=المخلوقات-
=المخم-
=المخمس-
=المخمل-
=المخملي-
=المخمن-
=المخمور-
=المخناث-
=المخنث-
=المخنق-
=المخنقة-
=المخوار-
=المخوف-
=المخول-
=المخيبة-
=المخيخ-
=المخيخة-
=المخيض-
=المخيط-
=المخيف-
=المخيل-
=المخيلة-
=المخيم-
=المخيول-
=مد-
=المد-
=المدى-
=المدابر-
=المداخشة-
=المداخلة-
=المداد-
=المدار-
=المداس-
=المداسة-
=المدارك-
=المداعبة-
=المداعك-
=المدافعة-
=المداك-
=المداكة-
=المدام-
=المدامة-
=المدان-
=المدانس-
=المداهنة-
=المداواة-
=المداورة-
=المداولة-
=المداومة-
=المدب-
=المدبة-
=المدبج-
=المدبر-
=المدبغة-
=المدبور-
=المدة-
=المدة-
=المدثر-
=المدجان-
=المدجج-
=المدجنة-
=مدح-
=المدحة-
=المدحضة-
=المدحور-
=المدحوس-
=المدحوسة-
=المدخل-
=المدخن-
=المدخنة-
=المدخول-
=المدد-
=مدد-
=مدر-
=المدر-
=المدرى-
=المدراء-
=المدراة-
=المدرار-
=المدراس-
=المدران-
=المدراية-
=المدرأ-
=المدرب-
=المدرة-
=المدرج-
=المدرجة-
=المدرس-
=المدرسة-
=مدرسه شبانه روزى،-
=المدرع-
=المدرعة-
=المدركات-
=المدركة-
=المدرمة-
=المدرهم-
=المدروس-
=المدري-
=المدرية-
=المدس-
=المدسوس-
=المدعى-
=المدعاة-
=المدعاس-
=المدعبل-
=المدعة-
=المدعس-
=المدعك-
=المدعم-
=المدعو-
=المدعوس-
=المدعوك-
=المدغل-
=المدفأة-
=المدفع-
=المدفعي-
=المدفعية-
=المدفف-
=المدفن-
=المدفوعات-
=المدفونة-
=المدقة-
=المدقع-
=المدقق-
=المدقوق-
=المدك-
=المدكوس-
=المدكوك-
=المدل-
=المدلاج-
=المدلبة-
=المدلجة-
=المدلع-
=المدلك-
=المدلكة-
=المدله-
=المدلوك-
=المدلول-
=المدمى-
=المدماك-
=المدمج-
=المدمرة-
=المدمس-
=المدمع-
=المدمك-
=المدمن-
=المدموغ-
=مدن-
=المدنر-
=المدنف-
=المدنق-
=المدهامة-
=المدهن-
=المدهوس-
=المدهوش-
=المدود-
=المدوف-
=المدور-
=المدورة-
=المدوك-
=المدووف-
=المدون-
=المدي-
=المديان-
=المدي ء-
=المدية-
=المديح-
=المديد-
=المديدة-
=المدير-
=المديرية-
=المديكة-
=المديم-
=المدين-
=المدينة-
=المديون-
=مذ-
=مذى-
=المذاخر-
=المذاد-
=المذارع-
=المذارف-
=المذاريع-
=المذاع-
=المذاق-
=المذاكرة-
=المذال-
=المذأبة-
=المذب-
=المذبة-
=المذبح-
=المذبحة-
=المذبذب-
=مذح-
=المذح-
=المذخر-
=مذر-
=المذر-
=المذرى-
=المذراة-
=المذراع-
=المذرب-
=المذرة-
=المذرح-
=المذرع-
=المذرف-
=المذروف-
=مذع-
=المذعان-
=المذعور-
=مذق-
=المذق-
=المذقة-
=المذكار-
=المذكر-
=المذكرة-
=المذكور-
=المذكي-
=مذل-
=المذل-
=المذلق-
=المذلل-
=المذللة-
=المذم-
=المذمة-
=المذمم-
=المذموم-
=المذنب-
=المذنبة-
=المذهب-
=المذهب-
=المذهبات-
=المذهل-
=المذوب-
=المذوبة-
=المذود-
=المذي-
=المذياع-
=المذية-
=المذيع-
=المذيق-
=المذيل-
=المذيم-
=المذيوم-
=مر-
=المر-
=مرى-
=المراء-
=المرائي-
=المرابطة-
=المرابيع-
=المراج-
=المراجع-
=المراجعة ج مراجعات-
=المراجم-
=المراح-
=المراحل-
=المراد-
=المرادف-
=المرادي-
=المرار-
=المرارة-
=المراز-
=المرازة-
=المراس-
=المراسة-
=المراسل-
=المراسلة-
=المراسم-
=المراسيم-
=المراش-
=المراشد-
=المراشف-
=المراض-
=المراط-
=المراطة-
=المراع-
=المراعاة-
=المراعف-
=المراغ-
=المراغة-
=المرافع-
=المرافغ-
=المرافق-
=المراق-
=المراقب-
=المراقبة-
=المراقة-
=المراكد-
=المرام-
=المرامق-
=المران-
=المرانة-
=المراهق-
=المراويد-
=المرايا-
=مرأ-
=مرئ-
=مرؤ-
=المرء-
=المرأى-
=المرآب-
=المرآة-
=المرؤوس-
=المرئي-
=المرئيات-
=المرب-
=المربى-
=المرباع-
=المربب-
=المربد-
=المربض-
=المربط-
=المربط-
=المربطة-
=المربع-
=المربعة-
=المربوب-
=المربوع-
=المربوعة-
=المربي-
=المربيات-
=مرت-
=المرت-
=المرة-
=المرتاج-
=المرتاح-
=المرتب-
=المرتبة-
=المرتبط-
=المرتبع-
=المرتج-
=المرتحل-
=المرتزق-
=المرتزقة-
=المرتع-
=المرتفع-
=المرتفق-
=المرتقى-
=المرتقع-
=المرتهن-
=مرث-
=المرثاة-
=المرثم-
=المرثو-
=المرثوم-
=المرثية-
=مرج-
=المرج-
=المرجاس-
=المرجام-
=المرجان-
=المرجانة-
=المرجب-
=المرجح-
=المرجس-
=المرجع-
=المرجفة-
=المرجل-
=المرجم-
=المرجوحة-
=المرجوع-
=المرجوعة-
=مرح-
=المرح-
=المرحى-
=مرحى-
=المرحاض-
=المرحاضة-
=مرحب-
=المرحب-
=المرحة-
=المرحضة-
=المرحل-
=المرحلة-
=المرحم-
=المرحمة-
=المرحوم-
=مرخ-
=المرخ-
=المرخاء-
=المرخرخ-
=المرخم-
=المرخمة-
=المرخمة-
=مرد-
=المرد-
=المردى-
=المرداء-
=المرداة-
=المردام-
=المردة-
=المردد-
=المردع-
=المردقوش-
=المردن-
=المردود-
=المردودة-
=المردون-
=المرذى-
=المرذل-
=مرر-
=مرز-
=المرزاح-
=المرزأ-
=المرزئة-
=المرزبان-
=المرزة-
=المرزتان-
=المرزح-
=المرزحة-
=المرزز-
=المرزم-
=المرزمان-
=المرزنجوش-
=المرزوق-
=مرس-
=مرس-
=المرس-
=المرسى-
=المرساة-
=المرسال-
=المرسة-
=المرسح-
=المرسل-
=المرسلات-
=المرسلة-
=المرسم-
=المرسن-
=المرسنك-
=المرسوم-
=مرش-
=المرش-
=المرشاء-
=المرشة-
=المرشح-
=المرشحة-
=المرشد-
=المرشدة-
=المرشف-
=المرصاد-
=المرصافة-
=المرصد-
=المرصع-
=المرصن-
=المرصود-
=المرصوص-
=مرض-
=المرض-
=المرضاح-
=المرضاخ-
=المرضافة-
=المرضة-
=المرضخة-
=المرضع-
=المرضعة-
=المرضو-
=المرضوض-
=المرضوف-
=المرضوفة-
=المرضوم-
=المرضي-
=مرط-
=المرط-
=المرطى-
=المرطاء-
=المرطاب-
=المرطبات-
=المرطبان-
=مرع-
=المرع-
=المرعى-
=المرعاة-
=المرعبب-
=المرعة-
=المرعز-
=المرعزى-
=المرعزاء-
=المرعش-
=المرعوي-
=مرغ-
=المرغ-
=المرغاء-
=المرغاة-
=المرغة-
=المرغف-
=المرغم-
=المرغمة-
=المرغوب-
=المرفاع-
=المرفال-
=المرفأ-
=المرفخ-
=المرفد-
=المرفشة-
=المرفض-
=المرفع-
=المرفعة-
=المرفق-
=المرفقة-
=المرفو-
=المرفوض-
=مرق-
=المرق-
=المرقى-
=المرقاة-
=المرقاق-
=المرقب-
=المرقبة-
=المرقة-
=المرقد-
=المرقعان-
=المرقق-
=المرقم-
=المرقوق-
=المرقوم-
=المرقومة-
=مرك-
=المركاض-
=المركب-
=المركبات-
=المركبة-
=المركز-
=المركزي-
=المركزية-
=المركض-
=المركضة-
=المركل-
=المركم-
=المركن-
=المركوب-
=المركوض-
=المركوم-
=المركومة-
=المركيز-
=المرمى-
=المرمى-
=المرماة-
=المرماش-
=المرمة-
=المرمد-
=مرمر-
=المرمر-
=المرمرة-
=المرمريس-
=المرمس-
=المرمش-
=المرمنة-
=المرمود-
=المرمورة-
=المرموس-
=المرموق-
=المرميس-
=مرن-
=المرن-
=المرنان-
=المرنب-
=المرنبة-
=المرنة-
=المرنح-
=المرنحة-
=مره-
=المره-
=المرهاء-
=المرهة-
=المرهف-
=المرهق-
=مرهم-
=المرهم-
=المرهوب-
=المرهوم-
=المرهون-
=المرهي-
=المرو-
=المروى-
=المروءة-
=المروب-
=المروة-
=المروتة-
=المروح-
=المروح-
=المروحة-
=المروخ-
=المرود-
=المرور-
=المروس-
=المروض-
=المروضة-
=المروط-
=المروع-
=المروق-
=المرون-
=المري-
=المري ء-
=المريئة-
=المرياع-
=المريب-
=المرية-
=المريث-
=المريج-
=المريح-
=المريخ-
=المريد-
=المرير-
=المريراء-
=المريرة-
=المريس-
=المريش-
=المريض-
=المريضة-
=المريط-
=المريع-
=المريعة-
=المريق-
=المريلة-
=مريم-
=المرينون-
=مز-
=المز-
=المزاء-
=المزابنة-
=المزاج-
=المزاح-
=المزاحة-
=المزاحمة-
=المزاد-
=المزادة-
=المزار-
=المزارع-
=المزاع-
=المزاعة-
=المزاعم-
=المزامنة-
=المزاولة-
=المزايدة-
=المزئر-
=المزبد-
=المزبدة-
=المزبرة-
=المزبلة-
=المزة-
=مزج-
=المزج-
=المزجى-
=المزجاة-
=المزجال-
=المزجة-
=المزجر-
=المزجرة-
=المزجل-
=مزح-
=المزح-
=المزحاف-
=المزحف-
=المزحل-
=المزحم-
=المزخرف-
=المزداء-
=المزداة-
=المزدبد-
=المزدرع-
=المزدهى-
=المزدوج-
=مزر-
=المزر-
=المزراب-
=المزراق-
=المزرة-
=المزرج-
=المزرد-
=المزرعة-
=المزركش-
=مزز-
=المزز-
=مزع-
=المزع-
=المزعة-
=المزعج-
=المزعف-
=المزعم-
=المزعوم-
=المزعي-
=المزغول-
=المزفة-
=المزفت-
=المزفتة-
=مزق-
=المزق-
=المزقة-
=المزكوم-
=المزلاج-
=المزلة-
=المزلج-
=المزلفة-
=المزلق-
=المزلقة-
=المزمار-
=مزمز-
=المزمع-
=المزمل-
=المزملة-
=المزمن-
=المزمهر-
=المزمور-
=مزن-
=المزن-
=المزنة-
=المزند-
=المزنم-
=المزهر-
=المزهرية-
=المزهو-
=المزهود-
=المزو-
=المزود-
=المزور-
=المزولة-
=المزية-
=المزيت-
=المزيتة-
=المزيج-
=المزيد-
=المزير-
=المزيز-
=المزين-
=المزيوت-
=مس-
=المس-
=مسى-
=المساء-
=المساءة-
=المساح-
=المساحة-
=المساد-
=المساري-
=المساجلة-
=مساس-
=المساس-
=المساعدة-
=المساعر-
=المساف-
=المسافة-
=المسافر-
=المساعد-
=المساك-
=المساكات-
=المساكة-
=المسالة-
=المسام-
=المسامة-
=المساندة-
=المساهم-
=المساهمة-
=المساواة-
=المساوي-
=المساومة-
=المسألة-
=المسؤود-
=المسؤول-
=المسؤولية-
=المسب-
=المسبار-
=المسبأ-
=المسبة-
=المسبت-
=المسبح-
=المسبحة-
=المسبر-
=المسبرة-
=المسبع-
=المسبعة-
=المسبق-
=المسبك-
=المسبل-
=المسبوت-
=المسبوع-
=المسبوعة-
=المسبوه-
=المستاف-
=المستأجر-
=المستأنف-
=المستبد-
=المستثنى-
=المستثمر-
=المستحالة-
=المستحدث-
=المستحسن-
=المستحضر-
=المستحق-
=المستحلب-
=المستحم-
=المستحمض-
=المستحية-
=المستحير-
=المستحيل-
=المستخدم-
=المستخلص-
=المستخمر-
=المستدعي-
=المستدير-
=المستديرة-
=المستديم-
=المستر-
=المستراح-
=المستراد-
=المسترة-
=المسترق-
=المستروض-
=المستروضة-
=المستري-
=المستشار-
=المستشرف-
=المستشرق-
=المستشفى-
=المستشيط-
=المستطاع-
=المستطير-
=المستعار-
=المستعجل-
=المستعجلة-
=المستعصي-
=المستعلية-
=المستعمر-
=المستعمرة-
=المستعمل-
=المستعير-
=المستغلات-
=المستفاض-
=المستفز-
=المستفيض-
=المستقبل-
=المستقة-
=المستقر-
=المستقرضات-
=المستقل-
=المستقيم-
=المستقيمات-
=المستكف-
=المستكفات-
=المستكنة-
=المستلحم-
=المستلزمات-
=المستمطر-
=المستمعز-
=المستميت-
=المستن-
=المستنام-
=المستنجع-
=المستند-
=المستنفر-
=المستنقع-
=المستهاض-
=المستهام-
=المستهتر-
=المستهتك-
=المستهج-
=المستهدج-
=المستهل-
=المستهلك-
=المستوى-
=المستوبد-
=المستودع-
=المستور-
=المستورات-
=المستوزي-
=المستوصف-
=المستوصلة-
=المستوعل-
=المستوقد-
=المستولغ-
=المسجة-
=المسجد-
=المسجدان-
=المسجدة-
=المسجر-
=المسجع-
=المسجل-
=المسجور-
=المسجورة-
=المسجوم-
=مسح-
=المسح-
=المسحاء-
=المسحاة-
=المسحب-
=المسحة-
=المسحر-
=المسحف-
=المسحفة-
=المسحق-
=المسحل-
=المسحنة-
=المسحور-
=المسحورة-
=المسحوف-
=المسحوق-
=مسخ-
=المسخى-
=المسخرة-
=المسخط-
=المسخطة-
=المسخفة-
=المسخم-
=المسخنة-
=المسخوط-
=مسد-
=المسد-
=المسداء-
=المسداة-
=المسدس-
=المسدل-
=المسدوح-
=المسدود-
=المسدوف-
=المسرى-
=المسراع-
=المسرب-
=المسربة-
=المسرة-
=المسرجة-
=المسرح-
=المسرحة-
=المسرحي-
=المسرحية-
=المسرد-
=المسرط-
=المسرع-
=المسرف-
=المسروءة-
=المسروب-
=المسرود-
=المسرودة-
=المسرور-
=المسرورة-
=المسروق-
=المسرول-
=مسط-
=المسطاح-
=المسطار-
=المسطارة-
=المسطبة-
=المسطح-
=المسطرة-
=المسطول-
=المسعى-
=المسعاة-
=المسعار-
=المسعر-
=المسعط-
=المسعل-
=المسعود-
=المسعوف-
=المسفار-
=المسفر-
=المسفرة-
=المسفع-
=المسفهة-
=المسفور-
=المسقى-
=المسقاة-
=المسقام-
=المسقط-
=المسقطة-
=المسقف-
=المسقمة-
=المسقوي-
=مسك-
=المسك-
=المسكان-
=المسكبة-
=المسكة-
=المسكت-
=المسكعة-
=المسكن-
=المسكنة-
=المسكوت-
=المسكون-
=المسكونة-
=المسكية-
=المسكير-
=المسكين-
=المسكينة-
=مسل-
=المسل-
=المسلاة-
=المسلاخ-
=المسلاط-
=المسلاق-
=المسلة-
=المسلحة-
=المسلخ-
=المسلسل-
=المسلفة-
=المسلق-
=المسلك-
=المسلكة-
=المسلم-
=المسلمة-
=المسلوس-
=المسلوط-
=المسلوك-
=المسلول-
=المسلى-
=المسم-
=المسمى-
=المسماة-
=المسماح-
=المسمار-
=المسماك-
=المسمح-
=المسمسم-
=المسمط-
=المسمع-
=المسمعة-
=المسمن-
=المسمنة-
=المسمور-
=المسموع-
=المسموم-
=المسن-
=المسناة-
=المسند-
=المسنم-
=المسنوة-
=المسنون-
=المسنية-
=المسهار-
=المسهب-
=المسهبة-
=المسهد-
=المسهم-
=المسهمة-
=المسهوم-
=المسواك-
=المسوة-
=المسوج-
=المسودة-
=المسور-
=المسورة-
=المسوط-
=المسوس-
=المسوف-
=المسوقة-
=المسوم-
=المسومة-
=المسي-
=المسياح-
=المسياط-
=المسياف-
=المسيح-
=المسيحة-
=المسيحي-
=المسيحية-
=المسيخ-
=المسير-
=المسيرة-
=المسيس-
=المسيسة-
=المسيط-
=المسيطة-
=المسيعة-
=المسيف-
=المسيك-
=المسيكة-
=المسيل-
=مش-
=المش-
=مشى-
=المشاء-
=المشابر-
=المشاة-
=المشاحة-
=المشاحن-
=المشاحنة-
=المشار-
=المشارة-
=المشاش-
=المشاشة-
=المشاط-
=المشاطة-
=المشاع-
=المشاعر-
=المشاغب-
=المشاق-
=المشاقة-
=المشان-
=المشانب-
=المشاهة-
=المشاهد-
=المشاهدة-
=المشاهرة-
=المشاين-
=المشؤوف-
=المشؤوفة-
=المشؤوم-
=المشب-
=المشبحة-
=المشبر-
=المشبرة-
=المشبك-
=المشبل-
=المشبم-
=المشبه-
=المشبهة-
=المشبوب-
=المشبوبة-
=المشبول-
=المشبوه-
=المشتى-
=المشتاة-
=المشتاع-
=المشتبه-
=المشترك-
=المشتري-
=المشتق-
=المشتكى-
=المشتل-
=المشتملات-
=المشتهى-
=مشج-
=المشج-
=المشجب-
=المشجج-
=المشجر-
=المشجرة-
=المشجوج-
=مشح-
=المشحاذ-
=المشحة-
=المشحج-
=المشحذ-
=المشحذة-
=المشحرة-
=المشحط-
=المشحم-
=المشحوم-
=المشد-
=المشدخ-
=المشدن-
=المشذب-
=مشر-
=المشر-
=المشراط-
=المشراق-
=المشرب-
=المشربة-
=المشرة-
=المشرسة-
=المشرط-
=المشرطة-
=المشرع-
=المشرع-
=المشرعة-
=المشرف-
=المشرفي-
=المشرق-
=المشرقة-
=المشروب-
=المشروع-
=المشروف-
=المشريق-
=مشش-
=المشش-
=مشط-
=المشط-
=المشطب-
=المشطة-
=المشطوب-
=مشع-
=المشع-
=المشعال-
=المشعب-
=المشعة-
=المشعر-
=المشعل-
=المشعلة-
=المشعوذ-
=المشعور-
=المشغب-
=المشغل-
=المشغلة-
=المشغوف-
=المشغول-
=المشغولة-
=المشفتر-
=المشفر-
=المشفع-
=المشفوف-
=المشفوه-
=مشق-
=المشق-
=المشقاء-
=المشقأ-
=المشقأة-
=المشقة-
=المشك-
=المشكاة-
=المشكاك-
=المشكرة-
=المشكل-
=المشكلة-
=المشكو-
=المشكوك-
=المشكول-
=المشكي-
=مشل-
=المشل-
=المشلح-
=المشلشل-
=المشلوز-
=المشمال-
=المشمر-
=المشمش-
=المشمشة-
=المشمع-
=المشمعة-
=المشمل-
=المشملة-
=المشمول-
=المشمولة-
=المشموم-
=المشناق-
=المشنأ-
=المشنب-
=المشنع-
=المشنقة-
=المشنوء-
=المشهد-
=المشهدة-
=المشهود-
=المشهور-
=المشهورة-
=المشو-
=المشواة-
=المشوار-
=المشوب-
=المشوبة-
=المشور-
=المشورة-
=المشوش-
=المشوشط-
=المشوق-
=المشوكة-
=المشوم-
=المشوه-
=المشوك-
=المشوي-
=المشي-
=المشياع-
=المشي ء-
=المشيئة-
=المشيب-
=المشية-
=المشيج-
=المشيخة-
=المشيد-
=المشير-
=المشيرة-
=المشيرية-
=المشيط-
=المشيع-
=المشيعه-
=المشيق-
=المشين-
=مص-
=المص-
=المصاب-
=المصابة-
=المصاحات-
=المصاحب-
=المصاد-
=المصادرة-
=المصادفة-
=المصار-
=المصارحة-
=المصارع-
=المصارعة-
=المصاريف-
=المصاص-
=المصاصة-
=المصاعب-
=المصاغ-
=المصاف-
=المصالة-
=المصالتة-
=المصالحة-
=المصان-
=المصاهرة-
=المصب-
=المصباح-
=المصبح-
=المصبغة-
=المصبنة-
=المصبوب-
=المصة-
=مصح-
=المصح-
=المصحاة-
=المصحة-
=المصحح-
=المصحف-
=المصخر-
=المصداح-
=المصداق-
=المصدح-
=المصدر-
=المصدر-
=المصدع-
=المصدغة-
=المصدم-
=المصدور-
=المصدوع-
=المصدوف-
=مصر-
=المصر-
=المصراد-
=المصراع-
=المصران-
=المصرح-
=المصرد-
=المصرع-
=المصرف-
=المصرم-
=المصرور-
=المصروع-
=المصروف-
=المصري-
=المصرية-
=المصطاد-
=المصطاف-
=المصطب-
=المصطبة-
=المصطح-
=المصطفى-
=مصطك-
=المصطكى-
=المصطكاء-
=مصع-
=المصع-
=المصعاد-
=المصعب-
=المصعة-
=المصعد-
=المصعوق-
=المصف-
=المصفاة-
=المصفح-
=المصفحة-
=المصفر-
=المصفور-
=مصقار-
=المصقع-
=المصقل-
=المصقلة-
=المصقول-
=المصكوكات-
=مصل-
=المصل-
=المصلى-
=المصلاة-
=المصلاد-
=المصلب-
=المصلة-
=المصلحة-
=المصلوب-
=المصمت-
=مصمص-
=المصمصم-
=المصمم-
=المصنع-
=المصنعة-
=المصنف-
=المصنوع-
=المصهب-
=المصوب-
=المصوبة-
=المصوت-
=المصور-
=المصوص-
=المصول-
=المصولة-
=المصون-
=المصياف-
=المصيب-
=المصيبة-
=المصيد-
=المصيدة-
=المصير-
=المصيص-
=المصيصة-
=المصيف-
=المصيوف-
=مض-
=المض-
=مضى-
=المضاء-
=المضاد-
=المضادة-
=المضاربة-
=المضارة-
=المضارع-
=المضاض-
=المضاعف-
=المضاعفات-
=المضاعفة-
=المضاغ-
=المضاغة-
=المضاف-
=المضايقة-
=المضبة-
=المضبطة-
=المضبوط-
=المضة-
=المضجر-
=المضجع-
=المضجوع-
=مضح-
=المضحاة-
=المضحاك-
=المضحك-
=المضحل-
=المضخة-
=المضخم-
=مضر-
=المضر-
=المضراب-
=المضرب-
=المضربة-
=المضرة-
=المضرج-
=المضرس-
=مضض-
=المضض-
=المضطجع-
=المضطر-
=المضطرب-
=مضغ-
=المضغة-
=المضغط-
=المضل-
=المضلة-
=المضلة-
=المضلع-
=المضلل-
=المضمار-
=المضماض-
=المضمر-
=مضمض-
=المضمضة-
=المضمن-
=المضموم-
=المضمون-
=المضنة-
=المضهب-
=المضي-
=المضياع-
=المضياف-
=المضي ء-
=المضير-
=المضيرة-
=المضيعة-
=المضيغة-
=المضيف-
=المضيفة-
=المضيق-
=مط-
=مطا-
=المطا-
=المطابق-
=المطابقة-
=المطاحة-
=المطاخ-
=المطار-
=المطارب-
=المطارة-
=المطاط-
=المطاف-
=المطال-
=المطالبة-
=المطالة-
=المطالعة-
=المطاوح-
=المطاوي-
=المطبخ-
=المطبع-
=المطبعة-
=المطبعي-
=المطبق-
=المطبقات-
=المطبقة-
=المطبوع-
=المطبوعات-
=المطجن-
=المطحان-
=المطحلب-
=المطحنة-
=المطحول-
=مطخ-
=مطر-
=المطر-
=المطراب-
=المطرابة-
=المطران-
=المطرانية-
=المطرب-
=المطربة-
=المطرة-
=المطرح-
=المطرحة-
=المطرد-
=المطرز-
=المطرف-
=المطرق-
=المطرقة-
=المطروف-
=المطروفة-
=المطروق-
=مطط-
=المطعام-
=المطعان-
=المطعم-
=المطعمة-
=المطعن-
=المطعنة-
=المطعوم-
=المطفأ-
=المطفئ-
=المطفأة-
=المطفئة-
=المطفحة-
=المطفل-
=المطقة-
=مطل-
=المطل-
=المطلاق-
=المطلب-
=المطلة-
=المطلع-
=المطلق-
=المطلل-
=المطلوب-
=المطلول-
=المطليق-
=المطمار-
=المطماع-
=المطمئن-
=المطمح-
=المطمر-
=مطمط-
=المطمع-
=المطمعة-
=المطمورة-
=المطناب-
=المطنب-
=المطنف-
=المطهر-
=المطهرة-
=المطهم-
=المطو-
=المطوى-
=المطواء-
=المطواة-
=المطواع-
=المطواعة-
=المطوة-
=المطوع-
=المطوعة-
=المطوقة-
=المطول-
=مطي-
=المطية-
=المطير-
=المطيع-
=المطيلة-
=المظاهرة-
=المظبأة-
=المظفار-
=المظفر-
=المظفور-
=المظل-
=المظلة-
=المظلم-
=المظلمة-
=المظلي-
=المظليون-
=المظنة-
=المظهر-
=مع-
=معا-
=معى-
=المعاء-
=المعاب-
=المعابة-
=المعاج-
=المعاد-
=المعادلة-
=المعاذ-
=المعارة-
=المعارضة-
=المعارف-
=المعارك-
=المعاري-
=المعاز-
=المعاش-
=المعاصر-
=المعافى-
=المعاقب-
=المعاقبة-
=المعاقم-
=المعاكس-
=المعالي-
=المعاملة-
=المعان-
=المعانة-
=المعاهدة-
=المعاود-
=المعاون-
=المعاوية-
=المعايدة-
=المعاير-
=المعاينة-
=المعبد-
=المعبر-
=المعبرة-
=المعبود-
=المعتاد-
=المعتام-
=المعتبة-
=المعتدل-
=المعتدي-
=المعتذلات-
=المعتر-
=المعترضة-
=المعترف-
=المعترك-
=المعتزلة-
=المعتصم-
=المعتقة-
=المعتقد-
=المعتمد-
=المعتمر-
=المعته-
=المعتوب-
=المعتوه-
=معج-
=المعج-
=المعجال-
=المعجب-
=المعجة-
=المعجزة-
=المعجل-
=المعجم-
=المعجن-
=المعجنة-
=المعجون-
=معد-
=المعد-
=المعدى-
=المعدات-
=المعدة-
=المعدل-
=المعدلات-
=المعدم-
=المعدن-
=المعدني-
=المعدور-
=المعدوس-
=المعدوم-
=المعذار-
=المعذرة-
=المعذل-
=معر-
=المعر-
=المعرى-
=المعراء-
=المعراة-
=المعراج-
=المعرب-
=المعربد-
=المعرة-
=المعرج-
=المعرض-
=المعرض-
=المعرف-
=المعرفة-
=المعرق-
=المعرك-
=المعركة-
=المعرم-
=المعروض-
=المعروف-
=المعروفة-
=المعروق-
=المعروك-
=المعروكة-
=معز-
=المعز-
=المعزى-
=المعزاء-
=المعزاة-
=المعزال-
=المعزف-
=المعزفة-
=المعزق-
=المعزقة-
=المعزل-
=المعزم-
=المعزوفة-
=معس-
=المعسر-
=المعسرة-
=المعسف-
=المعسفة-
=المعسكر-
=المعسلة-
=المعسور-
=المعسول-
=المعشاب-
=المعشار-
=المعشب-
=المعشبة-
=المعشر-
=المعشش-
=معص-
=المعص-
=المعصار-
=المعصال-
=المعصب-
=المعصر-
=المعصرات-
=المعصرة-
=المعصف-
=المعصفة-
=المعصم-
=المعصوب-
=المعصوم-
=المعصية-
=المعصيل-
=معض-
=المعض-
=المعضاد-
=المعضد-
=المعضدة-
=المعضل-
=المعضلة-
=معط-
=المعط-
=المعطاء-
=المعطار-
=المعطاش-
=المعطال-
=المعطب-
=المعطس-
=المعطش-
=المعطشة-
=المعطف-
=المعطل-
=المعطلة-
=المعطن-
=المعطيات-
=المعطير-
=المعظم-
=المعظمة-
=المعفن-
=المعفور-
=المعفون-
=المعقاد-
=المعقار-
=المعقبات-
=المعقد-
=المعقر-
=المعقرب-
=المعقربة-
=المعقص-
=المعقل-
=المعقوم-
=المعقود-
=المعقوف-
=المعقول-
=المعقيلة-
=معك-
=المعك-
=المعكرون-
=المعكرونة-
=المعكف-
=المعكوس-
=المعكوف-
=معل-
=المعل-
=المعلى-
=المعلات-
=المعلاق-
=المعلف-
=المعلق-
=المعلقة-
=المعلل-
=المعلم-
=المعلن-
=المعلوفة-
=المعلوق-
=المعلول-
=المعلوم-
=المعلومات-
=المعلومية-
=المعم-
=المعمى-
=المعماري-
=المعمر-
=معمع-
=المعمعان-
=المعمعاني-
=المعمعة-
=المعمل-
=المعمم-
=المعمودية-
=المعمور-
=المعمورة-
=المعمول-
=المعمولة-
=المعمية-
=معن-
=المعن-
=المعنى-
=المعناة-
=المعنة-
=المعنسة-
=المعنفة-
=المعنفص-
=المعنق-
=المعنقة-
=المعنوي-
=المعنويات-
=المعنية-
=المعهد-
=المعهود-
=المعو-
=المعوان-
=المعوج-
=المعود-
=المعوذ-
=المعوز-
=المعوضة-
=المعول-
=المعون-
=المعونة-
=المعوه-
=المعوي-
=المعي-
=المعية-
=المعيار-
=المعيان-
=المعيب-
=المعيد-
=المعيز-
=المعيشة-
=المعيص-
=المعيف-
=المعيل-
=المعيلة-
=المعين-
=المعيوب-
=المعيون-
=المعيونة-
=المعيوه-
=المعيي-
=مغا-
=المغاء-
=المغابنة-
=المغاث-
=المغار-
=المغارة-
=المغازي-
=المغاص-
=المغالة-
=المغامر-
=المغامرة-
=المغاور-
=المغبة-
=المغبن-
=المغبوط-
=المغبون-
=المغتسل-
=المغتل-
=المغتمر-
=مغث-
=المغث-
=المغد-
=المغدى-
=المغداة-
=مغر-
=المغر-
=المغراة-
=المغراية-
=المغرب-
=المغربان-
=المغربل-
=المغربي-
=المغربية-
=المغرة-
=المغرز-
=المغرس-
=المغرض-
=المغرفة-
=المغرم-
=المغرور-
=المغري-
=المغزى-
=المغزار-
=المغزل-
=المغسل-
=المغسلة-
=المغشم-
=المغشوش-
=المغشي-
=مغص-
=المغص-
=المغضة-
=المغضر-
=المغضوب-
=المغضور-
=مغط-
=المغطس-
=المغفر-
=المغفرة-
=المغفل-
=مغل-
=المغل-
=المغلى-
=المغلاة-
=المغلات-
=المغلاط-
=المغلاق-
=المغلال-
=المغلب-
=المغلبة-
=المغلة-
=المغلطة-
=المغلغلة-
=المغلف-
=المغلق-
=المغلوب-
=المغلوق-
=المغلول-
=المغمى-
=المغمة-
=المغمد-
=المغمدة-
=المغمر-
=المغمز-
=المغمض-
=المغمضات-
=مغمغ-
=المغمم-
=المغمور-
=المغموز-
=المغموص-
=المغنى-
=المغناة-
=المغناج-
=المغناطيس-
=المغناطيسي-
=مغنط-
=المغنطيس-
=المغنطيسي-
=المغنم-
=المغنوليا-
=المغنية-
=المغنيسيا-
=المغو-
=المغواة-
=المغوار-
=المغول-
=المغيار-
=المغيال-
=المغيب-
=المغيبة-
=المغيث-
=المغيثة-
=المغير-
=المغيض-
=المغيط-
=المغيظ-
=المغيل-
=المغيوثة-
=المغيوم-
=المفائل-
=المفاجأة-
=المفاد-
=المفاداة-
=المفارط-
=المفازة-
=المفازع-
=المفاصل-
=المفاض-
=المفاضة-
=المفاقر-
=المفاقسة-
=المفاوضة-
=المفأدة-
=المفأرة-
=المفؤود-
=المفتاح-
=المفتأد-
=المفتح-
=المفترق-
=المفتش-
=المفتعل-
=المفتق-
=المفتل-
=المفتوق-
=المفتول-
=المفتون-
=المفتي-
=المفج-
=المفجرة-
=المفجوع-
=المفحص-
=المفحم-
=المفحمة-
=المفخرة-
=المفدغ-
=المفدي-
=المفر-
=المفراح-
=المفراص-
=المفراض-
=المفرج-
=المفرخ-
=المفرخ-
=المفرد-
=المفردات-
=المفرزة-
=المفرش-
=المفرشة-
=المفرص-
=المفرض-
=المفرطح-
=المفرع-
=المفرغ-
=المفرغة-
=المفرفح-
=المفرعن-
=المفرق-
=المفرقعات-
=المفركة-
=المفروض-
=المفروكة-
=المفزع-
=المفزعة-
=المفزور-
=المفسدة-
=المفصال-
=المفصح-
=المفصد-
=المفصل-
=المفصلة-
=المفض-
=المفضاض-
=المفضال-
=المفضالة-
=المفضة-
=المفضل-
=المفضلة-
=المفضحة-
=المفطح-
=المفطر-
=المفعاة-
=المفعم-
=المفعول-
=المفغرة-
=المفقاس-
=المفقور-
=المفلحة-
=المفلجة-
=المفلس-
=المفلفل-
=المفلق-
=المفلوج-
=المفلوش-
=المفن-
=المفنة-
=المفهوم-
=المفوى-
=المفواة-
=المفوض-
=المفوضية-
=المفوه-
=مق-
=المقاء-
=المقابل-
=المقابلة-
=المقاتل-
=المقاتلة-
=المقاحم-
=المقاذر-
=المقاذف-
=المقارب-
=المقاصة-
=المقاصر-
=المقاط-
=المقاطعة-
=المقاظ-
=المقاق-
=المقالة-
=المقاليد-
=المقام-
=المقامة-
=المقانق-
=المقاول-
=المقاولة-
=المقاومة-
=المقايضة-
=المقباس-
=المقبب-
=المقبر-
=المقبرة-
=المقبرة-
=المقبري-
=المقبس-
=المقبض-
=المقبضة-
=المقبل-
=المقبلات-
=المقبلة-
=المقبوب-
=المقبوح-
=مقت-
=المقتبس-
=المقتبل-
=المقتتل-
=المقتدر-
=المقتر-
=المقتضى-
=المقتضب-
=المقتل-
=المقتم-
=المقتي-
=المقثأة-
=المقثؤة-
=المقحام-
=المقحطة-
=المقحفة-
=المقحوط-
=المقد-
=المقداح-
=المقدار-
=المقدام-
=المقدامة-
=المقدة-
=المقدح-
=المقدر-
=المقدرة-
=المقدس-
=المقدسة-
=المقدسي-
=المقدم-
=المقدمة-
=المقدود-
=المقدور-
=المقذاف-
=المقذر-
=المقذعات-
=المقذف-
=المقذية-
=مقر-
=المقر-
=المقرى-
=المقراء-
=المقراة-
=المقراص-
=المقراض-
=المقراع-
=المقرأ-
=المقرب-
=المقربة-
=المقرة-
=المقرح-
=المقرر-
=المقررات-
=المقرص-
=المقرطمة-
=المقرعة-
=المقرف-
=المقرن-
=المقرنة-
=المقرو-
=المقروء-
=المقروب-
=المقروح-
=المقرور-
=المقروق-
=المقري-
=مقس-
=المقساة-
=المقساس-
=المقساسي-
=المقسط-
=المقسم-
=المقشب-
=المقشة-
=المقشر-
=المقششة-
=المقشط-
=المقشطة-
=المقشعر-
=المقشورة-
=المقص-
=المقصب-
=المقصبة-
=المقصد-
=المقصر-
=المقصرة-
=المقصف-
=المقصل-
=المقصلة-
=المقصور-
=المقصورة-
=المقصول-
=المقضاب-
=المقضب-
=المقضبة-
=مقط-
=المقط-
=المقطار-
=المقطاع-
=المقطة-
=المقطر-
=المقطرة-
=المقطع-
=المقطعات-
=المقطعة-
=المقطف-
=المقطنة-
=المقطور-
=المقطورة-
=المقطوع-
=المقطوعة-
=المقطوعية-
=المقع-
=المقعد-
=المقعدات-
=المقعدة-
=المقعر-
=المقفى-
=المقفار-
=المقفص-
=المقفع-
=المقفعة-
=مقق-
=المقق-
=المققة-
=مقل-
=المقل-
=المقلى-
=المقلاء-
=المقلاة-
=المقلاد-
=المقلاع-
=المقلاق-
=المقلام-
=المقلب-
=المقلة-
=المقلد-
=المقلدات-
=المقلع-
=المقلعط-
=المقلمة-
=المقلو-
=المقلي-
=المقم-
=المقمة-
=المقمر-
=المقمرة-
=المقمش-
=المقمعة-
=المقمور-
=المقموع-
=المقناب-
=المقنب-
=المقند-
=المقنطرة-
=المقنع-
=المقنعة-
=المقنود-
=المقني-
=المقهى-
=مقه-
=المقه-
=المقهاء-
=المقوى-
=المقوال-
=المقوالة-
=المقود-
=المقور-
=المقوس-
=المقوفع-
=المقول-
=المقولة-
=المقوم-
=المقومات-
=المقوول-
=المقياس-
=المقيئ-
=المقيت-
=المقيد-
=المقيظ-
=المقيظة-
=المقيل-
=المقين-
=المقينة-
=مك-
=مكا-
=المكى-
=المكاء-
=المكابر-
=المكابيس-
=المكاتب-
=المكار-
=المكاري-
=المكاس-
=المكاسر-
=المكافاة-
=المكافة-
=المكافحة-
=المكاك-
=المكاكة-
=المكالب-
=المكالمة-
=المكان-
=المكانة-
=المكانس-
=المكب-
=المكباس-
=المكبح-
=المكبر-
=المكبرة-
=المكبس-
=المكبود-
=المكبوس-
=المكبون-
=المكبونة-
=المكتاف-
=المكتئب-
=المكتب-
=المكتبة-
=المكتفئ-
=المكتنز-
=المكتوب-
=مكث-
=المكث-
=المكثار-
=المكثر-
=المكثف-
=المكثير-
=المكحال-
=المكحل-
=المكحلة-
=المكد-
=المكدم-
=المكدم-
=المكدود-
=المكدودة-
=المكذبان-
=المكذبانة-
=المكذبة-
=المكذوب-
=المكذوبة-
=مكر-
=المكر-
=المكرب-
=المكرة-
=المكردس-
=المكرس-
=المكرشة-
=المكرع-
=المكرعة-
=المكرم-
=المكرمة-
=المكرهة-
=المكروب-
=المكروسكوب-
=المكروه-
=المكروهة-
=المكزوز-
=مكس-
=المكس-
=المكسال-
=المكسب-
=المكسبة-
=المكسحة-
=المكسر-
=المكسلة-
=المكسور-
=المكشكش-
=المكشوح-
=المكشوف-
=المكظة-
=المكظظ-
=المكظوظ-
=المكظوم-
=المكعب-
=المكفأ-
=المكفت-
=المكفر-
=المكفهر-
=المكفوف-
=مكك-
=المكلئ-
=المكلأ-
=المكلأة-
=المكلئة-
=المكلب-
=المكلبة-
=المكلف-
=المكلي-
=المكمأة-
=المكمؤة-
=المكمة-
=المكمركة-
=المكمل-
=المكمن-
=المكمود-
=المكموم-
=مكن-
=المكن-
=المكنة-
=المكنز-
=المكنس-
=المكنسة-
=المكنوز-
=المكني-
=المكو-
=المكواة-
=المكور-
=المكوز-
=المكوك-
=المكوكب-
=المكون-
=مكي-
=المكيال-
=المكيدة-
=المكيف-
=المكيل-
=المكيلة-
=المكين-
=المكينة-
=المكيول-
=مل-
=المل-
=ملى-
=الملا-
=الملى-
=الملاء-
=الملاءة-
=الملائم-
=الملاءمة-
=الملاب-
=الملابسة-
=الملاة-
=الملاث-
=الملاح-
=الملاحة-
=الملاحج-
=الملاحدة-
=الملاحظة-
=الملاحم-
=الملاحي-
=الملاحية-
=الملاحيج-
=الملاذ-
=الملاريا-
=الملاز-
=الملازة-
=الملازم-
=الملاسة-
=الملاط-
=الملاع-
=الملاعب-
=الملاق-
=الملاقس-
=الملاك-
=الملاكة-
=الملال-
=الملالة-
=الملام-
=الملامة-
=الملامح-
=الملامظ-
=الملاوة-
=الملاوذ-
=الملاوص-
=الملاوي-
=ملأ-
=ملئ-
=ملؤ-
=المل ء-
=الملأ-
=الملأى-
=الملآن-
=الملآنة-
=الملأة-
=الملأك-
=الملئم-
=الملبئ-
=الملبد-
=الملبس-
=الملبن-
=الملبنة-
=الملبنون-
=الملبوط-
=الملبون-
=الملة-
=الملتاح-
=الملتحج-
=الملتخ-
=الملتزم-
=الملتصب-
=الملتقى-
=الملتك-
=الملتوى-
=ملج-
=الملج-
=الملجأ-
=الملجاج-
=الملجم-
=ملح-
=الملح-
=الملحى-
=الملحاء-
=الملحاح-
=الملحاق-
=الملحة-
=الملحب-
=الملحج-
=الملحد-
=الملحز-
=الملحس-
=الملحظ-
=الملحف-
=الملحفة-
=الملحق-
=الملحلح-
=الملحم-
=الملحمة-
=الملحن-
=الملحوب-
=الملحود-
=ملخ-
=ملخ-
=الملخص-
=ملد-
=الملد-
=الملداء-
=الملدان-
=الملدغ-
=الملذ-
=الملذة-
=الملز-
=الملزة-
=الملزق-
=الملزم-
=الملزمة-
=ملس-
=الملس-
=الملساء-
=الملسن-
=الملسون-
=ملش-
=ملص-
=الملص-
=الملصاب-
=الملصة-
=الملصق-
=الملصقة-
=ملط-
=الملط-
=الملطاس-
=الملطاط-
=الملطأ-
=الملطأة-
=الملطس-
=الملطم-
=ملع-
=الملعب-
=الملعبة-
=الملعقة-
=الملعون-
=الملغ-
=الملغاء-
=الملغز-
=الملغم-
=الملف-
=الملفان-
=الملفعة-
=الملفنة-
=الملفوف-
=الملفوفة-
=ملق-
=الملق-
=الملقى-
=الملقاط-
=الملقة-
=الملقط-
=الملقلق-
=الملقو-
=الملقوط-
=ملك-
=الملك-
=الملكة-
=الملكة-
=الملكد-
=الملكك-
=الملكم-
=الملكوت-
=الملكوم-
=الملكي-
=الملكية-
=الملل-
=ملل-
=الملم-
=الملمة-
=الملمس-
=الملمع-
=الملمعة-
=ململ-
=الململة-
=الململم-
=الململمة-
=الملموسات-
=الملمول-
=الملموم-
=الملمومة-
=الملنخوليا-
=الملهى-
=الملهب-
=الملهج-
=الملهد-
=الملهق-
=الملهم-
=الملهوج-
=الملهود-
=الملهوز-
=الملهوف-
=الملواح-
=الملوان-
=الملوب-
=الملوة-
=الملوث-
=الملوح-
=الملوحة-
=الملوخية-
=الملوذ-
=الملوذة-
=الملوز-
=الملوع-
=الملوغة-
=الملوق-
=الملوكة-
=الملول-
=الملولة-
=الملوم-
=ملي-
=الملي-
=الملياح-
=المليار-
=الملى ء-
=المليج-
=المليح-
=المليحة-
=المليخ-
=المليس-
=المليساء-
=المليص-
=المليط-
=المليع-
=المليف-
=المليق-
=المليقة-
=المليك-
=المليكة-
=المليل-
=المليلة-
=المليم-
=الملين-
=الملينة-
=المليون-
=المماءاة-
=الممات-
=المماتن-
=المماتنة-
=الممادح-
=المماريع-
=المماس-
=الممانح-
=الممتاد-
=الممتحك-
=الممتد-
=الممتلخ-
=الممتلكات-
=الممثل-
=الممثون-
=الممحاة-
=الممحال-
=الممحقة-
=الممحل-
=الممحلة-
=الممحو-
=الممحوض-
=الممحوضة-
=الممحي-
=الممخض-
=الممخضة-
=الممخوض-
=الممد-
=الممدرة-
=الممدود-
=الممدور-
=الممذوق-
=الممر-
=الممراح-
=الممراض-
=الممراع-
=الممرح-
=الممرد-
=الممرض-
=الممرضة-
=الممرغة-
=الممرق-
=الممروتة-
=الممرور-
=الممرورة-
=الممروض-
=الممرية-
=الممزع-
=الممسح-
=الممسحة-
=الممسى-
=الممسك-
=الممسوخ-
=الممسود-
=الممسوس-
=الممشى-
=الممشط-
=الممشق-
=الممشقة-
=الممشل-
=الممشوق-
=الممشوقة-
=الممص-
=الممصر-
=الممصرة-
=الممطار-
=الممطر-
=الممطرة-
=الممطل-
=الممعج-
=الممعز-
=الممعك-
=الممعود-
=الممعون-
=الممغر-
=الممغرة-
=الممغوص-
=الممغولة-
=الممكن-
=الممل-
=المملاق-
=المملحة-
=المملسة-
=المملق-
=المملقة-
=المملكة-
=المملوء-
=المملوك-
=المملول-
=الممنح-
=الممنو-
=الممنون-
=الممهد-
=المموث-
=الممودرة-
=المموم-
=لمموهة-
=المميت-
=المميتة-
=المميزة-
=من-
=المن-
=منا-
=منى-
=المنا-
=المنى-
=المناب-
=المناة-
=مناة-
=المناتن-
=المناجذ-
=المناح-
=المناحة-
=المناحس-
=المناخ-
=المناخلي-
=المنادح-
=المنار-
=المنارة-
=المنازعة-
=المنازيا-
=المنازيح-
=المناسب-
=المناسبة-
=المناسك-
=المناص-
=المناصع-
=المناط-
=المناطل-
=المناظر-
=المناع-
=المناعة-
=المناعم-
=المنافد-
=المنافق-
=المنافقة-
=المناقب-
=المناقصة-
=المناقل-
=المناقلة-
=المناقيش-
=المناكب-
=المناكير-
=المنال-
=المنام-
=المنامة-
=المنامس-
=المنان-
=المنانة-
=المناهدة-
=المناهزة-
=المناهي-
=المناورات-
=المناورة-
=المناولة-
=المنايرة-
=المنأى-
=المنبات-
=المنبت-
=المنبج-
=المنبذة-
=المنبر-
=المنبرة-
=المنبسط-
=المنبض-
=المنبع-
=المنبه-
=المنبهة-
=المنبوت-
=المنبوح-
=المنبوذ-
=المنبورة-
=المنبوه-
=المنة-
=المنتاخ-
=المنتاش-
=المنتاف-
=المنتاق-
=المنتأى-
=المنتج-
=المنتجات-
=المنتجة-
=المنتجع-
=المنتح-
=المنتحر-
=المنتخبات-
=المنتدى-
=المنتدح-
=المنتزح-
=المنتزي-
=المنتصى-
=المنتصف-
=المنتطق-
=المنتعت-
=المنتفج-
=المنتفذ-
=المنتفش-
=المنتقد-
=المنتن-
=المنتهى-
=المنتهب-
=المنتوجة-
=المنتين-
=المنث-
=المنثار-
=المنثة-
=المنثر-
=المنثلة-
=المنثلم-
=المنثور-
=المنثورة-
=المنجى-
=المنجاب-
=المنجاة-
=المنجاد-
=المنجاش-
=المنجب-
=المنجبة-
=المنجح-
=المنجد-
=المنجدة-
=المنجر-
=المنجرة-
=المنجرد-
=المنجش-
=المنجع-
=المنجف-
=المنجل-
=المنجليق-
=المنجم-
=المنجنيق-
=المنجود-
=المنجور-
=المنجوش-
=المنجوف-
=المنجيرة-
=منح-
=المنحاة-
=المنحات-
=المنحار-
=المنحاز-
=المنحب-
=المنحة-
=المنحت-
=المنحدر-
=المنحر-
=المنحرف-
=المنحطة-
=المنحنى-
=المنحور-
=المنحوز-
=المنحوس-
=المنحوطة-
=المنحوف-
=المنخاب-
=المنخار-
=المنخر-
=المنخس-
=المنخع-
=المنخفض-
=المنخل-
=المنخوب-
=المنخور-
=المنخوس-
=المندى-
=المندب-
=المندبى-
=المندرين-
=المندغ-
=المندغة-
=المندف-
=المندفة-
=المندفع-
=المندل-
=المندم-
=المندمة-
=المندوب-
=المندوحة-
=المندية-
=المنديل-
=منذ-
=المنذر-
=المنزحة-
=المنزع-
=المنزعة-
=المنزفة-
=المنزل-
=المنزلة-
=المنزور-
=المنزوع-
=المنزوف-
=المنزول-
=المنساة-
=المنساج-
=المنساس-
=المنساق-
=المنسة-
=المنسج-
=المنسجر-
=المنسجم-
=المنسر-
=المنسرب-
=المنسرح-
=المنسع-
=المنسعة-
=المنسغة-
=المنسف-
=المنسفة-
=المنسك-
=المنسلخ-
=المنسم-
=المنسوب-
=المنشار-
=المنشال-
=المنشأ-
=المنشأة-
=المنشل-
=المنشب-
=المنشة-
=المنشر-
=المنشط-
=المنشف-
=المنشفة-
=المنشق-
=المنشقة-
=المنشلة-
=المنشم-
=المنشم-
=المنشور-
=المنصال-
=المنصب-
=المنصبة-
=المنصة-
=المنصح-
=المنصحة-
=المنصرم-
=المنصع-
=المنصف-
=المنصفة-
=المنصل-
=المنصوب-
=المنصوبة-
=المنصوص-
=المنضاج-
=المنضج-
=المنضحة-
=المنضخة-
=المنضد-
=المنضدة-
=المنضم-
=المنضود-
=المنطاد-
=المنطق-
=المنطقة-
=المنطقي-
=المنطوق-
=المنطوي-
=المنطيق-
=المنظار-
=المنظر-
=المنظرة-
=المنظم-
=المنظمة-
=المنظور-
=المنظورة-
=المنظوم-
=منع-
=المنع-
=المنعى-
=المنعاة-
=المنعام-
=المنعب-
=المنعة-
=المنعدم-
=المنعرج-
=المنعطف-
=المنعل-
=المنعلات-
=المنعلة-
=المنعم-
=المنعوش-
=المنغا-
=المنفى-
=المنفاخ-
=المنفاق-
=المنفاض-
=المنفجر-
=المنفح-
=المنفحة-
=المنفخ-
=المنفذ-
=المنفس-
=المنفض-
=المنفضة-
=المنفعة-
=المنفقة-
=المنفوث-
=المنفوج-
=المنفوخ-
=المنفور-
=المنفوس-
=المنفوض-
=المنفوط-
=المنفوطة-
=المنفي-
=المنقى-
=المنقاد-
=المنقار-
=المنقاش-
=المنقاف-
=المنقب-
=المنقبة-
=المنقر-
=المنقش-
=المنقشة-
=المنقصة-
=المنقطع-
=المنقع-
=المنقعة-
=المنقل-
=المنقلب-
=المنقلة-
=المنقوز-
=المنقوزة-
=المنقوش-
=المنقوشة-
=المنقوط-
=المنقوف-
=المنقول-
=المنكاش-
=المنكب-
=المنكد-
=المنكر-
=المنكر-
=المنكس-
=المنكش-
=المنكع-
=المنكل-
=المنكوب-
=المنكوث-
=المنكود-
=المنكور-
=المنكوس-
=المنكوسة-
=المنكوش-
=المنكوف-
=المنكي-
=المنماص-
=المنمر-
=المنمص-
=المنمق-
=المنمل-
=المنملة-
=المنمنم-
=المنمنمة-
=المنمول-
=منن-
=المنهاة-
=المنهاج-
=المنهال-
=المنهب-
=المنهتك-
=المنهج-
=المنهر-
=المنهرة-
=المنهرت-
=المنهز-
=المنهس-
=المنهكة-
=المنهل-
=المنهوب-
=المنهود-
=المنهوس-
=المنهوش-
=المنهوم-
=المنهوك-
=المنهي-
=المنواع-
=المنوال-
=المنوح-
=المنوع-
=المنوق-
=المنوط-
=المنول-
=المنومة-
=المنون-
=مني-
=المنيب-
=المنية-
=المنيح-
=المنيحة-
=المنير-
=المنيزيوم-
=المنيع-
=المنيعة-
=المنيف-
=المنيفة-
=المنين-
=المنيهوك-
=مه-
=مهى-
=المهاب-
=المهاجر-
=المهاجرة-
=المهاد-
=المهاداة-
=المهاذيب-
=المهارة-
=المهارش-
=المهال-
=المهانة-
=المهاوة-
=المهاودة-
=المهاوش-
=المهايأة-
=المهب-
=المهباج-
=المهبج-
=المهبط-
=المهبل-
=المهبوط-
=المهبول-
=المهتاف-
=المهتبل-
=المهتر-
=المهتزع-
=المهصر-
=المهتلس-
=المهتلك-
=المهتلكون-
=مهج-
=المهجة-
=المهجج-
=المهججة-
=المهجر-
=المهجنى-
=المهجناء-
=المهجنة-
=المهجو-
=المهجور-
=المهجوم-
=مهد-
=المهد-
=المهدى-
=المهداء-
=المهداة-
=المهداج-
=المهدأ-
=المهدة-
=المهدم-
=المهدنة-
=المهدوم-
=المهدومة-
=المهدية-
=المهذاب-
=المهذار-
=المهذام-
=المهذب-
=المهذر-
=المهذرة-
=المهذف-
=مهر-

=،- المرأة: به زن مهريه داد و يا براى او مهريه تعيين كرد،-

=مهر-
=المهر-
=المهراج-
=المهراس-
=المهراع-
=المهراق-
=المهرأ-
=المهرب-
=المهرة-
=المهرت-
=المهرنة-
=المهرج-
=المهرجان-
=المهرس-
=المهرع-
=المهرق-
=المهرقان-
=المهرمة-
=المهروءة-
=المهروت-
=المهرود-
=المهرور-
=المهرورق-
=المهروع-
=المهرية-
=المهريق-
=المهز-
=المهزاق-
=المهزام-
=المهزأة-
=المهزة-
=المهزر-
=المهزع-
=المهزلة-
=المهزم-
=المهزول-
=المهزولة-
=المهشام-
=المهصار-
=المهصر-
=المهصهصة-
=المهصوص-
=المهصير-
=المهضمة-
=المهضوبة-
=المهضوض-
=المهضومة-
=المهففة-
=المهفك-
=المهفهف-
=المهفهفة-
=المهفوت-
=مهك-
=مهل-
=المهل-
=المهلب-
=المهلبية-
=المهلة-
=المهلس-
=المهلكة-
=المهلل-
=المهللة-
=المهلوب-
=المهلوس-
=المهم-
=مهما-
=المهماد-
=المهمار-
=المهماز-
=المهمة-
=المهمر-
=المهمز-
=المهمزة-
=المهمل-
=المهملات-
=مهمه-
=المهمهة-
=المهموس-
=المهموم-
=مهن-
=المهنة-
=المهند-
=المهندز-
=المهندس-
=مهو-
=المهو-
=المهوى-
=المهواة-
=المهواع-
=المهواية-
=المهوب-
=المهوبرة-
=المهود-
=المهوس-
=المهوع-
=المهول-
=المهياج-
=المهياف-
=المهيب-
=المهيرة-
=المهيض-
=المهيع-
=المهيل-
=مهيم-
=المهيمن-
=المهين-
=المهيوم-
=الموات-
=المواثر-
=المواج-
=المواجهة-
=المواد-
=الموار-
=الموارة-
=المواز-
=الموازنة-
=المواسيم-
=المواصلات-
=المواضغ-
=المواطن-
=المواقئ-
=المواكل-
=الموال-
=المواليا-
=الموان-
=المواهة-
=الموئل-
=الموألة-
=الموأم-
=الموؤودة-
=الموبئ-
=الموبق-
=الموبقات-
=الموبوء-
=الموبوءة-
=موت-
=الموت-
=الموتان-
=الموتة-
=الموتم-
=الموتور-
=الموثبان-
=الموثق-
=الموثوج-
=الموثوق-
=الموج-
=الموجب-
=الموجبة-
=الموجة-
=الموجوء-
=الموجود-
=الموجودات-
=الموحد-
=الموحل-
=الموحوشة-
=الموخمة-
=المود-
=المودى-
=مودر-
=المودع-
=المودعة-
=المودق-
=المودن-
=المودوسة-
=المودوع-
=المودون-
=المودونة-
=المودي-
=المور-
=الموراق-
=المورة-
=المورج-
=المورد-
=الموردة-
=المورس-
=المورق-
=المورك-
=الموركة-
=الموركس-
=المورم-
=الموروث-
=المورور-
=الموز-
=الموزة-
=الموزع-
=الموزور-
=الموزوز-
=الموزونة-
=الموسى-
=الموسر-
=الموسط-
=الموسلين-
=الموسم-
=الموسوس-
=الموسون-
=الموسونة-
=الموسيقى-
=الموشح-
=الموشحة-
=الموشع-
=الموشور-
=الموشوري-
=الموصب-
=الموصل-
=الموصول-
=الموضع-
=الموضوع-
=الموضوعة-
=الموضونة-
=الموطأ-
=الموطئ-
=الموطن-
=الموطود-
=الموظف-
=الموعب-
=الموعة-
=الموعث-
=الموعد-
=الموعظة-
=الموعلة-
=الموعوث-
=الموعود-
=الموعوك-
=الموغل-
=الموفر-
=الموفق-
=الموفور-
=الموق-
=الموقى-
=الموقئ-
=الموقت-
=الموقد-
=الموقدة-
=الموقر-
=الموقرة-
=الموقع-
=الموقعة-
=الموقف-
=الموقفة-
=الموقوت-
=الموقور-
=الموقورة-
=الموقوص-
=الموقوف-
=الموكب-
=الموكن-
=الموكنة-
=مول-
=المول-
=المولى-
=المولة-
=المولج-
=المولد-
=المولدة-
=المولع-
=المولود-
=المولوي-
=المولوية-
=المولية-
=موم-
=الموم-
=الموماء-
=الموماة-
=المومأ-
=الموموق-
=المومياء-
=المونة-
=موة-
=الموهب-
=الموهبة-
=الموهة-
=الموهن-
=الموهوم-
=الموهون-
=الموهونة-
=المويل-
=المويه-
=المويهة-
=مي-
=ميا-
=المياثر-
=المياح-
=المياد-
=الميادة-
=الميار-
=المياس-
=المياط-
=المياكيد-
=الميال-
=الميالة-
=الميان-
=مية-
=الميباس-
=الميبل-
=الميبلة-
=الميت-
=الميتة-
=الميتد-
=الميتدة-
=الميتم-
=الميتمة-
=الميتوتة-
=الميثاق-
=الميثب-
=الميثرة-
=الميثم-
=الميجار-
=الميجاز-
=الميجر-
=الميجرة-
=الميجنة-
=ميح-
=الميد-
=الميدى-
=الميداء-
=الميداعة-
=الميدان-
=الميدة-
=الميدع-
=الميدعة-
=المير-
=الميراث-
=الميرة-
=الميروق-
=الميرون-
=ميز-
=الميز-
=الميزاب-
=الميزان-
=الميزانية-
=الميزة-
=ميس-
=الميس-
=الميسان-
=الميسة-
=الميسر-
=الميسرة-
=الميسم-
=الميسور-
=الميشار-
=ميط-
=الميطدة-
=الميعاد-
=الميعة-
=الميفاق-
=الميفعة-
=الميقات-
=الميقاف-
=الميقان-
=الميقانة-
=الميقعة-
=الميقف-
=الميكروب-
=ميل-
=الميل-
=الميلاء-
=الميلاد-
=الميلاه-
=الميلة-
=الميلغ-
=الميلغة-
=ميم-
=الميمم-
=الميمن-
=الميمنة-
=الميمون-
=المين-
=المينا-
=الميناء-
=الميهة-
=الميود-
=الميوس-
ن النّون
ن-

=نا-
=ناء-
=ناءى-
=النائب-
=النائبة-
=النائحة-
=النائر-
=النائرة-
=النائط-
=النائع-
=النائل-
=النائلة-
=النائم-
=النائمة-
=النائه-
=النائي-
=النائية-
=ناب-
=الناب-
=نابأ-
=النابئ-
=النابت-
=النابتة-
=النابجة-
=نابح-
=النابح-
=النابخة-
=نابذ-
=النابض-
=النابع-
=النابعة-
=النابغة-
=النابغي-
=نابل-
=النابل-
=النابه-
=النابي-
=النابية-
=الناتئ-
=الناتج-
=الناترة-
=الناتع-
=الناتق-
=الناتي-
=الناث-
=الناثر-
=الناثي-
=ناجى-
=الناجح-
=ناجد-
=الناجد-
=الناجذ-
=الناجر-
=ناجز-
=الناجز-
=الناجس-
=الناجش-
=الناجع-
=الناجل-
=الناجلة-
=الناجود-
=ناح-
=ناحى-
=ناحب-
=ناحر-
=الناحر-
=الناحران-
=الناحرة-
=الناحرتان-
=الناحز-
=الناحس-
=الناحط-
=الناحل-
=الناحلة-
=الناحي-
=الناحية-
=الناخب-
=الناخر-
=الناخرة-
=الناخس-
=الناخص-
=الناخل-
=ناد-
=نادى-
=النادب-
=النادر-
=النادرة-
=نادغ-
=نادم-
=النادم-
=النادي-
=الناديات-
=النادية-
=نار-
=النار-
=النارة-
=النارجيل-
=النارجيلة-
=الناردين-
=النارنج-
=النارية-
=النازح-
=نازع-
=النازع-
=النازعة-
=النازغ-
=النازغة-
=النازف-
=نازق-
=نازل-
=النازل-
=النازلة-
=النازي-
=النازية-
=ناس-
=الناس-
=الناسئ-
=ناسب-
=ناسخ-
=الناسخ-
=ناسق-
=الناسك-
=الناسكة-
=الناسل-
=ناسم-
=الناسم-
=الناسوت-
=- اين كلمه سريانى است-
=الناسور-
=ناش-
=الناشئ-
=الناشئة-
=ناشب-
=الناشب-
=الناشبة-
=ناشد-
=الناشد-
=الناشدون-
=الناشر-
=الناشرة-
=الناشط-
=الناشطة-
=الناشف-
=ناص-
=ناصى-
=ناصب-
=الناصب-
=ناصح-
=الناصح-
=الناصحي-
=ناصر-
=الناصر-
=الناصرة-
=الناصري-
=الناصع-
=ناصف-
=الناصف-
=الناصفة-
=الناصية-
=ناض-
=الناض-
=الناضب-
=الناضج-
=الناضح-
=الناضحة-
=الناضر-
=ناضل-
=الناضل-
=ناط-
=ناطح-
=الناطح-
=الناطحة-
=الناطر-
=الناطس-
=الناطع-
=الناطف-
=ناطق-
=الناطق-
=الناطقة-
=الناطل-
=الناطور-
=ناظر-
=الناظر-
=الناظران-
=الناظرة-
=الناظم-
=الناظور-
=الناظورة-
=ناع-
=الناعبة-
=الناعجة-
=الناعس-
=الناعسة-
=الناعقان-
=الناعل-
=ناعم-
=الناعم-
=الناعمة-
=الناعور-
=الناعورة-
=الناعي-
=ناغى-
=ناغش-
=- اين كلمه در زبان متداول رايج است-
=ناغم-
=الناغية-
=ناف-
=نافى-
=نافت-
=نافث-
=النافث-
=النافثة-
=النافج-
=النافجة-
=نافح-
=نافد-
=نافذ-
=النافذ-
=النافذة-
=نافر-
=النافر-
=النافرة-
=نافس-
=النافس-
=النافشة-
=النافض-
=النافطة-
=النافع-
=النافعة-
=نافق-
=النافق-
=النافقاء-
=النافقة-
=النافلة-
=النافوخ-
=النافور-
=- اين كلمه يونانى است-
=النافورة-
=النافورية-
=ناقب-
=الناقب-
=الناقبة-
=الناقة-
=ناقد-
=الناقد-
=ناقر-
=الناقر-
=الناقرة-
=الناقز-
=ناقش-
=الناقص-
=ناقض-
=الناقط-
=الناقع-
=ناقف-
=ناقل-
=الناقل-
=الناقلة-
=الناقور-
=الناقوس-
=ناكب-
=ناكد-
=ناكر-
=الناكر-
=الناكس-
=ناكف-
=الناكل-
=الناكي-
=نال-
=النال-
=نام-
=النام-
=النامة-
=نامس-
=النامل-
=الناملة-
=النامرة-
=النامور-
=النامورة-
=الناهق-
=الناهقان-
=الناهقة-
=الناهك-
=الناهل-
=الناهلة-
=الناهم-
=الناهور-
=الناهي-
=الناهية-
=ناوى-
=ناوأ-
=ناوب-
=ناوح-
=ناور-
=ناوش-
=ناوص-
=الناوق-
=ناول-
=الناولون-
=ناوم-
=الناوي-
=الناي-
=النؤى-
=نأر-
=النأرجيل-
=النأطل-
=نأل-
=النأناء-
=نأنأ-
=النأنأ-
=النؤنؤ-
=النؤور-
=النؤول-
=النؤوم-
=النؤي-
=النئي-
=نب-
=نبا-
=النباءة-
=النبات-
=النباتة-
=النباتي-
=النباج-
=النباجي-
=النباح-
=النباحة-
=النباحي-
=النباخ-
=النباذ-
=النباز-
=النباريس-
=النباش-
=النباشة-
=النباطي-
=النباعة-
=النباغ-
=النباغة-
=النبال-
=النبالة-
=النباه-
=النباهة-
=الناموس-
=الناموسة-
=الناموسية-
=النامي-
=النامية-
=ناه-
=ناهب-
=الناهة-
=الناهجة-
=ناهد-
=الناهد-
=الناهدة-
=الناهر-
=ناهز-
=الناهز-
=الناهزة-
=ناهض-
=الناهض-
=الناهضة-
=النباوة-
=نبأ-
=النبأ-
=النبأة-
=نبب-
=نبت-
=النبت-
=النبة-
=النبتة-
=نبج-
=النبجة-
=نبح-
=النبحاء-
=نبخ-
=النبخ-
=النبخاء-
=النبخة-
=نبذ-
=النبذ-
=النبذة-
=نبر-
=النبر-
=النبراس-
=النبرة-
=النبريج-
=النبريس-
=نبز-
=النبز-
=النبزة-
=نبس-
=النبس-
=النبساء-
=نبش-
=النبش-
=النبيشة-
=نبص-
=النبص-
=النبصة-
=نبض-
=النبض-
=النبضة-
=نبط-
=النبط-
=النبطاء-
=النبطة-
=النبطي-
=النبطية-
=نبع-
=النبع-
=النبعة-
=النبعية-
=نبغ-
=النبغ-
=النبغة-
=نبق-
=النبق-
=النبقة-
=نبل-
=النبل-
=النبل-
=النبلة-
=نبه-
=النبه-
=النبو-
=النبوءة-
=النبوة-
=النبوت-
=النبوح-
=النبوي-
=النبي-
=النبي ء-
=النبيئ-
=النبيئة-
=النبيت-
=النبيتة-
=النبيذ-
=النبيذة-
=النبير-
=النبيع-
=النبيغ-
=النبيقة-
=النبيل-
=النبيلة-
=النبيه-
=نتا-
=النتاج-
=النتاف-
=النتافة-
=النتاق-
=النتأة-
=نتج-
=نتح-
=النتح-
=نتخ-
=نتر-
=النتر-
=النترة-
=نتش-
=النتش-
=نتع-
=نتف-
=النتف-
=النتفة-
=نتق-
=النتق-
=نتل-
=النتل-
=نتن-
=النتن-
=النتنى-
=النتوء-
=النتوج-
=النتوح-
=النتوف-
=النتيجة-
=النتيف-
=النتيلة-
=النتين-
=نث-
=النث-
=نثا-
=نثى-
=النثا-
=النثاث-
=النثار-
=النثارة-
=النثالة-
=نثر-
=النثر-
=النثرة-
=نثل-
=النثل-
=النثلة-
=النثور-
=النثوة-
=النثيثة-
=النثير-
=النثيل-
=النثيلة-
=نج-
=نجا-
=نجى-
=النجا-
=النجاء-
=النجائب-
=النجابة-
=النجاة-
=النجاح-
=النجاحة-
=النجاد-
=النجادة-
=النجار-
=النجارى-
=النجارة-
=النجاز-
=النجاش-
=النجاشي-
=النجاف-
=النجام-
=النجاوة-
=النجوء-
=النجئ-
=نجب-
=النجب-
=النجبة-
=نجح-
=النجح-
=نجد-
=نجد-
=النجد-
=النجدة-
=نجذ-
=نجر-
=النجر-
=النجرى-
=النجران-
=النجرة-
=نجز-
=النجز-
=نجس-
=النجس-
=نجش-
=النجش-
=نجع-
=النجع-
=النجعة-
=اين كلمه اسم است از (النجوع)؛-
=نجف-
=النجف-
=النجفة-
=نجل-
=النجل-
=نجم-
=النجم-
=النجمة-
=النجو-
=النجوى-
=النجوء-
=النجوة-
=النجوج-
=النجود-
=النجوش-
=النجوع-
=النجوم-
=النجي-
=النجي ء-
=النجيب-
=النجيبة-
=النجيح-
=النجيحة-
=النجيد-
=النجيرة-
=النجيس-
=النجيش-
=النجيع-
=النجيف-
=النجيل-
=النجيليات-
=النجيم-
=نح-
=نحا-
=نحى-
=النحات-
=النحاتة-
=النحاحة-
=النحاز-
=النحاس-
=النحاط-
=النحال-
=النحام-
=النحامة-
=النحانحة-
=نحب-
=النحب-
=نحت-
=النحت-
=نحر-
=النحر-
=النحرير-
=نحز-
=نحز-
=النحز-
=نحس-
=النحس-
=نحض-
=النحض-
=نحط-
=نحف-
=النحف-
=نحل-
=النحلة: باريكى و لاغرى،-
=النحلة-
=نحم-
=نحنح-
=النحو-
=نحو-
=النحوي-
=النحي-
=النحيت-
=النحية-
=النحيتة-
=النحيح-
=النحير-
=النحيرة-
=النحيز-
=النحيزة-
=النحيف-
=النحيل-
=نخ-
=النخ-
=نخا-
=نخى-
=النخاخة-
=النخاريب-
=النخاس-
=النخاع-
=نخب-
=النخب-
=النخبة-
=النخة-
=نخر-
=نخرب-
=النخرة-
=النخروب-
=نخز-
=نخس-
=نخص-
=نخط-
=نخع-
=نخل-
=النخل-
=النخلة-
=نخم-
=نخنخ-
=النخوار-
=النخوة-
=النخوس-
=النخوع-
=نخي-
=النخيب-
=النخيل-
=النخيلة-
=ند-
=الند-
=ندا-
=ندى-
=الندى-
=النداء-
=النداسة-
=الندئ-
=الندأة-
=ندب-
=الندب-
=الندبة: مؤنث (الندب) است، اسم مره است،-
=الندبة-
=ندح-
=الندح-
=ندد-
=ندر-
=ندص-
=ندغ-
=الندغ-
=ندف-
=ندل-
=الندل-
=ندم-
=الندم-
=الندمان-
=نده-
=الندهة:،-
=الندوة-
=ندي-
=الندي-
=النديب-
=الندية-
=النديد-
=النديدة-
=النديف-
=النديم-
=النديمة-
=نذر-
=النذر-
=نذل-
=النذل-
=النذير-
=النذيرة-
=النذيل-
=النرجس-
=النرجسة-
=النردين-
=النرنج-
=نز-

=النز [نز]: آنكه همواره در حركت و نقل انتقال باشد و در يكجا قرار نگيرد، مرد هوشيار و زيرك، روشندل،-

=النز-
=نزا-
=نزى-
=النزاء-
=النزائع: بادهائى كه بر خلاف مسير خود بوزد،-
=النزاز-
=النزاع-
=النزال-
=النزاهة-
=نزب-
=النزة-
=نزح-
=النزح-
=نزر-
=نزع-
=النزع-
=النزعاء: مؤنث (الأنزع) است،-
=نزغ-
=النزغ-
=النزغة-
=نزف-
=النزف-
=النزفة-
=نزق-
=النزق-
=نزك-
=نزل-
=النزل-

=النزل: منزل، گروهى كه در جائى فرود آيند، طعام پر بركت،-

=النزلة-
=نزنز-
=نزه-
=النزه-
=النزهة-
=النزوان-
=النزوة-
=النزور-
=النزوع-
=نزي-
=النزي-
=النزية-
=النزير-
=النزيز-
=النزيع-
=النزيعة-
=النزيغة-
=النزيل-
=نس-
=نسا-
=نسى-
=النسا-
=النساء-
=النساب-
=النسابة-
=النساف-
=النسافة-
=النسيان-
=النس ء-
=النسأة-
=نسب-
=النسب-

=النسبة: خويشاوندى، تناسب و ربط ميان دو چيز؛ «نسبة 4 الى 8 كنسبة 5 الى 10»: نسبت 4 به 8 مانند نسبت 5 به 10 است؛ «بالنسبة الى كذا»: با مقايسه با آن،-

=نسج-
=نسخ-
=النسخ-
=النسخة-
=نسر-
=النسر-
=النسران-
=النسرين-
=النسرينة-
=نسس-
=النسس-
=نسع-
=النسع-
=النسعية-
=نسغ-
=النسغ-
=نسف-
=النسفة-
=نسق-
=نسك-
=نسل-
=النسل-
=نسم-
=النسم-
=النسمة-
=النسناس-
=النسوان-
=النسوة-
=النسوف-
=النسولة-
=النسون-
=النسوي-
=نسي-
=النسي-
=النسي ء-
=النسيئة-
=النسياء-
=النسيب-
=النسية-
=النسيج-
=النسيجة-
=النسيس-
=النسيسة-
=النسيكة-
=النسيل-
=النسيم-
=النسنين-
=نش-
=النش-
=نشى-
=النشا-
=النشاء-
=النشابة-
=النشاة-
=النشاح-
=النشادر-
=النشاش-
=النشاشة-
=النشاوية-
=نشأ-
=نشؤ-
=النش ء-
=النشأة-
=نشب-
=النشب-
=النشبة-
=نشج-
=النشج-
=نشح-
=نشد-
=النشد-
=النشدة-
=نشر-
=النشر-
=النشرة-
=نشز-
=النشز-
=النشزة-
=نشط-
=نشط-
=النشط-
=نشف-
=النشفة-

=النشفة: دستمال يا پارچه اى كه با آن آب را خشك كنند،-

=نشق-
=النشقة-
=نشل-
=نشم-
=النشم-
=النشناشة-
=نشنش-
=النشنشة-
=النشوي-
=النشوان-
=النشوة-
=النشور-
=النشوط-
=نشي-
=النشيان-
=النشي ء-
=النشيئة-
=النشية-
=النشيج-
=النشيد: آواز،-
=النشيدة-
=النشيش-
=النشيشة-
=النشيط-
=نص-
=النص-
=نصا-
=النصاب-

=النصاب: آنكه خود را مسؤول كارى بدون آنكه از او خواسته باشند كند،-

=النصاح-
=النصاص-
=النصاع-
=النصاعة-
=نصب-
=النصب-
=النصب: جمع (نصاب است)،-
=النصبة-
=نصت-
=النصة-
=نصح-
=نصر-
=النصر-
=النصراني-
=نصص-
=نصع-
=نصف-

=النصف: يكى از دو قسمت مساوى هر چيزى، ج أنصاف، انصاف و عدالت،-

=النصف: انصاف و عدالت،- ج نصفون و انصاف: شخص ميان سال،-

=النصفان-
=النصفية-
=نصل-
=النصل-
=النصناص-
=نصنص-
=النصو-
=النصي-
=النصيب-
=النصية-
=النصيح-
=النصيحة-
=النصير-
=النصيرة-
=النصيص-
=النصيف: نيمى از هر چيز،-
=النصيل-
=نض-
=النض-
=نضا-
=نضى-
=النضائض-
=النضاخة-
=النضارية-
=النضاض-
=النضاضة-
=النضاوة-
=نضب-
=نضج-
=نضج-
=نضح-
=النضح-
=النضحية-
=نضخ-
=النضخ-
=نضد-
=النضد-
=نضر-
=النضر-
=نضض-
=نضل-
=النضناض-
=النضناضة-
=نضنض-
=النضو-
=النضوة-
=النضي-
=النضيح-
=النضيد-
=النضيدة-
=النضيض-
=النضيضة-
=نط-
=نطى-
=النطاء-
=النطارة-
=النطاط-
=النطاع-
=النطاف-
=النطاق-
=نطح-
=النطح-
=نطر-
=نطس-
=نطع-
=النطع-
=النطعية-
=نطف-
=النطف-

=النطفة: آب كمى كه در دلو يا مشك و جز آن مانده باشد،-

=النطفة-
=نطق-
=النطق-
=نطل-
=النطل-
=النطناط-
=نطنط-
=النطنط-
=النطنط-
=النطيحة-
=النطيط-
=النطيطة-
=النظائر-
=النظارة-
=النظام-
=النظامي-
=نظر-
=النظر-
=النظرة-
=النظري-
=النظرية-
=نظف-
=نظم-
=النظم-
=النظور-
=النظورة-
=النظير-
=النظيرة-
=النظيف-
=النظيفة-
=النظيم-
=نعا-
=نعى-
=النعائم-
=النعاب: صيغه مبالغه بر وزن (فعال) است،-
=النعابة-
=النعاج-
=النعار-
=النعارة-
=النعاس-
=النعاسة-
=النعاق-
=النعال-
=نعام-
=النعام-
=النعامى-
=النعامة-
=نعب-
=النعب-
=نعت-
=النعت-
=النعتة-
=نعج-
=النعج-
=النعجة-
=نعر-
=النعرة-
=نعس-
=النعسى-
=النعسان-
=نعش-
=نعش: بر روى نعش حمل شد،-
=النعش-
=نعق-
=نعل-
=النعل-
=النعلة-
=نعم-
=النعم-
=النعمى-
=النعماء-
=النعمان-
=النعمة-
=النعناع-
=النعناعة-
=نعنع-
=النعنع-
=النعنعة-
=النعنوع-
=النعو-
=النعوب-
=النعوة-
=النعور-
=النعوس-
=النعومة-
=النعي-
=النعية-
=النعيت-
=النعيتة-
=النعير-
=نغا-
=نغى-
=النغاض-
=نغب-
=النغبة-
=نغر-
=النغر-
=نغش-
=نغص-
=النغصة-
=نغض-
=النغض-
=نغل-
=النغل-
=النغلة-
=النغلة-
=نغم-
=النغم-
=النغمة-
=النغوة-
=النغوم-
=النغية-
=النغيلة-
=نفا-
=نفى-
=النفاء-
=النفائض-
=النفاة-
=النفاث-
=النفاثة-
=النفاج-
=النفاجة-
=النفاح-
=النفاحة-
=النفاخ-
=النفاخة-
=النفاذ-
=النفار-
=النفارة-
=النفارير-
=النفاس-
=النفاش-
=النفاض-
=النفاضة-
=النفاط-
=النفاطة-
=النفاع-
=النفاعة-
=النفاق-
=النفانف-
=النفاوة-
=النفاية-
=نفت-
=النفتالين-
=نفث-
=النفث-
=النفثة-
=نفج-
=نفح-
=النفح-
=النفحة-
=نفخ-
=النفخ-
=النفخة-
=نفد-
=نفذ-
=النفذ-
=النفذة-
=نفر-
=النفر-
=النفرة-
=النفرور-
=نفز-
=نفز-
=نفس-
=النفس-
=النفساء-
=النفساني-
=النفسة-
=النفسية-
=نفش-
=النفش-
=نفض-
=النفض-
=النفضى-
=النفضاء-
=النفضة-
=نفط-
=النفط-
=النفطان-
=النفطة-
=نفع-
=النفع-
=النفعة-
=النفعي-
=النفعية-
=نفق-
=النفق-
=النفقاء-
=النفقة-
=نفل-
=النفل-
=النفلة-
=النفناف-
=النفنف-
=النفوح-
=النفوذ-
=النفور-
=النفورة-
=النفوس-
=النفوع-
=النفي-
=النفيان-
=النفية-
=النفية-
=النفيتة-
=النفيث-
=النفيج-
=النفيجة-
=النفيح-
=النفيخ-
=النفيذ-
=النفير-
=النفيس-
=النفيش-
=النفيض-
=النفيضة-
=النفيط-
=النفيطة-
=النفيعة-
=نق-
=النق-
=نقا-
=نقى-
=النقا-
=النقاب-
=النقابة-
=النقاة-
=النقاد-
=النقار-
=النقارة-
=النقاز-
=النقاسة-
=النقاش-
=النقاشة-
=النقاضة-
=النقاط-
=النقاع-
=النقاعة-
=النقاف-
=النقافة-
=النقاق-
=النقاقة-
=النقال-
=النقانق-
=النقاهة-
=النقاوة-
=النقاية-
=نقب-
=النقب-
=النقبة-
=نقت-
=نقح-
=النقح-
=نقد-
=النقد-
=النقدان-
=النقدة-
=النقدي-
=نقذ-
=النقذ-
=نقر-
=نقر-
=النقر-
=النقرى-
=النقرة-
=النقرس-
=النقريس-
=نقز-
=نقس-
=النقس-
=نقش-
=النقش-
=نقص-
=النقص-
=النقصان-
=نقض-
=النقض-
=النقض-
=النقضة-
=نقط-
=النقطة-
=نقع-
=النقع-
=النقعاء-
=نقف-
=النقف-
=النقفة-
=نقل-
=النقل-
=النقلة-
=النقليات-
=نقم-
=النقم-
=النقمة-
=نقنق-
=النقنق-
=نقه-
=النقه-
=النقهة-
=النقو-
=النقوى-
=النقواء-
=النقوة-
=النقوق-
=النقوس-
=النقوط-
=النقوع-
=نقي-
=النقي-
=النقيب-
=النقيبة-
=النقية-
=النقيذ-
=النقيذة-
=النقير-
=النقيرة-
=النقيش-
=النقيص-
=النقيصة-
=النقيض-
=النقيضة-
=النقيط-
=النقيع-
=النقيعة-
=النقيف-
=النقيقيات-
=النقيل-
=النقيلة-
=نكى-
=النكات-
=النكاث-
=النكاثة-
=النكاز-
=النكاس-
=النكاف-
=النكال-
=النكاية-
=نكأ-
=نكب-
=النكب-
=النكباء-
=النكبة-
=نكت-
=النكتة-
=نكث-
=النكث-
=نكح-
=نكد-
=النكد-
=النكد-
=النكداء-
=نكر-
=النكر-
=النكراء-
=النكران-
=النكرة-
=نكز-
=نكس-
=النكس-
=نكش-
=نكص-
=نكع-
=النكع-
=النكعة-
=نكف-
=،- الرجل: دو غده نكاف (اوريون) او باد كرد،-
=النكف-
=النكفة-
=النكفتان-
=النكفتان-
=نكل-
=النكل-
=النكلة-
=نكه-
=النكهة-
=النكوب-
=النكيب-
=النكيت-
=النكيث-
=النكيثة-
=النكيح-
=النكير-
=نم-
=النم-
=نما-
=نمى-
=النماس-
=النماص-
=النمام-
=النمامة-
=النم ء-
=النمبرشت-
=النمة-
=نمر-
=النمر-
=النمر-
=النمراء-
=النمرة-
=النمرق-
=النمرقة-
=نمرود-
=نمس-
=النمس-
=النمساء-
=النمسة-
=نمش-
=النمش-
=النمشاء-
=نمص-
=النمص-
=النمط-
=نمق-
=النمق-
=نمل-
=النمل-
=النملى-
=النملة-
=النمم-
=نمنم-
=النمنم-
=النمنمة-
=النمنيم-
=النمو-
=النموة-
=النموذج-
=النمورة-
=النموم-
=النمي-
=النمير-
=النميص-
=النميق-
=النميم-
=النميمة-
=نها-
=نهى-
=النهى-
=النهاء-
=النهائي-
=النهاب-
=النهاة-
=النهار-
=النهاري-
=النهاز-
=النهاس-
=النهاض-
=النهام-
=النهامة-
=النهامي-
=النهاوش-
=النهاية-
=نهؤ-
=نهئ-
=نهب-
=النهب-
=النهبى-
=النهبة-
=نهج-
=النهج-
=نهد-
=النهد-
=النهداء-
=النهدان-
=نهر-
=النهر-
=نهز-
=النهز-
=النهزة-
=نهس-
=النهس-
=نهش-
=النهش-
=نهض-
=النهض-
=النهضة-
=نهق-
=النهق-
=النهقة-
=نهك-
=نهك-
=النهك-
=النهكة-
=نهل-
=النهل-
=النهلان-
=نهم-
=النهم-
=النهمة-
=نهنه-
=النهنه-
=نهو-
=النهو-
=نهي-
=النهي-
=النهي ء-
=النهيبى-
=النهية-
=النهيد-
=النهيدة-
=النهير-
=النهيرة-
=النهيس-
=النهيك-
=النهيم-
=نوى-
=النوى-
=النواء-
=النوائب-
=النوائع-
=النوابع-
=النواة-
=النواجب-
=النواجذ-
=النواجل-
=النواح-
=النواحة-
=النوادر-
=النواده-
=النوادي-
=النوار-
=نوار-
=النوارة-
=النوازع-
=النواس-
=النواسة-
=النواشر-
=النواشط-
=النواصح-
=النواصي-
=النواطح-
=النواظر-
=النوافش-
=النواق-
=النواقل-
=النوال-
=النوام-
=النواهق-
=النواهل-
=النوء-
=نوب-
=النوب-
=النوبة-
=النوترون-
=النوتي-
=النوح-
=النوحة-
=نور-
=النور-
=النورة-
=النورج-
=النورس-
=النوروز-
=النوري-
=نوز-
=نوسر-
=النوشادر-
=نوص-
=نوض-
=نوط-
=النوط-
=النوطة-
=نوع-
=النوع-
=النوعان-
=النوعة-
=النوف-
=النوفرة-
=النوفل-
=نوق-
=النوقة-
=نوك-
=النوكاء-
=نول-
=النول-
=النولة-
=نوم-
=النوم-
=النومة-
=نون-
=النون-
=النونة-
=نوه-
=النوور-
=النووي-
=النويرة-
=النويس-
=النويسة-
=الني-
=النيابة-
=النيابي-
=النياحة-
=النيار-
=النياط-
=النياف-
=نيأ-
=الني ء-
=نيب-
=النيباء-
=النية-
=النيتون-
=النيثران-
=نيح-
=النيح-
=النيحة-
=نير-
=النير-
=النيران-
=النيرة-
=النيرج-
=النيروز-
=النيزك-
=نيسان-
=نيسب-
=النيسب-
=النيسم-
=النيص-
=نيط-
=النيط-
=النيطل-
=نيف-
=النيف-
=النيفق-
=النيق-
=النيقة-
=النيل-
=النيلة-
=النيلج-
=النيلنج-
=النيلوفر-
=النيلوفريات-
=النيلون-
=النيم-
=النيمة-
=النيوب-
=النيون-
هـ الهاء
هـ-

=ها-
=هاء-
=الهائب-
=الهائج-
=الهائجة-
=الهائر-
=الهائعة-
=الهائف-
=الهائفة-
=الهائل-
=الهائم-
=هاب-
=الهابشة-
=الهابط-
=الهابل-
=الهابي-
=هات-
=هاتى-
=هاتر-
=الهاتر-
=الهاتف-
=الهاتفي-
=الهاتن-
=هاج-
=هاجى-
=الهاجة-
=الهاجد-
=هاجر-
=الهاجر-
=الهاجرة-
=الهاجري-
=هاجس-
=الهاجس-
=الهاجع-
=الهاجعة-
=هاجل-
=هاجم-
=الهاجن-
=الهاجنة-
=الهاجي-
=هاد-
=الهاد-
=هادى-
=الهادة-
=الهادر-
=الهادرة-
=الهادف-
=الهادفة-
=الهادل-
=الهادم-
=هادن-
=الهادي-
=الهادية-
=هاذى-
=هاذب-
=الهاذر-
=الهاذم-
=الهاذي-
=هار-
=الهار-
=الهار-
=هارى-
=الهارب-
=هارش-
=الهاري-
=الهازئ-
=الهازئة-
=هازل-
=الهازمة-
=هاش-
=الهاشم-
=الهاشمة-
=هاص-
=الهاصة-
=الهاصر-
=هاض-
=الهاضم-
=الهاضمة-
=الهاضوم-
=الهاطل-
=الهاطلة-
=هاع-
=هاف-
=الهاف-
=هافى-
=الهافة-
=الهافي-
=الهافية-
=الهاقل-
=الهاك-
=هال-
=الهال-
=هالى-
=الهالبة-
=الهالة-
=الهالج-
=هالس-
=الهالس-
=الهالع-
=الهالك-
=الهالكة-
=الهالكي-
=الهالوك-
=هام-
=الهامة-
=الهامج-
=الهامد-
=هامر-
=الهامر-
=الهامز-
=هامس-
=هامش-
=الهامش-
=الهامع-
=الهامعة-
=الهامل-
=الهامية-
=هان-
=الهانئ-
=الهانة-
=هانف-
=هاود-
=هاوش-
=هاوى-
=هاون-
=الهاون-
=الهاوون-
=الهاوي-
=الهاوية-
=هاوية-
=هايأ-
=هايج-
=هؤلاء-
=هأهأ-
=هب-
=هب-
=هبا-
=الهبى-
=الهباء-
=الهباءة-
=الهباب-
=الهبار-
=الهبارية-
=الهباش-
=الهباشة-
=الهباط-
=الهبال-
=الهبالة-
=الهباية-
=هبب-
=الهبة-
=هبج-
=الهبج-
=هبد-
=الهبد-
=هبر-
=الهبر-
=الهبراء-
=الهبرة-
=الهبرية-
=هبش-

=به آن چيز رسيد،- لعياله: براى خانواده خود كسب روزى كرد،،-

=هبص-
=الهبص-
=هبط-
=الهبط-
=الهبطة-
=هبل-
=الهبل-
=هبل-
=الهبلة-
=هبهب-
=الهبهب-
=الهبوة-
=الهبوب-
=الهبوبة-
=الهبور-
=الهبوط-
=الهبول-
=الهبيب-
=الهبيد-
=الهبيدة-
=الهبير-
=الهبيرة-
=الهبيط-
=الهبيل-
=هت-
=الهتاف-
=الهتافة-
=الهتامة-
=هتر-
=الهتر-
=هتف-
=الهتف-
=الهتفى-
=هتك-
=الهتك-
=الهتكة-
=هتل-
=الهتل-
=الهتلان-
=هتم-
=الهتماء-
=هتن-
=الهتن-
=الهتوف-
=الهتون-
=الهتيكة-
=هثم-
=هج-
=الهج-
=هجا-
=هجى-
=الهجاء-
=الهجاج-
=الهجاجة-
=الهجار-
=الهجام-
=الهجان-
=الهجانة-
=هجج-
=الهجج-
=هجد-
=هجر-
=الهجر-
=الهجراء-
=الهجرة-
=هجس-
=الهجس-
=هجع-
=الهجع-
=الهجعة-
=هجف-
=الهجفاء-
=الهجفان-
=هجم-
=الهجم-
=الهجمة-
=هجن-
=هجن-
=الهجنة-
=الهجود-
=الهجوري-
=الهجوم-
=الهجيج-
=الهجير-
=الهجيرة-
=الهجيع-
=الهجيل-
=الهجيمة-
=الهجين-
=الهجينة-
=هد-
=الهد-
=هدى-
=الهدى-
=الهداءة-
=الهداب-
=الهدابة-
=الهداج-
=الهداد-
=الهدادة-
=الهدار-
=الهدال-
=الهدالة-
=الهدام-
=الهدان-
=الهدانة-
=الهداهد-
=الهداهدة-
=الهداية-
=هدأ-
=هدئ-
=الهدء-
=الهدأة-
=الهدأة-
=هدب-
=الهدب-
=الهدباء-
=الهدبة-
=الهدة-
=هدج-
=هدد-
=الهدد-
=هدر-
=الهدر-
=الهدراء-
=الهدرجين-
=هدس-
=هدف-
=الهدف-
=الهدفة-
=هدك-
=هدل-
=الهدل-
=الهدلاء-
=هدم-
=الهدم-
=الهدم-
=الهدمة-
=هدن-
=الهدن-
=الهدنة-
=هدهد-
=الهدهد-
=الهدهدة-
=الهدو-
=الهدوء-
=الهدوج-
=الهدود-
=الهدون-
=الهدي-
=الهديا-
=الهدي ء-
=الهدية-
=الهديد-
=الهديل-
=الهديم-
=هذ-
=الهذ-
=هذا-
=هذى-
=الهذاء-
=الهذاءة-
=الهذاذ-
=الهذار-
=الهذارم-
=الهذارمة-
=الهذاف-
=الهذام-
=الهذامة-
=هذئ-
=هذب-
=هذب-
=الهذب-
=هذر-
=الهذر-
=الهذرام-
=الهذرة-
=هذرم-
=الهذرمى-
=الهذرمة-
=الهذريان-
=هذف-
=الهذف-
=الهذلول-
=هذم-
=الهذمة-
=الهذوذ-
=الهذوم-
=هر-
=الهر-
=هرا-
=هرى-
=الهراء-
=الهراءة-
=الهرابذة-
=الهرات-
=هراة-
=الهراج-
=الهراجة-
=الهرار-
=الهراران-
=الهراس-
=الهراسة-
=الهراش-
=الهراع-
=هراق-
=الهراكل-
=الهراكلة-
=الهرامسة-
=الهراهر-
=الهراوة-
=هرأ-
=هرئ-
=الهرأ-
=الهرأة-
=هرب-
=الهربذ-
=هرت-
=الهرت-
=الهرة-
=الهرثمة-
=هرج-
=الهرج-
=الهرجة-
=هرد-
=الهرد-
=الهردى-
=الهرداء-
=هردب-
=الهردبة-
=هرس-
=الهرس-
=الهرسة-
=هرش-
=الهرش-
=هرص-
=الهرص-
=هرض-
=الهرض-
=هرط-
=الهرط-
=الهرطة-
=هرطق-
=الهرطقة-
=الهرطمان-
=الهرطمانة-
=الهرطوقي-
=هرع-
=الهرع-
=الهرعة-
=هرف-
=هرق-
=الهرق-
=هركل-
=الهركل-
=الهركلة-
=الهرل-
=هرم-
=الهرم-
=الهرمى-
=الهرماس-
=الهرمان-
=الهرمة-
=هرمز-
=هرمس-
=الهرمس-
=الهرمسة-
=هرمل-
=الهرمل-
=الهرموس-
=الهرمول-
=الهرميس-
=الهرهار-
=هرهر-
=الهرهرة-
=الهرهور-
=الهرهير-
=الهروت-
=الهرور-
=هرول-
=الهروم-
=الهروي-
=الهري-
=الهري ء-
=الهريئة-
=الهريت-
=الهريد-
=الهرير-
=الهريرة-
=الهريس-
=الهريسة-
=الهريصة-
=الهريعة-
=هز-
=الهزاءة-
=الهزائز-
=الهزار-
=الهزارف-
=الهزاع-
=الهزال-
=الهزالة-
=الهزاهز-
=هزأ-
=الهزأة-
=الهزبر-
=الهزة-
=هزج-
=الهزج-
=هزر-
=الهزر-
=الهزراف-
=الهزرة-
=هزرف-
=الهزرفي-
=الهزروف-
=هزز-
=هزع-
=الهزع-
=هزق-
=الهزق-
=الهزقة-
=هزل-

=،- الدابة: ستور را در اثر عدم توجه به آن لاغر كرد،-

=هزم-
=الهزم-
=الهزمة-
=الهزهاز-
=هزهز-
=الهزهز-
=الهزهزة-
=الهزوم-
=الهزير-
=الهزيز-
=الهزيع-
=الهزيل-
=الهزيلى-
=الهزيلة-
=الهزيم-
=الهزيمة-
=هس-
=الهساس-
=الهساهس-
=الهسهاس-
=هسهس-
=الهسهسة-
=الهسيس-
=هش-
=الهش-
=الهشاش-
=الهشاشة-
=الهشام-
=الهشة-
=هشش-
=هشل-
=هشم-
=الهشم-
=الهشمة-
=الهشيش-
=الهشيلة-
=الهشيم-
=الهشيمة-
=هص-
=الهص-
=الهصار-
=الهصاهص-
=هصر-
=الهصر-
=الهصرة-
=هصص-
=هصم-
=الهصهاص-
=هصهص-
=الهصهص-
=الهصور-
=الهصورة-
=الهصيص-
=هض-
=الهضاء-
=الهضاض-
=الهضام-
=هضب-
=الهضبة-
=هضض-
=الهضض-
=هضل-
=هضم-
=الهضم-
=الهضماء-
=الهضمة-
=الهضوم-
=الهضيب-
=الهضيض-
=الهضيم-
=الهضيمة-
=الهطال-
=هطر-
=هطل-
=الهطل-
=الهطلى-
=هف-
=الهف-
=هفا-
=الهفا-
=الهفاء-
=الهفات-
=الهفاة-
=الهفاف-
=الهفافة-
=هفت-
=الهفت-
=الهفة-
=الهفهاف-
=هفهف-
=الهفهف-
=الهفوة-
=هفي-
=الهفيان-
=الهفيتة-
=الهقعة-
=الهقل-
=الهقلة-
=هك-
=الهك-
=الهكاع-
=هكع-
=الهكعة-
=هكل-
=الهكوع-
=الهكوك-
=الهكيك-
=هل-
=الهل-
=هلا-
=الهلاب-
=الهلابة-
=الهلاث-
=الهلاس-
=الهلاع-
=الهلاك-
=الهلال-
=الهلام-
=الهلاهل-
=هلب-
=الهلب-
=الهلباء-
=الهلبة-
=الهلة-
=هلج-
=الهلج-
=هلس-
=الهلس-
=هلع-
=الهلع-
=الهلعان-
=الهلعة-
=الهلقام-
=الهلقامة-
=هلقم-
=الهلقم-
=هلك-
=الهلك-
=الهلكاء-
=الهلكة-
=الهلكون-
=هلل-
=الهلل-
=هللويا-
=هلم-
=هلمم-
=الهلهال-
=هلهل-
=الهلهل-
=الهلوع-
=الهلوف-
=الهلوفة-
=الهلوك-
=الهليب-
=الهليكوپتر-
=الهليوت-
=الهليوسكوب-
=الهليوم-
=الهليونة-
=هم-
=الهم-
=هما-
=همى-
=الهمار-
=الهماز-
=الهماس-
=الهمال-
=الهماليل-
=الهمام-
=همايون-
=همت-
=الهمة-
=همج-
=الهمج-
=الهمجة-
=همد-
=الهمد-
=الهمدة-
=الهمذاني-
=همر-
=الهمر-
=الهمرة-
=همرج-
=الهمرجان-
=الهمرجة-
=همز-

=،- العنب او رأسه: انگور يا سر او را فشار داد،- الشيطان الإنسان: شيطان انسانرا وسوسه كرد،،-

=الهمز-
=الهمزى-
=الهمزة-
=همس-
=الهمس-
=همش-
=الهمش-
=همع-
=الهمع-
=الهمعة-
=همل-
=الهمل-
=الهملاج-
=هملج-
=الهملع-
=الهملعة-
=همم-
=همهام-
=الهمهام-
=الهمهامة-
=همهم-
=الهمهمة-
=الهمهومة-
=الهموز-
=الهموس-
=الهموع-
=الهموم-
=الهميان-
=الهميد-
=الهميز-
=الهميس-
=الهميشة-
=الهميم-
=الهميمة-
=الهن-
=هنا-
=الهناء-
=الهنات-
=الهناة-
=الهنانة-
=هنئ-
=هنؤ-
=الهن ء-
=الهنة-
=هند-
=الهنداز-
=الهندازة-
=الهندام-
=الهندب-
=الهندباء-
=الهندباة-
=هندس-
=الهندس-
=الهندسة-
=هندم-
=الهندواني-
=الهندوس-
=الهندي-
=الهنو-
=الهنوف-
=الهني-
=الهني ء-
=الهنية-
=هنيدة-
=الهنيهة-
=هه-
=هو-
=الهو-
=هوى-
=الهوى-
=الهواء-
=الهوائي-
=الهوابد-
=الهوادة-
=الهوادي-
=الهوارة-
=الهواس-
=الهواسة-
=الهواشات-
=الهواصر-
=الهواصير-
=الهواع-
=الهواعة-
=الهوافي-
=الهواك-
=الهوامج-
=الهوامي-
=الهواية-
=الهوبر-
=الهوة-
=هوج-
=الهوجاء-
=هوجل-
=الهوجل-
=هود-
=الهود-
=الهودة-
=الهودج-
=هوذا-
=هور-
=الهور-
=الهورة-
=هوز-
=هوس-
=الهوس-
=الهوسى-
=هوش-
=الهوش-
=الهوشة-
=هوع-
=الهوع-
=الهوف-
=الهوك-
=الهوكة-
=هول-
=الهول-
=الهولة-
=هوم-
=الهوم-
=هون-
=الهون-
=الهونى-
=الهونة-
=هوي-
=الهوي-
=الهوية-
=الهويس-
=الهويشة-
=الهوينا-
=هي-
=هيا-
=هيا هيا-
=الهياب-
=الهيار-
=الهياع-
=الهيال-
=الهيام-
=هيي-
=هيؤ-
=الهي ء-
=الهيئ-
=الهيئة-
=هيب-
=الهيب-
=الهيبان-
=الهيبة-
=هيت-
=الهيثام-
=الهيثم-
=هيج-
=الهيج-
=الهيجا-
=الهيجاء-
=الهيدب-
=الهيدروجين-
=الهيذارة-
=الهيذر-
=الهيذرة-
=الهير-
=الهيرط-
=الهيزعة-
=الهيشة-
=الهيشوم-
=الهيص-
=الهيصار-
=الهيصر-
=الهيصم-
=الهيصور-
=هيض-
=الهيض-
=الهيضاء-
=الهيضة-
=الهيضل-
=الهيضلة-
=الهيطل-
=الهيطلة-
=- اين كلمه فارسى است-
=الهيعة-
=الهيعوعة-
=هيف-
=الهيف-
=الهيفاء-
=الهيفان-
=الهيق-
=الهيقة-
=الهيقعة-
=الهيقل-
=الهيقلة-
=هيكل-
=الهيكل-
=الهيكلة-
=هيل-
=الهيل-
=الهيلان-
=الهيلة-
=هيلل-
=الهيليوم-
=هيم-
=الهيم-
=الهيمى-
=الهيماء-
=الهيمان-
=هيمن-
=الهين-
=الهينة-
=الهينمة-
=هيه هيه-
=هيهات-
=الهيوب-
=الهيوبة-
=الهيوج-
=الهيوف-
=الهيوفاريقون-
=الهيول-
=الهيولى-
=الهيولاني-
=الهيوم-
=الهيي ء-
و الواو
و-

=وا-
=واءل-
=واءم-
=الوابص-
=الوابصة-
=الوابل-
=الوابلة-
=الوابور-
=واتأ-
=الواتد-
=واتر-
=واتن-
=الواتن-
=واثب-
=الواثر-
=واثق-
=الواثق-
=واثم-
=الواثن-
=واجب-
=الواجب-
=الواجس-
=الواجد-
=الواجز-
=الواجف-
=واجل-
=الواجم-
=الواجن-
=واجه-
=الواجهة-
=الواحة-
=الواحد-
=الواحدة-
=وا حربا-
=واحل-
=الواحي-
=واخى-
=الواخد-
=واخذ-
=واخم-
=واد-
=وادج-
=الوادس-
=وادع-
=الوادع-
=الوادك-
=الوادي-
=وارى-
=وارب-
=الوارث-
=وارد-
=الوارد-
=الواردات-
=الواردة-
=الوارس-
=وارط-
=الوارف-
=الوارق-
=الوارقة-
=وارك-
=الوارك-
=الوارم-
=الواري-
=وازى-
=وازر-
=الوازع-
=وازن-
=الوازن-
=واسى-
=الواسط-
=الواسطة-
=الواسع-
=واسق-
=الواسل-
=الواسلة-
=واسم-
=الواشج-
=الواشجة-
=واشك-
=الواشل-
=الواشي-
=واصى-
=واصب-
=الواصب-
=واصف-
=واصل-
=واضأ-
=الواضئ-
=الواضح-
=الواضحة-
=واضع-
=الواضع-
=واطأ-
=الواطئة-
=الواطد-
=واطن-
=الواطي-
=واظب-
=الواظب-
=واظف-
=واعد-
=الواعر-
=الواعظ-
=الواعي-
=الواعية-
=الواغر-
=وافى-
=وافد-
=الوافد-
=الوافر-
=وافز-
=وافق-
=الوافه-
=الوافي-
=الوافية-
=الواق-
=واقع-
=الواقع-

=ستاره اى در آسمان نزديك بنات النعش؛- «الأمر الواقع»: آنچه كه پيش آمده باشد «سياسة الأمر الواقع»: در مقابل عمل انجام شده قرار گرفتن؛-

=الواقعة-
=االواقعي-
=االواقعية-
=واقف-
=االواقف-
=الواقي-
=واكى-
=واكب-
=الواكبة-
=واكف-
=الواكف-
=واكل-
=الواكل-
=الواكن-
=الواكنة-
=والى-
=الوالجة-
=الوالد-
=الوالدان-
=الوالدة-
=والس-
=والف-
=الواله-
=الوالهة-
=الوالي-
=وامأ-
=الوامئة-
=الوامض-
=وامق-
=الواني-
=واه-
=واها-
=الواهف-
=واهق-
=الواهلة-
=الواهمة-
=الواهن-
=الواهنة-
=الواهي-
=الواهية-
=وأد-
=الوأد-
=وأل-
=الوأل-
=الوأم-
=الوأمة-
=الوئيد-
=الوئيدة-
=الوباء-
=الوباص-
=الوبال-
=وبأ-
=وبي-
=وبؤ-
=وبئ-
=الوبأ-
=الوبئ-
=الوبئة-
=وبخ-
=الوبخة-
=وبد-
=الوبد-
=وبر-
=الوبر-
=الوبراء-
=الوبرة-
=وبش-
=الوبش-
=وبص-
=الوبص-
=وبق-
=الوبق-
=وبل-
=الوبل-
=الوبلة-
=وبه-
=الوبي ء-
=الوبيئة-
=الوبيصة-
=الوبيل-
=وتح-
=الوتح-
=وتد-
=الوتد-
=وتر-
=الوتر-
=وتن-
=الوتنة-
=الوتيرة-
=الوتين-
=الوثاب-
=الوثابة-
=الوثار-
=الوثارة-
=الوثاق-
=الوثاقية-
=وثب-
=الوثبى-
=وثج-
=وثر-
=الوثر-
=وثف-
=وثق-
=وثق-
=الوثقى-
=وثل-
=الوثل-
=وثم-
=الوثم-
=وثن-
=الوثن-
=الوثني-
=الوثيج-
=الوثيجة-
=الوثير-
=الوثيرة-
=الوثيق-
=الوثيقة-
=الوثيل-
=الوثيم-
=الوثيمة-
=وج-
=الوج-
=وجى-
=الوجاء-
=الوجاب-
=الوجابة-
=الوجاد-
=الوجار-
=الوجاف-
=الوجاه-
=الوجاهة-
=الوجاهي-
=وجأ-
=الوج ء-
=وجب-

=،- الحائط و نحوه: ديوار و مانند آن فرو ريخت،- ت الشمس: خورشيد غروب كرد،- ت العين: چشم فرو رفت،-

=الوجب-
=الوجبة-
=وجد-
=وجد-
=الوجد-
=الوجدان-
=الوجداني-
=وجر-
=الوجر-
=الوجراء-
=الوجرة-
=وجز-
=الوجز-
=وجس-
=الوجس-
=وجع-
=الوجع-
=الوجعة-
=وجف-
=وجل-
=الوجل-
=الوجلة-
=وجم-
=الوجم-
=الوجوم-
=وجن-
=الوجن-
=الوجناء-
=الوجنة-
=وجه-
=الوجه-
=الوجه-
=الوجهة-
=الوجوب-
=الوجود-
=الوجودي-
=الوجودية-
=الوجور-
=وجي-
=الوجي-
=الوجياء-
=الوجي ء-
=الوجيئة-
=الوجيبة-
=الوجية-
=الوجيد-
=الوجيز-
=الوجيف-
=الوجين-
=الوجيهة-
=وحى-
=الوحى-
=الوحاة-
=وحاد-
=الوحام-
=وحد-
=الوحد-
=الوحدان-
=الوحداني-
=الوحدانية-
=الوحدة-
=وحر-
=الوحر-
=الوحرة-
=وحش-
=الوحش-
=الوحشان-
=الوحشة-
=الوحشي-
=الوحشية-
=وحل-
=الوحل-
=وحم-
=الوحم-
=الوحمى-
=الوحواح-
=وحوح-
=الوحوح-
=الوحي-
=الوحيد-
=الوحيش-
=وخى-
=الوخاد-
=الوخاط-
=الوخام-
=وخد-
=الوخد-
=وخز-
=الوخز-
=وخش-
=الوخش-
=و گاهى بر وزن وخاش و اوخاش جمع بسته مى شود،-
=وخط-
=وخم-
=الوخم-
=الوخمة-
=الوخود-
=الوخوم-
=الوخي-
=الوخيم-
=الوخيمة-
=ود-
=الود-
=ودى-
=الودى-
=الوداج-
=الوداس-
=الوداع-
=الوداعة-
=الوداك-
=ودج-
=الودج-
=ودس-
=الودس-
=ودع-

=فعل امر اين كلمه (دع) مى باشد كه رايج است اما فعل ماضى و مصدر آن كاربردى كم دارد،- مالا عنده: مال يا آن چيز را نزد او به وديعه گذارد،- الشي ء: آن چيز آرام شد،- الرجل: آن مرد ساكن و آرام شد،- المسافر الناس: مسافر با مردم خدا حافظى كرد؛- «و دعوه»: براى او دعا كردند كه خداوند سختى سفر را بر او آسان و بسلامت وى را بخانه باز گرداند،-

=الودع-
=الودعة-
=ودف-
=الودفة-
=ودق-
=الودق-
=الودقة-
=ودك-
=الودك-
=ودن-
=الودود-
=الودوك-
=الودي-
=الودية-
=الوديد-
=الوديس-
=الوديع-
=الوديعة-
=الوديفة-
=الوديقة-
=الوديك-
=الوديكة-
=الودين-
=وذى-
=الوذاة-
=الوذالة-
=وذر-
=الوذرة-
=الوذرتان-
=الوذلة-
=وذم-
=الوذم-
=الوذمة-
=الوذية-
=الوذيلة-
=الوذيمة-
=ورى-
=الورى-
=الوراء-
=الوراب-
=الوراثة-
=الوراط-
=الوراق-
=الوراقة-
=الوراك-
=ورأ-
=ورب-
=الورب-
=الورب-
=الوربة-
=ورث-
=الورث-
=ورخ-
=ورد-
=الورد-
=الوردة-
=الوردي-
=الورديات-
=الورديان-
=الوردية-
=ورس-
=الورس-
=الورسي-
=ورش-
=الورش-
=الورشان-
=الورشانة-
=الورشة-
=ورط-
=الورطة-
=ورع-
=الورع-
=الوريع-
=ورف-
=الورف-
=ورق-
=الورق-
=الورقاء-
=الورقة-
=ورك-
=الورك-
=الوركاء-
=الورل-
=الورلة-
=ورم-
=الورم-
=الورنك-
=وره-
=الوره-
=الورهاء-
=الورهة-
=الوروار-
=الورود-
=ورور-
=الوروري-
=وري-
=الوري-
=الورية-
=الوريخة-
=الوريد-
=الوريس-
=الوريق-
=الوز-
=وزى-
=الوزارة-
=الوزال-
=الوزان-
=الوزانة-
=وزب-
=الوزة-
=وزر-
=الوزر-
=الوزرة-
=وزع-
=الوزعة-
=الوزغ-
=الوزغة-
=وزن-
=الوزن-
=الوزنة-
=الوزواز-
=وزوز-
=الوزير-
=الوزيم-
=الوزيمية-
=الوزين-
=وسى-
=الوساد-
=الوسادة-
=الوساطة-
=الوسام-
=الوسامة-
=وسخ-
=الوسخ-
=وسد-
=وسط-
=وسط-
=الوسط-
=الوسطى-
=الوسطاني-
=وسع-
=الوسع-
=الوسعة-
=وسف-
=وسق-
=الوسق-
=الوسقة-
=وسل-
=وسم-
=الوسم-
=الوسمة-
=الوسمي-
=وسن-
=الوسن-
=الوسنى-
=الوسنان-
=الوسنة-
=الوسواس-
=وسوس-
=الوسوط-
=الوسيط-
=الوسيطة-
=الوسيع-
=الوسيق-
=الوسيقة-
=الوسيلة-
=الوسيم-
=الوسيمة-
=وشى-
=الوشاء-
=الوشاة-
=الوشاح-
=الوشاحة-
=وشج-
=وشح-
=الوشحاء-
=وشر-
=وشظ-
=وشع-
=الوشع-
=وشق-
=الوشق-
=وشك-
=الوشك-
=الوشكان-
=وشل-
=الوشل-
=وشم-
=الوشم-
=الوشمة-
=الوشوع-
=الوشول-
=الوشي-
=الوشيج-
=الوشيجة-
=الوشيظ-
=الوشيظة-
=الوشيع-
=الوشيعة-
=الوشيق-
=الوشيقة-
=الوشيك-
=الوشيمة-
=وصى-
=الوصاة-
=الوصاد-
=الوصاف-
=الوصافة-
=الوصاية-
=وصب-
=الوصب-
=وصد-
=،- فلانا: او را بر حذر نمود،-
=الوصر-
=وصف-
=الوصفية-
=وصل-
=الوصل-
=الوصلة-
=وصم-
=الوصم-
=الوصمة-
=الوصواص-
=وصوص-
=الوصوص-
=الوصول-
=الوصولي-
=الوصولية-
=الوصي-
=الوصيد-
=الوصيدة-
=الوصيرة-
=الوصيف-
=الوصيفة-
=الوصيل-
=الوصيلة-
=الوصيم-
=الوضاء-
=الوضاح-
=وضأ-
=وضؤ-
=وضح-
=الوضح-
=وضر-
=الوضر-
=الوضرى-
=الوضرة-
=وضع-
=الوضع-
=الوضعة-
=وضم-
=الوضم-
=الوضمة-
=الوضوء-
=الوضي ء-
=الوضيحة-
=الوضيع-
=الوضيعة-
=الوضيم-
=الوضيمة-
=الوضين-
=وطى-
=الوطاء-
=الوطاءة-
=الوطاق-
=وطئ-
=وطؤ-
=وطأ-
=الوطء-
=الوطأة-
=وطد-
=الوطر-
=وطس-
=وطش-
=وطف-
=الوطفاء-
=وطن-
=الوطن-
=الوطني-
=الوطنية-
=الوطواط-
=الوطواطة-
=الوطوءة-
=وطوط-
=الوطي ء-
=الوطيئة-
=الوطيد-
=الوطيدة-
=الوطيس-
=الوطيسة-
=وظب-
=وظف-
=الوظيف-
=الوظيفة-
=وعى-
=الوعى-
=الوعاء-
=الوعائيات-
=الوعاظ-
=الوعاق-
=وعب-
=الوعب-
=وعث-
=الوعث-
=الوعثاء-
=وعد-
=الوعد-
=وعر-
=الوعر-
=الوعري-
=وعز-
=وعظ-
=الوعظة-
=وعق-
=وعك-
=الوعك-
=الوعكة-
=وعل-
=الوعل-
=الوعلة-
=وعم-
=الوعواع-
=الوعوث-
=وعوع-
=الوعوع-
=وعي-
=الوعي-
=الوعير-
=الوعيق-
=الوغى-
=الوغال-
=وغد-
=الوغد-
=الوغدة-
=وغر-
=الوغر-
=الوغرة-
=وغل-
=الوغل-
=وغم-
=الوغم-
=الوغير-
=الوغيرة-
=وفى-
=الوفاء-
=الوفاة-
=الوفاد-
=الوفادة-
=الوفاض-
=الوفاع-
=الوفاهة-
=وفد-
=الوفد-
=وفر-
=الوفر-
=الوفراء-
=الوفرة-
=الوفز-
=وفض-
=الوفض-
=الوفضة-
=الوفعة-
=وفق-
=الوفق-
=وفه-
=الوفهية-
=الوفي-
=الوفيعة-
=الوفيق-
=وقى-
=الوقاء-
=الوقائع-
=الوقاح-
=الوقاد-
=الوقار-
=الوقاص-
=وقاع-
=الوقاع-
=الوقاعة-
=الوقاف-
=الوقافة-
=الوقاية-
=وقب-
=الوقب-
=الوقباء-
=الوقبة-
=وقت-
=الوقت-
=وقح-
=الوقح-
=وقد-
=الوقد-
=وقر-
=الوقر-
=الوقرة-
=الوقري-
=وقص-
=الوقص-
=الوقصاء-
=وقع-
=الوقع-
=الوقعة-
=وقف-
=الوقف-
=الوقفة-
=وقل-
=الوقل-
=الوقنة-
=الوقواق-
=الوقواقة-
=الوقود-
=الوقور-
=الوقوع-
=وقوق-
=وقي-
=الوقية-
=الوقيح-
=الوقيد-
=الوقير-
=الوقيرة-
=الوقيع-
=الوقيعة-
=الوقيفة-
=وكى-
=الوكاء-
=الوكاد-
=الوكاف-
=الوكال-
=الوكالة-
=وكب-
=وكد-
=الوكد-
=وكر-
=الوكر-
=الوكرى-
=الوكرة-
=وكز-
=وكس-
=الوكس-
=وكع-
=الوكعاء-
=وكف-
=الوكف-
=وكل-
=الوكل-
=الوكلة-
=وكن-
=الوكن-
=الوكنة-
=الوكواك-
=الوكوع-
=الوكوف-
=وكوك-
=الوكيد-
=الوكير-
=الوكيرة-
=الوكيع-
=الوكيل-
=ولى-
=الولاء-
=الولاءة-
=الولاج-
=الولادة-
=الولاس-
=الولاف-
=الولاية-
=الولث-
=ولج-
=الولج-
=الولجة-
=ولد-
=الولد-
=ولس-
=ولع-
=الولع-
=الولعة-
=ولغ-
=ولغ-
=الولغة-
=ولف-
=الولف-
=وله-
=الولهى-
=الولهان-
=الولوج-
=الولود-
=الولودية-
=الولوع-
=الولوغ-
=الولوف-
=الولويتشيا-
=ولول-
=ولي-
=الولي-
=الوليا-
=الولية-
=الوليجة-
=الوليد-
=الوليدات-
=الوليدة-
=الوليدون-
=الوليدية-
=الوليف-
=الوليمة-
=ومأ-
=ومض-
=ومق-
=الوميق-
=ون-
=الون-
=ونى-
=الوناء-
=الوناة-
=ونب-
=الونج-
=الونوة-
=الوني-
=وهى-
=الوهاب-
=الوهابة-
=الوهاج-
=الوهاص-
=الوهافة-
=وهب-
=وهج-
=الوهج-
=وهد-
=الوهد-
=الوهدة-
=وهص-
=الوهصة-
=وهف-
=الوهفية-
=وهق-
=الوهق-
=وهل-
=الوهل-
=الوهلة-
=وهم-
=الوهم-
=الوهمي-
=وهن-
=الوهن-
=الوهواه-
=الوهوب-
=الوهون-
=وهوه-
=الوهوه-
=الوهي-
=الوهية-
=الوهيج-
=وي-
=ويب-
=الويبة-
=ويح-
=الويستاريا-
=ويك-
=ويل-
=الويل-
=الويلة-
=ويلمه-
=الوين-
=الوينة-
=ويه-
=ويها-
ي الياء
ي-

=يا-
=اليائس-
=اليابس-
=اليابسة-
=يادى-
=اليادي-
=اليارج-
=الياسر-
=الياسمون-
=الياسمين-
=اليافع-
=اليافعة-
=اليافوخ-
=الياقة-
=الياقوت-
=الياقوته-
=يامن-
=اليامن-
=اليامنة-
=اليانع-
=اليانصيب-
=ياوم-
=الياوي-
=اليآسة-
=اليأروز-
=يئس-
=اليأس-
=اليؤس-
=اليأنوف-
=اليؤوس-
=اليأياء-
=يأيأ-
=اليؤيؤ-
=اليباب-
=اليباس-
=يبب-
=يبس-
=اليبس-
=اليبوس-
=اليبوسة-
=اليبيس-
=يتم-
=اليتم-
=اليتوع-
=اليتيم-
=اليتيمة-
=اليحمور-
=اليحموم-
=اليخت-
=اليخنة-
=اليد-
=يدى-
=اليدى-
=اليدة-
=يدع-
=اليدوي-
=اليدية-
=اليراع-
=اليراعة-
=اليربوع-
=اليرخم-
=اليرد-
=يرع-
=اليرع-
=يرق-
=اليرقان-
=اليرقانة-
=اليرقة-
=اليرمع-
=اليرناء-
=يرنأ-
=اليرنأ-
=اليرنب-
=اليسار-
=اليسارة-
=يسر-
=اليسر-
=اليسرى-
=اليسرات-
=اليسرة-
=اليسروع-
=يسن-
=اليسور-
=اليسير-
=اليشب-
=اليشف-
=اليشم-
=اليصب-
=اليصف-
=اليعبوب-
=يعر-
=اليعر-
=اليعرة-
=اليعسوب-
=اليعفور-
=اليعقوب-
=اليعلول-
=اليغر-
=اليفاع-
=يفع-
=اليفع-
=اليفعة-
=اليفن-
=اليقطين-
=اليقطينة-
=يقظ-
=اليقظ-
=اليقظى-
=اليقظان-
=اليقظة-
=اليقق-
=اليققة-
=يقن-
=اليقن-
=اليقين-
=اليكة-
=يل-
=اليلب-
=اليلبة-
=اليلق-
=اليلقة-
=اليلقق-
=يلل-
=اليلمع-
=اليلمعي-
=اليم-
=اليمام-
=اليمامة-
=اليماني-
=يمم-
=اليمم-
=يمن-
=اليمن-
=اليمنى-
=اليمناء-
=اليمنة-
=اليمين-
=الينبوت-
=الينبوع-
=ينع-
=الينع-
=الينعة-
=الينفور-
=الينم-
=الينمة-
=الينوع-
=اليهماء-
=يهود-
=اليهودي-
=اليهودية-
=اليود-
=اليوم-
=اليوميات-
=اليونسكو-
=ييا-
=اليينمية-